Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

Viron Kona: Duke lexuar poezinë e mrekullueshme “Nuk do të harrohen kurrë!” të Ullmar Kvik (Qvick)

Në respekt të veprës së shquar të albanologut, poetit, përkthyesit  dhe “Mikut të    Madh të Shqiptarëve”, suedezit të shquar Ullmar Kvik (Qvick)

Ajri i freskët i lirisë

Duke lexuar poezinë e mrekullueshme“Nuk do të harrohen kurrë!” të Ullmar Kvik (Qvick)

“Unë, nëse do të jetoja edhe një herë, do të punoja me shqiptarët dhe për shqiptarët”. Ullmar Kvik(Qvick)

Shkruan Viron Kona

1.

Teksa hapa faqen e “Fjalës së lirë” të Londrës, të datës 20 maj 2016, të drejtuar nga i shkrimtari, poeti dhe publicisti i mirënjohur Fatmir Terziu, mes artikujve dhe krijimeve letrare, më tërhoqi vëmendjen poezia “Nuk do të harrohen kurrë!” e  shkruar nga albanologu, poeti dhe përkthyesi suedez Ullmar Kvik (Qvick). Nisa ta lexoj poezinë dhe, ndërsa vargjet e  saj më rrëmbenin dhe më emociononin me bukurinë dhe brendinë e tyre, më bëhej se po ndjeja më shumë ajër dhe dritë, ndjeja në vargjet e  asaj poezie madhështinë e lirisë dhe të  mëvetësisë, e, njëherazi ngazëllehesha nga kënd shikimi origjinal  evropian-verior për nderimin e  heronjve. Këtë vlerësim të Ullmarit e kemi parë të shkruar dhjetëra herë, në poezi, artikuj e intervista, e, veçanërisht te libri i tij i madh “Më shumë heroizma se sa grurë” që përbënë një analizë dokumentare të historisë dhe jetës shoqërore të shqiptarëve të shekullit të XX.

Në luginat e Shqipërisë në dimër mjegulla
në verë vapa mbytëse
ndërsa në malet e larta mbretëron
ajri i freskët, ajri i lirisë
një mjedis romantik
me pastërtinë e besës, nderit, burrërisë…

Vijoja të lexoja poezinë dhe ndjeja pranë njeriun e mirë, fisnikun brilant dhe qytetarin botëror Ullmar Kvik (Qvick), njeriun që ka merituar vlerësimin “Miku i Madh i Shqiptarëve”.


Ulmar Kvik (Qvick) me vogëlushen shqiptare Tergita

(Foto e realizuar nga Shkëlzen Behrami-Xeni)

Çdokush  që hap portalin e Grupit të Miqësisë Suedi-Shqipëri, do të mrekullohej nga konsideratat e shumta që shprehin për Ullmar Kvikun qindra e qindra njerëz, veçanërisht shqiptarët, ata nga Skandinavia, Kosova, Shqipëria, nga tërë trojet shqiptare e diaspora... Të gjithë shprehen me  fjalë respekti dhe dashurie për njeriun që vlerëson dhe mbron vlerat shqiptare me fuqinë e krijuesit  të talentuar, të ditur, të frymëzuar e me rrezatim të fuqishëm... Dihet botërisht se, të krijosh poezi duhet të dashurosh fort, duhet të njohësh nga afër, duhet të të rrahë zemra, jo thjesht për pamjen, po për thelbin, duhet ta përjetosh e ta ndjesh brenda vetes shpirtin dhe zemrën e një individi, apo të një populli, të njohësh mirë dhe ta duash me sinqeritet vendin, historinë... Ullmar Kviku  e ka të tejkaluar këtë njohje, ai është i tëri brenda saj, ai njehë deri në detaj Shqipërinë dhe shqiptarët, njehë stinët shqiptare, detet, lumenjtë, luginat, fushat dhe malet, mjegullën në dimër dhe vapën mbytëse në verë, njehë bukurinë e peizazhit bregdetar dhe malor, rrjedhjen e krojeve ujë freskët, ortekët e dëborës, ndjen dhe mbush tërë kraharorin me ajrin e freskët të lirisë...Ai njehë me hollësi epokat, mijëvjeçarët, periudhat, shekujt dhe aktualitetin shqiptar, di se çfarë do dhe se ç`është në gjendje të bëj shqiptari për vendin e tij, di me hollësi se sa shumë ai ka sakrifikuar e sakrifikon për lirinë...Ullmari njehë një për një emrat dhe bëmat e luftëtarëve të mëdhenj të lirisë dhe të panteonit shqiptar, por ai përjeton edhe ëndrrat shqiptare, vlerat  dhe virtytet e rralla të pastërtisë, besës, nderit e burrërisë, ai i veçon ato si  margaritarë të ndritshëm e vezullues, i pikturon me ngjyrimet më mahnitëse të  shpirtit të tij energjik verior, i tregon botës me ndjenjë e krenari për shqiptarët si të ishte njëri nga ne, duke na dhuruar njëherazi tufa me bukuri aurorash vezulluese e, bashkë me to, miqësi të sinqertë e të çiltër, humanizëm dhe shumë dashuri vëllazërore.

Në poezinë ”Nuk do të harrohen kurrë!” të Ullmarit, edhe kësaj here ndjeva se, ashtu si dikur Bajroni ra në dashuri me Shqipërinë, po ashtu  edhe Ullmar Kviku e dashuron me shpirt kombin shqiptar në vlerat, historinë, dashuritë, gëzimet e dhimbjet, në gjithë emblemën shqiptare. Më vjen mirë t`i kujtoj lexuesit se Ullmari e njehë gjuhën shqipe kaq mirë, saqë, nga çdo lloj komisioni testues, do të vlerësohej ndër mësuesit më të zotë të gjuhës shqipe, madje, figurshëm do të shprehesha se “cilido mësues i gjuhës shqipe do të ndiente “konkurrencë” përballë  profesionalizmit gjuhësor të Ullmar Kvikut”. Por, më tepër se sa fakti që ai shprehet aq bukur kur flet dhe shkruan shqip, mendoj se Ullmarin e lartëson akoma më shumë guximi, karakteri dhe kultura e tij e gjerë, mbrojtja dinjitoze dhe pasiononte që ai i bënë gjuhës shqipe, mbrojtja që i ka bërë dhe i bënë Shqipërisë, Kosovës dhe trevave shqiptare, dashuria që ai shfaq për shqiptarët kudo ku ata jetojnë: në  Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Çamëri, Mal të Zi, në Diasporë e kudo. Siç është vënë në dukje, Ullmar i ka njohur e vlerësuar Shqipërinë dhe shqiptarët jo thjeshtë në mënyrë romantike apo vetëm duke dëgjuar për ta nga larg, por ai ka qenë shpesh herë në Shqipëri, në trojet shqiptare: në vitet `70, `78, `79, `94, `95,` 2004, `2005…`2011. Më se gjysmë shekulli, ai ka pasur kontakte dhe ka bërë vizita të vazhdueshme në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, tek arbëreshët e Italisë e në hapësira të tjera të diasporës shqiptare. Në librat, artikujt dhe krijimtarinë e tij për Shqipërinë dhe shqiptarët Ullmar ka mbajtur parasysh faktet historike për origjinën dhe prejardhjen ilire të shqiptarëve, duke u mbështetur në vlerësimet që kanë bërë prej kohësh shkrimtarë dhe historianë të shquar, që nga antikiteti: Homeri, Herodoti, Plutarku, Apiani, Aristoteli, Ptolemeu, Straboni, Tit Livi, Ciceroni, Cezari, Virgjili, Lukiani..., e në vazhdim: Shekspiri, Hygoi, Dumasi, Gotje, Bajroni, Longfellohu.., e, veçanërisht suedezi i madh, studiuesi i shquar i origjinës ilire të shqiptarëve, Erik Hans Tunman(1746-1778), i cili, ndonëse vdiq në moshë shumë të re, (rrojti vetëm 32 vjeç) arriti  të botonte një sërë punimesh shkencore, më e njohura: “Hulumtime në lidhje me historinë e popujve evrolindor” (1774), e prej të cilave vetëm pjesa e parë është botuar. Në veprën e tij, “Mbi historinë dhe gjuhën e shqiptarëve dhe të vllahëve”, Tunman  vjen në përfundimin shkencor se, ilirët janë stërgjyshërit e shqiptarëve...


Në mes Ullmar Kvik(Qvick).Anash Murat Gecaj dhe

Viron Kona. Boras, Suedi prill 2012

2.

Duke iu rikthyer komentit të poezisë së Ullmarit “Nuk do të harrohen kurrë!”, ndjejmë të entuziazmuar se vargjet vlojnë nga figuracioni i rrallë poetik, ku bien në sy metafora, epitetet, shkallëzimi, eufemizmi dhe krahasimet e shkëlqyera. Me një leksik të pasur e  gjuhë të gjallë e të zjarrtë, ai nderon dhe lartëson miqtë e Shqipërisë në shekuj e, veçanërisht Lord Bajronin, jo vetëm për vlerat e tij si poet botëror, por edhe për faktin  se gjen të përbashkët tek Ai, dashurinë për shqiptarët, për cilësitë e virtytet e tyre, ndërkohë që, pikëzimet e frymëzimet për vlerat e kombi shqiptar e cilësitë e Bajronit, i bëjnë edhe më shkëlqimtare vargjet e Ullmar Kvikut:

Para dyqind vitesh erdhi në Shqipëri
Lord Bajroni
dhe ra në dashuri me këtë vend të egër
me burra trima dhe besnikë
Lord Xhorxh Bajron
poet romantik, xhani i femrave
tmerri i moralistëve
pas aventurave të shumta erotike…
Me gjak të nxehtë dhe dëshirë të zjarrtë veproi
për çlirimin e popujve nga zaptuesi osman

Përpjekja e tij u ndërpre nga vdekja e parakohshme
në Misolongji të Greqisë, u fik jeta e tij nga ethet…”


Teksa lexojmë Ullmarin, që na sjellë plotë dritë e brohori Bajronin dhe dashurinë e tij për Shqipërinë e lirinë, sikur dëgjojmë gjëmimin dhe tempo-ritmin e  vargjeve kumbuese të ''Shtegtimit të Çajld Haroldit'', e, veçanërisht ato të poezisë “Tamburxhi”, të shqipëruar nga mjeshtri i madh i përkthimit Skënder Luarasi:

Tamburxhi! Tamburxhi! thirrja jote ushton;

U ngjall trimave shpresën; për luftë na fton

Gjithë djemt' e malsisë i thërret anembanë

Himarjotët, Ilirët, Suljotët zeshkanë..

Ullmar Kvikut nuk i ka kaluar pa e vënë re, deri dhe kostumi shqiptar i Bajronit, që, ai e ka veçuar për të ilustruar me fotografi poezinë “Nuk do të harrohen kurrë!” Shpresoj e, nuk besoj se e teproj, që, veshja shqiptare i jep nur dhe bukuri të veçantë yllit të zjarrtë të romantizmit botëror...

3.

Në vijim të komentit të poezisë ”Nuk do të harrohen kurrë!”, shprehem se Ullmar krijon një lidhje e harmoni interesante mes heronjve, duke lartësuar e përndritur me vargje poetike disa nga figurat e shquara të rilindjes kombëtare shqiptare e, mes tyre: Çerçiz Topullin dhe Mihal Gramenon:

Por fryma romantike e lirisë jetoi në viset shqiptare
Po kalojnë një qind vite dhe turqit ende sundojnë
Çerçiz Topulli me mikun e tij Mihal Grameno
nuk durojnë zgjedhën, bëjnë revolt!
Fushat e Mashkullores edhe sot këndojnë
për trimëritë e të dyve kur kundërshtuan osmanët!
Dhe lufta e tyre vazhdoi, kundër zaptuesve grekë e malazezë
Por në Shkodër mizorisht Mali i Zi e vrau Çerçizin.

Vetëm tetë vargje, por një histori e tërë. Shqiptarëve që i lexojnë, këto vargje u ngjallin në mendje përpjekjet dhe luftërat e pandërprera për liri e pavarësi, u ndezin akoma më shumë dashurinë dhe krenarinë për paraardhësit dhe heronjtë, duke filluar me ilirët, me Gjergj Kastriotin - Skënderbeun, që u bë mbrojtës i Evropës nga okupacioni osman, e duke vijuar pastaj me rilindjen kombëtare shqiptare dhe figurat e saj, që përbëjnë plejadën e shkëlqyer me poetë, filozofë, publicistë, shkencëtarë, piktorë dhe, në ballë të tyre, çetat e luftëtarëve të lirisë, që sakrifikuan deri jetën për liri e  pavarësi kombëtare. Nëpër Shqipëri, kujtesa historike dhe heronjtë e kombit janë shndërruar në monumente të ndritura nderi dhe lavdie, janë të shkruar me germa të arta e i japin dritë e vezullim të veçantë panteonit shqiptar. Ullmar i vendos heronjtë e Shqipërisë në piedestalin e nderit, në vendin që u takon, ata përbëjnë themelet e historisë së kombit. Ndaj dhe, populli, këtyre figurave u ka thurur poezi e këngë, u ka ngritur monumente bronzi, guri dhe mermeri, ata janë në piktura, në emra shkollash dhe institucionesh, rrugësh, sheshesh dhe lagjesh, ata janë të gjallë dhe qarkullojnë në biseda dhe legjenda,  emrat e tyre u përcillen vazhdimisht brezave me dritë e shkëlqim.

4.

Ullmar Kviku e ka përjetuar dhembshëm historinë e Kosovës, duke denoncuar gjenocidin serb, por, ai, si një bir i denjë, gëzoi me shpirt për lirinë dhe pavarësinë e saj. Janë të shumtë artikujt, intervistat, krijimet poetike të Ullmarit për Kosovën dhe heronjtë. Veçanërisht ai ka shkruar me emocion dhe në mënyrë dokumentare e  letrare për figurën dhe vdekjen heroike të Isa Buletinit, që ai e cilëson “Luftëtar të madh të lirisë”: Isai arriti moshën 52-vjeçare, por u bë legjendë në popullin e tij. Ishte lindur në një fshat të vogël në periferi të qytetit kosovar Mitrovica, dhe tërë jeta e tij do të mbushet përplot me luftëra dhe përpjekje të tjera për të siguruar ardhmërinë e shqiptarëve” : “Unë jam mirë, kur Shqipëria është mirë”. - citon Ulmar fjalët e atdhetarit të madh”.

Kësaj here, në poezinë ”Nuk do të harrohen kurrë!” Ullmar i ngre përmendore arti heroit tjetër legjendar të lirisë, të luftës së Kosovës, Adem Jasharit, duke e pasqyruar artistikisht atë si një simbol dhe frymëzim, si kushtrim i shqiptarëve për liri:

Edhe një shekull kalon me punë, me luftë, me flijime
Dhe në Prekaz të Kosovës, në Drenicën heroike,
lufton shqiptari Adem Jashari kundër armikut shekullor serb
Me familjen e tij të madhe flijon jetën, por kjo humbje tragjike
u bë kushtrim i shqiptarëve për liri, të mos nënshtrohen!

Bashkëkombësit e Ullmarit, historikisht  i kanë qëndruar vazhdimisht pranë shqiptarëve, veçanërisht Kosovës, luftës dhe përpjekjeve të saj të vazhdueshme për liri e pavarësi. Aq shumë, saqë edhe kanë sakrifikuar për të. Kujtojmë këtu me nderim të thellë Ministren e Punëve të Jashtme të Mbretërisë së Suedisë Anna  Lindh (1957 – 2003), kontributin e saj të veçantë për mbështetjen dhe pavarësinë e Kosovës; kujtojmë faktin se, i pari Ministër i Jashtëm që mbërriti në Kosovë, menjëherë pas shpalljes së pavarësisë, ishte ai suedez. Ndërkaq, Suedia mirëpriti mbi 50 mijë shqiptarë, të cilët sot janë qytetarë të nderuar të saj.

Ullmar Kvik, sjellë tek ne miqësi, paqe dhe dituri; ndjenja vëllazërore e mirëkuptim; ai i jep ndihmesë   popullit shqiptar me vlera, ide dhe mendime, fjalë të ëmbla që afrojnë  dhe i bashkojnë më shumë  shqiptarët me njëri-tjetrin. Në këtë drejtim, sikurse dhe në poezinë që komentojmë, ai shfaqet edhe si një mentor i spikatur, si një  fjalë urtë i rrallë popullor.

Poezia ”Nuk do të harrohen kurrë!” mbyllet me një mendim të shkëlqyer poetik, që derdhet në formë sentencash letrare, që gurgullojnë me gjallëri, të freskuara me erën e lirisë dhe të nderimit për heronjtë, por, që rrezatojnë edhe besim në të ardhmen evropiane të Shqipërisë:

Adem Jashari, me familjen e tij, ka vend nderi

në analet e luftës për liri

dhe as ai, as Lord Bajroni, as Çerçiz Topulli nuk luftuan kot.

Me bashkim, në luftë paqësore,

shqiptarët do të realizojnë ëndrrat e tyre fisnike…

Duke i mbyllur përshtypjet e mia të nxitura e frymëzuara nga poezia “Nuk do të harrohen kurrë!” e Ullmar Kvikut, njëherazi respektoj dhe mbështes me zemër mendimet që shfaqin publicistët e  njohur Kadri Tarelli dhe Bashkim Saliasi në shënimet e tyre si komente të asaj poezie:

Z. Kadri Tarelli e cilëson poezinë e Ullmar Kvik ”një poezi të përkushtuar figurave të ndritura nga bota dhe atyre shqiptare që sakrifikuan duke luftuar për liri. Jam i mrekulluar që një suedez shkruan dhe krijon me kaq frymëzim e dashuri për ne shqiptarët. Këtë e bën veçse një mik i fortë dhe njohës i mirë i shqiptarëve,njohës i gjuhës dhe historisë sonë të lavdishme dhe tragjike, këtë e bën veç një njëri i madh në shpirt siç jeni ju”. Kurse Bashkim Saliasi shkruan me sinqeritet: ”Përshëndetje dhe shumë respekt për ju z. Ullmar, që me mendjen dhe penën e hollë keni skalitur në këto vargje të shkëlqyera trimërinë dhe virtytet e shqiptarëve. Ju jemi shumë mirënjohës dhe ju kemi në zemër si mikun më të mirë të kohërave moderne”.

 

Me këta miq zemër bukur të poezisë, bashkoj edhe unë urimin: “Qofsh gjithnjë i frymëzuar Miku ynë i Madh Ullmar Kvik(Qvick)!

 

Viron Kona:Duke lexuar librin “Sa e këndshme është jeta” të Sokol Demakut

Rruga e jetës është drejtësia,mos u ndaj nga rruga për të hyrë në rrugica

(Duke lexuar librin “Sa e këndshme është jeta” të Sokol Demakut)


Shkruan Viron Kona

Njerëzit e duan vendin e tyre, e duan rruzullin tokësor si një shtëpi dhe familje të madhe, të bukur e të ngrohtë, harmonike, ku të mbizotërojnë marrëdhëniet miqësore, respekti i ndërsjellë i vlerave, duke kontribuuar gjithkush me modesti për pjesën që i takon. Prandaj dhe krahasimi i rruzullit tokësor me “Shtëpi të Njerëzimit” apo shprehja “Jeto dhe lërë të jetojnë”, tingëllojnë nga më të gjeturat, ato janë rrjedhojë e përvojave jetësore të trashëguara në breza.

Mesazhet  të tilla të vyera e, plot të tjera, përcjellë libri i Sokol Demakut “Sa  e këndshme është jeta”, një libër që nuk i kalon 100 faqet, por që kumton cilësisht ide dhe arsyetime logjike për jetën aktuale dhe të ardhmen, për natyrën dhe përpjekjet e shoqërisë për të kundërshtuar të keqen dhe për të përmirësuar dhe perfeksionuar më tej vetveten, për t`i dhënë njeriut lirinë  e merituar, të drejtën që i takon, vlerat dhe të vërtetat.


Për të çelur kapitujt e librit autori përdorë si çelësa  të artë shprehje të filozofisë popullore shqiptare, që e plotësojnë më mirë idenë dhe mesazhin, por që edhe konfigurojnë mendimin dhe portretizimin e tipave dhe karaktereve që ai merr përsipër të paraqes. Janë shprehje që përmenden në vendin dhe kohën e duhur, që njeriut i vlejnë në jetë, sot dhe gjithnjë, janë sentenca që vijnë nga përvojat e kohëve që kaluan dhe që vlejnë edhe për kohët që vijnë. Ato janë të shumta dhe tërheqëse në këtë libër, por unë mbajta shënim disa prej tyre: “Rruga e jetës është drejtësia, mos u ndaj nga rruga për të hyrë në rrugica”, “Plakem, e për nënën time gjithnjë jam i vogël”, “Më i forti i njerëzve është ai që është i zoti të përmbajë vetveten”, “Njerëzit ndryshojnë nga njëri-tjetri nga koka, jo nga këmbët”, “Ke provuar të mbushësh kokën me idetë e të tjerëve, por në fund bosh e ke përsëri”, “Unë nuk vuaj shumë nëse më jepet rasti të falë atë që është për t`u falë, nuk dua as të humbas atë që kam”, Çdo njeri duhet t`i përgjigjet vetes së tij dhe duhet të dijë se çfarë kërkon në jetën e tij”. “Dashuria duron varfërinë, nevojën, urinë, mundimin... Dashuria  ndryshon skëterrën në parajsë...”, Dashuria për atdheun është mbi gjitha dashuritë”.

Mos përbuzë gjuhën e nënës sate, gjakun e vëllait...

Në vendin tënd mund të të ndodhë që ta shohësh disa herë dikë` dhe të mos arrish të komunikosh, sepse nuk ka ardhur rasti, sikurse, mund të ndodhë që edhe mund të kesh pasur një zënkë, grindje e konflikt me të dhe, kur i kalon pranë, as që i hedh sytë, i shmangesh, apo edhe e përfletë, e kërcënon. Por, nëse ndodhesh në dhe` të huaj dhe, e rastis bashkëkombësin, qoftë edhe atë me të cilin je grindur, menjëherë ndjen dëshirën t`i afrohesh dhe ta përshëndetësh.

Në vështirësitë dhe peshën e rëndë të emigracionit, në tehun e mprehtë të indiferentizmit e mospërfilljes dërmuese, emigranti përpiqet të gjej një mbështetje sado të vogël për t`u çliruar nga rëndesa e mjedisit të madh, të  rrëmujshëm e të panjohur, që, atij, herë-herë i ngjason deri edhe me një gjeratore të fuqishme e të pamëshirshme që e tërheq drejt qendrës së saj thithëse. E, atëherë ai kërkon me ngulm qoftë edhe një pikë të vogël mbështetëse, ashtu si udhëtari në shkretëtirë që, i etur për një pikë uji, kërkon doemos një burim, ashtu si shtegtari që ka humbur rrugën në një pyll të dendur, kërkon një shteg për të dalë...

Emigranti kërkon të kapet diku, të mbahet dhe të dalë nga gjendja e turbull dhe  e pa shpresë ku ndodhet. Në kësi rastesh, edhe sytë apo vështrimi i njeriut sado pak të njohur, i duken si një far, si një dritë, ku ai duhet të drejtohet, si një bankinë moli, ku ai të ankorojë anijen e tij të jetës. Bashkëkombësi bëhet kështu mbështetje për të qëndruar e orientuar, pastaj, për të ecur e për të vazhduar rrugën e jetës, ai është shpresa, besimi dhe shpëtimi. Kjo, ndodh, për arsyen e kuptueshme, sepse me bashkëkombësin të lidhin gjëra të mëdha, që bashkojnë dhe jo ndajnë, të lidhë origjina, gjaku, vendlindja, gjuha, kombësia, traditat...

Në të gjitha epokat, por edhe sot po ndodh dendur që njerëzit largohen nga vendlindja, në shumicën e rasteve për mbijetesë, apo dhe për shkak të luftërave dhe gjenocidit, sikurse edhe të prirë nga kurioziteti  dhe kureshtja. Por, mjafton një sinjal, një thirrje, një kambanë nga atdheu dhe ata vrapojnë e mblidhen në vendlindje, e cila ka forcën e një magneti tërheqës dhe të fuqishëm. Bashkëkombësit vijnë në atdheun e tyre dhe mblidhen si bijtë rreth prindit, me merakun t`i pyesin e t`i shohin se si janë, çfarë mund të bëjnë për t`i ndihmuar dhe mbështetur për jetën dhe vazhdimësinë...“Guri rëndë peshon në vend të vetë”, “Zemra e tyre është në vendlindje”.


Duke “bashkëbiseduar” me Astrid Lindgren

Me arsyetime të mençura dhe me një gjuhë të qartë e të kuptueshme, letrare dhe filozofike, Sokol Demaku, përcjellë  mesazhin që, ashtu si atdheun e vendlindjen, duhet të duash dhe  të respektosh njerëzit e kombit tënd, gjakun tënd, i cili është më i afërti, qenia njerëzore që qëndron më pranë teje në gëzime dhe vështirësi, në mbijetesë dhe luftë për të mbrojtur atdheun dhe jetën... Ai ndjenë dhe shprehë keqardhje për ata njerëz që grinden, që shahen e përçahen, që formojnë klane dhe i kundërvihen njëri – tjetrit, shpifin nisur nga interesa të vogla e meskine, paragjykime dhe vese të zilisë, egoizmit, pronësisë, përfitimit vetjak. Me fjalën e tij të qetë dhe të urtë, Demaku bën thirrje për bashkim e vëllazërim, për jetesë në harmoni dhe të mbushur me dashuri, për t`i qëndruar pranë vëllait, për t`iu gjendur atij në vështirësi, për t`ia lehtësuar hallet e mbijetesës në dhe` të huaj, për t`i ofruar po mundi një “dorë” ndihmë. Prandaj dhe përcjellë thirrjen: “Mos përbuzë gjuhën e nënës sate, gjakun e vëllait...Duhet të dish se, i huaji asnjëherë në jetë nuk ka për të pyetur për rrënjët e tua, por gjithmonë ka për të folur për gjethet ato i interesojnë atij. E së shpejti, në vjeshtë, gjethet do të thahen, do të bien për tokë e do t`i bartë era..

Njerëzit duan më shumë  diellin që lid se sa atë që perëndon

Në tipin dhe karakterin, në punët dhe detyrat që kryen, Sokol Demaku shfaqet gjithë gjallëri dhe entuziazëm, miqësor dhe i ndjeshëm, ai nuk është asnjëherë indiferent dhe flegmatik, nuk mund të qëndroj i qetë kur punët nuk shkojnë siç duhet, përkundrazi, është aktiv, i zhdërvjelltë dhe i zjarrtë: edhe në krijimtari, edhe në veprimtaritë kulturore, arsimore, artistike e shoqërore. Tipi dhe karakteri i tij shfaqet në dëshirat dhe vullnetin për dije e kulturë,(duhet të dish vet, që t`u thuash diçka  të tjerëve), në pasionin dhe mirëkuptimin vëllazëror, në dashurinë për vendlindjen me tërë forcën e ndjenjave  të pastra e të sinqerta, në gatishmërinë për ta ndihmuar e mbështetur atë që është në nevojë, duke bërë gjithnjë më të mirën e  mundshme. Sokoli e ka si lajtmotiv maksimën: “Punët e mira janë si drita, jo si errësira”. Njerëzit duan dritën, jo errësirën, ai mbështetet në devizën se, njerëzit “Duan më shumë  diellin që lind se sa atë që perëndon”.


Në të djathtë: Sokol Demaku, Per Olof Höög (kryetar i komunës Borås-Suedi)  dhe Bahtir Latifi,(prill 2013) duke i dhuruar kryetarit të komunës një copë minerali nga nëntoka e Kosovës.

Karakterin dhe formimin e tij Demaku e shprehë në librat dhe mendimet që shfaq, qofshin ato filozofike e poetike, por mbi të gjitha e shprehë në qëndrimet realiste dhe njerëzore, në marrëdhëniet miqësore që krijon kudo ku ndodhet, në vendlindjen e tij - Kosovë, në Shqipëri me miq e shokë të shumtë, në Boras të Suedisë ku jeton e punon me bashkatdhetarët, me kolegët, nxënësit, komunitetin prindëror të shkollës suedeze “Fjardingskolan” ku është mësues prej shumë vitesh, me kolegët  gazetarë e shkrimtarë në Lidhjen e Shkrimtarëve Suedezë, në Shoqatën e  Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klelementi XI Albani”...Sikurse e shfaq nëpërmjet revistës tashmë mjaft të njohur “Dituria” të Borasit, Suedi, që ai drejton, të radios dhe televizionit  “Dituria”...

Kur nuk merret në mbrojtje i drejti, atëherë “djajtë” hedhin valle

Të mbetet në mendje skica“Një ndjenjë e humbur”, e cila, e shkruar  me gjuhë të zhdërvjelltë dhe  figuracion të gjallë artistik, shprehë ndjenja të thella dhimbjeje njerëzore për vogëlushët, që, të detyruar nga egërsira-gjenocidi-serb mbi Kosovën martire, braktisën ëndrrat, kukullat, lulet, zogjtë, oborrin e shtëpisë, lojërat, shoqet dhe shokët e vegjël, gjyshërit, gjithçka të dashur dhe të bukur të vendlindjes dhe, pas prindërve të tyre, “morën arratinë” në rrugët labirint të kurbetit... Një skicim demaskues i gjenocidit serb, i cili, veçanërisht në Kosovë, u shfaq i tëri sterrë i zi në ligësinë e tij, duke vrarë  e masakruar njerëzit e pafajshëm, duke shkatërruar gjithçka ata ndërtuan me mundim të madh dhe sakrifica, duke i zbuar nga vendlindja, duke i  terrorizuar vogëlushët, duke u marrë atyre jetën, duke u vrarë ëndrrat dhe fëmijërinë...

Libri vijon me ligjëratën “Ku është ëndrra, ku mbeti shpresa?!”, një pjesë prekëse, që vjen  nëpërmjet rrëfimit drithërues të një nëne kosovare, e, ku përpara lexuesit shfaqen si në një skenë filmike dallgë e stuhi dëshpërimi e vuajtjesh,  të cilat as që mund imagjinoheshin se mund të ndodhnin, tmerre dhe krime rrëqethëse, që dërmuan shpirtra dhe zemra, që e bëjnë njeriun e urtë dhe të mirë të vërë në dyshim karakterin e panjohur dhe të dyzuar njerëzor, se, deri ku mund të arrijë ligësia e qenies njerëzore serbomadhe me ato krime dhe ato tmerre që i bënë të zeza dhe i nxinë krejt faqet e globit, që i treguan botës pjesën e padukshme, anën e panjohur të atyre qenieve që, në egon, babëzinë dhe egërsinë sunduese e pushtuese, u shfaqën përbindësha anti jetë, anti njerëzorë. Atë ligësi, ata e kishin shfaqur edhe për shumë vite e dekada më parë mbi shqiptarët, por që Evropa as që kishte dashur t`i dëgjonte, t`i shikonte, të pranonte të vërtetat e tmerrshme që ndodhnin në mesin e saj... S`ka më keq se sa ai që nuk do as të shikojë dhe as të dëgjojë. Fjala e urtë thotë se, kur nuk merret në mbrojtje i drejti, atëherë “djajtë” hedhin valle! Dhe,   “djajtë” e hodhën vallen e zezë të krimit mbi Kosovë.

E dhimbshme, tronditëse kur nëpërmjet gojës së nënës, shpërthen psherëtima: “Eh, botë e madhe, botë vetjake që më gënjeve me dritat shumëngjyrëshe, me bukuri të rrejshme... Bota kurrë nuk ka dashur të di të vërtetën...”

Ishin ato krime, ai ferr, që krijoi gjenocidi serb mbi Kosovë, të cilat më në fund e shkundën dhe e tmerruan Evropën, e tronditën dhe  e bënë të ndjeshme, duke besuar tashmë se krimi i zi i Luftës së Parë dhe të Dytë Botërore nuk kishte ndalur, por vijonte i veshur me koracën e hekurt të barbarisë mesjetare, duke shkaktuar drama dhe tragjedi të tmerrshme në popullsinë e lashtë shqiptare, që kërkonte veçse të drejtën dhe lirinë në tokën e trashëguar nga stërgjyshërit e lashtë dardanë...

E, me gjithë ç`ndodhi, populli i Kosovës as u mposht e as u gjunjëzua, ai u shndërrua në Feniks, në zogun e shenjtë dhe të pavdekshëm të  mitologjisë, që rilindi nga hiri i tij...


Sokol Demaku, mësues në shkollën suedeze “Fjardingskolan”, Borås

Në faqet e librit fryjnë me tallaz ndjenja dhe përjetime të dhimbshme: “Na larguan nga fshatrat me tanke, na detyruam të ikim maleve. Atje në male ishte shpëtimi ynë, aty ishte streha jonë...Nga atje shihnim gjakpirësit me shami në kokë duke djegur shtëpitë tona, duke shkatërruar çdo gjë që kishim krijuar me vite...Vendosëm të ktheheshim, por jo ne gratë, vetëm disa nga burrat të shihnin nga afër se ç`kishte mbetur...Çdo gjë ishte bërë shkrumb e hi. Më i vjetri i fshatit tregoi kur u kthye se, në oborr, kishte gjetur një kartolinë të shkruar nga njeri prej gjakësorëve serb që ia adresonte familjes së tij e ku i tregonte për krimet që kishin bërë ndaj popullsisë shqiptare...Krenohej me krimet që kishte bërë...”

Në vazhdim, në librin e tij, Sokol Demaku, ndihet i shqetësuar për plagën e rëndë të kurbetit dhe pasojat e shkaktuara: “Kurbeti ta humb fjalën e parë shqipe që ke nisur të flasësh në vendlindjen tënde të dashur, ta humb shokun e jetës që të mirën dhe të keqen e ke ndarë së bashku me të, të ndanë nga zemra e nënës që të ka rritë, të ndanë nga baba që të ka mësuar se si duhet vendlindja ku ke le, të ndanë nga motra e cila sa herë ta përmend emrin shkrihet në lot, të largon nga vëllai, nga miqtë e shokët dhe gjithë rrethi shoqëror...Në kurbet kurrë nuk mund të dëgjosh fjalën e ëmbël të nënës sate që e ke lënë me duar në gji duke të pritur në çdo kohë, të mungon ledhatimi i babait tënd që të rriti me këshillat e tij të mira dhe të dashura...”

Era e fuqishme nuk ia zhveshi dot pallton udhëtarit, kurse dielli me rrezet e ngrohta bëri që ai ta heq vetë...

Sokol Demaku punon e krijon vazhdimisht. Ai godet të  keqen dhe ligësinë, duke përdorur si “armë” krijimtarinë dhe bukurinë krijuese, shpirtin e pastër dhe të dëlirë, punën e pandalshme, veprën kulturore dhe atdhetare.

Demaku është nga ata njerëz që nuk i shkëputë fjalët nga veprat, ai e përdor dhe e vë të gjithë kohën e   mundshme dhe përkushtimin në shërbim të punëve të dobishme, nismave e veprimtarive të vyera kulturore, duke i shërbyer me devotshmëri jetës, arsimimit dhe kulturimit, edukimit të fëmijëve, harmonisë, miqësisë dhe mirëkuptimit shoqëror, e, në këto drejtime ai është kurdoherë unik.

Sokoli të gëzon dhe të entuziazmon me punët e kryera dhe gjithnjë vijon në mënyrë të pandalshme për punë të tjera, edhe më të bukura. Energjitë e këtij njeriu janë të mëdha sepse kanë burim shpirtin dhe zemrën e tij të bardhë, krijuese dhe atdhetare.

Njeriu nuk është se do t`i bëj të gjitha, por në pozicionin e tij bënë më të mirën e mundshme, e të gjithë bashkë kryejmë punë edhe më të mëdha e të dobishme në shërbim të jetës dhe përparimit.


Ullmar Kvik (Qvick), Miku i Madh i Shqiptarëve,  kurdoherë i vlerësuar nga shqiptarët me banim në Suedi

Duke punuar, duke krijuar pareshtur, gjithnjë me qëndrim të mençur e të ekuilibruar për jetën dhe njerëzit, për ngjarjet dhe marrëdhëniet shoqërore, Sokol Demaku  na sjellë në mendje proverbin ku tregohet që, era, sado e fuqishme, nuk ia zhveshi dot pallton udhëtarit, përkundrazi ai e shtrëngonte atë më shumë pas vetes, kurse dielli, me rrezet e tij të ngrohta, pa bujë e zhurmë, ngadalë e pa u ndjerë, bëri që udhëtari ta heq vetë pallton nga trupi...

“Sa  e këndshme është jeta!”, është një përfaqësim i veprimtarisë së palodhur, i mendimeve  krijuese të autorit, ai ka në qendër popullin e  vuajtur dhe të martirizuar të Kosovës, që u përballë me dhunën dhe gjenocidin e egër serb, nuk u thye, nuk u përkulë, por vijoi rrugën e jetës, gjithnjë në gjurmët e të parëve të lashtë ilirë, kurdoherë i orientuar drejt paqes dhe mirësisë, duke i treguar Evropës dhe botës, mesazhe dhe shembuj të vyer e të ndritshëm të civilizimit dhe qytetërimit të vërtetë...

 

 

Isni Idrizi: Shkolla Shqipe mbajti manifestim madhështor në Lozanë

Isni Idrizi

Shkolla Shqipe mbajti manifestim madhështor në Lozanë

Më 13 mars 2016 për nder të festave tona kombëtare shkolla shqipe nga Lozana organizoi një manifestim të mrekullueshëm shkollor në të cilin morën pjesë si mysafirë edhe nxënësit nga shkollat shqipe të Rolit, Morzhës, Nionit dhe Avanshës.


Nxënësit duke kënduar himnin kombëtar

Edhe kësaj radhe nxënësit, mësimdhënësit dhe aktivistët e shkollës shqipe nga Lozana nuk i harruan festat tona kombëtare pa i festuar me një program të veçantë shkollor. Kësaj feste nuk prituan t’i bashkëngjiten as shkollat shqipe të mësimit plotësues që veprojnë në Rolle, Morges, Nyon dhe së fundi edhe në Avanches.

Për nder të 17 Shkurtit – Dita e Pavarësisë së Kosovës dhe 7 Marsit – Dita e Mësuesit më 13 mars 2016 në sallën e madhe “Grand-Vennes” të Lozanës u mblodhën mbi 400 mysafirë, kryesisht prindër dhe të afërm të nxënësve që vijojnë mësimin e gjuhës amtare këtu në Lozanë dhe rrethinës e saj. Frika se mos koha e bukur me diell apo ndonjë ngjarje tjetër që mbahej atë ditë në kantonin e Vaud-it do të pengon përcjelljen e manifestimit shkollor nga ana e bashkatdhetarëve tanë qe e kotë. Në fund të manifestimit, kur edhe u dha filmi i shkurtë Emi, Imi, Remi, u pa se salla ishte përplot e mbushur me mysafirë sa që nuk kishte vende të mjaftueshme për përcjelljen e manifestimit ulur.


Por atë që e bënë nxënësit, mësimdhënësit, prindërit dhe aktivistët e shkollës shqipe këtë ditë në Lozanë, nuk qe interesante për mjetet tona të informimit që veprojnë këtu në Zvicër. Asnjë përfaqësues i tyre nuk ishte në manifestim për të përshkruar këtë ngjarje. Se çfarë ngjarje më të rëndësishme kanë përcjellë atë ditë vetëm ata e dinë. Apo ndoshta janë mësuar që hapësirat e tyre për informim t’i mbushin duke qëndruar në zyre apo shtëpi dhe të tjerët t’ua sjellin informatën? Më ngelë vetëm të shpresoj se nuk ka qenë nënçmimi i rëndësisë së kësaj ngjarjeje që i ka penguar ata të vijnë.

Por, nëse mjetet e informimit munguan, përfaqësuesit diplomatikë të Shqipërisë (përfaqësuar nga zonja Eliverta Radomi, këshilltare dhe e ngarkuar për çështje konsullore) dhe Kosovës (përfaqësuar nga zoti Ramadan Avdiu, konsull gjeneral në Gjenevë) ishin të pranishëm në sallë. Të njëjtit edhe e patën rastin t’i përshëndesin të pranishmit me disa fjalë urimi dhe përgëzimi për festat dhe për mënyrën e organizimit të manifestimit shkollor. Një përshëndetje të shkurtë ua drejtoi mysafirëve edhe koordinatorja e LAPSH “Naim Frashëri” për kantonin Vaud, zonja Merita Azemi.


Si zakonisht manifestimi filloi me këndimin e himnit kombëtar dhe dëgjimin e himnit të Kosovës nga të gjithë nxënësit pjesëmarrës në manifestim. Siç dihet, në manifestimet shkollore që mbahen në Lozanë nuk mbahen fjalime, por në vend të tyre kësaj radhe ishte recitimi i poezisë “Hakërrim” të shkruar në vitin 1942 nga Ali Asllani, që për çudi nëse nuk do ta dinim datën e krijimit të saj do të mendonim se kjo poezi i është kushtuar gjendjes shoqërore e ekonomike në të cilën jetojnë shqiptarët sot. Recitimi i kësaj poezie nga Gëzim Rexhepit, nxënës i të ciklit të lartë të shkollës shqipe në Lozanë ishte mbresëlënës.


Risi në prezantimin e këtij manifestimi ishte pjesëmarrja e ish nxënësve të shkollës shqipe nga Lozana si moderator të tij. Çdo pikë e manifestimit është prezantuar nga moderatorë të ndryshëm: një ish nxënës (tani studentë apo gjimnazist) dhe një nxënës që është duke vijuar mësimin plotësues në gjuhën amtare. Të njëjtit kanë dhënë edhe kontribut në organizmin e manifestimit si dhe në realizimin e filmit të shkurtë që u dha në fund të manifestimit.

Në vijim të manifestimit u paraqitë kori i nxënësve të shkollës shqipe ARTA nga Lozana. Nën udhëheqjen e mësueses Shpresa Idrizi ata kënduan një potpuri prej këngëve të zgjedhura enkas për këtë manifestim.


Kësaj radhe nxënësit e ciklit të ulët të shkollës shqipe në Coteau-Fleuri të Lozanës, të udhëhequr nga mësuesja Shpresa Idrizi, na u paraqitën me një program tejet interesant dhe të përshtatshëm për moshën e tyre. Ata kënduan dhe luajtën me këngët : Shoqe-shoqe, Po shëtisim nëpër pyje, Zilja e shkollës, Fjolla bore, Ylli vogël, Mullixhi ti mos fle, Kur të jesh i lumtur ti, Nëna pite ka gatu dhe Hu-lu-la-ja shkojmë te daja. Këtyre nxënësve iu bashkëngjitën edhe tre nxënës nga shkolla shqipe në Rolle. Kjo paraqitje e tyre u pritë shumë mirë nga të pranishmit në sallë me duartrokitje si gjatë prezantimit ashtu edhe në fund të shfaqjes së tyre.

Në skenë u paraqitën edhe nxënësit e lagjes Prélaz të Lozanës ku mbahet mësim i kombinuar (cikli i ulët dhe i mesëm) nga mësuesja Hasime Nishori. Programi i tyre përbëhej nga recitimi i një poezie, këndim i një kënge dhe luajtjes së valles së njohur “Vallja e Rugovës”.


Ish nxënësit e shkollës shqipe pos me moderim, organizim dhe role në film në këtë manifestim u paraqitën edhe me një pikë të gjimnastikës artistike. Motrat Marigona dhe Besjana Iseni, ish nxënëse të shkollës shqipe në Rolle e tani studente, e mahnitën publikun me paraqitjen e tyre të bukur dhe shumë mirë të sinkronizuar duke kërcyer në ritmet e muzikës bashkëkohore.

Sivjet, pas disa viteve ndërprerjeje, është rihapur edhe shkolla shqipe e mësimit plotësues në Avenches. Për këtë manifestim, nxënësit Dreni dhe Albi e prezantuan këtë shkollë me paraqitjen e tyre duke recituar bashkërisht një poezi të zgjedhur. Të shpresojmë se vitin e ardhshëm do të kemi rastin të shohim një paraqitje me më shumë nxënës nga kjo shkollë.


Në programin e sotëm festiv morën pjesë si mysafirë edhe shkollat shqipe të mësimit plotësues që veprojnë në Rolle (mësuesja Burbuqe Ahmetaj), Morges (mësuesja Hajrie Alidemi) dhe Nyon (mësueset Merita Ajeti dhe Minavere Krasniqi) të kantonit Vaud. Ata, të veshur bukur me veshjet e tyre kombëtare nga viset e ndryshme të trojeve tona, u paraqitën në skenë për të recituar, kënduar apo vallëzuar. Më poshtë janë dhënë disa fotografi që paraqesin disa momente nga pjesëmarrja e tyre në manifestim.


Ashtu siç ishte paralajmëruar më parë në fund të manifestimit u shfaq filmi Emi, Imi, Remi, ... i realizuar nga shkolla shqipe në Lozanë me një skenar të përpunuar sipas librit me të njëjtin emër të autorit Mahir Mustafa, ish koordinator i përgjithshëm i LAPSH “Naim Farshëri” në Zvicër. Në film rolet i luajnë ish nxënësit dhe nxënësit e tashëm që kanë vijuar e vijojnë rregullisht mësimin në gjuhën shqipe në Coetau-Fleuri të Lozanës. Kameraman dhe udhëheqës teknik është zoti Luli Imeri ndërsa realizator i filmit zoti Isni Idrizi. Filmi u përcoll me vëmendje të madhe nga të gjithë të pranishmit në manifestim dhe për të u dhanë mendime shumë të mira pas shfaqjes së tij.



Si çdo herë manifestimet tona shkollore mbarojnë duke kënduar të gjithë nxënësit këngën “Shkolla Shqipe” që vlerësohet si “himni” shkollës shqipe të mësimit plotësues këtu në Lozanë.


Manifestimin e mbyllën të njëjtit moderatorë që edhe hapën atë me fjalët: të punojmë më tepër që këto lloj manifestimesh të festohen përgjithmonë nga ne, fëmijët tanë dhe brezat e ardhshëm këtu në mërgim dhe gjithandej ku jetojnë e punojnë bashkatdhetarët tanë.

Foto: Luli Imeri

Përgatiti: Isni Idrizi

 

FJALA POETIKE KA PESHË DHE PESHA E SAJ KA KUPTIM DHE NUK ËSHTË E LEHTË

Sokol Demaku

FJALA POETIKE KA PESHË DHE PESHA E SAJ KA KUPTIM DHE NUK ËSHTË E LEHTË

Në një ambient të ngrohtë vëllazëror, në një ambient familjar në qytetin Borås të Suedisë u mbajt Festivali i katërtë me radhë i poezisë në mërgatë organzuar nga Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni e këtij qyeti në bashkepunim me Shoqtaën e  shkrimtarëve shqiptar në Suedi.


Shoqata kulturore shqiptare "Migjeni" në qytetin Borås të Suedisë së largët që më veprimtarin e vet të pandalshme krijuese ka mbledhurë rreth vetës penatë më të njohura shqiptare në mërgatë këtu e kaër vite me radhë me shumë sukses organizon festivalin e poezisë në mërgatë në të cilin Festival vec poetëve shqiptar nga të katër anët e botës marrin pjesë të barabartë edhe poet e kombëve dhe kombësive tjera të cilët jetojnë dhe veprojnbë në Mbretërinë suedeze.

Në mjediset e këndshme të lokalit "Sinnenshus" pronë e një shoqate kulturore suedeze ”Yxhammansgården”me të cilën QKSH Migjeni ka një bashkëpunim të kahmotshëm, një ambient fantastik për veprimtari të tilla poetike, një ambient i cili në vete ngërthen një ambient mjaftë atraktiv e që kjo ndërtesë daton nga viti 1898 e në të u mblodhën së bashku poet, shkrimtar për të marrë pjesë në Festivalin e poezisë ”Sofra poetike Borås 2016”.

Hapjen e  festivalit të kaërtë e bëri kryetari i QKSH Migjeni Sokol Demaku e pastaj erdhen fjalët përshendetëse të kryetarit të shqoatës së shkrimtareve shqiptarë në Suedi Hysen Ibrahimit dhe anëtarit të krysise që QKSH Migjeni hamit Gurguri për mysafirët dhe të pranishmët në Festival.

U paraqit një dokumentar i shkrutër për punë e palodhshme të entuziatëve të cilët përmes QKSH Migjeni, janë në çdo vend ku frymon shqip, në çdo cep të botës, përmes radio Diturisë, revistës tashme të deshmuar Dituria dhe se fundmi edhe përmes ekranit të TV Dituria nga studio në qyetin Borås.

Festivalin përshendeten edhe miqt suedez Ida Legnemark, kryetare e komunës së distriktit Lindje në Borås,Emine Hoti poete dhe shkrimtare nga Norvegjia, Edona Heta Sejdiaj një aktiviste e dalluar nga Hässleholm udheheqese e shoqates ”Albanska bruder i Svergige” e cila shoqatë i ka vu për detyre vetes te ndihmoj vorfnjaket dhe te pa shtepitë në Vendlindje ne Kosvë. Tani këto të reja kanë filluar ndertimine dy shtëpive në Kosovë me mjetet të cilata to kane grumbullua nga mërgimtarët shqiptar në Suedi. Ajio paraqiti edhe nje dokumentar lidhur me punën që është duke u bëwrë në këtë drejtim  këtu dhe në vendlindje.

Në pjesën e  parë të programit që ishte rezervua për ndarjen e mirënjohjeve QKSH Migjeni kishte parë të arsyeshme që të falenderoj shoqata dhe individë të cilët kanë një bashkëpunim me te dhe ndihmojnë QKSH Migjeni në realizimin e objektivave kulturore në mërgatë.


Kështu që Krysia e QKSH ”Migjeni” kishte vendosurë që Bahtir Latifi, Emine Hoti dhe Suela Bala të nderohenn me ”Santa monica”Kristaltë të QKSH Migjeni, dhe njëherit me nga një ”Mirënjohje” Biblioteka e qytetit Lezhë, Emine Hoti dhe Suela bala pastaj miqt suedez me nga një pikturë nga trojet shqiptare si Ida Legnemark Kryetare e komunës së pjesë së qytetit Lindje në Borås, mësuest Maroun Abu Nader, Linda Abrahamsson dhe Bengt Lindgren ndersa Edona Heta Sejdiaj me një komplet veshje kombëtare për vajza, të gjitha këto dhuarata nga QKSH Migjeni për miqt e Festivalit.

Emine Hoti, poete, prozatore por edhe artizanale e veshjeve kometare shqiptare u dhuroi nga një palë veshje udhehqesve të QKSH Migjeni në Borås, Bahtir latifi, Hakif Jashati dhe Sokol Demaku me nga një pal duq. Një palë veshje kombëtare, për mysafiren nga Lezha Suela Bala të punuara nga mërgimtarja të vendosura në një Jangjik të punuar me dorë, pastaj nga e njejta dhe nji palë rroba kombëtare një aktivistes Saranda Iseni në Suedi, (të vendosura në Jangjik të punuar me dorë, dhe së fundi nga kjo mike e festivalit një palë duqi me librat e saja dhuratë për pjesëmarrësit e fsetivalit.

Pas këtij momenti mjaftë impreisonues për të pranishmit dhe që mendoj se ka vlerë filloi pjesa e parë e programit artistik me prezentimin e peozive konkuruese në festival të cilat poezi i vleson juria profesionale e festivalit.

Në Festival ishin paraqitr 43 poet me peozite e tyre, prej tyre kater poet suedez, një Kurd dhe nje Iranian.

Juria porfesionale  Festivalit pasdite shpalli fituesit e festivalit:

Shoqata e shkrimtarëve shqiptarë në Suedi ndau këto çmime:

Çmimi Poezia e festivalit Sofra peotike Borås 2016:Shyqeri Sejdiu

Vendi i parë:Fetah Bahtiri

Vendi i dytë:Loisse Halvardson och Henrik Mimersson

Vendi i tretë:Mona Juniku

Edhe QKSH Migjeni ndau katër çmime:

Çmimi Poezia e festivalit Sofra peotike Borås 2016:Idriz gashi

Vendi i parë:Shabana Osmani

Vendi i dytë:Elhame Zhtia Krasniqi

Vendi i tretë:Bajram Muharremi

QKSH Migjeni dhe Shoqata e shkrimtareve ishin kujdesur që të gjithe poetet pjesëmarrës në festival të nëntëmbdhjetë sa ishin prezent sot këtu të shpërblej me nga një “Glob të kristalt” dhe nga një Fletë falenderim për pjesëmarrje në Festival.


Shije të bukur dhe vlerë të lartë artistike këtij manifestimi i dha edhe pjesëmarrja e miqeve suedez poet të njohur në letersin suedeze Luis Hardvardsson dhe Henrik Mimerson të cilët më poezite e tyre i dhanë impuls dhe jetë festivalit, ku ata poezitë e tyre i recitojnë me muzikë të cilën ata e kanë krijuar vetë dhe ua kanë përshaturë përmbajtjeve të poezive. Luis në nëntor është shpallur shkrimatre viti në Regjionin e përendimit të Lidhjes së shkrimatreve suedez me romain e saj “Swed english” që ka bërë jehonë në Angli dhe Suedi.

QKSH Migjeni u ndau mirenjohje dhe dy poeteve anëtar të Lidhjes së shkrimtareve suedez ne regjionin përenmdim Axin Welat dhe Soleyman Ghasemiani.

Në përfundim të pjesës së parë të programit poetik, në shenjë falenderimi për të gjithë ata që kontribuan, ndihmuan dhe mbështetën shoqatën në forma të ndryshme, qoftë, me shkrime, apo me punë të palodhshme, Shoqata "Migjeni" i nderoi me mirënjohje.

Pas ndarjes së mirënjohjeve, radha i erdhi darkës, me ushqime të shijshme tradicionale për të gjithë pjesmarrësit në këtë eveniment poetik, përgatitur nga këshilli organizativ i Festivalit të Poezisë Sofra poetike Borås 2016.

Nër pjesën e dytë të programit u bë promovimi i librrave të botuara nga poet dhe shkrimtar anëtarë të Shoqatës së shkrimtareve shqiptar në Suedi dhe poet e shkrimtar anëtar të QKSH “Migjeni” në Borås.

Promovimi i librave të botuara nga anetar te Shoqatës së Shkrimtareve dhe QKSG Migjeni mes dy Festivaleve në Festivalin e  katërtë të poezisë Borås 2016

Referon                              Libri                                                         Autori

Ibrahim Abedini                 Thesari 4                                                   SHSHSASH

Sokol Demaku                    Antologji e poezisë së Festivalit               SHSHASH dhe Dituria

Hysen Ibrahimi                   Faleminderit Mitrovicë                             Fetah Bahtiri

Fetah Bahtiri                       Gjurmë Atdhetarie                                   Bajram Muharremi

Hysen Ibrahimi                   Klithmë Nate                                                                 Mone Juniku

Bahtir Latifi                        Burri në provë                                          Hamit Gurguri

Fetah Bahtiri                       Vepra 1                                                     Hysen Ibrahimi

Xhavit Çitaku                    Magjia e zemrës                                       Sokol Demaku

Hamit Gurguri                  Jetë ferri                                                    Emine Hoti

I tërë ky organizim madhështor është rezultat i punës së palodhshme të anëtarëve të shoqatës, në bashkëpunim me shoqatat si motra shqiptare dhe suedeze.

Është kënaqësi të jesh në mesin e miqëve, të cilët adhurojnë dhe kultivojnë gjuhën shqipe, traditën edhe kulturën shqiptare, ashtu sikur edhe ata të jenë shqiptar. E ndiejmë edhe ne, këtë se dhe ne duhet të punojmë në pasurimin dhe kultivimin e gjuhës shqipe, e cila na jep virtytet shqiptare, e kultvojmë atë dhe e pasurojmë të folmen tonë, për çdo ditë. Ne jemi kudo, ku flitet shqip. Pra, zëri ynë, zeri i peotit, është në çdo vatër, aty ku flitet dhe shkruhet shqip, aty ku frymon shqip pa marrë parasysh kufijtë e vendin, se ku jetojnë shqiptarët.

Recensioni për libratë e boturar dhe promovuar ne Festival.


Bahtir Latifi

Recension i librit ”Burri në provë”i Hamit Gurgurit

Të nderuar të pranishëm në këtë Fesatë të madhe të poezisë dhe librit shqip në mërgatë, unë në pak fjalë do ndalem tek libri më i ri i poetit dhe shkrimtarit Hamit Gurguri që në vete mban një emër dhe epitet krenaria për burrin shqiptar në të gjitha kohët e jetës së tij.

Pra është fjala për romanin e tij më të rim e titull ”Burri në provë”dal nga shtypi në vitin 2016 në botim  të shtëpisë botuese ”Erik Hans” n ga Gislaved i Suedisë, në 165 faqe e që në vete ngërthem 12 kapituj të ndryshëm të cilët në mënyrë zingjirore lidhen me njeri tjetrin deri në përfundimin e librit.

Romani ”Burri në provë”i Hamit Gurgurit i kushtohet kryekëputë një tradite të lashtë shekullore burrërisë dhe taditës se burrit shiqptar në kohë dhe kushte dhe të beme të ndryshme të jetës. Përshkruan ngjarje mjaft interesante dhe të vërteta por përmes përsonazheve të sajuara por me mjaftë mjeshtri dhe me një përshtatje shumë interesante e cila edhe më shumë ia shtonë vlerësn dhe lexushmerinë romanit.

Libri nis me një shënim interesant të autorit, ku ai i kumton lexuesit se lexuesi ka përpara një roman historik por që, sipas mendimit tim, me përmbajtjen dhe mesazhet e vyera, sepse, mendimet e Gurgurit janë të thëna dhe të shprehura thjesht dhe bukur, kanë freskinë e jetës së përditshme, ato këshillojnë besim e shpresë, nxitin te njeriu përfytyrime të bukura, frymëzojnë dhe tregojnë rrugë të drejta dhe të ndriçuara, ato pasurojnë konceptin dhe vizionin, e ndihmojnë njeriun të lehtësojë e zbut hallet e vështirësitë, të zgjidhë me natyrshmëri situatat e komplikuara sikur ajo e përsonazhit krysor të romanit në fjalë.

Autori i romanit ia arrin qëllimit që i ka vënë vetes kur gjatë shtjellimi të ngjarjeve letrare ai në menyrë artistike, nxjerr përfundime filozofike e që kanë vlera të larta morale.

Një ngajrje e rrallë, që prezentohet në romanin në fjalë, kur njeriu vëhet në sprovë para rrezikut. Kjo i ndodhi edhe kryepërsonazhit të romanit, kur ati iu kërkua nga pushteti i kohës nga pushteti shtypës të ngre gishtin dhe dorën ndaj tre personave të pafajshëm, duke i ngarkuar ata se kinse kishin kryer vrasje, e për këtë të mbulohej e vërteta dhe këta të nxirreshin para drejtësise¨së padrejtë të shtypësit dhe robëruesit të kohës.

Por populli ynë si edhe ne dim e sikur edhe autori na përshkruan në romanine  tij ”Burri në provë”di dhe diti të nxirret nga më e këqja e shumë herë këtë e shprehu edhe përmes humorit dhe satirës së mprehtë për tu bërë ballë të gjitha të këqijave që i vinin nga regjimet e ndryshme satrape të kohës.

Është e udhës të thuhet se ky libër është një kronologji gjarjesh, një tabllo jete dhe kohe e një epoke njerëzore që na përshkruan dhe tregon rrethanat e jetës së njeriut tonë, virtytet e mrekullueshme të njeiut tonë dhe sakrificën për një jetë të dinjitetshme për modesti dhe ajo cka gjithmon shqiptarine ka bërë të fortë Burrëri.

Leximi i librit “Burri në provë” të bën të meditosh, të nxit mendime dhe ide, të rrit respektin për njerëzit e penës, intelektualët e vërtetë, që vetësakrifikohen, që në vend të “shpatës” përdorin penën e mprehtë, ata nuk zhurmojnë, por në heshtje nxitin, frymëzojnë dhe ndihmojnë ndryshimet pozitive. Për krijuesit janë të papajtueshme brimat, egërsia dhe barbaria, prandaj, ata dinë t`i zgjidhin gjërat ndryshe, me dashuri dhe humanizëm, me mendim të artë dhe dituri deri edhe me sakrifikim.

E përgezoj autorin për një libër aq të dashurë për lexuesin.


****

Fetah Bahtiri

RECENSION

Hysen Ibrahimi: VEPRA 1

Në fund të vitit 2015 doli nga shtypi libri i autorit Hysen Ibrahimi me titullin: ” VEPRA 1, VLERËSIME, OPONIONE, INTERVISTA,

RECENSIONE”. Botues është Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani”, Suedi.

Disa të dhëna teknike dhe karakteristike për librin janë si vijon: libri është i shtypur bardh e zi, ka 320 faqe të formatitt 17 x 24 cm. dhe është i ndarë në katër kapituj: Kapitulli 1 – Vlerësime, Kapitulli 2 – Oponione, Kapitulli 3 – Intervista dhe Kapitulli 4 – Recensione, kritika letrare.

Vetë autori në parathënie orienton lexuesin në brumin të cilin e gjen në libër. Ai sqaron se ky libër ngërthen disa vlerësime e opinione që në mjetet e informimit janë shkruar dhe shprehur nga autorë të ndryshëm përkitazi me veprimtarinë e tij shumëvjeçare në shërbim të atdheut, kombit dhe për disa nga angazhimet e kontributet e tij në këtë drejtim, ashtu siç janë parë dhe vlerësuar nga autorët e shkrimeve në mjetet e informimit. Në të vërtetë, shkrimet e vlerësimet janë të shumëta dhe të llojllojshme, por kësaj radhe prezantohen vetëm disa prej tyre, siç janë për shembull intervistat me autorin e këtij libri, opinione, pikëpamje, vlerësime etj.

Autori shton se atë në jetë e kanë preokupuar e munduar shumë edhe ecuritë politike në tërë gjeografinë shqiptare. Çdo lëvizje, çdo veprimtari pozitive apo negative qoftë ajo, ka krijuar emocione e qerdhe në shpirtin dhe në zemrën e autorit Hysen Ibrahimi. Ai sqaron më tutje se gjatë tërë jetës është përpëlitur me ato ndjenja, të cilat kurrë nuk e kanë lënë të qetë. Kjo ndjenjë ka bërë që të veprojë e të veprojë, të punojë për t´u shërbyer atyre që kanë pasur nevojë, për t´i organizuar njerëzit (sidomos në mërgatën tonë të madhe jashtë atdheut), në mënyrë që një ditë populli i tij t´i korrë frytet e bereqetit që quhet liri e plotë dhe pavarësi, gjë të cilën e gëzojnë të gjithë popujt e botës së civilizuar. Në këtë libër janë paraqitur disa pikëpamje të autorit për disa çështje, njerëz e rrethana me të cilat është rrekur ndër dekada.

Duke bërë përpjekje që ai t´i kuptojë mirë e plotësisht mesazhet e krijuesve edhe në gjini të ndryshme letrare, ka bërë përpjekje të depërtojë në shpirtin e autorëve të veprave të këtilla dhe ka shkruar e botuar bukur shumë recensione, kritika letrare dhe vlerësime për vepra të autorëve të niveleve të ndryshme. Recensionet, kritikat letrare dhe vlerësimet i ka bërë ashtu siç i ka parë, përjetuar dhe kuptuar mesazhet e autorëve. E ndien veten të nderuar që disa prej tyre t´i prezantojë në këtë libër.

Pra, në këtë libër vërehet një spektër i gjerë i veprimtarisë dhe i angazhimeve të autorit. Autori ka kthetruar bukur thell në politikën aktuale të kombit shqiptar, por edhe në krijimtarinë letrare në prozë e poezi të shumë autorëve shqiptarë.

Edhe vetë titulli ”VEPRA 1 (Vlerësime, opinione, intervista, recensione)” na bën të kuptojmë se çka gjejmë në te: pra, aty hasim shkrime për autorin Hysen Ibrahimi, por edhe shkrime të tij të cilat peshojnë në aktualitetin edhe politik, e edhe të krijimtarisë së tij letrare, po ashtu edhe publicistike. Pra, ky libër pjesërisht është publicistik, por në te hasim edhe kritika letrare për vepra të shumta të autorëve shqiptarë.

Ajo që është më karakteristike në këtë libër qëndron në sa vijon: këtu hasim një energji të madhe e të pabesueshme gjigante të autorit, një vrull e vullnet tepër voluminoz për t´u kacafytur me tema të shumta, për çka secili duhet t´i lakmojë për një elan kaq të madh krijues. Kacafytja e tij shumëfare me shumëllojshmëri temash del se është shtytje nga brendia e qenies së tij me synimin e vetëm: t´i shërbejë njerëzimit, ambientit, atdheut – të gjithë atyre që u nevojitet një shërbim i këtillë.

Autori në parathënien e librit ka theksuar: ”Nëpër kokë më sillen shumë koncepte e ide, kam shumë materiale dhe nëse më shërben shëndeti, synoj që në të ardhmen të gjitha idetë t´i shtrojë në letër, ndoshta në katër, pesë apo edhe më shumë libra, gjithnjë duke vazhduar me numrat 2, 3 e kështu me radhë, në mënyrë që edhe pasardhësit tanë të mësojnë për këtë periudhë përpjekjesh e sakrificash nëpër të cilën kanë kaluar paraardhësit e tyre.” Pra, ky është një paralajmërim  se Hysen Ibrahimi do të vazhdojë me vepra të tjera të këtij zhanri, me numrat 2, 3, 4 e tutje. Kjo e zgjon kureshtjen e secilit lexues, prandaj me këtë zgjohet kërshëria e tij (e lexuesit) dhe gjhithësesi do të jetë interesante të përcillet kjo veprimtari krijuese (e shkruar) e Hysen Ibrahimit. Ai në parathënien e librit premton: ”Çdo lëshim eventual në këtë vepër, do të plotësohet në librin e radhës. Prandaj, vërjetjet e lexuesit janë shumë të mirëseardhura, sepse ato do ta pasurojnë krijimtarinë time dhe atyre do t´u jem

shumë mirënjohës.”

Si redaktor i këtij libri, Hysen Ibrahimit i dëshiroj shëndet të mirë dhe realizimin e plotë të planifikimeve të tij për shkrimin me sukses të gjitha veprave të paralajmëruara, pikërisht ashtu siç i ka menduar.

Të priftë e mbara në krijimtari dhe në veprimtari!

****

Recension i Sokol Demaku për Antologji poetike ” Sofra poetike Borås 2016”

Se libri është ai që bashkon njerëzit, se libri është pishtar i madh i cili rrezaton dritë e dituri te njerzit, këtë e kuptova nga puna me poezinë dhe me librin.

Ka kohë dhe vite që bashkatdhetarët tanë lëshuan vatrat e tyre dhe sot janë pothuajse në të gjitha vendet e botës, të shpërndarë , ku ata jetojnë dhe frymojnë.

Duke marrë parsysh numrin e madh të fëmijëve në mërgim, pra shkollarëve atje, e duke qenë edhe vet mësues apo pedagog i këtyre fëmijëve tanë në mërgim, e pashë të nevojshme dhe i hyra një pune mjaft delikate dhe madhore që të botoj këtë “Antologji të poezisë” në mërgim.

Duhet theksuar se një shumicë e këtyre poetëve jetojnë dhe veprojnë në mërgim. Ata hasin në shumë vështirësi gjatë punës së tyre edhe me poezinë, por edhe në jetë dhe mendova se ia vlen që QKSH” Migjeni” në Borås, si organziatore e Festivalit të poezisë “Sofra poetike, Borås”, këtu e pesë vite me radhë, të nxjerrim në pah këtë punë që bëjnë poetët.

Jeta, kjo dhuratë e shenjtë, është një rrjedhje pa mbarim. Valët e egra të saj që dallgëzojnë mbi njeriun, e bëjnë të gjatë udhën e mundimeve. Por puna dhe drita e diturisë, zgjuarsia në veprime, vendosmëria për sakrifica, janë fanarë, si leva e Arkimedit, që i ndriçojnë udhët e njerëzimit për jetë më të mirë. Kurbeti... Fatkeqësi shekullore për kombin tonë, pasojë e paevitueshme e pushtimeve barbare, faktorëve ekonomikë, politikë, fetarë… Qoftë e shpejtë dita ku çdo shqiptar të kthehet pranë vatrës së vet, ku u lindë, pranë prindërve, që të mos u rrjedhin më lot. Me siguri kështu do të ndodhë. Fjala poetike ka peshë. Pesha e saj ka kuptim dhe nuk është e lehtë.

Besimi i poetit shpërthen, merr jetë dhe vrull, iu bie trumbetave për ndeshjet me vështirësitë e jetës; kumton tinguj njerëzorë, që japin forcë e guxim, besim dhe shpresë për të drejtën dhe të vërtetën. Jeta nuk është dukje, nuk është enigmë, as përfytyrim dhe ëndërr, ajo është reale dhe shpesh e ashpër. Bie zilja e sahatit dhe çohesh në mëngjes, duke falënderuar se lindi një ditë e re, ku çdonjërit i jepet mundësia të tregojë veten, të përhapë mes njerëzve fllade dashurie dhe mirësie, të krijojë gjëra të bukura e jetëdhënëse, me gjuhën e tij dhe të natyrës, me zërin pëshpëritës të pemëve, të luleve dhe të zogjëve.

Poeti di të bëjë thirrjen poetike, di ta bëjë të ndjeshëm lexuesin, të ngrejë lart fisnikërinë e shpirtit, të shpërndajë kudo dashuri dhe mirësi. Ai ia kushton gjithçka të mirë , jo egoizmit, por vetë jetës, Atdheut që e rritë dhe e edukon, vendit që e duam aq shumë, paçka se të gjithë jemi qytetarë të këtij rruzulli tokësor dhe kemi “certifikimin si qytetarë të shtëpisë së përbashkët të njerëzimit”.

Mjafton të kuptojmë thelbin e jetës së njeriut, kuptojmë se ai është qenje shoqërore dhe se më të keqen ka vetminë. Ndaj dhe afron gjithnjë pranë vetes njerëzit, të dashurit, të mirët, të mençurit. Ai nuk do që të mbetet vetëm dhe ia njeh thellë kuptimin asaj fjalës së bukur që thotë:Kërkoj përrallën që nuk arrij ta di”.Di shumë gjëra për miqësinë dhe shoqërinë, për familjen dhe dashurinë njerëzore, por ai di dhe pasojën, kur ajo mungon, di boshllëkun që ajo shkakton.

Paraqitu ashtu si je, nëse je me të vërtetë shqiptar, mos hezito, nuk ke pse të frikësohesh, ne jemi ata që i respektojmë të gjithë, prandaj edhe jemi të respektuar.

I falenderoj të dyzet poetët poezitë e të cilëve zunë vend në këtë Antologji poetike të dytën të këtij lloji që boton Redaksia e revistës Dituria në Borås.

Ju falmnderit

*****

Xhavit Citaku, recension librit “Magjie e zemres” të autorit Sokol Demaku

Përsiatje cilësisht e arritur

Sokol Demaku tashmë është bërë emër i njohur në krijimtarinë letrare shqipe. Deri me tash ky krijues i vyer ka botuar afër njëzet libra të zhanreve të ndryshme. Pos në shqip, ai ka botuar edhe një libër në gjuhën suedeze “ Baladë e përflakur” si dhe ka përkthyer librin e Lars Westman “ Djali dhe Tigri” dhe librin tjetër të autorit suedez Mats Wendblad  “ Gjueti diamantesh”.

Ndërkaq, edhe në librin e tij të fundit “ Magjia e Zemrës, Sokol Demaku troket bukur në shijen e lexuesit  dhe kësisoj e krijon atë atmosferë që ata me vështirësi  mund të ndalen së lexuari deri në poezinë e fundit. Me një të lexuar të librit është vështirë të gdhendet përmbajtja aq e fuqishme e librit “ Magjia e Zemrës” të autorit Sokol Demaku sepse në secilin varg, në secilën flet, njoftohesh  gjithnjë me diçka të re, me diçka interesante, pse të mos themi edhe joshëse për lexuesin. Sokol Demaku me një përkushtim të madh ka arritur që cilësisht të lë një përshtypje për fjalë të mençura që përdorë dhe shkruan gjatë gjithë librit, duke treguar aftësi në dhënien e porosisë së qartë imagjinatave për dashamirët e fjalës së shkruar.

Bukur shpesh Sokol Demaku në disa poezi shfaq një lloj konflikti në mes të ndjenjës, që e pushton autorin, dhe pamundësisë së konkretizimit, gjë që sjell gjendje të tensionuar, vuajtje dhe dhembje. Këtë mund ta vërejmë në poezinë e parë të librit “ Magjia e Zemrës” kur ndër të tjera thotë:

E prek heshtjen tënde

Sytë e kaltër shijoj

Po ndjej mall e dashuri

Edhe pse nga larg të kujtoj

Duke qenë e këtillë kjo ndjenjë nuk shfaqet në një mjedis të përcaktuar konkret. Në poezitë e këtij libri vërehen nota realiste në perceptimin dhe përjetimin e dashurisë. Përgjithësisht të kësaj natyre janë ato vjersha që frymëzohen nga vetë jeta e poetit, nga ngjarjet, faktet dhe marrëdhëniet konkrete. Në disa raste në to gërshetohet motivi i dashurisë me atë të mallengjimit  për atdheun, pastaj me natyrën dhe jetën në përgjithësi.  Poezitë e librit “ Magjia e Zemrës”  fitojnë konkretësi, me veçori individuale, detaje, mjedise, peizazhe të bukura. Të gjitha këto pasqyrojnë përfytyrimet poetike dhe nxisin forcën emocionale të krijimit poetik. Ato janë vjersha të ngrohta, në një frymëzim të vetvetishëm dhe ideartistikisht bukur të realizuara.

Poezitë e Sokol Demakut kanë gjetur një shtrirje të plotë e të larmishme të pasqyrimit të aspekteve  të njohura të paraqitjes origjinale të të trajtuarit të temës. Pos dashurisë që dominon në shumicën e vjershave të autorit,të tilla janë edhe kurbeti dhe plagët e tij të rënda. Kjo vërehet në vazhdimësi në poezitë e autorit të këtij libri kur gjithnjë nga largësia ( jeton në Suedinë e largët} kërkon që për shembull nga Trumcaku, Pulëbardha  e zogjtë të tjerë të kërkoj ndihmë për realizimin e dëshirës që të jetë sa më afër të asaj që ai e dashuron dhe dëshiron të jetë afër saj përgjithmonë. Herë-herë  në këto krijime njeriu shfaqet në marrëdhënie aktive edhe me natyrën. Ai atëherë na paraqitet si shijues dhe adhurues i saj, por si forcë aktive, që krijon vlera materiale në këtë mjedis natyror plotë jetë e bukuri. Në çaste kënaqësie shpirtërore komunikon e ndonjë rast dialogun me natyrën. Janë këto krijime të ngrohta, plotë dritë e hijeshi, që ngjallin ndjenjën e dashurisë për natyrën e bukur shqiptare, për zogjtë, malet, lulet, fushat dhe gjithçka tjetër. Kjo e pasuron vjershën me elemente të reja, të cilat ndihmojnë në përfitimin e një përfytyrimi më të zhdërvjelltë e më të pasur. Përgjithësisht në të gjitha vjershat e këtij motivi poeti Sokol Demaku është i pranishëm.

Vjershat e këtij libri janë të perceptueshme dhe nga ndërtimi dhe figuracioni ato janë të lehta e të pangarkuara. Ruhet në to sensi i masës. Ato përshkohen nga një lëvizje e gjallë, nga një botë e pasur ndjenjash, nga një larmi mjetesh poetike rreth temës që trajtohet, si dhe nga shpërthimi dhe brendësia shpirtërore që ndien poeti për diçka që poeti ndien nga larg. Pra, asesi këtu në Suedi ku ai jeton, punon e vepron, por atje larg, sigurisht, në atdheun e dashur. Ndihet në të dashuria e kujdesi për  të mbajtur gjallë dashurinë, ndoshta, edhe të humbur.

Sokol Demaku në poezitë e tij, në planin emocional esencën e njeriut e merr me vete, që do të thotë se njeriu është i lumtur në rrjedhën e saj. Dihet se koha ka historinë e vet dhe asesi ajo nuk mund të ngadalësohet. Koha merr me vete lumturinë, rininë e besa edhe dashurinë, ashtu siç e cek fuqishëm autori i librit “ Magjia e Zemrës”, Sokol Demaku. Nganjëherë sikur qëllimisht donë që përmes vargjeve të bëj një ngarkesë të paskajshme shpirtërore. Zaten ky është një iluzion optik që e shkakton emocioni kur njeriu e sheh jetën nga një këndvështrim  i jetës së shkuar apo më mirë më thënë i dashurisë, ndoshta, të humbur. Megjithatë, siç duket, poeti i then  iluzionet e tij, mbase, edhe besimin, sepse aty e sheh, ballafaqohet me të vërtetën, pavarësisht se dhembja e tij nuk është e pacaktuar. Këtë e thotë me një mjeshtri në poezinë “ Një natë e qetë” kur pos tjerash shprehet:

Një natë e qetë,

Për shpirtin lodhur,

Jam vetëm me vargun tim,

Ndjenjat karshi dashurisë zor se mund të durohen, ndaj ato emocione, ato dallgë shpërthejnë vrullshëm në vargje dhe poeti me këtë rast nuk ngurron që ta thërras dashurinë të jetë pranë tij në atë natë që është i vetmuar e i tretur në mendime.  Ai në vjershën “ Eja Sonte” pos tjerash thotë:

Të dua këtë mbrëmje,

Të përqafojë në krahëror.

Me sa dukët në poezitë e këtij libri, me të drejt mund të konstatojmë se nxitja e ndjenjës erotike është një imagjinatë e shqetësuar e poetit. Po ashtu, me të drejt mund të thuhet se përshkrimi i pamjes se jashtme, psh sytë e kaltër, të protagonistes imagjinative është në të vërtetë një ndjenjë fisnike që mund t’i bëhet një femre. Është ca vështirë për të kuptuar mirë e drejt se cili është synimi i përsiatjeve të poetit Sokol Demaku: është femra si një krijes që njeriun e ngritë në fushën e lumturisë, apo është bukuria që në përgjithësi definohet si një nocion për të cilin njeriu e vëren nga çasti në çast.

Nisur nga poezitë e librit “ Magjia e Zemrës” poeti që motiv ka dashurinë, ai nuk e portretizon në detaje të dashurën imagjinatave. As nuk e përmend në asnjë rast si duket veshja e saj dhe sa hije i kanë ato, si i duket fytyra, trupi, ecja etj. Pra, nuk dihet se çfarë karakteri shoqëror e moral ka dhe sa e bukur do të mund të jetë. Pra, ajo disi identifikohet si në mjegull në përpjekjet imagjinatave të  poetit  për të zbuluar se cila në të vërtetë është dashuria dhe bukuria që aq shumë e magjeps krijuesin. Në dashuri motivizohen edhe situatat e ashpra dramatike në shpirtin dhe jetën e njeriut. Vet njeriu fizik si qenie kalimtare e i infektuar nga principi i dashurisë që e ndien në vete si një trup të dytë dhe përpjekje dhe pamundësi për ta zënë e zotëruar plotësisht, bie në situata që i sjellin në të njëjtën kohë  deziluzione ndaj botës dhe vuajtje, por edhe kënaqësi dhe dashuri që nuk kanë të sosur. Megjithatë, dashuria nuk mund të identifikohet dhe nuk është një detyrë, është një kënaqësi dhe nuk duhet marrë punën në mënyrë tragjike. Në këtë rrugëtim poetik angazhohet edhe krijuesi Sokol Demaku, i cili në brendësinë, në ndjenjën dhe emocionin që shpreh për dashurinë, përparësi i jep jetës, e cila duhet mbrojtur me çdo kusht. Këtë ai e thotë jashtëzakonisht bukur në vjershën “ Jeta” kur ndër të tjera thotë:

Një trishtim,

Një himn, që do këndoje,

Një aventurë, që çdo kush do rrezikoj,

Jeta është jetë, atë mbroje.

Poeti Sokol Demaku nga prizmi i kurbetqarit sa bukur e përshkruan qëndresën madheshtore të truallit të Arbërit. Duke e ndier në shpirt mungesën e pranisë  së tij në tokën e të parëve të tanë, vendlindje, ai me fuqinë e vargut e lavdëron aq shumë mbijetesën qindvjeçare nga hordhitë barbare duke u shprehur kësisoj në poezinë “ Tek ura e vjetër”:

Të ftuar e paftuar,

Mbi ty kanë kalu,

Karvane  barbarësh

Furtuna pa nda,

Por madhështore ke mbetur.

Në fund mund të konstatoj se poeti Sokol Demaku në këtë libër ka arritur që në mënyrë profesionale, si një krijues tashmë i zhdërvjelltë, t’i afrohet lexuesit me sukses, ta josh atë dhe të pres që sa më parë të dalë me një krijim të ri qoftë poetik, apo të ndonjë gjinie tjetër letrare.

****

Hysen Ibrahimi

Recension

Në librin e titulluar ”KLITHMË NATE” e autorës Mone Juniku, do të gjeni poezi të standardizuara poetike dhe përgjithësisht me vargje të lidhura që i kushtohen në radhë të parë vendit të lindjes, pastaj të afërmëve, natyrës, dashurisë dhe trojeve etnike shqiptare. Po me kaq rëndësi është edhe mospërputhja e rimave, sepse autorja, rëndësi të parë i jep mesazhit të mirëfillt me kuptim të plotë. Prandaj, lidhja e fort e vargjeve me thënje të qëndrueshme ngrit dallueshëm formën e stabilitetit poetik. Me këtë krijon stabilitetin e mbrendshëm në përmbajtjen e vargut të poezisë, mendimit poetik që vërehenPo shumë mirë në këtë libër.

Libri është i ndarë në katër kapituj, që përbëjnë unitetin tematik, ku mund të hasni në poezi që ka vendin më shumë se sa një kapitull. Do të hasni po ashtu edhe në poezi që më tepër janë të modernizuara, që idenë autorja e zëvëndëson me figurë, përkatshisht me metaforë, që është një talent i pakontestueshëm në poezinë e saj.

Më falë një buzëqeshje

Engjëjt t’i ëndrroj

Më falë një lutje

Që të mbajë shpresë

Se zoti ekziston.

Në këtë libër me poezie, shifet prirja e autores, e cila çdo herë vë përballë, njeriun, dëshmorin, kohën, shpresën që janë të zakonshme te secili krijues. Ndaj, forcon idenë e imazhit, të ndjenjës, vuajtjes dhe shpresën. Po qe se e lexojm me vëmendje librin, do të hasim në shumë poezi afërsinë e ideve. Atëherë mund të konstatojmë se autorja Mone (Sadiku) Juniku, përkon shumë herë me realitetin dhe shprehë idealin e vet si gadishmëri deri në flijim për të mirën e përgjithshme.

Poezitë e autorës Mone Juniku, mbrenda librit ”KLITHMË NATE”, janë poezi që lë për të dëshiruar, sa bukur janë të thurura. Mund të themi se janë poezi që e fisnikrojnë shpirtin e njeriut.

Sot po lundroj                                                                                                            Në liqenin e lotëve                                                                                                           Valët e tij                                                                                          Nuk e di                                                                                                                      Ku më shpiejnë

Të lutem                                                                                                                     Ma kthe shpirtin tim.

Është kjo poezia e saj e shkruar në librin e saj. Kjo poezi, përkundër mesazhit që paraqet dhe ka një kuptim shumë të gjërë tematizues, ajo në vetvete nxjerr elemente të së kaluarës pa kthim. Poezitë e saj janë të radhitura mirë dhe secila ka një mesazh.

Duke e ditur se libri në fjalë i autorës Juniku është libri i parë i saj, me një përvoj të vogël në krijimtari, vërtetë krijohet bindja se ky libër mund të ishte i dhjeti e më tepër, gjithëmonë duke e vlerësuar poezinë e saj, letrare dhe krijuese.

Autores Juniku, i uroj suksese, shëndet dhe villnet që prap të na dhuroj libra me poezi të tjera.

 

 

NË BORÅS Ë SUEDISË SOT MBAHET FESTIVALI I KATËRTË MË RADHË I POEZISË NË MËRGATË ”SOFRA POTIKE BORÅS 2016”

NË BORÅS Ë SUEDISË SOT MBAHET FESTIVALI I KATËRTË MË RADHË I POEZISË NË MËRGATË ”SOFRA POTIKE BORÅS 2016”


Sot (20160226) në qytetin suedez Borås në organizim të QKSH Migjeni nga ky qytet dhe Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi, në qytetin e textilit, skulpturës e poezisë Borås në mënyrë madhështore mbahet Festivali i katëtë i poezisë “Sofra poetike Borås 2016”.

Sipas organizatorit, QKSH Migjeni në Borås, këtë vit në këtë festival janë paraqitur mbi 43 poet nga Suedia, Norvegjia, Danimarka, Zvicra, Gjermnai, Shqipëria, Maqedonia dhe Greqia, thonë këtu organziatorët se është shumë më vlerë  se këtë vit në festival marrin pjesë edhe katër poet suedez, një kurd dhe një Iranian.

Festivali fillon në ora 11;00 dhe zgjatë tërë ditën.


Festvali mbahet në qender të Borås në objetin madhështor qindvjeqar Sinneshus.

Kanë paralajmerua pjesëmarrjen e tyre edhe udhehqës kulturor dhe komuanl të qytetit Borås.

 

Janë ftuar mbi 100 mysafirë të cilët do përcjellin festivalin.

 


Faqe 1 nga 47

Newsflash

 

Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal, do të ndërtoj një monument të Nënë Terezës në një shesh që do të mbaj emrin e Saj

Nga Ajet Nuro

Monumenti i Nënë Terezës, projekt i artistit BERNARD LEKGEGAJ

Në numrin e parafundit të gazetës “Shqiptari i Montrealit”, shqiptarëve të Montrealit iu bë e njohur nisma e një grupi shqiptarësh, të mbështetur edhe nga Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal, për ngritjen e një monumenti të Nënë Terezës në një shesh këtu në Montreal e në të njëjtën kohë krijimi i kushteve që edhe shqiptarët të kenë një kënd të tyrin këtu në metropolin e Kebekut, në Montreal.

Pas shumë muajsh pritjesh, më në fund lajmi i mirë e i shumë pritur erdhi: Minibashkia Sud Ouest pas pritjes pozitive që i bëri kërkesës së shqiptarëve, më në fund ka dhënë përgjigjen pozitive edhe zyrtartarishtë, shqiptarët e Montrealit mund të ngrenë statujën e Nënë Terezës në një shesh pranë metros Monk. Ky, nuk është një lajm i mirë vetëm për shqiptarët e Montrealit por edhe ata që jetojnë në qytete të tjera kanadeze.

Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal e themeluar para 11 vjetësh, ka patur shumë suksese në veprimtarinë e saj (që nuk do të thotë se gjithëçka ka kaluar si në vaj…) por nisma për ngritjen e statujës së bamirëses shqiptare këtu në Montreal dhe patja e një sheshi që shqiptarët mund t’a quajnë të tyre, është padyshim arritja më e madhe.

Një paraqitje kronologjike e kësaj nisme

Duhet thënë që ideatori i kësaj nisme është z. Taulant Dedja që e prezantoi idenë e tij në kryesinë e shoqatës së shqiptarëve këtu në Montreal pas shumë konsultimesh me intelektual dhe veprimtar të këtushëm. Pas vendimit të marr nga drejtuesit e shoqatës shqiptare këtu në Montreal, në datën 7 shkurt 2012, një delegacion i përbërë nga kryetari i shoqatës, Kujtim Ismaili, zonjusha Eleonora Maxhuni dhe zotërinjtë Taulant Dedja, Fatjon Luli dhe Besnik Bashi u takuan me kryetarin e minibashkisë Sud-Ouest z. Benoit Dorais dhe me znj. Huguette Roy, këshilltare. Pasi ata i folën për Bashkësinë Shqiptare të Kebekut në Montreal dhe veprimtarinë e saj, ata i paraqitën nismën e vendosjes së statujës së Nënë Terezës në një shesh në Montreal, nismë që u mirëprit nga drejtuesit e minibashkisë Sud-Ouest në Montreal.

Pas këtij hapi, Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal shpalli më 31 mars 2012, konkursin për realizimin e veprës, monumentit të Nënë Terezës. Në konkurs morën pjesë shumë artistë nga të gjitha hapsirat dhe fitues u shpall Z.BERNARD LEKGEGAJ, Tiranë.

Me vendimin e minibashkisë Sud-Ouest, tani ngelet vetëm realizimi i veprës dhe deri në festën e madhe të flamurit, edhe shqiptarët do kenë një kënd që do u përkas atyre dhe vetëm atyre. Të mos harrojmë se një vepër e tillë kërkon edhe një angazhim financiar të paparë nga ana e shqiptarëve këtu. Le të urojmë që të gjithë do ndihmojnë në kurorëzimin e kësaj nisme madhështore.

Ajet Nuro

Montreal, 27 qershor 2012