Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Dituria

Murat Gecaj: “UNË E DI, SE KUSH E ÇOI BUBULINON NË SUEDI”

 

“UNË  E  DI, SE KUSH  E ÇOI  BUBULINON   NË SUEDI”

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Nga e majta: Sadulla Zendeli-Daja, me M.Gecajn, në Panairin e Librit (Tiranë, 12 nëntor 2011)

Mbesa ime, Dorela e vogël po bisedonte me një bashkëmoshatare. Ndër të tjera, ajo i tregoi edhe këtë ngjarje:

“Një ditë të shtunë, bashkë me mamin, si zakonisht, shkova te shtëpia e gjyshërve të mi. Sapo hyra brenda, pashë që ata u gëzuan shumë, më përqafuan e më puthën. Se kështu bëjnë të gjithë gjyshërit, me mbesat e nipat e tyre. Kur u ulëm, nisëm të pyeteshim me njëri-tjetrin. Sigurisht, për mua u interesuan se çfarë notash kisha marrë në shkollë. Si me bishtin e syrit, vërejta se Babushi po shikonte diçka në bibliotekën e tij. Pas pak, ai më vuri përpara një libër, në kopertinën e të cilit ishin shkronja dhe fjalë të huaja, që nuk i kuptoja.

Nga padurimi, e pyeta atë:

-Babush, në cilën gjuhë janë shkruar këto fjalë, se unë këtu vetëm emrin e xhaxhit Viron Kona dhe të Bubulinos po lexoj?

-Janë në gjuhën suedeze, Dorela,-m’u  përgjigj ai…-A të kujtohet, se xhaxhi Viron ta ka dhuruar  ty, me një shënim të bukur, librin e tij në gjuhën shqipe, “Eh, more Bubulino!”? Ndërsa ky, që po sheh ti këtu, është po ai libër, por në gjuhën suedeze. Atje e përktheu në këtë gjuhë të huaj, teta Qibrije Hoxha…



 

Shkrimtari Viron Kona, “babai” i Bubulinos, me lexues të vegjël,

në qytetin Boras-Suedi, më 2011

-Pra, tani unë e di, se kush e çoi Bubulinon në Suedi,- më tha ajo e kënaqur…

Por nuk e la me kaq mbesa ime dhe, nga kureshtja, më pyeti  që t’ia shpjegoja se ku është ky shtet i largët.  I tregova se ai ndodhet në Veri të Europës, në Gadishullin e Skandinavisë. Populli i këtij vendi i do shumë shqiptarët dhe disa nga këta kanë shkuar  atje emigrantë. Për fëmijët  e tyre janë çelur kopshte e shkolla, ku e mësojnë edhe gjuhën tonë të bukur shqipe. Por shqiptarët kanë edhe një klub të tyrin, i cili e ka emrin e poetit tonë të madh kombëtar, “Migjeni”. Aty mblidhen shqiptarët e moshave të ndryshme dhe në ballë të sallave të tij kanë vendosur Flamurin tonë Kombëtar, me shqiponjën dykrenare. Sidomos me raste festash, ata recitojnë, këndojnë e kërcejnë, sipas traditave tona popullore.

Kur po i flisja për këto dhe për gjëra të tjera për Suedinë, Dorela u kujtua që unë i pata treguar se në Tiranë kishin ardhur dy shkrimtarë nga ai vend, pra miqtë e mi Sokol Demaku e Bahtir Latifi.  Më pas, më dërguan edhe disa numra të revistës në gjuhën shqipe, “Dituria”,  e cila botohet në qytetin Boras, ku banojnë ata. Por ajo më kishte parë, se i kisha derguar përshëndetje  me anën e Internetit edhe një shkrimtari tjetër, të cilin të gjithë e njohin atje me emrin  Daja (Sadulla Zendeli).   Kështu kishte ndodhur edhe me studiuesin e gjuhës shqipe (albanologun) dhe mikun e  Shqipërisë,  suedezin Ulmar Kvik, me të cilin tani kam shkëmbim mesazhesh, përmes Internetit.

Sigurisht, m’u desh t’i tregoja Dorelës edhe për librin e xhaxhi Vironit, “Eh, more Bubuliono!”,  i cili është shqipëruar dhe përhapur te fëmijët, në Suedi. Bile, i thashë asaj se vitin e kaluar atje e ftuan pikërisht këtë shkrimtar, që Bubulinoja t’i njihte më nga afër edhe personazhet e dashura të fëmijëve suedezë. Për shembull, i tillë është Pipi Çorapegjata, për të cilin ka botuar libra shkrimtarja shumë e njohur  suedeze, Astrid Lindgren. Ata janë përkthyer në shumë vende të botës. Kështu, Bubulinoja pa me kureshtje të madhe, Boras edhe monumentin e Pinokut, që e kanë vendosur në mes të qytetit. Bile, për ta miratuar këtë gjë, u pyetën të gjithë banorët e rritur, pra u bë “referendum popullor”. Tani, kur fëmijët kalojnë pranë Pinokut, shikojnë nëse hunda e tyre është rritur ose jo. Se, po të mos kenë thënë të vërtetën gjatë ditës, atyre u smadhohet hunda e tyre!


 

Mësuese Anette dhe disa nxënës, në shkollën e Borasit

Interesante ishte për fëmijët  suedezë të Borasit edhe kur u njohën me fëmijë të tjerë shqiptarë. Ata janë personazhe të librave të shkrimtarit tone për fëmijë, Viron Kona. Disa nga këta janë: Dardi, Kapiten Liku, Fluturushja, Këmbëgjati, Mjekërverdhi, Shkencëtari, Papagalli Çate e të tjerë. Gjatë ditëve të qendrimit në Suedi, tërë kohën ai mbajti shënime dhe bëri fotografi të shumta. Prandaj, kur u kthye në Tiranë, u ul e shkroi një libër, kushtuar posaçërisht vendit  dhe popullit mik të Suedisë. Ai e ka emrin domethënës, “Bukuri suedeze”.Për atë janë botuar disa shkrime, në gazeta dhe në Internet. Këtë libër, ashtu si atë për Bubulinon, ky shkrimtar do ta çojë edhe në Suedi…

Kur po i flisja për këto, që shkrova më sipër, Dorela më dëgjoi me vëmendje të madhe, duke më bërë herë pas here pyetje të ndryshme. Por, ajo u kënaq shumë dhe m’u hodh në qafë nga gëzimi, sidomos , sapo i tregova se mua, bashkë me xhaxhi Vironin, na kanë ftuar të shkojmë në Boras të Suedisë. Udhëtimin tonë do ta bëjmë në mesin e muajit prill të këtij viti. Aty do të festohet 5-vjetori i Klubit “Migjeni” e i revistës “Dituria”, por  edhe 4-vjetori i Radios, që jep emisione në gjuhën tonë të bukur.


 

 

Në Tiranë-2011, nga e djathta: S.Demaku, M.Gecaj e B.Latifi

Ditët do të ikin shpejt dhe unë e di që mbesa Dorelë do të më pyesë shpesh për udhëtimin tone, në Boras të Suedisë. Se atje na presin me padurim miqtë tanë Sokol Demaku e Bahtir Latifi. Por do të takojmë përzemërsisht edhe shumë të njohur tjerë shqiptarë dhe miqtë suedezë. Ndër ta, janë drejtori i shkollës, Perr Kettisen; mësueset Anette e Sonja etj., në shkollën “Fiarding Skolan”. Është kënaqësi e veçantë, që ne do t’u flasim të gjithë miqëve tanë atje, për dashurinë dhe respektin e fëmijëve shqiptarë  e të prindërve të tyre, për  Suedinë mike dhe popullin e saj, punëtor e përparimtar. Ata kanë ndërtuar një jetë shumë të mirë dhe të bukur, për tërë banorët e atij vendi skandinav.

“Eh, more Bubulino!”, në gjuhën suedeze Kopertina e librit për Suedinë

x x x

Këtu poshtë po vendos një vjershë modeste, të cilën e kam shkruar  me gjithë zemër, në gusht të vitit 2011. Po redaktoja librin publicistik, “Bukuri suedeze”, të shkrimtarit dhe mikut tim Viron Kona. Ndoshta, atëherë, kisha parandjenjë të këndshme, se një ditë do ta shihja edhe unë atë vend të bukur e të begatë dhe do të njihesha nga afër me njerëzit e tij,  aq dashamirë për Atdheun tonë.

Tiranë, 23 janar 2012

--------------------------------------

SUEDI,  E BUKURA SUEDI,  MOJ!…

Kam lexuar sot, një libër për ty,

Bukuroshe, moj, aty në Veri,

Po më dukesh me vello-nuse,

Në shumë mendime seç me fute…

 

Suedi, e bukura Suedi, moj,

Dua të jem zog, të vij dhe të shikoj,

Kam kënaqësi që aty unë të vete

E ta heq gjithë mallin e kësaj jete.

 

Kam njohur shumë bij tu, nga larg,

Që lavdinë ta ngritën, ty aq lart,

Që t’ futën në vend t’ parë në botë,

Ku ka veç shumë gëzime dhe jo lotë.

 

Kam një ëndërr e një dëshirë,

Ta shoh Suedinë, vendin më të mirë,

Të shkoj atje, nga e Shqipëria e jonë,

Ku për miqësinë të gjithë këndojnë.

 

Kam një urim dhe një kënaqësi,

Të jem një ditë në Skandinavi,

Në Suedi, me miq e kolegë rrethuar,

Pastaj të gjithëve te ne, për ty, për t’u treguar.

 

Kam tani besim dhe kam shumë ndiesi,

Se së shpejti do ndodhem në Suedi,

Atdheun e vikingëve të  vizitoj e shikoj,

Një ndër “mrekullitë” e botës ta përjetoj!

Murat Gecaj

Tiranë, 11 gusht 2011, ora 17.30

(Marrë nga libri “Dorela”, Tiranë, mars 2012)

 

 

Viron Kona: “Ata nuk kuptonin fare sa tërheqës janë shqiptarët.”

 

“Ata nuk kuptonin fare sa tërheqës janë shqiptarët.”

Meditim rreth Kumtesës së Ulmar Qvick “Suedia dhe suedezët në veprat e shkrimtarëve shqiptarë” (Kumtesë e mbajtur në seminarin   XXIII  Ndërkombëtar për gjuhën, letërsinë dhe kulturën shqiptare më 15 - 27 gusht 2004)


Nga Viron KONA

Edhe më parë, por tashmë që po e njoh nga afër Suedinë dhe popullin e saj të mrekullueshëm, kam të drejtën të shprehem, sepse, ndonëse të dy popujt tanë shqiptar e suedez ndodhen gjeografikisht larg njëri-tjetrit, kemi  përvoja të shumta dhe  fakte të historisë apo krijimtarisë artistike, që vërtetojnë natyrshmërinë e lidhjeve të thella dhe të veçanta të miqësisë mes tyre. Ato kanë qenë dhe janë tepër harmonike dhe të pa sforcuara. Në ligjëratën e Ullmarit, që citova më sipër, por edhe në materiale të tjera të tij hulumtuese, publicistike ose edhe poetike, ai shprehë me bukuri të rrallë  ndjenjat e fuqishme, që lidhin të dy popujt tanë, duke u nisur nga përvojat e  tija vetjake, nga vizitat e shumta në Shqipëri, nga takimet me shumë shqiptarë, nga leximi i literaturës të llojllojshme shqiptare. Ullmar  Kvik, pasi ka lexuar romanin “Hasta la vista” të Petro Markos,  na rrëfen ndjenjat e thella dhe të bukura dashurore të infermieres Kristinë për personazhin e romanit Gori Gjinleka: “Infermierja suedeze, herë dremiste, herë i vinte dorën në ballë. E kish skalitur thellë fizionominë tërheqëse të Gorit. Ç’ qepalla të zeza e të kthyera, aq sa kur çeleshin arrinin gjer tek vetullat e zeza! Ç’ dhëmbë të bardhë. Po t’ ishte piktore do t’i bënte një portret, do ta mbante me vete e kur të kthehej atje larg në Suedi, do t’u thoshte shoqeve: ”Shikoni ç’ fytyra ka Mesdheu ! Shikoni ç’ fytyra kemi mjekuar...”

Mënyra sesi shkrimtari shqiptar përshkruan dhe portretizon figurën e Kristinës, flet për një njohje të natyrshme të botës së brendshme të vajzës, për botën e thellë të ndjenjave të saj, por ai përshkruan po aq natyrshëm shpërthimin e atyre ndjenjave dashurore drejt një shqiptari. Një vajzë, që dashuron me aq ndjenjë e zjarr një shqiptar... Pikërisht për të treguar ndjenja poetike dhe shkrimtarie që i burojnë nga zemra, Petro Marko zgjedh si heroinë, një vajzë të mrekullueshme suedeze. E përshkruan aq bukur në tërësinë e saj, e “pikturon” me një dorë mjeshtërore, saqë, ajo mbetet një ndër figurat artistike  më të dashura të lexuesit. Sikurse, mbetet mbresëlënës, akti i saj i sakrifikimit të vetes, e udhëhequr nga një  qëllim i madh fisnik, për të mos i lënë të vdesin të sëmurët e pambrojtur... ”Rri unë me ta!” - kishte thënë Kristina.

Shprehjet më të bukura të zemrës së saj vajzërore, që duket sikur “këndon”, ajo zgjedh për t`ia  shprehur shoqes së saj dhe shqiptarit që dashuron...Gori mbetet shumë i prekur. Dhe Drita i tregon për fjalët e  fundit të Kristinës para ndarjes:E në mos u pafshim për jetë më, jetoni edhe për mua ! Ëndrrat e mia i ëndërroni dhe i jetoni ju. Mos harroni Kristinën, Kristinën tuaj nga Stokholmi !”

Në ligjëratën e tij, Ulmar  përmend përshtypjet mbresëlënëse të Sterjo Spasses për Suedinë, pavarësisht ndonjë kufizimi kohor të Spasses; përmend poezitë e Natasha Lakos, e cila është bërë e njohur me vargun e saj të përkryer në disa antologji poetike. Përmend Ramadan Tahirin, që, siç shprehet Ulmar “shkruan një prozë të këndshme; përmend Ymri Demishaj, që përjetoi personalisht si mjek, zjarrin në një diskotekë në Gotheborg, ku 63 të rinj humbën jetën..; Flet për Ibrahim Abedinin, i cili pasqyron jetën në mërgim; shprehet me simpati për shkrimtarin aktiv Riza Sheqiri, Shqiptar Osekun...Na sjellë Eglantina Mandian me “Sonata  e Hënës”, ku ajo shkruan për biografinë e Musine Kokalarit, heroinën shqiptare, e cila, sepse kërkonte demokraci, regjimi diktatorial ia dërmoi jetën dhe ardhmërinë. Nëse do të ndaleshim pakëz te ditari i Kokalarit, siç citon Ullmar në ligjëratën e tij, ajo shprehet me dashuri të parrëfyer për prozën e  shkëlqyer të Selma Lagerlëf:  “Penda  e saj ( Selmës ) nuk shkruan, po i bie telave që tingëllojnë muzikën e ndjenjave të zemrës.....” Fjalët e Musine Kokalarit, të kësaj vajze me ëndrra të bukura, që nuk e lanë t`i jetonte, rrjedhin natyrshëm si vargje ndjenjash miqësie dhe dashurie për Suedinë e mrekullueshme. Ullmari vijon: Personazhi i Faik Konicës te “Doktor Gjilpëra”, kur shkon për një vakancë nga Petërburgu në Stokholm, takimin e parë me Suedinë e shpreh me fjalët: ”Gjilpëra hyri tani në një botë të re....” Ai pa aty tjetër vend, tjetër qytetërim dhe civilizim, që i bëri shumë përshtypje....Me fjalë miradije, shprehet Ulmar në ligjëratën e tij të shkëlqyer, edhe për nivelin dhe ndjeshmërinë poetike të Meto Muhametit, kur në poezinë e tij “Nordikes”,  shpërthen aq befasisht dhe bukur në vargjet:

Ti stuhi prej Suedie,

Unë tufan prej Tepelene.

Nga ana tjetër, do të thosha, se kur Ulmar flet për shqiptarët, duket sikur zemra i këndon, pena sikur vallëzon në rreshta. Idetë dhe mendimet për shqiptarët, ai i shtjellon me një mënyrë krejt origjinale, të besueshme,  tërheqëse dhe të këndshme. Ky NJERI, nuk del rastësisht në mbrojtje të shqiptarëve, nuk është thjesht rastësi që ai i do aq shumë shqiptarët dhe ne, ta  duan aq shumë atë. Në një nga mesazhet e përbashkëta, mes meje dhe Ulmar,  ai shprehet:” Ju siguroj se shprehja "Kush e ka mik shqiptarin nuk është i humbur", është vërtetuar në rastin tim jo një herë por qindra herë ! Në plan të parë më shpëtoi Samka, gruaja ime, nga vetmia në pleqëri ! U bashkuam para 15 vitesh, kisha jetuar vetëm për 3 vite pas një ndarjeje, dhe u takova me këtë grua të dashur dhe të mençur nga Prishtina. Dhe gjetëm simpati të përbashkët”.

Ose, në një mesazh tjetër shprehet:

“Për mua është frymëzim, kur miqtë shqiptarë tregojnë interesim dhe angazhim në lidhje me veprimtarinë time. Kjo punë disi surrealiste në dukje ( por vetëm në dukje ) të interesohesh për Shqipërinë e vogël në anën tjetër të Evropës, ka shkaktuar pak habi në ambientin tim në të kaluarën... Disa qeshnin, bile pa e fshehur, kuptova mendimet: I krisur mendsh ky, pse po merret me shqiptarët kur ka gjëra vërtet tërheqëse në këtë botë ! ( Ata nuk kuptuan fare sa tërheqës janë shqiptarët.)

Kjo lidhje miqësie, paraqet përpara lexuesit ndjenja të spikatura jo rastësore mes dy popujve tanë, që  e kuptojnë shpejt njëri - tjetrin, por edhe lexojnë po aq shpejt ndjenjat e njëri-tjetrit, dhe, fare natyrshëm, vendosin ura lidhëse miqësie, dashurie, respekti. Shembujve nga shkrimtarë të sotëm shqiptarë me banim në Suedi, që Ulmar përmend më sipër, do t`i shtoja  edhe  disa nga poezitë e Sadulla Zendeli - Daja, i cili, në porositë për të rinjtë në mërgim shprehet:“Kur hyn në shpirtin suedez thellë, të japin forcë, fuqi, ide...Nëse hyn në shpirtin suedez, gjen gjëra shumë të mira. Por kemi edhe ne shqiptarët gjëra shumë të mira dhe këtu bëhet pikëtakimi.

Këtë lidhje shpirtërore e shohim dhe në bukuritë poetike të vargjeve të Demakut dhe Latifit, te proza e Hamit F. Gurgurit, i cili te tregimi “E shpëtuara e detit Jon”, paraqet mjaft bukur çastin, kur anija transoqeanike suedeze e, gjendur  në vendin ku ndodhi një nga tragjeditë shqiptare në detin Jon, shpëtoi të vetmin njeri të mbetur gjallë nga mbytja e anijes, vajzën e vogël Arta nga Shqipëria. Dhe, më tej, autori i tregimit shkruan se, kapiteni Hokan, e vendosi pa hezitim: “Unë kapiteni Hokan Shoman, shpreh gatishmërinë time që ta adoptoj vajzën, pasi nuk kam fëmijë. Jam i bindur se unë e gruaja ime do të jemi të denjë për ta edukuar mirë”. Ndonëse fati nuk e  mundësoi një lidhje të tillë birësimi, pasi vajza nuk i mbijetoi pasojave të tragjedisë, në rrëfimin e tij, shkrimtari tregon thellësinë dhe dashurinë e çiftit suedez, për të birësuar me ngrohtësi e përkushtim një vajzë të vogël shqiptare..

Ndërkaq, sjell në kujtesën time një pasdite kur po bëhesha gati të shkoja në shtëpi pasi po mbaronte orari zyrtar. Vjen në zyrë Robert Çeço, një djalosh i mençur, që kishte mbaruar studimet në Londër. Bashkë me të ndodhej edhe një grua disi e moshuar afro të gjashtëdhjetave. Berti ma prezantoi gruan e moshuar.

-Është amerikane dhe kemi një projekt të përbashkët, - më shpjegoi ai.

Nisëm të bisedonim dhe, kur kolegu im i ri, i tha mikeshës, se unë sapo isha kthyer nga Suedia, ku më ishte përkthyer një libër, gruaja u gjallërua shumë dhe m`u duk sikur u rinua brenda disa minutash. Sytë nisën t`i vezullonin ëmbël dhe fytyra i ndriste gjithë gaz. Pamja e mëparshme disi zyrtare, sepse ne porsa u njohëm, sikur u shkri si akulli në pranverë. Mes nesh, nisi një bisedë që na bëri të mos ndjenim orën që po kalonte. Mund të them se në pak minuta u vendos një miqësi e sinqertë. Shkaku: Nëna e gruas, e cila jetonte, ishte suedeze dhe familjarisht banonin në Amerikë, pasi ajo ishte martuar me një amerikan.

-Mund t`ju dhuroj një libër të përkthyer në suedisht për nënën tuaj, -  i them mikeshës suedeze.

Ajo mori librin në dorë, shihte shkronjat dhe gjuhën suedeze  dhe nisi ta shfletonte me interes të dukshëm. Ndiqja me sy leximin që bënte dhe vija re që sytë i ndrisnin. Fytyra e saj, brenda pak çastesh kishte marrë pamjen e një vajze të re.

-Mamaja do të gëzohet shumë, madje do t`a marr në telefon dhe do t`i tregoj për librin tënd, për ty, për përshtypjet e tua kaq të bukura për Suedinë, - më tha ajo me një zë mjaft të ngrohtë e miqësor. - Oh, ta dini sesa do të gëzohet mamaja ! Sa do të gëzohet ! – përsëriste ajo dhe sytë i vezullonin ëmbël. Në ato sy shkëlqimtar, më bëhej se shihja prushin e zjarrtë të dashurisë për vendlindjen e nënës, Suedinë.

Pastaj, ajo më pa drejt e në sy dhe më tha:

-Më vjen mirë që, ti, si shqiptar ke shkruar për Suedinë, për vendlindjen e dashur të  nënës sime. Ajo, çdo ditë flet për të.

-Po të shkruante një tjetër, nuk do ta respektonit  kaq shumë ? – e pyeta buzagaz.

-Sigurisht, por, ju,  shqiptarët...Nuk e di, por se ç`keni në shpirt, në zemër, një ngrohtësi që mua, gjatë këtyre javëve që jam këtu, më ka tërhequr shumë.. Nuk e di, nuk e di !, - përsëriste ajo teksa sytë vijonin t`i vezullonin....

Sjellë ndërmend vizitën në familjen Persson, ku kalova darkën e parë të porsa-mbërritjes në Boras. Ishte një mbrëmje, ku bashkë me ne,  ndodhej një mbretëreshë me emrin MIKPRITJE. ( Përshkrimin më të gjerë dhe më të hollësishëm të asaj mbrëmjeje e kam bërë te libri im ”Bukuri suedeze”.)

Dita e verës në Shqipëri, ngjason aq shumë me Midsomar të suedezëve...Urimet, veshjet popullore, karakteristike të festës, dalja në natyrë në mes të gjelbërimit, zbukurimet me kurora në kokë, me rrathë të thurur me lule shumëngjyrëshe në duar e qafë.... Veçse pak elementë ndryshojnë. Suedezët vallëzojnë rreth flamurit, kryqit - simbolik, të zbukuruar me ngjyrat e flamurit, me lule dhe gjelbërim. Shqiptarët festojnë, këndojnë e vallëzojnë, në parqe dhe mjedise pyjore të gjelbëruar dhe me lule. Në Elbasan, që është qyteti-simbol i Ditës së Verës, ata vallëzojnë e këndojnë pranë rrapeve shekullor të Byshekut, përdorin ballokumet, një ëmbëlsirë e veçantë elbasanase e përgatitur posaçërisht për festën e “Ditës së verës”.( Elbasani është vendi simbolik i festimit të Ditës së verës. Këtë festë, e feston e gjithë Shqipëria). Në mjediset e festës, në gostitë, qerasjet, në drekën që organizohet, në dy vendet janë gjithnjë të pranishëm flamujt kombëtarë.

Këto nuk janë rastësi, por janë të përbashkëta, si ndodhi, si vlera, si ndjenja njerëzore....

Mund të duket rastësi, por këto lidhje Shqipëri-Suedi,  kanë edhe karakter gjeografik dhe historik. Gjeografikisht jemi në të njëjtin meridian. Orën e kemi njëlloj. Sekondi nuk lëviz. Edhe një lexues i Ligjëratës së Ulmar, në shënimin e tij në fund, hedh idenë se “Për lidhjet e Konicës me Suedinë kisha lexuar edhe më parë nga ju një shkrim, por unë mendoj se do të ketë lidhje edhe më të vjetra se Konica e Ali Pasha...”

Do të thosha se, te shqiptarët ngjit shpejt ajo çfarë është suedeze. Siç shprehem te libri im “Bukuri suedeze”, gjyshja ime e konsideronte të shenjtë termometrin e Celsiusit dhe e mbante bashkë me sendet më të vyera në baulen e saj të nusërisë. Kur isha në klasën e pestë, ne nxënësit në orën e botanikës, kur mësuesja pyeste njërin nga ne: Cili është  ai shkencëtar, që i kushtoi tërë jetën luleve dhe bimëve ?, Atëherë, thuajse e tërë klasa, nga padurimi, por dhe nga dashuria për këtë shkencëtar të madh, thërrisnim si në kor: “-Ai është suedezi Karl Von Linne, mësuese !” Kurse, mua, kur isha vetëm 23 vjeç, më shpëtoi nga “pushkatimi politik” ”Promeksi suedez” (Një makineri suedeze për shpimin e tuneleve)”. Atëherë, rastësisht dhe nga pakujdesia, humba një dokument sekret të partisë së punës. Sekretari i partisë, i cili punonte me makinerinë suedeze, e mori mbi vete përgjegjësinë e humbjes së dokumentit. Nuk e dënuan, as atë dhe, as mua, sepse ai ishte i vetmi në Shqipëri, që dinte ta drejtonte makinerinë moderne suedeze “Promeks”, që përdorej për shpimin e  tuneleve.. Ia kishin nevojën dhe e falën. Duke falur atë, shpëtova edhe unë...

Nuk është e rastësishme që, skandinavët,  suedezi Erik Hans Thunman, danezi Pederssen, mbrojnë me argumente dhe me një natyrshmëri  e besueshmëri shkencore origjinën ilire të shqiptarëve. Nuk është rastësore, që Gustav Adolfi, në vitin 1809 takoi Ali Pashë Tepelenën dhe i dha atij shpatën e Karlit të XII, i cili, siç shprehet Ulmar “ishte luftëtari më i famshëm i historisë suedeze”. Nuk është e rastësishme që shumë studentë shqiptarë, edhe dekada më parë, edhe sot, zgjedhin universitetet suedeze për të vijuar studimet, veçanërisht universitetin e vjetër dhe me famë të madhe Upsalën. Ay studioi dhe mbrojti doktoraturën, edhe njëri nga shkencëtarët më në zë shqiptar, Besnik Sykja, i cili, fatkeqësisht u nda shpejt nga jeta...Nuk është pak, që, janë dy shqiptarë që kanë marrë Nobelin: Nënë Tereza për Paqen dhe, Ferid Murati, për Mjekësi. Është kandidat i merituar edhe Ismail Kadare.

Nuk jam superticioz, por, unë një familje rrobaqepësi, lidhjet e para me Suedinë i krijova me qytetin e Borasit, “zemrën” e tekstilit të Suedisë dhe më gjerë. Ky qytet, ka simbol, gërshërët e rrobaqepësit. Dhurata e parë suedeze, që ma fali Per Kettisen, rektor i Fjardingskolan të Borasit, ishte një karficë kollareje me stemën e gërshërëve. Më është bërë zakon ta mbaj vazhdimisht në kollare atë karficë, që ka të gdhendur simbolin e gërshërëve. Kur ndodh që nuk e kam vënë karficën në kollare, më bëhet se diçka më mungon...Madje, kur u ndodha në Suedi, Per Kettisen, duke vënë re dëshirën time për atë karficë me simbolin e gërshërëve, më fali edhe një tjetër, që, nëse e humbisja njërën, të kisha tjetrën. Por, unë i kam të dyja. I ruaj si dhurata të shenjta e simbolike.

Nuk është rastësore që, Suedia është nga vendet e parë, që njohën Pavarësinë e Kosovës dhe ndihmoi mbi 50 mijë shqiptarë për të banuar e punuar në Suedi. Nga takimet dhe bisedat me shqiptarë e ardhur në Suedi, dëgjoj dhe ndjej mirënjohje, dashuri dhe ndjenja të thella miqësie për Suedinë mikpritëse.

Kemi lidhje miqësore dhe shpirtërore, të cilat qëndrojnë mbi  çdo  lloj lidhje tjetër. Kujtdo mund t`i ndodh, që të ri gjatë  me njerëz të ndryshëm dhe, veç marrëdhënieve korrekte ose zyrtare, mund të mos krijojë  simpati e miqësi me ta. Kurse, me suedezët, duket se, njohjet vijnë fare natyrshëm, siç vijnë ëmbëlsisht tingujt e një kënge të bukur, që e kap menjëherë veshi dhe zemra, dhe ti kërkon ta dëgjosh vazhdimisht. Grupi i këngëtarëve ABBA, është shumë i pëlqyer për shqiptarët. Këngët e tyre i dëgjon shumë shpesh në mjediset shqiptare. Këto lidhje shpirtërore, rrjedhin e ngjizen  natyrshëm, ashtu siç rrjedhin të pastër e transparent përrenjtë kur shkrin dëbora, si flladet që rrëshqasin maleve dhe luginave kur vjen pranvera, si këngët e zogjve dhe frushullimat e krahëve të dallëndysheve, lejlekëve, simbole të pranverës...Edhe më parë, edhe në vazhdim,  përherë, mes dy popujve tanë do të ketë  pranverë ..

Këtë meditim për lidhjet e miqësisë shqiptare-suedeze, po i përfundoj me fjalët, që, Ulmar, duke falënderuar ata që janë shprehur miqësisht për referatin, ai u shkruan:

”...Do të mbetem me ju si mik, i lidhur për jetë me botën shqiptare. Kjo simpati, të mos themi dashuri, që u lind aq herët, në mënyrë të pashpjegueshme në rininë time larg në Suedi, sikur ra nga qielli dhe e mbajta si thesar afër zemrës... Samka, bashkëshortja ime e ka shpjegimin: Ishte vullneti i Zotit që unë do të takohesha një ditë me të, dhe për atë arsye fillova të interesohesha aq shumë për shqiptarët....”

 

 

Kadri Tarelli: NXËNËSIT U RIKTHYEN TEK SHKOLLA E RE DHE MODERNE “B. CURRI” NË DURRËS

Kadri Tarelli
Shkolla e re “B. Curri”
NXËNËSIT U RIKTHYEN TEK SHKOLLA E RE DHE MODERNE “B. CURRI” NË DURRËS
Më në fund, pas gati njëvit e gjysëm kohë, përfundoi së ndërtuari shkolla moderne 9-vjeçare “Bajram Curi” në zonën e Plazhit në Durrës. Nxënsit u rikthyen në shkollën e tyre të dashur, por tashmë krejt të re dhe modern me kuptimin e plotë të fjalës. Ndërtesa e bukur tre katëshe ndodhet në qendër të Plazhit, në sektorin “Hekurudha”, pranë rrugës kryesore Durrës – Plepa. Shkolla ka 27 klasa mësimore të mëdha dhe me shumë dritë, korridore të gjërë, palestër me përmasa të mëdha të shtruar me parket, dushe dhe dhoma xhveshje për nxënësit në orën e edukimit fizik, sallë konferencash, arkiv dokumentacioni, dhoma të veçanta për mjekun, stomatollogun, psikollogun dhe “Qeverinë e nxënësve”, zyra për të tre drejtuesit e shkollës dhe sekretarin. Të gjitha mjediset e brendëshme kanë të instaluar kaloriferë për sistem ngrohje qendrore. Uji i pijshëm nuk mungon për gjatë njëzet e katër orëve.

Nxënësit, që kanë patur fatin të jenë pjesë e asaj shkolle, e mbajnë mend mirë, se në ç’ kushte të vështira kanë qendruar e mësuar, sidomos kur futeshin tek ndërtesa e vjetër, ku klasat ishin tepër të vogla dhe me pak dritë, shkallë e korridore të ngushtë e me shumë kthesa. Mos flasim pastaj për ujë dhe kushte higjeno – sanitare, që duke përdorur një fjalë popullore, ishin “për faqe të zezë”. Akoma më mirë e njohin gjendjen mësuesit e vjetër, sepse me mundim i kanë përballuar vështirësitë. Edhe më të rinjtë, s’ mbeten pas, pasi të gjithë sëbashku ishin të detyruar të jepnin mësim në ato mjedise të papërshtatëshme e me shumë probleme.
Shkolla e vjetër punonte në dy ndërtesa të adaptuara, njëra e ndërtuar gjatë viteve të luftë së II-të, dhe tjetra, si më e mira dhe më e sakta, rreth vitit 1956. Klasat ishin të pakta dhe të vogla. Gjendja u bë më e vështirë, sidomos mbas viteve nëntëdhjetë, kur filloi mbipopullimi i zonës dhe u shtua shumë numri i nxënësve. Drejtorët dhe mësuesit, si i thonë fjalës, s’ kishin punë tjetër, veç prish mure e ndërto mure për adaptim klasash. Llaç e tulla dhe ustallarë nëpër këmbë. Rregullo çatitë që pikonin dhe ndreq tavane që binin. Mësimi zhvillohej në dy turne, cikli i lartë para dite dhe cikli i ulët mbas dite. Klasat me mbingarkesë nxënësish. As që behej fjalë për laboratorë, për të cilët ka aq shumë nevojë shkolla.
Në bisedë me drejtorin e shkollës z. Artan Malasi, ai shperhet mjaft i kënaqur dhe optimist, kur flet për shkollën e re të porsa ndërtuar:
“Kemi pak ditë që jemi futur në shkollën e re. Siç e shikon edhe vetë, shkolla është mjaft e bukur, por edhe me hapsira të bollëshme për mësim dhe veprimtari të ndryshme, që ka nevojë e zhvillohen gjatë ditës. Besoj se, me aq sa kam parë unë, është e vetmja shkollë në Durrës me këto kushte, mbase edhe të rralla në gjithë vendin. Është një investim madhor i Bankës Botërore e cila e meriton një falenderim nga i gjithë trupi mësimor, nga nxënësit dhe prindërit e zonës së plazhit. Detyra jonë si drejtues dhe mësues, dhe e gjithë nxënësve, është të kemi rezultate të larta më mësimdhënie dhe mësimnxënie. Kështu justifikojmë kushtet e mira për mësim, ndryshe nuk kemi kujt t’i qahemi veç vetes. Mjafton të përmend se e gjithë shkolla e fillon mësimin në ora 8.00, në mëngjes dhe e mbyll në fund të orës së gjashtë, në mesditë. Pra e gjithë shkolla punon me një turn. Një kërkesë dhe ëndër e çdo drejtuesi dhe mësuesi të Durrësit, por më shumë e nxënësve dhe prindërve të tyre, sepse dihen rezultatet e mësimit para dite, por edhe dobësitë e mangësitë e turnit të dytë, sidomos për nxënësit e vegjël të ciklit të ulët. Është e pavendt, të le pa përmendur edhe klasat, ose mjediset. për të gjithë laboratorët, të fizikës, kimisë, biollogjisë dhe informatikës. Na mbetet detyrë, dhe po përpiqemi, që t’ i plotësojmë sa më shpejt me bazë materiale, për t’ i vënë në shërbim të nxënësve dhe mësimit cilësor.
Sot për sot, në këto ditët e para, po mundohemi që të plotësojmë zyrat, klasat dhe korridoret me perde, stenda dhe lule, të cilat kërkojnë veç punës sonë, por edhe mjaft shpenzime. Duhen që të gjitha, aq më tepër që jemi në 100 vjetorin e pavarësisë, ndaj mundësisht të jenë edhe shumë cilësore. Jam i kënaqur se kemi gjetur mbështetjen e kolektivit të mësuesëve, por edhe të “bordit të shkollës” e sidomos kryetarit Z. Shefqet Myzyraj, i cili na qëndron pranë, sidomos në këto kohë mjaft të ngarkuara për ne. Si më urgjente, në këto javë të ftohta dimri, presim që Bashkia e Durrësit të na akordojë fonde për të vënë në punë kaldajen, në mënyrë që të vemë në punë sistemin e ngrohjes. Kështu, mësimi të zhvillohet normalisht. Është e tepërt ta them, po do të na ndihmonte shumë, sepse ndryshe ne nuk e zgjidhim dot. Nuk kemi forca.
Në fund të fjalës së tij z. Malasi theksoi: shkolla e re kërkon shumë punë, e përkushtim më të madh nga i gjithë kolektivi i mësuesëve, por edhe i vetë nxënësve, sidomos kur bëhet fjalë për mirëmbajtjen e mjeteve mësimore, paisjeve nëpër klasa, në palestër, në dushet dhe në dhomat e xhveshjes. Nuk mund të veçohet asgjë, kur bëhet fjalë për kujdesin që kërkojnë të gjithë mjediset e brendshëm dhe të jashtëm të shkollës. Është shprehje e kulturës qytetare që po edukojmë, ndaj dhe kërkojmë të zbatohet mirë nga të gjithë nxënësit tanë. Mendoj se kyç i sukseit është ndërgjegjësimi i secilit nga ne, drejtues, mësues, nxënës por edhe prindër, se shkollën duhet ta mirëmbajmë të gjithë. Ajo është e jona. Duhët ta mbajmë e ta kemi të bukur.
Urime ! Ta gëzojnë shkollën e re, me sa më shumë rezultate në mësim dhe edukim !
Durrësi dhe durrsakët presin të kenë edhe shkolla të tjera po kaq të bukura.
Përgatiti
Kadri Tarelli
 

Murat GECAJ:NDIHMESA E QEVERISË SË VLORËS, PËR ARSIMIN KOMBËTAR SHQIPËTAR

 

Me rastin e 7 Marsit, në vitin jubilar të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë:


NDIHMESA E QEVERISË SË VLORËS, PËR ARSIMIN KOMBËTAR SHQIPËTAR

 

Nga: Prof. Murat GECAJ

sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës

së Arsimtarëve të Shqipërisë

Siç është e njohur, shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, nga Kuvendi Mbarëkombëtar Shqiptar i delegatëve tanë, në Vlorë, më 28 Nëntor 1912, ishte ngjarja më kulmore dhe më e rendësishme në historinë e popullit tonë. Pas 500 vjet robërie, nën sundimin e tejzgjatur otoman, që përjetoi Kombi ynë, pas periudhës së ndritur e lavdiplote të Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, për herë të parë në histori, u krijuan kushtet dhe u nis udha e pavarësisë dhe lirisë së një populli, i cili kurrë nuk u mposht as nuk u gjunjëzua. Me gjithë pengesat e vështirësitë, që i dolën përpara atij, që nga koha e krijimit të shtetit të parë shqiptar, të kryesuar nga “Heroi i Popullit” Ismail Qemali, Shqipëria përparoi në udhën e pavarësisë e lirisë.

Pa u ndalur këtu në etapat historike që kaluam, arritëm në ditët e sotme të demokracisë dhe lirisë, kur Shqipëria punon e aspiron të renditet denjësisht në bashkësinë Europiane e Ndërkombetare.

Nderim për ata, që shpallën Pavarësinë Kombëtare!


x x x

Formimi  i shtetit të ri shqiptar, ndër te tjera, bëri të mundur që të  krijoheshin kushte të përshtatshme për çeljen e shkollave në gjuhën amtare dhe zhvillimin e arsimit në gjunën   amtare. Kështu, programi arsimor i Qeverisë së Vlorës kishte disa drejtime kryesore, si:

1)Vendosja e gjuhës shqipe, gjuhë zyrtare;

2)Përdorimi i detyruar i shqipes në administratë, shkolla, ushtri e kudo;

3)Hedhja e bazave fillestare të ligjshmërisë arsimore;

4)Përpjekjet për krijimin e sitemit arsimor kombëtar; 5)Karakteri shtetëror i shkollës shqipe me frymë kombëtare, demokratike e laike;

6)Përpjekjet për arsimin fillor të detyruar;

7)Përgatitja e mësuesve për shkollat fillore shqipe përmes shkollës Normale e kurseve të ndryshme;

8)Krijimi i mundësive që studentët shqiptarë të vazhdonin shkollat jashtë vendit etj.

Një ndihmesë të çmuar për realizmin e këtij programi arsimor dhanë figurat e shquara të arsimit tonë kombëtar, delegatë në Kuvendin e Vlorës, pra që përfaqësonin popullin tonë në atë mbledhje me rëndësi të madhe historike. Disa nga ata 63 delegatë, nga krahina të ndryshme shqiptare ose diaspora,  ishin mësues ose drejtues të shkollave shqipe. Ndërsa të tjerë e mbështetën me të gjitha udhët e mjetet hapjen dhe funksionimin e shkollave në gjuhën tonë amtare.

I.Kështu, ne sot shprehim nderimin e pakufishëm për mësuesit dhe drejtuesit e përkushtuar të arsimit kombëtar në gjuhën shqipe dhe delegatë në Kuvendin e Vlorës, të cilët janë:

- Luigj Gurakuqi, “Hero i Popullit” dhe “Mësues i Popullit”:, ministër i Arsimit në Qeverinë e Vlorës;

- Sali Gjukë Dukagjini, tani “Mësues i Popullit”, ish-mësues I shqipes në Normalen e Shkupit; zëvendës i Luigj Gurakuqi dhe drejtor i Arsimit për Qarkun e Beratit;

- Dhimitër Berati, mësues e drejtor shkolle, në Korçë;

-Hajdar Blloshmi, mësues i shkollës shqipe, në Ohër;

-Hajredin Cakrani, që çeli shkollë shqipe në vendlindje-pra në fshatin Cakran, bashkë me Thanas Floqin;

-Shefqet Daiu, që në vitet 1911-1912 shërbeu mësues i shkollës shqipes, në Dibër;

-Rexhep Demi, përhapës i arsimit shqip, në Çamëri;

-Thanas Floqi, drejtor i shkollë shqipe, në Korçë;

-Babë Dudë Karbunara, veprimtar i dalluar shkollës shqipe, në Berat, tani “Mësues i Popullit”;

-Mustafë Kruja, ish-mësues, në Durrës;

-Jani Minga, drejtor i arsimit, në Vlorë, tani “Mësues i Popullit”;

-Bedri Pejani, ish-mësues i shkollës shqipe, në Normalen e Shkupit:

-Murat Toptani, mësues shëtitës në Malësinë e Shkodrës; veprimtar i arsimit shqip, në Bukuresht.

 

II. Delegatë në Kuvendin Kombëtar të Vlorës, të cilët e mështetën fuqimisht arsimin dhe shkollën shqipe, ishin këta atdhetarë:

-Aqif Pashë Biçoku-Elbasan;

-Dervish bej Biçoku-Elbasan;

-Elmas Boce-Gjirokastër;

-Isa Boletini-Kosovë;

-Rasif bej Dino-Çamëri;

-Qemal Elbasani-Berat;

-Mit’hat Frashëri, pjesëmarrës në Kongresin e Manastirit dhe në Kongresin e Elbasanit;

-Dervish Hima, delegat i Ohrit dhe veprimtar i shquar i arsimit shqip atje;

-Hysen Hoxha, Gjiroikastër;

-Dhimitër Mbrorja,veprimtar i arsimit, në Korçë;

-Kristo Meksi-veprimtar i arsimit, në Gjirokastër;

-Rexhep Mitrovica, Kosovë;

-Lef Nosi, veprimtar i arsimit për të rriturit;

-Hamdi Ohri, Dibër

-Petro Poga, Gjirokastër;

-Hasan Prishtina,Kosovë;

-Nuri Sojlliu, Ohër;

-Vesel Rusi, Çamëri;

-Nebi Sefa, Lushnjë;

-Taq Turtulli, Berat;

-Ilias Vrioni, Berat e tjerë.

Pra, siç shihet, pothuajse të gjithë delegatët e Kuvendit të Vlorës, që shpallën Pavarësinë e Shqipërisë, më 28 nëntor 1012, ishin mësues dhe drejtues të shkollave shqipe, nga krahina të ndryshme të Shqipërisë e trojet tona amtare ose ishin veprimtar të dalluar për përhapjen e arsimit kombëtar, në gjuhën amtare shqipe.

(Të dhënat për delegatët e Kuvendit të Vlorës, nga fusha e arsimit kombëtar shqiptar, u bazuan edhe te libri i Prof. Bardhosh Gaçes, “Ata, që shpëllën Pavarësinë Kombëtare”, Tiranë, 1997)

x  x  x

Shkurtimisht, po ndalem dhe në ngritjen dhe funksionimin e disa shkollave shqipe, në atë periudhë, sidomos për krahinën e Vlorës, bashkë me rrethinat.

Është për t'u shënuar se, pas përgatitjeve të duhura, u arrit që në fillimin e dhjetorit të vitit 1912 edhe  në qytetin e Vlorës të riçelej një shkollë shqipe. Pasi kishte shërbyer me përkushtim në shkollën e Kaninës, në drejtimin e kësaj shkolle shkoi mësuesi atdhetar Jani Minga. Atë vit ajo pati afër 100 nxënës.

Vatra e dritës dhe e diturisë në Kaninë, u pasua nga shkolla të tjera në rrethinat e Vlorës. Kështu, për vitet arsimore 1912-1913 dhe 1913-1914 u hapën shkollat shqipe edhe në fshatrat: Kaninë, Dukat, Smokthinë, Kudhës, Vranisht, Tragjas, Oshëtimë, Drashovicë etj.

Por dhe në qarqet e rrethet e tjerë u vazhdua me çeljen e disa shkollave shqipe: dy në Elbasan dhe  nga një në Berat, Lushnjë, Kavajë, Shijak, Krujë e Durrës. Në atë periudhë, në krahinat ku e shtrinte veprimtarinë e saj Qeveria Kombëtare, arsimi u organizua në katër zona ose Drejtori Arsimore, pra në: Vlorë, Berat, Elbasan dhe Durrës.

Dikasteri i Arsimit i  Qeverisë së Vlorës, i cili drejtohej nga Luigj Gurakuqi, në detyrën e Ministrit të Arsimit,  i kushtoi kujdes të veçantë jo vetëm çeljes së shkollave shqipe, por dhe  sigurimit të mësuesve, sa më të aftë dhe kualifikimit të tyre. Me rëndësi ishte dhe hapja, nën kujdesin e “Mësuesit të Popullit” Sali Gjuka, e shkollës Normale përgatitore në qytetin e Beratit, për të cilën thuhej: '' sa vjen e po mbushet me nxënës, që duan të behen mësues".

Në fillim të gushtit 1913, Ministria e Arsimit, në Vlorë, botoi në gazetën qeveritare "Përlindja e Shqipnisë" një thirrje, drejtuar të gjithë popullit shqiptar. Synimi ishte për të përkrahur, në të gjitha rrugët e mënyrat, përhapjen e arsimit  tonë kombëtar. Autor i kësaj thirrjeje të zjarrtë ishte mësuesi dhe intelektuali kosovar, Sali Gjukë Dukagjini, ndihmës i Ministrit të Arsimit L.Gurakuqi. Në atë thirrje thuhej:

"Si çdo komb edhe shqiptarët, më të madhen rëndësi do t'i japin arsimit, se vetëm këtu e shohin dhe duhet ta shohin uzdajën (shpresën,-shënimi im, M.G.) e qytetërimit. Veç me përparimin e arsimit mund të humbasë o të tretet mjegulla e errësirës verbuese...Ndryshe, nuk shitohet kuçedra e padijes. Lirimi i Shqipërisë prej Turqisë, do të jetë kobi i paditurisë... Vetëm me arsim mund ta shpëtojmë Atdheun prej çdo shqelmi të mallkuar"(Gaz. "Përlindja e Shqipnisë", Vlorë, nr.1, më 6 gusht 1913).

Gjithashtu, u shtruan kërkesa të rëndësishme për zbatimin e detyrave të caktuara nga Qeveria Kombëtare e Vlorës  për mësimin (me shkrim e lexim) të gjuhës shqipe, e cila ishte shpallur gjuhë zyrtare. Me vlerë të veçantë ishte dhe hedhja e themeleve të terminologjisë së re shqipe, sipas sferave të ndryshme të jetës. Siodomos e rëndësishme ishte kjo masë akluale në administratën e re shqiptare, në shkolla e tjerë.

Falë shpirtit atdhetar e arsimdashës, të popullit e mësuesve të asaj kohe, pengesat që dolën u kaluan dhe shkollat shqipe, në qytete e fshatra, patën zhvillime të reja. Kështu, u hapën e funksionuan shkolla fillore e të mesme kombëtare. Ndër to, veçanërisht, dha ndihmesë të çmuar Normalja e Elbasanit, e hapur më 1 dhjetor 1917 dhe që u bë “fidanishte” e përgatitjes dhe aftësimit të mësimëdhënësve tanë për shkollat shqipe në mbarë trojet tona kombëtare.

Nga largësia e një periudhe afër 100-vjeçare, ne e hedhim me krenari vështrimin në të kaluarën tonë, duke kujtuar me nderim dhe respekt të veçantë, qindra e mijëra mësimdhënës tanë dhe drejtues të arsimit kombëtar shqiptar, të cilët nuk i kursyen dijet as aftësitë e tyre, mendore e fizike, që shkolla jonë shqipe të mbijetonte dhe të përparonte.

 

Tiranë, 3 mars 2012

 

 

Nga: Prof. Murat Gecaj: PËRBALLË “RREBESHIT” TË PYETJEVE NGA NXËNËSIT…

                                              PËRBALLË “RREBESHIT” TË PYETJEVE NGA NXËNËSIT…

                                                     (Në shkollën 9-vjeçare Babrru-Fushë, Tiranë)

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

 

 

Nga e djathta: Merita, Vironi, Mimoza  e  Murati (Tiranë, 7 dhjetor 2011)

1.

Sapo kishte përfunduar ai takim i bukur e mbresëlënës me nxënësit e klasave të shtata e të teta, në shkollën 9-vjeçare Babrru-Fushë të Tiranës. Me kërkesën time, njëra nga nxënëset më të shkathta mblodhi nga shokët e shoqet fletët, ku kishin të shkruara pyetjet e ndryshme, të cilat ata na i drejtuan,  me dashamirësi e zgjuarësi, si mua dhe kolegut tim Viron Kona. Ç’është e vërteta, ky kishte qenë edhe më parë në këtë kolektiv, pra ndihesh si në shtëpinë e tij. Ndërsa unë shkoja aty për herë të parë. Ftesa e bërë për ne kishte lidhje me një takim të mëparshëm, me mësueset e kësaj shkolle, Merita Prenga e Rita Bala. Ato treguan se, në vijim të veprimtarive të zhvilluara,  do të organizonin  një takim me ne të dy, ku do të flitej e bëheshin pyetje rreth librave, që ne kemi publikuar dhe për të cilët nxënësit kishin dijeni. Se për këtë gjë ata, sigurisht, do t’i ndihmonte edhe mësuesja e letërsisë, Merita.

Fletët, për të cilat fola më lart, m’i dorëzuan mua. Tashmë, ato i kam përpara dhe përsëri po përpiqem të rindërtoj “skemën” e atij takimi, në të cilin përjetova emocione dhe gëzim të natyrshëm, kur vërejta se sa të interesuar ishin nxënësit, që të dinin rreth jetës së shkrimtarëve e studiuesve të ndryshëm dhe që kanë publikuar libra, me interes edhe për ata. Nuk di se përse, po kur i shfletova ato pyetje e citime të nxënësve, më lindi mendimi t’i quaja “rrebesh”, drejtuar ndaj ne dy të ftuarëve të tyre. Kjo vinte se pyetjet ishin të shumta e të njëpasnjëshme dhe se ata ishin thelluar në jetëshkimin tonë dhe në përmbajtjen e disa nga librat, që kemi publikuar. Kush e ka përjetuar këtë gjë dhe, sigurisht, ne nuk jemi të veçantë, por të zakonshëm në pjesëmarrjen në një veprimtari të tillë, e kupton edne më  mirë se si ndihesh përballë syve vezullues e kureshtjes së pafundme të atyre djemëve e vajzave, të cilët sapo trokasin në dyert e jetës. Kështu, vërejtëm me kënaqësi se ata dëshirojnë të dinë rreth shumë aspekteve të krijimit letrar, publicistik ose shkencor, për jetën shoqërore e private të autorëve, se çfarë shërbimi I kanë bërë vendit e shoqërisë, me librat e tyre e tjerë.

 

 

Menjëherë, pas “rrebeshit”…

2.

Tashmë, që bëra një farë “hyrjeje” në këtë shkrim, besoj se lexuesi dëshiron të dijë se cilat ishin disa nga pyetjet e atij “rrebeshi”, përballë të cilit u ndodhëm unë e Viron Kona, shkrimtar dhe publicist i njohur. Për ta shuar këtë kureshtje, po i rendis ato më poshtë, duke filluar nga unë, pasi isha “i ri” në vizitën time aty:

1.-Xhaxhi Murat, meqenëse keni qenë pjesëmarrës në Kongresin e Drejtshkrimit të vitit 1972, si ju duken diskutimi i hapur dhe debatet, që zhvillohen herë pas here për dy dialektet e shqipes? (nga Deniona Prenga).

-Si ju lindi mendimi që t’ua kushtoni një libër pedagogëve tuaj, në Fakultetin Histori-Filologji të Uniersitetit të Tiranës? (nga Klodian Gjeloshaj)

2.-Xhaxhi Viron, pse ia keni venë titullin njërit nga librat tuaj, “Dielli është i imi”? (nga Elidjana Zuna)

-Keni shkruar edhe një libër për qendrimin përkohësisht emigrant në Greqi…Cilat kanë qenë përjetimet tuaja, në atë periudhë dhe si janë sjellur fqinjët tanë jugorë me ju? (nga Robert Delia)

-Nga e merrni frymëzimin për të shkruar libra artistikë, sidomos për fëmijët? (nga Greta Muja)

Pyetje interesante na drejtuan edhe nxënësit pjesëmarrës: Alkilda Prifti, Romarjo Bila, Brojan Kulla, Eva Biba e të tjerë. Sigurisht, si Vironi dhe unë, iu përgjigjëm me korrektësi e dashamirësi çdo pyetjeje, që na u drejtua dhe pastaj nxënësit e pranishëm e shprehën këtë gjë hapur.

Ndërsa, po aty, Besiana Dybeli lexoi një “ese” të saj, që e kishte titulluar “Letërsia”. Në të, ajo shkruante edhe këto radhë domethënëse: “Jam nxënëse në klasën e 8-të dhe po përpiqem t’i hedh hapat në jetë, bashkë me letërsinë. Kjo sepse ajo mua më bën të ndihem mire dhe të krijoj botën time të veçantë; më ndihmon të shpreh qartë dhe bukur ndjenjat e mia…Ndihem krenare dhe e privilegjuar, se letërsia më ka pranuar në gjirin e saj”.

 

“Xhaxhi Viron, lutem, më bëni një shënim në librin tuaj!”

3.

Pasi përfundoi takimi, për të cilin shkrova shkurt më lart, u ndiem disi “të çliruar”, por dhe të kënaqur, si unë e Vironi, që u ndodhëm ndërmjet atyre nxënësve, me të cilët bëhet punë e mirë dhe e organizuar për t’u rrënjosur atyre dashurinë për letersinë, dijet, krijimtarinë letrare e tjerë. Kjo gjë vërehet që nga kujdesi i drejtoreshës së shkollës, Mimoza Haxhiu, gjithashtu, mësueseve Merita e Rita dhe të tjerët.

Me këtë rast, bëmë disa fotografi të përbashkëta, për kujtim nga kjo veprimtari e paharruar. Kur po dilnim, aty në korridor, vërejta se disa nxënës mbanin ndër duar libra të V.Konës dhe iu drejtuan atij t’u bënte shënim në to. Vetëtiimthi, m’u kujtua libri i parë, që kam marrë me një shënim të tillë dhe që e ruaj në bibliotekën time, nga shkrimtari i shquar Fatmir Gjata. Aty për aty, Vironi u bëri shënime dashamirëse edhe këtyre nxënësve: Alkilda Prifti, Lorenco Kurti e Elidjana Zuna (kl.7-b) dhe Remarjo Bilo (kl.8-c).

…Nesër e pasnesër, përsëri do të marrim pjesë në takime të ngrohta me nxënësit, që janë  të pasionuar për leximin e librave letrarë e publicistikë a shkencorë. Me siguri, ata të shkollës 9-vjeçare Babrru-Fushë të kryeqytetit do ta mbajnë mend gjatë takimin e organizuar dje edhe në vitet pasardhës. Por ai takim do të renditet i veçantë edhe në kujtesën time e të mikut tim, Vironit, si një ndër më të bukurit. Prandaj, për këtë gjë, i falënderojmë dhe i përgëzojmë nismëtaret e organizimit dhe zhvillimit të tij!

Tiranë, 8 dhjetor 2011

 


Faqe 32 nga 38

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 31 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1373387
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Begzad Baliu

Me një aktivitet tradicional të Fakultetit të Edukimit të Universitetit të Prishtinës dhe grupit letrar Papa Kristo Negovani

PËRKUJTOHET PAPA KRISTO NEGOVANI DHE MËSUESIT PATRIOTË TË KOMBIT SHQIPTAR

Si edhe në dy vitet e mëparshme edhe këtë vit, me një manifestim të pasur kulturor e shkencor, grupi letrar “Papa Kristo Negovani” i Fakultetit të Edukimit të Universitetit të Prishtinës organizoi aktivitetin tradicional, në shenjë kujtimi e nderimi për Negovanin dhe për të gjithë mësuesit patriotë shqiptarë.Takimi u hap me disa këngë korale: “Himni i alfabetit”, “Për ty atdhe” dhe “Shqipëria”, interpretuar nga studentët e Fakultetit dhe drejtuar nga profesoresha e muzikës Ajmone Dhomi. Në vazhdim fjalën e hapjes e paraqiti dekani i Fakultetit të Edukimit, Profesor Hasan Muja, i cili foli për kontributin e Papa Kristo Negovanit për shkollën, alfabetin dhe gjuhën shqipe, i cili u bërë edhe simbol i patriotëve shqiptarë që u flijuan për gjuhën shqipe gjatë gjithë shekullin XX.Në kuadër të këtij takimi përkujtimor u bë edhe prezantimi i numrit më të ri të revistës shkencore të këtij fakulteti “Edukologia” 4/2011, për vlerat e së cilës foli kryeredaktoi i saj Profesor Begzad Baliu. Me pas aktori shqiptar nga Brukseli, Qamil Zekolli, recitoi një poezi kushtuar Papa Kristo Negovanit, shkruar nga bashkëkohësi i tij Risto Siliqi, rreth një dekadë pas vrasjes së këtij Mësuesi Patriot. Në emër të Grupit letrar përshëndeti arsimtarja Valedete Berisha, ndërsa në vazhdim lexoi një poezi kushtuar Çamërisë. Në këtë takim përveç një numri të madh studentësh (bacheller e master), ishin të pranishëm edhe profesorë të fakultetit, studiues dhe anëtarë të Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, disa prej të cilëve e morën fjalën dhe e përshëndetën këtë aktivitet tashmë tradicional të Fakultetit të Edukimit, duke kujtuar me këtë rast edhe disa mësues të tjerë patriotë të periudhave të mëhershme apo të luftës së fundit të UÇK-së në Kosovë, Maqedoni dhe Luginë të Preshevës.Vlora Kozhani, drejtuese e Programit

Lexo ma...