Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Autorja: Urti Osmani

Titulli I librit: Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Numri I faqeve: 48

Botues: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Shtypi: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Donator: AIITC

Me anë të këtij libri synohet që nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë të përvetësojnë e të shqiptojnë saktë e drejt tingujt e gjuhës shqipe. Ky synim duhet të arrihet, sepse është një nga qëllimet e këtyre shkollave. Shqiptimi i qartë i tingujve dhe njohja e shkronjave të alfabetit të gjuhës amtare janë të domosdoshëm, sepse vetëm kështu përvetësimi i saj mund të quhet i plotë, por edhe se tekstet e leximit dhe literatura tjetër, me të cilën nxënësit bien në kontakt, janë shkruar mbi bazën e standardeve të gjuhës letrare shqipe. Mbi të gjitha, çdo njeri i kulturuar duhet ta flasë gjuhën e tij amtare sa më qartë e sa me më pak gabime e dialektizma, ashtu siç ndodh në vendet e qytetëruara të botës.

Kjo abetare besojmë se do t’u vijë në ndihmë nxënësve të Shkollave Shqipe të Mësimit Plotësues në diasporë, kudo ku ndodhen, por kryesisht atyre në vendet gjermanishtfolëse, anglishtfolëse dhe në Suedi.

Nga vëzhgimet që kemi bërë në disa Shkolla Shqipe të Mësimit Plotësues në vende të ndryshme të Europës, kemi konstatuar defekte shqiptimi në shumë nxënës. Tingujt nj, gj, rr dhe th në shumicën e rasteve nuk shqiptoheshin, natyrisht që edhe shkronjat e tyre nuk njiheshin. Shkronjat e alfabetit të gjuhës shqipe: ë, ç, dh, ll, sh, zh dhe xh, nuk pasqyrohen kështu në alfabetet e gjuhëve të lartpërmendura, por tingulli i njërës ose i tjetrës dëgjohet në gjuhën e huaj që ata mësojnë. P.sh. sh-ja shqipe në gjermanisht shkruhet kryesisht me shkronjat sch, në suedisht me shkronjat sk, ch dhe tj dhe dëgjohet si sh-ja shqipe.

Shkronjat e alfabetit shqip: c, q, x, y dhe z janë dhe në alfabetet e gjuhëve të huaja të lartpërmendura, por shqiptimi i tyre është i ndryshëm nga ai i gjuhës shqipe. P.sh. x-ja shqipe shqiptohet si ks në fjalët që e përmbajnë, ose z-ja në suedisht shqiptohet si s, ndërsa në gjermanisht kryesisht si c. Në anglisht si edhe në shqip z. Këto veçori i njohin shumë mirë mësuesit, që punojnë në këto shkolla me nxënësit

shqiptarë. Në këtë libër, 16 njësi mësimore u kushtohen tingujve të gjuhës shqipe dhe pikërisht: th, sh, ë, q, dh, zh, gj, rr, ll, nj, c, z, ç, x, xh dhe y.

Çdo njësi mësimore fillon në faqen çift dhe mbaron në atë tek. Kështu, me një të hapur libri, syri i nxënësit, me një shikim rrok në vija të përgjithshme, të gjithë përmbajtjen e njësisë. Por, meqë nxënësit nuk mund ta mësojnë vetë mënyrën e artikulimit (nyjëtimit) të tingullit që nuk shqiptojnë, as që mund ta korrigjojnë pa ndihmën e mësuesit. Jemi përpjekur që në faqen çift të çdo tingulli të japim udhëzime, kryesisht për mësuesit, lidhur me mënyrën e artikulimit të

tij, shoqëruar kjo me profilin përkatës dhe figura të tjera plotësuese. Ku ka pasur mundësi paraqitjeje, janë vendosur skica që paraqesin pamjen ballore ose në profil të organeve të gojës gjatë artikulimit të tingullit. Këto e ndihmojnë shumë edhe mësuesin.

Profilet e artikulimit të tingujve janë marrë nga libri i autorëve A.Dodi dhe J.Gjinari me titull “Fonetika dhe gramatika e gjuhës së sotme letrare shqipe”.

Tiranë, 1983. Po me këtë tekst jemi konsultuar për mënyrën e artikulimit të tingujve të ndryshëm.

Fjalët dhe fjalitë, në shumicën e rasteve, janë shoqëruar me figurat përkatëse, për t’u bërë më i lehtë kuptimi i tyre. Gjithashtu, ndërtimi gramatikor është i thjeshtë dhe i përshtatet moshës së nxënësve.

Tema “Mësoni, recitoni” zhvillohet me anë të tri vjershave, të cilat përmbajnë edhe 15 nga të 16 tingujt e mësuar prej nxënësve.

Nxënësit, duke i mësuar përmendsh këto vjersha dhe duke i deklamuar ato, sigurisht pa gabime shqiptimi, i automatizojnë tingujt e mësuar, të cilët duhet të shqiptohen sa më qartë e sa më saktë. Tingulli i automatizuar saktë nuk harrohet lehtë, nxënësi e shqipton lirshëm, pa u menduar se si duhet ta artikulojë.

Në libër përfshihet dhe alfabeti i gjuhës angleze, suedeze, asaj gjermane si dhe alfabeti i gjuhës shqipe, të cilin është e domosdoshme që ta mësojnë përmendsh, ashtu siç mësojnë alfabetin e gjuhës së vendit mikpritës. Një mësim i tillë është i nevojshëm. Mjafton të kujtojmë dobinë që u sjell nxënësve kur përdorin një fjalor, një enciklopedi etj.

Teksti përfundon me një vjershë të Naim Frashërit, e cila ngjall te nxënësit dashurinë për gjuhën amtare dhe atdheun.

 

Newsflash

 

DY PROMOVIME TË SHKËLQYESHME E TË PAHARRUESHME


Fetah Bahtiri

Më datë 16.07.2012 në Bibliotekën Kombëtare dhe Universitare në Prishtinë Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” promovoi këto vepra:

1. Diaspora shqiptare në Suedi, Thesar Kombëtar 1, Për pavarësinë e Republikës së Kosovës, përpiluar nga një grupo autorësh dhe

2. Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick (Monografi), autor: Fetah Bahtiri.

Për Thesarein Kombëtar 1 referuan: Prof. Dr. Mehmet Rukiqi, Jusuf Buxhovi dhe Fazli Hajrizi.

Për Monografinë Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick referuan: Hysen Ibrahimi dhe Rizah Sheqiri.

Në promovim u lexua një letër përshëndetëse për pjesëmarrësit në promovim e redaktorit të librit Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick (Monografi), zotit Sadulla Zendeli Daja.

Salla e madhe e destinuar për veprimtari të këtilkla ishte e mbushur me dashamirë të librit, në mesin e të cilëve kishte figura të njohura politike, akademike etj.

Pati edhe diskutime me plot emocione dhe krenari të të pranishëmve për krijimtarinë e mërgimtarëve për dy veprat e promovuara.

Unë aty isha i detyruar që t`i dhuroj falas rreth 60 ekzemplarë të Monografisë Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick dhe të përmbledhjes sime më të re të poezive me titullin ”Monolog në mërgim”, pasi që interesimi për këta libra, sidomos për të parin ishte jashtëzakonisht i madh.

Ndërkaq, më datë 18.07.2012 në kullën e Isa Boletinit në fshatin Boletin u bë promovimi i dytë i të dy veprave të sipërme, duke iu shtuar kësaj edhe promovimi i librit më të ri të Avdyl Ukës me titullin ”Loti mbeti në gjirmë të zemrës”.

Në këtë prompovim ishin mbledhur mbi 120 – 130 persona. Aty u vërejtë ajka intelektuale e politike e Mitrovicës me rrethinë, qytetarë të fshatrave Boletin, Zhazhë, Lisicë dhe të viseve të tjera të Kosovës. Ishin të pranishëm edhe pjesëtarë të familjes së tribunit kombëtar Isa Boletini, të prirë nga stërnipi i Isa Boletinit, Gazmend Boletini.

Për Thesarin Komëtar 1 këtu referoi Prof. Dr. Mehmet Rukiqi, kurse për librin Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick referuan Fazli Hajrizi dhe Rizah Sheqiri, të cilët librit i bënë një vlerësim kulminant.

Në promovim Mursel Shkupolli lexoi një letër përshëndetrëse të redaktorit të librit Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick (Monografi), zotit Sadulla Zendeli Daja, kurse Enver Jashari lexoi njjë letër përshëndetëse për pjesëmarrësit në promovim të mikut të të gjithë shqiptarëve, zotit Ullmar Qvick.

Për librin e Avdyl Ukës referuan Rizah Sheqiri dhe Hamit Gurguri.

Poeti Sabit Idrizi u paraqit para pjesëmarrëve me disa fjalë të zgjedhura për diasporën tonë dhe çmoi lart krijuesit të cilët me mish e shpirt janë dhe mbeten të lidhur me atdheun, Kosovën, të cilës i shërbejnë gjithnjë me dinjitet dhe angazhim maksimal.

Këtu në Boletin atmnosfera ishte shumë madhështore dhe u bë një promovim aq madhështor dhe me aq sukses, sa që kjo ditë do të jetë e paharrueshme për shumë vite për të gjithë të pranishmit dhe për krijuesit, autorë e veprave të promovuara.

Edhe këtu interesimi për krijimnet e shkrimtarëve nga Suedia ishte enorm i madh dhe sa hap e mbyll sytë mbeta pa asnjë libër të cilat i kisha sjellur aty me vete në promovim (i kisha me vete rreth 50 sosh).

Në fund në mënyrë të veçantë më duhet t`i cek tri gjëra:

1. Në të dy promovimet moderatore ishte Ardona Gashi e cila këtë punë e kreu në mënyrë të mrekullueshme dhe për këtë i shpreh mirënjohje publike dhe falënderime të përzemërta.

2. Mikëpritja e pasardhësve të heroit Isa Boletini në Kullën e Isa Boletinit ishte e shkëlqyeshme, burrërore, për çka falënderimet e mia i drejtohen në radhë të parë Gazmend Boletini, të birit të Xhavit Boletini, i cili është i biri i Faik Boletinit (djalë i Isa Boletinit).

3. Falënderime të përzemërta u shpreh edhe dy biznismenëve shqiptarë që punojnë në Suedi, Halim Hotit dhe Enver Jasharit, të cilët ishin sponzorë të promovimeve, i pari i atij në Prishtinë, kurse i dyti i proimovimit në Boletin.

Oh sa mirë, sa lezet dhe sa kënaqësi është me qenë shqiptar!