Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Autorja: Urti Osmani

Titulli I librit: Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Numri I faqeve: 48

Botues: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Shtypi: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Donator: AIITC

Me anë të këtij libri synohet që nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë të përvetësojnë e të shqiptojnë saktë e drejt tingujt e gjuhës shqipe. Ky synim duhet të arrihet, sepse është një nga qëllimet e këtyre shkollave. Shqiptimi i qartë i tingujve dhe njohja e shkronjave të alfabetit të gjuhës amtare janë të domosdoshëm, sepse vetëm kështu përvetësimi i saj mund të quhet i plotë, por edhe se tekstet e leximit dhe literatura tjetër, me të cilën nxënësit bien në kontakt, janë shkruar mbi bazën e standardeve të gjuhës letrare shqipe. Mbi të gjitha, çdo njeri i kulturuar duhet ta flasë gjuhën e tij amtare sa më qartë e sa me më pak gabime e dialektizma, ashtu siç ndodh në vendet e qytetëruara të botës.

Kjo abetare besojmë se do t’u vijë në ndihmë nxënësve të Shkollave Shqipe të Mësimit Plotësues në diasporë, kudo ku ndodhen, por kryesisht atyre në vendet gjermanishtfolëse, anglishtfolëse dhe në Suedi.

Nga vëzhgimet që kemi bërë në disa Shkolla Shqipe të Mësimit Plotësues në vende të ndryshme të Europës, kemi konstatuar defekte shqiptimi në shumë nxënës. Tingujt nj, gj, rr dhe th në shumicën e rasteve nuk shqiptoheshin, natyrisht që edhe shkronjat e tyre nuk njiheshin. Shkronjat e alfabetit të gjuhës shqipe: ë, ç, dh, ll, sh, zh dhe xh, nuk pasqyrohen kështu në alfabetet e gjuhëve të lartpërmendura, por tingulli i njërës ose i tjetrës dëgjohet në gjuhën e huaj që ata mësojnë. P.sh. sh-ja shqipe në gjermanisht shkruhet kryesisht me shkronjat sch, në suedisht me shkronjat sk, ch dhe tj dhe dëgjohet si sh-ja shqipe.

Shkronjat e alfabetit shqip: c, q, x, y dhe z janë dhe në alfabetet e gjuhëve të huaja të lartpërmendura, por shqiptimi i tyre është i ndryshëm nga ai i gjuhës shqipe. P.sh. x-ja shqipe shqiptohet si ks në fjalët që e përmbajnë, ose z-ja në suedisht shqiptohet si s, ndërsa në gjermanisht kryesisht si c. Në anglisht si edhe në shqip z. Këto veçori i njohin shumë mirë mësuesit, që punojnë në këto shkolla me nxënësit

shqiptarë. Në këtë libër, 16 njësi mësimore u kushtohen tingujve të gjuhës shqipe dhe pikërisht: th, sh, ë, q, dh, zh, gj, rr, ll, nj, c, z, ç, x, xh dhe y.

Çdo njësi mësimore fillon në faqen çift dhe mbaron në atë tek. Kështu, me një të hapur libri, syri i nxënësit, me një shikim rrok në vija të përgjithshme, të gjithë përmbajtjen e njësisë. Por, meqë nxënësit nuk mund ta mësojnë vetë mënyrën e artikulimit (nyjëtimit) të tingullit që nuk shqiptojnë, as që mund ta korrigjojnë pa ndihmën e mësuesit. Jemi përpjekur që në faqen çift të çdo tingulli të japim udhëzime, kryesisht për mësuesit, lidhur me mënyrën e artikulimit të

tij, shoqëruar kjo me profilin përkatës dhe figura të tjera plotësuese. Ku ka pasur mundësi paraqitjeje, janë vendosur skica që paraqesin pamjen ballore ose në profil të organeve të gojës gjatë artikulimit të tingullit. Këto e ndihmojnë shumë edhe mësuesin.

Profilet e artikulimit të tingujve janë marrë nga libri i autorëve A.Dodi dhe J.Gjinari me titull “Fonetika dhe gramatika e gjuhës së sotme letrare shqipe”.

Tiranë, 1983. Po me këtë tekst jemi konsultuar për mënyrën e artikulimit të tingujve të ndryshëm.

Fjalët dhe fjalitë, në shumicën e rasteve, janë shoqëruar me figurat përkatëse, për t’u bërë më i lehtë kuptimi i tyre. Gjithashtu, ndërtimi gramatikor është i thjeshtë dhe i përshtatet moshës së nxënësve.

Tema “Mësoni, recitoni” zhvillohet me anë të tri vjershave, të cilat përmbajnë edhe 15 nga të 16 tingujt e mësuar prej nxënësve.

Nxënësit, duke i mësuar përmendsh këto vjersha dhe duke i deklamuar ato, sigurisht pa gabime shqiptimi, i automatizojnë tingujt e mësuar, të cilët duhet të shqiptohen sa më qartë e sa më saktë. Tingulli i automatizuar saktë nuk harrohet lehtë, nxënësi e shqipton lirshëm, pa u menduar se si duhet ta artikulojë.

Në libër përfshihet dhe alfabeti i gjuhës angleze, suedeze, asaj gjermane si dhe alfabeti i gjuhës shqipe, të cilin është e domosdoshme që ta mësojnë përmendsh, ashtu siç mësojnë alfabetin e gjuhës së vendit mikpritës. Një mësim i tillë është i nevojshëm. Mjafton të kujtojmë dobinë që u sjell nxënësve kur përdorin një fjalor, një enciklopedi etj.

Teksti përfundon me një vjershë të Naim Frashërit, e cila ngjall te nxënësit dashurinë për gjuhën amtare dhe atdheun.

 

Newsflash

 

Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal, do të ndërtoj një monument të Nënë Terezës në një shesh që do të mbaj emrin e Saj

Nga Ajet Nuro

Monumenti i Nënë Terezës, projekt i artistit BERNARD LEKGEGAJ

Në numrin e parafundit të gazetës “Shqiptari i Montrealit”, shqiptarëve të Montrealit iu bë e njohur nisma e një grupi shqiptarësh, të mbështetur edhe nga Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal, për ngritjen e një monumenti të Nënë Terezës në një shesh këtu në Montreal e në të njëjtën kohë krijimi i kushteve që edhe shqiptarët të kenë një kënd të tyrin këtu në metropolin e Kebekut, në Montreal.

Pas shumë muajsh pritjesh, më në fund lajmi i mirë e i shumë pritur erdhi: Minibashkia Sud Ouest pas pritjes pozitive që i bëri kërkesës së shqiptarëve, më në fund ka dhënë përgjigjen pozitive edhe zyrtartarishtë, shqiptarët e Montrealit mund të ngrenë statujën e Nënë Terezës në një shesh pranë metros Monk. Ky, nuk është një lajm i mirë vetëm për shqiptarët e Montrealit por edhe ata që jetojnë në qytete të tjera kanadeze.

Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal e themeluar para 11 vjetësh, ka patur shumë suksese në veprimtarinë e saj (që nuk do të thotë se gjithëçka ka kaluar si në vaj…) por nisma për ngritjen e statujës së bamirëses shqiptare këtu në Montreal dhe patja e një sheshi që shqiptarët mund t’a quajnë të tyre, është padyshim arritja më e madhe.

Një paraqitje kronologjike e kësaj nisme

Duhet thënë që ideatori i kësaj nisme është z. Taulant Dedja që e prezantoi idenë e tij në kryesinë e shoqatës së shqiptarëve këtu në Montreal pas shumë konsultimesh me intelektual dhe veprimtar të këtushëm. Pas vendimit të marr nga drejtuesit e shoqatës shqiptare këtu në Montreal, në datën 7 shkurt 2012, një delegacion i përbërë nga kryetari i shoqatës, Kujtim Ismaili, zonjusha Eleonora Maxhuni dhe zotërinjtë Taulant Dedja, Fatjon Luli dhe Besnik Bashi u takuan me kryetarin e minibashkisë Sud-Ouest z. Benoit Dorais dhe me znj. Huguette Roy, këshilltare. Pasi ata i folën për Bashkësinë Shqiptare të Kebekut në Montreal dhe veprimtarinë e saj, ata i paraqitën nismën e vendosjes së statujës së Nënë Terezës në një shesh në Montreal, nismë që u mirëprit nga drejtuesit e minibashkisë Sud-Ouest në Montreal.

Pas këtij hapi, Bashkësia Shqiptare e Kebekut në Montreal shpalli më 31 mars 2012, konkursin për realizimin e veprës, monumentit të Nënë Terezës. Në konkurs morën pjesë shumë artistë nga të gjitha hapsirat dhe fitues u shpall Z.BERNARD LEKGEGAJ, Tiranë.

Me vendimin e minibashkisë Sud-Ouest, tani ngelet vetëm realizimi i veprës dhe deri në festën e madhe të flamurit, edhe shqiptarët do kenë një kënd që do u përkas atyre dhe vetëm atyre. Të mos harrojmë se një vepër e tillë kërkon edhe një angazhim financiar të paparë nga ana e shqiptarëve këtu. Le të urojmë që të gjithë do ndihmojnë në kurorëzimin e kësaj nisme madhështore.

Ajet Nuro

Montreal, 27 qershor 2012