Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

MURAT GECAJ : NE PANAIRIN E 15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

 

NE PANAIRIN E  15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

-Fotoreportazh-

Nga: MURAT GECAJ


1.

Siç është bërë e natyrshme, tani e 15 vjet më parë, në kryeqytetin tonë organizohen panaire të librit, në ditë ta caktuara të nëntorit. Mund të flitet dhe të shkruhet shumë për to, se ato janë festa të vërteta dhe të gëzuara të letërsisë, kulturës, diturisë e përparimit, për secilën moshë të shoqërisë sonë. Ndërsa panairi i sivjetëm se ka një të veçantë e simbolikë mjaft domethënëse. Aty sikur janë përmbledhur e lidhur me fjongon “kuqaezi”, sa e sa libra të krijuesve, nga të gjitha trojet amtare e diaspora. Ata flasin direkt ose nënkuptojnë një ngjarje madhështore, një festë të jashtëzakonshme mbarëpopoullore, që  e presim në këtë 28 Nantor, pra 100-vjetorin e lavdishëm të shpalljes së Pavarësisë.

Kur shkon këto ditë në Pallatin e Kongreseve, të ngjan se ke përpara një “lumë” njerëzish, që hyjnë e dalin andej, me çantat e librave ndër duar, me sytë që u shkëlqejnë, me kënaqësinë dhe gëzimin e  marrjes me vete të shumë diturive e njohurive, por dhe kënaqësive tjera shpirtërore.

Jo vetëm që nuk e kam qëllim, por edhe as që mundem të përmend këtu sa e sa përurime librash, që janë bërë e pritet të bëhen  aty, deri sat të bjerë “sipari” I Panairit. Ato janë të dhjetëra shtëpive botuese e të qindra autorëve, të cilët e ndajnë kanqësinë dhe gëzimin e tyre të natyrshëm me lexuesit tanë. Megjithatë, po shënoj këtu disa radhë e po i shoqëroj këto me pak fotografi, nga aparati im, sa për të krijuar një përfytyrim edhe për përurimet, për të cilat fola më lart.

Pamje nga promovimi i librit

2.

Përurimi befasues për mua, por ndoshta dhe për të pranishëm të tjerë, ishte ai i librit të një autoreje italiane-shqiptare. Ajo kishte shkruar librin e parë të saj kushtuar pikërisht vajzës së dashur, tani 4-vjeçare, me emrin e bukur Anje dhe që e ka vendosur titull të tij. E ndoqa atë përurim interesant bashkë me kolegun e mikun tim, Sadulla Zendeli (Daja), nga Gostivari. Ai ka udhëtuar posaçërisht,  që nga Suedia, ku jeton familjarisht tash afër 50 vjet, për të marrë pjesë në këtë panair. Po sjell tani në kujtesë se, pikërisht vitin e kaluar, u njoha këtu me Dajën, kur kishte ardhur po me këtë qëllim. Ndërsa në prill 2012 u takuam përsëri në qytetin Boras të Suedisë, në 5-vjetorin e Shoqatës atdhetare e kulturore “Migjeni”. Ai është autor i disa librave, ndër ta, i fjalorit të madh suedisht-shqip, publikuar Shtëpina Botuese “Toena”. Tani ai po përgatitë dhalorin tjetër, po aq voluminoz, shqip-suesisht, mjaft I nevojshëm sidomos në atë shtet skandinav.

Jo vetëm ne të dy, por dhe miku im Ibrahim Hajdarmataj (erdhur nga Tropoja, në këtë panair) dhe të gjithë sa ishim në sallë, e ndoqëm me kërshëri tregimin e autores-nënë, të një  fëmije prematurë. Përmes 130 faqeve të këtij libri (“Anjes-660 gramë, yll e bukur”), Konçeta Marota rrëfen me gjuhën e një nëne shumë të dhimbshme, se si i kaloi me sukses gjithë ato të paparituara të rrezikshme, “bima e shpirtit” të saj, Anje. Por kanaqësia dhe gëzimi familjar ishin të shumtë, se fundi ishte tepër i lumtur.  Libri është botuar fillimisht në gjunën  italiane dhe tani në shqip.

Sa ndjenja të mira përjetuam ne, kur autorja na trefoil se tani Anje 4-vjeçare është e bukur, e shkathët, e zgjuar dhe se vazhdon rrethin e baletit! Gjithashtu, ajo shpjegoi para nesh se është nga Napoli dhe u rrit në Trento. Jetën bashkëshortore e lidhi me një shqiptar, Muharremin dhe familjarisht banojnë në Tiranë, që nga viti 2001. Pas vajzës së parë, Françeska, emrin hyjnor Anje e mori pikërisht nga Nëna e madhe e njerëzimit, Anje Gonxhe Bojaxhiu-Nënë Tereza.


Nga e majta: Daja, Konçeta Marota e M.Gecaj

Në përurim folën disa lexues, të cilët e vlerësuan këtë libër si një “enciklopedi” e vogël për familjen. Mendimi i përbashkët i tyre ishte se ai u shërben për lexim nënave e vajzave, por dhe bashkëshortëve e gjithë prindërve. Prandaj ata e uruan autoren për librin e saj të bukur dhe që t’i rriten sa më të lumtura, të dyja bijat e tyre.

3.

Po kaq interesant ishte edhe përurimi i librit fantastiko-shkencor, me autor ing.Agron Shehun, me banim të përkohshëm në Kanada. Ai është publikuar nga SHB “Filara” dhe e ka titullin paksa “enigmatik”, “Tokësorët në Hapësirë-Kohë…Ç’tronditje!”. U shprehën rreth vlarave të shumta të tij disa të pranishëm, miq e kolegë të autorit, si Sazan Guri, M.Gecaj, Fatmiroshe Xhemalaj, Xhevdet Velia, Meri Lalaj, Sali Hamzaj (redaktori) etj.

Është një libër i dobishëm, sidomos pë rrininë, por dhe për moshat e tjera, sepse shërben si një himn për njerëzimin. Ai flet se si mendimet dhe energjia pozitive e tyre e çojnë përpara botën etj. Ky libër, së pari, është botuar anglisht dhe tani u jepet lexuesve tanë në gjuhën shqipe.

Ndërsa sot në mesditë, kur mjediset e Pallatit të Kongreseve gumëzhinin nga lexues të të gjitha moshave, afër stendave të SHB “Toena”, përsëri bashkë me Dajën e mikun arsimtar e publicist, Ibrahim Hajdarmataj, ndoqëm përurimin e një libri të ri për fëmijë, të authorit mjaft të njohur, Bardhyl Xhama. Ai e ka titullin “Shtapia pa libra, si trupi pa shpurt” dhe përmban 32 rrëfenja për fëmijë. Rreth tij dhanë mendime disa krijues, si Pandeli Koçi, Sejdo Harka,  Xhevat Syla (ardhur nga Prishtina) e tjerë.

…Nesër dhe pasnesër përsëri do të gjallërojnë mjediset e Pallatit të Kongreseve, në Tiranë. Lexues të shumtë do t’i mbushin çantat me libra të rinj, pjesëmarrës të shumtë do të ndjekin përurime të tjera. Të gjithë autorëve krijues ju urojmë nga zemra: Libra sa më të shumtë e cilësorë, në përmbajtjen dhe paraqitjen e tyre!

Tiranë, 16 nëntor 2012

 

 

MURAT GECAJ: PËUROHET VEPRA E IIKSH, “NJË KOMB, NJË GJUHË, NJË KULTURË”

 

Në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë:

PËUROHET VEPRA  E IIKSH, “NJË KOMB, NJË GJUHË, NJË KULTURË”

(Përgatitur: Dr. Ibrahim Gashi)

Nga: Prof. MURAT GECAJ


M.Gecaj, duke folur në përurim (Foto: Ibrahim Hajdarmataj)

Dje  në mesditë, në sallën “Alaks Buda”, të Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë,  u oranizua përurimi i veprës së re të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, me qendër në Tiranë, “Një Komb, një Gjuhë, një Kulturë”. Ajo ishte përgatitur nga i ndjeri dr. Ibrahim Gashi dhe u botua në SHB “Vest Print”-Tiranë, me drejtues Eduard Vathin. Kishin ardhur akademikë e profesorë, “Mësues të Popullit” e “Mësues të merituar”, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, nga trojet shqiptare të Ballkanit e diaspora dhe mndia e shkruar e ajo elektronike  e tjerë.

Pas Hamnit Kombëtar, drejtuesi i programit të veprimtarisë, Qani Sulku, ia dha fjalën e rastit, në këtë tibim, drejtorit të IIKSH, Rezart Gashi. Ndër të tjera, ai u ndal një mjaft veprimtari të këtij institucioni vullnetar, si brenda vendit dhe në trojet shqiptare të Ballkanit e në diasporë. Veprimtari kulmore e këtij Instituti ishte Konferenca e Parë Mbarëkombëtare, me temë “Studimi i mundësive të përafrimit, deri në njësim, të  programeve e teksteve mësimore, në të gjitha shkollat e trojeve amtare e në diasporë”, mbajtur në Tiranë, në shtator 2011. Temat e 30 refereuesve në atë tubim, i redaktoi dhe i përgatiti për botim Dr. Ibrahim Gashi, kryetar i Komisionit Qendror të IIKSH e i Bordit të tij, i cili fatkeqësish tu nda nga jeta më 9 maj 2012. Në vazhdimësi, punuan një grup kolegësh dhe u arrit që këto ditë vepra të dalë në qarkullim, në prag të 100-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë.


Pamje nga salla, ku u bë veprimtaria…

Më tej, në emër të Akademisë së Shkencave të RSH përshëndeti prof.dr. Emin Riza, i cili theksoi punën e thelluar kërkimore, studimore e botuese në fushën e shkencës, nga dr. Ibrahim Gashi dhe e vlerësoi këtë vepër një arritje të re kolektive  për trajtimin e çështjheve të ndyrshme, sidomos për gjuhën, tekstet e traditat kombëtare. Duke e përshëndetur punën e secilit, ai i lexoi edhe emrat e gjithë bashkatutorëve. Për vlerat e shumanshme të kësaj vepre foli edhe prof.dr. Hulusi Hako. Ai nënvizoi se kjo vepër lidhet organikisht me punën e palodhur,  frymëzuese e organizuese të të ndjerit Dr. I.Gashi, duke u bërë kështu tani e tutje atë, pronë dhe mjet të mbrothësisë sonë mbarëkombëtare, duke plotësuar kështu edhe një dëshirë të madhe e amanet të tij.

Në emër të kyesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë përshëndeti znj. Yllka Beçi, e cila tha se Dr. Ibrahim Gashi ishte arsimtar dhe veprimtar shembullor, studiues e botues i palodhur edhe në ndihmë të shkollave shqipe, me tekste e botime të tjera. Ai u dallua  në punën  dhe veprimtaritë e disa institucioneve e shoqatave, si të SHASH e Shoqatës “Tirana”, në Institutin Shqiptar të Mendimit e Qytetërimit Islam (AIITC) e tjerë.

Po kështu, kryetari i Shoqatës atdhetare-kulturore “Tirana”, z.Arben Tafaj, nënvizoi veprimtarinë e palodhur shoqërore të dr. Ibrahim Gashit, shprehur kjo gjë dukshëm  me ndjenjat fisnike e atdhetare. Për këtë arsye, duke e vlerësuar lart tërë punën  dhe përkushimin e tij, ai i dorëzoi familjes titullin “Mirënjohja tiranase”, shoqëruar me motivacionin përkatës.

Prof.dr. Emil Lafe, në fjalën e tij, u ndal në punën e përkushtuar të dr.I.Gashit në dejtimin e Komisionit Qendror e të Bordit të IIKSH. Po kshtu, nënvizoi disa nga vlerat kryesore të kësaj vepre të re, duke cituar dhe emrat e 30 autorëve të saj, të cilët janë  profesorë e doktorë shkencash, studiues e shkrimtarë dhe peronalitetetjerë të letrave, jo vetëm nga Shqipëria e trojet shqiptare të Ballkanit, por dhe nga diaspora. Në vazhdim foli M.Gecaj, i cili solli kujtime nga takimet e bashkëpunimi me autorin e përmbledhjes, përmendi mjaft vepra të tij të botuara ose të lëna dorëshkrim dhe pastaj tha: “E falënderoj nga zemra birin e Dr.Ibrahim Gashit, Rezartin, drejtor i Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, që ngulmoi dhe u kujdes pandërprerje, që ky libër ta shihte dritën e botimit, duke patur edhe ndihmën e kolegëve! Kështu, tani ne jemi disi më të qetë, se me këtë vepër nderojmë, kujtojmë dhe vlerësojme sadopak punën e përkushtuar, atdhatare e profesionale, të këtij kolegu e mikut tonë, të dashur e të paharruar”.

Me interes u ndoq përshëndetja e dr. Nail Dragës, studiues dhe botues i njohur në Ulqin të Malit të Zi. Ndër të tjera, ai kujtoi edhe udhëtimin e një grupi të IIKSH, me dr. I. Gashin atje, në vitin e kaluar,si dhe Konferencën, që u mbajt në shtator 2011 në Tiranë, me pjesëmarrje të veprimtarëve nga të gjitha trojet shqiptare të Ballkanit e diaspora. Më tej, për nevojën e bashkëpunimit dhe me diasporën shqiptare në Turqi foli shkrimtari i ri, Ahmet Okçun. Ai premtoi se, në periudhën  vazhduese  do t’i përkushtohet këtij qëllimi, në përbërje të IIKSH.


Kopertina e parë e veprës së re

Kujtime nga jeta në arsim  e dr. I. Gashit solli studiuesi i njohur Uran Butka. Ai nënvizoi edhe disa nga vlerat atdhetare, arsimore, kulturore e shkencore të kësaj vepre të re.  E frymëzuar ishte fjala e mësuesit dhe poetit Namik Selmani, i cili në këtë vepër ka ndihmesën e çmuar për trajtimin e çështjes së pazgjidhur të Çamërisë.

Në vijim u laxua një mesazh mjaft i ngrohtë, dërguar posaçërisht për këtë tubim, nga z. Sadik Elshnai, kryetar  i Shoqatës atdhetare e kulturore “Bijtë e Shqipes”, në Filadelfia të SHBA. Në pamundësi ardhjeje, në këtë veprimtari të IIKSH, i kishin dërguar përshendetjet dhe mesazhet e tyre, disa persona të veçantë, si: Sokol Demaku: Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni” (Suedi); Shefqet Hoxha, “Mësues i Popullit” dhe Isa Halilaj, “Mësues i merituar” (Tiranë); Prof. Skënder Skënderi  dhe prof. Gani Pllana (Prishtinë); Viron Kona: shkrimtar e publicist, në Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës (Tiranë); Halil Haxhosaj: arsimtar dhe poet i njohur (Gjakovë); prof. Musa Kraja: rektor i Akademisë Pedagogjike (Tiranë); Hysë Hasa dhe Vlashi Fili: shkrimtarë (Amerikë) dhe të tjerë.

Po kështu, emocione të forta shkaktoi te të pranishmit leximi nga Enkelejda Gashi i mesazhit, që u kishin drejtuar pjesëmarrësve në këtë përurim dy bijat e dr. Ibrahim Gashit, Ardiana e Entela, emigrante në Amerikë. Ndër të tjera, ato nënvizonin cilësitë e mrekullueshme të babait të tyre, bashkëshort e prind shembullor, si dhe studiues i palodhure pasionant  për çështjen kombëtare shqiptare. Për këtë gjë, foli me mallëngjim edhe bashkëshortja e bashëapunëtorja e tij, arsimtarja e metodistja, Liliana Gashi. Gjithashtu, ajo i falëndroi nga zemra të gjithë bashkautorët e veprës në fjalë dhe pjesëmarrësit në këtë përurim.

Gjatë veprimtarisë, familjes Gashi iu dhuruan libra nga autorë të ndryshëm, si dhe një grup famijësh u dhanë atyre buqeta me lule të freskëta. Pastaj, të gjithë së bashku, morën pjesë në koktejin e organizuar nga familjarët e dr. Ibrahim Gashit, i cili do të mbetet përherë në kujtesë edhe me këtë vepër të re kolektive  të  IIKSH, të cilën ai e ideoi, e redaktoi dhe e bëri gati për botim.

Tiranë, 11 nëntor 2012

 

 

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

 

Sokol DEMAKU

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

-thotë gazetarja dhe moderatorja e Radio Kosovës, Radije Hoxha-Dija


Radije Hoxha-Dija është me prejardhje nga Kosova. E lindur në Shkup. Shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) i ka kryer në Shkup. Ka studjuar për mjeksi në Universitetin e Prishtinës. Ështe diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh “Belladona bimed”, në Shkup, në klasën e prof. dr. Edvin Dervisevic. Në Prishtinë ka kryer shkollen Art of Living ( ideator dhe udheheqes i saj është Sri Sri Ravi Sankar, nga India). Ka punuar 7 vjet gazetare në Shkup (Maqedoni) dhe 3 vjet në radio IRIB në Teheran (Iran), redaksia e programit në gjuhen shqipe. 13 vitet pas liftes punon ne Prishtine, per RTK, Radio Kosova.
Është anetare e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, anetare e Haiku Klubit Shqiptar “Ha” në Tiranë dhe anetare e Haiku Klubit Kroat “Karolina Rijecka”.

Ka marrë pjesë në shumë manifestime kulturore poetike, në Ballkan dhe në Azi.
Ka botuar librat me poezi dhe prozë. “Zoti më do natën”-poezi, botuar në Shkup, nga Shoqata e Shkrimtareve Shqiptare në Maqedoni, në vitin 1995. Libri : “Unë bëhem Ajo” (poezi) botuar nga i njëjti botues, në vitin 1997. Ky libër (po në këtë vit), në Manifestimin Ndërkombetar letrar- poetik “Ditët e Naimit” në Tetovë, fitoi çmimin “Libri i Vitit”. “Mosdija”, -roman, botuar në vitin 2000 nga Shtëpia Botuese “Buzuku” në Prishtinë. Libri u shpërblye me botim. Libri me poezi : “Gjeniu pleqnon çmendinë time”, botuar nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, në vitin 2005. Në manifetimin poetik “Ditët e poezisë Korçare” në Shqipëri, ky libër fitoi “Çmimin e Kristaltë”

Poezitë e saj janë përkthyer në anglisht, maqedonisht, kroatisht, boshnjakisht, rumunisht dhe turqisht, ndërsa janë botuar në disa revista letrare në rajon.

Ne Radio Televizionin e Kosovës, saktesisht ne Radio Kosovë drejton dhe moderon nje radio program javor,  “Portat e natës”.


Dije, keni kryer shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) në Shkup, Maqedoni. Çfarë mundë të na thoni për këtë kohe të rinisë suaj?

Dija: Rinia ime ka qene e bukur dhe e ndrydhur!...Vitet me të bukura të jetës i kalova me maqedone! Shkollen fillore e kreva shqip por kur erdhi radha te shkoj metutje, u detyrova te mesoj maqedonisht! Ne ate kohe vetem Gjimnazi vijohej shqip! Te gjitha shkollat tjera maqedonisht, pra edhe Shkolla e Mesme e Mjeksise. Kjo shkolle kishte kritere shume te rrepta (e krahasonin me shkolle ushtarake)! Me përjashtim te nje vajze turke te gjitha shoqet e klases i kisha maqedone! Mesimi dhe jeta ishin shume bukur te organizuar, por kishim dhe organizimin tone te “brendshem” shkonim neper ekskursione, ne shëtitje...benim aksione e aktivitete te ndryshme, madje arrita te regjistrohem ne alpinista e parashutista...por gjithmonë me brente nje gje: fakti qe nuk kisha kontakte me shqiptaret dhe qe po kryeja shkollen pa lexuar asnjë liber shqip! Libri ishte imperativ i kohes! Shkalle qytetërimi! Shume vone lexova librat: “Sikur te isha djale”, “Pse”, “Gremina e dashurise”...Jane kujtime te zbehta...Sakaq dhe te pakuptueshme!...Mbaj mend te qeshurat (bashke me nje shoqen time) te varri i Titos ne Dedinje! Na cuan per mature. Jo qe dija ndj gje atehere politiken por sec na kapi nje e qeshur me lote, gati sa s’vdiqem! Njerezit mendonin se po qajme ndersa ne u keputem duke qeshur! Na bente te qeshim hipokrizia e njerëzve! Atehere nuk dija pse por sot e di qe ajo sjellje eshte prototip i pjekurise time emocionale!

Edhe dicka me kujtohet nga ajo kohe, era e librit “Hasta la vista”! Librit i vinte ere letre te djegur! I merrrja ere! Edhe sot e njoh ate ere!... Meqe libri nuk kishte gjurme nga zjarri kuptova se ishte ajo era e fashizmit te djegur nga lufta ne Spanje (ku moren pjese shume shqiptare; Asim Vokshi, Xhemal Kada) e përzier me zjarrin e dashurise mes Gorit (luftëtarit shqiptar) dhe Anites (infermieres spanjolle)! Gjurmova dhe gjeta se romani eshte shkruar me1958 ndersa filmi “Doktor Zhivago”, do te realizohej shtate vjet me vone! Me interesojne historite te dashurise, ngadhënjimi mbi vdekjen! Me pelqen te kerkoj te raportet dhe te perbashketat mes njerëzve. Psh. Omar Sharifit (protagonistit kryesor te filmit) u miqësua me nobelistin Nagip Mahfuz ndersa Petro Marko me (nobelistin tone te radhes) Xhevahir Spahiun! (Petro ka njohur dhe shume shkrimtare antifashiste te kohes: Ernest Heminguej, Pablo Neruda). Shkurt, per shkak te tyre jam lumtur qe jetoj ne kete kohe!

Keni studjuar Mjeksinë në Universitetin e Prishtinës, keni diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh. Dy lloj mjeksish qe plotesojne (ose perjashtojne) njera tjetrën?

Dija: Me shumë do te thosha plotesojne njera tjetren! Ndonese mjeket e mjeksise perendimore shpesh e kurdershtojne kete te dyten! Pa fakte, natyrisht! (Fali Zot, e kane nga mosdija!). Dy mjeksite i krahasoj me dy fe (monoteiste), te dyja shpiejne drejt nje Caku, vetem se Rruget jane te ndryshme! Une personalisht, meqe i besoj natyres, perparsi i jap sherimit alternativ, pa kimikate, mjeksise tradicionale kineze! Besoj (si Hipokrati) se ushqimi eshte ilac kurse ilaci ushqim! Kush dyshon ne kete thenje le ta vertetoje, le te lexoje!

Mendoni qe nuk lexojme aq sa duhet?

Dija: Per fat te keq! Jo, nuk lexojme! Eshte koha te pranojme para vetes (dhe para Zotit) kete fakt! Ndryshe, kush do ti mbushte tere diten kafenete perplote? Te rinjte nuk protestojne per libra, per kushte mesimi, por per kafenete qe nuk punojne naten! Dhe shume e pahijshme ishte menyra sesi protestuan, duke henger fara kungulli ne shesh (ne sheshin me te shtrenjte ne Evrope)! Ka prind qe ndjehet krenar per nje sjellje te tille? Nuk besoj! Dhe kjo me nxite te mendoj se te gjithe ne, jo vetem te rinjte, e kemi keqkuptuar demokracine! Prandaj abuzojme me te! Pa dashje! Sepse na kane sulmuar te gjitha llojet e varferise; intelektuale, morale, fetare (sindroma post-komniste), shpirterore...Mendoj se ilaci i gjithe kësaj eshte libri! Libri mpreh mendjen dhe zbute shpirtin! Ne jemi popull i vrare! Qe thote Visar Zhiti: populli me i pa pergedhelur! Si popull ne falim te gjithe! Pos vetvetes! Radha eshte qe te falim edhe vetveten! Te falesh eshte nje akt pranimi! Le te pranojme pra veten ashtu sic jemi (te mos hiqemi as si fitues as si humbes aty ku nuk jemi) dhe ja ku jemi hedhur hapin drejt vetëdijesimit!

Si ndodhi te shkonit ne Iran dhe te punoni atje per 3 vjet? Te jesh gazetare ne Lindje te mesme eshte nje pervoje ndryshe, apo jo?

Dija: Shkova ne Iran me ftese te nje delegacioni qe kishte monitoruar mediat ne Maqedoni. Ishte koha para luftes ne Kosove (koha e luftes se ftohte)! Sipas kritereve te tyre une isha e “përzgjedhura”. Hezitova pak (sa per te dëshmuar se vij nga vendi i paragjykimeve) dhe u nisa! U nisa te përfitoj dicka nga ajo kulture! Dhe nuk u pendova! Pashe vendlindjen e Saadiut, Hafizit, Khajamit!...Pasardhesit e lashte ariane. Natyrisht eshte pak problem komunikimi, derisa fillon te mesosh gjuhen. Persishtja ka alfabetin arab dhe numrat indian (ne kemi numrat arab!)...Gjithcka eshte e mrekullueshme ne kete vend; arti, kultura, tradita...Vetem mahalla ime, “Mejdune nur” (Sheshi i dritave) ka banore aq sa ka tere Kosova! Ne cdo cep parqe, gjelbërim...bejne “qilima te persise” me  lule! Veres me lule sezonale ndersa dimrit me specie te ndryshme lulelakrash! Dhe pas 13 vitesh, prape shkova kete vere. Kesaj radhe ne Konferencen Nderkombetare te Grave ne Teheran! Ishim rreth 2000 gra nga gjithe bota! Eksperience e hatashme! Na kane nderuar shume! Nje nate, nga ballkoni i dhomes time ne hotelin “Esteglal” (Pavaresia) po shikoja qytetin dhe po mendoja: Sa i madh eshte njeriu kur sheh veten nga lartësia!... Dhe e kundërta!...Persia ka qene frymëzimi klasikeve boterore. Ndersa sot, njerëzit ndikohen nga politika!


Zaratustra ka qene filozof dhe dijetar, themelues i mazdaizmit, kultit te urtesise. Kajetuar 1200 vjet para Krishtit. Ne librin e tij “Avesta” ai keshillon: pendare nik, goftare nik, kerdare nik! (qe do te thote: mendo mire, fol mire, puno mire!) Kjo maksime si vlere universale duhet te ngrihet mbi cdo tendence te kohes, shkon përtej cdo gazetarie a politike ditore!

Çfarë janë kushtet për të jetuar e punuar në Iran, mund të na bëni një krahasim me ato në vendlinje?

Dija: Po te jesh artist ne Iran, te ngrisin monument! Si Hafiz Shirazit a Omar Khajamit! I cmojne shume artistet! Populli eshte i bute, ka kulture komunikimi, ushqehet me vlera! Qytetet jane te bukura, ke ku te shkosh, me cfar te kenaqesh. Kur mezritesha ne fillim, dilja neper dyqanet e artizanatit te hiqja merzi! Ose shkoja ne ekspozita. Me vone kur mesova pak gjuhen fillova te frekuentoj restorantet tradicionale ku ka shfaqje te vërteta artistike me trupa te gjalla artistesh! Eshte dicka e papërshkrueshme! Vetem ai qe i ka pare ka idene se per cfare po flas! Madje dhe ne veshje kombetare kane plisin e bardhe te leshte te cilin ata e quajne “kelah” ndersa ne “qylah”!

Ju merreni edhe me shkrime, merreni me poezi apo me prozë?

Dija: E vertete, kam shkruar disa libra. Tani jam ne “gjendje anabiotike” them une! Nuk kam uje, as diell as kushte elementare per te shkruar dicka te bukur! Dicka qe e merr kur udhëton me valixhe te vogel! Thone: Ose hesht, ose thuaj dicka me te mire se heshtja! Tani per tani nuk kam c’te flas ndersa po krokasin politikanet (Si korbat e Edgar Allan Po-se)! Por uroj qe kjo heshtje te mos perfundoje me ndonje “dorëheqje” nga letërsia! Por edhe ne perfundofte, jam e lumtur qe kam shkrimtaret e mi te preferuar!

Cilet jane ata?

Dija: Jane ata qe me heqin stresin. Qe me nje fjale perfitojne besimin tim. Jane botet qe une nuk i kam pare dhe dua ti shoh permes shëtitjeve te bukura letrare. E keto i ofrojne poetet: Vehbi Skenderi, Xhevahir Spahiu, Grigor Jovani, Visar Zhiti, Pano Taci...Nga te huajt lista eshte me e gjate, natyrisht.

Mesiguri keni biblioteke te pasur. Sa libra keni?

Dija: Asnje! Te gjithe librat qe i pata, i fala! Perfundimisht! Dhe tani marr fryme lirshem! Konsidroj qe eshte krim ti mbash librat si te burgosurit! Ne burgun e shtepise sate! Libri eshte si njeriu, lexohet dhe lirohet, te shkoje tek lexuesi tjeter! Librat ia dhurova Bibliotekes se Therandes (qytetit ku u lind babai im). Sa i mbaj une peng ne shtepi, me mire le ti lexoje dikush! Kushedo qofte! Ne po ankohemi per cmime te larta te librave, ndersa secili prej nesh ka biblioteken e vet private! Ceshtja eshte nese ata libra qendrojne proporcionalisht me shprehine tone te leximit! Per fat te keq, ata qe lexojne shume, kane mundesi te pakta per ti blere!

Po librat tuaj,  i keni falur bashke me librat tjere?

Dija: Jo, nuk fala kopje nga librat e mi sepse nuk kisha as per vete! Me thoshte Mehmet Kajtazi (ndjese paste): na sill nga 3 kopje librash dhe te anetaresojme ne Shoqate (te Shkrimtareve te Kosoves), ndersa une ia ktheja me humor: Po te kisha aq kopje... do hapja librari (dhe do ti shisja perseri)! Hahaha...

Nga librat, cilin quani sukses, kë konsideroni suksesin tuaj më të madh?

Dija: Te gjithe librat e mi jane sukses, sepse jane pjese e jetes sime! Jane historia ime, frymëzimi im. Sot, ne distance kohore, shoh se kam poezi antologjike! Per dallim nga disa te tjera qe po ti kisha tani ne dore...(qe thote Driteroi) ‘do dija si do ti dhenderroja”! Hehehe...

Mbi librat e mij qendron nje projekt te cilin e ngris mbi cdo sukses timin personal; projekti te cilin e realizova para disa vitesh per femijet e verber ne Kosove. Me ndihmen e zonjes norvegjeze qe ka ndihmuar shume Kosoven, Astrid Megard Sollid.  Zonja qe ndihmoi pas luftes grate e veja te Krushes; femijeve u solli kompjutera ndersa grave traktora...Mbi te gjitha modelin e altruizmit dhe te solidaritetit qe per ne ishte bere i huaj!  Realizuam projetin: 8 libra per femije ne shqip. Libra me ze i incizuam ne 2 CD dhe qindra kopje bashke me CD palyera i dhuruam shkolles per femije te verber “Xheladin Deda” ne Peje. U preka shume ne promovim kur pashe disa femije, shume te vegjel, qe me njohen zerin! Ishin dëgjuesit e mi te vegjel te programit tim te nates (ne Radio Kosove)! Ne ate kohe programi im i nates zgjaste deri ne oren 05 te mengjesit! Kurre nuk kisha besuar se kam dëgjues te asaj moshe! Paramendoni sa te etur per dije jane femijet tane! Per me shume te verberit qe pos Abetares nuk kane asnjë liber ne alfabetin e Brajit!!!... Dhe ve doren ne zjarr nese pushtetaret tane do te dinin te japin përgjigje ne pyetjen time: Cilin sistem perdori Braji kur formoi shkronjat per te verberit? Pak kush do te dinte përgjigjen: Sistemin gjashte pikesh!


Pak per komunikimin masiv meqe punoni ne media.

Dija: E dua radion, jashte mase! Te lodh shume por dhe te sjell kenaqesi! Te hap dyert (dhe dritaret) e komunikimit. Per me shume se dy dekada mund te them se jam e lumtur qe nepermjet punes kam njohur shume njerëz te mire ne bote! Ceshtje tjeter eshte se si do te trajtohemi nje dite kur nuk do ta kemi me kete aftesi pune! Prandaj duhen konceptet sociale qe i kane shtetet demokratike ne bote, ku ben pjese dhe Suedia! Qe kemi probleme me komunikimin eshte nje fakt qe verehet ne te gjitha fushat e jetes! Kultura e komunikimit e them shpesh, nuk nënkupton vetem kulturen e te folurit por edhe ate te te degjuarit! Kete te fundit, une e mesova ne Lindje (ne Japoni psh. njerëzit e punësuar neper firma me renome, nuk shkojne ne mbledhje per te folur por per te degjuar)!

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptarët sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne?

Dija: Duhet ndryshuar shumecka ne shoqerine tone! Qendrimin, sjelljen, mendesine tone individuale e kolektive! Duhen hapa te rinj ne politike! Qe te mos ngelim (Aristoteli): “kafshe politike”! Ti njohim dhe perqafojme vlerat! Te mos dobesojme kombin! Te forcojme shtetin! Te mos kemi ambicie te medha per veten tone dhe ambicie te vockla kombetare! Ndihma ime do te ishte kudo: ne media, ne kulturen e te te jetuarit, ne mjeksi tradicionale kineze, ne fitoterapi, ne gastronomi! Kam shume dëshira dhe nje nga ato eshte te shoh nje Shtepi e Pleqve ne Kosove, ku do te shkonin artistet dhe do te begatonin jeten e tyre me programe nga me te ndryshmet! Une do te isha e para qe do ti degjoja! (Ne pauza do tu beja masazhe rekasuese dhe do tu tregoja barsoleta)...

Një gazetar  kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër.  Si është nga natyra Dija

Dija: Nga natyra jam kurreshtare prandaj jam e thirrur te punoj shume. Lexoj, kohet e fundit me shume ne internet (libra elektronike), sesa libra te shtypur. Udhetoj, komunikoj, veshtroj...me shpesh ndjek intuiten time sesa rutinen dhe rralle here gaboj! Kam njerëz te mire perrreth. E dua njeriun, mbi te gjithe artistin!

Cilat personalitete historike pëlqeni më shumë?

Dija: Uh, ka shume: Hellen Keller, vajza e verber dhe shurdhmemece qe tronditi boten me inteligjence! Arriti te shkollonte mesuesen deri ne Harvard per te arritur nivelin e saj! Ibn Sina (Avicena) gjeni, autor i 280 veprave ne matematike, komente Kuranore, fizike, kimi, mjeksi, muzike...perktheu veprat e Hipokratit...Vertete ka shume figura qe cmoj nga historia e vjeter, e re e botes dhe ajo shqiptare...Nga Kosova do te përmend Doc.dr.Ali Ijazin, internist, pneumoftiziolog, enciklopedi e gjalle... Ai ka shpikur nje ilac per nje semundje profesionale te mushkerijve dhe po pret ta patentoje (ne Kosoven e lire)! Ky njeri ka shume merita kombetare dhe bashke me disa te tjere ndrisin faqet tona te historise kombetare!

Nëse kjo lami që keni studujuar nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente vetën më mirë se në gazetari Dija?

Dija: Une jam si kinezet, kam shume profesione! Do shisja fara kungulli nese nje dite nuk do te punoja ne gazetari! Pa shaka e kam, farat e kungullit jane eliksir ne vete! Perndryshe, cdo pune e bej me dashuri prandaj them, une veshtire mbes pa buke! Ne Kinen e lashte (ne djepin e mjeksise kineze), me mjeksi jane mare njerëzit me te zotet! Nese nje rast psh. eshte kthyer 2 here si rast i pasheruar (ose recidiv), fshati e ka lene mjekun pa drith nje vit te tere. Ky ka qene ndeshkimi! Prandaj dhe mjeksia ka shkuar large! Ne konkurrence! Uroj qe as ne te mos ngelim pa buke!

E  lexoni revistën në shqip ”Dituria”që bothet në Skandinavi, cka mund te na thoni për te?

Dija: Po, e lexoj revisten “Dituria”ne version elektronik, duke ju falenderur ju, z.Demaku.  Me pelqen te lexoj shkrime informative per shqiptare te suksesshem ne bote! Dhe per kete ju uroj suksese! Por lidhur me shtypin, ne pergjithsi, une apeloj: Mehr Light, mehr light!  (me shume drite, me shume drite!)!  Sot kohen e kemi shume te kufizuar dhe veshtire qe i lexon kush shkrimet e stërgjata ku flitet shume e nuk thuhet asgje! Jane patetike!

Planet tuaja për të ardhmen, cka Dija mendon dhe ka në fokus?

Dija: Dua te shëtis, te eksploroj, te zbuloj! Vazhdoj te theksoj komunikimin e mirefillte (piken tone analgjetike). Jam e lumtur qe kam punuar shume ne fushen e kultures por tani ne fokus te interesit kam jeten e shendoshe, ushqimin e shendoshe, sportin... Me mrekullon bletaria, qumështi i bletes ame, propolisi, kërpudhat (sidomos tartufi)...bimet mjekuese, farat e zeza...pastaj me impresionojne ushujzat dhe implementimi i tyre tek sëmundjet e eneve te gjakut...etj. Kohet e fundit kam filluar te eksperimentoj me disa bime mjekuese dhe te prodhoj kremra per vete, madje nga pacientet e mij eshte nje figure publike dhe nje koleg imi nga studimet, sot punon mjek specialist ne Agli. Me intereson feja, metafizika, fizika kuantike, ezoteria, aromaterapia...Dhe sa me shume qe lexoj vetëdijesohem per mosdijen time!

Cka ju benë të lumtur  dhe cka ju mundon më së shumti?

Dija: Te lumtur me ben cdo sukses posacerisht i dëgjuesve te mi. Kur vetedijesohen. Aty shoh ndikimin tim pozitiv tek ata! E dua natyren dhe me deshire bej fushata kunder duhanit (e kam pire vet dhe e kam lene para 5 vitesh)! Me lumturoi ne nate jehona qe beri nje emision i imi ne fushate kunder duhanit. Nga ajo nate disa dëgjues nuktymosin me duhan! Kete po, e quaj sukses! Degjuesit me kane fale besimin dhe une i shpërblej me diskrecion. Kerkojne ndihme dhe i ndihmoj. Jane kategori te ndryshme, narkomane, HIV pozitiv,  invalide, te verber, artiste, te shkurter, nga te gjitha kategorite. Jemi nje familje e madhe te kapur dore per dore (si ne ate foton e UNICEF-it). .

Si e kalon kohen e lirë?

Dija: Ne kohe te lire lexoj, shikoj Tv, ka filma artistike me nje varg cmimesh kinematografike, qe nuk i nderroj me asgje! Here shikoj filma dokumentare ne platformen Digitalb...I dua dhe programet ku zbulohen artiste, talente te rinje... Shikoj kanale shqiptare dhe te huaja. Dal dhe me miq. Ka kohe qe po me mungojne lokalet me muzike te mire, ku mund ti nderrosh dhe disa fjale. Dikur ishte Nexhmije Pagarusha, Vace Zela, Nezafete Shala qe e degjoja me endje...Pastaj Shpresa Berisha, Shpresa Gashi...Qemal Kertusha...Po pakesohen vlerat! Sot kam Mefarete Lazen, Frederik Ndocin.... Selami Kolonjen qe e dua forte...Dhe nga te gjitha artet, me se shumti me pelqen meditimi-te rrish e te mos mendosh ne asgje!

Tani qe kam tejkaluar shopingomanine, tani blej vetem kur duhet!

Pergjithsisht, po mesohem te mbijetoj ne jeten e nomadit konform kërkesave te medha te shtetit tim njëshekullor (dhe te dytit penga vafreria ne Evrope)!

Po te kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetuar?

Dija: Do te kisha jetuar ne Shqiperine etnike! Dhe mos me dalte shpirti pa realizuar kete deshire!

 

 

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

 

Sokol DEMAKU

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

-thotë Ibrahim Abedini poeti Strugan nga Landveter i Suedisë


- Asnjëherë gjatë historisë, pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë,nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar.

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi.

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve.

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”.

Kisha me ju lute per nje prezentim të shkurtër.

-Linda më 26 shkurt në katundin Zagraçan, rrethi i Strugës. Në katundin e lindjes e fillova ciklin e ulët të tetëvjeçares, dhe  e përfundova në Fidanishtë- një vend ndërmjet katundit Ladorishtë dhe katundit Shum. Gjimnazin e mbarova në qytetin e Strugës. Më 1981 u diplomova në universitetin e Shkupit, pranë katedrës së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nga regjimi i egër i asaj periudhe për shumë kohë u mohua e drejta ime për të ushtruar profesonin. Shkolla fillore H. Prishtina, në prishtinë ishte e vetmja që më hapi dyertë për të punuar dhe ushtruar profesorin që aq shumë e desha. Për të mbajtur veten dhe familjen në Strugë u detyrua të punoj edhe punë të rënda fizike. Interesimin për letërsi nuk e humba asnjëherë. Nga represioni i vazhdueshëm i organeve të brendëshme policore Sllavomaqedone, definitivishtë më 1990 u largova nga vendlindja dhe u vendos në Landvetter të Suedisë. Në Mönlycke, në komunën e Herryda-s, punova një kohë të shkurtër si arsimtar i gjuhës shqipe me fëmitë e bashkatëdhetarëve. Punova një vit si asistent në shkollën ”Högadal skolan” në Mölnlycke me fëmijë Suedez. Jam anëtar i lidhjes së shkrimtarëve të qytetit të Strugës që nga viti 1999. Në vitin 2009 u pranova në lidhjen e shkrimtarëve ” Författarcentrum väst”( Qendra e shkrimtarëve-perëndim) në Göteborg të Suedisë.  Dhe në vitin 2012 u pranova anëtar i SHSHAKSHS- së (Shoqata e shkrimtarëve,artistëve dhe krijuesve shqipëtarë të Suedisë). Me poezi fillova të merrem që në bangat e shkollës së mesme.

Përvecse nje shkrimtar me renome, jeni edhe poet  i njohur në gjuhën suedeze dhe ne shqip. Do te ishte me interes te mesonim nga ju se si e perkufizoni rolin e shkrimtarit ne jetën bashkëkohore?

-Në botën Shqiptare, Kryesishtë në Shqipëri, Kosovë dhe Në Maqedoninë Shqiptare  botimet e mia janë të shpërndara nëpër biblioteka të caktuara të disa qyteteve dhe në një masë të caktuar edhe në dorën e lexuesve dhe adhuruesve të artit dhe kulturës. Jeta ime si shkrimtar bashkëkohor është e lidhur ngushtë me të jetuarit po të kësaj kohe, por që trajtonë tema edhe të së kaluarës dhe të së ardhmes që më kanë preokupuar më së shumti si Shqiptar dhe si shkrimtar.

Krijimtaria juaj i perket nje periudhe të gjatë kohore. Cila eshte tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Krijimtaria ime është e kufizuar, disa vjeçare. Unë do ta veçoj atë që fillon me botimin e veprës së pare me poezi:”Mos vono, moj valle”-1998. Unë si shkrimtar dhe poet, nuk i kam dhënë vetes të drejtën që të jem i përcaktuar vetëm në një drejtim, dua të them se, temat dhe motivet në veprat e mia, kanë qenë të shumëanëshme, të shumëllojshme  dhe të ndryshme. Që ta rrumbullaksoj pak më mire dhe më shkurt pyetjen tuaj, do të shtoj se, jeta nuk ka vetëm një motiv dhe një temë. Dhe nga kjo jetë me shumë motive janë krijuar edhe veprat e mia.

Nga e merrni frymëzimin e romaneve tuaja? Cfarë është tema apo subjekti në to?

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi. Por nuk ka munguar asnjëherë dashuria në tema dhe subjekte të ndryshme që kam trajtuar me dashuri dhe respekt.

Ju keni botuar ne shqip por edhe ne suedisht?

- Po! Në Shqip kam botuar shtatë vepra deri tani dhe nga këto, njëra është botuar e përzgjedhur edhe në gjuhën Suedeze nga Ullmar Qvick, miku i Shqiptarëve. Për këtë, ka shkruar edhe gazeta:”Härryda Posten”dhe shumë e më shumë edhe revista letrare:”Dituria” që del në gjuhën shqipe në Båros të Suedisë me redaktor, Sokol Demakun.

Cka ka botuar deri me tani  Ibrahimi  dhe cka pret lexuesi nga ju tani?

- Për herë të parë më 1998 botova:

” Mos vono, moj valle”- Poezi

” Dëgjoni zërin tim”- Poezi -1999

” Luli guximtar ”   - Novelë për fëmijë- 2000

” Brengat e liqenit- Poezi   - 2002 ( përkthyer në përzgjedhje në gjuhën Suedeze me titullin: ” Sjöns smärta” po në të njejtin vit, nga Ullmar Qvick).

” Arifi deshte të fluturonte”- tregim për fëmijë- 2005

” Harro se ç´kemi biseduar”- Tregime për të rritur- 2009

“Çdo gjë i përket jetës”- Poezi – 2012   .                                                                               Por veprimtaria ime do të vazhdoj derisa të më punoj koka dhe duartë. Dhe unë besoj se lexuesit e rregulltë të veprave të mia, presin vazhdimin e epizodeve të lexuara. Dhe për lexuasit, vepra ime e ardhëshme do të jetë një përmbledhje me tregime , ku do të zbuloj në tërësi maskën e regjimit Sllavo-Maqedon për padrejtësitë dhe krimet që ka bërë.

Kur kemi te bejme me poezinë cila është ajo qe le gjurme tek ju dhe qe ju shtynë te merreni me te?

- Unë do thosha kështu: Çdo gjë që ka lënë gjurmë të thella në shpirtin e popullit tim, ka lënë gjurmë të thella edhe në rrjeshtat e poezisë sime. Jeta Shqiptare në veçanti dhe jeta si tërësi e pandarë e të gjithve të kësaj bote me të mirat dhe të këqiat, domosdo që e kanë shtyrë poetin Ibrahim Abedini të shkruaj.

Keni botuar bukur e së fundi cka pritete që të jete ne duartë e lexuesit dhe cfarë është tema që trajtohet këtu?

- Të gjithë atë që kam botuar deri më tani është në duartë e lexuesve. Dhe të gjithë botimet i kam bërë me kontributin tim dhe më së shumti i kam dhuruar falas. Për këtë nuk jam penduar asnjëherë.U thashë se I.Abedini nuk do pushoj së shkruari asnjëherë, dhe pak më lartë e përmenda se cila do jetë vepra e ardhëshme dhe tema e sajë dhe do ta them edhe njëherë, pa rezervë, se do demaskoj rregjimin Sllavo-Maqedon që ka bërë në bashkëpunim me atë Serbo-Sllav.

Si e kalon Ibrahim Abedini një ditë punës në megrim?

- Jo me kënaqësinë më të madhe në momente të caktuara, kur me trup është pranë kompjuterit dhe karriges në Landvetter të Suedisë dhe me mentë dhe shpirt është diku larg në burimet e pasura me ujë, në kodrat dhe livadhet e vendlindjes, në krasta dhe në malet e pasura me dru. Pranë miqve dhe shokëve në kafenetë e Strugës. Dhe më së shumti pranë shtëpisë që e kam lënë të vetëm

Ju jeni Gjuhtar me profesion por tani merreni me shkrime dhe publicistikë, cfare është dallimi mes asaj qe keni perjetuar ne vendlindje dhe sot këtu në Suedi?

- Unë mendoj se dallimi midis këtyre të dy drejtimeve nuk është shum i madh në thelb. Të dy drejtimet takohen në një pikë të përbashkët dhe kanë për qëllim veprimin e njejtë. Gjuha dhe letërsia studjojnë shkrimet dhe publicistikën dhe që të merresh me shkrime dhe publicistikë duhet të njohësh gjuhën dhe të kesh studjuar letërsinë, dhe kur të shohësh, nuk bënë njëra pa tjetrën. Nëse provoj të përgjigjem në pyetjen se, cfarë kam përjetuar në vendlindje dhe sotë në Suedi?, do më duhej të lexoja një vepër të tërë të shkruar, por unë do të them shkurtimisht se, atë që kam përjetuar, që kam parë dhe që kam dëgjuar në atëdhe, në Suedi jam munduar ta  shpreh dhe ta përshkruaj me anë të veprave dhe që do vazhdoj ta paraqes me vepra të tjera në mënyrë reale. Me një fjalë, Suedia dhe bujaria e këtij populli Skandinav më dha mundësinë të paraqes një pjesë të realitetit sa të hidhur aq edhe tragjik të popullit tim të lashtë.

Një shkrimtrar, një publicist kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër.  Si është Ibrahimi nga natyra?

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”. Nga natyra Ibrahimi është i qetë, por agresiv në mënyrën e të shkruarit kur është fjala për të sharë vetveten për të paarriturën.

Ju jeni edhe një prozator shumë i talentuar, cfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si shkrimtar, publicit në mergim?

-Mediave nuk ia vë veshin shumë. Ata e bëjnë detyrën e vetë të informimit dhe do-do japin edhe ndonjë kritikë të mënyrës së vetë. Por, për  mua është me rëndësi  që atë që e shkruaj ta lexoj lexuesi, të kënaqet dhe të mësoj diçka të re nga ajo që unë do paraqes. Të jesh shkrimtar është kënaqësi e vecantë. Unë nuk shoh ndonjë privilegj në punën që bëj si shkrimtar, se kryej vetëm një obligim që kam ndaj vetvetes si njeri. Do mjaftonte për mua që lexuesit të lexonin atë që unë shkruaj. Shkrimtari si shkrimtar kudo që të ndodhet e ka të njejtën rëndësi dhe obligim:-Vetëm të shkruaj të drejtën.

Nëse do te kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptaret, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne?

- Thjeshtë do kisha këmbëngulurnë  ndryshimin e mentalitetit  të të menduarit. Duhet të ndryshojmë gabimet e të parëve tanë të të menduarit. Çfarë dua të them me këtë?Nuk dua të nënçmojë aftësitë që ka kombi jonë që nga klasa më e ulët e deri tek klasa intelektuale. Por dua të nënvizoj se, ne nuk duhet të jemi shumë bujar, shumë të urtë dhe të butë, nuk duhet t´i japim të tjerëve atë që na takonë vetëm neve, nuk duhet të lejojmë që të na vjedhin pasurinë kulturore me dëshirën tonë duke u treguar zemërgjërë. Duhet të jemi konzervativ dhe të njëanshëm kur është fjala për të mbrojtur vetveten. Dhe nëse më kishit pyetur mua se, si duhet mbrojtur e tëra kjo që thashë më lartë, përgjigja do të ishte:- Duhet të mësojmë nga Japonezët. Ja një shembull konkret : Japonezët, misionarëve të huaj nuk u mësonin  gjuhën e tyre që ata të mos kishin mundësinë të  mësonin më shumë për Japonezët dhe pozitën e tyre në shoqëri.

Cka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin, Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqipëtare?

- Asnjëherë gjatë historisë,¨pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë, nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar. Për t´i dhënë një përgjigje më të mire pyetjes suaj, unë do ju paraqes një poezi e cila flet më mire si përgjigje e pyetjes suaj:

Kosova-djep i shqiptarisë

Në trojet e lashta të Ilirisë

Brënda në zemër të Dardanisë

Kosova përkund djepin e shqiptarisë.

Në trojet tona

Në epokën e re

Lindi edhe një atëdhe - hola…

Dhe sa vjen e shkonë,

Për çdo vit,

I vdes sërbosllavisë një- mit.

Dhe sa shkonë e sa vjen

Po rringjallet një kala

Që u shëmb, që u shkatërrua,

Por që nuk u shua.

Si shqiponja që nuk fle

Që godet e di të ruaj fole

Kjo ishte Kosova për armiqtë—hola…

E bukur, shtatlartë, e re

E zonja dhe krenare, por jo e ve

Kjo është Kosova sotë për miqtë – hola…

Valë të egra detrash të goditën

Valë të pandërprera piratësh të sulmuan,

Si Odisenë,

Për të mos u kthyer më në atëdhe.

Por Dardania lindi gjithmonë Akila

Që historinë famëkeqe e shtinë në grila- hola…

Shqipëtarët nuk do qajnë më, jo,

Ata do këndojnë.

Shqipëtarët nuk do mbajnë zi më, jo,

Ata do hedhin valle.

Si ata në Çamëri

Si ata në Mal të zi

Si ata në Preshevë

Si ata në Iliridë,

Se nuk janë më jetimë

Se nuk kanë vetëm një nënë

Nëse letërsia, ose publicistika nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente veten Ibrahim Abedini?

- Ibrahim Abedini e ka gjetur veten dhe profesionin këtu e gjashtëmbëdhjetë vite më parë-Saldator i rregjur. Nuk është letërsia e as poezia që më ushqejnë, por ato më mbajnë gjallë se për ndryshe do kisha vdekur me kohë.

Planet tuaja për të ardhmen, cka Ibrahimi mendon dhe ka në fokus?

- Të plakem dhe të pensionohem me shëndet. Të kem sa më më shumë kohë të lirë, të jem i pavarur që të shkruaj sa më shumë vepra me karakter kombëtar dhe të dashurisë se, këto të dya shkojnë bashkë si dy qe të pandarë. Ibrahimi mendon të njejtën, atë që e mendon i tërë kombi Shqiptar:”Bashkimin e trojeve etnike”. Këtë e ka në mëndje dhe në plan të parë, të tjerat janë në planin ”B”.

Përveç artit te të shkruarit dhe publicistikes, si e kalon kohën e lirë?

- Nuk më mbetet shumë kohë e lirë, por ajo kohë që më tepëron e kaloj duke luajtur me mbesën,Delin.Duke e ndihmuar gruan në pregaditjen e ushqimit. Duke lexuar gazetën dhe lajmet në internet. Shetitje në natyrë me gruan dhe të tjera që dalin të paplanifikuara.

Cka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve. Dhe më mundon më së shumti kur partitë politike shqiptare si në parlamentin e Shqipërisë ashtu edhe të Kosovës kur nuk mund të gjejnë gjuhë të përbashkët për t´u marrë vesh mes tyre e për të tejkaluar problemet dhe në veçanti më dhëmb kur partit Shqiptare në maqedoni kacafyten mes veti e të vjelat i korrin partitë Maqedonase. Më dhëmb kur dëgjoj dhe lexoj që Shqiptarët vriten mes tyre për motivet ë dobta dhe hakmarrje dhe armiqtë që i kemi tek dera qeshin dhe bëjnë”Amin”. Më dhëm kur shoh se shpërnguljet e Shqiptarëve vazhdojnë edhe në ditët e sotme.

Po të kishit mundësin të zghidhni, ku do kishit jetu?

- Unë nuk do kasha thënë, po të kisha mundësi. Mundësitë nuk egzistojnë asnjëherë për të plotësuar një dëshirë. Dëshirën për ta plotësuar, duhet të veprosh, të sakrifikosh apo të vendosësh edhe pa menduar. Po të më ishte lejuar në një jetë tjetër, ma mëdyshje do kisha vendosur të jetoj në Strugë, por vetëm me një kusht, pa të drejtë shpërnguljeje. Dikush mund të ma bëjë pyetjen: Shko dhe shpërngulu tani se kushtet egzistojnë? Por, këtë pyetje nuk besoj që do ma bënte një njeri që ka fëmijë të moshes sime. Unë e kam thënë në një poezi:”Po u shpërngule njëherë, ke vdekur dy here”.

 

 

Hysen Ibrahimi: Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi,

 

Hysen Ibrahimi

DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM

Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi,

1991-1994, i autorit, Prof. Fetah Bahtiri

VEPËR PËR NJË MISION FISNIK


Libri i radhës ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, është njëra ndër dëshmitë më të fuqishme, me argumente të forta e të bindshme për një realitet dhe veprimtari. Mund të them se ky është libri i parë në Suedi i këtij lloji, i cili dëshmon në mënyrë të detajizuar fillimin e një shkolle shqipe të mësimit plotësues qysh në muajin tetor 1991 dhe mbarëvajtjen e procesit mësimor në strehimoren Svenshögen me refugjatë shqiptarë, Shkolla shqipe kishte filluar me 13 nxënësit e parë, ku autori i jep ata nxënës me emër dhe mbiemër.

Libri është një shembull për një angazhim me përkushtim në shërbim të fëmijëve tanë në mërgim. Ndër të tjera autori na ofron edhe një horizont të ri: atë se si duhet pasqyruar një punë praktike në zhvillimin e mësimit, si duhet të mbahen shënimeve me pedantëri, si në mungesë mund të ”prodhohen” e rregullohen vetë ditarët e punës me nxënës dhe deri te skicat e tjera përcjellëse të cilat kanë qenë të nevojshme për ta realizuar një mision fisnik. I tërë ky material shkollor e dokumentacion pedagogjik shërbeu edhe për disa vende të tjera, ku ndodheshin shqiptarët mërgimtarë nëpër strehimore, për t’u shërbyer me te. Pra, ky dokumentacion pedagogjik ishte i përgatitur dhe ”i prodhuar vetë”, siç shprehet autori i librit, Prof. Fetah Bahtiri.

Ndërkaq, ana tematike, është dëshmi për vlera arsimore, formë, e cila prezenton veprimtari, dashuri dhe ndjenja ndaj mësimit në gjuhën e të parëve tanë. Në libër shfaqet një energji enorme e autorit, që me çdo kusht, të startojë mësimi në gjuhën shqipe, posa ka ardhur në Suedi. Në fillim puna ishte zhvilluar me ndonjë abetare dhe libra të tjerë shkollorë të sjellur nga atdheu, kurse më vonë edhe me një udhëzim, i cili kishte ardhur nga Kosova. Mirëpo, shtrirjen e gjerë të temave në punën me nxënës, autori e ka ideuar dhe zgjëruara me shembuj të motivuar siç ishte vendlindja dhe mërgimi. Kjo, me gjasë, është arritur duke u mbështetur në faktin se autori ka qenë

njohës i mirë e me një përvojë të madhe nga vendlindja për mbarëvajtjen e mësimit me fëmijë. Në libër shihet qartas se autori dhe mësuesit e tjerë bëjnë çdo gjë që fëmijëve t`ua mësojnë lëndët: gjuhë shqipe, dituri natyre e shoqërie, histori, gjeografi matematikë, art figurativ, art muzikor, dhe gjithëçka tjetër që ka të bëjë me çështjen shqiptare.

Autori Prof. Bahtiri, në këtë vepër rrezaton një dashuri të pa masë për nxënësin, për gjuhën, kulturën dhe traditën shqiptare. Kjo vërehet qysh në ballinën e këtij libri. Aty jepet një fotografi e zgjedhur me nxënësit e shkollës, e disa prej tyre me nga dy gishtërinj të ngritur spontanisht (”Viktoria”) shprehinë dashurinë për Fitore. Edhe veshjet e tyre me simbolin e kombit tonë – shqiponjën me dy krenare dhe Flamurit shqiptar, thjesht shprehin të vërtetën se nxënësit e Fetah Bahtirit ishin plotësisht të indoktrinuar me ndjenjën e atdhetarisë.

Duke lexuar këtë libër, në te hasim faktet se si autori nxit imagjinatën me një princip disiplinor, për të krijuar lidhshmëri mes ambientit dhe nxënësit. Shihet edhe metodologjia e suksesshme e një pune kryekëput profesionale pedagogjike.

Libri ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, për nga vëllimi është modest, por me vlerë të madhe arsimore dhe historike. Përfshin harta, bukur shumë fotografi dhe më shumë dokumente, prej të cilave secila fotografi e secili dokument flet më shumë se njëmijë fjalë, siç janë shprehur moti studjuesit. Të gjitha këto veprës ia japin dimensione argumentuese, faktografike, të cilat do të mbesin vlera të përhershme arsimore në sfondin e krijimtarisë të librave të ngjashme në Suedi, Kosovë dhe më gjerë. Po ashtu, shkalla e lartë e ruajtjes së një arkivi, pastaj pedantëria e evidentimit të nxënësëve, përmes ditarëve, bashkëpunimi me Kryesinë e Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë ”Naim Frashëri” – Dega në Suedi me në krye Prof. Bedri Pacin, bashkëpunimi me administratën suedeze të strehimores, të dhënat për fshatin Svenshögen dhe dokumente të tjera përcjellëse, kanë mundësuar që autori të ketë ”brum” të mjaftueshëm, për të përpiluar një libër të këtillë dokumentar për shkollën shqipe, të cilin e ka quajtur ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, - dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”.

Në këtë libër servohen edhe fakte për veprimtarinë dhe qëndrimin stoik dhe besnik të Prof. Bahtirit për çështjen kombëtare. Në vija të trasha ceken edhe çështje të tjera kyqe të një ambienti të mërgimtarëve tanë, e po ashtu edhe në aspektin e angazhimit politik me bashkatdhetarë shqiptarë, duke ngritur e vlerësuar lart punën dhe angazhimin e secilit bashkëatdhetar, duke përfshirë në libër të gjithë mësuesit vullnetarë të cilët punuan në këtë shkollë, admisnitratën suedeze të strehimores, e cila ia mundësoi punën shkollës shqipe, që u siguroi lokalin dhe të gjitha mjetet e tjera të cilat kanë qenë të nevojshme për një punë normale e funksionale të shkollës. Në mënyrë shumë simpatike dhe të këndshme flitet edhe për një klub futbollistik nga të rinjtë shqiptarë të cilët arritën suksese të dalluara në këtë sport të popullarizuar. Një vend të rëndësishëm e zë edhe drama ”Jeta jonë”, të cilën e përgatitën Rashit Shabani dhe Musa Robelli. Jepet edhe një procesverbal nga Mbledhja e Nëndegës së LDK-së dhe Komisionit lokal të 3 % (Trepërqindëshit) për Svenshögen, ku shihet angazhimi i të gjithë shqiptarëve të kësaj strehimorjeje për ta ndihmuar atdheun, gjithnjë në kontekst me arsimin, shkollën shqipe, e cila, siç shihet edhe nga vetë titulli i veprës: përhap dritë e ngrohtësi, por edhe optimizëm për jetën e të ardhmen e fëmijëve tanë të cilët pa fajin e tyre u ndodhën në një labirint të vështirë jetësor.

Pikërisht, në saje të punës, aftësisë, besnikërisë dhe angazhimit të tij në punë me nxënës, autori vlerësohet dhe ngritet lart nga vetë shoqëria suedeze, deri në atë shkallë sa që Enti Shtetëror për të Huaj në Svenshögen, i ndan ”Diplomë” për punën e tij si mësues i gjuhës amtare. Më vonë, kur u shpërngul në Uddevalla, shumë shpejt u emërua zëvendës/rektor i shkollës së këtij qyteti Ramnerödsskolan.

Në përgjithësi, mund të themi, se libri ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM”, - Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994” është një vepër faktorgrafike dhe dokumentuese për angazhimin vullnetar të mendjeve të ndritura të kombit tonë që vepruan me mençuri e aftësi, pra edhe në strehimoren Svenshögen të Suedisë, për t`i shërbyer kombit e atdheut duke i organizuar shqiptarët në mërgim, duke realizuar mbarëvajtjen e shkollës shqipe dhe duke vepruar edhe në forma të tjera, gjë që autori arrin me sukses ta realizojë synim.

Gjuha e përdorur e autorit, është në nivelin profesional, shumë e kuptueshme dhe në mënyrë të pastër del në sipërfaqe edhe falënderimi ndaj popullit suedez, i cili ndihmoi kaq shumë fëmijët e mërgimtarëve tanë në strehimoren Svenshögen.

Dhe krejt në fund, mund të pohoj se ky libër, sa është dokumentar, po aq është edhe historik, sepse ky do të shërbejë edhe si dëshmi historike për disa raporte të një periudhe të caktuar nga e kaluara jonë përkitazi me çështjen e arsimit dhe qëndrimin tepër tolerues e dashamirës të shtetit suedez. Libri do t`u shërbejë edhe gjeneratave të ardhshme për zbardhjen e gjurmëve shqiptare në Suedi, organizimin dhe angazhimin e tyre në shërbim të atdheut e kombit.

Förslöv/Suedi, Nëntor 2012

 

 


Faqe 13 nga 37

Tidningen-Gazeta

Inloggning-Hyrje

Vem är Online?

Kemi 17 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1221570
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

TELEGRAM URIMI NGA SUEDIA

Të nderuar zonja dhe zotërinj! Të dashur vëllezër e motra!

Jam i gëzuar të përshëndes ceremoninë e promovimit të librit të profesorit, pedagogut, arsimtarit, shkrimtarit, shkencëtarit  dhe veprimtarit të shquar, Fetah Bahtiri, ”Miku i madh i shqiptarëve, Ullmar Qvick (Monografi)”. Veçanërisht më bën të gëzuar se jam edhe redaktori i këtij libri që sot përurohet në Bibliotekën Kombëtare Univerzitare në Prishtinë, duke përshëndetur drejtorin e bibliotekës dhe në Kullën e të madhit Isa Buletini në Kosovën tonë të Dashur të Lirë dhe të Pavarur.

Libri del për herë të parë në dritë, në gjirin mërgatës shqiptare të Suedisë (në Skandinavi). Ky libër, shumë i qëlluar, bën një analizë të hollësishme për punën shumëvjeçare të albanologut, pedagogut, mësuesit dhe dashamirit të zjarrtë për shqiptarët, për gjuhën e tyre, duke hyrë thellë në shpirtin shqiptar, traditat dhe kulturën e hershme të këtij populli të coptuar në ca  pjesë që mbetën tejmatanë kufinjve të shtetit amë, Shqipërisë sonë të dashur. Ullmar Qvicku përmend pothuajse çdo detaj për shkëputjen e trojeve tona, për çështjen shqiptare në përgjithësi. Ky është, pra, Albanologu Ullmar Qvick. Sigurisht, shumë intelektualë nga Suedia e Skandinavia, kanë patur dëshirë të shkruajnë a të bëjnë sadopak për njeriun shumë human dhe të palodhur,  Ullmar Qvick.

Fatmirësisht këtë punë të mbarë, me shumë mundim dhe vetëfinancim, e morët Ju, i nderuari dhe i respektuari Profesor Fetah Bahtiri. Ju jeni ai që keni bërë një gjest fisnik duke shkruar për Mikun  e Madh të Shqiptarëve, Ullmar Qvick. Ju  na e zbardhët fytyrën para popullit të lashtë Suedez, para Familjes së nderuar të Ullmar Qvickut, para miqve të tij dhe shqiptarëve tanë në Suedi dhe në përgjithësi. Kur doli në dritë ky libër i bukur dhe i pasur, u pa qart se sa shumë kemi bërë ne për Ullmar Qvickun tonë. Me këtë rast shihet qart se Ullmar Qvicku ka ndarë kohë dhe mund intelektual, duke bërë shumë për shqiptarët. Ka qenë shumë leht të kërkojmë ndihmë nga Ullmar Qvicku, por ka qenë rënd t´i ndihmojmë ne këtij Burri të madh suedezo-shqiptar.

Ju përgëzoj zoti Fetah Bahtiri  me rastin e përurimit të librit Tuaj  për Mikun e Madh i Shqiptarëve. Ju përgëzojmë për këtë Monografi të pasur, si dhe për faktin që e bëtë të mundur të përurojmë këtë libër shumë të pritur vlerash të veçanta dhe, do të thoja një libër i çmuar për dritën dhe shpirtin e Kombit shqiptar, që do ta  gëzojnë shumë gjenerata dhe do ta çmojnë edhe miqtë tanë Suedezë.

Në fund, të nderuar pjesëmarrës, Ju përshëndes nga zemra me fjalët e Ullmar Qvickut: ”Unë, nëse do të jetoja edhe një herë, do të punoja me shqiptarët dhe për shqiptarët”.

Mr. fil. Sadulla Zendeli Daja, Suedi