Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Autorja: Urti Osmani

Titulli I librit: Abetare e Posaçme

Për nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë

Numri I faqeve: 48

Botues: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Shtypi: Shtypshkronja “Milenium i Ri”

Donator: AIITC

Me anë të këtij libri synohet që nxënësit shqiptarë jashtë Republikës së Shqipërisë të përvetësojnë e të shqiptojnë saktë e drejt tingujt e gjuhës shqipe. Ky synim duhet të arrihet, sepse është një nga qëllimet e këtyre shkollave. Shqiptimi i qartë i tingujve dhe njohja e shkronjave të alfabetit të gjuhës amtare janë të domosdoshëm, sepse vetëm kështu përvetësimi i saj mund të quhet i plotë, por edhe se tekstet e leximit dhe literatura tjetër, me të cilën nxënësit bien në kontakt, janë shkruar mbi bazën e standardeve të gjuhës letrare shqipe. Mbi të gjitha, çdo njeri i kulturuar duhet ta flasë gjuhën e tij amtare sa më qartë e sa me më pak gabime e dialektizma, ashtu siç ndodh në vendet e qytetëruara të botës.

Kjo abetare besojmë se do t’u vijë në ndihmë nxënësve të Shkollave Shqipe të Mësimit Plotësues në diasporë, kudo ku ndodhen, por kryesisht atyre në vendet gjermanishtfolëse, anglishtfolëse dhe në Suedi.

Nga vëzhgimet që kemi bërë në disa Shkolla Shqipe të Mësimit Plotësues në vende të ndryshme të Europës, kemi konstatuar defekte shqiptimi në shumë nxënës. Tingujt nj, gj, rr dhe th në shumicën e rasteve nuk shqiptoheshin, natyrisht që edhe shkronjat e tyre nuk njiheshin. Shkronjat e alfabetit të gjuhës shqipe: ë, ç, dh, ll, sh, zh dhe xh, nuk pasqyrohen kështu në alfabetet e gjuhëve të lartpërmendura, por tingulli i njërës ose i tjetrës dëgjohet në gjuhën e huaj që ata mësojnë. P.sh. sh-ja shqipe në gjermanisht shkruhet kryesisht me shkronjat sch, në suedisht me shkronjat sk, ch dhe tj dhe dëgjohet si sh-ja shqipe.

Shkronjat e alfabetit shqip: c, q, x, y dhe z janë dhe në alfabetet e gjuhëve të huaja të lartpërmendura, por shqiptimi i tyre është i ndryshëm nga ai i gjuhës shqipe. P.sh. x-ja shqipe shqiptohet si ks në fjalët që e përmbajnë, ose z-ja në suedisht shqiptohet si s, ndërsa në gjermanisht kryesisht si c. Në anglisht si edhe në shqip z. Këto veçori i njohin shumë mirë mësuesit, që punojnë në këto shkolla me nxënësit

shqiptarë. Në këtë libër, 16 njësi mësimore u kushtohen tingujve të gjuhës shqipe dhe pikërisht: th, sh, ë, q, dh, zh, gj, rr, ll, nj, c, z, ç, x, xh dhe y.

Çdo njësi mësimore fillon në faqen çift dhe mbaron në atë tek. Kështu, me një të hapur libri, syri i nxënësit, me një shikim rrok në vija të përgjithshme, të gjithë përmbajtjen e njësisë. Por, meqë nxënësit nuk mund ta mësojnë vetë mënyrën e artikulimit (nyjëtimit) të tingullit që nuk shqiptojnë, as që mund ta korrigjojnë pa ndihmën e mësuesit. Jemi përpjekur që në faqen çift të çdo tingulli të japim udhëzime, kryesisht për mësuesit, lidhur me mënyrën e artikulimit të

tij, shoqëruar kjo me profilin përkatës dhe figura të tjera plotësuese. Ku ka pasur mundësi paraqitjeje, janë vendosur skica që paraqesin pamjen ballore ose në profil të organeve të gojës gjatë artikulimit të tingullit. Këto e ndihmojnë shumë edhe mësuesin.

Profilet e artikulimit të tingujve janë marrë nga libri i autorëve A.Dodi dhe J.Gjinari me titull “Fonetika dhe gramatika e gjuhës së sotme letrare shqipe”.

Tiranë, 1983. Po me këtë tekst jemi konsultuar për mënyrën e artikulimit të tingujve të ndryshëm.

Fjalët dhe fjalitë, në shumicën e rasteve, janë shoqëruar me figurat përkatëse, për t’u bërë më i lehtë kuptimi i tyre. Gjithashtu, ndërtimi gramatikor është i thjeshtë dhe i përshtatet moshës së nxënësve.

Tema “Mësoni, recitoni” zhvillohet me anë të tri vjershave, të cilat përmbajnë edhe 15 nga të 16 tingujt e mësuar prej nxënësve.

Nxënësit, duke i mësuar përmendsh këto vjersha dhe duke i deklamuar ato, sigurisht pa gabime shqiptimi, i automatizojnë tingujt e mësuar, të cilët duhet të shqiptohen sa më qartë e sa më saktë. Tingulli i automatizuar saktë nuk harrohet lehtë, nxënësi e shqipton lirshëm, pa u menduar se si duhet ta artikulojë.

Në libër përfshihet dhe alfabeti i gjuhës angleze, suedeze, asaj gjermane si dhe alfabeti i gjuhës shqipe, të cilin është e domosdoshme që ta mësojnë përmendsh, ashtu siç mësojnë alfabetin e gjuhës së vendit mikpritës. Një mësim i tillë është i nevojshëm. Mjafton të kujtojmë dobinë që u sjell nxënësve kur përdorin një fjalor, një enciklopedi etj.

Teksti përfundon me një vjershë të Naim Frashërit, e cila ngjall te nxënësit dashurinë për gjuhën amtare dhe atdheun.

 

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 15 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1230958
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

                       KONFERECNA RAJONALE E ARSIMIT KUKES - ARSIMI NA PERKET TE GJITHVE

Synime per rritje cilesore ne arsim

          Konferenca rajonale e arsimit me teme: - “Arsimi na perket te gjithve”, u mbajt ne qytetin e Kukesit me pjesmarrje te mesuesve, drejtoreve te arsimit te detyrueshem nentevjecar, drejtor gjimnazesh, perfaqesues te komunitetit, kryetar komunash e bashkise, drejtues te OJF-se, nga Kukesi,Hasi e Tropoja, si dhe prefekti i Qarkut te Kukesit z. Elez Maci, dhe Zevendes Ministri I Arsimit e Shkences z. Halit Shamata.

     Ne fillim perfaqesuesja e MASH-se Znj. Nina Gjoci, prezantoi qellimin e kesaj conference. Ajo u ndal ne punen qe duhet bere ne te ardhmen, per te rritur dhe edukuar nje brez te devotshem dhe te gatshem per te cuar vendin tone ne arritje me te larta.

     Drejtori I Drejtorise Rajonale te Kukesit z. Ylli Metalia, u ndal ne arritjet e arsimit ne KUkes, Has dhe Tropoje, duke theksuar per zhvillimin e arsimit sa me cilesor.

     Ne fjalen e Zevendes Ministri I Arsimit e Shkences z. Halit Shamata, solli pershendetjet e Ministrit te Arsimit e Shkences Prof. Dr. Myqerem Tafaj. Une e njoh shume mire qarkun e Kukesit, vijoi z. Halit Shamata, sepse detyren time si mesues e kam filluar ne nje fshat te qarkut te Kukesit, ku kam mbresa dhe kujtime shume te bukura, une ju kam ndjekur ne vijimesi dhe ne arritjet qe keni patur dhe per kete ju pergezoj.

      Ndersa Dr. Mexhit Hajdari, Drejtues I filjalit te Universitetit Shtetrore ne Kukes, theksoi vijueshmerine e cilesise se punimeve te reja ne kete fakultet te studenteve te pranuar nga Kukesi, Hasi, Tropoja, Puka, Peshkopia dhe nga Kosova kryesisht nga rrethinat e Prizerenit.

     Per teknologjine dhe informacionin Znj. Ardiana Sula perfaqesuese e MASH-it, dha nje kumtese me mjaft kompetence profesionale dhe shkencore.

    Znj. Dafina Cenaj ne kumtesen e saj u ndal ne funksionimin e financave dhe planifikimin buxhetor ne arsim, e cila u ndoq me mjaft vemendje nga pjesmarresit e kesaj konference.

    Znj. Albina Buci pati mjaft interes kumtesa e saj per projektet ne mesimdhenie.

    Ne fund te konferences folen per eksperiencen e tyre shume vjecare ne fushen e arsimit dhe te edukimit, perfaqesues te kominitetit te prinderve shembullor, mesues dhe drejtues shkollash, perfaqesues te pushtetit vendor nga Kukesi, Hasi e Tropoja.

Ibrahim Hajdarmataj