Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

 

Sokol DEMAKU

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

-thotë Ibrahim Abedini poeti Strugan nga Landveter i Suedisë


- Asnjëherë gjatë historisë, pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë,nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar.

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi.

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve.

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”.

Kisha me ju lute per nje prezentim të shkurtër.

-Linda më 26 shkurt në katundin Zagraçan, rrethi i Strugës. Në katundin e lindjes e fillova ciklin e ulët të tetëvjeçares, dhe  e përfundova në Fidanishtë- një vend ndërmjet katundit Ladorishtë dhe katundit Shum. Gjimnazin e mbarova në qytetin e Strugës. Më 1981 u diplomova në universitetin e Shkupit, pranë katedrës së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nga regjimi i egër i asaj periudhe për shumë kohë u mohua e drejta ime për të ushtruar profesonin. Shkolla fillore H. Prishtina, në prishtinë ishte e vetmja që më hapi dyertë për të punuar dhe ushtruar profesorin që aq shumë e desha. Për të mbajtur veten dhe familjen në Strugë u detyrua të punoj edhe punë të rënda fizike. Interesimin për letërsi nuk e humba asnjëherë. Nga represioni i vazhdueshëm i organeve të brendëshme policore Sllavomaqedone, definitivishtë më 1990 u largova nga vendlindja dhe u vendos në Landvetter të Suedisë. Në Mönlycke, në komunën e Herryda-s, punova një kohë të shkurtër si arsimtar i gjuhës shqipe me fëmitë e bashkatëdhetarëve. Punova një vit si asistent në shkollën ”Högadal skolan” në Mölnlycke me fëmijë Suedez. Jam anëtar i lidhjes së shkrimtarëve të qytetit të Strugës që nga viti 1999. Në vitin 2009 u pranova në lidhjen e shkrimtarëve ” Författarcentrum väst”( Qendra e shkrimtarëve-perëndim) në Göteborg të Suedisë.  Dhe në vitin 2012 u pranova anëtar i SHSHAKSHS- së (Shoqata e shkrimtarëve,artistëve dhe krijuesve shqipëtarë të Suedisë). Me poezi fillova të merrem që në bangat e shkollës së mesme.

Përvecse nje shkrimtar me renome, jeni edhe poet  i njohur në gjuhën suedeze dhe ne shqip. Do te ishte me interes te mesonim nga ju se si e perkufizoni rolin e shkrimtarit ne jetën bashkëkohore?

-Në botën Shqiptare, Kryesishtë në Shqipëri, Kosovë dhe Në Maqedoninë Shqiptare  botimet e mia janë të shpërndara nëpër biblioteka të caktuara të disa qyteteve dhe në një masë të caktuar edhe në dorën e lexuesve dhe adhuruesve të artit dhe kulturës. Jeta ime si shkrimtar bashkëkohor është e lidhur ngushtë me të jetuarit po të kësaj kohe, por që trajtonë tema edhe të së kaluarës dhe të së ardhmes që më kanë preokupuar më së shumti si Shqiptar dhe si shkrimtar.

Krijimtaria juaj i perket nje periudhe të gjatë kohore. Cila eshte tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Krijimtaria ime është e kufizuar, disa vjeçare. Unë do ta veçoj atë që fillon me botimin e veprës së pare me poezi:”Mos vono, moj valle”-1998. Unë si shkrimtar dhe poet, nuk i kam dhënë vetes të drejtën që të jem i përcaktuar vetëm në një drejtim, dua të them se, temat dhe motivet në veprat e mia, kanë qenë të shumëanëshme, të shumëllojshme  dhe të ndryshme. Që ta rrumbullaksoj pak më mire dhe më shkurt pyetjen tuaj, do të shtoj se, jeta nuk ka vetëm një motiv dhe një temë. Dhe nga kjo jetë me shumë motive janë krijuar edhe veprat e mia.

Nga e merrni frymëzimin e romaneve tuaja? Cfarë është tema apo subjekti në to?

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi. Por nuk ka munguar asnjëherë dashuria në tema dhe subjekte të ndryshme që kam trajtuar me dashuri dhe respekt.

Ju keni botuar ne shqip por edhe ne suedisht?

- Po! Në Shqip kam botuar shtatë vepra deri tani dhe nga këto, njëra është botuar e përzgjedhur edhe në gjuhën Suedeze nga Ullmar Qvick, miku i Shqiptarëve. Për këtë, ka shkruar edhe gazeta:”Härryda Posten”dhe shumë e më shumë edhe revista letrare:”Dituria” që del në gjuhën shqipe në Båros të Suedisë me redaktor, Sokol Demakun.

Cka ka botuar deri me tani  Ibrahimi  dhe cka pret lexuesi nga ju tani?

- Për herë të parë më 1998 botova:

” Mos vono, moj valle”- Poezi

” Dëgjoni zërin tim”- Poezi -1999

” Luli guximtar ”   - Novelë për fëmijë- 2000

” Brengat e liqenit- Poezi   - 2002 ( përkthyer në përzgjedhje në gjuhën Suedeze me titullin: ” Sjöns smärta” po në të njejtin vit, nga Ullmar Qvick).

” Arifi deshte të fluturonte”- tregim për fëmijë- 2005

” Harro se ç´kemi biseduar”- Tregime për të rritur- 2009

“Çdo gjë i përket jetës”- Poezi – 2012   .                                                                               Por veprimtaria ime do të vazhdoj derisa të më punoj koka dhe duartë. Dhe unë besoj se lexuesit e rregulltë të veprave të mia, presin vazhdimin e epizodeve të lexuara. Dhe për lexuasit, vepra ime e ardhëshme do të jetë një përmbledhje me tregime , ku do të zbuloj në tërësi maskën e regjimit Sllavo-Maqedon për padrejtësitë dhe krimet që ka bërë.

Kur kemi te bejme me poezinë cila është ajo qe le gjurme tek ju dhe qe ju shtynë te merreni me te?

- Unë do thosha kështu: Çdo gjë që ka lënë gjurmë të thella në shpirtin e popullit tim, ka lënë gjurmë të thella edhe në rrjeshtat e poezisë sime. Jeta Shqiptare në veçanti dhe jeta si tërësi e pandarë e të gjithve të kësaj bote me të mirat dhe të këqiat, domosdo që e kanë shtyrë poetin Ibrahim Abedini të shkruaj.

Keni botuar bukur e së fundi cka pritete që të jete ne duartë e lexuesit dhe cfarë është tema që trajtohet këtu?

- Të gjithë atë që kam botuar deri më tani është në duartë e lexuesve. Dhe të gjithë botimet i kam bërë me kontributin tim dhe më së shumti i kam dhuruar falas. Për këtë nuk jam penduar asnjëherë.U thashë se I.Abedini nuk do pushoj së shkruari asnjëherë, dhe pak më lartë e përmenda se cila do jetë vepra e ardhëshme dhe tema e sajë dhe do ta them edhe njëherë, pa rezervë, se do demaskoj rregjimin Sllavo-Maqedon që ka bërë në bashkëpunim me atë Serbo-Sllav.

Si e kalon Ibrahim Abedini një ditë punës në megrim?

- Jo me kënaqësinë më të madhe në momente të caktuara, kur me trup është pranë kompjuterit dhe karriges në Landvetter të Suedisë dhe me mentë dhe shpirt është diku larg në burimet e pasura me ujë, në kodrat dhe livadhet e vendlindjes, në krasta dhe në malet e pasura me dru. Pranë miqve dhe shokëve në kafenetë e Strugës. Dhe më së shumti pranë shtëpisë që e kam lënë të vetëm

Ju jeni Gjuhtar me profesion por tani merreni me shkrime dhe publicistikë, cfare është dallimi mes asaj qe keni perjetuar ne vendlindje dhe sot këtu në Suedi?

- Unë mendoj se dallimi midis këtyre të dy drejtimeve nuk është shum i madh në thelb. Të dy drejtimet takohen në një pikë të përbashkët dhe kanë për qëllim veprimin e njejtë. Gjuha dhe letërsia studjojnë shkrimet dhe publicistikën dhe që të merresh me shkrime dhe publicistikë duhet të njohësh gjuhën dhe të kesh studjuar letërsinë, dhe kur të shohësh, nuk bënë njëra pa tjetrën. Nëse provoj të përgjigjem në pyetjen se, cfarë kam përjetuar në vendlindje dhe sotë në Suedi?, do më duhej të lexoja një vepër të tërë të shkruar, por unë do të them shkurtimisht se, atë që kam përjetuar, që kam parë dhe që kam dëgjuar në atëdhe, në Suedi jam munduar ta  shpreh dhe ta përshkruaj me anë të veprave dhe që do vazhdoj ta paraqes me vepra të tjera në mënyrë reale. Me një fjalë, Suedia dhe bujaria e këtij populli Skandinav më dha mundësinë të paraqes një pjesë të realitetit sa të hidhur aq edhe tragjik të popullit tim të lashtë.

Një shkrimtrar, një publicist kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër.  Si është Ibrahimi nga natyra?

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”. Nga natyra Ibrahimi është i qetë, por agresiv në mënyrën e të shkruarit kur është fjala për të sharë vetveten për të paarriturën.

Ju jeni edhe një prozator shumë i talentuar, cfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si shkrimtar, publicit në mergim?

-Mediave nuk ia vë veshin shumë. Ata e bëjnë detyrën e vetë të informimit dhe do-do japin edhe ndonjë kritikë të mënyrës së vetë. Por, për  mua është me rëndësi  që atë që e shkruaj ta lexoj lexuesi, të kënaqet dhe të mësoj diçka të re nga ajo që unë do paraqes. Të jesh shkrimtar është kënaqësi e vecantë. Unë nuk shoh ndonjë privilegj në punën që bëj si shkrimtar, se kryej vetëm një obligim që kam ndaj vetvetes si njeri. Do mjaftonte për mua që lexuesit të lexonin atë që unë shkruaj. Shkrimtari si shkrimtar kudo që të ndodhet e ka të njejtën rëndësi dhe obligim:-Vetëm të shkruaj të drejtën.

Nëse do te kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptaret, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne?

- Thjeshtë do kisha këmbëngulurnë  ndryshimin e mentalitetit  të të menduarit. Duhet të ndryshojmë gabimet e të parëve tanë të të menduarit. Çfarë dua të them me këtë?Nuk dua të nënçmojë aftësitë që ka kombi jonë që nga klasa më e ulët e deri tek klasa intelektuale. Por dua të nënvizoj se, ne nuk duhet të jemi shumë bujar, shumë të urtë dhe të butë, nuk duhet t´i japim të tjerëve atë që na takonë vetëm neve, nuk duhet të lejojmë që të na vjedhin pasurinë kulturore me dëshirën tonë duke u treguar zemërgjërë. Duhet të jemi konzervativ dhe të njëanshëm kur është fjala për të mbrojtur vetveten. Dhe nëse më kishit pyetur mua se, si duhet mbrojtur e tëra kjo që thashë më lartë, përgjigja do të ishte:- Duhet të mësojmë nga Japonezët. Ja një shembull konkret : Japonezët, misionarëve të huaj nuk u mësonin  gjuhën e tyre që ata të mos kishin mundësinë të  mësonin më shumë për Japonezët dhe pozitën e tyre në shoqëri.

Cka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin, Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqipëtare?

- Asnjëherë gjatë historisë,¨pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë, nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar. Për t´i dhënë një përgjigje më të mire pyetjes suaj, unë do ju paraqes një poezi e cila flet më mire si përgjigje e pyetjes suaj:

Kosova-djep i shqiptarisë

Në trojet e lashta të Ilirisë

Brënda në zemër të Dardanisë

Kosova përkund djepin e shqiptarisë.

Në trojet tona

Në epokën e re

Lindi edhe një atëdhe - hola…

Dhe sa vjen e shkonë,

Për çdo vit,

I vdes sërbosllavisë një- mit.

Dhe sa shkonë e sa vjen

Po rringjallet një kala

Që u shëmb, që u shkatërrua,

Por që nuk u shua.

Si shqiponja që nuk fle

Që godet e di të ruaj fole

Kjo ishte Kosova për armiqtë—hola…

E bukur, shtatlartë, e re

E zonja dhe krenare, por jo e ve

Kjo është Kosova sotë për miqtë – hola…

Valë të egra detrash të goditën

Valë të pandërprera piratësh të sulmuan,

Si Odisenë,

Për të mos u kthyer më në atëdhe.

Por Dardania lindi gjithmonë Akila

Që historinë famëkeqe e shtinë në grila- hola…

Shqipëtarët nuk do qajnë më, jo,

Ata do këndojnë.

Shqipëtarët nuk do mbajnë zi më, jo,

Ata do hedhin valle.

Si ata në Çamëri

Si ata në Mal të zi

Si ata në Preshevë

Si ata në Iliridë,

Se nuk janë më jetimë

Se nuk kanë vetëm një nënë

Nëse letërsia, ose publicistika nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente veten Ibrahim Abedini?

- Ibrahim Abedini e ka gjetur veten dhe profesionin këtu e gjashtëmbëdhjetë vite më parë-Saldator i rregjur. Nuk është letërsia e as poezia që më ushqejnë, por ato më mbajnë gjallë se për ndryshe do kisha vdekur me kohë.

Planet tuaja për të ardhmen, cka Ibrahimi mendon dhe ka në fokus?

- Të plakem dhe të pensionohem me shëndet. Të kem sa më më shumë kohë të lirë, të jem i pavarur që të shkruaj sa më shumë vepra me karakter kombëtar dhe të dashurisë se, këto të dya shkojnë bashkë si dy qe të pandarë. Ibrahimi mendon të njejtën, atë që e mendon i tërë kombi Shqiptar:”Bashkimin e trojeve etnike”. Këtë e ka në mëndje dhe në plan të parë, të tjerat janë në planin ”B”.

Përveç artit te të shkruarit dhe publicistikes, si e kalon kohën e lirë?

- Nuk më mbetet shumë kohë e lirë, por ajo kohë që më tepëron e kaloj duke luajtur me mbesën,Delin.Duke e ndihmuar gruan në pregaditjen e ushqimit. Duke lexuar gazetën dhe lajmet në internet. Shetitje në natyrë me gruan dhe të tjera që dalin të paplanifikuara.

Cka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve. Dhe më mundon më së shumti kur partitë politike shqiptare si në parlamentin e Shqipërisë ashtu edhe të Kosovës kur nuk mund të gjejnë gjuhë të përbashkët për t´u marrë vesh mes tyre e për të tejkaluar problemet dhe në veçanti më dhëmb kur partit Shqiptare në maqedoni kacafyten mes veti e të vjelat i korrin partitë Maqedonase. Më dhëmb kur dëgjoj dhe lexoj që Shqiptarët vriten mes tyre për motivet ë dobta dhe hakmarrje dhe armiqtë që i kemi tek dera qeshin dhe bëjnë”Amin”. Më dhëm kur shoh se shpërnguljet e Shqiptarëve vazhdojnë edhe në ditët e sotme.

Po të kishit mundësin të zghidhni, ku do kishit jetu?

- Unë nuk do kasha thënë, po të kisha mundësi. Mundësitë nuk egzistojnë asnjëherë për të plotësuar një dëshirë. Dëshirën për ta plotësuar, duhet të veprosh, të sakrifikosh apo të vendosësh edhe pa menduar. Po të më ishte lejuar në një jetë tjetër, ma mëdyshje do kisha vendosur të jetoj në Strugë, por vetëm me një kusht, pa të drejtë shpërnguljeje. Dikush mund të ma bëjë pyetjen: Shko dhe shpërngulu tani se kushtet egzistojnë? Por, këtë pyetje nuk besoj që do ma bënte një njeri që ka fëmijë të moshes sime. Unë e kam thënë në një poezi:”Po u shpërngule njëherë, ke vdekur dy here”.

 

 

Hysen Ibrahimi: Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi,

 

Hysen Ibrahimi

DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM

Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi,

1991-1994, i autorit, Prof. Fetah Bahtiri

VEPËR PËR NJË MISION FISNIK


Libri i radhës ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, është njëra ndër dëshmitë më të fuqishme, me argumente të forta e të bindshme për një realitet dhe veprimtari. Mund të them se ky është libri i parë në Suedi i këtij lloji, i cili dëshmon në mënyrë të detajizuar fillimin e një shkolle shqipe të mësimit plotësues qysh në muajin tetor 1991 dhe mbarëvajtjen e procesit mësimor në strehimoren Svenshögen me refugjatë shqiptarë, Shkolla shqipe kishte filluar me 13 nxënësit e parë, ku autori i jep ata nxënës me emër dhe mbiemër.

Libri është një shembull për një angazhim me përkushtim në shërbim të fëmijëve tanë në mërgim. Ndër të tjera autori na ofron edhe një horizont të ri: atë se si duhet pasqyruar një punë praktike në zhvillimin e mësimit, si duhet të mbahen shënimeve me pedantëri, si në mungesë mund të ”prodhohen” e rregullohen vetë ditarët e punës me nxënës dhe deri te skicat e tjera përcjellëse të cilat kanë qenë të nevojshme për ta realizuar një mision fisnik. I tërë ky material shkollor e dokumentacion pedagogjik shërbeu edhe për disa vende të tjera, ku ndodheshin shqiptarët mërgimtarë nëpër strehimore, për t’u shërbyer me te. Pra, ky dokumentacion pedagogjik ishte i përgatitur dhe ”i prodhuar vetë”, siç shprehet autori i librit, Prof. Fetah Bahtiri.

Ndërkaq, ana tematike, është dëshmi për vlera arsimore, formë, e cila prezenton veprimtari, dashuri dhe ndjenja ndaj mësimit në gjuhën e të parëve tanë. Në libër shfaqet një energji enorme e autorit, që me çdo kusht, të startojë mësimi në gjuhën shqipe, posa ka ardhur në Suedi. Në fillim puna ishte zhvilluar me ndonjë abetare dhe libra të tjerë shkollorë të sjellur nga atdheu, kurse më vonë edhe me një udhëzim, i cili kishte ardhur nga Kosova. Mirëpo, shtrirjen e gjerë të temave në punën me nxënës, autori e ka ideuar dhe zgjëruara me shembuj të motivuar siç ishte vendlindja dhe mërgimi. Kjo, me gjasë, është arritur duke u mbështetur në faktin se autori ka qenë

njohës i mirë e me një përvojë të madhe nga vendlindja për mbarëvajtjen e mësimit me fëmijë. Në libër shihet qartas se autori dhe mësuesit e tjerë bëjnë çdo gjë që fëmijëve t`ua mësojnë lëndët: gjuhë shqipe, dituri natyre e shoqërie, histori, gjeografi matematikë, art figurativ, art muzikor, dhe gjithëçka tjetër që ka të bëjë me çështjen shqiptare.

Autori Prof. Bahtiri, në këtë vepër rrezaton një dashuri të pa masë për nxënësin, për gjuhën, kulturën dhe traditën shqiptare. Kjo vërehet qysh në ballinën e këtij libri. Aty jepet një fotografi e zgjedhur me nxënësit e shkollës, e disa prej tyre me nga dy gishtërinj të ngritur spontanisht (”Viktoria”) shprehinë dashurinë për Fitore. Edhe veshjet e tyre me simbolin e kombit tonë – shqiponjën me dy krenare dhe Flamurit shqiptar, thjesht shprehin të vërtetën se nxënësit e Fetah Bahtirit ishin plotësisht të indoktrinuar me ndjenjën e atdhetarisë.

Duke lexuar këtë libër, në te hasim faktet se si autori nxit imagjinatën me një princip disiplinor, për të krijuar lidhshmëri mes ambientit dhe nxënësit. Shihet edhe metodologjia e suksesshme e një pune kryekëput profesionale pedagogjike.

Libri ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, për nga vëllimi është modest, por me vlerë të madhe arsimore dhe historike. Përfshin harta, bukur shumë fotografi dhe më shumë dokumente, prej të cilave secila fotografi e secili dokument flet më shumë se njëmijë fjalë, siç janë shprehur moti studjuesit. Të gjitha këto veprës ia japin dimensione argumentuese, faktografike, të cilat do të mbesin vlera të përhershme arsimore në sfondin e krijimtarisë të librave të ngjashme në Suedi, Kosovë dhe më gjerë. Po ashtu, shkalla e lartë e ruajtjes së një arkivi, pastaj pedantëria e evidentimit të nxënësëve, përmes ditarëve, bashkëpunimi me Kryesinë e Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë ”Naim Frashëri” – Dega në Suedi me në krye Prof. Bedri Pacin, bashkëpunimi me administratën suedeze të strehimores, të dhënat për fshatin Svenshögen dhe dokumente të tjera përcjellëse, kanë mundësuar që autori të ketë ”brum” të mjaftueshëm, për të përpiluar një libër të këtillë dokumentar për shkollën shqipe, të cilin e ka quajtur ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, - dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”.

Në këtë libër servohen edhe fakte për veprimtarinë dhe qëndrimin stoik dhe besnik të Prof. Bahtirit për çështjen kombëtare. Në vija të trasha ceken edhe çështje të tjera kyqe të një ambienti të mërgimtarëve tanë, e po ashtu edhe në aspektin e angazhimit politik me bashkatdhetarë shqiptarë, duke ngritur e vlerësuar lart punën dhe angazhimin e secilit bashkëatdhetar, duke përfshirë në libër të gjithë mësuesit vullnetarë të cilët punuan në këtë shkollë, admisnitratën suedeze të strehimores, e cila ia mundësoi punën shkollës shqipe, që u siguroi lokalin dhe të gjitha mjetet e tjera të cilat kanë qenë të nevojshme për një punë normale e funksionale të shkollës. Në mënyrë shumë simpatike dhe të këndshme flitet edhe për një klub futbollistik nga të rinjtë shqiptarë të cilët arritën suksese të dalluara në këtë sport të popullarizuar. Një vend të rëndësishëm e zë edhe drama ”Jeta jonë”, të cilën e përgatitën Rashit Shabani dhe Musa Robelli. Jepet edhe një procesverbal nga Mbledhja e Nëndegës së LDK-së dhe Komisionit lokal të 3 % (Trepërqindëshit) për Svenshögen, ku shihet angazhimi i të gjithë shqiptarëve të kësaj strehimorjeje për ta ndihmuar atdheun, gjithnjë në kontekst me arsimin, shkollën shqipe, e cila, siç shihet edhe nga vetë titulli i veprës: përhap dritë e ngrohtësi, por edhe optimizëm për jetën e të ardhmen e fëmijëve tanë të cilët pa fajin e tyre u ndodhën në një labirint të vështirë jetësor.

Pikërisht, në saje të punës, aftësisë, besnikërisë dhe angazhimit të tij në punë me nxënës, autori vlerësohet dhe ngritet lart nga vetë shoqëria suedeze, deri në atë shkallë sa që Enti Shtetëror për të Huaj në Svenshögen, i ndan ”Diplomë” për punën e tij si mësues i gjuhës amtare. Më vonë, kur u shpërngul në Uddevalla, shumë shpejt u emërua zëvendës/rektor i shkollës së këtij qyteti Ramnerödsskolan.

Në përgjithësi, mund të themi, se libri ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM”, - Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994” është një vepër faktorgrafike dhe dokumentuese për angazhimin vullnetar të mendjeve të ndritura të kombit tonë që vepruan me mençuri e aftësi, pra edhe në strehimoren Svenshögen të Suedisë, për t`i shërbyer kombit e atdheut duke i organizuar shqiptarët në mërgim, duke realizuar mbarëvajtjen e shkollës shqipe dhe duke vepruar edhe në forma të tjera, gjë që autori arrin me sukses ta realizojë synim.

Gjuha e përdorur e autorit, është në nivelin profesional, shumë e kuptueshme dhe në mënyrë të pastër del në sipërfaqe edhe falënderimi ndaj popullit suedez, i cili ndihmoi kaq shumë fëmijët e mërgimtarëve tanë në strehimoren Svenshögen.

Dhe krejt në fund, mund të pohoj se ky libër, sa është dokumentar, po aq është edhe historik, sepse ky do të shërbejë edhe si dëshmi historike për disa raporte të një periudhe të caktuar nga e kaluara jonë përkitazi me çështjen e arsimit dhe qëndrimin tepër tolerues e dashamirës të shtetit suedez. Libri do t`u shërbejë edhe gjeneratave të ardhshme për zbardhjen e gjurmëve shqiptare në Suedi, organizimin dhe angazhimin e tyre në shërbim të atdheut e kombit.

Förslöv/Suedi, Nëntor 2012

 

 

Sejdo Harka: Shkrimtari Viron Kona dhe miqtë e tij në Suedi

 

Shkrimtari Viron Kona dhe miqtë e tij në Suedi

Nga Sejdo  HARKA

Publicist


Në foto: Sejdo Harka

Shkrimtari dhe publicisti Viron Kona, ka vite që shquhet për një krijimtari të bollshme dhe cilësore. Deri tani ka botuar mbi 30 libra me tregime, novela, romane e shënime publicistike udhëtimi, për fëmijë e të rritur, që rrokin një problematikë sa të gjerë aq dhe të larmishme. Edhe pse ka botuar shumë vepra, përsëri, vazhdon të shkruajë e të shkruajë pa mbarim, sepse, siç thotë dhe vet, “kokën e ka plot me libra”.

Pasioni për të shkruar, përgjegjësia e lartë qytetare ndaj shoqërisë, për t’i përçuar asaj çdo gjë që di dhe mendon,  nevoja për të mundur stresin e hallet, bëjnë që shkrimtari Viron Kona t’i gdhijë netët para ekranit të kompjuterit, nën tingujt melodiozë të tastjerës, që zbardh  e zbardh faqe pambarim librash.  Është fitues i disa çmimeve në gjininë e tregimit dhe të novelës. Krijimtaria e tij ka filluar të flasë edhe në gjuhë të huaja.


Libri ”Eh, more Bubulino !”, në vitin 2011, u botua i përkthyer në Suedi. Për këtë arsye, V. Kona, është ftuar të vizitojë  këtë vend dy herë.

Gjatë mbrëmjes së promovimit të librit “Eh, more Bubulino !”


Në foto: Per Kettisen, duke i dhuruar shkrimtarit Viron Kona “Enciklopedinë e Borasit”,19 Maj 2011


Në bibliotekën e parashkollorëve Hasslehus Bibliotekë, Boras, Suedi, 18 maj 2011

Këto vizita dhe takimet e ngrohta me miqtë dhe kolegët e tij në në këtë vend, janë bërë frymëzim  pë të të shkruar librat publicistikë  me shënime udhëtimi dhe refleksione letrare ”Bukuri suedeze” dhe”Për ju miqtë e mi”. Në këto dy libra, shpalosen bukuritë e rralla të Suedisë  dhe veçanërisht ato të qyteteve  të saj të papërsëritshëm, Borasit, Goteborgut dhe Vimmberby. Këto shënime, sa letrare aq dhe  publicistike, janë sintezë e kulturës dhe historisë, e shpirtit dhe filozofisë, e ëndrrave dhe miqësisë së lashtë midis suedezëve dhe shqiptarëve. Megjithse shumë larg njeri-tjetrit, ata  i lidh, jo vetëm ora  dhe meridjani, por  edhe kultura e historia, edhe shpresa e liria, edhe heroizmi e trimëria ,edhe  besa e krenaria…

Protagonistët e këtyre shënimeve udhëtimi  janë suedezët dhe shqiptarët, njerëzit e punës dhe shkrimtarët, heronjtë dhe luftëtarët, poetët dhe gjuhëtarët, mësuesit dhe gazetarët, që me punën, dijet dhe shpirtin e tyre të madh , krijojnë ura lidhëse midis kombeve dhe kombësive të ndryshme. Në këto  vepra  gjen dhe elementë autobiografike. Vetëm nga fjalët që  miqtë e shokët e tij shprehin për personalitetin dhe krijimtarinë e Viron Konës, kupton se tek  kjo figurë  janë harmonizuar bukur dimensionet morale e shpirtërore me ato intelektuale e krijuese. Në qenien e tij janë mpleksur sinqeriteti dhe ndershmëria, talenti dhe përgjegjegjësia për të kryer çdo detyrë, sado e vështirë të jetë ajo. Dallgët e jetës e kanë përplasur herë në maja malesh e herë në pllaja të thepisura, herë në administratën e lartë të shtetit, e herë  si emigrant për të siguruar bukën e gojës. Por, nuk është ligështuar e gjunjëzuar kurrë. Kur bisedon me të nga afër, për një çast,  shqetësimet dhe hallet , t’i heq si me dorë.


Në foto:Viron Kona

Në buzëqeshjen dhe vështrimin e tij, lexon sinqeritetin dhe kthjelltësinë e mendimit; në fjalën e ngrohtë, dashurinë dhe respektin prej shoku e miku. Me një gotë raki përpara, ai të fut në fantazinë e tij krijuese. Të flet për naracionin  dhe, pa e kuptuar, të bën protagonist të tyre, të tregon për personazhet dhe të duket sikur të flet për njerëzit e tij më të dashur. Me fantazinë e tij krijuese, zbulon e krijon realitete të reja dhe karaktere të papërsëritshme. Shkul si me dorë hijet e botës së vjetër. Vret pasionet e këqia dhe ëndërrat e frikshme që mpijnë mendjen dhe shpirtin e njeriut të lirë, mbyll në bodrume veset dhe ligësitë e njeriut, konservon atdhedashurinë dhe besën, mbyt frikën dhe skllavërinë dhe ringjall ëndrrat e bukura e dashurinë. Me personazhë  të tillë si Bubulinoja, që rendin si Maratonomaku, me ëndrrën e lajmëtarit të një bote të re, herë në tokë e herë në planetët e tjera të Galaktikës, autori përçon mesazhe të ngrohta progresi dhe zvillimi, jo vetëm për vendin tonë, por edhe për gjithë botën. Nëpërmjet heronjve të tillë,  ai përçon guxim e vendosmëri, vrull  e mençuri, forcë e dashuri, ëndrra të guximshme dhe  krenari, që burojnë nga shpirti i pastër dhe liridashës i popullit shqiptar. Me ëndrrat e Bubulinos në mendje dhe shpirt, V. Kona  nisi fluturimin e tij drejt Suedisë, sa të largët, aq edhe të afërt për shqiptarët. Ky fluturim, e bëri me krahë e miq shumë.

Arti dhe letërsia, ëndrra dhe fantazia, kultura dhe miqësia,  i ka lidhur ngushtë  këta shpirtra krijues, të cilët, si me daltën e skulptorit, gdhëndin shpirtin dhe këngën, gjuhën dhe ëndrrën e njerëzve të lirë. Miqtë e Vironit  në Suedi, janë sa të shumtë, aq edhe të rrallë. Ata janë suedezë dhe shqiptarë, gazetarë dhe shkrimtarë, mësues e dietarë, ndërtues dhe veprimtarë. Me ta ndan  gëzimet e shqetësimet dhe  bashkon  zemrat  e  ëndrrat, për një jetë më  të lirë e  të lumtur.

Një nga miqtë e tij më të mirë në Suedi është Ulmar Kvik, i cili është dashuruar shumë herët me Shqipërinë dhe shqiptarët. Tek kjo figurë,  lexuesi sheh portretin e albanologut dhe të dietarit shumplanësh, që e ndjen veten më shqiptar se shqiptarët, sepse, edhe gjuhën e historinë, edhe kulturën  e shoqërinë  shqiptare, e njeh dhe e kupton më mirë  se vet shqiptarët.


Duke u takuar me albanologun e njohur suedez Ulmar Kvik, prill 2012


Foto të kopertinave të librave “Bukuri suedeze”(2011)  dhe “Për Ju miqtë e mi”(2012).


Rektori Per Sjostrand duke marrë autograf nga Viron Kona.

krah të djathtë, redaktori i librit Sokol Demaku

Botim I gazetës “Boras Tidning”,19 maj 2o11

Në librat e tij për Shqipërinë ndjen forcën e rezistencës e të krenarisë shqiptare. Në ëndrrat e tij  sheh si zgjaten urat dhe duart e bardha të miqësisë  e të sinqeritetit, të zhvillimit e të progresit. Ndërsa në mendjen dhe shpirtin e tij sheh si lartësohen kultura dhe mençuria, mirënjohja dhe dashuria, besa dhe thjeshtësia…

Kvik shkruan për shqiptarët dhe e ndjen veten si ata, flet për dhimbjet e tyre dhe trishtohet, përshkruan heroizmin e këtij populli dhe entusiazmohet, zbulon lashtësinë  e bukurinë e rrallë të gjuhës dhe të kulturës shqiptare dhe elektrizohet sikur të ishte bir i këtij vendi. Për Ulmar Kvik, Shqipëria ka prodhuar më shumë heroizma se sa grurë. Zinxhiri i heronjve shqiptarë  është i pafund. Ata janë  Skënderbeu dhe Pirroja, Ismail Qemali dhe Isa Buletini, Sami Frashëri dhe Mitrush Kuteli, Ismail Kadare dhe Petro Marko, Nobelistët, Nënë Tereza dhe Ferid Murati…

Miq të papërsëritshëm shpirtëror  për Viron Konën, janë  edhe shumë figura të tjera   të artit dhe letërsisë suedeze dhe shqipe, si August Stridberg, që  ndryshe  është thirrur “Ylli i poezisë suedeze”; Astrid Lindgren, për mesazhet e paqes që përçon nëpërmjet  Pipi Çorapegjatës, të cilat  burojnë  nga sentenca  filozofike e Viktor Hygosë: ”Plumbat do t’i zëvendësojmë me vota”; Selma Lagerlëf,  e njohur në Shqipëri me “Udhëtimin e Nils Holgersonit”, e para grua, anëtare e Akademisë Suedeze dhe fituese e çmimit Nobel.


Në Vimmerby, në parkun e madh kushtuar shkrimtares suedeze Astrid Lindgren.

Dalë në foto me aktoren që luan rolin e Pipi Corapegjatës,19 maj 2011

Poetin e mirënjohur Sadullah Zendeli - Daja, vargjet  e të cilit lotojnë nga dhimbja kosovare; poeti, publicisti  e prozatori Sokol Demaku, i cili me fjalën dhe penën e tij, i afron njerëzit si me magnet. Miq të rrallë për Konën , mbeten edhe shkrimtarë e  publicistë të tillë si Hamit F Gurguri e Bahtir Latifi, të cilët i thurin himn flamurit dhe atdhedashurisë, shpresës dhe lirisë, për të përçuar mesazhin e ngrohtë me vlera universale: ”Kush është pa atdhe, është si zogu pa fole.” Është kjo arsyeja që V.Kona , për shokët e tij në Suedi shkruan :”Paska edhe njerëz të tillë që  modelojnë dhe konfigurojnë bukur jetën dhe e bëjnë atë më të mirë e më të ëmbël për vete dhe për të tjerët”. Shumë nga këta miq kanë ardhur  edhe këtu në Tiranë, të cilët në biseda e takime, në kafe , darka e pronovime librash, na kanë sjellë nga Suedia e largët mesazhe të ngrohta miqësie dhe atdhedashurie, barazie dhe vëllazërie, shprese dhe lirie. Mrekullohesh, kur mëson se në Suedi, ligji mbron edhe pemët edhe kafshët nga keqtrajtimi e dora vrastare. Por, ligështohesh tepër, kur sheh se, në Shqipëri, jo vetëm kafshët, por edhe njerëzit  përçmohen e dhunohen, përndiqen dhe suverjohen. U privohen ëndrrat dhe liria, gëlltiten nga gjakmarrja dhe hasmëria, nga krimi i rrugës dhe makutëria. Për autorin, çdo gjë suedeze është bërë pjesë e shpirtit dhe mendjes së tij. Atë e mbrekullon, jo vetëm bukuria suedeze, por edhe  puna  e mirëqenia, edhe  guximi  e ëndrra e tyre për ta bërë atë gjithnjë e më të mirë. Mbresa të veçanta i ka lënë V. Konës  qyteti  Boras, mbi të cilin lartësohen   dhe shumë simbole e monumente, me një brendi të thellë e tepër sinjifikative, si “Pinoku”, që simbolizon luftën  kundër hipokrizisë dhe gënjeshtrës, si  dhe, “Gërshërët,” që simbolizojnë  punën, si burim jo vetëm i mrekullisë suedeze, por dhe i   zhvillimit të gjithanshëm  të  gjithë shoqërisë njerëzore. Për  autorin, mik i përjetshëm do të mbetet edhe “Promeksi” suedez, i cili, siç tregon vet, i shpëtoi  jetën nga “pushkatimi politik”. Ajo makinë suedeze, që, dje, çante tunele për të bashkuar  malet shqiptare, sot krijon  ura   shpirtërore, mbi të cilat  rendin shpresat dhe  ëndrrat, dëshirat dhe zemrat e dy popujve  me miqësi  të përjetëshme.

 

 

Viron KONA: Përjetime rreth vëllimit poetik të Vjollca Spahos”Po të shkruaj...”

 

 

 Lulet e Narçizit çelin edhe në dëborë

(Përjetime rreth vëllimit poetik të Vjollca Spahos”Po të shkruaj...”)


 

Viron KONA

Prej kohësh kam dashur të shkruaj për vëllimin poetik “Po shkruaj...” të shkrimtares dhe publicistes së njohur Vjollca Spaho. E kam “vonuar” shkrimin për këtë libër, (“Kurrë nuk është vonë për të thënë fjalën tënde!”) pasi, kam ndjerë  vështirësi dhe përgjegjësi, sepse dëshiroj t`i përgjigjem sa më mirë temës, përmbajtjes dhe mesazheve të fuqishme të librit. Mbase, ka qenë edhe fakti sepse, sapo e kam marrë në duar dhe kam nisur ta shfletoj, më ka përfshirë një dhembje e thellë dhe e heshtur...


1.

Shoh kopertinën ku mbizotëron e verdha  në të kafejt e gjetheve vjeshtake. Mbi to, një dorë duke shkruar vargje dhembjeje dhe premtimi të sinqertë, dhe sjell vazhdimisht përpara syve kolegen fisnike Vjollca Spaho, redaktoren e gazetës “Mësuesi”, sot e revistës “Mësuesi”. Unë nuk jam më në atë staf, pasi punët kështu venë dhe vijnë, por, tek mbaj në duar vëllimin “Po shkruaj...”, kujtoj kohën kur, me Vjollca Spahon dhe Andon Andonin, punonim bashkë në  redaksinë e gazetës. Diskutonim, këmbenim mendime sesi ta bënim sa më të mirë  gazetën e mësuesve, i përkushtoheshim asaj me gjithë zemër, shkrimeve dhe rubrikave, teksa, kur gazeta dilte, e përfytyronim atë të shfletohej nga  duart e kolegëve tanë mësues në të gjithë Shqipërinë. Ato çaste, sytë tanë i rëndonte një pyetje e sinqertë e shoqëruar me ankth: “Ju pëlqenë ky numër gazete ?”, “Çfarë mendimesh, vlerësimesh, vërejtjesh keni?” , “Çfarë mund të bënim më mirë ?” Se, dihet gazeta është si zogu. Po e lëshove nga duart,  nuk e kap dot më. Si rrjedhojë, në gazetën e shtypur, nuk bën dot asnjë korrigjim ose të ndryshosh diçka...

Vjollca punonte atëherë, si edhe tani me revistën, shkruante e shkruan për gazetën artikuj nga përvoja e saj si mësuese, si inspektore, e, mbi të gjitha  si një personalitet letrar e publicistik.

Gjithnjë kanë tërhequr vëmendjen krijimtaria e saj, ku spikat një botë e pasur, plot kulturë dhe ndjenjë, plot vlera ideore dhe mesazhe për jetën dhe më të mirën në jetë, për më të bukurën, për më të madhërishmen... Fjalën dhe mendimin ajo i shndërron në rreze, në  vërshime ndjenjash e kumtimesh që të mbeten në mendje. Ajo  i  laton vargjet mjeshtërisht, i ngjyen me figuracion të vyer poetik, me një figuracion që rrjedhë  ëmbëlsisht, në fillim si një rrëkezë e, që, kthehet dalëngadalë në një përrua. Një përrua që rrjedh e rrëshket me rrëmbim mes gurëve e shkëmbinjëve të lumit, duke krijuar në rrugëtimin e   tij një muzikalitet tërheqës, një kaltërsi qiellore, freski  pranverore. Vjollca ligjëron në vargje, strofa, në çdo faqe dhe, në të gjithë vëllimin.

”Po shkruaj...” shpërthen nga brendësia e tokës, e, pastaj, nis e rrjedhë lehtë - lehtë,  ëmbël, si një puhizë,  si një aromë luleje,  si një dallgëzim i vogël, e, më tej, ngrihet lart-lart e, zëri ligjërues, tingëllon i fortë,  kumbueshëm. Poetesha  vozit me vargjet e saj mes dallgëve të jetës, drithërohet në vargje si një fije bari që e reh era ...

“PO SHKRUAJ ..” çelet në faqen e parë me kushtimin mëmësor: Yllkës dhe Rajnës. Vjollca, ia kushton këtë libër dy vajzave të saj, dy yjeve të saj, që,kanë krijuar familjet e tyre, kurse Vjollca është bërë  gjyshe.

2.

Gjithnjë  kam ndjerë vështirësi të shkruaj artikuj vlerësues e kritik për libra, por ndonjëherë edhe kam guxuar. Them se, të guxosh nuk është pak. Sepse po guxove, diçka do ta bësh, një hap përpara do ta hedhësh, doemos, aq më tepër që karakteri i këtij vëllimi poetik të grish, të zhyt në subjektin e tij, ku poezitë të kapura fort për dore, duken se i ngjiten një lëndine, ku jeta shfaqet me tërësinë, larminë, llojshmërinë e saj, por, edhe me të papriturat...Në  çdo resht vrullojnë  ndjenja. Ndjenja pa fund. Ndjenja të thella njerëzore,  veçanërisht  për njeriun e dashur...

Një çast, vështrimi më mbetet tek  mendimi  i shprehur në një faqe të tërë, ku autorja  citon një thënie të Spinozës: ”Trishtimi e rrëzon njeriun nga majat e përsosmërisë”. Pastaj, vijoj të lexoj parathënien brilante të mikut, kolegut dhe  shkrimtarit Andon Andoni...Vështrimi im nxiton në vargjet e  poeteshës, shoqes sonë zemërartë e trimëreshë.

“Trëndafila të bardhë”, është titulli i poezisë së parë, trëndafila që krahasohen me gjallesën më të bardhë, më të dashur, më të bukur, pëllumbin:

Për ty!

Trëndafila të bardhë, si pëllumba fluturojnë,

Ngarkuar me kristale bore e malli të largët,

Vijojnë poezitë njëra pas tjetrës, herë si tingulli i pikave të  shiut, herë si një lule fushe, herë si një puhizë flladitëse dhe, që, diku, përfundojnë me merakun e poetes:

”Unë sigurisht, nuk jam vetëm kjo...

Ti merak mos kij,

Se jam fjala, zëri, kënga, dashuria jote.

Mjafton. Lexuesi mbetet një çast. Zë e mendon për ndjenjat e thella të njeriut që  ka kaluar një dhembje të madhe e tronditëse; që ka provuar një humbje të rëndë; që e mundojnë kujtime të dhimbshme, male malli. Vjollca poeteshë i thurr vargje njeriut që qëndron i artë dhe i shenjtë në zemrën e saj dhe të fëmijëve të saj,  jeta e të  cilit, u këput papritmas, si një yll  dritëpërhapës, që shuhet në qiellin e pafund...

3.

Zakonisht, librat poetik mund t`i lexosh edhe me pauza, ashtu si edhe vëllimet me tregime. Por, jo këtë libër. Ky vëllim është një ligjërim, një vërshim i pandërprerë poetik, që fillon dhe nuk ndalet. Ai nis dhe, nuk përfundon, edhe kur lexon e përjeton vargjet e fundit. Madje, në mënyrë figurative, ai rifillon në mendjen e lexuesit, sepse bëhet njësh me lexuesin,  skalitet në mendjen e tij dhe  veçohet mes veprave të bukura. Aty, në zemrën e lexuesit e  ka stacionin, sepse, edhe nisja e tij, është nisur nga një zemër. Kam rastin këtu, të perifrazoj thënien proverbiale të Gëtes: “Zemra juaj, do të fitoj shoqe, kur  ju del nga zemra ajo që thoni”.

4.

“Po shkruaj...” një gjerdan vjershash, që në thelb përbëjnë një buqetë të freskët lulesh mbi petalet e të cilave ende shndrit vesa e argjendtë. Por, mund të shprehem se, kjo buqetë, përbën edhe një poemë, ku, ashtu si bleta mbledh nektarin, poetesha mbledh e zgjedh figurat letrare që kanë burim shpirtin. Dhe ato rrjedhin të ndritshme, si të duan që, nëpër vargje, të rivalizojnë njëra-tjetrën: metafaora, metonimi, krahasime, epitete..., e deri te forma interesante poetike: haiku.  

Shpresoj lexuesi të më japë të drejtë, kur lexon vargjet te poezia “Deti dhe unë”:

”Do të derdh lot nëse duhet,

Për ta bërë më të madh detin,

Do të uluras , sa mundem,

Që dallgët e egërsuara,

ëndrrën të mos ma mbysin.

5.

Në vijim, në faqet e këtij vëllimi  poetik, nis e fëshfërin “Era e shfrenuar”, shprehet dëshira poetike “Rri me mua”...., troket poezia “Me gjethe vjeshte”, shfaqet nga thellësia e shpirtit:“Mall dhe dhembje”, ”Do të shkruaj”, ”Po të shkruaj”... Ndalem te kjo poezi, më saktë në vargjet e fundit të saj, që përfundojnë me një metaforë të fuqishme, e të mbushur me drithërima me bukuri tronditëse:

Ndërsa Ti lexo se ç`të shkruaj...

Nuk ka letër më të bukur se ajo,

Që shkruan dhembja për TY

E teksa mbaj frymëmarrjen një çast, vijoj të lexoj: ”Vjeshtë e trishtë”,  “Një gllenjkë vjeshte”.

Poetët i kanë thurur vargje  jetës dhe ndarjes së papritur me të,  por, them se ndjenja e  fuqishme e vargjeve në vijim, nuk ka sesi të mos na tronditin emocionalisht:

Pije një gëllënjkë vjeshte

Prej dorës sime

Dhe lëmë, të rrëzohem prej helmit,

Si një gjethe, mbi ty”

6.

Vjollca Spaho jep mesazhe realiste, ndonëse paraqet  realitete të dhimshme të jetës: Jeta ka të papritura dhe ato duhen përballuar. Jeta ka dhembje dhe ato duhen shëruar. Jeta ka lot, por..., por, s`është lehtë të ndalësh vërshimin e tyre, madje, ato, ndonjëherë s`ka digë që t`i përmbajë...

E, megjithatë,  jeta, duhet të jetohet. Autorja e ndjen gjer thellë në  shpirtin e saj të bukur këtë aforizëm, këtë lajtmotiv. Ajo ndjen se, duhet të bëhet e fortë: edhe për veten, edhe për fëmijët, edhe për niprit dhe mbesat, për vazhdimësinë, të ardhmen....

Tek lexon këtë vërshim poetik, bindesh edhe një herë se, poezia është ndjenjë, poezia është mesazh, poezia është rikrijim i përjetimeve më të thella e më mbresëlënëse, poezia është delikate, transparente, e thyeshme, ajo ka vërsnik shpirtin e mirë, shpirtin e butë, të kadifejtë. Në poezitë  e Spahos, ndjen rrahjen e zemrës së  njeriut të mirë. Lexuesi i ndjen këto rrahje, i respekton dhe  i nderon, por edhe  mban ritmin e tyre me kujdesë e delikatesë, në vëmendje, në kujtesë. Poetesha dhe lexuesi përjetojnë bashkë idenë, ndjenjën, mesazhin, teknikën e vargëzimit. Përjetojnë bashkërisht figuracionin e shkëlqyer poetik.

Dhe tani dhimbje shumë kam ndier,

por s`jam rrëzuar nga pesha e trishtimit...

Por, s`jam rrëzuar nga pesha e trishtimit...Më pëlqen ta përsërisë këtë varg, që shpreh idenë e qëndresës, idenë e vazhdimit të jetës, idenë  se, të përkohshëm jemi fizikisht në këtë botë, por, nuk jemi të përkohshëm shpirtërisht. Shpirtërisht jemi të gjithkohëshëm, sepse, jeta, nuk ka stacion ndalese, ajo ka vazhimësinë te brezat që vijnë, që, në thelb, janë vazhdimi i jetës sonë...

7.

Në një shkrim të vetëm, nuk është e mundur t`i shpreh të gjitha ato mendime, ndjenja të fuqishme që më shkaktuan poezitë, njëra pas tjerës, njëra pranë tjetrës, të gjitha bashkë. Por, them se një shkrim vlerësues, gjithsesi e ka një pikë në fund. E, megjithatë, nuk ka vend ajo pikë, tek ndjenjat, idetë dhe mesazhet e  fuqishme që sjellë te lexuesi ky vëllim i dhimshëm dhe njëherazi i mrekullueshëm poetik...

Vjollca Spaho, vijon të krijoj, vijon, bashkë me kolegë, të bëjë revistën “Mësuesi”, një revistë, ku gjithkush do të kishte dëshirë të shihte të botuar qoftë edhe një shkrim; një revistë me vlera të shumta, që i shërben shkollës dhe mësuesve...Në këtë punë të palodhur e brilante, si kurdoherë, Vjollca Spaho rrezaton dritë dhe mirësi, ndjenja të thella humane, gaz njerëzor dhe vrulle për të thënë të vërtetat e jetës...

 

 

Fetah Bahtiri: PROMOVIMI I LIBRIT

 

Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve

Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani”

Libri ”THESAR KOMBËTAR I MËRGATËS

SHQIPTARE NË SUEDI 1,

Për pavarësinë e Republikës së Kosovës”

Kristianstad, Suedi

PROMOVIMI I LIBRIT

më datë 22 shtator 2012 në Kristianstad, Suedi

FJALA E REFERUESIT, PROF. FETAH BAHTIRIT


Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” del para lexuesve dhe dashamirëve të librit shqip kësaj radhe me librin e saj të parë, të cilin e kanë shkruar një numër i madh autorësh që kryesisht kanë bërë një punë grupore. Libri është emërtuar me titullin ”Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi, Për pavarësinë e Republikës së Kosovës”. Ky libër është fryt i mërgatës, e cila gjatë dy decenieve të fundit ka qenë shembull i angazhimit duke i shërbyer atdheut, kryesisht Kosovës dhe për vënien e gurëve në themelin e pavarësisë së saj.

Në këtë libër bukur voluminoz me 480 faqe pasqyrohet denjësisht veprimtaria e bashkatdhetarëve të cilët ishin vendosur këtu në fillimin e viteve të nëntëdhjeta të shekullit të kaluar, pra para dy dekadave.

Libri të cilin po e promovojmë sot ngërthen në vete një dokumentacion voluminoz e të kompletuar mirë, por duhet cekur  se kjo është vetëm një pjesë e veprimtarisë së bashkatdhetarëve tanë të cilët jetojnë e veprojnë në Suedi. Shoqata këtu argumenton bindshëm veprimtarinë e shumë bashkatdhetarëve të palodshëm e vetëmohues në realizimin e idealeve dhe qëllimeve shekullore, që Kosova të bëhet shtet i pavarur dhe demokratik. Unë pohoj se autorët e shkrimeve ia kanë arritur qëllimit plotësisht. Këtë pohim e mbështes në materialet e prezentuara në libër.

¨                                                                                                     

Në këtë libër janë dhënë 7 harta, 261 fotografi dhe 207 dokumente të cilat me

gjuhën e vet ilustrojnë e konfirmojnë gjendjen faktike dhe kontributin e mërgatës shqiptare në Suedi në shërbim të atdheut dhe popullit të vet. Kështu, libri flet me dokumente, është një lloj arkivi i dokumenteve të cilat bindshëm argumentojnë faktet, kontributet dhe të vërtetën. Pra, kjo vepër është libër i fakteve, libër i argumenteve, libër i provave. Këto foto dhe këto dokumente janë dhënë në teknikën bardhe e zi, me çka vlera e tyre është e zbehur.

Përkah struktura, libri është i ndarë në  gjashtë kapituj.

Kapitulli i parë bën fjalë për veprimtarinë e bashkatdhetarëve tanë nëpër shumë qytete e regjione të Suedisë. Në këtë kapitull të gjitha temat janë punuar nga grupe autorësh, kurse renditja e materialeve është dhënë sipas rendit alfabetik. Si duket ky ka qenë rregulli dhe përcaktimi i redaktorit. Kështu, kontributet e bashkatdhetarëve, organizimi dhe veprimtaria e tyre është dhënë për qytetet: Borås, Båstad, Falun, Göteborg, Halmstad, Hyltebruk, Hässleholm, Laholm, Landskrona, Lundegård e Lättarp, Smedjebacken, Uddevalla, Vetlanda dhe Ängelholm.

Në kapitullin e dytë gjejmë shkrime bukur të gjata për disa individë të merituar, të cilët vepruan në Suedi e edhe jashtë Suedisë dhe afirmuan shqiptarët si komb dhe integrimin e tyre në shoqërinë suedeze,. Renditja e shkrimeve në këtë kapitull është bërë sipas moshës së individit për të cilin bëhet fjalë në shkrime, duke  filluar me më të moshuarin dhe duke përfunduar me më të riun, në rastin konkret me më të renë. Kështu shkrimet jepen për  këta veprimtarë: Sadulla Zendelin-Dajën, Fetah Bahtirin, Bedri Pacin, Sejdi Zekën, Shyqri Gjurkajn, Murteza Berishën, Halim Hotin dhe Yllka Sheqirin.

Edhe në këtë kapitull shkrimet janë bërë nga grupe pune.

Ndërkaq, në kapitullin e tretë gjejmë shkrime të individëve si autorë dhe aty hasim tema interesante e të përgatitura mirë. Këtu ka shkrime interesante, autorë të të cilave janë: Ullmar Qvick, Murat Gecaj, Fetah Bahtiri, Prof. Dr. Eshref Ymeri, Ismet Hasani, Fazli Hajrizi, Kadrije Meniqi dhe Gentiana Zagoridha.

Në kapitullin e katërt i gjejmë katër intervista të përgatitura nga Hysen Ibrahimi, në kapitullin e pestë ndodhen poezitë dhe në të gjashtin një novelë autobiografike e autorit Hamit Gurguri, e cila lë përshtypje të jashtëzakonshme.

Në libër kemi shkrime të këndshme për Sesionin shkencor që është mbajtur në Ängelholm të Suedisë më datë 2 qershor 2012 dhe shkrime përkitazi me promovimin e veprës së historianit Jusuf Buxhovit ”Kosova” I, II dhe III, që u bë po atë ditë në të njëjtin vend, autorë të të cilave janë: Sokol Demaku, Qibrije Hoxha, Rizah Sheqiri dhe Hysen Ibrahimi.

Si përfundim, mund të konstatoj se ky libër është i vlefshëm jo vetëm për ditët e sotme, por edhe për kohën e ardhme; jo vetëm për gjenaratat e sotme, por më shumë për fëmijët tanë, për fëmijët e fëmijëve tanë, për historinë gjithpërfshirëve të këtyre muhaxhirëve të ardhur këtu diku nga Ballkani. Gjithashtu unë mendoj se është e vlefshme dhe e dobishme që këtë libër në bibliotekën e vet ta ketë secila familje shqiptare këtu në Suedi, e edhe në tërë gjeografinë shqiptare.

Unë do t`u kisha rekomanduar të gjithë bashkatdhetarëve të prirë në përdorimin e pendës që të shkruajnë sa më shumë libra për veprimtari të ngjashme në ambientet ku ata jetojnë, punojnë e veprojnë, në mënyrë që të lënë një gjurmë prapa vetes, sepse kështu ata i shërbejnë familjes së vet, popullit të vet, atdheut të vet dhe historisë kombëtare.

Dhe krejt në fund, më duhet ta cek edhe një fakt të rëndësishëm: ai që e shfleton këtë libër, në faqen e fundit lexon:

Botimin e financoi

Halim Hoti, Suedi

Unë mund të them me zemër e shpirt: Halim Hoti! Të lumtë! Të falemnderit shumë për kontributin, veprën dhe veprimtarinë tënde

Referuesi,

Fetah Bahtiri

 

 


Faqe 13 nga 36

Tidningen-Gazeta

Inloggning-Hyrje

Vem är Online?

Kemi 49 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1197583
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

 

SHSHAKSH Suedi vizitë në Kosovë e Shqipëri për nder të 100 vjetorit të pavarësisë


Nganjëherë është e vështirë ti përshkruash apo shprehësh dicka të mirë ate që përjeton nga momenti në moment. Dicka jo e zakonshme, jo e shpesht që pothuajse s`kishte ndodhur më herët dhe i ngjan dickaje që vjen pas dhe mundohesh ta shprehësh nga zemra me plot dashuri.

Pra jo e zakonshme 100 vjetori i pavaresisë së Shqipërisë. dhe jo i zakonshëm nëe gëzim cfarë po përjetojmë këto ditë zemrat e shqipatrëve kudo që ata jetojnë. Qofshin në vendlindje apo edhe në mërgim.

Pikrisht për këtë festë kaq të shenjtë që i gëzohem të gjithë.

Ky 100 vjetor ngjalli shpresatë me shumë se kurr tek Shqiptarët do jenë ata që kanë qenë të zot e vetës së vet.

Per ti nderuar te gjithë ata që u flijuan, për ketë ditë, për ketë 100 vjetor, shumë shqipëtarë anë e kendë botës festojn kudo.

Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve, Krijuesëve Shqipëtarë në Suedi,në bashkëpunim me shoqatën "Nënë Tereza "Ängelholm kanë organizuar një udhetim nga Suedia e largët për të ndar ndienjën e gëzimit dhe të dashurisë me të gjithë vëllezërit dhe motrat në Kosovë dhe Shqipëri. Pjesëmarrësit dhe organizatorët duke u munduar ti permend : Kryetarin e SHSHAKSHS-së se bashku me kryesinë e saj dhe disa mergimtar nisën rrugëtimin e tyre nga 22 nëntori nga Suedia drejt Kosovës e Shqipërisë.Në këtë grup marrin pjesë Kryetari i shoqates, Hysen Ibrahimi si dhe nënkryetarët: Fetah Bahtir ,Qibrije Hoxha , antarë dhe aktivist të më hershëm që kontribuan për qeshtjen shqiptare deri më sot që do i permendi te gjithë ata të cilet udhëtuan për këtë ditë feste te madhe ata janë;Osman Ahmetgjekaj, Rrahman Rrahmani, Nyqerene Alija, Labibe Raqi, Florije-Lule Bajraktari, Adlije Imeri , Bedri Paci, Zumer Qupeva, Hajdin Selaci, Behram Jusufi, Bajram Muharremi, Ramadan Hyseni, Ferit Feka, Iljaz Spahiju, Emin Rrustemi, Shaban Murseli, Mursel Shkupolli, Sadri Mustafa, Adem Ahmeti, Agim Xhinovci , Rrustem Bujupi ,Gjevahire Bujupi ,Tahir Llapashtica ,Daut Dauti ,Rashit Gashi, Sulejman Shala, Enver Krasniqi ,Sadat Shkupolli,Jashar Berisha, Shaban Kelmendi.

Të gjithë këta mërgimtarë tani kanë arritur në Kosovë në gjirin familjar dhe me pas për të vazhduar rrjedhën e agjendës së vizitave nëpër Kosovë e Shqipëri dhe duke i dhenë kësaj vizite fund në diten e 28 nëntorit 2012 ku Shqiperia feston 100 vjet si shtet i Pavaruar .

Edhe pse ishin kilometra të shumta për ti kaluar ato u shkurtuan me atmosferën e te gjithëve së bashku që krijuan në autobus gjatë rrugës.

Kilometrat u zvogluan duke pas parasysh se gjatë udhetimit u bisedua, u fol për shumë cka në mes veti. Nuk u la anash as muzika së bshku duke kënduar shumë këngë për Kosovën dhe Shqipërin.

U recituan vjerrsha nge libra të ndryshme nga poet të ndryshem, duke i vequar këtu si: Fetah Bahtiri,nga libri i tij:

"Monolog në Mërgim,

,Sadullah Zendeli Daja,"Ditari i Dhimbjeve "

Shefki Ollomani ,"Feniksi Shqipetarë si dhe poezi nga libri

Bahtir Latifi, i titulluar :"Jeta e Êndërrave Tona "

Recitoi Lebibe Raqi e cila ne festivalin e poezisë fitoi vendin e tretë në Malmö.

Po ashtu gjatë kësaj rruge pat edhe tjerë aktivist dhe krijues që u antarësuan në SHoqatën e Artistëve, Krijuesëve ,Shqipëtarë në Suedi. Ndër ta mundë ti përmendi si :Rrustem Bujupi, Gjevahire Bujupi, Adlije Imeri, Labibe Raqi.

Ne nuk i lam anash as opinjonet e disa nga pjesëmarrësit e këtij udhëtimi për nder të 100 vjetorit të Shtetit Shqipëtarë. Hysen Ibrahimi na e shpreh me pak fjalë këtë ngjarje duke thëne :"Jemi tejet të privilegjuar, qe patem nderin të perjetojm këtë datë të madhe shekullore, ku shoqata e SHAKSHS-së e ka manifestuar në disa perurime librash, orë letrare, tribuna, por nder te tjera organizoj edhe shkuarjen në Kosovë dhe Shqiperi për të qenë prezent në këtë datë të madhe të Shekullit me rastin e formimit të Shtetit Shqiptarë. Më pas Hyseni vazhdon duke uruar në emer të shoqatës që ai perfqason .

Anëtari i kryesisë së shoqatës së SHAKSHS-së , Bedri Paci ish kryetar i LASH-it 11 vite , si ndihmës në themelimin e Lash-it ne Norvegji dhe Finland shprehet duke then :"Uroj të gjithë shqiptarëve 100 vjetorin duke duashur njëri- tjetërin të krenohemi sepse jemi shqipëtarë .Te rinjet të tregojn se jemi një komb i lasht me tradita të lashta, kultures me të lasht në evropë .Arsimi është arma më e lart e një populli,nëpermjes arsimit tregon,kulturen,traditen dhe ngritjen e lart arsimore, kundrejt popujve me të lartë të ashtuquajtur shtete demokratike.

Ky rrugetim qe jemi duke bërë, jep një kënaqësi të veqant që jemi të bashkuar nga trevat shqiptare për të festuar bashkarishtë 100 vjetorin e Shtetit Shqipëtar dhe sukseset e arrituar gjat ketyre viteve. Kjo na ben më krenar që të perparojm në cdo lami të jetës për ti treguer Evropes se jemi dhe do jemi populli më i lasht dhe do arrim qellimin duke e bashkuar kombin tonë që u mohua me shekuj nga fuqit e medha.

Po ashtu edhe një mergimtar tjetër, nje aktivist i pa harruar i cili kontriboj shumë ne qeshtjen shqiptare para dhe deri ne zgjidhjen e qeshtjes së Pavarësis së Kosovës Iljaz Spahijaj na thot lidhur me këtë rrugëtim :"Në fillim falenderoj SHSHAKSHS-së në krye me Hysen Irahimin i cili organizoj nje udhëtim se bashku me anëtarët e shoqatës.Ishte knaqësi të jam së bashkue në këtë mes.

Të gjithë shprehnin gezimin e tyre për këtë rruge duke shpresuar se do ta kalojn si është më së miri, si ne Kosovë po ashtu edhe në Shqiperi së bashkue për nder të kësaj feste Kombëtare për 100 vjetorin Shtet.


Mje moment paksa prekes ishte ne momentin kur hynem ne Shqiperi. Enver Krasniqi nga drenasi ,48 vjeqar shkel token shqipetare pas 48 vjetesh, per here te pare. Ai ulet edhe puth token shqiptre duke i shkuar lotet nga gezimi dhe dashuria qe kishte per vendin shqiptare.