Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Dituria

MURAT GECAJ : NE PANAIRIN E 15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

 

NE PANAIRIN E  15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

-Fotoreportazh-

Nga: MURAT GECAJ


1.

Siç është bërë e natyrshme, tani e 15 vjet më parë, në kryeqytetin tonë organizohen panaire të librit, në ditë ta caktuara të nëntorit. Mund të flitet dhe të shkruhet shumë për to, se ato janë festa të vërteta dhe të gëzuara të letërsisë, kulturës, diturisë e përparimit, për secilën moshë të shoqërisë sonë. Ndërsa panairi i sivjetëm se ka një të veçantë e simbolikë mjaft domethënëse. Aty sikur janë përmbledhur e lidhur me fjongon “kuqaezi”, sa e sa libra të krijuesve, nga të gjitha trojet amtare e diaspora. Ata flasin direkt ose nënkuptojnë një ngjarje madhështore, një festë të jashtëzakonshme mbarëpopoullore, që  e presim në këtë 28 Nantor, pra 100-vjetorin e lavdishëm të shpalljes së Pavarësisë.

Kur shkon këto ditë në Pallatin e Kongreseve, të ngjan se ke përpara një “lumë” njerëzish, që hyjnë e dalin andej, me çantat e librave ndër duar, me sytë që u shkëlqejnë, me kënaqësinë dhe gëzimin e  marrjes me vete të shumë diturive e njohurive, por dhe kënaqësive tjera shpirtërore.

Jo vetëm që nuk e kam qëllim, por edhe as që mundem të përmend këtu sa e sa përurime librash, që janë bërë e pritet të bëhen  aty, deri sat të bjerë “sipari” I Panairit. Ato janë të dhjetëra shtëpive botuese e të qindra autorëve, të cilët e ndajnë kanqësinë dhe gëzimin e tyre të natyrshëm me lexuesit tanë. Megjithatë, po shënoj këtu disa radhë e po i shoqëroj këto me pak fotografi, nga aparati im, sa për të krijuar një përfytyrim edhe për përurimet, për të cilat fola më lart.

Pamje nga promovimi i librit

2.

Përurimi befasues për mua, por ndoshta dhe për të pranishëm të tjerë, ishte ai i librit të një autoreje italiane-shqiptare. Ajo kishte shkruar librin e parë të saj kushtuar pikërisht vajzës së dashur, tani 4-vjeçare, me emrin e bukur Anje dhe që e ka vendosur titull të tij. E ndoqa atë përurim interesant bashkë me kolegun e mikun tim, Sadulla Zendeli (Daja), nga Gostivari. Ai ka udhëtuar posaçërisht,  që nga Suedia, ku jeton familjarisht tash afër 50 vjet, për të marrë pjesë në këtë panair. Po sjell tani në kujtesë se, pikërisht vitin e kaluar, u njoha këtu me Dajën, kur kishte ardhur po me këtë qëllim. Ndërsa në prill 2012 u takuam përsëri në qytetin Boras të Suedisë, në 5-vjetorin e Shoqatës atdhetare e kulturore “Migjeni”. Ai është autor i disa librave, ndër ta, i fjalorit të madh suedisht-shqip, publikuar Shtëpina Botuese “Toena”. Tani ai po përgatitë dhalorin tjetër, po aq voluminoz, shqip-suesisht, mjaft I nevojshëm sidomos në atë shtet skandinav.

Jo vetëm ne të dy, por dhe miku im Ibrahim Hajdarmataj (erdhur nga Tropoja, në këtë panair) dhe të gjithë sa ishim në sallë, e ndoqëm me kërshëri tregimin e autores-nënë, të një  fëmije prematurë. Përmes 130 faqeve të këtij libri (“Anjes-660 gramë, yll e bukur”), Konçeta Marota rrëfen me gjuhën e një nëne shumë të dhimbshme, se si i kaloi me sukses gjithë ato të paparituara të rrezikshme, “bima e shpirtit” të saj, Anje. Por kanaqësia dhe gëzimi familjar ishin të shumtë, se fundi ishte tepër i lumtur.  Libri është botuar fillimisht në gjunën  italiane dhe tani në shqip.

Sa ndjenja të mira përjetuam ne, kur autorja na trefoil se tani Anje 4-vjeçare është e bukur, e shkathët, e zgjuar dhe se vazhdon rrethin e baletit! Gjithashtu, ajo shpjegoi para nesh se është nga Napoli dhe u rrit në Trento. Jetën bashkëshortore e lidhi me një shqiptar, Muharremin dhe familjarisht banojnë në Tiranë, që nga viti 2001. Pas vajzës së parë, Françeska, emrin hyjnor Anje e mori pikërisht nga Nëna e madhe e njerëzimit, Anje Gonxhe Bojaxhiu-Nënë Tereza.


Nga e majta: Daja, Konçeta Marota e M.Gecaj

Në përurim folën disa lexues, të cilët e vlerësuan këtë libër si një “enciklopedi” e vogël për familjen. Mendimi i përbashkët i tyre ishte se ai u shërben për lexim nënave e vajzave, por dhe bashkëshortëve e gjithë prindërve. Prandaj ata e uruan autoren për librin e saj të bukur dhe që t’i rriten sa më të lumtura, të dyja bijat e tyre.

3.

Po kaq interesant ishte edhe përurimi i librit fantastiko-shkencor, me autor ing.Agron Shehun, me banim të përkohshëm në Kanada. Ai është publikuar nga SHB “Filara” dhe e ka titullin paksa “enigmatik”, “Tokësorët në Hapësirë-Kohë…Ç’tronditje!”. U shprehën rreth vlarave të shumta të tij disa të pranishëm, miq e kolegë të autorit, si Sazan Guri, M.Gecaj, Fatmiroshe Xhemalaj, Xhevdet Velia, Meri Lalaj, Sali Hamzaj (redaktori) etj.

Është një libër i dobishëm, sidomos pë rrininë, por dhe për moshat e tjera, sepse shërben si një himn për njerëzimin. Ai flet se si mendimet dhe energjia pozitive e tyre e çojnë përpara botën etj. Ky libër, së pari, është botuar anglisht dhe tani u jepet lexuesve tanë në gjuhën shqipe.

Ndërsa sot në mesditë, kur mjediset e Pallatit të Kongreseve gumëzhinin nga lexues të të gjitha moshave, afër stendave të SHB “Toena”, përsëri bashkë me Dajën e mikun arsimtar e publicist, Ibrahim Hajdarmataj, ndoqëm përurimin e një libri të ri për fëmijë, të authorit mjaft të njohur, Bardhyl Xhama. Ai e ka titullin “Shtapia pa libra, si trupi pa shpurt” dhe përmban 32 rrëfenja për fëmijë. Rreth tij dhanë mendime disa krijues, si Pandeli Koçi, Sejdo Harka,  Xhevat Syla (ardhur nga Prishtina) e tjerë.

…Nesër dhe pasnesër përsëri do të gjallërojnë mjediset e Pallatit të Kongreseve, në Tiranë. Lexues të shumtë do t’i mbushin çantat me libra të rinj, pjesëmarrës të shumtë do të ndjekin përurime të tjera. Të gjithë autorëve krijues ju urojmë nga zemra: Libra sa më të shumtë e cilësorë, në përmbajtjen dhe paraqitjen e tyre!

Tiranë, 16 nëntor 2012

 

 

MURAT GECAJ:“NËNË SHQIPËRI, GËZUAR 100 VJET PAVARËSI!”

 

“NËNË SHQIPËRI, GËZUAR 100 VJET PAVARËSI!”

(Festime masive, në diasporën  shqiptare)

Nga: MURAT  GECAJ


1.

Nuk është aspak e vështirë që, përmes faqeve të ndryshme të internetit, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, të informohesh për gjallërimin e jetës kulturore e artistike, për festimet masive të bashkatdhetarëve tanë, në mbarë diasporën shqiptare. Me mallin e pashuar të emigrantëve, që janë me banim të përkohshëm në shtete të ndryshme të botës, ata i kanë zemrën, mendjen dhe sytë e përlotur drejt trojeve amtare. Jam njëri nga ata, që e pejetoj çdo ditë këtë dinamikë e, thënë sinqerisht, ndiej përmallim, kur lexoj për ato, që thashë më sipër. Megjithatë, nuk ka se si të mos ndjehem edhe krenar për bashkëkombësit tanë, të cilët jetojnë e punojnë kudo me dinjitet dhe dallohen ndër të tjerët, për atdhedashuri, zgjuarësi, sinqeritet, besnikëri, urtësi, dashamirësi e tjerë.

Kam mbledhur kaq shumë fakte e lajme, nga fesimet e këture ditëve në diasporën shqiptare, sa nuk di se cilët të përmend më parë. Megjithatë, duke kërkuar mirëkuptimin e bashkatdhetarëve tanë, po shënoj ndonjë prej tyre.

2.

Ja, një lajm i rrallë, tejet i veçantë dhe i gëzuar vjen nga Nju Jorku. Emigranti shqiptar Mark Gjonaj është shqiptari i parë, i cili u votua masivisht dhe fitoi gërën në zgjedhjet lokale aty, duke u bërë kështu anëtar i Asamblesë së kryeqytetit të Amerikës. Ndërsa në një lajm tjetër, po nga ai qytet i stërmadh, lexojmë këto radhë: “Edhe këtu në Nju Jork ndihet atmosfera e festes se 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.  Në Bronks, në bllokun e banimit  “Dardania”, është vendosur një parullë shumë e madhe, e cila lexohet që nga larg dhe ku shkruhen këto vargje:

“Ma kanë mbjellur shekujt, tremijë vjet   Lirinë,/    që të luftoja për Shqipërinë./ Pritëm, tokë e Arberit, pritëm se po vij,/ pa Kosovë, jo, nuk ka Shqipëri!/ Tungjatjeta, vëllezër, djemtë e Dardanisë,/ jam ushtar Kavaje, balli i  trimërisë,/ vëlla’ i  Adem Jasharit, nip’ i Skënderbeut,/ neve do ta “qepim” vetë, hartën e Atdheut!”.

Ndërsa një koleg e mik i mirë, pjesëtar i Shoqatës atdhetare-kulturore “Bijtë e Shqipes”, në Filadelfia të Amerikës, pasi ka informuar për një veprimtari të bukur  festive dhe i jam përgjigjur me një mesazh, njofton plot  me emocione, për një fakt të rrallë: “I dashur Murat! Te falënderoj për fjalët e mira, që na adresoni! 100-vjetori i Pavarësisë do të na bashkojë të gjithëve. Të njoftoj me kënaqësi se, më 28 Nëntor 2012, do ta ngremë Flamurin tonë kuqezi, në qendër të Filadelfias, gjë që ndodhë për herë të parë në emigracionin shqiptar të këtij qyteti. Gjithçka  është miratuar dhe tani presim datën e shenjtë. Me respekt: Vlashi Fili”.


Dyert e hapura katërkapakësh nga shqiptarët: “Mirë se vini, në Festën e Pavarësisë!”

Ndërsa unë e ndieva detyrim ndaj bashkatdhetarëve tanë në Filadelfia, ku janë dhe miqtë e mi Sadik Elshani, Llazar Vero, Hysë Hasa, Ivzi Çipuri etj., që t’i përgjigjesha atij: “O, sa lajm i bukur dhe emocionues, i dashur Vlashi, si për ju dhe gjithë shqiptarët! Sigurisht, këtë gjë ju e meritoni dhe e keni arritur me përkushtim të vazhdueshëm atdhetar. Ju uroj nga zemra e ju përqafoj ngrohtësisht e miqësisht, nga Tirana! Me shume respekt dhe vlerësim të larte për të gjithë ju: Murat Gecaj”.

Po bashkatdhetarët tanë të Shoqatës “Iliria”, me kryetare Ermira Zhurin, në Treviso të Italisë, çfarë kanë parashikuar për këtë festë madhështore?  Ka informime të shpeshta për këtë gjë. Por mendoj se është shumë domethënës  njoftimi-fotomontazh, që ata kanë përgatitur dhe po e bashkëngjes me këtë shkrim. Lexuesi e sheh qartë, se sa bukur e kanë menduar mbrëmjen  e tyre, me shprehjen e zemrave të bashkuara: “Nënë Shqipëri, gëzuar 100 vjet Pavarësi!”

“Ne, si komunitet, ju përshëndesim dhe ju ftojmë që, në qytetin  Kiel, në sallën e madhe të dhuruar nga Ministria e Arsimit Gjerman, duke filluar nga ora 17.00 deri ne 23.00, të jeni edhe ju pjesë e një shfaqjeje, që nuk besojmë se keni parë ndonjëherë te bashkëatdhetarët tanë. Është një shfaqje me të vërtetë shqiptare,  me rastin e Ditës së Flamurit, Ditëlindjes së Adem Jasharit, Ditës kur doli në skenë UÇK-ja, 100-vjetorit të Shtetit Shqiptar edhe pse ende të ndarë, e tëra e organizuar nga Shoqata Shqiptare “Mërgimtari”, e regjistruar në organet shtetërore gjermane”.

Më poshtë thuhet se do të krijohet një mjedis i mrekullueshëm, me kujdesin e Fatmir Krasniqit e Muharrem Durakut, me ketë këngë e valle dhe duke qenë të pranishëm artistë nga Elbasani, si dhe të ftuar nga Ambasadat e Shqipërisë e Kosovës, në Berlin.

Nuk mbeten prapa, në këto veprimtari të bukura dhe masive festive, as emigrantët shqiptarë në vende të tjerë, ndër ta, në Angli dhe në shtetet e Skandinavisë, si në Danimarkë, Norvegji e Hollandë. Ndërsa në Suedi, dallohet Qendra Atdhetare e Kulturore Shqiptare “Migjeni” e Borasit, me veprimtarin e njohur Sokol Demaku; po ashtu Lidhja e Shkrimtarëve, Artistëve e Krjuesve, me kryetar Hysen Ibrahimin. Aty bëjnë pjesë autorë të njohur e prodhimtarë, si Sadulla Zendeli-Daja, Zyrafete Kryeziu-Manaj, Bahtir Latifi,  Remzi Basha, Rizah Sheqiri, Fetah Bahtri, Hamit Gurguri, Murat Koci etj. Janë botuar ose janë gati të dalin nga shtypi disa libra të tyre, me temë atdhetare, kulturore e shoqërore.

Kuvendi i Shqiptarëve të Zvicrës dhe Universiteti Popullor Shqiptar i Gjenevës, në bashkëpunim me shoqatën e Autorëve Shqiptarë “Pranvera-81” dhe shoqatat tjera shqiptare në Nenshatel, i çelën festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë, me orët letrare nga autorët e Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, të kryesuar nga Adem Demaçi.


Nga e majta: S.Demaku, H.Gurguri, V.Kona, K.Hoxha, P.Kettisen, M.Gecaj e S.Persson (Durrës, 19 nëntor 2012)

E  lashë për në fund këtë fakt të bukur: Dje, pra  më 19 nëntor 2012, një grup kolegësh nga Tirana ishim të ftuar në mjediset e shkollës 9-vjeçare “Demokracia” të Durrësit, me drejtor Abdyl Buçpapajn. Atje morëm pjesë në festimin e organizuar, nga mësues e nxënës, të 100-vjetorit të Pavarësisë. Të pranishëm ishin disa veta nga qyteti Boras  i Suedisë. Ndër ta, ishin emigrantët shqiptarë, mësuesit e shkrimtarët Sadulla Zendeli (Daja) e Sokol Demaku, si dhe drejtori i shkollës suedeze të qytetit të Borasit, “Fjërdingskolan”, Per Ketisen e mësuesja Sonja Persson, me të cilët kanë lidhje të ndërsjellta binjakëzimi. Gjithashtu, kishin ardhur disa të ftuar nga Kosova, shkrimtarë e mësues, si Adem Zaplluzha e  Kadrije Mëniqi.

Por, ajo që na tërhoqi vëmendjen të gjithëve, ishte se, bashkë me ne, aty ishte edhe mësuesi e shkrimtari Hamit Gurguri, emigrant në Suedi. Me një qeleshe me simbolin e flamurit në kokë dhe me flamurin kuqezi në dorë, ai po e vazhdonte udhëtimin e tij,  më këmbë, nga Drenica e Skënderajt të Kosovës, për në Vlorë, atje ku më 28 Nënntor 1912 u ngrita Flamuri ynë Kombëtar.  Të gjithë ne e përshëndetëm nga zemra  Hamitin dhe i uruam udhëtim të mbarë, bashkë me nismatarë të tjerë nga Kosova.

…Pra, përmbledhurazi, po nënvizoj këtu se shembujt janë të shumtë, entusiazmi është i papërshkruar edhe ndërmjet emigrantëve shqiptarë, në shtete të ndryshme të botës. Gëzimin e festës së 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, natyrshëm, ata e gërshetojnë me veprimtari masive, të zgjedhura e të bukura. Kështu, ata po e dëshmojnë veten, para komuniteteve të vendeve tjera, se shqiptarët janë njerëz të zhvillimeve të raja demokratike në botë, të lirisë dhe pavarësisë së popujve.

Tiranë, 20 nëntor 2012

 

 

Viron Kona: Përshëndetje, "Dorela"!

 

PËRSHËNDETJE, “DORELA”!

(Libër i ri për fëmijët, nga Prof. Murat Gecaj)

Nga: Viron KONA

shkrimtar e publicist-Tiranë


Të nderuar lexues! Para se të flas pak radhë për librin e ri, “Dorela”, dëshiroj ta ndaj me ju gëzimin tim dhe të autorit të tij, mik e koleg i imi i pandarë, se pikëtisht sot, në ditën e shënuar të 7 Marsit 2012, pra në Festën e Mësuesit, ai doli nga shtypi dhe mbërriti në duart e këtij gjyshi dhe të mbesës së tij të dashur. Pra, a nuk ishte kjo një dhuratë kaq e bukur, e veçantë dhe mjaft domethënëse?...

Para disa javësh, prof. Murat Gecaj, studiues dhe publicist i njohur, më kishte thënë se po përgatiste për botim një libër me skica – rrëfenja, ku shkruante për ndodhi të bukura dhe vizita në mjedise të ndryshme të kryeqytetit, së bashku me mbesën e tij emërbukur, Dorela.(A e vëreni, se ai “fsheh” brenda tri nota muzikore: do+re+la?). Sa herë që uleshim në ndonjë lokal dhe pinim kafe, profesori i nderuar e çonte fjalën tek ecuria e punës me librin, fliste me pasion për episode dhe ngjarje të reja që e ngacmonin, të cilat i hidhte menjëherë në letër, me dëshirë dhe ngazëllim. Dukej qartë që prof. Murati e kishte shumë për zemër botimin e këtij libri. Kështu që, për diskutimin e ngjarjeve të veçanta, përfshiheshim me dëshirë edhe ne, miqtë e tij më të afërt. Kur, më në fund, ai më dha lajmin se librin e kishte gati për botim, më rrëmbeu dëshira dhe padurimi që ta lexoja sa më shpejt. Doja të shuaja kureshtjen, por edhe sepse kisha marrë përsipër t`i bëja “hyrjen” këtij libri.

Për t`u futur drejt e në temë, më duhet të them se, librin e lexova me një frymë, gjë që rrallë më ndodh me libra të tjerë. E nisa me tregimin “Kopshti im, me një emër të madh, Nënë Tereza” dhe deri te rrëfenja që mbyll faqet e fundit të librit ”Unë e di, se kush e çoi Bubulinon në Suedi”. Njëri rrëfim më i bukur dhe më mbresëlënës, se tjetri. Thuajse, në të gjithë hapësirën e skicave e rrëfenjave, përpara syve të lexuesit jeta dhe ngjarjet e librit, zhvillohen me ritëm e gjallëri, me dialog dhe batuta, që të ngazëllejnë dhe të bëjnë që të mos ndahesh dot, nga “Dorela”.

Të shkruash për fëmijët, është gjithnjë e vështirë, sepse, që ata të të lexojnë e pëlqejnë , doemos duhet të shprehësh ndjenjat më të thella dhe më të sinqerta të shpirtit dhe të zemrës tënde.

Dhe, duhet t`i shkruash bukur. Përndryshe, je lodhur kot! Fëmijët, nëse nuk e pëlqejnë një libër, nuk dinë të bëjnë “lajka dhe ojna”, por, pa dashur t`ia dinë se çfarë ëndërron e dëshiron autori, ata e lënë librin mënjanë, në një qoshe dhe vrapojnë tek ato lodra, që kanë më shumë qejf. Kam parandjenjën se këtë libër, lexuesit e vegjël, si edhe të rriturit, do ta dëshirojnë shumë ta lexojnë dhe ta kenë në bibliotekat e tyre.


”Dorela” dhe gjyshi i saj, e “marrin” lexuesin përdore dhe i rrëfejnë me çiltërsi e sinqeritet ngjarje, skena, ndodhi, episode dhe “aventura”, që kujtdo do t`i pëlqenin. Janë skica e rrëfenja, që lexuesi i përjeton thuajse çdo ditë, por të shprehura me një këndvështrim interesant dhe origjinal, të shkruara me një stil të thjeshtë dhe tërheqës. Prandaj them se lexuesit e vegjël, nuk do ta lëshojnë librin nga dora, madje, duke u emocionuar, do të përfytyrojnë dhe ëndërrojnë që, edhe ata, ta keni fatin e shoqes së tyre të vogël, Dorelë. Se edhe ata do të dëshironin shumë, që gjyshi ose gjyshja, t`i marrin për dore dhe të shkojnë bashkë në kopshtin zoologjik; të bëjnë shëtitje në sheshin kryesor të kryeqytetit dhe të shohin nga afër Skënderbeun hipur mbi kalë; të shkojnë në teatrin e kukullave, në cirkun e Tiranës dhe të argëtohen me numrat akrobatikë dhe lojërat e bukura, që zhvillohen atje…

Duke shfletuar faqet e librit, përfytyroj dëshirat e lexuesve – fëmijë. Ato vijnë duke u rritur, ndërkohë që pyesin të afërmit e tyre, prindërit dhe gjyshërit: Përse nuk veprojnë edhe ata si gjysh Murati, i cili e merr me vete në shëtitje Dorelën e tij të shtrenjtë? Përse nuk i shëtisin edhe ata mbesat dhe nipërit e vegjël, t`u tregojnë atyre bukuritë e qytetit dhe të Atdheut? Ndërkohë, që në ato shëtitje, edhe ata kanë dëshirë të shprehin mendimet e tyre, të bashkëbisedojnë…Sigurisht që, gjyshi ose gjyshja, edhe do t`i qerasin me fruta, çokollata, pije freskuese. Pastaj, pas shëtitjes, me gaz e hare, do të kthehen në shtëpi. QUOTE shtë bukur kështu, apo jo? Dhe, fëmija me sytë e ndritshëm, pasi ka shijuar bukurinë e shëtitjes, do të pyesë me buzëqeshje dhe sytë plot shkëlqim:

-Gjysh, a do të dalim përsëri në shëtitje?

Ndërsa gjyshi do ta përqafojë mbesën ose nipin e tij të dashur, me të gjithë zjarrin e zemrës dhe do t`i përgjigjet ëmbëlsisht:

-Po, o xhan, doemos që do të dalim përsëri në shëtitje. Por, ti, do të më japësh fjalën, se do t`i mësosh mirë mësimet dhe do t`i kryesh të gjitha detyrat, që të ka dhënë mësuesja…

Nga leximi i këtyre skicave e rrëfenjave, shqëruar me mjaft fotografi të gjetura, të bukura dhe shprehëse, mësojnë edhe të rriturit, prindërit dhe gjyshërit e fëmijëve. Ata do ta “vrasin” mendjen, se çfarë duhet të bëjnë më shumë e më mirë për edukimin dhe argëtimin e vogëlushëve të tyre të dashur. Jo vetëm duke i përkëdhelur e përqafuar ose duke u blerë fruta dhe ëmbëlsira, por edhe duke u kushtuar ca më shumë kohë e vëmendje, duke i shëtitur, duke i nxitur të lexojnë libra, duke u dhënë krahë e nxitje dëshirave dhe ëndrrave të tyre të porsaçelura.

Libri ka një personazh real, mbesën e profesorit Murat Gecaj. Por, nga mënyra se si është shkruar, krijova mendimin se “Dorela” është një përgjithësim artistik. Pra, nuk kemi të bëjmë thjesht me disa skica-rrëfenja të përjetuara, po me krijime artistike, marrë nga përditshmëria dhe shkruar mjeshtërisht, me muzikalitet dhe ritëm jetësor. Kjo anë e dukshme e librit, i jep leximit të tij më shumë hijeshi dhe bukuri.

Natyrisht, kur një gjysh shkruan për mbesën e tij, kërkon në fjalorin e vet fjalët dhe shprehjet më të bukura, më të dashura dhe më të ëmbla. Kështu ndodh edhe me “Dorelën”. Gjyshi-autor, i shpreh mbesës së dashur fjalët më të ndjera të shpirtit dhe të zemrës së tij fisnike. Ai shpërndan në faqet e librit fllade të ngrohta përkëdhelie dhe dashurie, me një gjuhë shqipe të qartë, si kthjelltësia e përrenjëve pranverorë dhe lumenjëve alpinë, që rrjedhin me gurgullimë të ëmbël e melodioze nga kodrat e malet.

Fëmija është mrekulli njerëzore. E ndjemë dhe e duam këtë mrekulli, gjithnjë vezulluese, të pastër dhe të qeshur si rrezet e diellit, si ujëvarat e kaltra, si këngët e gëzueshme të zogjëve, si dritën e syve. Dëshirojmë të ndjemë vazhdimisht gjallërinë, thirrmat dhe zërat e hareshëm të vogëlushëve: në kopshte e shkolla, në oborre dhe shtëpitë tona. Ato na mbushin edhe ne të rriturive, qofshim prindër ose gjyshër, me dritë dhe gëzim të parrëfyer. Ato i japin më shumë kuptim dhe vlerë ditës dhe jetës sonë, na bëjnë më të qeshur, më të mirë, më të dashur dhe miqësor. Por edhe na ndihmojnë të zbutim ashpërsinë e jetës, na lehtësojnë brengat dhe vështirësitë…

Është interesante, plot dritë dhe ajër hapësira, ku lëviz Dorela me gjyshin e saj të dashur: në kopshtin zoologjik, në festën e Abetares, në Cirkun e Metropolit, në Teatrin Kombëtar për fëmijë dhe në Festën e Pavarësisë; vijon me ndodhi të këndshme me macen veshprerë “Kiti”, me bibliotekën e vogël të Dorelës. Pastaj, shfletimi i librit na çon te pjesa e dytë “Dashuri e miqësi”, ku autori rrëfen për miqësitë e shumta dhe mbresëlënëse të Dorelës: “Lali im, Deivisi”, “Sainteresanet, vendi i shenjtë!”,”Të kam shumë xhan, Mattia!”, “Enola, e teta Manjolës…”, ”Vizitë te shtëpia e Renit dhe Arkelit’, ”Sofiana dhe kusherirat e tjera”, ”Fqinja ime, Esti”, “Bendedeta, “lepurushja””….Në vazhdim, vjen shpejt pjesa e tretë, e titulluar “Shokët e Babushit”, që çelet me “Bukur, me xhaxhi shkrimtarët” dhe shkon te “Një pyetje befasuese”, te “Kërcime të paharruara, me gjyshat”…

Libri ndalet te, “Kur udhëton nëpër trojet shqiptare”, ku përshkruhet në mënyrë emocionuese takimi dhe biseda e ngrohtë e autorit të librit, me këngëtaren e madhe shqiptare nga Kosova, Nexhmije Pagarusha. Dhe përfundon me, “Unë e di, se kush e çoi Bubulinon në Suedi”.

Duke parë larminë dhe shumëllojshmërinë e temave, që fokuson libri, natyrshëm, lexuesit i shkon mendja te bota e gjerë dhe hapësirat e saj të mëdha, pa kufinj. Edhe vetë jeta e njerëzve, e tillë është. Një mendim i ngushtë të mbyll në një botë të vogël, kurse një “hapje”, një “shëtitje” në qytetin, atdheun, rruzullin tokësor - ”shtëpinë e njerëzimit”, të bën të mendosh, sesa shumë bukuri e mrekulli kemi rreth e qark. Jeta gjallëron dhe shfaqet e bukur, e begatë, e larmishme dhe me llojshmëri aromash e ngjyrash, ndonëse, ndonjëherë edhe me ashpërsi të tejskajshme. E, megjithatë, njeriu duhet të lëvizë, t`i ndjejë e t`i përjetojë vlerat e pafundme të jetës, por edhe të mbaj qendrim ndaj problemeve dhe ngjyrave gri të saj, të ndikojë që ato ngjyra gri, të bëhen të ndritshme, të bukura. Jeta na jepet vetëm njëherë dhe, ajo, duhet jetuar.

Si pa kuptuar, “Dorela” na vë në mendime dhe na bën një ftesë të këndshme: ”Merruni më shumë me ne, fëmijët; na kushtoni ca më shumë vëmendje; dëgjoni mendimin dhe zërat tanë; na i plotësoni dëshirat dhe ëndrrat, që kemi për jetën, të ardhmen…Pa, mendoni pakëz? Çfarë do të dëshironit të bënin prindërit dhe gjyshërit tuaj për ju, kur ishit të vegjël ? Se, edhe ju, keni qenë dikur të vegjël, apo jo?”

Ndërkaq, “Dorela” me skicat dhe rrëfenjat, troket lehtë-lehtë në përfytyrimin e ne lexuesve të rritur, na sjell në kujtesë fëmijërinë tonë, lojërat, zënkat, harenë, këshillat pa fund e, ndonjëherë, edhe përlotjen, pas një qortimi të butë. Mbi të gjitha, duke na e kujtuar fëmijërinë, ky libër na bën që ta rijetojmë atë edhe një herë.

Të falënderojmë prof. Murat Gecaj, që me këtë libër publicistik-letrar u ke dhuruar fëmijëve tanë një buqetë vezulluese, e cila përmban aromat dhe ngjyrat më të bukura të natyrës dhe shpirtit njerëzor! Kurse ne, të rriturve, na ke emocionuar e na ke dhënë kënaqësi. Na ke lumturuar me nipërit e mbesat, vazhdimin tonë…

(Ky libër është me ngjyra dhe ka recensionues: “Mësuesin e merituar” Bardhyl Xhama, publicistin Fiqiri Shahinllari dhe arsimtarin Ibrahim Hajdarmataj. Është botuar nga SHB “Filara”-Tiranë, i mbështetur nga: Fatmir Xhemalaj, Sadulla Zendeli-Daja, Antonin Markaj, Sokol Demaku, Bahtir Latifi e Ibrahim Gashi)

Tiranë, 7 mars 2012

 

 

Viron KONA: Ju dua, më shumë se veten !

Ju dua, më shumë se veten !

Duke lexuar vëllimin poetik “Ditari i dhimbjeve”, të Sadulla Zendeli - Daja

Shkruar nga Viron KONA

Duke bashkëbiseduar me prof. Murat Gecaj, teksa pinim nga një kafe dhe uronim njëri-tjetrin për Ditën e Mësuesit - 7 Marsin, erdhi biseda te Sadulla Zendeli - Daja. I thashë Muratit, se kisha shkruar diçka për të, nisur nga libri i ndjeshëm i poetit dhe gazetarit Bahtir Latifi. Shtova, se në atë libër më bëri përshtypje përshkrimi dhe jeta e këtij njeriu dhe, unë, ndonëse nuk isha pasur rastin ta njihja, u shpreha me fjalë zemre për të. Kisha lexuar që Sadulla Zendeli - Daja, kishte qenë i detyruar të linte vendlindjen nga rrethanat e kohës, dhe, që nga viti 1966, ndodhet me banim në Suedi, qytetar i këtij vendi nga më të përparuarit e Europës dhe botës. Nga jetëshkrimi që bënte Bahtiri për këtë njeri zemërmadh, më kishte bërë përshtypje të thellë jeta e tij interesante në mërgim, e pajisur me një fuqi njerëzore, gati e mbinatyrshme, jetë të cilën mund ta besosh dhe të materializosh vetëm tek njerëz me zemër të artë, me karakter të fortë dhe të qëndrueshëm, njerëz me vlera të gjithanshme, që në çdo kohë janë të gatshëm të çlirojnë dhe emetojnë energji të mëdha pozitive e njerëzore në fushat e jetës: në punë e arsim, në kulturë e veprime humane, në ndihmë të atyre që kanë nevojë për një nxitje, për një fjalë të mirë, për një kapje për dore, sa të mësojnë të ecin vetë. Shembulli dhe jeta e këtij njeriu, ato çfarë shkruhen për të në librin e Bahtirit, të bëjnë të mendosh se, shqiptari, me forcën dhe vullnetin e tij, mund të arrij gjithçka. Sadulla Zendeli - Daja, është modeli dhe shembulli më i mirë për të ecur gjithnjë përpara në këtë jetë dhe që nuk ndalet asnjëherë në rrugën e tij, sikurse, nuk i frenon asnjëherë forcat, energjitë, ëndrrat, dëshirat për të bërë më të mirën për njerëzit.

Pasi mbarova këtë ligjëratë plot pasion për Sadulla Zendeli - Daja, prof. Murati më tha se, e kishte takuar Sadulla Zendeli ( Daja ), në Panairin e 14-të të Librit, “Tirana - 2011”, ku siç u bë e njohur nga shtypi, morën pjesë rreth 90 shtëpi botuese dhe shumë autorë të gjinive dhe fushave të ndryshme të letrave. Sadulla kishte ardhur të përuronte një fjalor suedisht - shqip dhe librin me poezi të përmendur më lart me vjersha, “Ditari i dhimbjeve” ( me redaktor e hyrjen, nga Skënder Hasko ). Kështu që, edhe kureshtja ime për të mësuar më shumë për këtë njeri, erdhi duke u rritur. Në bisedë prof. Murati, më shpjegoi, se përse shqiptarët në Suedi, e thërrasin Sadulla Zendeli – Daja. Ai ka punuar atje për formimin e Shoqatës “Iliriada” dhe çeljen e shkollës së parë shqipe, në vitin 1975. Gjithashtu, për t`u ardhur në ndihmë emigrantëve shqiptarë, ai hartoi një gramatikë shqipe dhe fjalorin e parë suedisht - shqip, në vitin 1994, me 17 mijë fjalë dhe më pas një tjetër me 28.500 fjalë. Gjithashtu ai ka përgatitur edhe një tekst gramatike, për nxënësit e klasave I-IX; një fjalor për fëmijë, shqip - suedisht, me ilustrime të shumta dhe që i mësojnë fëmijët sesi ata të njohin botën nëpërmjet një atlasi të përpiktë dhe shkencor gjeografik që titullohet: “Bota në pëllëmbë të dorës”. Krahas këtyre, Sadulla ka publikuar tregime në revistën shqipe “Besa”, është angazhuar me drejtimin e bibliotekave të disa shkollave, ka shkruar një katalog të librave në gjuhën shqipe dhe gjuhët tjera ballkanike, që ndodhen në bibliotekat suedeze, ka hartuar tekst për “Historinë e shqiptarëve, nga viti 600 p e re dhe deri më 1973”…
-Sigurisht që Bahtir Latifi, poet dhe gazetar i talentuar, ka shkruar gjithçka mirë dhe bukur për portretizimin e karakterit të këtij personaliteti shqiptar në Suedi, - shtoi prof. Murat Gecaj, - por Sadulla ka botuar edhe libra. Madje, unë kam edhe një fotografi me të dhe një libër të tij, për të cilin, ti si shkrimtar, ke mundësinë të shprehesh më shumë.
U entuziazmova nga ky mendim dhe iu futa leximit të librit poetik “Ditari i dhimbjeve”.
Isha ende në faqet e para dhe, teksa lexoja, për një çast mbajta frymën:
“Ndërkohë këpucët,
shkelnin mbi shpirtin e pafajshëm”
Mjaftojnë këto vargje për të thurur një roman të tërë, një roman emocionues, të dhimshëm, të vërtetë, siç është dhe vjen jeta për shumë njerëz në këto botë. Padrejtësi ? Sigurisht që po. Dhe, poeti, Sadulla Zendeli - Daja, sikur na thotë: Nuk duhet vepruar kështu, nuk duhet dënuar njeriu padrejtësisht, sepse jeta e njeriut është e shtrenjtë, si vetë natyra, fusha, malet, deti, zogjtë, pemët, lulet, njerëzit e mirë, përrenjtë gurgullues dhe të kulluar. E lini jetën të vijojë, të jetoj si përroi, si lumi, mos ia prisni rrugën, mos e shkelni dëborën e bardhë, mos e fikni zjarrin e jetës, mos i shuani yjet dhe dritat, se jeta duhet të vazhdojë....

Emigracioni një fatkeqësi. Veçanërisht në fillimet e tij, një zgjedhë, një vështirësi, një karantinë. Edhe më pas, jo se është më i mirë, por dukja është më e mirë. Njerzillëku i atyre që ke përreth mund të jetë i mirë, sepse varet ku je, në cilin vend dhe në cilin shoqëri do që të ndërtosh jetën dhe ardhmërinë tënde dhe të fëmijëve. Ka nga ata që rezistojnë, ka nga ata që tërhiqen. Ka nga ata që mbeten në mes të rrugës. Por, jo mëshirë, por forcë, karakter, besim, shpirtmadhësi. Tregoje veten se kush dhe cili je, mos u dorëzo, se kudo që të shkosh do të gjesh njerëz të mirë, që do të të duan, do të të afrojnë dhe do të ndihmojnë. Nuk duhet të na vijë turp kur na ndihmojnë, se të gjithë njerëzit kanë nevojë për ndihmë. Askush nuk është i përkryer. Por, mëshirë ? Jo ! Jo mëshirë, sepse, pastaj, vlera e jetës shumëzohet gjatë gjithë kohës me mëshirë, dhe mbetesh i mëshiruar. Të mëshiruar jemi vetëm përpara Zotit. Përpara njeri - tjetrit, jemi dhe duhet të jemi krenar dhe harmonik, ta duam, ta respektojmë dhe ta mbajmë të pastër qenien tonë, ekzistencën tonë, shoqërinë tonë njerëzore.
Kërkojmë nëpër hapësirën kozmike të pafund qenie të gjalla, qenie si ne ! Pse ? Sepse na duket vetja “të vetmuar”. Sepse na duket vetja se, në të gjithë këtë Gjithësi, jemi vetëm ne dhe kemi nevojë për shokë e miq.
Por, jemi afro 7 miliardë ! Nuk i gjejmë dot shokët dhe miqtë këtu ku jemi !? Sigurisht, por duhet të kujdesemi ca më shumë për vetveten si njerëz, të nderojmë e respektojmë më mirë veten dhe llojin tonë...Por, edhe të kërkojmë respektin nga të tjerët. Bota është ekuilibër, harmoni.
Jeta ka plot çaste. Mos vallë gjithnjë jemi të gëzuar? Mos vallë gjithnjë jemi të mërzitur e trishtuar? Mos vallë gjithnjë jemi të qetë? Mos vallë gjithnjë jemi nervoz dhe të zemëruar? Të gjitha këto i kemi. Kjo është jeta, me gëzime e hidhërime, me dhembje e kënaqësi, me bukuri e harmoni, me dashuri vëllazërore mes nesh. Qoftë kjo fjalia e fundit përherë!
Njeriu është qenie e natyrës. Njeriu ka jetën e vetë, hallet e veta, vazhdimin e vetë, qëllimin e vetë. “Nuk është kollaj të sakrifikosh dhe të braktisësh të gjitha, sepse dikush është në vuajtje edhe mundim !?” Por, ama, po e bëre këtë, je, mbi, të gjithë. Je i fituar, je i lumtur, je i nderuar, je NJERI. Ke fituar mbi jetën, ke fituar mbi vuajtjen, ke fituar mbi fatkeqësinë. “Kush shpëton një jetë, ka shpëtuar një botë”. Rroftë jeta ! Këto kuptoj unë nga Sadulla Zendeli - Daja. Prandaj dhe përpiqem t`i thur himn mendimit dhe veprimit të tij poetik.
Te “Plepat”, një ngjarje tronditëse, një ofshamë që ngrihet në kupë të qiellit, nga vuajtja dhe nga “tytat mbi të pafajshmit”. Mbi të pafajshmit, sepse, në regjimet diktatoriale, tytat e zeza, vetëm ndaj të pafajshmeve drejtohen, kurse përpara të fajtorëve të vërtetë, shtrohen sixhade, vendosen poltronë dhe qenë-rroje, që ata të mos “bezdisen”; kërcasin tapat e shampanjës, përhapen “aroma” deliresh, vinë rrotull si hienat servilët e uritur, shërbëtorët besnikë, vrasësit, kaubojësit – pistolierë, xhonglerët, fundërrinat:
“Më mirë të na mbysë uji Vardarit tonë,
se pushka e armikut shekullor.”
“Plepat qiellgërvishtës ulnin kokën,
Dhe lëshonin lotët e fundit të vjeshtës së përgjakur...!?”
Sadulla Zendeli – Daja, përdor mjeshtërish, një figuracion të pasur metaforik, madje të mrekullueshëm në gjetje artistike, të dhimshëm në përmbajtje:
“Qengjat e braktisur blegërijnë,
Gjaku mbi barin e njomë pikturon,
peizazhin e pranverës”.
Theksi i poezisë së Sadulla Zendeli - Daja, është atdhetar. Atij i qan zemra për Kosovën martire, por është edhe krenar, sepse ajo e fitoi pavarësinë, me forcën dhe mundin e vetë, me gjakun vetë...Dhe, ja, si vjen refreni:
“I bini çiftelisë, atë dëgjojnë malet tona,
Këndoni këngën e lirisë, Këngën e pavarësisë...”
Një mendim i përparuar human dhe njerëzor, një mendim i ëndërruar nga mendjet më të ndritura të kombeve, që nga Viktor Hygoi dhe të tjerë pas tij:
“Evropa e Bashkuar”.
“Aty të jesh edhe Ti, Kosova ime,
o gur xhevahir i zemrës sime !”
Një atdhetar i vërtetë, i cili ndjen dhimbje për atdheun, për gjithçka të tij, për njerëzit, lisat, lumenjtë e përrenjtë, të afërmit, trimat.., për gjithçka jetësore, jetike, të afërt, për vetë jetën...E cila gjë duhet më shumë se drita e syrit ? Dhe krahasimi poetik vjen tek vendlindja, te Kosova e dashur:
“O Kosova jonë mrekulli,
Që të kemi dritë në sy !”
Vjersha “Thirrje”, natyrisht që është një lajtmotiv i poetit, një këngë zemre, që, ai, do që të realizohet dhe, për këtë ai punon, për këtë ai përpiqet, sakrifikon, nuk pushon, nuk lodhet, ëndërron dhe dashuron çdo gjë të bukur, që i shërben të ardhmes së vendit të tij. Natyrshëm te Sadulla Zendeli – Daja, bashkohet ëndrra me realitetin, dëshira me punën konkrete, thirrja për punë, përpjekjet e sakrifica. Prandaj ai hap shkolla shqipe, harton fjalorë shqip, me fjalë e shprehje, sa më të freskëta dhe burimore, sa më shumë, që fëmijët të mësojnë, të duan dhe të dashurojnë gjuhën e tyre, të të parëve, gjuhën që do të t`ua mësojnë edhe brezave të ardhshëm, gjuhën shqipe...
“Me alfabetin tonë të shkruajmë historinë,
Me pushkë e penë,
Të mbrojmë lirinë !”
Figurat letrare janë të gjetur, krahasimet janë të figurshëm, emocional dhe origjinal, aq, sa, herë - herë nuk kanë shokë:
“Se fillikat kam mbetur,
Si një pemë vetmuar...”
Më kanë mbetur në mendje vargjet:
“Nuk jam i vdekur,
Por, edhe kur të vdes,
I gjallë do të mbetem.
Po të më shpien të prehem në vendin tim,
Aty do të vijë jehona e fjalës shqipe,
E qeshura a vajtimi i vendasve të mi,
Dhe do të ndihem vërtetë njeri !
Në vendlindje, edhe të vdekurit gjallojnë.”
Këto vargje, nuk di pse më sjellin ndërmend disa vargje të poetit hungarez, Shandor Petëf:
“Dhe në ndodhtë që pas një gërrqe,
Sytë e vdekjes të pikas,
I them: Bujrëm, nënëmadhe,
Hiqmë shtegun të vijë pas !”
Por, poeti shqiptar “Daja”, ka thellë brenda në shpirt një dëshirë ndryshe, me një mendim sa shpirtëror, që rrjedhë i ngrohtë nga zemra, aq edhe surrealist, që e bënë poezinë e tij, jo vetëm të komunikueshme, por edhe moderne. Ndryshe nga vargjet e Petefit, i cili sigurisht që ka një lajtmotiv tjetër në vargjet që cituam më sipër, “Daja”, nëpërmjet metaforës poetike, “kërkon” që, kur të vijë ai çast, “shtegu” ta shpjerë atje, në Kosovën e tij të dashur..., sepse, vetëm atje, ai mund të rijetoj përsëri...
“Dhe do të ndihem vërtetë njeri !
Në vendlindje, edhe të vdekurit gjallojnë.”

Sadulla Zendeli - Daja, ky njeri me botë të pasur, ky poet i dhimbjes, por dhe i besimit e shpresës, që ka njohur thellësisht jetën, gëzimin e pakët, brengën e shpirtit dhe dëshpërimin, ky njeri zemërartë, nëpërmjet poezisë, i gëzohet asaj që është forca më e madhe, përtëritëse: Krijimit dhe atdhedashurisë....
 

Viron Kona: Shënime për vëllimin me tregime “Kur takohen flamujt”, të shkrimtarit Hamit F. Gurguri

 

Flamuj dhe libra

Shënime për vëllimin me tregime “Kur takohen flamujt”, të shkrimtarit Hamit F. Gurguri

Shkruar nga Viron KONA

Midis miqve të shumtë, që takova gjatë kohës sime të qëndrimit disa ditor në Boras më 17- 21 maj 2011, pata rastin të njihem edhe me  shkrimtarin Hamit F. Gurguri. Biseduam bashkë si koleg të letrave dhe këmbyem libra. Gjatë mbrëmjes përuruese të përkthimit të librit tim “Eh, more Bubulino!” gjetëm kohë edhe të shëtisnim dhe të këmbenim mendime rreth letërsisë dhe arteve. Biseda jonë ishte e sinqertë dhe rrodhi natyrshëm si vazhdim i një bisede të mëparshme, sikur kishim kohë që njiheshim. Aty, Hamiti më dhuroi librin e tij,  “Kur takohen flamujt”, botim i vitit 2009. E falënderova dhe, sigurisht, edhe unë i dhurova libra.

Kur erdha në Shqipëri, i nxitur nga dëshira dhe kureshtja nisa ta lexoj librin e Hamitit. Fillimisht tërhoqi vëmendjen time fakti, se nga profesioni, Hamiti është jurist, por, siç shprehet recensenti i librit të tij, Bedri Tahiri, Hamiti  “nuk rresht së krijuari  vepra të bukura letrare....”


Gjatë leximit të librit “Kur takohen flamujt”, nga faqe në faqe  vëreja se kisha përpara një shkrimtar  të talentuar, që shkruan bukur dhe, me një penë të hollë, krijon e përshkruan skena, ngjarje, episode, që të bëjnë për vete. Madje, gjatë leximit habitesh sesi koha kalonte aq  shpejt e pa u ndjerë. Libri të rrëmben. Personazhet dhe ngjarjet  kalojnë në përfytyrimin e lexuesit si sekuenca filmike, që të nxitin për ta vazhduar me dëshirë leximin dhe të ndjekësh me interesim rrjedhën e natyrshme të ngjarjeve. Kjo ndodh qysh me tregimin e parë “Petriti i Konicës në Suedi”, subjekti i të cilit zhvillohet në vitin 2009, në prag të pavarësisë së Shqipërisë. Kureshtja për të mësuar vazhdimin, bëhet gjithnjë e më tërheqëse. Aq më tepër, kur përfytyron se, atje, në skajin e largët të banuar të rruzullit tokësor,  interesimi për  Shqipërinë ka qenë përherë i madh dhe i dukshëm. Shteti dhe diplomacia suedeze, ndaj Shqipërisë dhe shqiptarëve janë treguar  aktivë në veprime dhe e kanë thënë fjalën pro Shqipërisë me tërë forcën dhe autoritetin e tyre ...

Duke ndjekur rrjedhën e leximit, sillja ndërmend se suedezët kanë qenë të interesuar për Shqipërinë që në vitin 1774, kur shkencëtari Erik Hans Thunman, para danezit Pedersen, shprehej për origjinën ilire të shqiptarëve. Më pas Gustav Adolfi, takoi Ali Pashë Tepelenën, të cilit i dha një relikë të çmuar, shpatën e Karlit të XII, që Pashai i Janinës, e vuri me krenari përkrahë karabinës së falur nga Napoelon Bonaparti. Ndërkaq, shteti dhe mbreti suedez Gustavi i XVI, ishin ndër të parët që njohën pavarësinë e Kosovës, kurse, tashmë një personalitet  tjetër i shquar, albanologu  Ulmar Kvik, me veprën e tij historike dhe shkencore, po ritregon se suedezët po shfaqen si gjithnjë, miq të vërtetë të shqiptarëve...

Ngjarjet në prozën e Gurgurit zhvillohen me ritëm dhe dramacitet, ato kanë forcë tërheqëse dhe përshkruhen nga dialogu  transparent e domethënës. Ndërkohë, që subjekti ka si skenografi kryeqytetin suedez Stokholm, një familje intelektuale suedeze si dhe universitetin e vjetër dhe emër-ndritur të Uppsalës, i cili ka nxjerrë personalitete që kanë fituar respekt me emrat e tyre, jo vetëm në Suedi, por edhe në botë... Stili i përdorur nga Gurguri, ku ngërthehen natyrshëm arti i letërsisë me ngjarje historike, ku shfaqet temperamenti dhe karakteri i vendosur i shqiptarit, përshkrimet e bukura e tërheqëse etj., të gjitha këto, janë mbresëlënëse dhe zënë vend në kujtesën e lexuesit, rritin interesin për të ndjekur zhvillimin e mëtejshëm të ngjarjeve. Shkrimtari, duke iu shmangur stilit deklarativ, përdor suksesshëm  bashkëbiseda tërheqëse mes personazheve,  retrospektiva dhe dialogë, që shprehin fakte jetësore dhe erudicion kulturor. Teksa lajtmotivi i përpjekjeve për çlirim nga pushtimi i gjatë osman, tingëllon në mënyrë ritmike gjatë gjithë faqeve të tregimit. Madje, ai na sjellin ndërmend motivin udhëheqës të hungarezit të madh Shandor Petëf “Për dashurinë fal jetën, për lirinë jap dashurinë”. Rruga  dhe ardhmëria e jetës së personazhit kryesor shoqërohet me ëndrrën dhe dëshirën e flamurit të  lirisë që po vjen...

Ndërsa lexova tregimin “E shpëtuara e detit Jon”, përjetova me dhimbje të thellë  atë masakër të rëndë të një shteti fqinj, ndaj një popullsie të pafajshme. Duke lexuar atë tregim, brenda lexuesit pështillen ndjenja  dhe lëmshe të zjarrtë, që të përvëlojnë dhe të turbullojnë, të bëjnë të mbash qëndrime të ashpra për ato qenie të  shpërfytyruara dhe antinjerëzore, që arrijnë të zhdukin nga dita e diellit, popuj fisnikë dhe vende paqedashëse. Në këtë tregim dramatik, Gurguri shpreh talent, nivel artistik, por edhe një mesazh të fortë demaskues kundër terrorizmit, duke treguar me gisht autorësinë e tyre gjëmëzezë. Më tej, autori i tregimit,  arrin të ngrihet mbi dhembjen dhe të tregoj se në botë ka edhe njerëz, popuj e shtete të civilizuar e të përparuar si suedezët, të cilët dinë t`i vijnë në ndihmë dhe të tregojnë ngrohtësinë e duhur për njerëzit fatkeq, të pafuqishëm dhe në nevojë. Ndërsa nga njëra anë, lexuesi tronditet nga rrëfimi i ngjarjes së dhimshme të goditjes dhe mbytjes së qëllimshme të anijes së mbushur me shqiptarë të pafajshëm, të shpërngulur me dhunë nga vendi i tyre, nga ana tjetër ndjen respekt për ekuipazhin e anijes transoqeanike suedeze, që arrin të marrë në mbrojtje jetën e një vajze, që simbolizon Shqipërinë dhe trevat e vuajtura dhe të shtypura të asaj kohe. Natyrisht, që, me shqiptarët ngjarje të tilla, nuk janë raste të vetmuara. Te shqiptarët, është ende i afërt viti 1997, kur Sibila, anija luftarake italiane, përplasi në Otranto Katrin e Radës, një anije shqiptare me refugjatë, që shkonin për një jetë më të mirë në Itali, por që në vend të parajsës që ëndërronin, anija shkatërrimtare - goditëse  Sibila  italiane, duke goditur si një tigër gjahun e tij, hapi dyert e ferrit për 84 jetë të pafajshme, shumica gra dhe fëmijë.

Me ritëm dhe, ngjarje pas ngjarjesh, vijon edhe tregimi i gjatë “Kujtimi për Naumin”, ku përpara lexuesit shfaqen tipa, karaktere, ngjarje dhe episode interesante, por dhe ku shfaqen ato cilësi të përbashkëta që popujt i kanë kudo dhe kurdoherë të nevojshme, ardhja në ndihmë në çaste të vështira dhe mbështetja  e jetës. Duke lexuar këtë tregim, nuk di pse më vinë ndërmend shprehja se “Kush shpëton një jetë, ka shpëtuar të gjithë botën”. Ndërsa të mbetet në mendje për dhembjen që shkakton tregimi “Motrat binjake nuk u takuan”, tregimi tjetër ”Marta nga Shpuzi”, që rrëfen nëpërmjet një retrospektive ( një ditari lënë amanet), se, hakmarrjet dhe vetëgjyqësitë, sjellin pasoja të rënda shpirtërore...Duke qenë jurist, Hamit Gurguri analizon  në rrjedhën e saj zhvillimin tragjik të ngjarjes që përshkruan, duke treguar njëherazi fatin e keq të njeriut të pambrojtur...


Tregimet lexohen shpejt dhe të vënë në mendime, sepse tek e fundit, një krijim i mirë, fillon pasi ke përfunduar leximin e tij. Vetëm atëherë, lexuesi bën “bilancin” e ngjarjeve dhe nxjerrë konkluzione, por edhe kalon në mendje episode, situata, zgjidhje dhe përjeton gjithçka në përfytyrimin e tij. Kjo është magjia e artit, që të bën të të mbeten në mendje fabulat dhe karakteret tipikë, me të gjithë detajet. Hamit Gurguri e afron lexuesin në ngjarje dhe, ai, herë është vizitorë i afër i ngjarjes, herë dëshmitarë dhe, herë “pjesëmarrës” aktiv në zhvillimin e saj. Në tregimin ”Motra norvegjeze Berit”, Hamit Gurguri shprehet me respekt për ata njerëz me qytetërim dhe civilizim të lartë, trima dhe të guximshëm siç është Motra norvegjeze Berit, e cila sakrifikohet në dobi të përparimit dhe kulturimit të një populli, fiton dashurinë e tij dhe ndjehet si një pjesëtare e familjeve shqiptare. Por, tregimi rrëfen  në mënyrë origjinale edhe traditat e nderimit të njeriut, zakonet shqiptare të respektit, e dhembshurisë dhe  ndershmërisë njerëzore, që janë karakteristika të popujve të vuajtur, siç tregohet edhe populli ynë, ndaj atyre njerëzve zemërartë, që  duan të mirën, përhapin frymën e vëllazërimit dhe sakrifikojnë për  dashurinë njerëzore.

Tregimi “Ndihmoji Suedinë”, trajton fatkeqësinë e një familje shqiptare nënë regjimin e urryer serb, si dhe mbështetjen që ajo familje e vuajtur gjeti në një vend të përparuar si Suedia. Tregimi ka sens filozofik, ku shfaqen disa mendime të avancuara qytetëruese, suedeze, dashuria për vendin e tyre, dashuri që e shpreh gjithkush në mënyrën e vetë dhe origjinale. Kjo është dhe befasia e këtij tregimi, sa tronditës, aq edhe me ndërthurje të elementëve qytetërues, ku roli i humanizmit dhe dashurisë njerëzore suedeze merr përparësitë e nevojshme artistike. Në disa tregime të vëllimit, Gurguri tregohet mjeshtër i kalimit të situatave nga një mjedis në një mjedis tjetër, e sidomos nga vendlindja Kosova dhe trevat shqiptare, drejt vendeve Skandinave, ku shumë shqiptarë kanë gjetur atje ardhmërinë e jetës dhe të fëmijëve të tyre.

Vazhdojnë tregimet mbresëlënëse njëri pas tjetrit “Mallkimi i babait”, “Ankthi i një vrasësi”, “Ndarja  e të traumatizuarve”,   “Shteti dhe ambienti”,   “Pusho e qetë, nënë! ” dhe, përfundon me tregimin që i ka dhënë titullin librit “Kur takohen flamujt”. Dita e librit në Suedi përkon me ditën e flamurit në Shqipëri. Një koincidencë interesante dhe mbresëlënëse për dy popuj miq. Ndërkaq, sjell ndërmend fjalët e Gurgurit në një intervistë dhënë para disa kohësh:“ Suedia, para 100 viteve, ka qenë shumë e varfër dhe për këtë shumë suedez emigruan për në SH B A, por ata nuk e harruan vendin e tyre,  kapitalin e tyre edhe intelektual, edhe ekonomik e sollën ne Suedi... Prandaj them, pse të mos e japim edhe ne kontributin tonë reciprok, në mënyrë që vendi  ynë të jetë, vend me perspektivë evropiane”.

Hamit Gurguri, në tregimin “Kur takohen flamujt”, të thjeshtë në pamje, por të thellë në mendim dhe me mesazhe të forta në përmbajtje, ashtu si edhe në të gjitha faqet e këtij libri, e shfaq veten si një shkrimtar të talentuar, që ka aftësinë dhe nivelin e duhur krijues për të shprehur ndjenjat dhe mendimet që i vlojnë në zemrën dhe shpirtin e  tij të bukur e fisnik. Urime Hamit Gurguri! Urime për mesazhet e bukura, që në çdo faqe të vëllimit i thurin himn vendeve paqedashëse, i bëjnë jehonë jetës...

 

 


Faqe 32 nga 41

Newsflash

NË GELSENKIRCHEN TË GJERMANISË MËRGIMTARËT TANË SHËNUAN DITËN E FLAMURIT

 

Shkruan:Shaban  Cakolli


Në Gelsenkirchen të Gjermanisë muaj më parë është themeluar një Shoqatë Kulturore-Sportive Shqiptare e cila është mjaft aktive.Unë mendoj se në diasporën tonë shoqatat janë forma më e përshtatshme e organizimit të komunitetit tonë,mes së cilave realizohen më së miri interesat e komunitetit tanë në mërgim,iniciativat,kontributet,aktivitetet kulturore dhe kultivimi i tyre,lidhjet mes shqiptarëve këtu,lidhjet me organet e shtetit në të cilin janë strehuar dhe deri te lidhjet e tyre
me atdheun.Unë mendoj se kjo formë e organizimit është e domosdoshme,e bindshme më e frytshme se  organizimet partiake këtu.Shoqata kulturoro-sportive


në Gelsenkirchen është treguar e shkathët ,me gatishmëri të plotë në realizimin e detyrave që ka përpara.Është një shoqatë me qëllime jo fitimprurëse,por që angazhohet në zbutëjen e kërkesave të mërgimtarëve tanë këtu.Ajo angazhohet të bashkoi në gjirin e vet qytetarët pa  dallime moshe,gjinie dhe bindje.Veq tjerash
kjo shoqatë është e lidhur dhe mishëruar me shkollat  me mësim plotësues në gjuhën shqipe,ku aktivitetet e  koordinuara së bashku  dalin shumë frytëdhënëse.
Shoqata është e regjistruar zyrtarisht tek organet gjermane dhe e drejtojnë veprimtarë të shquar:

Naser Qerkinaj,kryetar
Mimoza Leka
Vehbi Baftiri
Zymer Arifi

Nuk duhet harruar se ka edhe shumë të tjerë që janë thjesht antarë,por për lakmi mbështesin kryesinë e shoqatës,si:Gani Loshi,Avni Hoti,Musa Lushtaku,Selatin Duhlaku,Shaip Ramadani etj,...
Si në organizimet tjera edhe festën e Flamurit e ka marrur me shumë sinçeritet me dëshirë që ky shënim të kaloj në mënyrë sa më dinjitoze,çka vërtetë e tëra u arrit   për lakmi.Mimoza Leka një
zonjë intelektuale që vjen nga Shqipëria,që veq punëve në shoqatë kryan edhe punën e ligjërueses me kursistët e huaj për integrim në shoqërinë gjermane,me një përkushtim të pashoq,me plot intelekt e pedantëri ka udhëhequr këtë program
të ditës së Flamurit,i cili mund të llogaritet ndër programet më të pregaditura që janë bërë ndonjëhere në këto rrethe.
Në njërën ga sallat më të mëdha të qytetit ",Schalker Gymnasium" të dielen më 28 nëntor, në mënyrë impozante është shënuar 98 vjetori i Shpalljes së pavarsisë së Shqipërisë dhe ngritjes së flamurit kombëtar.
Kishin ardhur të festonin së bashku  qindrapjesmarrës; burra, gra, të rinjë e të reja. Madhështinë e këti tubimi e shtuan sidomos nxënësit e shkollës shqipe së bashku me mësueset e tyre Sejdi Gashin të cilëtt kishin përgaditur programe kulturore me këngë, valle e poezi kushtuar dëshmorëve të lirisë dhe Flamurit Kombëtar.Në mesin e kësaj atmosfere të ngrohët, ishin të pranishëm Te pranishem ne kete manifestim ishin edhe perfaqesues te qytetit Gelsenkirchen, si Mehmet Ayas, i ngarkuar per integrim dhe Dagmar Eckart, drejtoreshe e qendres per keshillim te nxenesve mergimtare (RAA Gelsenkirchen). Ata mbeten te habitur dhe shume te impresionuar me nivelin e programit shqiptar dhe me prezentimin dinjitoz te kultures sone te pasur. të cilët në fjalën e tyre uruan të gjithë të pranishmit për këtë ditë feste dhe kërkuan që fryma e bashkimit dhe unitetit rreth flamurit të mbretërojë kudo ndër shiqptarë.


Lidhur me rëndësinë e madhe historike që ka data 28 Nëntor 1912, para të pranishmëve foli, veprimtarija  Mimoza Lek,kurse pasi kishte prani të qytetarëve gjerman në gjuhën gjermane Referoi Desar Sylejmani.. Ata paraqitën para tëpranishmëve rrugën e gjatë e shumë të mundimëshme nëpër të cilën eci populli shqiptar deri në shpalljen e pavarsisë dhe pastaj pas coptimit të saj deri në Pavarsinë e Kosovës që lidhet me rezistencën gjithëpopullore të shqiptarëve.
Udheheqjen artistike te programit akademik kete vit e mori persiper dirigjenti dhe pianisti shkodran i njohur ne tere Europen, Desar Sulejmani. Ai eshte anetar i ansamblit te teatrit te operas dhe baletit Musiktheater im Revier ne Gelsenkirchen si dhe dirigjent i orkestres Heinrich-Heine Symphoniker ne Düsseldorf. Per Diten e Flamurit Desar Sulejmani perzgjodhi disa pika klasike per piano dhe violine nga kompozitoret me te mire shqiptare, si Tonin Harapi, Pjeter Gaci etj si dhe nga kompozitore te tjere. Violinistet profesioniste Migen Begolli dhe Alban Shehu nga Tirana, te cilet shkollimin e tyre kane filluar ne Shqiperi, per te vazhduar pastaj specializimin ne Akademine e Arteve ne Essen te Gjermanise, i dhuruan publikut artdashes nje emocion te vecante me lojen e tyre te persosur ne violine. Kengetarja gjermane Jessica Sulejmani mahniti publikun me zerin e saj magjepes ne  baladen “Hurt”. Ajo u percoll me nje kercim bashkekohor nga Xhesika Hoxha, e cila krijoi nje atmosfere shume te bukur.
Driton Gashi,njëri ndër aktivistët  e njohur të këtij rrethi,i cili ka ndihmuar shumë organizimet kombëtare dhe shkollore këtu në mërgim,veq që ka kryar këtu studimet në gjuhën gjermane,që erdhi i ri në moshën katrëmbëdhjet vjeçare,ia doli të mbajë ndezur zjarrin e dashurisë kombëtare,të ruaj gjuhë
dhe kulturë e traditë kombëtare,ai kultivoi edhe këngën shqipe i cili me zërin e ëmbël pushtoi zemrat e artdashësve në shumë mese.Kësaj radhe ai u paraqit para të pranishmëv me kenget
 „Bridge over troubled water“ nga Simon and Garfunkel si dhe kengen „Pocari“ me tekst te Dritero Agollit dhe muzike te Naim Gjoshit.Motrat Xhesika dhe Ana Hoxha deshmuan se jane kercimtare shume te talentuara me performacen e tyre moderne, ku u gershetua edhe kenga „Origjinale“ e kengetares sone te madhe Aurela Gace.
Te gjitha pikat e programit i shoqeroi me virtuositet te madh pianisti yne Desar Sulejmani.Violinistet profesioniste Migen Begolli dhe Alban Shehu nga Tirana, te cilet shkollimin e tyre kane filluar ne Shqiperi, per te vazhduar pastaj specializimin ne Akademine e Arteve ne Essen te Gjermanise, i dhuruan publikut artdashes nje emocion te vecante me lojen e tyre te persosur ne violine. Kengetarja gjermane Jessica Sulejmani mahniti publikun me zerin e saj magjepes ne  baladen “Hurt”. Ajo u percoll me nje kercim bashkekohor nga Xhesika Hoxha, e cila krijoi nje atmosfere shume te bukur.


Kjo ishte pjesa e parë e programit akademik,kurse pjesën tjetër të programit shkollor e udhëheqën  Mimoza  Leka dhe mësuesi ynë shumë i mirënjohur  z.Sejdi Gashi i cili për gjysmë shekulli ishërbeu fushës më të rëndësishme
fushë e cila ishte dje,është sot dhe do të mbetet edhe në të ardhëmen më e rëndësishmja për popullin tonë dhe fatin e tij.Kjo fushë e kaemrin arsim kombëtar,shkollë shqipe,e cila fëmijëve tanë u dhuron dritën e diturisë dhe mundësitë për të kuptuar ekzistencën në kohë dhe hapësirë.Të vegjëlit kjo ardhmëri e ndritur e jona,me pregatitëje të lartë,me fytyra të ndritura i recituan,i kënduan atdheut,kombit,flamurit,heronjëve si dhe luajtën bukur vallet tona tradicionale kombëtare.Të tillë ishin shumë,të i cekim
duhet të shkruhet gjatë e gjatë,kësaj radhe po marrim si shembullIsh-nxenesja e Shkolles Shqipe Vijona Mjaku u paraqit me nje permbledhje kengesh moderne dhe u prit me shume dashamiresi nga audienca.Nëmbarim të programit shkollor në skenë u paraqitPer punen e madhe, angazhim dhe bashkepunim mbi njezetvjecar, mesuesi i shkolles shqipe te Düsseldorfit, Rifat Hamiti, i ndau mesuesit Sejdi Gashi nje mirenjohje. Ai gjithashtu pergezoi komunitetin shqiptar ne Gelsenkirchen per kete manifestim dhe prezentim shume te mire te kultures shqiptare.Rifat  Hamiti duke folur për mësuesin Sejdi  Gashin
kolegun plotë njëzet e një vjet të punës në shkollat shqipe tha:Sejdi Gashi është shpirtkërkuesi që në procesin edukativo-arsimor solli shumë dritë,shumë dituri dhe njohëje të realitetit të historisën kombëtare.Ai porositi
që kolegët/et që do të ken fatin të vazhdojnë punën e tij,duhet të ndjekin rrugën e tij të ndritshme.Fjala e  Rifat  Hamitit u përcoll me interesim dhe duartrokitëje nga tëpranishmit.Pas programit   shkollor festimi vazhdoi me kenge popullore nga Mergim dhe Kaltrina Mjeku, te lindur dhe te rritur ne Gjermani. Ata me zerin e tyre te bukur krijuan atmosfere te ngrohte feste.Ky grup"Mjeku"  nga Hanoveri me këngët e tyre të njohura ka vite që janë bërë shumë të njohur jo vetëm nëGjermani por edhe më gjërë,.Ata na kanë mbështetur jo vetëm sot në festën e flamurit,por kudo nëpër organizimet e mërgimtarëve dhe kudo kanë pushtuar zemrat e artdashësve me këngë e valle duke përmbushur kërkesat e secilit mërgimtarë.


Ishte nje feste me nje nivel te larte organizimi dhe kulturor. Per here te pare nje publiku me te gjere u prezentuan pjese te muzikes klasike shqiptare, te cilat u priten shume mire dhe ngel te shpresojme se ne festat e ardhshme te perseritet nje kremtim i tille me shume perkushtim, pune dhe emocion te vecante.