Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Dituria

KUR DIKUSH E TEPRON, NUK MUND TË “GJËMOJ”SHUMË, NDËRKAQ KARAKTERISTIKË E IMJA ËSHTË SINQERITETI,

KUR DIKUSH E TEPRON, NUK MUND TË “GJËMOJ”SHUMË, NDËRKAQ KARAKTERISTIKË E IMJA ËSHTË SINQERITETI, RESPEKTI DHE SAKTËSIA

-thotë mësuesi, përkthyesi, shkrimtari dhe publicisti në mërgim Fetah Bahtiri

Këtu në Suedi unë kam ardhur në vitin 1991. Me vete i kisha pesë fëmijët të moshës 0 deri 7 vjeç. Shpresoja se do të kthehem në atdhe brenda disa muajsh dhe e vlerësoja se është dëm që fëmijët mos të mësojnë shkrim e lexim, pak histori, pak gjeografi, pak art figurativ dhe pak muzikë kombëtare. Së pari fillova të punoj me fëmijët e mi, pastaj kësaj iu bashkëngjitën edhe të gjithë fëmijët e kampit dhe u krijua në shkollë e plotë fillore.

Një përkthyes i mirë i një vepre letrare është shumë i vlefshëm dhe i rëndësishëm. Përkthyesi i mirë ndodh që ia kalon autorit me shprehjet e bukura dhe artistike.

Shkrimtari, kur shkruan një vepër, me te jep një porosi te lexuesi. Që të arrihet ky qëllim, shkrimtarit duhet t`i përdorë mjetet artistike – vepra të ketë vlera artistike. Ndërkaq përkthimin e shoh si një zanat. Sidomos kur është fjala për përkthime profesionale.

Unë jam një prej themeluesve të Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë “Naim Frashëri” dega në Suedi. Pikërisht unë jam ai që e kam shkruar edhe Statutin e parë të LASH-it.

Pse sot LASH-i nuk funksionon? Ka shumë arsye, por kjo në rrethanat e sotme varet shumë prej atdheut tonë, i cili duhet të kujdeset më shumë për ne dhe për fëmijët tanë që njëkohësisht janë edhe të atdheut.

 

 

Një prezantim të shkurtër.

Fetah Bahtiri, i lindur më 11.10.1943 në fshatin Lisicë, komuna e Mitrovicës. E kam të kryer shkollën fillore (1959), gjimnazin (1963), fakultetin filozofik, dega për gjuhë dhe letërsi shqipe (1968) dhe fakultetin juridik (1982). Kam punuar si mësues, arsimtar i gjuhës shqipe, profesor i gjuhës shqipe, asistent i Anton Çettës në Institutin Albanologjik të Prishtinës, drejtor shkolle në Mitrovicë dhe asistent i rektorit të shkollës në Suedi, koordinator për integrim, jam marrë me shkrime gazetareske, kontribute shkencore, kontribute në folklor, kontribute gjuhësore, kritika letrare, recensione librash etj.

I lindur në fshatin Lisicë komuna e Mitrovicës ku edhe kaluat rininë tuaj. Çfarë mund të na thoni për atë kohë për vendlindjen tuaj?

Fshati im quhet Lisicë. Ky toponim është i pastër shqip. Vjen prej fjalës “lis”. Babai im, Ramadani, i cili na la në vitin 1995 kur ishte në moshën 93-vjeçare tregonte se fshati kishte qenë shumë i pasur me lisa dhe se “krejt rrafshi i Kosovës këtu furnizoheshin me dru për nevojat e zdrukthtarisë dhe të ndërtimtarisë...” Fshati quhej Lis, por serbët e kishin sllavizuar toponimin prej “Lis” në “Lisicë” dhe e kishin regjistruar kështu edhe në librat e tyre. Përndryshe, fshati i cili shtrihej në malet e Shalës së Bajgorës, në lindje të Mitrovicës, për shkak të mungesës së infrastrukturës, ujit të pijshëm dhe rrymës elektrike, e ka lëshuar atë terren kodrinoro-malor dhe banorët janë të vendosur tani në rrafsh, në të dy anët e magjistralës Prishtinë – Rashkë – Kralevë e tutje, përbri lumit Sitnicë, aty ku ky lum derdhet në lumin Ibër. Kur udhëtohet nga Serbia (Rashkë – Leposaviqi – Zveçani) fshati i parë shqiptar në “Mitrovicën Jugore” është pikërisht Lisica. Prej qendrës së Mitrovicës nuk ka më shumë se 2 kilometra.

Shkollimin fillor dhe të mesëm keni bërë në qytetin minatorëve në Mitrovicë. Mund të na thuash më shumë për jetën tuaj në rini?

Prej fshatit tonë nxënësit duhej të shkonin në Tunelin e Parë. Por, unë isha i pari i fshatit që fillova mësimin në Mitrovicë. Pas meje – të gjithë vepruan kështu. Pra, këtu e kreva shkollën fillore në vitin 1959. E kam të regjistruar në memorien time mësuesen e parë, që quhej Nadire Deva. Isha nxënës mesatar. E kaloja klasën me suksesin përfundfimtar shumë mirë. Vetëm klasën e katërt e kalova me sukses të shkëlqyeshëm, kur mësues e kisha Nexhmedin Barutin. Pastaj vazhdova mësimet në gjimnazin “Silvira Tomazini”, të cilin e kreva në vitin 1963. Këtu kam pasur një mori profesorësh të dalluar, të cilët ndikuan shumë në ndërtimin tim si njeri, intelektual, atdhedashës. Po i përmend vetëm disa prej tyre: Latif Berisha, Latif Mulaku, Skender Skenderi, Musa Gashi, Shinasi Korenica, Ismail Gubetini, Lah Nimani, Emin Pllana, Ejup Hamiti etj. Si nxënës i gjimnazit merresha me shkrimin e poezive, shkruaja vjersha, organizonim mbrëmje letrare, në të cilat merrja pjesë rregullisht.

Keni studiuar Gjuhë dhe letërsi Shqipe në Prishtinë, çfarë ka në mendje sot Bahtiri nga këto kohëra, nga jeta studentore?

Pasi e kreva gjimnazin në vitin 1963, gjatë vitit vijues shkollor 1963/64 punova si mësues në fshatin Bare, Shalë e Bajgorës. Pastaj u regjistrova në Fakultetin filozofik, dega për gjuhë dhe letërsi shqipe në Prishtinë si student i rregullt. Por, unë njëkohësisht edhe punoja, edhe studjoja. Së pari punoja si mësues klase në fshatin Prilluzhë, komuna e Vushtrrisë, e pastaj punoja në shkollat fillore të Prishtinës që atëbotë mbanin emrat “Aco Maroviq”, “Vuk Karaxhiq” dhe “Emin Duraku”. Ishte kjo një jetë intenzive, e mbushur me ngjarje dhe veprimtari të ndryshme aktuale politike e shoqërore. Studioja, punoja në arsim, merresha me shkrime gazetareske, me jetën kulturore, shkruaja poezi, madje disa herë fitova çmime në kuadër të konkurseve të nivelit komunal në Mitrovicë. Çuditërisht, për të gjitha kisha kohë dhe koha mjaftonte.

Gjatë vitit përfundimtar të studimeve albanologjike (viti shkollor 1967/68), kur shënohej për herë të parë 500-vjetori i vdekjes së Skenderbeut, në kuadër të Shoqërisë kulturo-artistike të studentëve “Ramiz Sadiku” përgatitëm dramën “Trimi i mirë me shokë shumë” – Skenderbeu, të shkrimtarit Sulejman Pitarka. Regjisor e kishim Kristë Berishën. Rolin e Skenderbeut e luante Hasan Salaj, një shok i imi nga studimet. Artistja jonë e madhe, Safete Rugova luante rolin e Mirushës, ndërsa unë luaja rolin e Sakipit. Mbaj mend se këtë dramë ne e shfaçëm nëpër të gjitha trojet ku kishte shqiptarë, në Kosovë e Maqedoni dhe se kjo dramë bëri bujë të madhe kudo që u shfaq. E di se në Strugë, p. sh. pas mesnatës, i shoqëruar me disa shokë në mesin e të cilëve ishte edhe poeti Nuhi Vinca, kah ora dy e natës u hodhëm në lumin Drini i Zi dhe aty u lamë e u kënaqëm.

Me këtë dramë në verën e vitit 1968 morëm pjesë edhe në Festivalin e dramave jugosllave i cili tradicionalisht mbahej në Hvar të Kroacisë, ku ne e zumë vendin e dytë, pas një grupi profesionistësh të Beogradit, me pjesën “Klaunët”.

Si student kisha shumë shokë të cilët më vonë u bënë personalitete eminente të politikës, kulturës dhe artit në Kosovë.

Në vitin 1982 keni diplomuar edhe në Fakultetin Juridik, çka ju shtyri në këtë?

Pas përfundimit të studimeve albanologjike, punova si profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe në Gjimnazin “Silvira Tomazini” në Mitrovicë, në Shkollën normale “Hasan Prishtina” dhe në Institutin Albanologjik të Prishtinës, ku merresha me folklor dhe isha asistent i Anton Çettës. Studioja edhe shkallën e tretë të studimeve pasuniversitare. Disi, gati si pahiri, në fund të vitit 1972 konkurova dhe u zgjodha drejtor i Shkollës fillore “Velko Banasheviq” (sot “Bedri Gjinaj”) në Mitrovicë. Aty kalova afër katër vite, por, si rrufe u paraqit një fshesë, e cila njerëzit e papërshtatshëm politikisht, i largoi nga arsimi dhe kjo më goditi edhe mua. Lidhja Komuniste e Jugosllavisë, sipas raportit të UDB-ës, më shpalli publikisht armik të shtetit, armik të klasës punëtore, armik të bashkimin e vëllazërimit dhe më larguan nga arsimi. Pas një viti gjeta punë si përkthyes në Bankën interne të Kombinatit “Trepça”. Në punë kisha të bëja bukur shumë edhe me çështje juridike, gjëra të cilat unë i kisha ushtruar në punë dhe i njihja mirë. U regjistrova si student me korrespondencë dhe studimet i kreva me notë bukur të lartë në periudhën kohore janar 1979 – 1982. Mund të them se prej kësaj dege kam pasur shumë levërdi në jetë. I kam kryer shumë punë juridike që kishin të bëjnë me nevojat e mia, por, njëkohësisht kam qenë edhe një shërbëtor i qindra njerëzve dhe u kam ndihmuar që t`i fitojnë proceset e ndryshme juridike nëpër gjykata, në konteste me institucione të ndryshme etj.

Mësues në regjionin e Shalës, të Vushtrrisë, por edhe në Kryeqendrën e Kosovës, kujtimet e juaja nga kjo kohë e rinisë suaj në punë me brezin e ri, por mësues edhe në mërgim, një paralele mes punës si i ri në vendlindje dhe asaj në mërgim?

Edhe më parë përmenda vendet ku kam punuar si mësues. Kudo kam qenë i mirëseardhur dhe kam bashkëpunuar mirë me prindër, me nxënës dhe me personelin udhëheqës të shkollave. Kujtimet më të mira që i kam, i kam pikërisht nga kjo periudhë. Por, edhe kam gabuar ndonjëherë... Në shkollën fillore “Vuk Karaxhiq” të Prishtinës jepja gjuhën shqipe në paralelet serbe, të cilat mësonin shqipen si lëndë joobligative. Një ditë, një nxënës serb i klasës së tetë, ishte më i gjatë se unë, ishte ulur prej bankës së fundit në bankën e parë. Me të filluar ora e mësimit, filloi një tallje për gjuhën shqipe. Unë nuk kalkulova asgjë. I përvola duart dhe e grushtova aq fuqishëm dhe rrëmbyeshëm, sa që fytyrën e tij e mbuloi gjaku dhe ajo iu deformua. Drejtoresha e shkollës, një serbe apo malazene, me mbiemrin Radunoviq (gruaja e drejtorit të atëhershëm të KEK-ut në Obiliq), nuk ndodhej në zyrë. Zëvendës i saj ishte një Nexhip Habibaj, e di se ishte me prejardhje nga Shqipëria. Shkova te ai dhe ia tregova tërë të vërtetën.

Unë nuk di se çfarë bëri ai, por më shpëtoi nga kjo situatë dhe prej kësaj dite mësimi i gjuhës shqipe si gjuhë joamtare në paralelet serbe funksiononte më mirë se përpara.

Këtu në Suedi unë kam ardhur në vitin 1991. Me vete i kisha pesë fëmijët të moshës 0 detri 7 vjeç. Shpresoja se do të kthehem në atdhe brenda disa muajsh dhe e vlerësoja se është dëm që fëmijët mos të mësojnë shkrim e lexim, pak histori, pak gjeografi, pak art figurativ dhe pak muzikë kombëtare. Së pari fillova të punoj me fëmijët e mi, pastaj kësaj iu bashkangjitën edhe të gjithë fëmijët e kampit dhe u krijua në shkollë e plotë fillore. Bashkatdhetarët që ishin mësues nga atdheu iu përgjigjën nevojës dhe u angazhuan bashkë me mua në këtë mision të shenjtë. Këtë punë e ushtrova për shtatë vite rresht, vullnetariusht, pa marrë kurrfarë kompensimi.Unë sot jam i lumtur kur e di se shumë fëmijë nga trevat shqiptare, të cilët sot jetojnë në Suedi, janë kthyer në atdhe ose ndodhen diku në ndonjë vend të Evropës, e përkujtojnë se shkronjat e para shqipe i kanë mësuar nga mësuesi Fetah Bahtiri.Punën e mësuesit vullnetar e kam ushtruar me pasion.

Përveçse një mësues i pasionuar, shkrimtar me renome, jeni edhe përkthyes i njohur nga gjuha suedeze ne shqipe ashtu edhe nga shqip në suedisht do të ishte më interes të mësonim nga ju se si e përkufizoni rolin e shkrimtarit dhe përkthyesit në jetën bashkëkohore?

Me përkthime jam marrë qysh moti. Në Kosovë e kam pas autorizimin për përkthime mes gjuhës shqipe e serbokroate. Këtë punë e kam bërë për më shumë se 13 vite rresht edhe në Bankën interne të Kombinatit “Trepça”. Kam përkthyer me qindra mijëra faqe materiale nga më të ndryshmet. Ndërkaq, në Suedi, si gjuhëtar që jam, jam interesuar për këtë punë dhe prej vitit 2000 e kam fituar licencën, që këtu i thonë autorizim për përkthime. E kam numrin e përkthyesit të autorizuar 664, e kam edhe vulën e cila kërkohet për ta validizuar një përkthim. Autorizimin e jep Kammarkollegiet (Agjencia për Shërbime Juridike, Financiare dhe Administrative e Suedisë).

Duke u munduar që të përgjigjem sa më saktësisht në pyetjen e Juaj, më duhet të theksoj: shkrimtari, kur shkruan një vepër, me te jep një porosi te lexuesi. Nëse lexuesi e ka kuptuar atë porosi, qëllimi është arritur. Që të arrihet ky qëllim, shkrimtarit duhet t`i përdorë mjetet artistike – vepra të ketë vlera artistike. Ndërkaq përkthimin e shoh si një zanat. Sidomos kur është fjala për përkthime profesionale. Por, këtë zanat askush nuk mund ta ushtrojë nëse nuk e njeh mirë gjuhën amtare. Unë jam i vetëdijshëm se ka shumë të rinj që e dinë gjuhën suedeze më mirë se unë. Por, ata nuk janë dhe nuk mund të bëhen përkthyes të mirë pa e njohur gjuhën e nënës. Përndryshe, edhe përkthimi është art, sidomos kur bëhet fjalë për përkthimin e poezive. Ekziston ai sentimenti artistik edhe te përkthyesi, edhe te shkrimtari.

Duhet të jem i sinqertë, nga përkthimet kam pasur dobi të dukshme materiale, kurse nga shkrimet kam pasur vetëm shpenzime.

Por, jam i vetëdijshëm se njeriu nëse mundet, duhet ta lë një gjurmë pas vetes. Unë përpiqem që këtë domosdoshmëri ta përmbush me shkrimet e mia letrare e publicistike.

Qysh si student jeni marrë me shkrime, cilat janë shkrimet e juaja të para dhe ku i keni publikua në atë kohë ato?

Me shkrime jam marrë edhe si nxënës i gjimnazit. Krijimet e mia të para ishin vjershat, të cilat i kam botuar në revistën letrare “Jeta e re”, në revistën për rini që quhej “Zëri i rinisë”, në gazetën “Rilindja”, në gazetën lokale të komunës së Mitrovicës “Zveçan” etj.

Krijimtaria juaj i përket një periudhe të gjatë kohore. Cila është tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Temat janë kryesisht atdhedashuria, e përditshmja e rëndë, e mundimshme, e padrejtë ndaj një pjesë të njerëzve, por edhe e ardhmja. Ka krijime që i kushtohen edhe dashurisë. Romani im i fundit “Rrugëtim i dashurisë” bën fjalë pikërisht për dashurinë e dy të rinjve, e cila arrin t`i pajtojë dy familje të gjakësuara.

Nga e merrni frymëzimin, çfarë është tema apo subjekti në veprat e juaja?

Është përditshmëria që më frymëzon. Jeta është ajo. E ndiej në shpirt, më mundon, vuaj për shkak të asaj ndjenje... Atëherë vendos që atë ta shpreh në mënyrë artistike. Është interesant se vendimet më të mëdha dhe më të rëndësishme i marr kur jam i shtrirë për të fjetur, por kur gjumi nuk më merr, sepse diçka më mundon. Më vjen frymëzimi, më vjen ideja... Ngrihem, e marr lapsin e letrën dhe shënoj atë që është kryesore. Të nesërmen pason përpunimi dhe stilizimi i mëtejmë

Ju keni botuar në shqip, çka ka botua deri më tani Fetahu?

Kam botuar vjersha të shpërndara nëpër gazeta e revista të ndryshme, ndonjë tregim, kritika letrare, ndonjë kontribut gjuhësor, shkrime gazetareske me karakter analitik për tema të rëndësishme shoqërore, siç është p. sh. shkrimi në “Rilindje” në vitin 1966 për trajtim të barabartë të gjuhës shqipe në raport me gjuhën serbokroate etj.

Veprat e mia kryesore të botuara janë këto:

- “Kangë për Zaden”, përmbledhje vjershash, 1968, botim i Klubit letrar “Trepça” nga Mitrovica

- Planprogram mësimor për gjuhën shqipe si gjuhë amtare në shkollën suedeze, planprogram ky i pari i llojit të këtillë i përpiluar në Suedi. Planprogramin e ka botuar Shtëpia botuese ”Toena”, Tiranë, në vitin 2000. Planprogrami është i shkruar në gjuhën suedeze dhe në gjuhën shqipe;

- Ambasadorët dhe shërbëtorët, Libër për refugjatët shqiptarë në qytetin Uddevalla të Suedisë, viti i botimit 2007, botim i Shoqatës së Shkrimtarëve të Mitrovicës ”Jakup Ceraja”;

- Rrugëtim i Dashurisë, roman, viti i botimit 2011, botim i Shoqatës së Shkrimtarëve të Mitrovicës ”Jakup Ceraja”;

- ”Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick (Monografi)”, botim i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi, 2012.

Keni qenë bashkëpunëtor i mujoreve kosovare “Gjurmime albanologjike” dhe “Përparimi” si dhe i Institutit Albanologjik të Prishtinës, çka mund të na thoni për këtë kohë dhe çka ka botua Ftahu në këto mujore?

Në revistën shkencore “Përparimi” qysh para më shumë se 40 vitesh kam botuar punime për këngët historike dhe kreshnike, për këngët e dasmave etj. Revista shkencore “Gjurmime Albanologjike” ka botuar materiale të folklorit të mbledhur prej meje shumë herë. Të fundit janë materialet në vëllimin “Këngë popullore historike”, I e II nga viti 2007.

Kur kemi te bëjmë me përkthime, sepse ju jeni edhe përkthyes i autorizuar, çfarë është roli i një përkthyesi sot në kohën bashkëkohore?

Një përkthyes i mirë i një vepre letrare është shumë i vlefshëm dhe i rëndësishëm. Përkthyesi i mirë ndodh që ia kalon autorit me shprehjet e bukura dhe artistike. Rast të këtillë kemi p. sh., me Nolin, shumë përkthime të të cilit janë vlerësuar janë më të bukura se sa origjinali. Këtu në Suedi e kemi një përkthyes shembullor i cili përkthen shkëlqyeshëm prej gjuhës shqipe në gjuhën suedeze. Ky është zoti Ullmar Qvick, i cili me gjuhën e tij fjalës poetike të shkruar në gjuhën shqipe ia jep fuqinë dhe magjinë e shprehjes në gjuhën suedeze. Ndërkaq, kur është fjala për përkthime profesionale, përkthyesi ka të bëjë me materiale të cilat ndodh të jetë të rëndësishme e edhe shumë sekrete. Përkthyesi i autorizuar është i obliguar që rreptësisht ta ruaj sekretin afarist dhe profesional, konkretisht obligimin e ruajtjes së fshshtësisë.

Ju jeni edhe bashkautor i përpilimit të fjalorit të parë juridik Suedisht-Shqip, çfarë ju shtyri në këtë?

Unë jam përkthyes i autorizuar. Universiteti i Stockholmit, Instituti i përkthimeve, e ka gjetur emrin tim në regjistrin e përkthyesve të autorizuar dhe më është drejtuar me shkrim që të bashkëpunoj në këtë punë. Unë e kam pranuar ofertën me ëndje. Unë me një grup përkthyesish dhe interpretësh kam qenë së pari në Tiranë në një lloj kursi dyjavor ku pranë Universitetit të Tiranës kemi marrë mësime nga studjuesit më eminentë shqiptarë të gjuhës shqipe dhe të juridiksionit shqiptar. Pastaj i jemi përveshur punës njëvjeçare dhe e kemi përpiluar një fjalor të mirë i cili përmban terminologjinë kryesore juridike dhe sociale. E ndiej obligim që këtu ta veçoj një bashkëpunëtore, e cila e ka pasur mbi supat e saj barrën kryesore

gjatë përpilimit të këtij fjalori. Kjo është Melihate Dragoshi nga Helsingborgu.

Jeni njëri nga themeluesit e LASH “Naim Frashëri” dega në Suedi, çfarë mund të na thoni për këtë dhe pse LASH sot nuk funksion në Suedi?

Po, unë jam një prej themeluesve të Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë “Naim Frashëri” dega në Suedi. Pikërisht unë jam ai që e kam shkruar edhe Statutin e parë të LASH-it. Atëbotë Lash-i funksiononte mirë, sepse shumica prej nesh besonim se shumë shpejt “do të bëhet mirë” dhe se do të kthehemi në atdhe. Por, nuk ndodhi kështu. Puna u bë më keq, nevojiteshin veprime e ndërmarrje të tjera për ta ndihmuar atdheun dhe ne nuk e harruam atë. Punuam për te ditë e natë dhe ishim ambasadorë të vërtetë të atdheut tonë këtu në Suedi. Kësaj teme ia kam kushtuar një libër të tërë me titullin “Ambasadorët dhe shërbëtorët, Libër për refugjatët shqiptarë në qytetin Uddevalla të Suedisë”, botuar në vitin 2007. Pse sot LASH-i nuk funksionon? Ka shumë arsye, por kjo në rrethanat e sotme varet shumë prej atdheut tonë, i cili duhet të kujdeset më shumë për ne dhe për fëmijët tanë që njëkohësisht janë edhe të atdheut.

Sa jeni ju i kënaqur me punën në shkolla në mërgim kur kemi të bëjmë me Lëndën e Gjuhës shqipe, sa është ky mësim sot efektiv tek fëmijët mërgimtarë?

Unë jam marrë shumë me këtë problematikë, kam shkruar një planprogram mësimor për gjuhën shqipe si gjuhë amtare në shkollën suedeze, kam punuar vetë me nxënës që nga klasa e parë e deri në shkollën e mesme dhe i di të gjitha raportet. Gjithashtu kam qenë koordinator për integrim në kuadër të komunës së Uddevallës, kur mësimi i të gjitha gjuhëve amtare ka qenë nën përgjegjësinë time. Që mësimi i gjuhës shqipe të jetë i suksesshëm, nevojitet një kuadër i mirë, i kualifikuar, nevojitet angazhimi më i madh i prindërve, me çka, përpos në 2 – 3 vitet e para të qëndrimit tim këtu, kurrë nuk kam qenë i kënaqur. Mësuesit e gjuhës shqipe në të shumtën e rasteve janë të pakualifikuar, të paarsimuar. Ka edhe të atillë që për herë të parë këtu në Suedi janë bërë mësues gjuhe. Kjo bën që mësimi i gjuhës shqipe në ndodhet në nivel të ulët. Përndryshe, sistemi shkollor në Suedi garanton dhe mundëson funksionim të mirë të mësimit të gjuhës amtare.

Keni punua një kohë të gjatë koordinator për Integrim në komunën Uddevalla, çfarë mundë të na thoni rreth integrimit të shqiptarëve këtu?

Konsideroj se integrimi i shqiptarëve në Suedi është i mirë, por mund të jetë edhe më i suksesshëm. Në komunën ku jetoj unë (Uddevalla), shqiptarët janë të integruar shumë mirë.

Forma më e mirë e integrimit është realizuar nëpërmjet punësimit. Marrëdhëniet e punës dhe profesionet që ata i kanë dhe i ushtrojnë janë të llojllojshme.

Shumica e tyre merren me punë fisnike - u bëjnë shërbime dhe u ndihmojnë atyre që kanë nevojë për një shërbim të këtillë dhe ndihmën e tjetërkuj. Pra, fjala është për shëndetësi dhe përkujdes.

Ndërmarrja për transortimin e udhëtarëve Omnibus në Uddevalla, shpeshherë nga bashkatdhetarët quhet Kosovatrans. Aty punojnë si shoferë autobusi shumë shqiptarë nga Uddevalla dhe disa nga komunat e afërme. Madje janë edhe disa femra që e ushtrojnë këtë profesion jo edhe aq të lehtë.

Një pjesë e mirë e bashkatdhetarëve punojnë në kuadër të arsimit dhe edukimit. Ata janë mësues dhe edukatorë të zellshëm në shkollën suedeze, në institucionet parashkollore dhe në shkollën shqipe të mësimit plotësues dhe me detyra pune që me fëmijët shqiptarë të komunikojnë në gjuhën shqipe dhe t`u ndihmojnë atyre, në gjuhën amtare shqipe.

Në Uddevalla ka edhe bashkatdhetare farmeciste me kompetencë, të cilat klientëve dhe pacientëve u japin barna nëpër farmacitë e qytetit.

Një grup i madh i bashkatdhetarëve punon në Industrinë e automobilave dhe në degë të tjera të industrisë, ku i kryejnë punët nga më të komplikuarat me teknologjinë më bashkëkohore.

Shumë bashkatdhetarë punojnë në tregti, ka punëtorë nëpër zyra, punëtorë në mirëmbajtjen e pastërtisë në qytet e në brigjet e detit etj.

Një pjesë e mirë e bashkatdhetareve tona punon nëpër kuzhinat e shumta që ndodhen pranë çdo shkolle, parashkolle, në spitalin e qytetit, pranë shtëpive për përkujdesin ndaj të moshuarve, etj. me kualifkimin dhe arsimimin special si kuzhiniere dhe puna e tyre vlerësohet gjithmonë me notën maksimale të mundshme.

Janë disa bashkatdhetarë, të cilët kryejnë edhe punë të besueshme me autorizime dhe përgjeshësi speciale për sigurimit të personave, objekteve, pronës e të ngjashme. Kjo punë e sigurimit, një lloj ”securitas”, është e çmuar lart dhe puna e tyre i ngjan punës së policisë.

Një pjesë e mirë e të rinjve nga Uddevalla u janë përkushtuar degëve të ndryshme të studimeve universitare anembanë Suedisë dhe dëshirojnë të arrijnë në zenitin e ngritjes profesionale të degës që kanë zgjedhur dhe janë duke e përsosur arsimimin profesional në degë të ndryshme. Degët që këta të rinj i studiojnë janë nga fusha e mjekësisë, ekonomnisë, sociologjisë, shkencave shoqërore, degët e arsimit, biznesit, politikës ndërkombëtare etj. Disa prej tyre edhe kanë magjistruar në degët e zgjedhura dhe janë ekspertë të dalluar.

Edhe disa sportistë shqiptarë nga Uddevalla janë ngritur deri në nivelin e elitës sportive në Suedi. Dallohen sidomos disa futbollistë që kanë luajtur dhe luajnë në Allsvenska, në Superettan, në Divizionin I të futbollit, por ka sportistë të dalluar edhe në hendboll, në boks, mundje etj.

Për të gjithë vlen një rregull i pashkruar: të gjithë janë shumë të përgjegjshëm në punë e në veprimtari, të vyer, të ndershëm, të sjellshëm, korrektë, shembullorë dhe për këtë arsye edhe janë të dashur e të respektuar.

Nuk mund e lëmë pa e përmendur edhe faktin se në konkursin e bukurisë ”Mis Diaspora” për Skandinavi dy herë ky titull u ka takuar dy motrave, vërtetë bukuroshe, që janë pikërisht nga Uddevalla.

Në Uddevalla vlen dhe jeton ai slogani i njohur: ”Sa lezet me qenë shqiptar!”

Një shkrimtar, një publicist, një përkthyes kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër  si është Fetahu nga natyra ?

Kur dikush e tepron, nuk mund “gjëmoj” shumë. Ndërksaq, karakteristikat e mia kryesore janë:

- Kohën e respektoj shumë dhe rreptësisht,

- Kurrë nuk kam gënjyer e as nuk gënjej,

- Premtimin e mbaj gjithmonë, pa marrë parasysh pasojat,

- Atë që e pështyj, kurrë nuk e lëpij.

Ju jeni shkrimtar, përkthyes, gazetar, publicist, çfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si mësues, shkrimtar, publicist dhe përkthyes në mërgim?

E ndiej veten mirë, por shpeshherë mallëngjehem për baltën e Kosovës, gardhiqet e fshatit tim, njerëzit e atdheut tim. Mosha ime e tanishme nuk më lejon që të jem shumë aktiv si përpara në të gjitha fushat. Tani merrem kryesisht me ndonjë shkrim, me interpretime dhe me përkthime.

Kohëve të fundit keni punuar në përpilimin një Monografi, nëse ka mundësi më shumë të dimë për këtë Monografi, se për çfarë bëhet fjalë në te?

Libri ka dalur nga shtypi. Ky është një libër i cili mban titullin “Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick (Monografi)”. Kjo Monografi bën fjalë për një njeri të madh suedez, një albanolog të famshëm, i cili ka shkruar e botuar shumë vepra për kulturën shqiptare, gjuhën shqipe, historinë, politikën etj., i cili ka qenë pjesë e të gjitha lëvizjeve dhe organizimeve të shqiptarëve në Suedi për pavarësinë e Kosovës e më gjerë. Unë synoj që me te të shpreh falënderime, mirënjohje, përgëzime dhe nderime ndaj mikut të madh të shqiptarëve, Ullmar Qvickut, i cili aq madhërueshëm kontribuoi në ngritjen, ndërtimin dhe forcimin e miqësisë shqiptaro-suedeze. Me këtë libër dëshiroj që ta falënderojmë zotin Ullmar Qvick për miqësinë e pastër ndaj shqiptarëve. Në të vërtetë, libri nuk është vetëm monografi, por është edhe një lloj antologjie e krijimeve të Ullmar Qvicku.

Libri ka 230 faqe dhe është i shtypur me ngjyra. Recenzentë të librit janë Rizah Sheqiri dhe Sokol Demaku.

Planet e Fetah Bahtirit për të ardhmen, çka lexuesit presin nga ju?

Më duhet të pranoj se nuk kam farë planesh të detajizuara, por idetë dhe frymëzimet vijnë e shkojnë ditë e përditë.

Nëse do të kishe mundësinë ta jepje ndihmësën tënde në realitetin që jetojmë ne shqiptarët pa marrë parasysh se ku, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne për të mirë?

Shqiptarët janë njerëz të mrekullueshëm, bujarë, punëtorë. Ta duam dhe ndihmojmë njëri tjetrin më shumë. Poshtë gjelozia! Vdekje gjeloizisë!

Çka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqiptare?

Jemi një popull, jemi një trung. Sot Kosova e ka simbolin e vet shtetëror dhe respekt maksimal për te. Kjo ka qenë ecuri e domosdoshme për momentin, por këtë Kosova mund ta ndërrojë kur të dojë. Posa Kosova të pranohet si anëtare e Kombeve të Bashkuara, duhet t`i bashkangjitet trungut të vet.

Përveç artit te të shkruarit, publicistikës, punës së mësuesit dhe përkthimit si e kalon kohën e lirë Fetahu?

Parazitin e urrej. Dëshiroj të jem aktiv gjithmonë. Punoj diçka, përkthej diçka, shetis, ju ndihmoj të tjerëve.

Çka ju bën të lumtur dhe çka ju mundon më së shumti në jetë?

Shëndeti i mirë është pasuria më e madhe e njeriut. Jam i lumtur nëse jam i shëndoshë, por jam i lumtur nëse mund t`i ndihmojë dikujt diçka me rëndësi.

Ajo që më mundon... Të kaluarat po harrohen. Duhet të jem fare i sinqertë: Sot më së shumti po më mundon gjendja në shtetin e Kosovës për shtetformimin e të cilit kam luftuar më shumë se një gjysmë shekulli, ku as pas 13 viteve nuk u zgjodhën problemet më të rëndësishme të një pjese të madhe të popullatës. Ndërkaq, ata që po merren me politikë po bëhen ekspres milionerë...

 

 

Fran Gjoka: -Intervistë me Prof. Murat Gecaj

Fran Gjoka

40 VJET, MIQËSI DHE BASHKËPUNIM I NDËRSJELLTË

 -Intervistë me Prof. Murat Gecaj, nga Fran Gjoka, arsimtar e publicist-

 

Nga e majta: F.Gjoka e M.Gecaj

Prof. Gecaj, duke ju falenderuar për këtë intervistë, dëshiroj t`u kujtoj se bashkë kemi njohje e miqësi jo pak, por 40 vjet. Çfarë ju sell në mendje ky fakt?

-Tani, më kujtove jo vetëm kohën e njohjes sonë, por dhe faktin që, kur i kalova 70 vjet jetë, u shkrova kolegëve në një faqe internet se, tashmë, “unë jam gjyshi i maleve”…Pra, më shumë se gjysmën e kësaj periudhe të jetës sime njihemi bashkë nga afër. Siç e di edhe ti, në fillim të viteve ’80-të, të shekullit të kaluar, isha me punë redaktor në gazetën ditore “Bashkimi”. Sipas praktikës së kohës, ne shkonim me shërbim nëpër rrethe të ndryshme të vendit. Të jem i sinqertë, më pëlqente më tepër të shkoja në Malësinë e Gjakovës (Tropojë), pra në vendlindjen time, por dhe në rrethet veriorë, që nga Kukësi e Puka, Shkodra (nga e kam bashkëshorten), Dibra, Lezha e Kruja e tjerë. Kështu, në një rast, erdha edhe në Lezhë, pasi ti kishe nisur të shkruaje në atë gazetë dhe e kishim detyrë të takoheshim me bashkëpunëtorët tanë ose korrespondentët vullnetarë, siç i quanim në atë kohë. Por ai takim, shënoi edhe lidhjen tonë të fortë ndërmjet nesh, pasi ti më ftove edhe në shtëpi, në Ishull-Lezhë, ku njoha nënën tënde të mirë Gjyste, një malësore kreshnike; bashkëshorten tënde Gjelina, vajzat tuaja të vogla, atëherë dhe vëllezërit e pjesëtarë të tjerë të familjes.

Lexo ma...
 

Murat Gecaj: Intervistë me Prof.Alfred Uçin, Akademik

Në prag të 100-vjetorit të vdekjes:

PETRO N. LUARASI, MENDIMTAR DHE MARTIR I RILINDJESSONË KOMBËTARE

(Intervistë me Prof.Alfred Uçin, Akademik)

Nga e majta: A.Uçi e M.Gecaj

Pyetje: Kemi dëgjuar se, me rastin e 100-vjetorit të vdekjes së Petro Nini Luarasit, keni përgatitur një libër për ta kujtuar e nderuar atë. Ju kini thënë dikur, në një intervistë: ‘‘mos vdeksha, pa e plotësuar këtë peng”, pse? Cili ka qenë qëllimi i librit, të cilin tani po e publikoni?

Petro N.Luarasi (1865- 17 gusht 1911)

Përgjigje: Mund të them se jam vonuar në përgatitjen e tij; më kanë penguar ndrojtja e sinqertë, që ekziston, kur don të shkruash për një njeri tëndin, të familjes (nipi, për gjyshin) dhe frika se mos rrëshqash në subjektivizëm. Por tani, me moshë pleqërie mbi kurriz, më nxiti sidomos përkimi i tri ngjarjeve historike, motesh që qëndrojnë njëri pranë tjetrit (1911 e 1912), domethënë njëqindvjetori i vdekjes së Petro Nini Luarasit, njëqindvjetori i lindjes së Milosh Gjergj Nikollës (Migjenit) dhe njëqindvjetori i Pavarësisë sonë Kombëtare.

Pyetje: Sipas datave kronologjike, radhën e ka gjyshi Petro, për jetën e veprën e të cilit nuk është shkruar pak, sidomos për ndihmesën e tij në zhvillimin e arsimit kombëtar...

Përgjigje: Kjo është e vërtetë. Nuk është hera e parë, që këto tri ngjarje vijnë njëra pas tjetrës dhe nu

Lexo ma...
 

ZYBA HYSEN HYSA: KOKË E PRERË E NJË ZEMRE... RREH EDHE PAS VDEKJES...

ZYBA HYSEN HYSA: KOKË E PRERË E NJË ZEMRE... RREH EDHE PAS VDEKJES...

(Refleksione nga libri “Ditari i kujtimeve të paharruara”, të autorit Sadula Zendeli-Daja

Kur dikush të dhuron një libër nga krijimtaria e tij, për respekt, do gjesh pak kohë që ta shfletosh, të lexosh diçka nga fillimi, diku nga mezi… pak nga fundi. Ky lloj leximi quhet lexim respekti, por në të njëjtën kohë ne dallojmë stilin e shkrimtarit, apo poetit dhe, ashtu siç provojmë me një majë luge gjellën, për të parë se na pëlqen, apo jo, edhe ne kemi provuar shijen e librit që na bën, ose ta mbyllim me kaq, ose të ulemi mirë e ta rinisim nga fillimi për ta lexuar faqe më faqe e rresht më rresht, bile aty – këtu, të ndalojmë për të lexuar edhe në bardhësinë midis rreshtave duke na futur në meditime e ndodh që më pas të shkruajmë refleksionet tona për çka kemi lexuar.

Kështu më ndodhi, kur rastësisht më ra në dorë libri “Ditari i kujtimeve të paharruara” të autorit Sadulla Zendeli (Daja), ku autorin nuk e njoh fizikisht, por si krijuese që jam, kam veti njohëse përmes krijimtarisë së tij, njëlloj si të shikoj madhësitë e gurëve, deri në guriçka të vogla nën kthjelltësinë e burimeve që gurgullojnë zabeleve të bjeshkëve të Sharrit, se shpesh, lexuesve, apo kritikëve që nuk janë krijues do u duhej të pyesnin, të shfletonin, apo dhe të kontaktojnë edhe me ta për të qenë sa më realë në vlerësimin e tyre.

Në ritualin e përhershëm me libra që më bien në dorë, pa dashje bëra një ndryshim, se më tërhoqi kopertina e ideuar nga Lavdije Cenmurati, ku paraqiteshin fytyra të shformuara, si t’i shikoje nën ujë, si të ikur nga bota reale, për të hapur portat e odave të shpirtit ku rrinë të kyçura kujtimet e paharruara të jetës, por dhe në ato porta ku kanë mbetur në errësirë sythet e dëshirave, të idealeve dhe ideve që kurrë nuk e panë dritën e realizimit të tyre, apo në ato skuta të errëta ku fshihen brengat dhe dhembjet që nuk patën shërim kurrë...

Mbase këto ndryshime nga një odë në tjetrën, e shndërronin portretin në shumëplanësh e shumëdimensional, ku shpesh shihet vetëm një sy, një vesh, një copë ballë, ashtu si kujtimet që koha i ka gdhendur duke i hedhur tej si ashkla të shpërndara që kurrë s’kanë për t’u bërë më një e tërë, por që koha do t’i kthejë në humus që do të ushqejnë kujtimet e reja, apo të atyre kujtimeve që sqepari i kohës nuk mundi t’i ashkëlojë. Dhe ngjyrat ndryshojnë ngjyrë nga gri e zënë, si një shpirt i drobitur nga brengat e tallazet e pafundme, aty – këtu me zbardhje të grisë, por jo krejt e bardhë e me fasha të zeza nga të zezat e kohës pa kohë të mirë për shqiptarët e, pak, fare pak shigjeta të kuqe dashurie që vijnë e godasin deri në tërmetosje e na lënë të përpëlitemi gjatë si peshku i nxjerrë në zall në mungesën e ujit... e dashje, pa dashje duke zhbiruar kopertinën, kisha hyrë në shpirtin e poetit dhe ndjeva butësinë e vargut poetik të dalë nga një shpirt më i butë se butësia, ndjeva fortësinë e vargut dalë nga një shpirti më i fortë se fortësia, ndjeva bardhësinë e vargut dalë nga një shpirti më të bardhë se bardhësia, preka fisnikërinë e vargut dalë nga një shpirt, më fisnik se fisnikëria dhe me kaq nuk kisha nevojë të bëj ritualin e kapërcimeve të faqeve, por e nisa me qetësi me radhë që në faqen e parë, pa lexuar fjalët e redaktorit, apo dedikimet e tij të ndryshme, gjë që e bëj përherë për të mos u ndikuar në shkrimet e mia.

Kapitulli i parë: “Këngë dashurie” dhe me mend thashë” Qenkemi në një mendje!”. Të gjitha gjallesat frymojnë, ushqehen, shumohen, por nuk janë në gjendje të flasin, të shkruajnë, të krijojnë, të punojnë... dhe motori që i vë në lëvizje këto, mendoj është dashuria.

Shpesh herë unë me mend kam hedhur poshtë teorinë e Darvinit së prejardhjes të njeriut nga majmuni, se këto veti njerëzore të njeriut nuk janë thjesht veprime mekanike, apo instiktive, por si rezultat i zhvillimeve psikologjike që përcaktojnë shkallën e aftësisë së njeriut për të folur, shkruar, krijuar punuar... se po ta shikojmë për nga ndërtimi fizik, pak dallojmë nga majmuni, por pse nuk mundëm ta shndërrojmë një majmun në njeri?! Unë mendoj se nuk është materia primare në zhvillimin e njeriut, por llojet dhe sasia e kuanteve në shpirtin e tij që vijnë nga Universi e shkojnë në Univers.

Kur ne pranojmë krijimin e tokës si planet, atëherë pse të mos pranojmë dhe krijimin e njeriut me tiparet e tij fizike, por që me zhvillimet e Universit zhvillohet dhe pasurohet shpirti i tij në varësi nga lloji i kuanteve që përbëjnë shpirtin e tij dhe aftësia e tyre për të vepruar mbi sistemin nervor për të nxitur mendimin dhe për të ndryshuar mënyrën e jetesës së njeriut sipas dëshirave të tij shpirtërore.

Mendoj, se pikërisht këto grimca rrezatuese që përbëjnë shpirtin njerëzor, kanë aftësitë e të dashurit të vendlindjes, të afërmve, e ajo që i ka zhvilluar proceset e të folurit ka qenë nevoja e brendshme për të shprehur emocionet dhe ndjenjat, të cilat kanë lindur me lindjen e njeriut. Vetëm Dashuria kuantike bën të mendosh përtej të mirës e të ligës dhe të nxit të prekësh Nirvanën. Kjo lloj dashurie është motori lëvizës i njeriut për të menduar e për të vepruar përtej nevojat e tij biologjike, ngandonjëherë dhe në kundërshtim me to.

Nëse në lashtësi, dashuria i ka nxitur njerëzit të flasin, të luftojnë për lirinë e tyre e cila ekziston tek shpirti qysh në lindje e na shoqëron deri në vdekje, të perfeksionojë veglat e punës për një jetë më të mirë, në kohët moderne ajo i bën njerëzit të bëhen kreativë, për të gjetur mundësi të reja për të arritur atë ç’ka dëshirojnë e kush pushtohet nga zjarri i dashurisë kuantike, pra të bashkimit të kuanteve të dy shpirtrave edhe kur ata janë larg nuk shkëputen dot, atëherë shumë njerëz kanë bërë vepra madhore, deri në kryevepra të shoqërisë njerëzore. Vetëm dashuria e çon shpirtin në vlim duke shkrirë talentet për të na dhënë vepra – kryevepra në të gjitha zhanret e artit dhe letërsisë botërore.

Unë nuk them që libri “Ditari i kujtimeve të paharruara” është një kryevepër, por edhe pse është shkruar thjeshtë, tek unë nxiti të shkruaj, pra me bindje them se është një libër që vlen për lexuesit, por edhe për studiuesit, nga ku mund të merren mesazhe të mëdha të cilat burojnë përmes vargut poetik të dalë nga shpirti i autorit. Në këtë libër të ndarë në 4 kapituj vërej që poezia e tij është më e stërholluar në përdorimin e mjeteve stilistike për të përçuar idetë dhe mesazhet tek shqiptarët pa u dalluar nga armiku (këtu futen poezitë e para viteve ’90 e poezitë që vijnë më pas, vërtet kanë mjete stilistike, por ato janë të thjeshta për t’u kuptuar, kjo si rezultat e ardhjes së demokracisë dhe shkallmimit të diktaturave më të egra që ka njohur shekulli i kaluar nga sundimi serb, sidomos mbi shqiptarët.

Unë shikoj një ngjashmëri të këndvështrimit të këtij autori të dashurisë me autorin Adem Demaci në veprën e tij “Dashuri kuantike”, ku bisedon dhe me të dashurën njëherësh me lirinë, si dy dashuri në një. Kështu në poezinë “Sonte ëndërroja” ai shpalos këto lloj dashurie kuantike për vashën dhe njëkohësisht për Atdheun, si dy dashuri që sa më shumë largohemi, aq më shumë ua ndjemë mungesën dhe aq më shumë na rëndon pesha e mallit. “Mund të dojë kushdo qoftë/ Por Perëndia të ka qëndisur për mua... T’i rrisim zogjtë e mëmëdheut/ Qofshin të mallkuar ata që të shtrënguan/ Ballin tënd të bukur shamia të mbulojë/ Perëndia i vraftë e nëma imë i zëntë/ Shqiptarët të vonuar i keni lënë/ Eja vasha ime, sa të dua/ Lëri kotësirat, moj gocë e bekuar!”

Apo tek poezia “Dashuria ime” ku shprehet: “Dashuria ime thellë më trand.../ Askush nuk e di që dhembja ime je ti...”, apo tek poezia “Jetoj dhe jetoj” Pa ty dielli nuk më ngroh mua/ Yjet errësojnë ndriçimin...” e përsëri e lidh me vendlindjen “Eja, afrohu, me ty të jetoj/ Të gdhijë agimi në vendin tonë/ Simfoni e zogjve të Sharrit/ E të Tomorrit për ne të këndojnë!”

Dashuria për Atdhe lind që me ardhjen tonë në jetë e na shoqëron gjithë jetën si një lidhje e pazgjidhshme e shpirtit tonë me “shpirtin” e tokës ku lindim, se nuk ka se si të shpjegohet ndryshe malli i vendlindjes, thikat që godisnin në zemër, kur vendi rënkon i robëruar e fluturon nga gëzimi, kur dëgjon për begatinë e tij. Ndaj e pse i mërguar vazhdon të jetosh jetën e Atdheut, e pse i mërguar, ëndrrat i sheh në Atdhe dhe dëshirat i lidh përherë me të, se vetëm Atdheu, vetëm dashuria është “diell që ngroh në çdo stinë/ Zemra ime si e zhytur në akull/ Pa ty e pa diellin akull ngrij.../ Të pres te burimet e Vardarit/ Kudoqoftë në Sharr, Tomor, a Pollog...”, thuhet tek poezia “Dielli që ngroh gjithmonë”, ku më fort e thellon mendimin tek poezia tjetër “Nata më mundon”, ku është vështirë të dallosh kufirin midis dashurisë së tij për vashën dhe për lirinë, apo kur flet për vashën, ka parasysh lirinë e vendit, por gjithsesi për të dyja dashuritë mund të thuhet e njëjta gjë: “Pa ty jeta është e zbrazët/ Si në Sharr, Tomorr, apo Pollog.../” Kjo është e keqja e shqiptarin, që as dashurisë, as lirisë nuk ia di vlerën, se pasi i fitojmë ato, nuk kujdesemi dhe autori shprehet “Nuk e çmova aq kur e pata pranë/ Sa s’u çmenda kur më kaloi matanë.../ Me të zeza jetën, në terr ma qiti...” tek poezia “Ëndërroj”.

Nuk ka se si të shpjegohet ndryshe humbja e dashurisë dhe e lirisë përveç pakujdesisë dhe “sigurisë” se e kemi fituar përjetësisht (Dashurinë me celebrim në bashki dhe lirinë me Deklaratën e Pavarësisë), por harrojnë se që të dyja janë filiza të sapo mbjellë, që të rriten kërkojnë kujdes të vazhdueshëm.

Po çfarë ndodh me ne, shqiptarët? Pasi të dashurën e bëjnë grua të ligjshme, e burgosin duke e kthyer robinë shtëpie, pa përfillur të drejtat dhe liritë e saj njerëzore, pra lirinë e saj e burgosin burrat në lirinë e tyre, kështu martesa prishet, po kjo gjë ndodh edhe me lirinë duke e burgosur ne që e fitojmë me gjak, se harrojmë që ajo vaditet me djersë e përkushtim, ne e kthejmë atë në thjesht “grua” për të përfituar prej saj pa i dhënë hapësirë të zhvillohet, ndaj vendi ynë sërish robërohet po nga ata që e lanë me gjak duke kërkuar shpërblim për luftën, pa i dhënë djersë e përkushtim për ta nxjerrë nga prapambetja.

Me dhembje më duhet të pranoj, se kështu ndodhi në Shqipëri në 1944 e po kështu pas viteve ’90 – ës dhe në Kosovë pas shpalljes së pavarësisë, kështu ndodh edhe në Maqedoni, Mal të Zi e gjetkë, që politikanët shqiptarë në vend të përpiqen për të siguruar liritë dhe të drejtat e shqiptarëve, nuk lënë gjë pa bërë për të siguruar mirëqenien e tyre personale, ndaj ne, shqiptarët, mbetëm duke kërkuar ndër shekuj liri, edhe sot që jemi diçka të pavarur, përsëri kërkojmë liri dhe tek poezia “Ku je?” autori do të shprehet: “Ku je, ku je, o shpirt, afrohu.../ Ku ke humbur në tënden dëshirë/ Se gjaku i martirëve trima/ Nuk u derdh kot!” por këtë gjak që toka piu e shkelën me këmbë ata që morën pushtetin dhe fjala “liri” dhe “pavarësi” ekziston vetëm si nocion për të fshehur dhëmbët vampirë të ngulur në trupin e Shqipërisë, Kosovës, e kudo ka shqiptarë në trojet e veta.

Ku është liria? Ku është pavarësia? Ku është shteti shqiptar që akoma nënat shqiptare lindin bij për të ikur shërbëtorë nëpër botë përherë të malluar për atdhe e përherë porta mbyllur në atdhe?! “Koha bëri të vetën/ Armiku zgjodhi më të keqen/ Na zgjodhëm të vërtetën.../ Po, çfarë fituam e pse “Në gjoksin tënd sytë i mbaja/ Në mërgim sa herë na kapte vaja/ Kokën në gjoksin tënd vendosja/ Për jetë të jetës i thashë vetes/ Kurrë shtëpi pa ty mos të ndërtoja...”

Autori e pse e shkruan në vitin 1967 poezinë” “Sermnova e zemrës”unë do ta quaja aktuale për ditët e sotme në Kosovë, por me një ndryshim, kemi shfrytëzim të dyfishtë! Populli është më i varfër se nën pushtimin serb, më i ikur se asnjëherë...

Një nënë që nuk mund t’i mbledhë bijtë e saj e që nuk di se ku i ka e nga i ka, ndodh veç atëherë kur ajo është veçse e prangosur e për fat të keq, po ata që na gjakosën, por me gardianë që flasin shqip e nënën e kthejnë prostitutë për të marrë fitime marramendëse pa e vrarë mendjen se sa e si e lëndojnë atë, veç të jenë në rregull me krye tutorin antishqiptar dhe të mbushin xhepat e tyre që vetëm thellohen nga shpërblimet e majme që shtohen sa herë rrisin shfrytëzimin e pashpirt ndaj nënës së tyre.

E ashtu vetëtimthi më ven në mend një poezi që kam shkruar në 2012, dhe që është vlerësuar me çmimin të parë në kuadër të 100 vjetorit të pavarësisë nga shoqata Mbarëkombëtare “Bytyci” me titull “Mëmëdheu emigrant”, pra ne që jetojmë në vendin tonë kemi fat emigranti, por do thosha se mos kishim “shpirtin” e tokës kaq pranë, zor se do mbijetonim. Shpeshherë çuditem se si arrijmë të mbijetojmë, por mbijetojmë, marrim frymë, por bijtë asgjë nuk kanë të sigurt për të ardhmen e tyre. Është e dhimbshme, kur bijtë fillojnë universitetin se kanë etje për dije e në të njëjtën kohë mendojnë të marrin rrugët e botës për të pasur mundësi për të krijuar familje. Kush do e zhvillojë kombin, ne pleqtë që mezi marrim frymë? Ikën rinia e pse është e dashuruar përjetësisht me truallin e trashëguar brez pas brezi, ikën me kokën pas, me dhimbje në gjoks e me sy të përlotur, pa e ditur se çfarë e pret.

E pasi fitojnë pasuri e duan të kthehen për të investuar në Shqipëri, nuk favorizohen nga shteti, bile nxjerrin ligje për të favorizuar të huajt, kjo për të përligjur firma fantazmë dhe për të penguar zhvillimin e vendit nga vetë shqiptarët, si e vetmja rrugë për zhvillim dhe bashkim kombëtar, se boll kemi ëndërruar e thirrur për Kombin, sikur ai të ishte në një planet jashtëtokësor dhe harrojmë që kombi bashkohet kur ne ruajmë dhe zhvillojnë gjuhën shqipe, kur ruajmë dhe zhvillojmë kulturën dhe traditën e vyer shqiptare, kur shkruajmë dhe mësojmë historinë tonë të vërtetë, kur nuk endemi më rrugëve si turma verbuake duke klithur e tundur flamurë, pa ditur se ku shkojmë, kur shumat marramendëse që harxhohen për kongrese e konferenca “shkencore” të shoqëruara me dreka e darka të mos bëhen më vend e pavend, por këto para të investohen për të pastrehët, për shkolla e spitale, se Bashkimi Kombëtar nuk vjen me platforma, as me luftë e gjak, ai vjen me dije, me punë, me bashkim kapitalesh ne një bankë kombëtare e kështu kufijtë shkrihen vetvetiu, se edhe po t’i bashkojmë sot kufijtë, nuk bëjmë gjë tjetër vetëm do pasurojmë më shumë “gardianët” dhe “tutorët”. Të keqen ta kërkojmë tek vetja, duke mos e lejuar të na zaptojë... “Gishti ta ktheni nga vetja...” tha Doris Pak.

Në poezinë “Ëndrra” autori e sheh qartazi se kjo ëndërr për të do të mbetet ëndërr dhe në poezinë “Ëndrra ime, ai do të shkruante vargjet: “Ëndrra ime gjithmonë po ajo/ Gjumi të më kaplojë/ Dhe i gjallë të zgjohem/ Të kem kohë të shkruaj dy fjalë/ Bashkimi i trojeve shqiptare/ Në Arbërinë tonë të ndarë...” Populli shqiptar ka kërkuar historikisht Bashkimin dhe ka harruar zhvillimin, apo më mirë të themi, nuk e kanë nënë të zhvillohet, ndaj e ardhmja jonë duhet të shihet zhvillimi si bashkim mendjesh, zemrash dhe kapitalest të investohen në trojet tona etnike, ku të punësohen bijtë tanë e cila është më e vështirë se bashkimi i kufijve, por që do sjellë ndryshim të jashtëzakonshëm.

Më kujtohet para disa vitesh, në mos gabofsha, në vitin 2006, isha në Strugë dhe aty kam takuar rastësisht pronarin e lokalit “Paris”, Filizan, më duket e quanin, i cili më ngazëlleu kur tha: “Bashkë me vëllezërit e blemë këtë lokal që të mos na ngulej në mes të Strugës një i huaj...” Ja një shembull, ka dhe tjerë plot, por shumë më shumë të ketë e kështu bëhemi bashkë duke qen bashkë.

Autori e prek dhe e ndjen vështirësinë dhe pamundësinë që ai ta arrijë këtë Bashkim, ndaj shprehet: “Do të shuhem pa e prekur me dorë/ E pa të parë ty, moj me sy/ Edhe në varr do të qaj këtë dashuri...” po në poezinë “Ëndrra ime”.

Poetin e tremb koha në të cilën jetojmë, siç e tremb varri i zi, se poeti shikon të padukshmen e tmerrohet, ndaj kërkon të ikë larg, ashtu si Buda nëpër shkretëtirë, të kërkojë një dorë për t’i dhënë dorën, të kërkojë filozofinë e së vërtetës sonë, e së drejtës sonë të ligjshme për të mjekuar dhembjet e kombit, dhembje që poetët i shpon që nga mijëra kilometra largësi.”Të shkoj në një shkretëtirë/ Zogjtë të ma hedhin/ Për mëshirë ndonjë thërrimë/ Të mendoj për Shqipërinë/ Të qaj për fëmijët e mi/ Që i lashë në mërgim të zi/ Do të shuhem duke qarë.../ Atdheun tim e lashë të ndarë.../ Me ëndrrat për shtetin tonë/ Iliri e madhe përgjithmonë.” Shprehet autore me dhembje përtej dhimbjes në poezinë “Të shkoj e mos kthehem kurrë” të shkruar në maj 2013 e këtë titull – dëshirë e shpreh me dufin e dëshirës që nuk u bë realitet, me ankthin e së tashmes dhe mugëtirën e së ardhmes, se shekujt kanë hapur kanale dhe tunele në trupin e kombit tonë që përpijnë dëshirat tona, megjithëse ai shpresën e lë të ndezur si një dritë që do ndriçojë brezat që do të vijnë.

Më duhet të shkruaj, mbase një libër për të hedhur refleksionet e mia gjatë dhe pas leximit të librit “Ditari i kujtimeve të paharruara” të autorit Sandulla Sendeli (Daja), se poezitë e këtij vëllimi poetik janë një vullkan që kurrë nuk e ndal shpërthimin, ashtu si shpirti i tij patriot i pushtuar nga dashuria kuantike për Atdheun e tij, për ardhmërinë dhe bashkimin e Kombit, ndaj për ta mbyllur që të lë radhë për shkrues tjerë që të ndizen nga këto vargje vullkanike për të shkruar me dëshirën e zemrës për të ndjellë lexues të gjithë kategorive për t’i bërë pronë të tyre mesazhet e pavdekshme të kësaj poezie.

Unë do ta mbyll me vargjet e tij shkëputur nga poezia “Miq të përbetuar” ku çdo shqiptar duhet t’i mbajë “vëth në vesh”, siç thotë populli ynë, se koha ecën dhe jeta rrjedh, brezat lënë vendin njëri – tjetrit, ripërtërihen, por kjo ripërtëritje e popullit tonë ka ardhur përmes sakrificash e gjakderdhjes, përmes fitoresh e rrëmbim fitoresh sërish nga gjakësorët të ndihmuar nga tradhtitë e vjetra e të reja.

“Kokë e prerë e një zemre

Që rreh edhe pas vdekjes...

Tradhtia bart kokën t’ua dhurojë

“Kanibalëve”...

ZYBA HYSEN HYSA

VLORË, më 08.01.2014

 

SOKOL DEMAKU: 'NJË HARK YLBERI' I NIKOLLË LOKËS

'NJË HARK YLBERI' I NIKOLLË LOKËS


Nga SOKOL DEMAKU


Franc Nopçe,1908: “Një nga tiparet më interësante të karakterit të malësorit të veriut qëndron në aftësinë e dallueshme organizative të popullit, dhe nuk ka vëzhgonjës të popullit shqiptar, i cili nuk e vën në reliev këtë cilësi të veçantë.”



Me një art të pastër të brenbdësisë shqpirtërore prej malësori dhe me një botë të nduardurt të vargut të tij lirik poeti Nikollë Loka na vjen me përmbledhjen e tij poetike të radhës “Një hark ylberi” e cila përmbledhje ngërthen në vete vargje nga më të zgjedhurat nga llojllojshmeria e tyre duke fillau nga ato idilike të cilat janë aq bukur të thurura e ku zënë vendin themltar në këtë vargëtim  poetik.
Edhe vet libri mori titullin nga një poezi e tillë “Ta çova një hark ylberi” e ku autori për mrekulli përshkruan ndjenjen e tij të dashurisë me një metaforë të fortë e cila edhe i jep ngjyrën e duhur vargut kur ai thotë:
Ta çova
Një hark ylberi
E një gjysëm hëne.
Shtatë ngjyrat
I trazova
Në shtatë telajo vjeshte,
Dhe e mbajta shiun pezull
Duke e shtyrë drejt teje,
Parfum
I ëndërrës sime.

Vëllimi poetik “Ta çova një hark ylberi” është një lirkë dashurie si e tham, por është edhe një prezentim i jetës së vet poetit dhe na vjen si një pasqyrë e artit krijues të autorit, duke u endur në kohë dhe çaste të ndryshme të jetës. Filozofija e tij e jetës është ajo që ia rritë vlerën vëllimit sepse vargu na del sa optimist dhe i permbushur me ndjenjen e gëzimit dhe të arritjes së objektivit në ate çka autori aludon në dashurinë. E këtë lexuesi do e ndjej kur lexon vargjet e poezisë “ Tek ëndrra jote”:
Deri tek ëndrra jote,
Ngjitem
Me fluturimin e zogut
Në shtatë bjeshkë hirëplote.
Clodhem
Në shtatë lëndina shprese,
Dhe vij
Te hija jote
E të ulem mbi vetull,
Pa të prekur,
Qerpikhënë e bjeshkës.

Vargjet ndëthuren me ndjenjen e shpirtit te poetit e që në vete ngërthejnë filozofinë e dashurisë se virgjër të vendit ku ka burimin poezia, pra atë ndnjenjën malësore dhe idilën e  cila është e fuqishme dhe me plotë jetë. Këtë  e gjejmë tek peozia e tij me titull “Të fola me gjuhën e zemrës” kur poeti shprehë ndjenjen e zemrës dhe ate e krahason me aromën dhe gjuhën e luleve kur ato bisedojne me njëra tjetrën kur ai thotë:
Të fola
Me gjuhën e luleve në syth,
Para çeljes së gjetheve.
Pranvera m`u shfaq në ty,
E në sytë e tu.

Me metaforën e tij prej vargëtari, poeti i jep kontrast, i fal nota dashurie edhe natyrës me fjalën e thejshtë të bukurisë poetike. Edhe lexuesi ndjehet sikur është pjesë e kësaj bukurie natyrore, pjesë e kësaj pranvere që mbështjellë misterin e ëndërrës së poetit. Por misteri është në lumturinë njerëzore, në lumturin e shpritit shprehur me dashuri.
Në çdo pranverë
Ndjej brenda meje
Ty dhe pranverën,
Mbështjellë
Me misterin e ëndërrës
Që s`e prek.

Rrugët e njerëzve janë të ndryshme, por ato kanë një pikëtakim dhe ndoshta mund të themi se edhe përputhen diku, sikur kryqëzimet, janë njësoj si edhe horizontet që shtrihen në kaltërsinë e shprishurë nganjëhere të reve me shi. Por ky horizont është vet ajo, është ajo që për çdo ditë prekë me shikimin e saj shpirtin e tij, e që ky vështrim ringjallë ndjenjat të cilat e bejnë më pesimist në jetë sepse dashuria është si një: hënë e plotë, si një horizont që lëvizë në një hapsirë me plotë hënë e diell.
Je ti një horizont,
Që lëviz
Në pak hapësirë.
Një hënë e plotë,
Që del ditën për diell.

Njëmall , një ndjenjë, një brengë ndoshta e cila do përfundoj si një agim i lodhur, një dritë e brishtë e që shprehë pesimizmin e poetit në dashuri kur ai thotë tek poezia “Një perëndim fatkeq”:
Në sytë e tu të zinj
Shoh agimin e lodhur,
Brishtësinë e ditës
Që thyhet si qelq.
Prandaj kur të flas
Më vret
Në thellësi të shpirtit,
Moj vajzë syzezë!

Një temë që nga pak kush është rrahur në vargun poetik, e që me mjaft mjeshtri filozofike e ve në varg Nikolla, është edhe tema mbi gjurmët e mitit dhe historisë, e që me mjaft sukses mendoj unë e ka leruar këtu në këtë buqetë poetike Nikollë Loka. Ky një përbërës shume i rëndësishëm i rrefimit të Nikollë Lokajt, miti. Një fuqi që ndoshta është përdorurë më shumë në prozë e ja sot me shumë sukses e gjejmë të gershetuar në vargun e Nikollë Lokaj. Këtë do e gjejmë tek poezitë “Plaku dhe korbi”, “Meditim mbi Rozafën”,”Miti i Europës”,”Shkëmbi i vashës”, “Hija e Zepës”, “Vdekja e hijshme”. Miti është përbërës i rëndësishëm me një funksion mjaft të fortë në magjin e të varguemit, sepse nxjerrë shumë gjëra në pah e lexuesi ato i asimilon në ndjenjen e tij.
I pari burri Hotit
Malet i drishi,
Kur u rrëzua
Në gjakun e vet.
Le të rrojë Shqipëria, tha
Edhe në frymën e fundit,
E shpirti iu ngjit
Mbi Malin e Shenjtë.
.......
Shtatë mirditas
E përgjakën ballin,
E dhimbjen për plakun
Ia dhanë gurit e lisit.
Për Dedë Gjo Lulin,
Ne vdesim,- i thanë hasmit
Dhe jetën mbi gurë e lanë
Në Shpellën e Akullit.

Ose tek poezia “Meditim mbi rozafën” ku autori thotë:
Varrin s`ta gjetëm askund,
Veç një copë mermer
Në mes të gurëve të vjetër.
As një epitaf
Ku të shtonim një varg,
A ninullën e djalit tënd
Mbi liqenin e plakur.
....
E ajo kodër
Do të shejtërohej  pas flijimit,
Pas një pabesie ndër vëllezër,
Pas një krimi.

Një mall, një nostalgji për kohën e ikur, një ndjenjë e cila nuk mund të ikën, por mbetet në vargun e poetit, sepse për të arritur cakun duhet sakrificë kur ai thotë në poezinë e tij me titull: “Amshimi”

Linda
Në një sekondë të paemër...
U rrita
Pa numëruar ditët...
Mpreha shikimin,
Pashë një ëndërr,
U lodha
Pa e kapercyer dritën.

E vazhdon me vargun prej nostalgjie tek poezia e etij e radhës “Kujtimet e mia” e që hyn në palcën e ndjenjave përmes vargut me një optimizëm për një të ardhme me të bardhë.
Kujtimet e mia,
Si pëllumba jetimë
Në fluturim të pasosur.
Pluhur i natës
Që shkundet,
Mbi gurra mendimesh.
Valë që ikin
Çasteve të humbura.

Filozofia e jetës ka kuptimin e plotë në vargjet e Nikollë Lokaj. Lexuesi e ndjen ate në çdo varg mbështjellur me metaforën kuptimplote të autorit përdodurë me mjeshtri në vargun e tij. Por nga nje herë poeti shpërthen përmes lirizmit të vargut të ngarkuar me emocione, e të cilat emocione i shprehë me filozoifinë e tij të jetës dhe duke kërkuar ndihmë ndoshta edhe nga Zoti, duke shprehurë atë ndjenjën e atdhedashurisë përmes vargut të tij filozofik, si tek peozia “Për këtë Zot që u bë njeri”
Malet tona vazhdojnë të rriten,
Dhe për pak qiellin do ta prekin.
Do ta çojnë atje një gur e pak dhe,
Ku të bëhet Zoti:
Për këtë gurë që mabj në shpinë,
Për këtë qiell, përzier me tokën!

Pra kjo është filozofia e vargut dhe e shprehjes së ndjenjes mbi jetën dhe mbi vlerën e njeriut e jetës, e le ta shofim si e paraqet në vargun e tij filozofik poeti tek poezia “Uji që(S)ecën”thotë:
Uji që s`ecën
Bëhet pellg.
Askush atij kryet s`ia hedh,
Gjithë llumin mbledh.
Mos e shih fytyrën sipër tij,
Se do ta nxijë.

Lexuesi përmes metaforës së fortë të përdorurë për mrekulli nga Nikolla pothuja në të gjitha vargjet e tij do e ndjej dhe përjetoj këtë filozofi, por është interesant se jeta është e mbushur me plotë befasi, intriga, rreziqe të cilat janë një sprovë e njeriu e që duhet të jetë i gatitur për përballimin e të gjitha këtyre e ne e verejtëm më heret se mendimet filozofike të poetit janë të lidhura shumë ngusht me Zotin dhe se njeriu e ndjen ate dhe se për të gjitha këto gjen mbeshtje te Zoti e këtë e gjejmë tek poezia “Shpresa” kur thotë:
Për ta prekur mëshirën
Deri në frymën e fundit,
E për t`ia dhuruar qiellit,
Me urimin:
Të bëhet më mirë!

Por ecjet në leximin e vargjeve në këtë buqetë poetike të Nikollë Lokaj vazhdojnë nga lexuesi në njerën anë e në anën tjetër si duket autori është ai i cli jeton brenda ndjenjes, e mban shpresa  dhe se ai ne poezinë:”Litarit të fatit” thotë : Litarit të fatit/ do t`i ngjitet / deri te burimi. E kjo duket se është një shpresë për një të ardhme me te mirë por duke mundurë veshtirësitë.


P.S. Nje biografi e Nikolle Lokaj

Nikollë Loka
Nikollë Loka lindi në Fanë të Mirditës me 25 mars 1960. Diplomohet për mësuesi në vitin 1983. Në vitin shkollor 1987-1988 ka kryer një specializim njëvjeçar pasuniversitar në Universitetin e Tiranës. Ndërsa më vonë, në vitet 2003-2004, një specializim në shkencat humane pranë ICHEC-Culture në Bruksel, si dhe një kurs katërmujor për marrëdhënie europiane në Qendrën Studimeve Europiane në Bruksel. Fituar gradën shkencore "

Master

në edukim" në Universitetin e Tiranës, doktorant në proces në Historinë e Arsimit Shqiptar në Universitetin e Tiranës.
Mësues, zevendësdrejtor dhe drejtor i shkollës së mesme "Ndrecë Ndue Gjoka" në Klos të Mirditës, mësues në shkollën e mesme jopublike "Drita e Dijes" në Tiranë dhe

specialist

në qendrën e kualifikimit "Soal" në Tiranë.
Dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me medaljen "Naim Frashëri" me motivacionin: "Për rezultate të larta në procesin mësimor-edukativ".
Publicist, fitues i çmimit të dytë për shkrimin publicistiko-shkencor më të mirë të vitit 1988, shpallur nga gazeta "Zëri i Rinisë".
Analist në gazetat "Albania", "Ballkan", "Ndryshe" dhe redaktor i gazetës javore "Politika".
Autor i dhjetë monografive historike.
Në letërsi
Autor i katër vëllimeve poetike:
"Njerëz që plaken udhëkryqeve" 1998, "Koha e shkelur" 1999, "Larg Atdheut" 2001 dhe  "Një hark ylberi" 2013.
Pjesëmarrës në antologjitë poetike: "

Kontakt

poetik" 1999,  "Antologjia-Sofra e poezisë shkodrane" -Gegnisht, vëll. I, 2012,  "Antologjia e dhimbjes-101 poetë për Ali Podrimjen" 2012 "Pesë degë trungun thërrasin" 2012,  "Antologjia-Sofra e poezisë shkodrane" -Gegnisht, vëll.II. 2012 "Antologjia Federiciana V”, Roma 2013, në gjuhën italiane.
Cikle poetike në suplementet letrare të gazetave "Studenti", "Republika", "24 orë", gazetës "55" dhe "Mirdita", si dhe në gazetën letrare "Muzgu".

 


Faqe 15 nga 41

Newsflash

Imri Trena

PËRVJETORI I DYMBËDHJETË I RADIO "ZËRI I ARBËRIT" NË NORVEGJI

Nesër më 2 korrik, Radiostacioni "Zëri i Arbërit në Norvegji kremton
përvjetorin e 12 të themelimit. Ishte dhe mbetet mjet i rëndësishëm info-
rmativ për mërgatën shqiptare jo vetëm në Norvegji, por edhe më gjërë
kudo në botë meqë ka dëgjues të shumtë jo vetëm në Evropë, viset shqi-
ptare, por edhe në Amerikë, Australi e Zelandë të re.
U themelua në vitin 2001 dhe ishte i vetmi mjet informativ nga i cili
informoheshin mbi 6000 shqiptar të sapoardhur nga lufta e të strehuar
nëpër strehimore në qytetet afër kryeqendrës Oslo dhe të brezit kufitar
me Suedinë. Radiostacioni në fjalë, atë vit startoi punën me vetëm  një
orë program në gjuhën shqipe në radiostacionin regjional Radio Follo, e
tani emiton program 24 orë në ditë, prej tyre nga 6 orë programe të dre-
jtpërdrejta për çdo mbrëmje nga ora 20:00 gjer në ora 02:00 të pasme-
snatës.
E veçanta e këtij mediumi është fakti se tash 12 vite i mbeti besnik
vlerave të mirëfillta dhe pseudovlerat këtu s`kan vend falë punës së stafit.
Në pasqyrën programore të këtij mediumi vend primar zë: Emisioni për
fëmijë "E dua Atdheun", "Mikrofoni i dëshirave tuaja", "Sonte do të debatojmë",
"Toplista e radios", "Fjala e bukur artistike", "Kuizi i diturisë", "E shtuna gazmore"
"Ftesë në studio" etj. Radioja në fjalë posedon Arkivin e vet si dëshmi të punës
dhe ua prezenton dëgjuesve të rregullt që nga dita e parë e themelimit çdo të
hënë në emisionin"Arkivi i radio "Zërit...".
Radio "Zëri i Arbërit" punon dhe vepron në kushte shumë të vështira meteriale
që nga fillimi i veprimtarisë dhe pa përkrahje materiale natyrisht s`ka se si të
planifikoj përsosshmërinë e programeve dhe e ka vështirë të ekzistoj në këto kushte.