Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home

Murat Gecaj: ME SHKRIMTARIN E NJOHUR NAUM PRIFTI, BISEDUAM “PËR SHKUP E PËR SHKODËR”…

ME SHKRIMTARIN E NJOHUR NAUM PRIFTI, BISEDUAM “PËR SHKUP E PËR SHKODËR”…

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

Nga e djathta: N.Prifti e M.Gecaj (Tiranë, 2 gusht 2011)

1.

Ndoshta, ky titull i shkrimit tim duket pak i pakuptueshëm. Kjo mund të jetë për ndonjë lexues, që nuk e di kuptimin e shprehjes popullore, që “folëm ose biseduam për Shkup e për Shkodër”. Megjithëse nuk jam i qartë se si ka mbetur e tillë kjo shprehje, që përdoret kryesisht në Malësinë e Gjakovës (Tropojë), përmbajtja kryesore e saj është, kur dy veta flasin me njëri tjetrin për tema nga më të ndryshmet, pra kur ata kalojnë “nga një degë, në tjetrën”. Kështu na ndodhi edhe mua e kolegut e mikut tim të kahershën, shkrimtarit të shquar Naum Prifti.

Pas një “odiseje” të mëparshme me anën e Internetit, përmbi Oqenain Atllantik, fatmirësisht, u morëm vesh me telefon dhe u takova dje në mbrëmje, në Tiranë, me këtë shkrimtar të njohur, aktualisht me banim në Nju Jork. Kishim afër 15 vjet që nuk ishim parë dhe, së fundi, kur unë isha për vizita atje, në vitet 1993 e 1994. Sigurisht, takimet e dy njerëzve ose kolegëve janë të natyrshme dhe nuk ka se përse të bëhen publike, nëqoftëse ato nuk kanë dhe një interes të tillë. Por, meqenëse mendova se ky mik i imi i kahershëm është ndër shkrimtarët e tregimtarët më të shquar shqiptarë, mendova se lexuesi ka kërshëri të njihet me të, më nga afër.

Zanafilla e njohjes sonë është që në fillimin e viteve 60-të të shekullit të kaluar, kur unë mbarova studimet e larta e nisa të punoja në shtypin e fëmijëve. Ndërsa Naumi, shtatë vjet më i madh se unë në moshë, në atë periudhë kishte nisur të bënte emër me krijimet e tij. Përveç tregimeve, ai filloi të shkruajë edhe skenarë për filma, kryesisht artistikë.

Jo vetëm për ata, që nuk e dinë këtë fakt të fundit, por edhe për ndonjë që e ka harruar atë, po rikujtoj këtu se Naum Prifti është skenarist i filmave të Kinostudios sonë: “Pika e ujit” (1976), “Zani, partizani” (1976), “Udha e shkronjave” (1978), “Era e ngrohtë e thellësive” (1982), “”Kush vdes në këmbë” dhe “Fejesa e Blertës” (1984) e “Tre veta kapërxejnë malin” (1988).

Kur e përmendim tani këtë tematikë, pra të skenarëve për filmat artistikë, ai flet me dashuri të veçantë për atë, që i kushtoi “Mësuesit të Popullit” dhe martirit të shkollës shqipe, Petro Nini Luarasi, i cili këto ditë (17 gusht 2011) mbushë 100-vjetorin e vdekjes. “Ndoshta,-tregon tani Naumi,- këtë skenar e shkrova edhe për lidhjet e mira dhe respektin e veçantë, që kisha për birin e tij, pedagogun Skënder Luarasi, të cilin e kujtoj gjithnjë me nderim”. Por ai i ka për zemër edhe mjaft nga librat e tij, ndonjërin nga të cilat thotë se nuk e kishte gjetur në libraritë e kryeqytetit.

Ndërsa edhe në vitet e qendrimit në Amerikë, Naumi nuk ka ndenjur duarlidhur. Përkundrazi, ka shkruar artikuj të ndryshëm në shtyp, si për shembull te gazeta shqip-anglisht, “Illyria”. Me rëndësi për këtë autor ishte libri me tregime e novela, “Gërryerja e shpirtit” (me tema nga periudha e diktaturës në Shqipëri). Në vitin 2003 publikoi librin tjetër, “Nëna e diellit”, në të cilin flitet për figura të njohura shqiptare, si S.Malëshova, M.Kuteli, K.Trebeshina, B.Xhaferi, T.Zavalani, S. Luarasi etj. Po kështu, bashkë me Nuhamet Mjekun, ka botuar librin me shumë interes, “Shekulli XXI dhe Kombi” (shkrime nga nga autorë të ndryshëm). Ai tani më tregon se ka mjaft dorëshkrime të vlefshme, ende të pabotuar, ndër të cilët disa në arkivin e tij vetjak, në shtëpinë që ka në Tiranë.

Në bisedën tonë zunë vend edhe disa shkrimtarë e personalitete të njohur të letrave shqipe, që nga Fan Noli, Faik Konica e Dritëro Agolli, por edhe Isuf Luzaj, veprat e të cilit po i publikon tani shkrimtari e poeti Xhevat Beqaraj. Me të drejtë, për I.Luzajn tani po përgatitet një propozim, që atij t’i jepet titulli më i lartë, “Nderi i Kombit”, me nismën e shkrimtares vlonjate Vilhelme Vranari. Po kështu, kujtuam me respekt vëllain e tij, Peter Priftin dhe studiuesen Safete Juka, që e kanë zhvilluar veprimtarinë e tyre atdhetare e letrare në Amerikë, deri sa janë ndarë përgjithnjë nga jeta.

Si kolegë të shtypit të shkruar, folëm edhe për disa gazeta e revista, si në Tiranë e në Nju Jork dhe për qendra Interneti, të cilat po bëjnë një punë të vlefshme për nxitjen e krijimtarisë letrare e publicistike të autorëve shqiptarë, siç janë: “Fjala e Lirë”, “Bota e Re”, “LGSHD” e tjerë.

Të jem i sinqertë me lexuesin, ne biseduam bashkë edhe për tema të aktualitetit, si për Shqipërinë e Kosovën, por dhe për Nju Jorkun, ku ka një komunitet shqiptarësh, të vjetër e të ri dhe që e kanë gjetur aty mirë vetën, në atë qytet e shtet të stërmadh. Pra, në përgjithësi, pikëtakimet tona në bisedë ishin shumë të përafërta, se folëm edhe për tema “të nxehta” të politikës së ditës, të mbështetjes së krijuesve e botimeve të tyre e tjerë, por gjithnjë me frymë miqësore dhe mirëkuptim të plotë.

2.

Si pjesë të këtij shkrimi, për bisedën e zhvilluar me mikun e kolegun Naum Prifti, dëshiroj të rikujtoj këtu diçka nga jeta e krijimet dhe botimet e tij letrare, e cila është e larmishme dhe me vlera të shumanshme.

Ka lindur në Rehovë të Kolonjës, në një datë të shënuar për arsimin tonë kombëtar, pra më 7 mars 1932. Shkollën fillore e përfundoi në vendlindje dhe atë 8-vjeçare në qytetin e vogël të Ersekës. Me dëshirën për t’u bërë sa më mirë njerëzve, ndoqi e përfundoi Politeknikumin Mjekesor në Tiranë, në vitin 1953. Por ishte letërsia ajo e fshehtë magjike, që e tërhiqte më shumë dhe që e bëri të ndiqte më pas studimet në degën gjuhë-letërsi shqipe, në Tiranë. Në vitet 1954-1960, punoi redaktor në revistën humoristike “Hosteni” dhe tre vjet të tjerë në vazhdim, redaktor në revistën e ilustruar “Ylli”. I detyruar nga rrethanat e kohës, në vitet 1967-1970 e provoi edhe profesionin e fituar në auditorët e shkollës së lartë, pra mësuesinë, në Divjakë të Lushnjës. Në vitet 1970-1972, e rikthyen në kryeqytet, tashmë redaktor përgjegjës i buletinit “Skena e fëmijëve dhe dy vjet të tjera inspektor i degës së teatrit, në Ministrinë e Arsimit dhe Kulturës (1974-1976). Po kështu, gjatë asaj kohe ka dhënë leksionet e letërsisë shqipe, si pedagog i jashtëm, në Fakultetin Histori-Filologji të Universitetit të Tiranës.

Me fitoren e proceseve demokratike në Shqipëri, shkoi emigrant në Nju Jork të SHBA-ve. Përsëri atje e vijoi punën e tij, në shërbim të bashkatdhetarëve, duke publikuar në shtyp e duke botuar libra. Që nga viti 1995, është zgjedhur sekretar i Federatës Mbarëshqiptare “Vatra”. Ndërsa, me krijimin e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptarë-Amerikanë, e zgjodhën kryetar të saj.

Naum Prifti ka nisur të shkruajë e të publikojë që në rininë e tij. Sasia dhe cilësia e librave të tij e rendit atë ndër shkrimtarët më prodhimtarë të shekullit të kaluar. Krijimtaria e tij letrare është e larmishme dhe shtrihet në disa gjini: tregime, drama, komedi, novela, skenarë filmash, pjesë për teatrin e kukullave, skenarë për filma vizatimorë, biografi, artikuj kritikë, publicistikë etj. Janë thuajse 100 vepra letrare, më shumë se vite jete dhe dyfishi i një gjysmëshekulli krijimtarie. Ka fituar çmimin “Penda e Argjndë” (Tiranë, 2001) për vëllimin me tregime “Nëna e Diellit” dhe “Penda e Artë” (Nju Jork, 2003), për librin me tregime dhe skica humoristike, “As Miço, as Muço”. Tregimi i tij, “Dimri i Urisë” ka merituar Çmim-Nderi (Honour Prize), në Konkursin Letrar Ndërkombëtar të “Maison Naaman pour la Culture”(2004-2005). Ky autor shqiptar është pranuar anëtar-nderi, i Shoqatës Kulturore “Naji Naaman”.

…Ishte mbrëmja e fundit e qendrimit, gjatë kësaj radhe në Tiranë, e njeriut të mirë dhe autorit të shquar të letrave shqipe, Naum Prifti. Tani ai ndodhet përsëri në familjen e tij, në një pjesë të Nju Jorkut. Ndërsa unë kujtoj fjalët, që ai tha: “Bëre mirë ti, që nuk qendrove në Amerikë, kur ishe dhe u takuam bashkë, më 1993 e 1994. Se, me gjithë jetën e mirë, që bëjmë atje, përsëri na mungon shoqëria jonë, nuk i kemi pranë vendlindjen as Shqipërinë. Dhe, sa dëshirë kam që këtë vend tonin ta shoh sa më të zhvilluar, të përparuar e të lulëzuar! Por, kjo do të arrihet vetëm me mirëkuptim të plotë ndërmjet njerëzve, me diturinë dhe punën e bashkuar të të gjithë bashkatdhetarëve tanë, pa asnjë dallim partiak, fetar ose çdo lloji tjetër, qoftë ai”.

I urojmë nga zemra mikut e kolegut Naum Prifti: Shëndet të plotë e jetëgjatësi, përsëri krijimtari të zgjedhur, si përherë dhe le të shohë vetëm gëzimin e lumturinë e pasardhësve të tij!

Tiranë, 3 gusht 2011

 

Newsflash

Përshëndetje nga Suedia:

”JU,  NA SOLLËT FRESKINË KOMBËTARE,  NGA SHTETI YNË AMË, SHQIPËRIA”

Nga: HYSEN IBRAHIMI

kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë-Suedi

Nga e majta: Prof.Bedri Paci, Prof. Murat Gecaj, Hysen Ibrahimi dhe Prof.Viron Kona (Boras-Suedi, më 14 prill 2012)

I nderuari Miku im, Prof. Murat Gecaj,

Përshëndetje!

Mënyra e vlerësimit Tuaj, për mikëpritjen në Suedi, përmes shkrimeve të publikuara, është virtyt i njerëzve me traditë, kulturë e mirësi të sinqertë. Ajo nxjerr mësime për ardhmërinë e njerëzve, se si duhet çmuar mikëpritja vëllazërore, kur ata duan të jenë mirënjohës dhe vlerësues për Ju, që na sollët freskinë kombëtare ,nga shteti ynë Am- Shqipëria dhe që na latë mbresa të papërshkruara.

Të gjithë nuk dinë dhe nuk munden ta bëjnë këtë, pa pasur një traditë familjare, të trashëguar nga të parët e tyre. Kur flasim për një vlerësim të tillë, pothuajse menjanon çdo dilemë të pritjes së shkëlqyer. Ju, me komplimentet e juaja (sikurse ju, që i shprehni me ëndje), mbase, me emër dhe mbiemër të shumicës që ndodheshin të pranishëm, i përshkruani dhe i nderoni ata. Kjo nuk do koment! Mirëpo, në shkrimet e juaja tejet mbresëlënse, shihen kufijtë e shtrirjes me motive për bashkëpunim, për lidhje ende më të forta vëllazërore e kolegjiale, që në vete ngërthejnë një kuptimësi të thellë. Mërrëdhëniet e tilla, vetëm sa e forcojnë bashkëpunimin e dyanshëm.

I dashuri Prof. Gecaj,

Ju, deri më tani, e keni prekur vetëm njërën anë të ”medaljes”. Pra, keni folur për përshtypjet e juaja, gjatë përvjetorit të 5-të të Qendrës Kulturore Shqiptare "Migjeni", në Borås të Suedisë, si dhe  për pjesëmarrësit, për kulturën dhe traditën suedeze dhe për ne, në përgjëthësi. Gjë që mendoj se keni vepruar drejt. Kurse nuk flisni për anën tjetër të ”medaljes”,  pra ajo që duhet vlerësuar nga ne, në Suedi, për përshtypjet tona për Ju, që na sollët freskinë kombëtare nga shteti ynë Amë Shqipëria, që janë të pa përshkruara. Kanë dallim të madh. Përshtypjet e juaja, që latë te ne, janë shumë më të mëdha. Ato ngjallën ende më shumë emocione, sepse vetë prania e Juaj na bëri të ndjehemi në vendlindje. Ju, profesor i nderuar Murat Gecaj, së bashku me shkrimtarin Prof. Viron Kona, Kozeta Hoxhën dhe Kadrije Gurmanin,  e zhdukët kufirin midis dy rajoneve shtatërore, pra Shqipëri-Suedi, për të qenë të pranishëm në një ngjarje kulturore, në Suedi. Kjo rezulton për ndjesinë tuaj të mbrendshme,  e cila nxjerr në shesh parimin intelektual, si njerëz të artit, letërsisë, kulturës dhe traditës kombëtare shqiptare.


Nga e majta: Mr.Sadulla Zendeli-Daja, Prof. Bedri Paci, Prof. Murat Gecaj, Rrahman Rrahmani, Hajdin Selaci, Hysen Ibrahimi, albanologu Ulmar Kvik, Mursel Shkupolli, Prof. Viron Kona, Miftar Havolli dhe Prof. Fetah Bahtiri (Boras-Suedi, më 14 prill 2012)

Ardhja e juaj në Boras të Suedisë, në mënifestimin tonë, nuk ishte thjeshtë vetëm sa për një pjesëmarrje të një përvjetori. Por ju kishit dashurinë për t’u takuar me ne, si vëllezër, si krijues dhe veprimtarë.

Pranija e juaj, te ne (po guxoj të flas në emër të të gjithëve), padyshim, la qind për qind disponimin, imazhin, atmosferën dhe idenë, të cilat kanë një kuptim e domethënie të vetme, që quhet: Mesazh! Po si? Që ta duam sa më shumë njëri-tjetrin, të punojmë e të krijojmë vlera artistike dhe t’i ruajmë miqtë tanë. Mënyra  e lëvrimit të dijes duhet përdorur drejt dhe mirë, për t’i bindur miqtë tanë, se ne kemi rrënjë të thella në qytetërimin e Ballkanit dhe Evropës. Veç jo me fjalë, por me vepra konkrete/

Populli ynë shqiptar, duhet që patjetër, në një të ardhme të afërt, ta zerë vendin e merituar, në mesin e popujve të qytetëruar të Perëndimit. Të gjitha këto, ne i kemi parë dhe i kemi lexuar në fëtyrat  tuaja shumë të dashura. E kemi ndjerë praninë tuaj, më shumë se vëllazwrore. Ana e juaj, ka shfaqur rreze drite, të cilat kanë shkëlqyer.

Çdo libër i firmosur nga autorë të ndryshëm, tek unë zë vend të merituar në sirtarët e biblotekës sime private. Po, librat  tuaj, kanë zënë aty një vend të posaçëm. I kam lexuar me ëndje dhe, sa herë i shikoj, nuk mundem pa i shfletuar edhe njëherë, sepse ato më sjellin në Shqipëri. Kurse ”MIRËNJOHJA” juaj, e kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipëisë,  është venw në krye të ”mirënjohjeve” të tjera, në sallonin  tim të shtëpisë, si njëra ndër më të çmuarat. Për këtë, ju kam shkruar e dërguar letër falenderimi, e cila dhe është publikuar më parë në Internet.

Dua ta përfundoj këtë mesazh timin, me këtë thënie:

”Betohem se nuk ka orë, pa menduar, për popullin tim, për vendlindjen, për shoqërinë, për njerëzit që na donë dhe i duam!”. Ne ju duam juve dhe, ndoshta, me këtë mall një ditë do të prehemi të qetë në tokë të huaj. E, dikur, vetëm veprat dhe këto shkresa e letra, që po i shkruajmë , do të flasin shumë. Ato do të jenë dëshmitarë për marrëdhëniet vëllazërore, që ne mërgimtarët shkëmbejmë tani,  me vendin Amë-Shqipërinë.

Mëshira dhe bekimi i Zotit, qofshin me Ju dhe familjet tuaja!

Stockholm/Suedi, më 6 maj 2012