Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

NJË POPULL I JEP KUPTIM JETËS DUKE KRIJUAR DHE ZHVILLUAR KULTURËN E VETË KOMBËTARE

 

Sokol DEMAKU

 

NJË POPULL I JEP KUPTIM JETËS DUKE KRIJUAR DHE ZHVILLUAR KULTURËN E VETË KOMBËTARE

-thotë poeti, publicisti dhe atdhetari i devotshëm në Gjermani Shaban Cakolli

 

Një popull i jep kuptim jetës duke krijuar, pasuruar, zhvilluar dh përfaqësuar kulturën e vet kombëtare.

Kjo do të tregon realitetin në të cilin jeton shoqëria jonë. Nëse kemi pasur fatin të përfaqësojmë një kulturë të mirëfilltë, para botës jemi më të njohur. Arti është ai që i jep kuptimin dhe realitetin kulturës.

Krijimtaria është diçka e shenjët, sidomos për ne shqiptarët të cilëve fati na ka përballur me vështërsi të tilla, ku pushtues pas pushtuesi, kanë kaluar mbi kurrizin tonë me qëllim për të na e mohuar atdheun. Pushtuesit tonë kishin dy forma për të na zhdukur: zhdukjen fizike dhe kulturore , e që asnjëra nuk ishte më e padhimbshme se tjetra.Krijimtaria jonë është rruga më fisnike e cila mbanë gjallë ndërgjegjen kombëtare.

Njeriu që jeton në mërgim, temat i imponohen vetvetiu, kjo vie nga dashuria për atdheun, malli për njerëzit e tij, nga se kam fituar përshtypjen se njeriu peshën e dashrisë për atdheun e ndjenë kur është larg tij, kur atdheu i mungon. Pra krijimtaria në mërgim pa mëdyshje ka ngarkesën emocionale, ka peshën e mallit, e mungesës së atdheut, e të dashurëve të vet

Një prezantim të shkurtër.


Jam Shaban Cakolli, i lind ur në Krilevë të Dardanës. Shkollën fillore e kreva në vendlindje, të mesmen në Dardanë, kurse studimet në Univerzitetin e Prishtinës. Nga mosha fëmijërore u frymëzova për shkrime, kulturë dhe veprimtari kombëtare. Si i ri punoja me rininë e fshatit në grupe letrare, ku nxirrnim gazeta të murit. Me shkrime dhe kulturë vazhdova edhe në shkollimin e mesëm dhe univerzitar. Kam botuar shkrime në poezi, prozë dhe publicistikë në gjitha gazetat që botoheshin atë botë në Kosovë, ku edhe tani botoj në gazetat dhe revistat që botohën në diasporë e Kosovë.

Kam udhëhequr jetën kulturore në vendlindje dhe mërgatë. Në Gladbeck isha sekretar i SHKA "Aleksandër Moisiu" në kryesinë e Bashkimit të Intelektualëve Shqiptar në Mërgim(BISHM),

jam në Kryesinë e Lidhjes së Shkrimtarëve Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Gjermani LSHAKSH. Kam botuar në gjuhën shqipe, gjermane dhe turke. Jam i përfshirë në 18 antologji në gjuhën shqipe, një gjermane në mërgim dhe Kosovë.

Përkohësisht jam me banim në Gjermani.

I lindur në Krilevë të Dardanës ku edhe kaluat rinin tuaj, çfarë mundë të na thoni për atë kohë për vendlindjen tuaj?

Po; fëmijërinë time e kam kaluar në këtë fshat të bukur, dhe malli për te më pushton gjëthnjë.Krileva është një fshat i bukur i komunës të Dardanës, me tokë pjellore, me kullosa, rrethuar me kororë malesh, me ajr të freskët,me gurra uji të ftohët të pijes;aty në arat e bukës kultivohen gjitha kulturat bujqësore,mes arave të punës kalon lumi,shtëpitë janë të ndërtuara përbri rrugës,e në mes të fshatit është shkolla,ambulanca dhe shitoret.

Krileva ka një shtrirëje mjaft të bukur gjeografike,të cilës ja kanë lakminë fshatërat për rreth.Më se njëqind shtëpi,me qindra banorë,me punë e aktivitete në të gëdhirë i japin gjallëri fshatit.

Në Dardanë(ish-Kamenicë) shqiptarët kanë frymuar më vështirë, mbase në punën zyrtare kanë mbretëruar sërbët.Vendasit e mijë nuk kanë pasur rastin atëbotë të punojnë në ndonjë vend pune me perspektivë.

Aty-këtu ndonjë kanë punuar si minatorë,apo rojtar të ndonjë fabrike.Po njerëzit e fshatit tim ishin punëtorë,punonin në bujqësi e blegtori,por fitonin rendimente të larta.Po,të parët tanë të fshatit ishin burra të mençur,këtë mençuri ua kishte falë përvoja e jetesës,burra të pashëm,të dalluar në veshëje,në mikpritëje,dhe udhëheqës të mirë familjar.Jam rritur mes tyre,si fëmijë kam ndejur me të vjetrit nëpër dhama të pritëjes së miqëve dhe kam mësuar shumë gjëra prej tyre.Kur vinin miqët nëpër odat tona,i zoti i shtëpisë ngrohej nga nderi që i bënin vizitorët,u bënte nderë e rrespekt,u shtronte në sofër gjithë të mirat që posedonte,pije nga më të veçanta,pemë,më pas shkriheshin në biseda shumë interesante,shpalosnin gëzimet e dhimbjet e tyre,përvojat e kujtimet.Kur vinin miqët dimrit qëndronin ditë të tëra,natën e parë

i mbante pritësi,të nesërmen vinte ia mirrte fqiu,e kështu fqinjë pas fqinji me radhë.Unë si i ri kam shkuar me miqët fqi,pas fqiut,kam dëgjuar biseda të këndshme dhe interesante,kam mësuar lojëra interesante që luanin fshatarët tanë odave,më pas tregime të ndryshme,këngë interesante që shpalosnin historinë tonë kombëtare,rrapsodët tanë para miqëve.Gjithçka e kishte bukurinë e vet.Shkollime pos atyre fillore deri në gjeneratat tona nuk kishte,fshatarët iu kishin përkushtuar punëve në blegtori e bujqësi dhe ndiheshin mirë,pasi fitonin mirë prej tyre.Kur kam filluar unë të shkollohem,nuk ishte shkolla e plotë fillore në vendlindje,aty kryanim katër klasët e para,pastaj tjerat në një fshat fqinjë që quhej Strezofc.Nga shtëpia në shkollë dhe anasjelltas,bënim katrëmbëdhjetë kilometra këmbë.Si të rinjë kjo nuk na pengonte aspak.

Pavarësisht kushteve të vështira ne mësonim, rrespektonim prindërit,arsimtarët dhe të vjetrit.Edukimin dhe frymëzimin e kam fituar në fshat në mesin e fshatarëve të mijë.Që në moshën pesëmbëdhjetë vjeçare unë është dashur të shkëputem nga fshati,mësimet e mesme i kam kryar në Dardanë,ato univerzitare në Prishtinë,ku edhe blemë shtëpi dhe u vendosëm,po askund në asnjë vend,në asnjë ndejë,nuk jam ndier më i ngrohët ,më i lumtur,më i frymëzuar,se sa kur i kam bërë vizitë fshatit.Krileva është vend i bukur,ka njerëz të dashur e të mençur,ka një rini të shkëlqyeshme.Sot të gjithë të rinjët në Krilevë janë të shkolluar,kemi doktora shkencash,magjistër,profesor,mësues,shkrimtar e poet.Gjëthnjë kudo që gjindem,mendjen dhe mallin e kam te fshati im,i njerëzve të mijë Krileva e bukur e dashur dhe e ngrohët.

Shkollimin fillore ne Krilevë dhe të mesëm keni bërë në Dardan, mund të na thuash më shumë për jetën tuaj shkollore?

Jeta ime shkollore ishte pak e mundimshme: Në fshatin tonë nuk kemi pasur shkollën e plotë fillore.Shkolla në fshatin tonë atë botë ishte katër klasëshe,pjesën tjetër të shkollimit e kemi ndjekur në një fshat tjetër të komunës sonë.Fshati ku ndiqnim mësimet quhej Strezofc,nga shtëpia në shkollë dhe anasjelltas bënim 14 kilometra rrugëtim në këmbë. Kur ktheheshim nga shkolla,kishim pak pushim derisa drekonim, prindërit na angazhonin në punë të shtëpisë,mësimet i pregadisnim orët e natës,rryma elektrike ende mungonte në fshat,mësonim nën dritën e qiririt apo ndonjë vajguri.Mund të them se prindërit na flisnin fare pak,ose fare për rëndësinë e shkollimit,nga se ishin të lodhur me punën e tyre për mbijetesë.Ne i kushtonim rëndësi mësimit,madje garonim për notat më të larta,kemi pasur shumë rrespekt për mësimdhënësit,për të moshuarit.Kur nisa mësimet në shkollën e mesme në Dardanë, nuk kisha mundësi të udhëtoja,mungonin autobusët në fshatin tonë,u desh të paguaja banesë në Dardanë, po hargjime kishim më shumë,por kushtet për mësim ishin shumë më të mira,madje edhe kohë për aktivitete të lira kishim mjaft.Mundohesha të bëjë një orar kohe për mësime,për aktivitete,për miq,me një fjalë isha shumë i gjindshëm,i dalluar në mësime,në aktivitete kulturoro-letrare,i rrethuar me shumë miq.Mund të them në kohën e kushtet e vështira që kemi jetuar,kam pasur një jetë të mirë rinore,me kujtime të ngjeshura,të cilat i evakuoj tani shpesh.

Keni studiua në Prishtinë, çfarë ka në mendje sot Shabani nga këto kohëra, nga jeta studentore?

Jeta studentore për mua është e shenjët, pjesa më e mirë e jetës sime. Nuk kam banuar në konvikte, kam banuar në shtëpi private, por kam pasur mundësi të mira të rrugëtoj me kohën, si dhe të provoj gjëra që nuk kisha pasur rastin më parë të i provoj. Isha student i rregullt, kur ndiqja ligjeratat i përcillja me vemendje, kishim edhe literaturë të mjaftueshme, biblioteka ku mund të zgjidhnim tituj e mësonim.

Aty, kisha kohë më tepër të i përkushtohem krijimtarisë, madje isha i angazhuar edhe në disa Shoqëri Kulturore, Artistike(SHKA). Si student ndihesha më i pavarur, më i burrëruar, më i zhdërvjellur në aktivitete dhe shoqëri.

Edhe jetën e natës e bënim të organizuar, aty krijova rrethin, shoqërinë, aktivitetin, por fatkeqësisht nga viti 1981,filluan zbehëjet. Demostratat e studentëve u etiketuan si armiqësore, studentet si nacionalist, iridentist, e deri në kanibal. Filloj diferencimi ideopolitik, përcjellja në katedër, punë ,shoqërim,etj...Kohë të vështira ishin,por ishim të përkushtuar dhe ia dolëm të hapërojmë dhe të mbijetojmë ato kohë të liga.

Nga mosha fëmijërore u frymëzua për shkrime, kulturë dhe veprimtari kombëtare., kujtimet e juaja nga kjo kohë e rinisë suaj në punë me brezin e ri, një paralele mes punës si i ri në vendlindje dhe asaj në mërgim?

Po, kishim një mësues në shkollën fillore, quhej Ejup Ahmetaj, nga Hogoshti i Dardanës. Mësuesi banonte me familje në banesat e shkollës sonë. Më dukej mësues dhe mik, sikur tek ai isha më i ledhatuari i shkollës.

Më mirrte në banesën e vet më shoqëronte me fëmijët e vet, më udhëzonte si të pregadis lëndet, si të recitoj vjershat, si të vizatoj, të shkruaj tregime, më pas shkrova një vjershë kushtuar fshatit tim.

Mësuesi sikur në fytyrën e tij tregonte gëzimin për vjershën time, kjo më jipte kurajo dhe kohë më pas shkrova edhe disa nga vjershat. Në një program shkollor më prezantuan me vjershat e mia, kisha emocione, pak edhe frikë, po vjershat e mia u shpërblyan me duartrokitje,madje edhe muarën dhenë,kudo flitej për to,kjo më jepte forcë dhe më nxiste për punë.Fshati ynë kishte një rini të mrekullueshme,një rini të dashur,një rini aktive,kemi bashkëpunuar,kemi mbajtur gjallë jetën kulturoro-artistike,kemi shënuar ditën e shkollës,festa kombëtare,me programe letrare dhe artistike,kemi çfaqur koncerte me muzikë të pasur e të mirëfilltë shqipe,kudo jemi

mirëpritur e shpërblyar. Kjo na ka nxitur të punojmë më shumë, kemi nxjerrur gazeta të murit në shkollë e lokale rinore, i kemi mbushur me vlera dhe zbukuruar mirë. Ishin punë të mira ato, i kujtoj me mallëngjim, kemi pasur shumë suksese por gjëthnjë kemi qenë të palodhur, në krye të aktiviteteve, duke u përpjekur gjithnjë që punën që kemi bërë të jetë më e mira, të jetë vlerë. Kur shkova në Dardanë në shkollën e mesme, aty ishte aktiv grupi letrar.

Në këtë grup u kyça edhe unë, u desh disa kohë pune dhe profesori i gjuhës shqipe më cilësoj si më aktivin në atë grup. Profesori quhej Mehmet Surdulli, një ditë më thirri në bisedë dhe ngadal e qetë me disa ledhatime, më lavdëroj duke më cilësuar si shumë të aftë me shkrime, më tha se duhej të botoja në gazeta e revista! Nuk munda pa e pyetur, si bëhet kjo? Ai më tha se njeh një poet të famshëm dhe do të më njeh me te: Kështu edhe u përcaktuam.

Një të shtune nga Dardana më mori për dore, më pagoi biletën e udhëtimit rrugëtuam drejt Prishtinës në Ulpianë më drejtoj në zyren e një poeti. Me vete kisha një fletore ku kisha renditur shkrimet. Tek kur hyra në byro, kuptova se me poetin që duhej të takohesha ishte Azem Shkreli! Për Azem Shkrelin kishim mësuar në shkollë, e dija se ishte poet me famë, por ajo çka më trishtonte mua ishte: Si do të mund të bashkëpunoja unë me Shkrelin? Profesori u përshëndet me ne, kurse mua më la kokë me kokë me Shkrelin. Filluan të më dridheshin gjunjët, por aty kam mësuar se Azem Shkreli ishte mik, nuk dallonte shoqëri në shtresa, ishte i thjeshtë me miqët, ishte poezia vet. Pas një bisede të gjatë, disa këshillave që mi bëri, më kërkoj fletoren e shkrimeve, ia lash me kënaqësi, u përshëndetëm me te. Nuk ishte bërë një muaj i plotë kur në revistën"Zëri i Rinisë" më zëri syri tri poezi të mijat, me pak ndryshime që kishte bë i madhi Shkreli, poezitë e mija ishin më të dalluarat në atë revistë. Nuk dijë të përshkruaj gëzimin që kam ndier, kemi pasur edhe shumë takime me Shkrelin, më ka ndihmuar të

ndryshoja diçka që nuk shkonte, kështu kohë pas kohe arrita të botoj në gjitha gazetat e revistat që botoheshin në Kosovë. Kur erdhëm në mërgim, qëllimi ynë ishte të zhvillojmë veprimtari në dobi të kombit. U njohëm me mërgimtarë të të gjitha moshave.

Erdhëm në përfundim të formojmë një Shoqëri Kulturore mes të cilës do të zhvillonim veprimtarinë tonë. Shoqatën e pagëzuam"Aleksandër Moisiu", e regjistruam te organet gjermane dhe vite të tëra kemi kryar aktivitete të nduarduershme, për atdheun dhe kombin. Përmes saj kemi internacionalizuar çështjen kombëtare tek gjermanët, kemi ndihmuar fondin e Qeverisë, Fondin Vendlindja Thërret, shkollat shqipe në Kosovë, skamnorët, kemi punuar me rininë, i kemi ndihmuar në jetën kulturore e letrare, ku në krye të punës gjithnjë isha unë.Kemi hapur shkollën shqip këtu në Gjermani,në vendin ku jetojmë ne,kam qenë vite të tëra si kryetar i këshillit të prindërve,kam ndihmuar krejt çka kam mundur në mbarëvajtëjen e mësimit të shkollës shqipe këtu në Gjermani.

Përveçse një mësues i pasionuar, shkrimtar me renome, do të ishte më interes të mësonim nga ju se si e përkufizoni rolin e shkrimtarit në jetën bashkëkohore?

Si mësues nuk vajti mbarë, ishte kohë e vështirë për shqiptarët, për mësuesit tanë. Nisa punën si mësimdhënës në një shkollë afër Prishtinës, punoja me përcjellje në çdo hap, komitetet atëhere më cilësonin si njeri i papërshtatshëm ideo-politikisht për arsim, dhe më dëbuan, pjesën tjetër kam punuar në "XIQ"Karaqevë. Mbase rolin e një krijuesi më së miri do e zhvilloja në arsim, por kjo nuk më ka lëkundur asnjëherë dhe kurrë nuk iu kam nda krijimtarisë. Krijimtaria është diçka e shenjët, sidomos për ne shqiptarët të cilëve fati na ka përballur me vështërsi të tilla, ku pushtues pas pushtuesi, kanë kaluar mbi kurrizin tonë me qëllim për të na e mohuar atdheun. Pushtuesit tonë kishin dy forma për të na zhdukur: zhdukëjen fizike dhe kulturore,e që asnjëra nuk ishte më e padhimbshme se tjetra.Krijimtaria jonë është rruga më fisnike e cila mbanë gjallë ndërgjegjen kombëtare.Nuk mundemi të themi se muza poetike ka shkathësi të shkatërroj luftëra,të mund ushtri,por mund të themi lirisht se ëndërren për liri e bëjnë të lakmueshme,ndez gjakëra për të i dalur zot atdheut, kjo ka dëshmuar përpjekëjet e gjata për të kundërshtuar zaptuesit,këtë e kanë dëshmuar rilindas pas rilindasi,lufta e fundit që i solli humbje pushtuesit,nga se arti ishte dhe mbetët shpirti i kombit që mëson të duam e mbrojmë atdheun, që ka mbajtur gjallë e të patjetërsueshëm kombin. Krijimtaria është fisnikëria e shpirtit ajo ka fisnikruar vendasit në mbrojtëje të atdheut, ajo fisnikronmërgimtarët që sot nuk janë pak, ku krijimtaria atje ka peshën e mallit, ngarkesen e madhe emocionale,,mungesen e atdheut,po që ndërton shoqërinë ,brezat më të ri,në forcimin e atdhedashurisë.Përmua krijimtaria e shkrimtarit bashkohës është e shejtë,është armë e fortë e mbrojtëjes së atdheut e kombit,gjuhës....Fatbardhësisht krijues bashkohës kemi sot më shumë se kurrë, për fat kemi të mëdhenj,e të vegjël, kjo është mirë, sot kemi një Kadare të madh, nesër do të kemi Kadare të tjerë dhe kjo është krenari për ne.

Qysh si student jeni marrë me shkrime, cilat janë shkrimet e juaja te para dhe ku i keni publikua në atë kohë ato?

Po, atë kohë nuk mendonim për ndonjë botim libri, nuk gjindej sponzor, kurse si student na mungonin mjetet materiale për këtë. E rëndësishme ishte se ne punonim në atë drejtim, nuk ndaleshim, më pas kur mendonim se punimi është brumosur mirë, ua shpërndanim redaksive të pakta që atëherë kishim në Kosovë. Dorën në zemër, na i kanë botuar të gjitha gazetat dhe revistat, na imponohej të kënaqeshim me mundësitë që kishim.

Krijimtaria juaj i përket një periudhe të gjatë kohore. Cila është tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Unë fillova me shkrime në vegjëli, fillimisht si i vogël më nxiste të shkruaj për vendlindjen, më pas duke ndier vetën më të burrëruar më flaku motivi i dashurisë. Kam disa fletore të shkruara me poezi në këtë motiv.

Vitet e 80-ta, për ne filluan një dridhëje të madhe, hetime, përndjekje, burgosje, privime, kjo nuk do të thotë se na lëkundi nga krijimtaria, nga se pikërisht në këto kohë të vështira arti shpërthente më tepër, po u desh të u kthehemi temave të kohës.

Nuk dijë ndoshta kam gabuar, por më dukej se nuk kishim kohë për dashurinë, por as kohë dashurie nuk ishte, andaj me kujdes ato fletore të atij motivi i palosa në një kënd, ku sot e atë ditë, më kanë mbetur të pabotuara.

Nga e merrni frymëzimin, çfarë është tema apo subjekti në veprat e juaja?

Ju e dini, unë edhe pak muaj mbushi njëzet vite në mërgim. Njeriu që jeton në mërgim, temat i imponohen vetvetiu, kjo vie nga dashuria për atdheun, malli për njerëzit e tij, nga se kam fituar përshtypjen se njeriu peshën e dashrisë për atdheun e ndjenë kur është larg tij, kur atdheu i mungon. Pra krijimtaria në mërgim pa mëdyshje ka ngarkesën emocionale, ka peshën e mallit, e mungesës së atdheut, e të dashurëve të vet.

Më duket kjo krijimtari ka një ndikim më të fortë në ndërgjegjëjen e dashamirëve të saj. Madje nga këto rrethana, mendimi im është që shumë prej atyre që ndoshta kurrë më parë nuk janë marrur me krijimtari, pikërisht malli për atdheun e vet, rrethanat e jetës në mërgim i kanë nxitur të i rreken punës, të shkrojnë rreshta apo vargje për mallin e atdheut. Pra frymëzimi për temat, si të të gjithë krijuesit në mërgim është, atdheu, kombi, malli, kurbeti...

Ju keni botuar në shqip, çka ka botua deri më tani Shabani?

Kam mundur të botoj më shumë, ndryshe nga ata që nxitojnë të botojnë në numër, mua më duket më e arsyeshme të bëjë hapa më të ngadalshëm në botim. Më parë kam pasur dëshirë të botoj romane, por

për fat të keq, një roman në të cilin kam punuar disa vite"Gjurmëve të Vuajtjeve Shqip"më pat konfiskuar regjimi i atëhershëm dhe nuk e dijë sakt nëse ka përfunduar diku në flakë, apo shportë mbeturinash, por që kurrë më nuk ka rënë në dorën time. Thënë drejt më është dhimbsur shumë, kam hargjuar kohë e mund, dihet atëbotë si shtypej në kushte të vështira, me disa makina shkrimi aspak praktike. Nga atëherë sikur ndjejë një dozë frike të botoj libër në prozë, botoj pjesë në gazeta, por asnjëherë nuk i kam përmbledhur në libra. Jam përkushtuar në poezi, dhe deri më tani kam botuar:

"TOKË DARDANE"

"LOTI I ATDHEUT"

"DETI I QIELLIT"

"KRISMA E FJALËS"

"AGSHOLI"

Kam edhe të tjera për botim, nuk kam pasur ndonjëherë oferta për sponzor, botojmë me mjetet nga djersa, duhet të matemi mirë kur vie në radhë botimeve, nga se kemi edhe shumë halle tjera, të ndihmojmë familjet, të afërmit e ndonjë nga skamnorët, e rëndësishme është se ato rrijnë në sirtar të pregatitura, me shpresë një ditë do u vie radha. Jam i përshirë edhe nëpër shumë antologji, si e dini ju edhe në një antologji tuajn"Jehona e Shekujve", e cila ka dalur një antologji mjaft e mirë për të cilën u jam mirënjohës.Jam futur edhe nëpër antologji gjermane,në të cilat jam mjaft i kënaqur,nga se punimet tona kanë kaluar nëpër duart e Ferdinand Lahollit, një përkthyesit më të njohur në shqip-gjermanisht.

Keni udhëhequr jetën kulturore në vendlindje dhe tani në mërgatë, cka mund të na thotë për këtë Shaban Cakolli?

Në kulturë kam qenë dhe jam i angazhuar gjithnjë. Kjo punë më duket punë me peshë dhe fisnike. Një popull i jep kuptim jetës duke krijuar, pasuruar, zhvilluar dh përfaqësuar kulturën e vet kombëtare.

Kjo do të tregon realitetin në të cilin jeton shoqëria jonë. Nëse kemi pasur fatin të përfaqësojmë një kulturë të mirëfilltë, para botës jemi më të njohur. Arti është ai që i jep kuptimin dhe realitetin kulturës.

Padyshim të punosh në këtë lëmi duhesh të jesh njohës i saj,po nuk mjafton vetëm kjo:duhet durim,qëndrushmëri e përkushtim.Duhesh të luash me më të çmuarën ,kohën,unë kam humbur kohë,madje kam dëgjuar njerëz të më përqeshin si unë humbas kohë,por kur i kam vërejtur rezultatet,më është dukur shpërblim.Në vendlindje kjo kishte një lehtësim,ishim edhe të sigurtë për rezultate,kurse në megrim kishte pragje të panjohurash:Nuk njihnim të rinjët,nuk dinim prirëjet,shkathësitë dhe kjo ishte më tepër se mundi. Unë në mërgim e kam nisur i vetëm këtë nismë, tek kur të tjerët kanë pa rezultatet e para kanë filluar aty-këtu të më bashkangjiteshin.Në qytetin ku unë gjeta strehë në mërgim,kishte shumë të rinjë e të reja shqiptare.Fatkeqësisht mes vete bisedonin në gjuhën gjermane.Kjo mua më brente,ishte dhimbje,shkolla shqipe ende nuk kishte,fillimisht më është dashur të zbuloj dhuntitë dhe talentet e të rinjëve që nuk i njihja.Ishte e vështirë,por jo edhe e pamundur.Problem tjetër ishte se isha i nxënë me punë,

nuk kam ditur të mendoj për pushimin,kam kaluar edhe orët e vona të mesnatës me të rinjët nëpër ushtrime me të rinjët.Lokale për ushtrime nuk kishim,i patëm nda dhoma nga banesat tona për ushtrimore.

Një lokal për shënime kulturore e paguanim.Me këta të rinjë kam punuar në gjitha fushat e kulturës,letërsi,art,muzikë,sport,më pas edhe kemi organizuar kuize për matjen e njohurive në lëmi tjera.

Veç kësaj gjatë jetës kulturore fëmijët janë pasuruar edhe me të folurit dhe të shkruarit drejt në gjuhën amtare. Pas hapjes së shkollave shqipe udhëheqja e jetës kulturore sado pak na u lehtësua. Punonim

bashkarisht me mësuesit dhe ushtrimet i mbanim nëpër lokalet e shkollave. Falë kësaj, ne kemi zhvilluar një veprimtari të begatshme kulturore, kemi organizuar orë letrare,ekspozita,programe muzikore,

kemi shënuar festa të shkollave, festa kombëtare, jemi prezantuar në Ditët e kulturës, e cila mbahet në vit në Gjermani.kemi prezantuar kulturën tonë dhe kudo kemi dalur faqebardhë.Kishim një mësues të vyar Sejdi Gashi,tani në pension me te kam qenë i pandarë në aktivitetet kulturore, si për këtë veprimtaria ime është futur nëpër disa monografi të shkollave shqipe. Në vendlindje për organizimin e kësaj veprimtarie ndoshta kushtet ishin më të vështira, por kemi pasur veprim të përbashkët me njohës të mirë të kësaj lëmie, kemi njohur edhe talentët, kështu që na nevojitej vetëm mundi dhe koha, të cilat në asnjë rast nuk i kemi kursyer.

Ishit sekretar i SHKA "Aleksandër Moisiu" dhe në kryesinë e Bashkimit të Intelektualëve Shqiptar në Mërgim, cfarë është roli i këtyre sdhoqateve në mërgim?

Bashkimi i Intelektualëve Shqiptar në Mërgim(BISHM) kishte për qëllim të bashkonte intelektualët e shkapërderdhur nëpër mërgim, njerëz me vyrtyte njerëzore, të dashur dhe intelektual të kompletuar,

që të tillë në Gjermani ka shumë. Ata duhej të tuboheshin, të analizonin gjendëjen e atdheut i cili ishte nën okupim, të formulonin e publikonin mendime, rreth formave të organizimit, për të dalur nga ajo

gjendëje e mjerueshme. Zëri i tyre do të duhej të dëgjohej e jo rrallë këtë zë të tyre e përhapnim edhe ne mes mjeteve të informimit. Fillimisht këtë nismë e pat marrur një intelektual i mirëfilltë, një veprimtar i shquar Ramiz Kugleci, tani i ndjerë.Në këtë BISHM,isha edhe unë anëtar kryesie.Për habi ky Bashkim i Intelektualëve Shqiptar në Mërgim,i cili ndoshta ishte shpresa më e madhe e mërgimtarëve,nuk qëndroj shumë.

Përse, si, çndodhi?Për këtë nuk mund të flas më shumë nga se nuk kam njohuri të sakta,një gjë mund të them,nuk ia dolën të organizoheshin si kërkohej.

Jeni ne Kryesinë e Lidhjes së Shkrimtarëve Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Gjermani LSHAKSH, cka mund të na thoni përpunën tuaj në këtë Shoqatë?

Ndryshe është me Lidhjen e Shkrimtarëve Artistëve dhe Krijuesve shqiptar(LSHAKSH), ajo u themelua tani pesë vite. Nismëtar i themelimit të LSHAKSH, ishte Martin Çuni,një intelektual,veprimtar i shquar,i burgosur politik, reporter i luftës së Kosovës,njeri i penës dhe pushkës,njeri i dashur për miqët,i kalitur për punë,mbas të cilit kemi hecur çdo hap.LSHAKSH,nuk ka lokal të vetin në Gjermani,organizohen tubime vend,pas vendi në Gjermaninë e

madhe, krijuesit bëjnë qindra kilometra udhëtime, për të marrur pjesë në tubime. Gjithçka arritet vetëm me vullnetin e mirë të krijuesve.LSHAKSH, veprimtarinë e kryajnë me një fond shumë të vogël,po aty janë bërë punë të mëdha e sukseshme.Janë promovuar disa dhjetëra libra të krijuesëve tanë,janë botuar disa antologji nga LSHAKSH,si:Asht e Gjak Arbërie,Trinomi i Lirisë,"Një Shekull Dritë",e disa që për momentin nuk po më kujtohen.LSHAKSH,fillimisht kishte organ të vetin"Muzçn Poetike",revistë mujore,tani po e njejta nxirret në formë elektronike,poashtu ka një faqe në facebook ,me emrin LSHAKSH.Krijuesit tanë të palodhshëm secili ka dhënë kontributin e vet, organizojmë orën e Pavarësisë që mbahet njëherë në vit,organizojmë poashtu Takimet"Azem Shkreli",është organizuar çdo vit Dita e Kulturës,Njëqindvjetori i lindjes së Nënë Terezës.

LSHAKSH, në çdo vit ndanë çmime e mirënjohëje për të merituarit në gjitha fushat e arteve kulturore dhe veprimtarëve të kombit. LSHAKSH, posedon gjitha seksionet e kulturës, letërsi, art, pikturë, muzikë....Në aktivitetet e LSHAKSH, marrin pjesë edhe krijuesit jashtë Gjermanisë :si nga Holanda, Belgjika e Zvicrra,Është për të përmendur Valdete Berishën,një poete dhe piktore e shquar,e cila nga Belgjika ndjek tubimet tona.

Ajo vitin e kaluar ka marrë çmimin për pikturën më të mirë, por këtë çmim ajo menjëherë e dedikoj për fëmijët bonjak në Kosovë. Muaj më parë ka pasur zgjedhje në LSHAKSH, ku kryetar u zgjodh Hasan Qyqalla, një krijues intelektual, një punëtor i pa epur, unë jam zgjedhur sekretar, po punojmë, kemi promovuar antologjinë"Trinomi i Lirisë", kushtuar vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës, është mbajtur orë kushtuar letrarit dhe veprimtarit Tahir Desku, është promovuar libri"NJË SHEKULL DRITË" në shenjë të njëqindvjetorit të pavarësisë të Shqipërisë, libër ky që është promovuar edhe në Tiranë e Prishtinë, nga LSHAKSH.

Është mbajtur orë letrare për Ali Podrimen, e kemi në plan edhe shumë aktivitete të ngjeshura, çka besoj se do të shkojnë mirë. Lirisht mund të themi se punët më të mira që munden të kryhen në mërgatë janë kryar nga LSHAKSH.

Sa jeni ju i kënaqur me punën në shkolla në mërgim kur kemi të bëjmë me Lëndën e Gjuhës shqipe, sa është ky mësim sot efektiv tek fëmijët mërgimtar?

Organizimi i mësimit të shkallave shqipe me mësim plotësues në gjuhën shqipe, në Gjermani është tradicional. E them këtë nga se në korrik të këtij viti, unë mbushë njëzet vite qëndrim në Gjermani.

Njëzet vite, janë shumë vite por Shkollat shqipe në Gjermani kanë funksionuar shumë më heret se të vinim ne këtu. Kur flasim për mësimin shqip në Gjermani, nuk flas në çdo cep të Gjermanisë, nga se

Gjermania është shumë e madhe, duhet shumë rrugëtime për të u njohur me gjendëjen e saktë të mërgimtarëve tanë. Unë po flas për republikën në të cilën jetoj unë Nord Rhein Westfahlen(NRW) si republikë shumë e madhe. Natyrisht shkollimi në gjuhën shqipe është bërë nëpër etapa, ashtu si shqiptarët kur dhe ku janë strehuar.Në qytetin Gladbeck,ku unë jam strehuar,kjo traditë e punës së shkollës shqipe është nëntëmbëdhjetë vjeçare.Kohën kur unë erdha këtu,në këtë qytet nuk ka pasur shkollë shqipe.E kujtoj si sot,mbas mësimit të gjuhës gjermane,fëmijët shqiptar kohën e lirë e kalonin nëpër strehimore, apo rrugëve duke biseduar në gjuhën gjermane.Kjo nuk më linte të qetë,kishte dhjetëra fëmijë shqiptar që po të vazhdonin kështu do të tjetërsoheshin.Pata vendosur që të u përkushtohem këtyre fëmijëve pa pagesë dhe bëra kërkesë te organet gjermane.Fati i keq për mua ishte si për çdo shqiptar fillestar në mërgim.Nuk kisha status qëndrimi dhe nuk e njihja gjuhën gjermane,gjithëçka bëhej mes përkthyes.

Dorën në zemër, organet gjermane na kanë pritur mirë, ata na thanë se këtu në Gjermani mësimin e shkollave shqipe e paguajnë, por mësuesi duhet të ketë status qëndrimi, të cilin unë nuk e kisha.

Kam lobuar kohë për një mësues shqiptar. Nuk po zgjërohem shumë rreth kësaj, dikur në gazetën "Bota Sot", pata bërë një shkrim me titull"Ditën kur loboja për shkollën shqipe, në shtëpinë time kishte dasmë"

Dikush që ka mundur të e lexoj do të i kujtohet, pra në shtëpinë time kishte dasmë, por unë nuk isha prezent në dasmën tonë! Ishim në kërkim të një mësuesje shqiptare dhe fatbardhësisht e gjetëm. Më kujtohet kur ime më pat pyetur: Je normal ti im shoq? Mendoj se po, iu pata përgjegjur,por më thuaj përse më pyet?Si përse të pyes,në shtëpinë tonë ka dasmë,kurse kreu i shtëpisë nuk është në shtëpi,mu gjegj ajo!

I pata thënë: Sot kishte dasmë vetëm në shtëpinë tonë, po nëse do bëjmë shkolla shqipe këtu gjithë shqiptarët do të kenë dasmë, dhe qesh ndier mirë, kur ajo miratoj mendimin tim.Mësuese e patëm zgjedhur Feride Gashin, e cila ka bërë punë të madhe në edukimin e rinisë tonë këtu.Po kthehem në fillim të pyetjes sërish:Shkollat shqipe në Gjermani kanë bërë dhe po bëjnë një punë të madhe kombëtare,dhe këtë përmes formave të ndryshme të organizimit:Përmes mësimit të gjuhës dhe letërsisë shqipe,historisë kombëtare,gjeografisë të trojeve shqiptare,artit e kulturës sonë,angazhohen me të madhe për të arritur njohuri të mëdha, për traditën kombëtare shqiptare,historinë dhe kulturën e popullit tonë të lashtë. E them këtë me plot besim, sepse i kam ndjekur angazhimet e tyre në ditët e shkollave, në festat kombëtare, në kuizin e diturisë i cili mbahet në çdo vit nëpër qytete të ndryshme të Gjermanisë, ku fëmijët tanë kanë dëshmuar me rezultate të mëdha në matëjen e njohurive. Fëmijët që flasin e shkruajnë drejt gjuhën amtare, që përzemërsisht i shkruajnë e recitojnë atdheut, kombit, gjuhës, flamurit, dëshmorëve, që mësojnë historinë kombëtare, që kanë rrënjosur në zemër gjeografinë e vendit të tyre, nuk u kanoset asimilimi.

Këtë rezultat pa dyshim ua kanë mundësuar prindërit, mësuesit dhe intelektualët e rrethit të tyre. Tani mund të ketë edhe vende ku mësimi në gjuhën shqipe për fëmijët tanë në Gjermani, nuk organizohet.

Nëse është kështu, do të më vinte keq. Unë do të thoja: aty ku ka dhjetë fëmijë, duhet të hapet shkolla shqipe, këtë mundësi duhet të ua ofrojnë mësuesit, prindërit dhe intelektualët tanë.Askush të mos mendojnë se një ditë gjermanët do të vijnë e të na lusin:Ju keni shumë fëmijë dhe ja ne po ua hapim një paralele shqipe!Ata të cilët duhet të bëjmë këto kërkesa jemi ne,madje duhet edhe shumë mund e djersë për këtë, po më në fund shpërblimi është i yni.

Keni botuar në gjuhën shqipe, gjermane dhe turke sa jeni i kënaqur me prezsentim e punës suaj?

I kënaqur nuk mund të jetë njeriu me atë që ka bërë brenda një periudhe.Nëse themi jemi të kënaqur gabojmë rëndë,ne synojmë për arritëje tjera më të mëdha,përpara kemi mund,por detyra e krijuesit

nuk bëhet ndryshe.Në botimet shqip duhet të jem i kënaqur,ate që kam dhënë nga vetja,e kam nxjerrë nga bota shpirtërore,tani libri im më nuk është i imi,librat e mija kanë rënë në dortë të lexuesëve,

lexuesit e thonë mendimin për te, fundja kjo është ajo që kam pasur mundësi të e bëjë. Në gjermanisht, kjo mua më duket mirë, është mirë lexuesit gjerman të njohin kulturën tonë,poashtu ne kulturën e tyre. E ceka diku më lart, libri im ka kaluar nëpër dorë të sigurt të përkthyesit, Ferdinand Laholli, është ndër përkthyesit më të sigurtë të letësisë shqip-gjermanisht, po e themi ne, kështu e kanë thënë edhe gjermanët. Në gjuhën turke, as që më ka shkuar mendja të përkthej. Sot mundësia mes internetit është njeriu të zgjedh. Dikush nga turqit shqipfolës e ka përkthyar librin tim"TOKË DARDANE" në gjuhën turke, nuk mund të flas për nivelin e përkthimit pasi nuk e njoh gjuhën turke, e kam pa edhe në një forum turk komplet librin tim të përkthyar, unë nuk di as të flas, as të lexoj turqisht,sidoqoftë u jam mirënjohës atyre që kanë marrur mund të përkthejnë librin tim.

Një shkrimtar, një publicist, një përkthyes kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër si është Shbani nga natyra ?

Fillimisht më duhet të them: krijues mund të jetë një individ që lexon, që mediton leximin, i nxjerr thelbin, gjithnjë kërkohet leximi. Vartësi për ne është se ne jemi larg atdheut tonë, gjëra të ndryshme

zhvillohen brenda ditës në atdheun tonë dhe jasht tij, që mua më nxisin të njoh aktualitetin e përditshëm. Pra përdor shumë mjetet elektronike dhe të shkruara, kërkoj gjëra interesante, lexoj literaturë tonën dhe të huajn, dua të ndjek të arriturat kulturore kombëtare dhe ato të huaja, kjo është natyrë e imja, nëse ndonjëherë pamundësohem të i njoh këto, nuk ndihem mirë.

Ju jeni shkrimtar, publicist, çfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si shkrimtar, publicist në mërgim?

Të arriturat, por edhe humbjet njeriu më së miri i përballon në vendin e vet. Tani ne jemi jasht atdheut dhe nuk mund të vajtojmë e arsyetohemi: ja jemi në vend të huaj, çka na duhet shtypi, çka na

duhet libra, e jona është të punojmë, të sigurojmë familjet, të kthehemi nga puna, të pushojmë e relaksohemi. Ata që mendojnë kështu bëjnë gabim të madh. Unë kam qenë i lidhur me mediat si i ri

në vendlindje, por nuk e kam pushuar kurrë interesimin tim për mediat. Fillimisht lexoj, për të ditur tani çka duhet të shkruaj. Po, në media aktiviteti imështë mjaft i përhapur, në gazeta, revista, radio

,televizion,internet,faqe interneti,pushimin nuk e dua,as nuk e njoh. Si fëmijë kam lexuar pak revista e gazeta që botoheshin atë botë te ne: Rilindja, Zëri i rinisë, Pioneri, e ndonjë revistë e kësaj natyre,

më vonë kam botuar në të gjitha dhe në gazetën studentore. Për fat, tani ne kemi shumë media të shkruara dhe elektronike, kjo është mirë, unë trajtoj shkrime publicistike, opinjone, letërsi, po

duke falemnderuar redaksitë që më botojnë shkrimet e mia, thuaj se jam i pranishëm në të gjitha. Kam bashkëpunuar dhe bashkëpunoj me gazeta e revista, që disa prej tyre sot nuk janë aktive

si: Rilindja, Zëri i Rinisë, Republika, EmigrantiShqiptar, Kosovapress, Zëri i Kosovës, RRuga jonë po që bashkëpunoj gjithnjë me Bota Sot, Zeri i Dites, Fakti, madje me revistën tuaj Dituria, për të cilën ju jem mirënjohës. bashkëpunoj me shumë radio shqiptare, kurse të përhershme e kam Radio Zeri i Arbërit në Norvegji, ku më së miri e gjejë veten, bashkëpunoj fal jush edhe me radion lokale tuajn Dituria dhe ate në Athinë.

Si krijues i LSHAKSH, kemi bashkëpunime edhe me RTK, Rrokum, e televizione tjera, që përshkruajn aktivitetet tona por edhe shpalosin opinjonet tona, për të cilat u jam mirënjohës.

Planet e Shbana cakollit për të ardhmen, çka lexuesit presin nga ju?

Jeta e njeriut është shumë interesante e ngjeshur me plane, e pangopur, jetë si hije që diçka realizon gjatë kohës, e shumë shkrihen si vesa brenda pak çastesh. Kështu ndodhi me mikun tim të madh

të letrave shqipe Azem Shkrelin, i cili kishte shumë plane vetëm një javë para se të ndahej nga jeta, Podrimja, Ibrahim Ibishi, Adem Berisha, Ferit Ramadani, etj. që shumë plane iu shkëputën përgjysmë.

Diku më lart e ceka: Në krijimtari punoj nuk ndalem, kam materiale për botim, por për momentin materialisht nuk qëndroj mirë. Sponzor në letërsi nuk hasen shpesh, janë koncentruar më shumë në fusha tjera, ku ka fitime materiale. Nëse do të jem shëndosh, me forcat e mia vetanake, në një të ardhme jo të largët para lexuesëve do të dal me një përmbledhje të re poetike, që e kam titulluar

"ME MALLIN E LULEVE", dhe ka kohë prit botimin.

Nëse do te kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptaret pa marrë parasysh se ku, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne për të mirë?

Ndoshta vetëm pse jam shqiptar, po nuk mendoj kështu, më duket në realitet se shqiptarët janë populli më i lashtë, më tradicional, më i vuajturi në Ballkan, krenarë, i pathyeshëm në realizimin

e ënërrave të tyre për aspirata kombëtare. Këto mundësi nuk i kam unë, unë kam ndonjë mundësi të vogël për të ndihmuar ndonjë individ sadopak, por për shqiptarët në përgjëthsi kam

shumë dëshira: Shqiptarët janë më të coptëzuar se çdo komb tjetër këtë coptëzim ua sollën të tjerët. Të punojmë pa rreshtur për të ia bashkuar atdheut copëzat që ia grabitën grabitçarët.

Sot shqiptarët po mendojnë se kjo nuk është e rëndësishme, nuk po them për shqiptarët në tërësi(për krerët e tyre) që mendojnë se integrimi europian, do të ulte rëndësinë e teritoreve!

Unë mendoj se shqiptarët e coptëzuar, në Evropën e bashkuar, kanë pak, apo fare hiq rëndësi.Si të tillë shqiptarët nëse arrijnë në pragun evropian ,janë të parëndësishëm dhe të varur nga

të tjerët. Dëshira dhe mendimi im është: Shqiptarët duhen të bëjnë bashkimin kombëtar dhe të bashkuar të hyjnë në portat e Evropës, kështu do të ishin të fortë dhe të pavarur nga të tjerët.

Çka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqiptare?

Pa pritur këtë pyetje nga ju, sikur dhash përgjigjejen më lart. Shqiptarët kanë bërë hapa në njëqindvjetorin e pavarësisë së Shqipërisë si dhe katërvjetorin e pavarësisë së Kosovës, por

shqiptarët kanë të bëjnë edhe shumë. Si krijues asnjëherë nuk jam ngjeshur në politikë, por opinjonin drejt çështjes kombëtare e shoh obligim kombëtar e moral. Shqipëria në njëqind

vjet pavarësi ka hapëruar ngadal, i duhen dyfishuar dhe përshpejtuar hapat. Kosova fatbardhësisht ka bërë hapin e rëndësishëm, të cilin e ka la me gjak e sakrifica një shekull, nën këmbët

e huaja. Tani falë gjakut dhe sakrificave të kombit, përkrahëjes të miqëve nga bota Kosova sot nuk e ka këmben fashiste mbi kokë, por nuk mund të themi se po frymon krejt lirshëm.

Disa uzurpime, banda, barikada, sikur i kanë mbyllë portat Mitrovicës, kurse Kosova Lindore mbeti e shkeputur dhe nën sundimin e huaj, shqiptarët nën pushtetin maqedonas dhe malazez

janë të përbuzur, pa harruar asnjëhere Greqinë që ka tjetërsuar e greqizuar trojet tona. Sot në çdo vend të shqiptarëve flitet për mossundim të ligjit, varfëri, urrejtëje, analfabetizëm,

tregëtim me njerëz, me substanca narkotike, njerëz të humbur, pasuri të vjedhur, etj.......Shqiptarëve më tepër se pasuria materiale,e cila e paligjshme po bie në gjepa të individëve,kurse

populli ka rënë në varfëri, i duhet mençuri, i duhen qofshin edhe sakrifica me të cilat jemi të mësuar, që të bashkojnë copëzat që po na i mbajnë me dhunë të tjerët, i duhet bashkimi kombëtar,

udhëheqja intelektuale dhe reale, që atëhere shqiptarët do të jenë të fortë, të lirë e të pasur.

Përveç artit te të shkruarit, publicistikës si e kalon kohën e lirë Shabani?

Gjumi dhe pushimi nuk më pëlqejnë, kur nuk kam kohë të lirë hulumtoj miq intelektual, për të shkëmbyar ndonjë pije, opinjonet tona rreth kombit, kulturës, traditës më pëlqen shetitja

me familjen, me miqët, muzika e mirëfilltë shqipe, ngapak shiqoj televizor sidomos emisione nga kultura, por kohë të lirë e konsideroj leximin e librave dhe afirmimin e krijuesve të

rinjë të cilin e kam bërë gjithnjë dhe vazhdoj të e bëjë, në gazeta, revista, faqe shqiptare në net, radio, e kështu me radhë.....

Çka ju benë të lumtur dhe çka ju mundon më së shumti në jetë?

Asgjë më të lumtur se shëndeti, puna dhe ndihma nëse mund të ua ofroj të tjerëve, për mua nuk ka, kjo është lumturia ime.

Më mundojnë breshëritë e vuajtëjeve që kanë rënë padrejtësisht mbi popullin tim. Ato në memorien tonë kanë mbetur të pashlyera, edhe pse ndoshta për interesin kombëtar duhen të falen, por

jo të harrohen. Aq më mundon ngecja shtetërore e shqiptarëve dhe përqarëja e tyre, si dhe pasurimi i disa individëve në kurriz të popullit tanë.

 

 

Diaspora shqiptare: problemet, organizimi, sfidat dhe projekti Emigranti

Faton Krasniqi

 

Diaspora shqiptare: problemet, organizimi, sfidat dhe projekti Emigranti

 

Kur flasim për diasporën shqiptare gjithmonë mendojm për gyrbetin apo ndonjëherë e përdorim edhe termin mërgata shqiptare. Të flasim rreth historisë së saj ne e dimë se ajo ka ekzistuar edhe para një shekulli në periudha të ndryshme kohore por fluksi më i madh i tyre, sidomos i kosovarëve filloj gjatë viteve 70-ta. Shumica prej tyre u larguan nga vendi për shkaqe ekonomike duke e gjetur vetvetën nëpër vendet perëndimore e sidomos ato gjermano-folëse dhe duke pasur një qëllim "për të punuar dhe fituar para".

Pas viteve 90-ta qëllimet e migrimit të popullatës shqiptare ndryshuan duke ndikuar ndryshimet politike dhe me pas edhe lufta në Kosovë i detyroj që shumë shqiptarë të marrin rrugën e gyrbetit për qëllime të ndryshme. Me rritjen e fluksit të madhë të emigrantëve në shtetet perëndimore pas viteve 90-ta, këto shtete e panë të arsyeshme të përdorin disa programe të cilat do t'ju ndihmojn të huajve në gjetjën e vetvetës në rrethana të ndryshme. Këto programe ata i quajtën integrime që si qëllim kishin organizimin e të huajve në mësimin e gjuhës, angazhimin në punësim, njohjen e përgjithsme të sistemeve të tyre dhe gjëra tjera në interes të emigrantëve dhe shtetit të tyre.

Të rikujtojm se migrimet e shqiptarëve gjatë viteve 70-90-ta kryesisht ishin meshkuj që kishin qëllime të punës dhe përfitimit të parave ndërsa pas viteve 90-ta ata filluan ti marrin edhe familjet e tyre dhe kështu edhe qëllimet e tyre filluan të ndryshonin pasi fëmijet filluan të ndjekin shkollat në një vend të huaj dhe në një forme lindën edhe programet e reja të integrimit të cilat pak a shumë ndikuan në vetëdijesimin rreth çështjeve edukuese ku mundësitë e përfitimit të kësaj forme filluan ti shfrytzonin fëmijët e tyre duke ndjekur shkollat dhe në këtë menyrë pas viti 2000 lindi gjenerata e re e emigrantëve të cilët në shumë vende i quajn gjenerata e dytë.

Pas vitit 2000 programet integruese filluan të rriten dhe dalja e gjeneratave të reja filloj ti tregoj rezultater e tyre me shkollimin në profesione të ndryshme dhe në disa raste edhe kualifikime të larta universitare. Por sa është e kënaqshme kjo arritje dhe si bëhet organizimi i shqiptarëve në diasporë, do mundohem ti jap disa opinione të cilat kanë qëllime të vetëdijësimit në çështjet integruese dhe edukuese duke mos anashkaluar edhe organizimin e komunitetit shqiptar me aktivitetet kulturore.

Në vazhdim do jap mendimin tim rreth termit "integrim" duke marrur edhe disa shembuj. Fjalët për lexuesit besoj se janë të kuptueshme por ndonjëherë po dëgjoj që disa thonë se integrimi i diasporës shqiptare në shtetet perëndimore do sjell asimilim tek shqiptarërt por unë absolutisht nuk pajtohem me këtë dhe sigurisht do jap edhe opinionin tim me disa shembuj se pësrse mendoj kështu dhe përse ne kemi nevojë të integrohemi dhe organizohemi më mirë.

Nëse flasim për gjërat konkrete, siç thashë më herët, shumica e shqiptarëve kemi ardhur në gyrbet për shkaqe ekonomike ”me fitu para” dhe unë them se nëse vërtet është kjo arsyeja atëherë ne pas disa viteve duhet të fitojm një shumë të parave dhe kthehemi në Kosovë por tani unë do ju pyes juve (lexuesve) sa shqiptarë e bëjn këtë veprim me vetëdeshirë? Unë nuk kam statistika të sakta por do jap mendimin tim duke u bazuar nga gjërat që kam parë dhe them se më pak se 5 % kthen me vetëdëshirë prandaj këtu lind pyetja nga ana ime.

Kur ne jetojm në një shtet mbi 20 vite dhe fëmijët tanë lindin e rritën këtu, përse mos ti përshtatemi jetës në shoqërinë ku jetojm duke mos harruar edhe gjuhën, kulturën dhe traditat tona?

Shumica do thonë se ne jemi duke bërë një gjë të tillë por unë faktet nuk po i shoh sepse mediat po flasin ndryshe dhe gjërat po shihen ndryshe (mos ti anashkalojm grupe të caktuara pozitive që nuk mjafton në krahasim me numrin e përgjithshëm sa jemi ne).

Ja disa fakte të cilat na bëjnë të mendojm pak

•Ne duhet pranuar se jemi të huaj në shtetet jashtë atdheut dhe duhet pajtuar edhe me realitetin që jemi në nivelin e dytë edhe në praktik sepse kështu trajtohemi por nëse ne mendojm vërtet kështu atëherë ne duhet mundohemi më shumë dhe integrohemi më mirë që të barazohemi

•Duke qenë pjesë e nivelit të dytë shumica prej neve bëjm punë më të vështira se shtetasit vendas. Kush dëshiron që të bëj një punë më të vështirë? Askush!!! kush dëshiron që dikush ta udhëheq për diqka kur ndihet se është i nivelit të njëjtë? Askush!!! E shumë e shumë shembuj tjerë.Po ku qëndron problemi, që neve na ofrohen punët më të vështira? Edukimi!!!

•Ne duhet ta pranojm faktin se shtetasit perëndimorë kanë arritur të shkollohen shumë më shumë se të huajt që jetojn këtu sepse sistemi i tyre e ka sjellur këtë edukim dhe realiteti dihet se gjithqka është arritur me shkollim. Edhe integrimi në qëllimet tona është pjesë e edukimit

Po kalojm tek përgjigja e shprehjes ”integrimi sjell asimilim” sepse unë thashë që nuk pajtohem absolutisht prandaj e sqarova çështjen dhe ja edhe disa mendime.

•Sa më shumë që ti njohim gjërat në gyrbet aq ma lehtë do kalojm me to

•Nëse ne kemi më shumë durim dhe ndjekim shkollimin atëherë mundësit për punë më të lehtë dhe më të mirë janë shumë më afër

•Nëse ne ”xhelozin” e kthejm në ”mburrje apo përkrahje” ne shumë më lehtë ecim përpara

•Nëse këtë gjëra që i thashë më lartë do jenë pjesë e jona atëherë ne do të fitojm më shumë kohë, më pak shtres, më pak mundim etj dhe në këtë mënyrë do kemi më shumë kohë të mendojm, qëndrojm me fëmijët tonë, familjet tona dhe në këtë mënyrë largohet edhe asimilimi duke i kushtuar më shumë kohë marrjes me çështjet konkrete sesa duke menduar për asimilimin.

•Kur fëmija sheh shembuj të mirë tek prindërit apo merr më shumë këshilla nga prindëri sigurisht që është më afër me kulturën dhe traditat tona

Këto gjëra tregojn se sa më shumë që të integrohemi, aq ma lehtë do e kemi jetën ku po jetojm dhe aq ma larg asimilimit do jemi.

Organizimi

Edhe organizimi në forma të ndryshme ka ekzistuar qysh prej viteve 70-ta por rritja dhe forma organizuese kanë ndryshuar pas viteve 90-ta duke u hapur edhe shumë organizata apo shoqata kulturore. Këto organizata kanë luajur një rol të rëndsishëm në mbarëvajtjen e aktiviteteve kulturore të cilat kanë ndikuar edhe në gjeneratat e reja në ruajtjën e traditave tona kulturore dhe gjuhësore me hapjen edhe të shkollave shqipe me mësime plotësuese.

Kur flasim për vetitë pozitive të organizatave, sigurisht që duhet të mburremi por në anën tjetër duhet të mendojm edhe për vetit negative. Me një fjalë ndoshta nuk mund ti quaj edhe veti negative por le të marrim shembuj të cilët ndikojn negativisht në organizimin e komuntitetit tonë psh xhelozia, mos-bashkëpunimi, mundësitë e pashfrytëzuara, interesat personale etj. Këto veti që i përmenda më lartë ne mundohemi gjithmonë ti fshehim në momentet e duhura dhe ti shpalosim atëherë kur nuk kemi nevojë kështu ato do mbesin gjithmonë të panjohura për komunitetin prandaj edhe unë këtu po e shpreh mendimin tim duke u munduar që këto veti negative ti sjell në veti pozitive.

Ne nuk kemi nevojë të xhelozojm njëri tjetrin në arritjet pozitive (fatkeqësishtë xhelozia në shumë raste ekziston), ne kemi nevojë më shumë që ti ndihmojm njëri tjetrit (fatmirsisht ka shumë raste por mund te ketë edhe më shumë), mos-bahskëpunimi i duhur dhe interesat personale fatkeqësishtë ekzistojn në shumë raste por ne mundohemi që ti fshehim dhe ato gjithmonë do mbetën kështu duke shkaktuar dhimbje jo vetëm tek rrethi i ngushtë por edhe më gjerë sepse ne si komunitet i përbashkët nuk po bëjm aq sa duhet që të kemi një organizim më të mirëfilltë.

Sfidat

Ne kemi shumë sfida përpara nesh, ato janë pjesë të komunitetit tonë të cilat nuk duhet ti lejojm që koha ti marrë me vete por ne duhet të punojmë më shumë që gjërat të shkojnë më mbarë. Unë mendoj se ndër sfidat kryesore që ne kemi përpara janë: shëndrrimi i xhelozisë në përkrahje, krijimi i urave lidhëse në organizimin më të mirëfilltë të organizatave shqiptare duke përfshirë edhe shkollat shqipe, bashkëpunimi me njëri tjetrin dhe institucinet në forma të ndryshme dhe shumë gjëra tjera që sjellin gjëra pozitive për komunitetin tonë.

Pikërishtë për të gjitha këto që i thashë më lartë kam punuar me vite të tëra në krijimin e një projekti i cili quhet Emigranti dhe ka si qëllim kryesor organizimin dhe integrimin e diasporës shqiptare. Më poshtë shkurtimishtë do bëjë prezantimin e këtij projekti me disa pika kryesore.

Çka është Emigranti?

Emigranti është një projekt i cili i dedikohet integrimit dhe organizimit të shqiptarëve në diasporë duke përfshirë informacione, udhëzime, broshura dhe materiale tjera të cilat janë të nevojshme për gjetjën e një rruge sa më të lehtë në shoqërinë e re ku vendosen.

Qëllimi i projektit "Emigranti" është që shqiptarët të cilët vizitojn për herë të parë një shtet të huaj si dhe ata që kanë jetuar më gjatë, të kenë mundësi të qasjes sa më të lehtë të integrimit në shoqërinë e rrethit ku vendosen dhe me gjerë duke filluar nga mësimi i gjuhës, shkollimi, punësimi dhe shumë gjëra tjera të nevojshme për një të huaj që jeton apo viziton një shtet tjetër.

Me pretendimin si ndër projektet më të mëdha që është bërë ndonjëherë për diasporën shqiptare projekti në fjalë ka një fushë të gjerë të veprimtrive duke përfshirë nga 12 seksione në secilin shtet dhe shumë kategori tjera ku për momentin vepron në 19 shtete prej të cilave 7 përfshijnë fushat e integrimit dhe organizimit ndërsa shtete tjera kanë të bëjn më së shumti me komunitetin shqiptar dhe pasqyrën e atij shteti.

Shtetet kryesore që përfshijnë integrimin dhe organizimin janë: Austria, Gjermania, Zvicra, Finlanda, Suedia, Norvegjia dhe Danimarka. Deri më tani janë publikuar mbi 1 000 faqe të webit me punime të ndryshme duke përfshirë edhe rreth 15 broshura me çështje të integrimit dhe edukimit.

Premtimet flasin për një të ardhme që do sjell shumë risi dhe befasira të ndryshme kushtuar diasporës shqiptare. Për momentin një përkushtim më i madh i është kushtuar shqiptarëve në Zvicër duke sjellur pak më shumë materiale në krahasim me vendet tjera por sdiqo që të jetë gjatë tërë kohës publikohen punime të reja nga të gjitha shtetet ku vepron ky projekt.

Ky projekt do ju sjell shumë mundësi konkrete në të gjitha fushat duke ju përkrahur dhe sjellur gjërat e nevojshme që çdo kushë të ketë mundësi të arritjes së qëllimeve të tyre por kjo nuk është e mjaftueshme sepse neve na duhet edhe interesimi juaj, angazhimi, vullneti, durimi dhe pranimi i realiteti duke mos lejuar që të bëhemi pasiv sepse mundësit gjithmonë janë të hapura për të gjithë.

Projekti ka shumë përparsi në të gjitha aspektet si:

•Ne bashkëpunojm me të gjithë që kanë qëllime në interes të komuniteti shqiptar

•Materialet tona bazohet në burime të sakta pra institucionet, organizatat etj

•Ne i përkrahim të gjithë, pa pasur dallime të moshës, politikës, fesë, individuale etj

•Shërbimet tona për të gjithë ju janë falas por sigurisht ndonjëherë edhe neve na duhet përkrahja juaj në forma të ndryshme psh. sponzorimet e bizneseve, përkrahja institucionale, bashkëpunimi i organizatave etj

•Ne kemi programe të veçanta për rininë shqiptare në diasporë

•Ne mundohemi të bëjm atë që ju keni nevojë dhe atë që ju kërkoni

Përveq këtyre vetive pozitive ne kemi edhe përparsitë tjera në internet të cilat ju vetë mund ti vërtetoni dhe shihni se si funksionojn dhe si shembull më poshtë do ti shënojë disa fjali të rëndsishme që mund ti kërkoni në internet përmes portalit www.google.com

Shembull po e marr Zvicrën por ju mund ti merrni edhe shtetet tjera:

Shoqatat shqiptare në Zvicër, Shkollat shqipe në Zvicër, Bizneset shqiptare në Zvicër, Shqiptarët në Zvicër, Edukimi në Zvicër, Ambasada e Zvicrës ne Prishtine, Ambasadat shqiptare në Zvicër etj

(Të gjitha këto mund ti zëvendsoni edhe në bazë të kantoneve).

Shpresoj që mos të kam lënduar askend sepse me anë të këtij opinioni jam munduar ti shpalos disa gjëra të rëndësishme të diasporës shqiptare me qëllim të përkrahjes në arritjen e realizimit të projektit Emigranti që ka qëllime të mira për gjithë komunitetin shqiptar.Për më shumë informacione rreth projekti Emigranti vizitoni webfaqën zyrtare www.gjiganti.com

Faton Krasniqi (Autori ësht themelues dhe zhvillues i projektit Emigranti)

 

 

TË LËNDOSH NJËRIN SY, LOTON EDHE TJETRI-KËSHTU UNË GJEJË VETËN NË POEZI DHE PROZË

 

Sokol Demaku

 

TË LËNDOSH NJËRIN SY, LOTON EDHE TJETRI-KËSHTU UNË GJEJË VETËN NË POEZI DHE PROZË

-thot e poetja e re Vushtrriase Gentiana Mikushnica


 

Te lëndosh njërin sy, loton dhe tjetri– kështu unë gjejë vetën në poezi, dhe në prozë. Kur kam për të berë një shpjegim më të gjatë për jetën apo… shkruaj proza – zakonisht i shkruaj për fëmijë, ndërsa kur dua te jap nje mesazh shkruaj poezi- dhe nuk mund ti ndaj- vetëm mund të them se së pari kam filluar të shkruaj prozë pastaj poezi.

Frymëzimin e gjejë tek pafajësia e fëmijëve, te çiltërsia e tyre, tek buzeqeshja e tyre, tek bota të cilën ata e shohin.

Gjithmonë me zemër në vendlindjen time, por sikur të kisha mundësin ndoshta do më pëlqente të jetoja dhe te provoja sfiden jashtë vendlindjes, të shijoja mallin nga mërgimi, pastaj të më vinte nostagjia e bukur për kohën të cilën kam kaluar këtu, dhe të vazhdoja rrugëtimin tim duke aritur suksese.

Psikologu dhe rendësia e tij në jetën kosovare tashmë ka filluar të jetë i mirëpritur nga populli ynë, kanë arritur të vetedijësohen se të shkosh në këshillim tek një psikolog nuk është asgjë e keqe, thjeshtë është një gjë mjaftë me vlerë, të kesh pranë një mik besnik, ti refesh ati për kujtimet e tua, apo dhe për problemet tua madhore..!

Kohë më parë psikologët në vendin tonë kanë qenë shumë të lënë pas dore, ndërsa tani veq se kanë filluar të kuptojnë se psikologu duhet të jetë në çdo vend pune, dhe ndjejnë nevojën të mbajnë seancë këshillimi.


 Kush është Gentiana Mikushnica?

Jam Gentiana Mikushnica– Jetoj ne Vushtrri,ne nje familje intelektuale , kam kryer shkollën fillore Naim Frasheri në Vushtrri- jetoj në Vushtrri, dhe punoj në një qendër tregtare, si shitese-studjoj Psikologjin në përfundim e siper te vitit të tretë.

 

Shkollën fillore keni krye në vendlindje pasatj Gjimnazin Eqrem Qabej në Vushtrri- drejtimi i shkencave shoqërore çka mund të na thoni për këtë kohe të rinisë suaj?

Po Shkollën fillore kam kryer në vendlindje, kurse Gjimnazin, Eqrem Qabej ate kohe ishte privilegj per nje te ri të ishte nxënëse e këtij gjimnazi pra dhe unë gëzova fatin të jem në mesin e shumë fatlumeve nxënëse e ketij gjimnazi, atë kohë meresha me shkrime kryesisht shkruaja ese, ose dhe poezi – por i shkruaja vetëm per vete- atëher të shkruash poezi ishte përqeshje nga rrethi për një të re, kishe frikë te tregoje se çfar të flen në shpirt, sepse të mernin si dobësi shoqeria se ti I thurë vargje dashurisë, jetës, sfidës..!

Me kujtohet si sot, profesori Xhabir Haradinaj me kishte verejtur se une meresha me shkrime, edhe pse une e mohoja kete, dhe pas nje viti ai para gjith shokeve me tha – Gentiana keni talent për të shkruar- unë mbeta e hutuar, se besoja-ai filloi te qeshte duke më mbështetur me fjalë shumë përkdhelese – nesër ndoshta do të kem librin tend- këtë e dua nga ti, e di se ti mundesh, thjeshtë beso tek vetja. Këto ishin fjalët më të bukura që një profesor mi kishte thenë atë kohë, dhe ishte një motivim që të vazhdoj të shkruaj, tani më haptas dhe të ndjehem e nderuar se posedoj  aftësi për të shkrua.

 

Jeni studente ne Universitetin Dardania në Prshtinë,Degen-Psikologji Aplikative -studime menaxheriale si e ndien veten Gentiana?

Po jam studente e universitetit Dardania dhe ndihem e priviligjuar që jam pjesë e këtij universiteti shumë perstigjioz në vendin tonë, dhe e ndjej vehten shumë mirë se universiteti Dardania më ka dhanë mundësi që të realizoj një ëndërr timen shumë të madhe që e kam pas qysh në femijëri e kjo ëndërr është që unë të studjoj në një universitet ku do të ndjehem plotësisht pjesë e tij pa kurfar neglizhence .

 

Pas studimeve cfare e pret Gentianën, cka keni ne plan pas studimeve?

Pas diplomimit mendoj të regjistroj master dhe të vazhdoj edhe më  tutje, pas perfundimit te master mendoj të mos ndalem, do te vazhdoj dhe do te studjoj prap psikologjin – dege e cila kerkon të jesh në çdo hap me kohën..!

 

Cfarë donë të thot për ju profesioni psikolog dhe rendësia e tij në jetën kosovare?

Profesioni psikoge për mua do të thot mjaft, vetë fakti se ti kupton një person – kjo do të thot shumë për te, pastaj psikologjia është një ilaq i shpirtit , të kesh arritur qetësi në shpirt është ndjenjë mjaft e bukur, dhe vetë fakti se ti e ndjen se ke mundësi te ndihmosh dike, ai të benë të ndihesh shumë mirë. Psikologu dhe rendësia e tij në jetën kosovare tashmë ka filluar të jetë i mirëpritur nga populli ynë, kanë arritur të vetedijësohen se të shkosh në këshillim tek një psikolog nuk është asgjë e keqe, thjeshtë është një gjë mjaftë me vlerë, të kesh pranë një mik besnik, ti refesh ati për kujtimet e tua, apo dhe për problemet tua madhore..!

Kohë më parë psikologët në vendin tonë kanë qenë shumë të lënë pas dore, ndërsa tani veq se kanë filluar të kuptojnë se psikologu duhet të jetë në çdo vend pune, dhe ndjejnë nevojën të mbajnë seancë këshillimi .

 

Gentiana në një kohë punon në një profesion që nuk i përket profesionit të saj shitese-në një Qendër tregtare çfarë është eksperienca e juja këtu?

Po, tash një vit punoj në këtë Qendër tregetare në qytetin e Vushtrris, eksperienca ime ne këtë punë është mjaftë e mirë, më pëlqen kur zgjohem herët në mëngjes përqafoj rrezet e diellit të cilat më ngrohin rrugës për në punë, pastaj mënyra se si më çmojnë dhe me respektojnë gjithë kolektivi, dhe gjëja me e bukur e cila me falë buzëqeshje në vendin e punës është konsumatori, me pëlqen mënyra se si ata komunikojnë me mua, zakonisht të moshuarit din të më falin një respekt të mrekullueshëm gjë që më bënë të ndihem mjaftë mirë..!

 

Arsyeja pse zgjodhët te studjoni psikologjin?

Arsyeja pse zgjodha të studjoj psikologjin është kjo, kur isha fëmijë gjithëmon kisha dëshirë të ndihmoja çdo njeri, mundohesha të zgjedhja çdo problem, zhurma më pengonte shumë dhe pa qenë psikolog i vetës nuk mund të jesh psikolog për të tjerët , kështu që vendosa të vë në provë së pari vetën, të këshilloj vetën, të zgjedh problemin tim, të sfidojë jetën, dhe të dua boten pa berë dallime.

Si e kalon një ditë pune në tregti Gentiana?

Një ditë pune në tregti e kaloj bukur, koha më iken shpejt, vetë fakti se për qëllim kam të mbaroj studimet ,e di se më pret një sfidë mjaftë e madhe pas mbarimit të studimeve, prandaj koha ikën  kur kujton se nesër do te pret një punë e cila i përket profesionit tend.


 

Jeni marrë me poezi dhe prozë, cilën adhuroni më shumë?

-Te lendosh njerin sy, loton dhe tjetri– kështu unë gjejë vetën dhe në poezi, dhe në prozë. Kur kam për të berë një shpjegim më të gjatë për jetën apo… shkruaj proza – zakonisht i shkruaj për fëmijë, ndërsa kur dua te jap nje mesazh shkruaj poezi- dhe nuk mund ti ndaj- vetëm mund të them se së pari kam filluar të shkruaj proza pastaj poezi.

 

Keni botua poezitë dhe prozat tuaja deri me tani dhe ku?

Po kam botuar poezitë dhe prozatë në Revistën Dituria – revistën tuaj dhe timen, pastaj ne gazeten javore New Life e cila botohet në Amerikë, dhe ne disa web faqe ne internet Fjala e lirë,  Londër.

 

Si është reagimi i lexuesve të poezisë suaj, sa jeni e kënaqur me këtë?

Reagimi i lexueseve të mi më befason  për së miri çdo ditë e më shumë, nganjëher mendoj se arsyeja dhe motivi pse unë vazhdoj të shkruaj janë lexuesit e mi të mrekullueshëm, me dhembë shumë fakti qe nuk kam botuar ende një libër që ata të kenë mundësi të lexojnë vargjet e mia në një vend . Çdo ditë e më shumë kam kërkesa nga lexuesit që të botoj librin- shumë herë më thonë-çdo varg që shkruan sikur na lexon shpirtin tonë- me pëlqen shumë se ata gjejne veteën dhe qetësin e tyre në vargjet e mia.

 

Ju shkruani eshe për të vegjlit, ku e gjnei frymëzimin për këtë?

Frymëzimin e gjejë tek pafajësia e fëmijëve, te çiltërsia e tyre, tek buzeqeshja e tyre, tek bota të cilën ata e shohin.

 

Çka presin lexuesit në të arrdhmen nga Gentiana, cilat janë planet e juaja?

Shpresoj mos ti zhgenjej lexuesit, pasi të perfundoj studimet do të përgadis një përmbledhje të poezive të mia për botim- kamë në mendje si të përgjumur të shkruaj dhe një roman, ndoshta dikur më vonë, thjeshtë është një dëshirë që tani kotet në gjumin e ëndrrës.

 

Sa ka arritur Gentiana të krijoj shokë apo shoqe në një mes të ri në një rreth letrar?

Mendoj se kam arritur mjaft, poetët të cilët tashmë kanë të botuar shumë libra më kanë pritur shumë mirë, më kanë dhenë komplimente për mënyrën e veqantë të cilën unë shkruaj, dhe më përkrahin çdo hap.

 

Çka i pelqenë në jetë Gentiana Mikushnicës dhe cka është ajo që e benë krenare?

Në jetë më pëlqen kur arijë diçka të mirë, kur ndihmoj dike, më pëlqen qetësia, bukuria e natyrës, dhe krenare me bejnë vlerat të cilat i kam krijuar gjatë jetës sime.

 

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmesën tende në realitetin që jetojmë ne Kosovë sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne?

Hmm– të ndimoj njerzit që ende s`kanë kulm mbi kokë, ti ndihmoj fëmijët bonjak, apo ti ndihmojmë personat me aftësi të kufizuara. Me dëshirë dhe shpirt do ti ndihmoja të gjithë, por nëse do të duhej të bëja zgjedhjen atëher zgjedhja do te jetë kjo, personat me aftësi te kufizuara do ti ndihmoja, si nga ana financiare ashtu dhe morale, shembull – do te ofroja dhe punë për këta përsona, të mos ndjehen të shkelur, të jemi të barabartë me të drejta, unë njoh shumë persona më aftësi të kufizuara të cilët kanë talent për të shkruar, talent për punë dore, talent për të pikturuar, talent për të kënduar, dhe pse mos tu ofrojme dhe këtyre një mundësi të shprehin talentin e tyre, pasionin dhe të jenë bota jonë..!

 

Një psikolog i ri , një poet i sapoformuar kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër. Si është nga natyra Gentiana?

E qetë.

 

Ju keni lindë dhe jeni rritur këtu, sa janë kontaktet tuaja me të rinjët këtu, keni miq dhe a shoqëroheni?

Po unë kam lindë dhe jamë rritë në qytetin e Vushtrris, në një qytet ku njerezit janë shumë të thjeshtë, dhe mikpritës, qyteti im është një qytet i vogël por ka një vlerë shumë të madhe. Të rinjët në qytetin tonë janë shumë human, kemi aktivitete të ndryshme qe ata bejnë për të ndihmuar të varfërit. Shoqerinë të cilën kam krijuar në këtë vend, gjithmonë kamë frikë se po të shtegtoj diku tjetër një shoqëri me plotë vlerë do të mbetët vetëm një kujtim në kokën time..!

E lexoni revistën në shqip ”Dituria”që botohet në Skandinavi, cka mund të na thoni për te?

Po e lexoj revistën Dituria dhe më pelqën shumë, tash e një vit kam fillua të familjarizohem më ketë revistë të mrekullueshme..!

 

Planet tuaja për të ardhmen, cka Gentiana mendon dhe ka në fokus?

Planet e mia për të ardhmen –- shpresoj që pas mbarimit të studimeve të gjejë një punë te profesionit tim, pastaj në focus kam të bejë permbledhjen e një cikli të poezive dhe teëbotoj ate.

 

Çfarë dëshire keni në jetë?

Kamë frikë se mos humbas atë dëshirë të jetës, prandaj nuk po e zbuloj, por po e mbaj sekret..(Hhaha) Në jetë primare është shëndeti, dëshira ime në jetë është të kem shendet!

 

Çka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Te lumtur më benë vet fakti se marrë frymë ne ketë jetë plot sfida, e më mundon më së shumti një padrejtësi që më bëhet dhe s`kam forcë nganjeher ta luftoj.

 

Si e kalon kohen e lirë?

Kohën e lirë e kaloj në natyrë, me pëlqen të shetisë, pastaj dal me shoqëri, ca kohë të lirë mundohem t’ia kushtoj dhe familjarëve, pastaj dhe një copëz e ndaj për pasionin tim, për poezit.!

 

Po të kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetu?

Gjithmonë me zemër në vendlindjen time, por sikur të kisha mundësin ndoshta do më pëlqente të jetoja dhe te provoja sfiden jashtë vendlindjes, të shijoja mallin nga mërgimi, pastaj të më vinte nostagjia e bukur për kohën të cilën kam kaluar këtu, dhe të vazhdoja rrugëtimin tim duke aritur suksese..!

Të jetosh në Kosovë, dhe të arrish aty ku ti dëshiron të shohësh veten është një sfidë mjaftë e veshtire- do më pëlqente të jetoja në një vend i cili nuk do të më sillte zhurmë, i cili nuk do të më prishte qetësin,..Në një vend, të cilit ende emër si kamë ven, ndoshta do të doja te jetoja ne nje kasoll, e rrethuar me natyrën e pastër, dhe me qiltërsin e qiellit blu,-

Ëndrrës sime.!

 

 

 

Sokol Demaku: ”BABADIMRI KOSOVAR” 150 DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTARË NË BORÅS TË SUEDISË

 

”BABADIMRI KOSOVAR” 150 DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTARË NË BORÅS TË SUEDISË

Nga Sokol Demaku

Një traditë shekullore e këtij populli fisnik në festimin e festave të fundvitit edhe sot është prezente dhe ka filluar të aplikohet edhe nga ardhacakët të cilët nuk janë të pakt në këtë skaj të rruzullit tokësor këtu në hemisferen e veriut, pra në Skandinavi konkretisht në Mbretërine suedeze.



Festat e fundvitit këtu në Suedi festohen në mënyrë madhështore dhe ne forma dhe mënyra të ndrsyhme, kësaj tradite kohëve të fundit kanë filluar ti përshtaten edhe shqiptarët. E gjithë kjo në kuadër të integrimit të të ardhurëve në jetën dhe kulturën e vendit ku ata jetojnë dhe në përkrahjen e shtetit suedez dhe komunave ku ata jetojnë, për të haujt respektivisht të ardhurit.

Këtë vit u pa më së miri se sa aktiv janë mergimatrët shqiptar dhe se sa ata kujdesen që edhe me të vegjlit të ndihen të lumtur dhe se me të vertetë dikush mendon dhe angazhohet për ta.



Në këtë dhjetor respektivisht me 19 dhjetor në lokalet e Fjärdingskolan të Borås, në organizim të Qendres kulturore shqiptare ”Migjeni” me seli ne Borås u organizua pritje e Vitit të Ri për voglushët shqiptar dhe mysafirët e tyre femijët suedez dhe kombeve dhe kombësive tjera të cilet vijojnë mësimet në ketë vatër arsimi, në këtë qyetet dhe qytetet për rreth.

Në këtë manifestim moren pjesë mbi 150 voglush shqiptar së bashku me moshataret e tyre me kombësi të ndryshme. Fëmijët ishin të pranishëm në këtë manifestim me recitime, këngë, ndersa për me të vegjel dhe të pranishmit në këtë manifestim madheshtor mbajti një ligjeratë mbi integrimin në shoqëri Mag. Sadula Zendeli Daja.


Daja ishte kujdesur që ky manifestim të jetë sa më madhështor, si Daja di vet dhe ka ambicie.
Pra fëmijët nga qyteti Borås kishin një rast të veçantë, për gëzime, për dallim nga moshataret e tyre shqiptar në qytetet tjera të Suedisë ku ata jetojnë. ”Babadimri nga Kosova” i cili një kohë të gjatë kishte bërë përgatitje serioze për udhetimin e tij në veri në qytetin Borås të Suedisë, në të cilin jetojnë dhe mësojnë shumë voglush shqiptar, në këtë qytet në veri të Europës ku Babadimri u ndau dhurata në një vperimtari të organizuar me këtë rast, këtu në Borås fëmijëve shqiptar, por jo vetëm me kaq, Babadimri u solli edhe shumë të fala nga moshatarët e tyre nga fëmijët e Kosovës, nga fëmijët e vendlindjes, nga Kosova.
”Babadimri kosovar” në thesin e tij të mbushur enkast për voglushët boråsar me dhuarata nga plaka e tij në Kosovë kishte sjellë për ta libra, libër i cili nën përkujdesjen e Sadula Zendeli Daja ishte perkthye në gjuhën suedeze dhe tema e librit ishte  Kryetrimi legjendar shqiptar Skenderbeu në botim të shtëpisë botuese nga Tirana Toena, por Babdimir kishte sjelle më vete edhe përshendetje të perzemerta dhe të ngrohta nga kosovarët për fëmijët këtu.
Kjo ishte një kënaqësi për fëmijët tanë, kjo ishte një respekt për ta, pra në të ardhmën jam i mendimit thotë sadulla Zendeli-Daja se ne duhet të angazhohemi edhe më dhe të jemi se bashku dhe që këto manifestime të jenë sa më mirë të organizuara dhe të përfshihen të gjithë fëmijët që jetojnë në këto anë . Është punë e madhe që të organizojmë manifestime të tilla, ku fëmijët tanë do takohen dhe njihen me njëri tjetrin.


Madhështinë e manifestimit ia shtuan edhe recitimet e përgatitura nga nxënësit i Fjärdignskolan në gjuhën shqipe dhe suedeze kushtuar heroit legjendar Adem Jashari, humnaitares shqiptare Nena Terezë, besës shqiptare e shumë virtyteve tjera të kombit tonë.

Përkthyesi, poeti, shkrimtari dhe publicisti Sadula Zendeli-Daja me këtë rast ndau për miqt suedez libra dhe fjalor suedisht- shqip dhe pasuroi fondin e  bilbiotekës së Fjärdingskolan me fjalor dhe libra shqip, por me pasion u muar edhe fjalori në katër gjuhë dhe me 1000 ilustrime punuar nga Daja dhe botuar nga shtëpia botuese Toena, në gjuhën shqipe-angleze-suedeze dhe italiane.

Tradita mbetet traditë dhe duhet të vazhdojmë edhe ne të ardhmen me këtë traditë e cila, mendojme se duhet të përhapet në të gjitha ato pjesë ku jetojneë dhe frymojnë shqiptarët. Kjo është kerkesë kohe, është kërkesë e cila imponohet nga gjenjda aktuale ne të cilen gjendemi, sepse po të mos vazhdojme kështu ne na pret nje asimilim dhe atëhere do jetë vonë për të nderrmarë dicka në këte drejtim.


Në kryesinë e QKSH ”Migjeni” na thanë se për cdo vit marrin letra perkrahje nga prindër nga regjione të ndryshme të Suedisë kur ata lexojnë e dëgjojnë për këto aktivitetet ë kesaj Qendre në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës, kulturës dhe traditës shqipe. Një nënë nga regjioni Dallarna thonë ketu tu ketë shkruar dhe ate kërkon që edhe atje nese ka mundësi ky Babadimër të vizitoj voglushët shqiptar, por këta thonë se nuk ka mundësi dhe kushte për një gjë të tillë por ndoshta do ishte me ineteres që ata të cilët janë kompetent për qështjet e mësimit të Gjuhës shqipe apo edhe për aktivitete kulturore të angazhohen por edhe të konatktojnë këta entuziastë këtu në Borås dhe të ndermarrin dic në këtë drejtim.


Pasditja ishte rezervua për takime me miq suedez, në mënyrë që edhe daja por edhe aktivistë të QKSH ”Migjeni” të kembejnë mendime dhe ide për një të ardhme me të mirë të të gjithëve në këtë vend.

Ishte impresionues takimi me Drejtoreshen e Drejtorisë së arsimit të Distriktit të Lindjes së Komunës Borås, Gylsen Özdokan, e cila veq kishte ne dijeni punën dhe aktivitetine të madhit Sadulla Zendeli – Daja.

http://www.tv4play.se/program/nyheterna-bor%C3%A5s?video_id=2252752

 

Sokol Demaku: VIZITË MBRESËLENËSE NË AMBASADAT E SHTETEVE SHQITARE NE STOCKHOLM NGA ANËTAR TË KRYSISË SË SHSHAKSHS

 

Sokol Demaku

VIZITË MBRESËLENËSE NË AMBASADAT E SHTETEVE SHQITARE NE STOCKHOLM NGA ANËTAR TË KRYSISË SË SHSHAKSHS

Festatë e fundvitit janë festa të rëndësishme në jetën e njeriut, sepse ato lënë përshtypjet e një viti kalendarik dhe punës e mundit të derdhur gjatë ati viti. Çdo kush në fund viti bënë llogari dhe përllologari për të arriturat e tij. Kënaqësia më e madhe në këtë është rezulatiti i arritur.

Edhe SHSHAKSHS ka arsyet e krenarisë së saj për rezulatatet e arritura në punën e saj.

Në këtë fund javë anëtarët  e krysisë së kësaj shoqate nën drejtimine kryetarit Hysen Ibrahimi dhe një grupi anëtaresh të Krysisë ishin për vizitë në Ambasadatë e dy shteteve shqiptare në Mbretërinë e bashkuar suedeze në Stockholm.

Vizita filloj me vizitën në ambasaden shqiptare ku poetët dhe shkrimtaret e artistët shqiptar i priti Krydiplomati shqiptar në Mbretërine e bashkuar suedeze në Stockholm Ruhi Hado.


Në ambientet e Ambasadës shqiptare përfaqësuesit e shoqatës së shkrimtareve së pari uruan Kryediplomatin shqiptar për 100 vjetorin e shtetit shqiptar dhe përgezuan për një përgatitje madhështore të shtetit shqiptar për këtë manifestim dinjitoz në të cilin edhe ata vet morën pjesë.

Lidhur me punën dhe aktivitete t e shoqatës Ambasadorin shqiptar Ruhi Hado e infomroi anëtari i krysisë së kësaj shoqate Fetah Bahtiri , i cili në mneyrë të gjithanshme preku të gjitha ato tema dhe ceshtje të cilat brenda një viti ka trajtua shoqata e shkrimatrëve. Me spikam Fetahu u ndal në botimin e  ”Thesar kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi” nr 1  Për pavarësin e Republikës së Kosovës këtë vit në të cilin u përmblodh puna dhe aktiviteti i shqiptareve, shoqatave kulturore shqiptare në Suedi nga vitet 1990/91 e deri me sot në një botim me 600 faqe iu cili botim u promovua në menyrë madhështore në Republiken e Kosovës ketë verë në lokalet e Bibilotekës Kombetare Univeristare në Prishtine si dhe në ”Kullën e Isa Boletinit” në Boletin. Në vazhdim Fetah Bahtiri ceku edhe ate se grupet punuese të kësaj shoqate janë duke punua aktivisht në mbledhjen dhe pergatitjen e materialit për botimin e ”Thesarit” nr 2 i cili do jetë gati për shtyp në mesin e vitit që vjen.

U tha se gjastë ketij viti poetë dhe shkrimtarë anëtar të kësaj shoqate ne menyre individuale kan botuar mbi 70 vepra letrare të gjinive të ndryshme, cka për ne thonë ata është një e arritur shume e madhe dhe besojme se nje do vazhdojm e me këtë tempo pune edhe në të ardhmen.


Nga shkrimtar dhe poetë të pranishëm u prezentua edhe puna e tyre në botimin e veprave individuale ku më këtë rast në fondin e Bibliotekes së Ambasadës të gjithë dhuruan veprat e tyre.

Edhe Ambasadori Ruhi Hado në fjalën e tij u shpreh mjaft i impresionuar me punën e kësaj shoqate të shkrimtarëve këtu dhe theksoj se kjo është një punë me vlerë pasi që përmes verave të shkruara ruhet puna dhe kontributi i shiqptareve në diasporë. Ai u shpreh i gatshëm që bashkëpunimi mes Ambasadës dhe shoqatës së shkrimatrëve të jetë edhe më i madh dhe në këtë drejtim të punohet edhe më shumë në kultivimin e  vlerave të mirefillta letrare në diasporë.

Në vazhdim kryetari i kryesisë së shoqates Hysen Ibrahmi infomoi diplomatin shqiptar rreth vizitës që anëtarët e shoqatës benë në trojet shqiptare ne kuadër të manifestimit të 100 vjetorit të Shqipërisë shtet. Përshtypjet e tyre dhe perjetimet e paharuara nga ajo vizitë, takimet me udhehqësit më të lart të shtetit shqiptar si me kryeministrin Sali Berisha, ministrin e Kulturës dhe përsonalitete të ndryshme të jetës shoqërore dhe kulturore atje.

Pas dite anëtarët e shoqates së shkrimtareve vizituan dhe takuan Krydiplomatin kosovarë Lulzim peci me stafin e tij në lokalet e Ambasadës së Republikës së Kosoves në Mbretërine sudeze në Stockholm. Me këtë rast Ambasadori Lulzim peci infomoi anëtaret e krysise se shoqates së shkmrimtarëve mbi punën dhe aktitetet e Ambasadës së Republikës së Kosovës. U bisedua edhe për mënyrën e  bashkëpunimit mes Ambasades dhe shoqatës në mënyrë që puna të jetë sa më e suksesshme.


Nga ana e Kryetarit Hysen Ibrahimi dhe anëtareve tjerë të kryesisë Ambasadori u infomua mbi punën dhe aktivtet e shoqatës, rezultatet dhe të arriturat gjatë vitit që po lemë pas si dhe planet dhe mundësit për të ardhmen.

Ambasadori Lulëzim Peci shprehu mirënjohjen dhe konsideratën e tij për të arriturat e kësaj shoqate dhe se sipas tij do ishte me inetres nëse shoqata do kishte mundësi të angazhohej që pos asaj qe ajo ka në planet e saj për ”Thesarin nr 2” të botoj dhe ate se cka shtypi suedez  prezentoj për shqiptarët nga vitet 80 e deri me shpalljen e pavarësisë së Republikës së Kosovës si dhe ndoshta do ishte më interes të botohej edhe nje antalogji e poeteve shqiptar ne Suedi.

Këto sygjerime dhe propozime të ambassador Pecit nga të pranishmit u pranuan me miradi dhe se mendohet se edhe në këtë drejtim shoqata do angazhohet dhe do ia dal me botim.

 

 


Faqe 13 nga 39

Newsflash

Shemsi Rukovci

Përkujtimi i Komandant Shemit në Halden të Norvegjisë

Nuk është e rastit dhe boshe thënja “ se dëshmorët vdesin për të jetuar gjithmonë”. Kjo thënje u dëshmua edhe këto ditë, kur në shenjë nderimi e respektimi për veprën madhore të Komandant Shemit dhe me qëllim që të përkujtohet figura e tij prej ushtaraku e strategu të rryer u organizuan një sërë aktivitetesh të sukseshme.

Në Halden të Norvegjisë u përkujtua Komandant Shemi në mënyrë të veqant,duke organizuar një program të larmishëm kulturor dhe një organizim sportiv me karakter humanitar.Për kët organizim u kujdesen shoqëri të ndryshme nga Oslo në bashkpunim me “Fondin Humanitar” nga Haldeni,këti organizimi shkëlqimin i a shtoi edhe pjesëmarrja e dy diplomatëve nga Shqipërija:Prof,Dr Lisen Bashkurti ;President i Akademisë Diplomatike Shqiptare dhe Bashkim Rama ambasador.

Lexo ma...