Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Autorja: Urti Osmani

Titulli I librit: Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Numri I faqeve: 48

Botues: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Shtypi: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Donator: AIITC

Me anë të këtij libri synohet që nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë të përvetësojnë e të shqiptojnë saktë e drejt tingujt e gjuhës shqipe. Ky synim duhet të arrihet, sepse është një nga qëllimet e këtyre shkollave. Shqiptimi i qartë i tingujve dhe njohja e shkronjave të alfabetit të gjuhës amtare janë të domosdoshëm, sepse vetëm kështu përvetësimi i saj mund të quhet i plotë, por edhe se tekstet e leximit dhe literatura tjetër, me të cilën nxënësit bien në kontakt, janë shkruar mbi bazën e standardeve të gjuhës letrare shqipe. Mbi të gjitha, çdo njeri i kulturuar duhet ta flasë gjuhën e tij amtare sa më qartë e sa me më pak gabime e dialektizma, ashtu siç ndodh në vendet e qytetëruara të botës.

Kjo abetare besojmë se do t’u vijë në ndihmë nxënësve të Shkollave Shqipe të Mësimit Plotësues në diasporë, kudo ku ndodhen, por kryesisht atyre në vendet gjermanishtfolëse, anglishtfolëse dhe në Suedi.

Nga vëzhgimet që kemi bërë në disa Shkolla Shqipe të Mësimit Plotësues në vende të ndryshme të Europës, kemi konstatuar defekte shqiptimi në shumë nxënës. Tingujt nj, gj, rr dhe th në shumicën e rasteve nuk shqiptoheshin, natyrisht që edhe shkronjat e tyre nuk njiheshin. Shkronjat e alfabetit të gjuhës shqipe: ë, ç, dh, ll, sh, zh dhe xh, nuk pasqyrohen kështu në alfabetet e gjuhëve të lartpërmendura, por tingulli i njërës ose i tjetrës dëgjohet në gjuhën e huaj që ata mësojnë. P.sh. sh-ja shqipe në gjermanisht shkruhet kryesisht me shkronjat sch, në suedisht me shkronjat sk, ch dhe tj dhe dëgjohet si sh-ja shqipe.

Shkronjat e alfabetit shqip: c, q, x, y dhe z janë dhe në alfabetet e gjuhëve të huaja të lartpërmendura, por shqiptimi i tyre është i ndryshëm nga ai i gjuhës shqipe. P.sh. x-ja shqipe shqiptohet si ks në fjalët që e përmbajnë, ose z-ja në suedisht shqiptohet si s, ndërsa në gjermanisht kryesisht si c. Në anglisht si edhe në shqip z. Këto veçori i njohin shumë mirë mësuesit, që punojnë në këto shkolla me nxënësit

shqiptarë. Në këtë libër, 16 njësi mësimore u kushtohen tingujve të gjuhës shqipe dhe pikërisht: th, sh, ë, q, dh, zh, gj, rr, ll, nj, c, z, ç, x, xh dhe y.

Çdo njësi mësimore fillon në faqen çift dhe mbaron në atë tek. Kështu, me një të hapur libri, syri i nxënësit, me një shikim rrok në vija të përgjithshme, të gjithë përmbajtjen e njësisë. Por, meqë nxënësit nuk mund ta mësojnë vetë mënyrën e artikulimit (nyjëtimit) të tingullit që nuk shqiptojnë, as që mund ta korrigjojnë pa ndihmën e mësuesit. Jemi përpjekur që në faqen çift të çdo tingulli të japim udhëzime, kryesisht për mësuesit, lidhur me mënyrën e artikulimit të

tij, shoqëruar kjo me profilin përkatës dhe figura të tjera plotësuese. Ku ka pasur mundësi paraqitjeje, janë vendosur skica që paraqesin pamjen ballore ose në profil të organeve të gojës gjatë artikulimit të tingullit. Këto e ndihmojnë shumë edhe mësuesin.

Profilet e artikulimit të tingujve janë marrë nga libri i autorëve A.Dodi dhe J.Gjinari me titull “Fonetika dhe gramatika e gjuhës së sotme letrare shqipe”.

Tiranë, 1983. Po me këtë tekst jemi konsultuar për mënyrën e artikulimit të tingujve të ndryshëm.

Fjalët dhe fjalitë, në shumicën e rasteve, janë shoqëruar me figurat përkatëse, për t’u bërë më i lehtë kuptimi i tyre. Gjithashtu, ndërtimi gramatikor është i thjeshtë dhe i përshtatet moshës së nxënësve.

Tema “Mësoni, recitoni” zhvillohet me anë të tri vjershave, të cilat përmbajnë edhe 15 nga të 16 tingujt e mësuar prej nxënësve.

Nxënësit, duke i mësuar përmendsh këto vjersha dhe duke i deklamuar ato, sigurisht pa gabime shqiptimi, i automatizojnë tingujt e mësuar, të cilët duhet të shqiptohen sa më qartë e sa më saktë. Tingulli i automatizuar saktë nuk harrohet lehtë, nxënësi e shqipton lirshëm, pa u menduar se si duhet ta artikulojë.

Në libër përfshihet dhe alfabeti i gjuhës angleze, suedeze, asaj gjermane si dhe alfabeti i gjuhës shqipe, të cilin është e domosdoshme që ta mësojnë përmendsh, ashtu siç mësojnë alfabetin e gjuhës së vendit mikpritës. Një mësim i tillë është i nevojshëm. Mjafton të kujtojmë dobinë që u sjell nxënësve kur përdorin një fjalor, një enciklopedi etj.

Teksti përfundon me një vjershë të Naim Frashërit, e cila ngjall te nxënësit dashurinë për gjuhën amtare dhe atdheun.

 

Newsflash

 

NEHAT JAHIU

 

U MBAJT ORË LETRARE NË SHKOLLËN FILLORE " FAIK KONICA" TË FSHATIT SLLUPÇAN TË KOMUNËS SË LIKOVËS

Më 14 nëntor të vitit 2012 ( ditë e mërkurë) në shkollën qendrore “ Faik Konica” të fshatit Sllupçan të komunës së Likovës u mbajt një orë letrare në respekt të gazetarit, poetit, shkrimtarit dhe publicistit z. Rrahim Ganiut në shenjë respekti që bibliotekës së ksaj shkolle i dhuroi 100 kopje librash. Njëherit kjo orë letrare u organizua edhe në shenjë të manifestimit të 100 Vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Shqiprisë nga patriotët dhe atdhetarët më të mëdhenj shqiptarë nga të gjitha trojet tona të udhëhequr nga plaku i mençur mjekërrbardhë Ismail Qemali që më 28 Nëntor të vitit 1912 ngriti flamurin kuq e zi me shkabën dykrenare në sheshin e Vlorës sonë Legjendare. Me këtë rast oborri i shkollës fillore  “ Faik Konica “ të fshatit Sllupçan ishte mbushur me flamuj kombëtar kuq e zi kështuqë 100 nxënës mbanin në dorë 100 flamuj kombëtar që simbolizonin 100 Vjetorin e Pavarësisësë  së Shtetit Shqiptar-Shqipërisë dhe ngritjes së flamurit kombëtar në Vlorë. Në këtë orë letrare ishin pjesëmarrës, drejtoria e shkollës, arsimtarët, mysafyrë të ftuar si dhe kryetari i komunës së Likovës z. Sadulla Duaraku.Orën letrare e udhëhoqi arsimtari dhe poeti i kësaj shkolle z. Nahat Jahiu duke i përshëndetur të pranishmit dhe ju dëshiroi mirëseardhje duke potencuar që të gjithë të ndjehen ngrohtësisht dhe ate si në shtëpinë e tyre, duke e ditur se kjo vatër e diturisë mendon, flet dhe shkruan shqip dhe nuk është vetëm e jona, por është e gjithë shqiptarëve që mendojnë, flasin, shkruajnë shqip në të gjitha trojet tona dhe në mbarë diasporën shqiptare  njejtë si ne nxënësit dhe arsimtarët e shkollës sonë.


Të pranishmit pjesëmarrës i përshëndeti edhe drejtori i shkollës “ Faik Konica” z. Sadik Demiri, ndërsa poeti dhe shkrimtari z. Rrahim Ganiu drejtorit ia dhuroi si dhuratë për bibliotekën shkollore 100 kopje librash. Para se të prezontoheshin krijuesit letrarë me krijimet e tyre letrare z. Nehat Jahiu ftoi arsimtaren e gjuhës shqipe të kësaj shkolle z. Maide Jashari që të prezentoj në fjalë të shkurtra para të pranishmëve biografinë dhe veprimtarinë e z. Rrahim Ganiut.  Në këtë orë letrare me krijimet e tyre u prezentuan: Rrahim Ganiu, Punëtorije Ziba- Muça, Sevdail Demiri, Fejzi Bojku, Fadil Curri, Daut Dauti, Bajram Ramadani, Rexhep Bajrami, Ibrahim Bakii, Ismail Ganiu dhe Nehat Jahiu. Në pamundësi që të jenë prezent në këtë orë letrare që u organizua në shkollën fillore “ Faik Konica” të fshatit Sllupçan e që ishin të ftuar të marrin pjesë shumë krijuese dhe krijuesë nga trojet tona dhe nga diaspora shqiptare  të pranishmit e kësaj ore letrare u përshëndetën ngrohtësisht me anë të telegrameve të tyre dhe me nga një poezi. Ata fizikisht nuk ishin prezent, por me vargjet e poezive të tyre shpirtrisht ishin në mesin e motrave dhe vëllezërve pjesëmarrës të kësaj ore letrare.

Telegrame përshëndetëse dhe poezitë që kishin dërguar këto krijuese dhe krijuesë letrarë:  z. Seveme Fetiqi , Hessen, Gjermani , Sokol Demaku, Boras, Suedi, Saliha – Kodra Rama Wesel, Gjermani, Agim Gashi, Gjermani, Ismet Hebibi Junik , Shadije Hotmjani, Munih, Gjermani, Ilirida Ismaili , Prishtinë, Sejdi, N. Gashi ,Prishtinë, Ramadan Xhinovci, Gjermani, Em Imeri, Skenderaj, Xheneta Jetishi , Ferizaj. Telegramet dhe poezitë e tyre para të pranishmeve në mënyrë artistike i lexoi profesorja e gjuhës angleze pranë kësaj shkolle zonjusha Shengjyle Memeti duke ipërshëndetur përzemërisht në emër të drejtorisë së shkollës,nxënësve, arsimtarëve të pranishmive tjerë mysafyrë dhe në emër të udhëheqësit të kësaj ore të madhe letrare z. Nehat Jahiut duke ju dëshiruar falëmnderime të përzemerta që shpirtrisht ishin në mesin tonë me krijimet e tyre, ndërsa me një dëshirë të madhe që herave tjera të jenë prezent në mesin tonë shpirtrisht dhe fizikisht. Pas përfundimit të orës letrare që u organizua në shenjë të kremtimit të 100 Vjetorit të Pavarësisë së Shqiprisë dhe ngritjes së flamurit kombëtar në shkollën fillore “ Faik Konica” të fshatit Sllupçan z. Nehat Jahiu në emër të drejtorisë, arsimtarëve dhe nxënësve të kësaj shkolle të pranishmit i ftoj për një drekë që ishte shtruar në njërin nga lokalet e kësaj shkolle duke i mirëpritur me mikpritjen tradicionalet të sofrës shqiptare bukë, kriupë e zemër.