Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Dituria

Bashkim Saliasi: Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

Bashkim Saliasi

Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

“Shkrimtarët falin pjesë nga shpirti i tyre”.

Mendim i dalë nga thellësia e shpirtit dhe shpreh ndjesinë që na jep kur falim ose na falin një libër, lë gjurmë në kujtesën tonë. Kështu më ndodhi dhe mua me mikun tim të shtrenjtë Viron Kona që ishte një rastësi të më dhuronte të parit librin e tij të mrekullueshëm “Zonja nga Borasi”.

Si çdo mëngjes të shtunave kafen e pi me nipin tim, mësuesin e matematikës Hajri Kapllani, por ai për fat gjendej në qytetin tim më të dashur Shkodrën, në një seminar, ku unë kam kryer studimet e larta. Fati e solli që im vëlla Izeti, atë ditë të ishte pushim dhe dolëm bashkë.

Morëm drejtimin për nga kafe “Selita”.

-Këtu do ta pimë kafen? – më pyeti Izeti.

-Ku të duash, në daç eja shkojmë nga qendra..

Morëm autobusin dhe u ulëm te kafe Bar - Sahati.

-Hë, - foli vëllai,- nga do e marrim drejtimin?

-Prit një çast se kam një surprizë për ty, i thashë vëllait dhe nxora telefonin e formova numrin e mikut Viron Kona.

-Përshëndetje, Bashkim, erdhi zëri i ngrohtë në aparat nga ana tjetër e telefonit.

-Ku ndodhesh, se, dëshiroj me tim vëlla, të të ftojmë për një kafe.Si thua? E ke kohën?

Me zërin e tij që i del nga thellësia e shpirtit, që vetëm unë ia di, gjithë mirësjellje, ai na ftoi te “Pazari i ri”, të pinim kafe dhe të prisnim që ai të merrte nga shtypshkronja kopjet e para të librit shumë të dashur për mua,por edhe për të gjithë dashamirësit që e lexojnë dhe e vlerësojnë për vlerat e larta njerëzore që shkruan, ku pasqyrohen urat lidhëse të miqësisë për të dy popujt që po t`i studiosh nga afër kanë shumë përafrime të përbashkëta.

-Eja, vëllai im, se miku do na bëjë një surprizë, që do jetë më e bukura e kësaj dite pranvere të ftohtë. Do të na fali kënaqësi shpirtërore nga shpirti i tij human dhe pasditen do e kalojmë shumë këndshëm, duke lexuar librin me tregime.

Përshkruam rrugën nga sheshi “Skënderbe” deri te “Pazari i ri”, ku Vironi ishte ulur në një kafe, në pritje të Edit, botuesit të WEST PRINT. Kishte emocione, sepse po nxirrte brenda një periudhe prej dy vjetësh, librin e tretë për Suedinë dhe suedezët. Pas librave të suksesshëm “Bukuri suedeze”,”Për ju,miqtë e mi”, ja tani edhe “Zonja nga Borasi”, të titulluar “Zonja nga Borasi”.

Pas përshëndetjes dhe prezantimit të vëllait tim me shkrimtarin Viron Kona, biseda rrodhi fare natyrshëm. Kështu është Vironi. Nis bisedën, si vazhdime të mëparshme, dhe, me zërin e tij, sikur ligjëron, të tërheqë butësisht në botën e mendimit dhe të fjalëve që të mbeten në mendje.

Nuk kaloi shumë kohë dhe libri më në fund doli në dritën e diellit. Na u duk se, koha u hap dhe qielli, që pak çaste më parë ishte i mbushur me re, u bë i kaltër, dielli na ngrohu me rrezet e tij të arta. Por, mua, më shumë më ngrohu libri që mbaja në duar e dalë nga shtypshkronja ashtu “taze”, si i thonë nga anët tona”, “e ngrohtë”, që ruan vlagën e shpirtit të autorit.

-Urime miku im, por, kjo Zonja nga Borasi, qenka si një zanë nga ato të malit, e ngjashme me ato që përshkruajnë historitë e kreshnikëve të Veriut të Shqipërisë.


-Bukur, bukur, - foli edhe vëllai im, që kishte mbetur disi i hutuar nga reagimi i autorit që vetëm buzëqeshte dhe nuk nxirrte asnjë fjalë. Atij i flet shpirti dhe, ne e kuptojmë njëri-tjetrin, pa thënë asnjë fjalë, - sqarova vëllain tim.

- Urime, veç urime ! - përsëriti disa herë Izeti.

E përcollëm mikun tim Viron Kona deri te pesëmbëdhjetë katëshi, për të marr rrugën për në Durrës te miku ku ai do të shkonte te miku ynë tjetër i përbashkët Kadri Tarelli. Edhe ai e priste librin e sapodalë.

-Rrugë e mbarë miku im, Viron ! Thuaj Kadriut, se sot unë pata fatin të marr i pari sihariqin për botimin e librit të tretë për Suedinë, “Zonja nga Borasi”.

U ndamë. Pasi ecëm disa hapa, Izeti, më pa në sy dhe më tha:

-E ke vërtet një mik të mirë. Mbaje dhe respektoje, sepse miq të tillë, rrallë takohen në jetë.

Më erdhi mirë nga fjalët e vëllait. Dhe, pa i thënë asnjë fjalë, i shtrëngova krahun.

-Do të kemi raste të tjera të rrimë bashkë, - i thashë, - Atëherë ke për të njohur cilësi të një njeriu human, erudit dhe akademik.

Morëm autobusin e linjës së Porcelanit.

Gjatë rrugës, i lexova tregimet e para. Isha përhumbur tërësisht te tregimi i dytë “Çudibërësi”, kur dëgjova vëllain të më shkund nga “honi” i humnerës për të mësuar se, ku fshihej sekreti i termometrit.

Nuk di pse jetova disa çaste meditimi, që më çuan shumë vite më parë (1964 -1968), kohë në të cilën dhe unë kam vuajtur nga sëmundje, të cilat pas kurimit dhe kujdesit të vazhdueshëm të babait dhe nënës kaluan pa lënë gjurmë.

Lotët rrëshqitën natyrshëm jo vetëm te tregimi “Çudibërësi”, “Promeksi” suedez, na shpëtoi…nga “pushkatimi” politik…..”Bukuria e shpirtit njerëzor”, “Tregtari i bronztë”, “Inga e Cezarina”, “Vogëlushët s’kishin ku të luanin”, etj.

Më interesantët dhe ku shpirti im u mbush dhe kërkonte të shpërthente me zë të lartë ishin tregimet e shkruara bukur dhe me një mjeshtëri artistike, duke sjell të gjallë jetën ashtu sikundër rrjedhë çdo ditë, pa e kuptuar, por, që, “Refreni që përsëritet çdo ditë”, si te “Lisi pranë shtëpisë sime” , “Lulet dhe fëmija”, “Laku” etj, si në Boras në Suedinë e largët, ku jeton miku ynë i përbashkët Sokol Demaku, nga Drenica, Kosova martire. Sokoli kaloi një pjesë nga jeta e tij, dhe, në vendlindjen time të shtrenjtë, në Dobrushë të Skraparit në rrëzë të Tomorit shekullor fshehin mistere nga historia që në kohë dhe moment të caktuara miq si Sokoli, Xheladini, Vironi etj, na e sjellin të gjallë para syve tërë jetën, ashtu sikundër ka qenë dhe është realiteti i jetuar..

Një përgëzim nga shpirti im vjen dhe për mikun tim Petrit Xhaja, që me një origjinalitet, nuk ka shtuar asnjë presje më shumë se sa i takon meritë, misionarit, ambasadorit dhe eruditit Viron Kona, që vetëm shpirti dhe zëmra e tij, dinë të falin, për shtëpinë e përbashkët të banorëve të të gjithë planetit,rruzullin tokësor.

Bashkohem me mendimin e Viron Konës se, ne të gjithë banorët e rruzullit tokësor banojmë në një shtëpi, pavarësisht pse flasim gjuhë të ndryshme, kur vjen puna te zakonet dhe ritet që bashkojnë njerëzit i kemi të përbashkëta:evropianë, indianë, amerikanë, kinezë...

Urime miku im Viron Kona ! Nëpërmjet teje, i urojë rrugë të mbarë “Zonjës nga Borasi’...

Shumë të fala mikut suedez Ullmar Kvik, Dajës (Sadullah Zendelit), Sokolit, Batirit, Hamit Gurgurit, Per Kettisen, Sonja Persson dhe Anette Ekelund.

Shënimet e mia po i mbyll me një citim të mikut tim Sejdo Harka, i cili në recensionin e librit, shkruan:

-“Nëse qenia e njeriut merr jetë nga ujëvarat e gjakut që lëvron në deje, shpirti ngrohet e ringjallet nga bukuria dhe forca e mesazheve”. Lutem, mos nguroni ! Merreni librin në dorë dhe lexojeni se do kaloni çaste të bukura dhe mbresëlënëse, e, pastaj, keni se ç‘farë t’u tregoni fëmijëve, shokëve dhe miqve.

Urime dhe rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi”!

Tiranë, më 17.03.2013

Sokol Demaku

Nga Bashkim Saliasi

Si ajsberg noton mbi oqean,

Herë në Prishtinë, e herë në Tiranë.

Krijon ura miqësie ndër shqiptarë,

Nga Suedia e Vikingëve,

Në vendin e Shqiponjave, Tiranë.

Pak vargje te dala nga thellesia e shpirtit, kur mora vesh se miku yne Viron Kona do vizitonte perseri Suedin e dashur dhe do takohej me ju miqte shqiptar dhe suedez, qe jetoni e punoni larg nesh me trup, por me zemer udhetoni çdo dite ne mendjen e zemren tone. Ju pergezoj dhe ju uroj te gjitheve shume shendet dhe lumturi. Ju uroje qe ta mireprisnin “Zonjen nga Borasi”. Nuk dua te besdis Sokol, por ju uroje qe tia kaloni sa me mire me miqte nga Shqiperia, Viron Kona dhe Petrit Xhaja, misionar te miqesis Suedi-Shqiperi. Urime, veç urime nga miku juaj Bashkim Saliasi.

Tirane, me 21.03.2013

 

 

Murat Gecaj: PUBLICISTIKA E PROF. SHEFIK OSMANIT, SIDOMOS ARSIMORE DHE PEDAGOGJIKE

 

Në prag të 7 Marsit, “Dita e Mësuesit”:

PUBLICISTIKA E PROF. SHEFIK OSMANIT, SIDOMOS ARSIMORE DHE  PEDAGOGJIKE

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Prof.Sh.Osmani, duke folur në një takim me studentët, në Tiranë, me rastin e fillimit të vitit të ri akademik 2007-2008

Të shkruash e të flasësh për udhën e botimeve arsimore e pedagogjike dhe të autorëve të tyre, duhen faqe të tëra. Por, më shumë mund të lexonim për to, në veprën “Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar”(Tiranë, 2003). Ajo kishte redaktor përgjegjës, të ndjerin Prof. Bedri Dedja dhe prof. Shefik Osmanin, bashkautor.

Siç dihet, më 1 shtator 1961 nisi udhën e saj gazeta me emrin kuptimplotë  “Mësuesi” (tani, revistë, po me këtë emër). Në këto afër 52 vite  vite të jetës së saj, ajo u bë  mjaft e dashur dhe e vyer për mësues e pedagogë, nxënës e studentë, për prindër e mbarë lexuesit shqiptarë. Me rastin e 40-vjetorit të botimit të kësaj gazete, në mesazhin e tij përshëndetës, ndër të tjera, kryeredaktori i parë i saj, prof. Bedri Dedja shkruante: “Gazeta “Mësuesi” zgjoi aftësitë krijuese të dhjetëra mësuesve, gjer në fshatrat më të largët, të cilët nisën të bashkëpunojnë me endje me të…”. Ndërsa, për arsye të ndryshme, ende nuk ka një historik të plotë të kësaj gazete. Por, një ndër ish-redaktorët e kryeredaktorët e saj, Prof.as.Dr. Ilir Kanini ka botuar librin e tij, me titullin “20 vjet, nga jeta e një gazete”(Tiranë, 2004).

Megjithatë, në faqet e gazetës “Mësuesi”, janë të fiksuara puna e djersa e derdhur, nga breza redaktorësh e drejtuesish të saj. Ata janë gjithësej 23 redaktorë, 5 sekretarë kolegjiumi e 9 kryeredaktorë dhe, ndër të parët, ishin emrat e njohur: Prof. Bedri Dedja-Akademik, Mustafa Gerxalliu, Jakup Mato e Sofokli Afezolli e me radhë. Nga  redaktorët e parë, që shërbyen në gazetën “Mësuesi”, ishin: Myzafer Bejleri, Sami Xhango, Bekim Çomo, Dhurata Xoxa, Sadie Agolli, Nako Bezhani, Ramadan Pasmaçiu dhe i ndjeri Muhamet Ndrita.

 

 

Në një veprimtari të Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, me rastin e “Ditës së Mësuesit”. (Nga e majta: V.Kona, Sh.Osmani, M.Gecaj, Y.Beçi…)

 

Në vazhdimësi, në  gazetën “Mësuesi” u caktua të punojë redaktor Shefik Osmani (Shkodër,1923-Tiranë, 21 korrik 2012). Ai shkonte aty pas një periudhe relativisht të gjatë pune, në fushën e arsimit dhe të pedagogjisë. Kishte shërbyer drejtues i shkollave pedagogjike, që përgatisnin mësues për arsimin fillor, në Shkodër, Peshkopi e Tiranë . Pra, e njihte nga afër jetën e shkollës sonë, të mësuesve e nxënësve dhe të prindërve. Prandaj në shkrimet, që redaktoi, por edhe në ata që publikoi me emrin e tij, gjatë asaj periudhe, u vërejt pjekuria dhe aftësitë profesionale të një drejteusi, mesimdhënësi, pedagogu e didakti. Nuk është vendi të përmendim të gjithë arsitikujt që ai shkroi në atë gazetë. Por dhe as të flasim për aftësinë e tij të veçantë redaktuese, ku dëshmëroi qartë aftësitë e tij dhe, në një fomë ose në tjetrën, në shkrimet e bashkëspunëtorëve futi e pasqyroi me mjeshtëri edhe shpirtin, mendimin dhe përvojën e tij në fushën e arsimit, pedagogjisë e mësimdhënies. Në ato vite të punës redaktor në gazetën “Mësuesi” ai u dallua edhe për taktin e dshamirësinë e shprehur  jo vetëm ndaj kolegëve dhe bashkëpunëtorëve, por edhe në marrëdhëniet me mësuesit, nxënësit e prindërit, kur shkonte me shërbim nëpër rrethe.

Duke folur për lidhjet e vazhdueshme, që mbajti prof. Shefik Osmani me gazetën e dashur të tij, “Mësuesi” edhe pasi u largua në punë të tjera ose doli në pension,, një nga redaktorët e saj dhe shkrimtari Viron Kona, tani kujton: “Në dhjetëra takime me të, në zyrën e redaksisë së gazetës “mësuesi” ose në kafe, duke shëtitur në këmbë ose në vizita në shtëpinë e tij, gjithnjë e pashë atë Njeri, koleg e mik të mirë, që të lumturohej dhe të ngazëllehej, kur vinte biseda te arsimi dhe librat, te kultura kombetare dhe vlkerat e gjuhësisxë e të shkrimtarisë shqiptare. Arsimi ishte motive I tij udhëheqës e kryesor, deviza e jetës dhe e veprës së tij madhore”.

Në vitet e mëvonshme, prof. Shefik Osmani shërbeu në Shtëpinë Botuese të Librit Shkollor dhe në Institutin e Studimeve Pedagogjike. Siç dihet, në atë periudhë dilnin disa organe tjera shtypi, si “Arsimi Popullor” (më pas u emrua “Revista Pedagogjike”) dhe buletine të ndryshme, me të cilat ai bashkëpunoi rregullisht, pra aty botoi mjaft shkrime e studime. Po të hedhim një vështrim në gazetat e kohës, si  “Drita”, “Bashkimi” e “Zëri i Rinisë” , “Rilindja Demokratike”, por dhe në gazeta të Kosovës  e  Maqedonisë etj. dhe në revistat  tona: “Nëntori”, “Ylli”, “Shkenca dhe Jeta”, “Shqiptarja e Re”, “Studime historike” dhe “Kultura Popullore” , do të gjejmë shkrime e studime  të tij për ngjarje të shënuara arsimore dhe për figura të ndritura të arsimit, kulturës dhe shkencës sonë kombëtare. Të tillë ishin punimet për:  Mësonjëtoren Shqipe të Negovanit dhe Kongresin e Elbasanit,  për shkollën Normale “Drita”  të Bukureshtit, për Kongresin e Arsimor të Lushnjës, për shkollat e para shqipe në Shkodër, për disa konferenca kombatare arsimore e pedagogjike të viteve të fundit të shek. të kaluar, Por ai shkroi edhe  për Universitetin e Tetovës e Fakultetin Filologjik të Shkupit, me mësim në gjuhën shqipe, si dhe për shkollat shqipe me mësim plotësues: në Zvicër, Gjermani, Suedi e tjerë. Gjithashtu, ka shkruar  me dashuri edhe për figura të shquara, që iu përkushtuan  me të gjitha dijet e forcat e tyre, mësimit në gjuhën amtare dhe shkollës sonë kombëtare. Nga ata po përmendim shkrimet e tij për: Ibrahim Frakullën e Beratit, Muhamet Çamin-Kyçykun, Naum Veqilharxhin, Naim Frashërin, Petro Nini Luarasin e Ibrahim Dalliun; për Nikolla Lakon, Daut Boriçin, Luigj Gurakuqin, Hasan Prishtinën e Aleksandër Xhuvanin: për Gaspër Beltojën, Vehbi Dibrën, Hafiz Ali Korçën,  Kolë Kocin etj.

Vëmëndje të veçantë  i ka kushtuar prof. Shefik Osmani, “Mësues i merituar”,  edhe  historikut të hartimit dhe botimit të abetarave për shkollat shqipe. Pra, ai shkroi e publikoi disa punime të tij në këtë fushë, siç janë: “Abetarja shqipe e Anastas Kulluriotit”, “Abetarja shqip e Jani Tërrovës, e vitit 1887”, “Një abetare shqipe e vitit 1911” ose edhe: “Pellazgjika shqip, një abetare pak e njohur deri më sot”, “Vështrim historiko-pedagogjik rreth abetareve, me autor Sami Frashërin”, “Tri abetaret e Parashqevi Qiriazit” dhe më tej: “Abetaret e gjuhës shqipe në Kosovë, Maqedoni e Mal i Zi”, si dhe ato për disaporën shqiptare.

Interes të veçantë studimor e pedagogjik paraqesin punimet dhe studimet e publikuara nga prof. Shefik Osmani, në buletine të ndryshme shkencore të Institutit të Studimeve Pedagogjike ose jo. Të tillë mund të përmendim këtu buletinet: “Probleme të shkollës tetëvjeçare”, “Gjuha shqipe dhe letërsia në shkollë”, “Kultura fizike dhe sporti” etj. Një pasuri interesante dhe më vete përbëjnë mbi 62 “zërat”, që hartoi e u botuan, lidhur me çështje të arsimit tonë kombëtar, për ngjarje dhe figura të shquara  tij, në “Fjalorin Enciklopedik Shqiptar”, botuar më 1985 dhe ribotuar në vitet e fundit.

Për disa vite radhazi, prof. Shefik Osmani ishte edhe në redaksinë e revistës shkencore e kulturore “Univers”, botim i Institutit të Mendimit dhe Qytetërimit Islam, ku publikoi shkrime të vlefshme, nga fusha e arsimit dhe pedagogjisë.

Po t’i shfletosh koleksionet e gjithë atyre botimeve, që përmendëm më lart, aty gjen mjaft artikuj e studime të thelluara të tij, për çështje të mësimdhënies, historisë së arsimit e të mendimit pedagogjik shqiptar, për figura të njohura të arsimit e pedagogjisë etj. Kështu, me mjaft interes janë edhe shkrimet për Pjetër Bogdanin, Pestalocin, Luigj Marlekën e Motrat Qiriazi, të cilëve u kushtoi edhe libra të veçantë. Siç thekson prof. Pajtim Bejtja, në një shkrim kushtuar prof. Shefik Osmanit, një pjesë e artikujve të tij janë botuar si parathënie, hyrje dhe esè, në veprat e autorëve të ndryshëm.

Me inters janë edhe recensionet e shkruara prej prof. Shefik Osmanit, lidhur me temat e disertacioneve, të cilat u shkruan dhe u mbrojtën nga kolegë të Institutit të Studimeve Pedagogjike ose bashkëpunëtorë të jashtëm të tij.

Por, prof. Shefik Osmani nuk kufizohej me shkrimet dhe studimet e tij, vetëm në gazetën e revistat, që përmendëm më lart. Emri i tij u bë i njohur, pothuajse, në të gjitha gazetat e revistat e kohës, si dhe në emisone të radios e televizionit shqiptar. Një pasqyrë të plotë,  të tërë atyre botimeve e shkrimeve të thelluara, gjuhëisht e profesionalisht të larta dhe të bukura, e gjejmë në librin e prof. Njazi Kazazit, ”Në gjurmët e një didakti” (Tiranë,2005). Ato e kanë zanafillën që në vitin 1940  e 1941 dhe vijojnë, qindra pandërprerje, deri në vitin 2010, kur sëmundja e ndau atë përgjithnjë, nga puna dhe pasioni i veçantë për t’i shërbyer, me atdhetarizëm e përkushtim të dalluar profesional, shkollës sonë amtare, Arsimit Kombëtar Shqiptar.

Edhe me këtë skicim të punës dhe veprimtarisë së gjerë të prof.Shefik Osmanit, si redaktor  dhe bashkëpunëtor i shypi arsimor e pedagogjik, por dhe më gjerë, krijojmë bindjen e një personaliteti të shquar të vendit tone. Prandaj kujtimi dhe vepra e tij do të ruhen gjatë dhe do të çmohen e njihen, jo vetëm sot, por edhe nga brezat pasardhës.

Tiranë, 1 mars 2013

 

 

Murat Gecaj: NDEROJMË PROF. DR. SHABAN DEMIRAJ-AKADEMIK

Urim, në 94-vjetorin e lindjes:

NDEROJMË PROF. DR. SHABAN DEMIRAJ-AKADEMIK

(“Mësues i Popullit” dhe me dy “Çmime Republike”)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e djathta: Prof. Shaban Demiraj e M.Gecaj (Tiranë, 5 mars 2008)

1.-Megjithëse kanë kaluar disa vjet, si tani më kujtohet një festë e bukur e mbresëlënëse, që u organizua në mjediset e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, kur prof.dr. Shaban Demiraj kishte 80-vjetorin e lindjes. Ishte pikërisht ai institucion i lartë i vendit tonë, të cilin ai e kishte drejtuar për disa kohë, me vullnet e pasion profesional. Nga blloku i shënimeve, po shkëpus këto radhë, që i kam mbajtur atë ditë:

“Në Akademinë e Shkencave të Republikës së Shqipërisë, në një mjedis të ngrohtë miqësh e kolegësh, u organizua ceremonia e dhënies së titullit të lartë, “Mjeshtër i Madh i Punës”, Akademikut prof.dr. Shaban Demiraj, “Mësues i Popullit”, në 80-vjetorin e lindjes së tij. Merrnin pjesë anëtarë të kësaj Akademie, punonjës të institucioneve qendrore shkencore dhe atyre të larta arsimore, kolegë e bashkëpunëtorë të afërt të tij”. Po aty, më tej, shënoja se foli prof.dr. Ylli Popa, ish-kryetar i Akademisë së Shkencave. Ai theksoi punën shumëvjeçare, të gjërë dhe të frytshme të Akademikut Demiraj, këtij personaliteti të shquar të shkencës, arsimit e kulturës shqiptare. Nënvizoi veprimtarinë e madhe kumtuese e botuese të tij, brenda e jashtë vendit, sidomos në fushën e albanologjisë. Gjithashtu, u ndal në ndihmesën e dhënë nga prof. Demiraj në përgatitjen dhe edukimin e disa brezave të mësuesve të gjuhës e letërsisë shqipe, si dhe cilësitë e tij: thjeshtësinë e ndershmërinë, korrektësinë, përkushtimin në punë etj.

Pas dorëzimit të titilli të lartë, prof. Demiraj shprehu falënderimet për vlerësimin e madh, që i bëhej dhe premtoi se do ta vazhdonte më tej punën e tij, shkencore dhe arsimore. Gjithashtu, gjatë koktejit, të organizuar me këtë rast, u sollën kujtime intime e u bënë vlerësime të larta për jetën dhe veprimtarinë arsimore e shkencore të Prof. Shaban Demirajt. Kështu, folën kolegët e bashkëpunëtorët e tij: Bedri Dedja, Ethem Lika, Hamit Beqja, Tish Daija, Floresha Dado, Gjovalin Shkurtaj, Emil Lafe e Seit Mansaku.

Dhe ja, vitet rodhën si pa u kuptuar dhe Prof. Demiraj sot feston 90-vjetorin e lindjes. Ashtu si qindra kolegë e ish-studentë të tij, ndjej kënaqësi që më jepet rasti  të shkruaj përsëri për jetën dhe veprën e tij të nderuar dhe të çmuar nga të gjithë, në Shqipëri, në Kosovë dhe kudo në trojet tona amtare, në diasporë e më gjerë. Me këtë rast, atij i urojmë nga zemra: shëndet të mirë, jetë të gjatë dhe të lumtur!

2.-Lindi në Vlorë, më 11 janar 1920. Pas çlirimit të vendit, punoi ca kohë në Agjencinë Telegrafike Shqiptare. Në vazhdim të studimeve të tij, në vitin 1948 përfundoi Institutin e Lartë Pedagogjik 2-vjeçar të Tiranës dhe atë 4-vjeçar, në vitin 1954. Si nxënës i gjuhëtarëve të shquar, Kostaq Cipos e Aleksandër Xhuvanit dhe më pas i Eqrem Çabejt, duke parë aftësitë e tij, që nga kjo kohë u emërua pedagog në ish-Institutin e Lartë Pedagogjik, ndërsa më 1957 në Fakultetin Histori-Filologji të Universitetit të sapokrijuar në Tiranë.  Dëshmi e qartë e përgatitjes së tij shkencore e pedagogjike ishte titulli “Profesor”, të cilin e meritoi më 1972.

Pas krijimit të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, më 1989 prof. Sh.Demiraj u zgjodh ndër anëtarët e parë të saj. Gjatë viteve 1962-1989, ka shërbyer përgjegjës i katedrës së gjuhës shqipe. Më 1977, iu dha titulli i lartë “Mësues i Popullit”. U nderua me “Çmimin e Republikës” të klasit II, më 1979 dhe me “Çmimin e Republikës” të klasit I, më 1989. Në vitet e para, pas krijimit të Universitetit të Tiranës, lëndët albanologjike për ne studentët e Fakultetit Histori-Filologji ishin më të vështira dhe kërkonin më tepër vëmendje, djersë e përkushtim. Ndër këto lëndë ishte dhe morfologjia e shqipes. Leksionet e kësaj lënde na i jepte pedagogu Sh.Demiraj. Kishim dëgjuar se ai kishte nisur një shkollë fetare, por ishte larguar andej për t’u dhënë më pas studimeve të gjuhës dhe letërsisë shqipe. Në mendjen e ne të rinjve ai ishte pedagog shumë strikt, kërkues dhe rigoroz, çka na bënte të mos e nënvleftësonim aspak lëndën e tij. Përkundrazi, shkonim rregullisht në leksione e seminare dhe përgatiteshim seriozisht për kërkesat e tij.

Me gjithë këtë “rreptësi” të prof. Shabanit, ndjenim se ishte dhe mjaft dashmirës ndaj nesh. Këtë gjë e provuam dhe kur disave na u dhanë temat e diplomës. Ai u tregua i gatshëm të na ndihmonte dhe të na udhëzonte, për çka ne ishim të interesuar. Kjo përkujdesje e tij u duk edhe në kohën e mbrojtjes së diplomave, por dhe gjatë jetës.

Prof.dr. Shaban Demiraj u shfaq kurdoherë para kolegëve e studentëve:  punëtor i palodhur, me vullnet  të paepur dhe mjaft prodhimtar. Ai njihet autor i shumë veprave shkencore, sidomos në fushën e gjuhësisë. Provën e parë e dha me tekstin e gjuhës shqipe për shkollat e mesme pedagogjike (1953). Ndër këto, përmendim edhe: “Morfologjia e gjuhës së sotme shqipe”(1961) dhe e ribotuar në Prishtinë (1971), “Çështje të sistemit emëror të gjuhës shqipe”(1972), “Sistemi i lakimit në gjuhën shqipe”(1975), “Morfologjia historike e gjuhës shqipe”(I e II, 1973 e 1976) dhe ribotuar në Prishtinë (1980), “Gramatika historike e gjuhës shqipe”(1986) e ribotuar në Prishtinë (1988), “Gjuha shqipe dhe historia e saj”(1988) dhe ribotuar në Prishtinë (1989). Studime të tij me interes të veçantë janë ato për filologjinë e arbëreshëve.  Një libër të posaçëm (më 1990) i ka kushtuar jetës dhe veprës së dijetarit tonë të madh e kolegut shumëvjeçar të tij, prof.dr. Eqrem Çabej-Akademik. Ndërsa më 1994 botoi në Shkup (shqip e maqedonisht) veprën “Gjuhësi ballkanike” dhe më 1996 “Fonologjia historike e gjuhës shqipe”.

Me interes mjaft të  madh është libri i shkruar nga prof.Demiraj kushtuar çështjes së prejardhjes së shqiptarëve, duke e vështruar këtë aspekt kryesisht në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe. Rreth kësaj çështjeje madhore, ai botoi librin e spikatur me titull: “Prejardhja e shqiptarëve, nën dritën e dëshmive të Gjuhës Shqipe” (Tiranë, 1999). Disa nga veprat e mësipërme janë botuar në vende të ndryshme të Evropës.

Ai ka marrë pjesë dhe ka referuar në disa Kongrese e Konferenca, kombëtare e ndërkombëtare, për gjuhën e kulturën shqiptare dhe ka botuar artikuj të shumtë shkencorë, në revista të vendit e të huaja. Në “Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe” (Tiranë, 1972), lexoi kumtesën: “Çështjet gramatikore në Rregullat e drejtshkrimit të shqipes”. Po kështu, ka mbajtur ligjërata pasuniversitare ose kumtesa, në Prishtinë, Shkup, Beograd, Sofje, Kluzh, Kopenhagë, Insburk, Vjenë, Romë, Paris, Këln etj.

Veçanërisht, është e dukshme ndihmesa e prof. Demirajt për pastrimin dhe pasurimin e gjuhës letrare shqipe. Për këtë gjë dëshmon edhe përfshirja aktive e tij në organizimin dhe zhvillimin e Kongresit të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, por dhe përpjekjet e tij të mëpastajme. Ja çfarë thoshte ai kohë më parë, në një bisedë të tij, që mbetet aktuale edhe sot:

“Të gjithë duhet të përpiqemi që ta përsosim vazhdimisht shqipen tonë letrare, e cila i ka përmbushur gjithnjë dhe më mirë kërkesat e një shoqërie me zhvillim të pandërprerë. Të gjithë duhet të përpiqemi ta zhvillojmë e ta pasurojmë atë dhe, njëkohësisht, ta ruajmë nga ndikimet e gjuhëve të tjera dhe sidomos nga vërshimi i fjalëve të huaja të panevojshme, dukuri kjo, që kohët e fundit ka marrë përmasa shqetësuese. Dhe, me këtë rast, një punë të madhe mund dhe duhet të bëjnë sidomos arsimtarët, shkrimtarët dhe gazetarët, të cilët ndikojnë drejtpërsëdrejti mbi brezin e ri dhe mbi masat e gjëra të lexuesve”.

3.-Gjatë jetës, pas mbarimit të studimeve të larta, jam takuar shumë herë me prof. Shaban Demirajn. Këto kanë qenë në tubime të ndryshme shkencore, kombëtare e ndërkombëtare. Por dhe me rastet, kur kam biseduar me të, në detyrën e gazetarit. Edhe kur ai u bë Kryetar i Akademisë së Shkencave, në vitet e Demokracisë, gjithnjë vazhdoi të ishte i thjeshtë, dashamirës dhe i gatshëm për ato, që i kërkonin përfaqësuesit e shtypit. Megjithëse i moshuar e i pamundur nga gjendja shendetësorë, ai ka marrë pjesë e ka folur edhe në veprimtari të ndyshme të Shoqatës sonë të Arsimtarëve të Shqipërisë.

Janë me qindra e mijëra ish-studentët e bashkëpunëtorët e rinj të Prof. Shaban Demirajt, anë e mbanë Shqipërisë. Ai kurdoherë është treguar i pakursyer me këshillat e tij në leksione, udhëheqje diplomash e disertacionesh, me recenza etj. E gjithnjë u ka edukuar atyre dashurinë e vullnetin për punë, studim e krijimtari shkencore. Ja se si u drejtohej dhe si e shprehte besimin ndaj tyre, në një rast, që mbetet përherë me vlera të pamohueshme:

“Mesazhi im për intelektualët tanë të rinj është që të punojnë me përkushtim, secili në fushën e tij, për të ndihmuar në zhvillimin dhe përparimin e gjithanshëm të vendit tonë. Shqipëria ka një potencial intelektual të pasur, i cili duhet nxitur që t’i shfrytëzojë sa më shumë aftësitë e tij për të mirën e vendit tonë. Por, për këtë qëllim, intelektualët tanë të rinj edhe duhen ndihmuar me të gjitha mënyrat që të mos detyrohen të braktisin Atdheun dhe të shkapërderdhin energjitë e tyre në dhe të huaj”.

…Ja, i tillë është, me pak radhë, portreti i këtij atdhetari, ish-pedagogu të sa e sa breza studentësh, studiuesit të pasionuar të shqipes dhe intelektualit të shquar, prof.dr. Shaban Demiraj-Akademik. Me figurën e tij shumëplanëshe, ai i bën nder  arsimit e kulturës mbarëkombëtare dhe shkencës shqiptare, tërë vendit e popullit tonë.

Tiranë, 11 janar 2014

 

Nikë Gashaj : MIRASH IVANAJ FIGURË E NDRITUR E KOMBIT SHQIPTAR

MIRASH IVANAJ FIGURË E NDRITUR E KOMBIT SHQIPTAR

Nikë Gashaj , Podgoricë - Mali i Zi

Prof. Dr. Mirash Ivanaj, ka lindur me 1891 në Podgoricë, Mali i Zi dhe ka vdekur me 1953 në Tiranë. Mirash Ivanaj është me prejardhje nga Bëkajt e Trieshit, respektivisht nga Malësia. Ka qenë një personalitet i shquar në kohën kur jetoi dhe punoi. Shkollën fillore e ndjeku në Podgoricë, të mesmen në Serbi, ndërsa studimet e larta i ka kryer në Universitetin e Romës, ku ka mbaruruar dy degë studimore: letërsi-filozofi dhe jurisprudencë dhe ka arrijtur titullin Doktor i shkencave juridike. Po ashtu i ka di i disa gjuhë botërore. Andaj ai ishte në atë kohë një nga intelektualët më të njohur të kombit shqiptar: profesor, publicist, jurist, filozof, poet dhe politikan.


Mirëpo, Mirashi Ivanaj është dallua dhe për cilësitë e karakterit të tij, si njeri me dinitet të lartë, i ndershëm dhe i drejtë, humanist dhe patriot, burr trim e guximtar dhe i shkëlqyeshmëm në punën e tij në arsim, kulturë dhe politikë. Me 1923 ka ardhur nga Roma në Shkodër, ku ka qenë drejtori i parë i gjimnazit shtetëror deri me 1930. Gjithashtu në Shkodër themeloi Gazetën”Republika”, si një mjet për të shpalosur idetë e lirisë, demokracisë dhe atdhedshurisë. Pastaj ka punuar si mësimdhënës nëpër shkolla në Tiranë. Puna e tij në arsim dhe kulturë ka pas jehonë të madhe si njeri me dituri, me vizion përparimtar, me moral të kristaltë dhe atdhetar i flakët. Si i tillë me 1933 u bë Ministër i arsimit të Shqipërisë. Si Ministër ka dhënë një kontribut të jashtzakonshëm në reformimin e arsimit kombëtar. Reforma e tij ishte e afruar me arsimin perendimor, por me një profil tërësisht shqiptar. Një reformë e tij e arsimit dhe edukimit ka rezultuar në formimin e shëndoshë të brezave të ri, me çka ka kontibuar në afirmimin dhe përparimin e kombit dhe shtetit shqiptar. Andaj reforma e arsimit kombëtar e Shqipërisë të asaj kohe, është quajtur dhe” Reforma Ivanaj”. Mu për këtë arësye Mirash Ivanaj duke iu falenderuar meritave të mëdha të tij në arsim e kulturë, ka hyrë si figura më e ndritur në historinë e kombit shqiptar, për çka është dhe fitues i shpërblimeve e dekoratave më të larta shtetërore dhe kombëtare. Ndër to po nënvizojmë: në vitin 1929, Mbreti Ahmet Zogu e dekoroj Mirash Ivanaj me Urdhin”Kumandar”i urdhërit të Skënderbegut”; më 1992, Presidenti i Shqipërisë, Sali Berisha i jep Mirash Ivanaj, Medaljen “MARTIR I DEMOKRACISË”, ku thuhet: “Intelektual erudit, drejtues dhe organizator i arsimit kombëtar, i përkushtuar ndaj çështjes si drejtues shoqëror, demokrat dhe atdhetar i shquar, armik i betuar i diktaturës komuniste deri në flijim”; më 1995, Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Sali Berisha, ia jep Mirash Ivanaj, Titullin: “MËSUES I POPULLIT”ku thuhet: “Reformator dhe njëri nga kollosët e arsimit shqiptar. Dha kontribit të shquar si drejtor i parë i gjimnazit shtetëror në Shkodër dhe si ministër i arsimit në fillimet e viteve “30”; me 2003, Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Alfred Moisiu, e dekoroi Mirash Ivanaj me Urdhërin”NDERI I KOMBIT”, me motivacionin”Figurë e shquar e kombit dhe kulturës shqiptare, reformator i madh i arsimit dhe shkollës kombëtare shqiptare, luftar i paperulur i indipedencës, lirisë dhe progresit kombëtar e shoqëror”.

Prandaj, Mirash Ivanaj, si shkencatar dhe atdhetar në gjurma të rilindasve kombëtar dhe të përpjekjeve të mëdha të tij, ka kryer të ashtuquajturën”Reformën Ivanaj”. Ai vlerësonte se shqiptarëve u duhej një shkollë e përbashkët unike kombëtare e drejtuar nga shteti shqiptar.

Vizioni i tij i sistemi arsimor ishte lufta për shkollën kombëtare si përçuese e ndërgjegjes kombëtare dhe kosolidimi i unitetit kombëtar, pavarësisht nga përkatësia fetare. Sipas Mirash Ivanaj krijimi dhe afirmimi i shkollës kombëtare shqiptare duhet të jetë jo vetëm shqipe nga gjuha, por edhe ilumuniste nga përmbajtja, jo vetëm laike, por edhe masive, e përbashkët për të pasurin e të varfërin, për myslimanë e të krishterë, për djelmë e vajzat, një shkollë ku të arsimoheshin e edukohshin qytetarë të ndërgjegjshëm, jo vetëm të ditur, por edhe atdhetarë. Kjo ka qenë një platformë arsimore dritëdhënëse për kombin shqiptarë.

Ai vinte në dyshim çdo mision të të huajve në sektorin e arsimit. Edhe sikur të vinin këtu me qëllime bëmirëse. Ata nuk e njihnin realitetitn e vendit. Problemi i edukimit moral, patriotik e shoqëror- thoshte Ivanaj, ishte shumë më i rëndësishëm se ai “diturak në Shqipëri”.

Në prill 1933 Parlamenti i Shqipërisë i ndryshoj nenet 206-207 të Statutit që lëjonin çeljen e shkollave private. Në Nenin 206 u përcaktua: Mësimi dhe edukimi i shtetasve shqiptarë janë një e drejtë e shtetit. Jepen vetëm ndër shkolla dhe institucione shtetërore shkallash të ndryshme si mbas ligjit...Shkollat private, çdo kategorie qofshin, që kan veprua deri sot, mbyllen. Në nenin 207 thuhet: Shkollat fetare për përgatitjen e klerit, të mbajtura prej Komuniteteve fetare shqiptare, janë të lira dhe rregullohen me ligj...

Arsyet e këtij ndryshimit...shkollat private nuk kanë dhënë frytet që priteshin...personeli i tyre nuk është i zhveshur prej ndjesive në kundërshtim me Statutin e parimit e edukatës kombëtare... pse rrënjosin ndjesi anti bashkimore.

Ligji u dekretua nga mbreti më 22 prill dhe u zbatua me 25 prill 1933. Në fund të prillit 1933, reforma Ivanaj u vu në zbatim me mbydhjen e të gjitha shkollave private, sikurse ishin: shkolla private jofetare 21, shkolla klerikale myslimane 14, shkolla klerikale katolike 17, shkolla klerikale ortodokse 4, shkolla të huaja për shqiptarë 19, shkolla private të minioritetit grek 10. Gjithsejit 85 shkolla ( Arben Puto, Shqipëria Politike 1912-1939, Tiranë 2009, fq. 502 )

Duhet theksuar se me zbatimin e reformës arsimore, kryesisht u mbyllën shkollat private të drejtuara dhe të finansuara nga tri qendra të jashtme, nga tri kultura të ndryshme, nga tri shtete “mike” të asaj kohe të Shqipërisë: Greqisë, Turqisë dhe Italisë. Shkollat e huaja shikoheshin si përçues të influencave të jashtme dhe një rrezik për unitetin kombëtar. Në shtypin e vendit dhe në qarqet e diasporës shqiptare ngrihej zëri kundër një gjendjeje të tillë dhe kërkohej një shkollë më e organizuar dhe e drejtuar nga shteti. Shkolla e shtetit duhej të ishte e vetmja vatër e formimit të njëtrajtshëm kombëtar të brezave të ri.

Shkollat private në Shqipëri të asaj kohe në historiografinë shqiptare por dhe nga studjuesit e huaj vlersohen në mënyrë shumë kritike. Për shembull, historiani i njohur amerikan, Edwin Jacques, shkruan: Qeveria shqiptare me mbylljen e shkollave private u përpoq të eliminonte propagandën shkombëtarizuese, që ishte e pashmangshme në shkollat e agjencive të huaja përçase” ( Edwin Jacques, Studimi:”Historia e Popullit Shqiptar nga lashtësia deri në ditët e sotme”, SHBA, Carolina, 1995, fq.433 ).

Po ashtu, profesori i njohur francez i të drejtës ndërkombëtare, Gilber Gidel, është shpehur: “Asnjë shtet në botë nuk mund të heq dorë nga kujdesi për arsim, prandaj as shteti shqiptar”.

Sipas Statutit monarkik shteti ishte i ndarë nga feja, por kjo nuk do të thoshte që shteti nuk kishte të drejtën e kontrollit të institucioneve fetare për të mënjanuer çdo veprimtari në dëm të kombit dhe ndërhyrjes të huaj në punët e fesë e të vendit. Kjo spjegohej për arësye të përvojës së hidhur të së kaluerës, kur disa klerik të bashkësive të ndryshme fetare u bënë vegla të ndikimeve të huaja në dëm të interesave kombëtare (Historia e Popullit Shqiptar, Tom III , Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2007, fq. 300 ).

Përfundim: Reforma e Shkollës komëbëtare e Mirash Ivanaj ka pasur rëndësi substanciale kundra asimilimit të kombit shqiptar, për tejkalimin e pëçarjes fetare dhe zgjimin e ndëgjegjes kombëtare. Ajo ka qenë digë e pengesës së ndikimit politik dhe kulturor të shkollave private të shtetëve të huaja në arsimimin dhe edukimin e shqiptarëve, respektivisht në asimilimin e tyre. Pikërisht, shkollat e huaja private kanë qenë pengesë në lëvizjen për çlirimin kombëtar të shqiptarve. Prandaj shkolla kombëtare ka qenë domosdoshmëri historike, me të cilën ishte e lidhur qenia dhe ardhëmeria e Shqipërisë dhe kombit shqiptar.

 

Kostanca Jorgji: Disa çështje që duhet të na shqetësojnë…

Disa çështje që duhet të na shqetësojnë…

Nga Kostanca Jorgji, juriste pranë Fondacionit "Harriet Martineau".

Përpjekjet e Shqipërisë drejt integrimit në Bashkimin Europian fillojnë qysh në Qershor të vitit 1991 me vendosjen e marrëdhënieve diplomatike Shqipëri - Komuniteti Ekonomik Evropian. 
Këto marrëdhënie vazhdojnë me programet PHARE dhe CARDS, programe këto që siguruan asistencën e Bashkimit Evropian për Shqiperinë në një sërë fushash të caktuara si ekonomike dhe politike. Në këtë rrugë të gjatë të Shqipërisë drejt kësaj bashkësie në respekt të dëshirës së popullit shqiptar për anëtarësim në familjen evropiane, një date mjaft me rëndësi është 1 Prill 2009 - që shënon hyrjen në fuqi të Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit ku dhe hapet rruga drejt aplikimit për t’u anëtarësuar në BE dhe qe shoqerohet me tej me vendimin që Këshilli mori për liberalizimin e vizave afat shkurtër për qytetarët shqiptarë në datën 8 Nëntor 2010. 
Kandidaturën për aderimin e saj në BE Shqipëria e paraqiti më 28 Prill 2009 por statusi i kandidatit zyrtar u rekomandua në Tetor të vitit 2012 si pasojë problemeve me zhvillimit demokratike dhe mosrespektimit të 12 pikave-rekomandime që Bashkimi Evropian i parashtroi Shqipërise për ta marrë këtë status. 
Në Dhjetor të vitit 2013 shoqëria shqiptare ishte në pritje të një vendimi të rëndësishem lidhur me këtë cështje në përgjigje të të cilit u vlerësua se Shqiperia “nuk i ka plotësuar kriteret për të marre statusin e anëtarësimit ne BE”.
Sigurisht gjate kesaj periudhe vendi yne ka bere progres ne fusha te ndryshme, por jo mjaftueshem per t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian. 
Progres Raporti i vitit 2013 thekson pikat ku Shqiperia ka perparuar dhe atyre ku duhet punuar me shume. Sipas ketij progress raporti Shqiperia ka bere perparime ne lidhje me kriteret e Kopenhagenit sic jane garantimi i demokracise dhe shtetit te se drejtes, stabilitetit ne vend, respektimi i te drejtave te njeriut dhe i minoriteteve si dhe garantimi i fqinjesise te mire me shtete kandidate dhe ato anetare ne BE-së, por sigurisht qe keto perparime nuk jane te mjaftueshme. Më poshtë është një analizë e shkurtër e pikave qe jane evidentuar si pika kyçe drejt integrimit. 
Sa i perket demokracise dhe shtetit te se drejtes sipas ketij progres raporti, një progres i Shqiperise jane zgjedhjet e Qershorit 2013 te cilat jane vleresuar nga komisioni nderkombetar i vezhgimit te zgjedhjeve si te lira dhe demokratike.Vleresohet pjesmarrja ne zgjedhje dhe permbushja e rekomandimeve te OSBE / ODIHR-it. Megjithate duhen bere perpjekje te vazhdueshme ne gjetjen e gjuhes se perbashket ne parlament si dhe ne miratimin e nje sere ligjesh te rendesishme te cilat vazhdojne te shqyrtohen ne menyre te ngadalshme. 
Sistemi juridik,pjesa kryesore e shtetit te se drejtes mbetet akoma ne permiresim.
Ne kuader te ketij sistemi Shqiperia duhet te beje me teper perpjekje ne garantimin e pavarsise se pushtetit qyqesor dhe kjo lidhur ne menyren e emerimit te gjyqtareve si dhe duhet te luftoje me teper ne sigurimin e lufte s kunderr korupsionit ne kete sektor. Ne kuadrin e te drejtave te njeriut Shqiperia ka bere progres ne garantimin e te drejtave te grave dhe te femijeve duke ratifikuar Konventen për Parandalimin dhe Luftën kundër Dhunës ndaj Grave dhe Dhunës në Familje si dhe duke bere disa ndryshime mjaft te vlefshme neKodin penal te cilat perfshijne perdhunimin dhe dhunen seksuale ne martese. 
Megjithate kjo mbetet nje nga ceshtjet me delikate ne vendin tone. 
Nisur edhe nga ky raport situata aktuale flet për një rritje të dhunës në familje. Dhuna ne familje eshte rritur ndjeshem. Rastet e dhunes ndaj grave dhe femijeve jane alarmante. Shoqëria mëson për rastet e shumta te dhunimit te grave madje dhe marrjes se jetes se tyre edhe përmes kronikave në media. 
Sipas raport progresit të vitit 2013 shteti duhet te punoje me fort per te forcuar politiken kunder cdo lloj formeje dhune te ushtruar ndaj grave. Perpjekje duhen bere ne ngritjen e strukturave perkatese ne mbrojtejen e grave. Krijimi i nje strehe publike dhe ne sigurimin e sherbimeve te ndryshme sociale per viktimat. Sigurisht nuk mund te themi se strukturat mungojne, por ato duhet te jene me efektive dhe mendojmë se janë të pamjaftueshme. Persa i perket te drejtave te femijeve ato mbeten problematike. Ne vendin tonë rastet e abuzimit te femijeve mbeten akoma shqetesim. Ne kete progres raport evidentohen rastet e abuzimit dhe shfrytezimit te femijeve duke punuar pune nga me te ndryshmet apo duke lypur ruges. Ne kete kuader Shqiperia duhet te punoje me shume ne sigurimin e sherbimeve me baze komunitare si dhe duhet te sigurooje ndihme ketyre familjeve te varfra dhe ne nevoje. Duhet punuar me shume per garantimin e te drejtave te tyre dhe mbrojtjen nga dhuna, trafikimi i paligjshem dhe pornografia. Duhet rritur numri i sherbimeve sociale qe merren me femijet dhe te permirësohet me shume puna e tyre qe jane eksistente. Problem mbetet sepse sistemi i mbrojtjes se femijeve nuk ka mjete financiare te mjaftueshme. Është theksuar ne kete Progres raport situata e femijëve të ngujuar. Shqiperia duhet te marre masa ne mbrojtjen dhe garancimin e sigurise se ketyre te miturve. Emigrimi i femijeve e vecanerisht atyre rome drejt shteteve te BE mbetet nje sfide me vete. Gjithashtu per t’u permirsuar mbetet dhe sistemi i rehabilitimit te femijeve qe kane kryer vepra penale. Duhen permiresuar kushtet neper burgje si dhe mjaft me rendesi eshte pranija e nje psikologu ne keto ambjente . Mjaft pune mbetet per t’u bere gjithashtu ne mbrojtjen e te drejtave te njerezve me aftesi te kufizuar. Ne lidhje me arsimimi, punësimin, kujdesi shëndetësor dhe shërbimeve sociale qe ju duhen ofruar në fushen e te drejtave te njeriut vlen per tu permendur ceshtja e diskriminimit ne lidhje me racen, fene, perkatesine gjinore. Edhe pse jane marre masa te ndryshme kunder diskriminimi si per shembull ndryshimet ne kodin penal gjendja mbetet akoma shqetesuese. 
Ne vendin tone vazhdon akoma të ekzistojë diskriminimi vecanerisht ndaj minoritetit rom apo grupeve te tjera si ndaj homoseksualëve, biseksualëve apo transgjinorëve. Qëndrimet ndaj këtyre të fundit janë tërësisht të refuzimit madje edhe sa i takon pranisë së tyre në shoqërinë tonë sëbashku më problematikat që i shoqëron. 
Te gjithe i shohim kushtet ku jeton minoriteti rom. Ato jane alarmante. Edhe pse jane bere perpjekje te vazhdueshme, ky minoritet vazhdon te perballet me mungesen e strehimit, sherbimeve sociale dhe arsimore. Pra shkurtimisht, keto ishin disa nga problematikat me kryesore në lidhje me vendin tone dhe BE. Te gjithe jemi të ndërgjegjshëm se keto çështje jane aktuale dhe mjaft te prekshme. Shtetit tone i duhe të bëjë një punë të madhe. Por jo vetem shtetit! Të gjithë ne si qytetarë, në aktivitet të lirë apo në kuadër të aktivizmit civil, duhet te punojme më shumë duke u ndërgjegjësuar mbi dëshirën tonë për integrim evropian, por edhe mbi çfarë bëjmë vërtetë për t’u integruar në këtë bashkësi të madhe të qytetarëve evropianë.

 


Faqe 32 nga 47

Newsflash

NË STOCKHOLM TË SUEDISË PO MBAHET SEMINAR ME PËRFAQËSUSES TE EUROPES JUGLINDORE LIDHUR ME RUAJTJEN E AMBIENTIT JETËSOR NË KËTO VENDE

Për tri javë me radhë në Stockholm të Suedisë janë duke u takuar përfaqësues të vendeve të Europës Juglindore e së bashku me ta edhe perfaqësuesit e shtetit më të ri në Europë Republikes së Kosovës, të cilët janë duke prezentuar Republikën e Kosovës në këtë seminar para kolegëve të tyre, për të arriturat dhe problemet me të cilat ballafaqohet shteti më i ri në botë në këtë fushë mjaftë të ndieshme për jetën e qytetareve. Ne këtu takuam Dr. sc. Afrim Syla ligjerues në Universitetin e Kosovës , respektivisht në Fakultetin e Mitrovicës me të cilin biseduam rreth kësaj problematike dhe për punën e seminarit të cilin ai është duke e ndjekur këtu në Stockholm. Afrimi është nga Mitrovica dhe thotë se është I specializuar në fushën e ruajtjes së ambientit jetësor respektivisht në menagjimin e zonave rurale ambientale problematike në Republikën e Kosovës. Ky punon në Institutin për hulumtimin dhe ruajtjen e ambientit të Republikës së Kosovës si dhe ligjerues në fakultetin e Mitrovicës.

Lexo ma...