Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Dituria

Rovena VATA:“Ngjarja e treguar apo situatë e përjetuar”

Nga: Dr. Rovena VATA


“Ngjarja e treguar apo situatë e përjetuar”?!!!........................

Përderisa imagjinata e ka krijuar botën, është ajo që e udhëheq atë. Kjo shprehje që shpesh e hasim në faqet e literaturave e shkruar nga personalitete të kulturës dhe artit na jep shkas të interpretojmë edhe mbi librin me tregime të shkrimtarit të talentuar të qytetit të Vlorës z. Pali Shtembari.

Libri me tregime “Idil arbëror”, i shkrimtarit Pali Shtembari i referohet lexuesëve nga shtëpia botuese ADA, me redaktore Ledi Shtembarin, Tiranë 2013.


“Eh…pushtues të shumtë në numër shkrehën armët e tyre të rënda në drejtim të kullave-kala, rënuan tek-tuk pjesë nga muret e tyre të trashë, mirëpo, si gjithnjë ato vazhdojnë të lartohen hijerënda, të papushtueshme. Me mijëra halldupë vërshuan drejt tokës arbërore të shuanin me zjarr valët e kryengritjeve, mirëpo, pas betejave të përgjakshme, ata ktheheshin pas me turp, të egërsuar si bisha, kurrsësi të lodhur për të nisur një dyndje të re mizore. Pushtues, harroni historinë! Popullin shqiptar e ka sakatosur barbaria e pushtuesit, por kurrë, kurrë nuk ia kanë shkulur rrënjët nga trote e veta”, kështu e nis autori librin e tij me tregime.

Në çdo kohë për autorin libri konsiderohet krijesa e tij dhe i tillë mbetet deri në fund dhe këtë ndjesi e jep mjeshtëria e artit të të shprehurit. Arti në përgjithësi dhe letërsia në veçanti janë botë e imagjinimit dhe botë imagjinare në vetvete. Kur letërsia buron në imagjinatë atëherë ajo ngihet mbi imagjinimin e autorit/subjektit krijues i cili pastaj me anë të shkrimit e objektivon atë imagjinatë dhe krijon botën imagjinare apo “botë-besimin”.

Letërsia është ftesë e autorit që na fton në botën e tij të imagjinuar, në njejtën gjë bën edhe autori i këtij libri i cili gjatë leximit të duket sikur të thotë: Ju ftoi të imagjinoni botëm time.

Ky libër ka rreth 33 tregime, koha dhe vendi i ngjarjes shpesh herë është i përcaktuar duke na lënë kështu në kufitë e realës dhe irealës, imagjinatës dhe iluzioni.

“Ndiqja në heshtje time shoqe tek më ankohej së tashmë përjetonte dhimbje koke si dhe rrahje të shpeshta të zemrës të cilat nuk kishin shqetësuar më parë, pas vizitës që i’bë tek neurologu sipas tij, këto shqetësime nuk do të zgjatnin në kohë, pasi ishin pjellë e ndonjë stresi që e ngacmonte së brendshmi. Ndërsa unë tashmë ndihem pre i një psikologjie të shpërbërë të një vrasësi, kur gjendet ballë hasmit të vet, për ta larguar pa dhe dy nga kjo jetë”.

Tregimet shpalosin anën më të errëta të natyrës njerëzore, të pushtetit, të prapaskenave të vrasjeve, vjedhje dhe trafikimeve për të mitur apo femra në moshë të tëpër të re. “Shpejt kuptova se isha bërë pre e një kurthi trafikantësh të paskrupullt, në të cilin, femra ndihet tejet e pafuqishme t’i bëj ballë… shëndërohet kështu në një “leckë plehërash”, kur!............................

Me ato të përmendin disa nga titujt e tregimeve të këtij libri si: “Më fal, babi”, “Diktatori dhe pastruesja”, “Çika”, “Kasollja varrezë”, “Armiku përballë”, “Vrasës me një gotë”, “Fëmija që qante pranë portit”, “Gjurma e gishtit”, “Vrasësi i poetit”.

Tregimi “Vrasja e poetit” është një kujtim për poetin Trifon Xhagjika ku autori shprehet se ky ishte një tregim i jetuar, “Më kanë mallkuar ndaj edhe unë kërkoj nga dita në ditë një lajmërim për vdekjen time” shprehet autori për poetin në fjalë.

Vlorë dhe bregdeti i saj shpresh na del pothuajse në çdo shfletim të tregimeve të këtij autori. Në tregimin “Diktatori dhe pastruesja” përshkruhet hapësira e rivierës shqiptare me gjithë thesaret që u servis secilit prej nesh kur shpreh se “Për ardhjen me pushime në Vlorë, në këtë vilë lartuar mbi shkëmbinj që binin thikë mbi det, nën një gjelbërim pishash të mocme, thuajse ishte njoftuar krejt kolektivi, ndaj dhe ishin bërë sëmiri krejt përgatitjet që Ai dhe shoqja N të kalonin pushimet pa ndjerë ndonjë shqetësim prej nesh”. Ose në rastet kur jepet e përcaktuar hapësira e zhvillimit të ngjarjeve…. “Duke ndjekur në heshtje dhe gjithë kënaqësi pamjen që merrte ballë nesh bregdeti, sidomos gadishulli i Karaburunit dhe në vecanti ai i ishullit të Sazanit”.

Më anë të këtij libri autori në fjalë na rikujton edhe njëherë, rëndësinë e kohës së jetuar dhe ndjesitë që po njeriu jeton brenda ngjarjës së treguar. Duke jetuar dhe përjetuar situata në mes dy sistemeve arrin deri në brendësi të subkoishencës njerëzore si në rastin kur autori shkruan: “Unë erdha tek ty përpos një njoftimi që ke bërë në media se kërkon të punësosh, veç stafit të ndërtimit edhe një arkitekte. Ndaj unë mora udhën gjer tek ti, për të punësuar vajzën si arkitekte…… bëra të çohesha sërishmi për të ikur, gjinjë i ndjerë pishman me vetveten që kisha marrë udhën gjer këtu për të punësuar time bijë…kur në shtet, persona të korruptuar më kërkonin dy apo tri milionë”.

Esperimenti komunist për tjetërsimin e shpirti të kombit në emrin e diktaturës së proletariatit natyrisht arriti në përmasa të frikshme pasi tentoi shpërlarjen e trurit njerëzor, ku autori në librin e tij shprehet: “Thonë për dose, për hapjen e tyre… një vrimë në ujë dhe aq. Pse, do të thuash ti? Sepse ai sistem bëri atë: i ngjyrosi të gjithë, përjashto të burgosurit dhe një pjesë që…..”.

Ky libër nuk është thjesht sa për të rrëfyër një copë jete krejt të pafajshmë. Ky libër me tregime është një zë që kërkon mbrojtje dhe respekt ndaj individit që ishte gjithë kohën i përgjuar deri në festat ngushtësisht familjare të ditëlindjeve. Është një pasqyrë e një shoqërie ku hapur dhe ditën për diell përgjohej jeta private e çdokujt si një gjë morale dhe brenda normave të realizmit socialist të kohës.

Mendësia e konfliktit të përjetshëm: i së mirës dhe të keqes, ku njerëzit mbahen në armiqësi, ishte një mënyrë motivimi i njerëzve për t’i bërë ata politik e shërbëtorë të diktaturës.

Autori mjeshtërisht i rindërton një skenë që lexuesit të kualifikuar i kujton amfiteatrot e lashtë, futja e sallës së aktiviteteve argëtuese, vendi ku përplasen me intensitetin më të lartë mimica e pjesëmarrësve me britmat nën zë.

Gjatë leximit të librit të terheq vëmëndjen përzgjedhja që autori i bën fjalorit me të cilin shprehet letrarisht si në rastet: sinjalet, alarmi ushtarak, izolimi ushtarak, ushtarët efektiv, kolektivizmi, brigada, pushteti, vija e masave, urdhërat, partia, reparti, derë e hekurt, uniformë, kuvend, krah politik, seancat etj.

Konfliktin autori e gjeneron me stilema të ngjarjes. Në disa tregime si, autori ndërton një tekst në kontekst metaforik, që nga termat që përdor të përgatisin për një situatë policeske hetimi të mende dhe ndenjave të personazheve.

Sulmi psikologjik ndaj indivisi jepet haptas të tregimi “Diktatori dhe pastruesja”, sidomos neve femrave, kryesisht pastruese në këtë vilë të veçantë me emër, kur quhej VILA NUMËR NJË, ndiheshim brenda vetes tejet të zena në ankth, në se do t’i shërbenim si duhej çiftit apo jo, sepse ndryshe… përjetonim ngasjen e keqe të një fëmije kur i futet diçkaje pa e njohur atë, kur… edhe pse vizita e tyre bëhej shpesh, në gjithësesi ndiheshim të zëna në ankth!....

Personzhe anonime, vetem me shkronjën e parë nistore të emrit si tregimin “Diktatori dhe pastruesja” me personazhet si: shoqja N, Ai, shoku L. “Pasi hodhi qetas vështrimin përreth Ai u përqendrua për një kohë në drejtim të detit, ndoshta duke harruar se përbri vetes kishte shoqen N…..”..........

“Shoku L…. drejtori i kësaj vile, u gjënd në çast pranë nesh. Tashmë, ai nuk bënte vërejtje si më parë, kurrë më thoshte ashpër se harxhoja shumë ilaç për të larë enët, sepse ndoshta kishte frikë se mos shoqja N ankohej se ndjente ngacmime gastrike. Shoku L mblodhi urgjent krejt kolektivin. Mendoja se do na falënderonte për sa kishim bërë që çifti të ndihesh sëmiri gjatë pushimeve”.

Personazhet e tregimeve të këtij libri japin pasqyrimin e idealizuar të aktualitetit shoqëror, janë heronj me pamjen e tyre, me gjestin dhe mendimin që ata përcjellin në gjithë veprën.

Personazhet e këtyre tregimeve japin pamjen e realiteit të realizmit socialist, bëjnë veprimin, shprehin ndjenjën dhe tregojnë mendimin e tyre rreth punëve, çështjeve, situatave dhe ideve në të cilat mund të shfaqet i plotë heroizmi i tyre.

Ata realizohen, në punë për ndërtimin dhe për shndërrimin material dhe kulturor të vendit, në luftë për mbrojtjen e atdheut dhe në propagandën për ruajtjen e vlerave ideologjike. Këto janë personazhe që kanë, tri dashuri të mëdha: dashurinë ndaj punës, dashurinë ndaj partisë dhe dashurinë ndaj ideologjisë shprehet Rexhep Qosja në veprën e tij Tri mënyra të shkrimit shqip.

Tema historike është një prej temave që e hasim në tregimet e shkrimtarit si në rastin e tregimit. Në rastin e tregimit “Ismail Kadare dhe konia e mbretit Jorgos”, figura historike e Ismail Qemalit na jepet jo vetëm si vendita në çështjet vendore dhe ato historike, por edhe mënyrën e sjelljes së tij në lidhje me shtetet europiane duke e nisur rrugëtimin e historisë shqiptare si një ëndërr dhe me punë dhe diplomaci ta kthejë në një datë historike duke qëndruar në krye të firmëtarave shekullorë, apo te tregimi: “Dita e fundit e mbretërimit”, ku flet me figura letrare dhe sfidon çdo kohë kur autori shpreh këtë ide në këtë figurë: “Mbreti zbriti shkallët i kaplluar në vetvete si rrallëherë nga një gjendje shpirtërore tejet e rënduar. Pas pak ai u gjend në hollin poshtë, ku zakonisht bëhej pritja e njerëzve të vecatë, sidomos e të huajave”.

“Udhëtimi im nëpër Europë ka vetëm një qëllim: një sahat e më parë të krijojmë një shtet të pavarur shqipëtar!.. megjithatë, edhe pse pranë kam tim bir, në çdo kohë, pas vetes ndjej thikën, thikën që mund të më ngulet edhe nga bashkëkombas të mij, siç është Toptani, i cili paska lënë për një kohë xhandarmërinë në Janinë dhe është gjendur në Vlorë, duke shpifur atje se unë jam bërë vegël e grekut. Gjë e pështirë për të. Harron, harron Toptani se tashmë ka ardhur koha që ne arbori të bëhemi zot të vetes, pavarësisht se të cilës feje ndihemi për të hedhur poshtë sa më parë dushmanin turk! Apo dhe “grabitësit” grek, që!”.

 

Pafajësia shpesh bëhet peng i zhgënjimit, kur ai serviret “I pudrosur”.

 

JAM I IMPRESIONUAR NGA AJO QË KAM DEGJUAR PËR PUNËN QË BËHET NË SHKOLLAT SUEDEZE THOT MINISTRI SHQIPTAR Dr. MYQEREM TAFAJ

JAM I IMPRESIONUAR NGA AJO QË KAM DEGJUAR PËR PUNËN QË BËHET NË SHKOLLAT SUEDEZE THOT MINISTRI SHQIPTAR Dr. MYQEREM TAFAJ

Pritje madhështore me rastin e vizitës së delegacionit suedez në Ministrinë e Arsimit të Republikës së Shqipërisë nga ana e Ministrit të Arsimit Dr. Myqerem Tafaj në Tiranë.

Ditën e katërtë të qëndrimit të tyre në Republikën e Shqipërisë pedagogë nga Fjärdingskolan e qytetit Borås të Suedisë të prirë nga nënkryetari i distriktit të Lindjes ku graviton Fjärdingskolan Petter Löberg vizituan Ministrinë e Arsimit të Republikës së Shqipërisë.

Këtë delegacion të pedagogëve suedez në përbërje Per Kettisen, drejtor shkolle, Annete Ekelund mësuese e klasës së gjashtë, Sonja Persson, mësuese parashkollore dhe Sokol Demaku, mësues i klasës së dytë në Fjärdingskolan e si thash më herët nën udhëqjen e Petter Löberg i priti dhe u uroj mirëseardhje Ministri i Arsimit i Republikës së Shqipërisë Dr. Myqerem Tafaj.

Lexo ma...
 

MURAT GECAJ: NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI

NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI


Nga Prof. MURAT GECAJ


Dje në mesditë, në sallën kryesore “Unesco”, të Muzeut Historik Kombëtar, në Tiranë, u organizua përurimi i veprave “Thesar Kombëtar i Mërgatës Shqiptare”, nr.1 e nr. 2, të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”, Suedi. Merrnin pjesë shkrimtarë e poetë, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, përfaqësues të shoqatave të ndryshme, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, mësues e nxënës të shkollave 9-vjeçare e gjimnazeve të kryeqytetit e tjerë. Gjithashtu, ishin të pranishëm afër 20 anëtarë të kësaj Shoqate, të ardhur posaçërisht nga Suedia.

Veprimtarinë përuruese e hapi koordinatorja, Saranda Iseni dhe pastaj të gjithnë u ngritën në këmbë, kur u dha Himni i Flamurit Kombëtar. I pari e mori fjalën Hysen Ibrahimi, kryetar i ShShAKSh-Suedi, i cili i informoi të pranishmit, për veprimtaritë e zhvilluara nga kjo Shoqatë dhe botimet e shumta të anëtarëve të saj, si në prozë e poezi. Në shenjë respekti e mirënjohjeje për punën e asaj Shoqate, atij iu dhurua një buqetë me lule të freskëta. Ndërsa z.Ibrahimi shpalli vendimin e ShShAKSh-Suedi, se janë pranuar “Anëtarë-Nderi” të kësaj Shoqate dhe u dorëzoi ”Mirënjohje” e buqeta me lule, për bashkëpunimin frytdhnës dhe librat që ata kanë botuar, me temë nga jeta në Suedi, shkrimtarit të njohur V.Kona dhe publicistit e studiuesit, M. Gecaj. Ndërsa piktorja Lule Bajraktari u dhuroi atyre nga një punim të saj të bukur, me tematikë atdhetare.

Pame nga salla, ku u zhvillua veprimtaria...

Në vijim, prof. M.Gecaj përshëndeti në emër të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, ku është kryetare Yllka Beçi e ai sekretar I Përgjithshëm dhe u ndal në lidhjet e vendosura me Shoqatën e Shkrimtarëve Shqiptarë, në Suedi e me Qendrën Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras, si dhe tregoi për vizitat e ndërsjellta.

Letrën përshëndetëse për këtë tubim, dërguar nga albanologu suedez dhe miku i shqiptarëve, Ullmar Qvick, e lexoi Xhavit Çitaku, anëtar i Kryesisë së ShShAKSh “Papa Klementi XI Albani”-Suedi. Pas tij, prof. Fetah Bahtiri (Suedi) foli shkurtimisht rreth punës së bërë, për mbledhjen e krijimeve dhe botimin e dy veprave, “Thesar Kombëtar” (Nr.1 e Nr.2) dhe tregoi projektet botuese për të ardhmen.
Me interes u ndoq përshëndetja e arsimtarit veteran të shkollës shqipe në Suedi, mag. të filologjisë Sadullah Zendeli-Daja, zv. kryetar i kësaj Shoqate dhe autor i disa disa librave e fjalorëve voluminozë. Pas fjalës së tij, Gjergj Loka, nxënës i shkollës 9-vjeçare ”7 Marsi” të kryeqytetit, ku është drejtoreshë Dave Marku, recitoi vjershën ”Shqipëria ime”.

Sokol Demaku, shkrimtar e publicist, drejtues i revistës dhe emisioneve të radios ”Dituria, në gjuhën shqipe, solli dëshmi për veprimtaritë e Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në qytetin Boras të Suedisë. Pastaj, Halim Laçi nga rrethi i Krujës, i përshëndeti të pranishmit me një rapsodi popullore, e cila u duartrokit nxehtësisht nga të pranishmit.

Kopertinat e veprave të ShShAKSh-Suedi

Në vazhdim, drejtoresha e bibliotekës së qytetit të Durrësit, prof. Flora Dervishi, shkrimtare e studiuese, foli për vlerat e shumta të dy veprave, që u përuruan, të cilat së bashku janë me rreth 1.100 faqe. Po këtyre librave ua kushtoi diskutimin e tij edhe drejtuesi i një shkolle në rrethin e Tiranës, Petrit Xhaja dhe foli për përshtypjeve të tij, nga një vizitë e bërë sivjet, në Suedi.

Pastaj përshëndetën pjesëmarrësit në këtë përurim, mbresëlnës dhe të veçantë, për jetën e kryeqytetit tonë: Sabri Maxhuni-Novosella, autor i disa librave dhe pronar i llixhave në Kllokot të Kosovës; veprimtarja e njohur për çështjen shqiptare, Qibrije Hoxha; Gani Bytyçi dhe Fadil Geci, i cili premtoi se do ta saponsorizojë botimin e vëllimit nr.3, të librit ”Thesar Kombëtar”.

Këtë veprimtari përuruese, për librat ”Thesar Kombëtar”, nr.1 e nr.2, e mbylli prof. Osman Ahmetgjekaj (Suedi). Ndërsa H.Ibrahimi njoftoi se, për biblioteka dhe shoqata të ndryshme, do të dhurohen disa nga këto vepra, si dhe libra të autorëve V.Kona e M.Gecaj, me tematikë nga vizitat e tyre në Suedi.

Në mbyllje, pjesëmarrësit i kaluan disa çaste së bashku, në koktejin e shtruar nga kryesia e ShShAKSh ”Papa Klementi XI-Albani”-Suedi.
Nesër, përurimi i këtyre dy librave do të bëhet në qytetin e Durrësit, me kujdesin e drejtoreshës, F.Dervishi. Gjithashtu, mysafirët shqiptarë nga Suedia, do të vizitojnë atje shkollat 9-vjeçare ”Demokracia” e ”Iliria”.

Tiranë, 30 tetor 2013

 

N J O F T I M

N J O F T I M


Shoqata për Trashëgimi dhe  Krijimtari Kulturore e Luginës së Preshevës, me seli në  Preshevë organizon  Tribunë
Shkencore, me temë : “DASMA SHQIPTARE NË PRESHEVË DHE RRETHINË, DIKUR DHE SOT”

Në tribunë do të shqyrtohen dhe trajtohen aspekte të dasmës shqiptare në rajonin e Shkupit, Kumanovës, Gjilanit,
Vitisë, Bujanocit, Medvegjës, Preshevës dhe gjetiu.
Tezat e temës :

Lexo ma...
 

Ibrahim Hajdarmataj: “TË KEMI NJË LETËRSI TË NJËSUAR, NË TË GJITHA GJIMNAZET E TREVAVE, KU FLITET SHQIP’’

Kumtesë:

“TË KEMI NJË LETËRSI TË NJËSUAR, NË TË GJITHA GJIMNAZET E TREVAVE, KU FLITET SHQIP’’

Pergatiti: Ibrahim Hajdarmataj

E-mail: Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa

Unë, që po ju flas, kam rreth pesëdhjetë vjet mësimdhënës në shkollat e mesme, në lëndën e letërsisë dhe shumë vite kam punuar e drejtuar gjimnaze, me detyrën e zëvendës drejtorit dhe drejtorit.

Lënda e letërsisë, çdo vit, ka pasur përmirësime dhe arritje të reja, si në fushën e teksteve, ashtu dhe në plan-programet.

Po të tregojmë për periudhën moniste, për ata që nuk e kanë jetuar, çuditërisht, tekstet e letërsisë zinin rreth 40% material propagandistik e politik dhe rekomandimet nga lart ishin që ora e mësimit të kthehej, pothuajse, e tëra në shërbim të ideologjisë së asaj kohe.

Këto njëzet vite, në sajë të demokracisë, letërsia dhe të gjitha tekstet, në përgjithës, ’’shpëtuan’’ një herë e mirë nga ideologjia komanduese.

Lexo ma...
 


Faqe 15 nga 36

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 35 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1193493
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

NË STOCKHOLM TË SUEDISË PO MBAHET SEMINAR ME PERFAQËSUSES

TE EUROPES JUGLINDORE LIDHUR ME RUAJTJEN E AMBIENTIT

JETËSOR NË KËTO VENDE

Për tri javë me radhë në Stockholm të Suedisë janë duke u takuar përfaqësues të vendeve të Europës Juglindore e së bashku me ta edhe perfaqësuesit e shtetit më të ri në Europë Republikes së Kosovës, të cilët janë duke prezentuar Republikën e Kosovës në këtë seminar para kolegëve të tyre, për të arriturat dhe problemet me të cilat ballafaqohet shteti më i ri në botë në këtë fushë mjaftë të ndieshme për jetën e qytetareve.

Lexo ma...