Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


Viron KONA: FESTË ATDHËTARIZMI

Skicë

FESTË  ATDHËTARIZMI

Shkruan: Viron KONA

1.-Kur përurohen vepra, me vlera të çmuara...

Më 30 tetor 2013, Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve  Shqiptarë të Suedisë,  “Papa Klemendi XI-Albani”, përuroi në sallën e Muzeut Historik Kombëtar të kryeqytetit Tiranë, dy vepra voluminoze, “Thesar Kombëtar”-1 e 2.

Ishte një manifestim entuziast, emocionues dhe mbresëlënës. Salla ishte e mbushur me njerëz të letërsisë, artit dhe kulturës, me gazetarë e studiues, mësues e nxënës, të rinj dhe të moshuar, plot e për-plot.

2.- 22 bashkëkombës shqiptarë, erdhën nga Suedia...

22 motra dhe vëllezër shqiptarë, erdhën nga qytete të ndryshme të Suedisë, në Tiranë, duke këmbyer  dy avionë. Linjat kishin anulluar fluturimet, për shkak të një uragani të fuqishëm dhe ata ishin të detyruar të ndërronin linjë, vetëm e vetëm që të arrinin në kohën e duhur, në Tiranë. Kishin mbërritur me aeroplanë në Beograd, prej andej në Prishtinë e Shkup dhe, më pas, me makina, duke udhëtuar tërë natën, mbërritën në Tiranë, në kohën e duhur, para fillimit të festës.

Ata s`mund ta humbnin atë veprimtari. Kurse fakti, që ishin të pagjumë, për ta nuk përbënte asnjë rëndësi. Rëndësi kishte vetëm se ndodheshin ndërmjet vëllezërve të tyre shqiptarë,  që i prisnin me gëzim, krenari, respekt dhe dashuri, ashtu siç pret vëllai-vëllain.

I erdhën Nënës Shqipëri krahëhapur, për ta parë dhe për t`u  çmallur me të, për t`i shtuar asaj gëzimin e natyrshëm, kur ka pranë bijtë e bijat. Por i erdhën edhe për të mësuar se si ajo i ka hallet e t`i tregonin sesa shumë e duan, se përkujdesen për të në çdo çast dhe me premtimin se, kudo që ndodhen, nuk e harrojnë kurrë.

3.-Dy margaritarë më shumë, në gjerdanin e artë të kulturës...

Gjithçka nisi dhe përfundoi më së miri, me duartrokitje të oratorëve që, njëri pas tjetrit, shprehën në foltore respekt, ngrohtësi dhe dashuri vëllazërore, teksa ndihej dukshëm dëshira për më shumë veprimtari të tilla, mbresëlënëse, me larmi episodesh dhe llojshmëri temash.

Pamje nga salla

Bashkë me vëllezërit shqiptarë në  Suedi, folën edhe lektorë nga Tirana, por edhe nga Durrësi, të rritur, por dhe të rinj. KIshte fjalë përshëndetëse, por dhe analiza të librave “Thesar Kombëtar”- 1 e 2. Gjithashtu, e morën fjalën rapsodë, recitues e piktorë, por edhe valltarë të përgatitur, që të rrëmbenin sytë dhe mendjet me zhdërvjelltësinë, shkathtësinë dhe larminë  e ngjyrave, që ekspozonin në skenën e improvizuar.

Nga oratorët u nënvizua se “Thesarët Kombëtarë”, 1 e 2, përbëjnë dy vepra emër-ndritura,  që mbajnë brenda tyre, si guaska - margaritarin, zjarrin e madh dhe të ndritshëm të atdhedashurisë për Kosovën, Shqipërinë dhe  trojet shqiptare. Me këto dy vepra, bashkëkombësit shqiptarë në Suedi e kanë zbukuruar më shumë gjerdanin e artë të traditës dhe kulturës shqiptare,  i kanë dhënë më shumë ritëm e gjallëri, rrahje krahësh,  ëndrrave dhe dëshirave për një të ardhme më të mirë. Por, edhe kanë shtuar hovet e ngazëllimit, energjitë e brendshme e besimin, kanë nxitur vullnete, imagjinatë  krijuese dhe përkushtime të reja, që gjithkush të bëjë kurdoherë më të mirën, për Atdheun dhe Kombin tonë të bukur, me shpirt të ndjeshëm, të madh e fisnik. E tërë salla, ishte një zjarr i ngrohtë, i ndezur e flakëruar nga dashuri zemrash, nga shpirtëra njerëzish të malluar për vendlindjen, për Kosovën e Shqipërinë, që i mirëpriti siç pret nëna bijtë e bijat e veta, të cilat i kthehen nga shtegtimi i largët.

Kishte aq shumë njerëz, që donin të flisnin, të shprehnin dashurinë dhe respektin për bashkëkombësit e  ardhur nga Suedia.

Por, edhe e bukura e ka një fund...

4.- Diora ( E Arta ) duartroket...

Në atë takim, erdhi e tërë familja ime. Ndërsa, midis tyre, mua më dukej se ndriste, si një yll i artë, Diora, mbesa ime e vogël njëmbëdhjetë muajshe.


Kjo “zonjushëz” quhet Diora dhe po duartroket për fjalët e “xhaxhave”, në sallën e madhe të Muzeut Historik Kombëtar, në kryeqytetin Tiranë..

Anisa, nëna e re, qëndroi rreth një orë jashtë, duke ngulmuar që të hynte me Diorën në sallë, por roja i portës nuk e lejonte.

- Këtu, nuk është, as kopsht, as çerdhe!? - i thoshte ai, si me ironi.

Më në fund, duke këmbëngulur si një trimëreshë krutane, Anisa me Diorën arritën të hynin në sallë dhe të bashkoheshin me Liljanën, bashkëshorten time dhe me vajzën, Amantia. Ndërsa Tolini, im bir, ngaqë kishte pasur mësim (ai është mësues historie) erdhi pak më vonë.

Diora e vogël, qëndroi urtë, pa iu dëgjuar zëri dhe me “dinjitet”, gjatë zhvillimit të tërë veprimtarisë. Ajo dëgjonte me kureshtje e vëmendje, duartrokiste në kohën e duhur,  së bashku me pjesëmarrësit në sallë. Por edhe pozonte lirshëm përpara kamerave dhe fotografëve të shumtë.

Kishte të drejtë dhe sikur e ndjente: Shqipërisë i kishin ardhur miq nga Veriu i Largët, nga Suedia, shteti me demokraci të zhvilluar, Mik i Shqipërisë dhe i Kosovës, Shteti që ka mirëpritur vazhdimisht shqiptarët, në çdo kohë dhe në çdo rrethanë. Vendi, që nxori nga gjiri i tij, heroinën Anna Lindh, këtë bijë të mrekullueshmen suedeze, që iu përkushtua gjer në fund të jetës lirisë dhe demokracisë, por dhe çështjes së pavarësisë së Kosovës.


Një tjetër kujtim, me recituesin e vogël të shkollës 9-vjeçare “7 Marsi”-Tiranë…

Diora e vogël, sot nuk e kupton çfarë ndodh në botë, por, kur të rritet, do të ndihet krenare sepse, me shpirtin e brishtë dhe zemrën e saj të vogël, nga salla e Muzeut Historik Kombëtar të Shqipërisë, nisi të hedhë hapat e vogla dhe të belbëzojë pasthirrmat e atdhetarizmit, fjalëzat e dashurisë dhe të respektit për bashkëkombësit shqiptarë, të përhapur si dallëndyshet në mbarë rruzullin tokësor, në “shtëpinë e madhe të njerëzimit”.

Vogëlushja duartrokiti aq shumë, saqë iu skuqën shuplakat e vockla. Pozoi, me aq krenari gjatë asaj feste atdhetarie, por edhe qëndroi siç duhej, edhe kur familja e saj, prindërit dhe gjyshërit, bënë një fotografi, kujtim të paharruar nga ajo ditë e shënuar e madhështore.


Pjesëtarët e familjes Kona...

Në një tubim të zakonshëm, natyrshëm, nuk mund të lejohet pjesëmarrja e fëmijëve, por, atë ditë, në sallën e Muzeut Historik Kombëtar të Shqipërisë, nuk kishte mbledhje të zakonshme e monotone, por kishte festë.

Dhe, në një festë të tillë, në një festë atdhetarie, vijnë të gjithë, të mëdhenj e të vegjël, me shpirt dhe me zemër. Madje, të vegjëlit i japin më shumë bukuri, gaz dhe hare, teksa ata edukohen aty me ndjenjat më sublime të atdhetarisë, me dashuri dhe mirësi, për ta dashur vendin, Atdheun, gjithçka të mirë dhe të bukur të kësaj bote.

xxx

Ditën tjetër, më 31 tetor, përurimi i “Thesarëve kombëtarë”- 1 e 2, u zhvillua  edhe në Durrësin bregdetar, ku vijoi flaka e  zjarrit të  vëllazërimit e atdhedashurisë. Larmia interesante,  linja e festës, u përvijua entuziaste dhe me ritëm, në tërë atë veprimtari, ku lektorë durrsakë, si dhe motra dhe vëllezër, bashkëkombës shqiptarë  nga Suedia, shpalosën vlera dhe fjalë zemre.

Po, ishin dy ditë radhazi, dy festa të nxehta kulturore, letrare, artistike e  atdhetarie…


Ndërmjet valltarëve popullorë, në Durrës...

5.-Jehona e veprimtarisë

Ende edhe sot, kur po mbushet afër një muaj, nga ajo veprimtari e shkëlqyer, jehona është e freskët, ajo vazhdon të transmetohet mes njerëzve në kryeqytetin Tiranë dhe në Durrës. Por flitet edhe në radio  e televizion, shkruhet në gazeta e faqe interneti. Por, më shumë, ajo është e gdhendur në mendjet e zemrat e njerëzve, në kujtesën dhe ndjenjën e tyre të respektit për ata shqiptarë që, ndonëse ndodhen në kushtet e mërgimtarit, mendojnë dhe veprojnë në dobi të nderimit dhe vlerësimit të traditave atdhetare dhe kulturore.


Majtas: Dorela i dhuron lule, Dajës…Djathtas: Pas emisionit në TVSH…

Ashtu si  Tirana dhe Durrësi,  i priti “Thesarët Kombëtarë” 1 e 2, Prishtina, disa muaj më parë. Kështu do të vepronte çdo qytet dhe krahinë,  kështu do të vepronte e tërë Shqipëria, e tërë Kosova, mbarë trojet shqiptare dhe Diaspora, sepse ajo ishte festë e atdhetarizmit shqiptar.

 

Tiranë, nëntor 2013

 

AFRORE SHAIPI: SHQIPËRIA DHE SHQIPTARËT NË KËTË PËRVJETOR

SHQIPËRIA DHE SHQIPTARËT NË KËTË PËRVJETOR

Afrore Shaipi

 

…që sot Shqipëria të bëhet e lirë, më vete dhe e mosvarme.”

(Ismail Qemali)

Këto fjalë të datës 28 nëntor 1912 ishin fjalët që rrotulluan fatin e shqiptarëve dhe shënuan kthesë në historinë tonë. Këto fjalë e lindën Shqipërinë. Ato simbolizuan më së miri kulmin e përpjekjeve shekullore të tërë aty burrave e femrave, trimave e heronjëve, që e deshën Shqipërinë më tepër se veten, luftuan me mish e me shpirt për të mbrojtur kulturën dhe dinjitetin kombëtar. Duke ngritur në piedestal veprat e tyre, ne sot u jemi thellësisht mirënjohës po këtyre heronjëve të lirisë, të cilët të frymëzuar nga Skenderbeu vazhduan dhe rritën edhe më tej ndjenjën e atdhedashurisë. Me përkulje ndaj bëmave të tyre, ne sot u themi faleminderit të gjithë rilindasve, vizonarë dhe largpamës, anëtarëve të Lidhjes së Prizrenit, të Kongresit të Manastirit e deri tek Ismail Qemal Vlora, Hasan Prishtina e intelektualët tjerë, që nënshkruan deklaratën e pavarësisë së Shqipërisë, aktin më të rëndësishëm të kombit.

Shqipëria lindi më 1912! Lindi në një kohë trazirash dhe lindja e saj nuk e gëzoi askënd tjetër përpos popullit të vet. Pikërisht atëherë kur ky shtet i porsalindur ishte i brishtë, i dobët dhe i pambrojtur, atëherë kur kishte më së shumti nevojë për përkrahje dhe ndihmë, nuk gjeti askund! Kërkoi mbështetje, por mbështetje askush s’i dha! As fqinjët. As fuqitë e mëdha madje s’e ndihmuan. Për më tepër ato shkuan edhe më tej… Ende pa mbushur një vit, Shqipërinë e bënë copash, ia shpërndan tokat e tyre fqinjëve, e përdorën më tepër si pazar në traktate të ndryshme, pa pyetur vullnetin e popullit vendas shqiptar. Padrejtësia më e madhe ndaj kombit tonë u zyrtarizua para plot një shekulli, pikërisht më 1913, në Konferencën e Londrës, ku shqiptarët i ndanë në 5 shtete. Një gabim që historia e ruajti për plot një shekull dhe po e vuajmë të gjithë edhe sot e kësaj dite.

Shqipëria, e mbetur kaq e vogël gjeografikisht, pa Kosovën, Preshevën, Shkupin, Tetovën, Çamërinë, Janinën…pa gati gjysmën e vet, vendosi të ecë tutje. Me aq mundësi sa kishte. Me aq forcë që i kishte mbetur.

E kështu rodhën pastaj ngjarje të mëdha si Lufta I Botërore, Mbretëria e Ahmet Zogut – të vetmit mbret shqiptar, Lufta II Botërore, regjimi komunist i Enver Hoxhës, vitet ’90 kur u vendos sistemi demokratik e deri tek Shqipëria e ditëve të sotme. Një rrugëtim 101 vjeçar, gjatë të cilit Shqipëria u transformua, i rezistoi kohrave të ndryshme, sfidoi sisteme dhe përballoi ngjarje të mëdha! Bëri më shumë se një shekull jetë! Bëri më shumë se një shekull histori! Shqipëria pa, përjetoi e mësoi shumëçka nga e kaluara e vet.

Por tani, çfarë çmojmë më shumë gjatë historisë 101 vjeçare të shtetit?

Shqiptarët, jo vetëm ata të Shqipërisë por edhe përtej kufijve të saj, sot mburren për ato virtyte e vlera që ditën t’i mbrojnë aq mirë ndër vite. Vlera që mundohen t’i ruajnë edhe sot me krenari, si një imazh i veçantë i këtij shteti dhe kombi.

Shqiptarët gjithmonë janë karakterizuar me një tolerancë fetare të mrekullueshme. Nuk është se e themi vetëm ne, këtë e kanë dëshmuar edhe të tjerët. Gjithkush që ka qenë ndonjëherë në Shqipëri, është impresionuar nga bashkëjetesa fetare që kanë gjetur këtu. Myslimanë, katolikë e ortodoks, të gjithë së bashku kanë jetuar në harmoni me njëri tjetrin, sepse kanë qenë të vetëdijshëm se para se të jenë myslimanë apo katolikë apo ortodoks, ata në radhë të parë janë shqiptarë.

Shqiptarët gjithmonë janë shquar për mikpritjen bujare, ndjenjën e humanizmit dhe gatishmërinë për t’i ndihmuar atyre që kanë nevojë. Kjo u dëshmua edhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur populli i Shqipërisë i hapi dyert qindra hebrenjve të arratisur. Edhe pse të vetëdijshëm për rrezikun që barte në atë kohë strehimi i tyre, ata zgjodhën të mbronin drejtësinë. Ata shfaqën zemërgjersinë e tyre! Vitet kaluan, por virtyti mbeti i njejtë. Më 1999, kur forcat policore dhe ushtria serbe, kishin dëbuar mizorisht mijëra kosovarë nga trojet e tyre, pasi kishin ushtruar mbi ta dhunë, gjenocid e masakra të tmerrshme, Shqipëria dhe shqiptarët jashtë saj, në Preshevë e Maqedoni i hapën dyert për bashkëkombasit e vet. Duke i ndihmuar atyre, ata shprehën vëllazërinë në mes vete dhe bëri të kuptohej se shqiptarët edhe pse të ndarë, janë një komb e kanë një gjuhë.

Por sot, ky përvjetor pavarësie si i gjen shqiptarët? I gjen ashtu të ndarë si para një shekulli! Por kanë kaluar shumë vite dhe kohët kanë ndryshuar. Sistemet kanë ndërruar dhe bota sot, pjesa më e madhe e saj, jeton në demokraci. Sot kërkohet respektimi i të drejtave të njeriut, qytetarëve e minoriteteve. Por sa respektohen të drejtat e shqiptarëve të mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë: në Greqi, publikisht bëhen thirrje antishqiptare, në Maqedoni shqiptarët edhe pse bashkqeverisës kanë probleme të thella me zyrtarizimin e gjuhës, e ashtu si edhe në Mal të Zi të rinjtë shqiptarë rrihen rrugëve vetëm për motive etnike.

Ndërkaq ne, preshevarët, tashmë e kanë kuptuar edhe të tjerët se, ne përfaqësojmë popullatën më të diskriminuar në Ballkan.Jetojmë pa të drejta. Pa asnjë simbol kombëtar. As flamur. Një lapidar të heronjve kishim, edhe atë na hoqën. Bile na e hoqën me forcë! Erdhën me dhjetëra tanke e qindra xhandarë për ta rrënuar këtë monument, për ta bërë një “spektakël” dhune ndaj qytetarëve të pambrojtur. Është sikur duan të na heqin identitetin, të zhdukin gjuhën, të na mohojnë origjinën e të fshijnë dëshmitë e popullit autokton. As të arsimohemi nuk na lënë. Na marrin librat nga dora, duke na drejtuar armët e xhandarëve. Padrejtësi dhe diskriminim më të madh nuk besoj që ka! Në shekullin e sotëm ky është krim! Por ja që koha, me sa duket, nuk ka ecur për të gjithë. Në Preshevë sot ndodh ajo që ka ndodhur në Romë në shekullin VII, kur ka ekzistuar “ndalimi i kujtesës” – nëpërmjet shkatërrimit të përmendoreve, ndryshimit të emrit, ndryshimit të programeve shkollore – e kështu popullit iu është hequr e drejta për të kujtuar. Dëshmi e gjallë për këtë, sot është Presheva. Ajo është pasqyrë e një vendi pa përspektivë, i lënë pas dore, i harruar nga të tjerët dhe detyrohet që ngadalë- ngadalë e qetë- qetë të boshatiset.

E Kosova? Kosova sot është e pavarur. Ka 5 vjetë që është bërë republikë! Në fakt, kjo ishte fitorja më e madhe e kombit gjatë këtij një shekulli jetë të shtetit shqiptar. Ajo është njohur ndërkombëtarisht dhe gëzon mbështetje të plotë nga shumë vende të botës.

Kështu, shqiptarët e sotëm, ndryshe nga ata në të kaluarën, kanë dy shtete që do të forcohen edhe më shumë në të ardhmen. Kanë dy shtete që bashkëpunojnë shumë në mes vete dhe kjo është arritje e madhe për ne si komb. E të gjithë ne shqiptarët, të mbetur jashtë kufijve të tyre, duam nga to përkrahje dhe ndihmë. Por meqë Kosova është ende e mitur, me problemet dhe hallet e veta në shtetformimin e saj, përgjegjësia më e madhe bie mbi Shqipërinë. Mbi atë Shqipëri që e kemi adhuruar gjithmonë si gjënë më të shtrenjtë, për të cilën na kishin mësuar aq shumë vjershat e Naimit e Fishtës, për të cilën na kishin folur aq shumë gjyshërit e stërgjyshërit, e për të cilën, ndër vite kishim dëgjuar e kënduar aq shumë këngë patriotike. Mbi atë tokë që gjithmonë kishte qenë aq e shenjtë për ne. Mbi atë vend që na dukej më i bukuri nga të gjithë. Mbi Shqipërinë tonë të dashur, Shqipërinë 101 vjeçare.

Por sot, në këtë përvjetor pavarësie, si na duket realisht Shqipëria jonë?! Ajo ka ndryshuar shumë nga e kaluara. Sot, Shqipëria është aleate me fuqitë më të mëdha botërore, është një vend anëtar i NATOs,OSBE, e shumë organizatave tjera ndërkombëtare. Është një shtet që aspiron çdo ditë e më shumë të jetë anëtar i Bashkimit Evropian. Shqipëria e kohës sonë është “demokratike”. Pak a shumë. Demokracia e saj në fakt është akoma e dobët, e brishtë, e jo shumë e vërtetë dhe e mirëfilltë. Të kesh tolerancë fetare nuk mjafton për të qenë vend demokratik.

Ndryshe nga e kaluara, Shqipëria sot ka probleme me vetveten! Ajo sot sfidon shoqërinë e saj! Ajo lufton dhe duhet të luftoj edhe më ashpër me korrupsionin që po e fundos, e gati po i zë dhe frymën! Edhe pse duhej të ishte ndryshe, në Shqipëri sot mezi respektohet ligji. As drejtësia nuk respektohet aq sa duhet! Në Shqipëri, sot, më e rëndësishme dhe mbi të gjitha është bërë politika. Ose më saktë – partitë. Politikanët po marrin mbi vete edhe ligjin, edhe drejtësinë, edhe arsimin edhe gjithçka… Të gjitha janë në duart e tyre. Dje ishte dikush tjetër, sot janë të tjerë, nesër prapë do të vijnë disa të rinj. Por ata të gjithë të njejtin rol luajnë. E nëse Shqipëria nuk ka arritur ende të ndërtoj një shoqëri përparimtare, të krijojë një sistem vlerash, atëherë faji i mbetet atyre. Kjo më çon ndërmend fjalët shumë kuptimplote të Faik Konicës “Nëse Shqipëria do të vdiste ndonjëherë, atëherë në epitafin e saj do të shkruhej: Shqipëria lindi nga Zoti, shpëtoi nga rastësia dhe vdiq nga politikanët”.

Urojmë që kjo të mos ndodh kurrë, urojmë që vetë shqiptarët do të vetëdijësohen e të zgjedhin për përfaqësues të tyre më të mirët e të rrënjosin thellë brenda vetes demokracinë e vërtetë. Mjaft më me Shqipërinë e Skenderbeut e Nënë Terezës, mjaft u mburrëm me ata që patëm në të kaluarën. Është koha që këtë krenari të madhe ta kthejmë në vepra. Të mundohemi ta bëjmë Shqipërinë edhe më të mirë sesa kjo që e kemi sot. Të punojmë denjësisht për të mirën e atdheut,  që nesër gjeneratat e reja të krenohen me Shqipërinë e ditëve tona. Urojmë që ky shekull i ri që nisi, të jetë edhe më i mirë se i pari, të jetë vetëm fillimi i një rruge të gjatë, të ndritur e plot suksese.Gëzuar!

AFRORE SHAIPI

 

IV-9

 

Bashkim Saliasi: Përzgjedhja e drejtuesit, suksesi i së ardhmes

Përzgjedhja e drejtuesit, suksesi i së ardhmes

Nga Bashkim Saliasi

 

Pasqyrimi i veprimtarisë që realizon shkolla gjatë një viti mësimor është një arkiv që do ju shërbej brezave të ardhshëm, që të krahasojnë përvojën e fituar në vite krahasuar me vitet e shkuara. Roli i drejtuesit të shkollës, është përcaktues për emrin e mirë që gëzon shkolla në komunitet. Drejtuesi i shkollës zgjidhet nga më të mirët që ka kolektivi pedagogjik nëpërmjet konkurimit të lirë.

Trajnimi i diferencuar i mësuesëve në rrethana konkrete me kërkesat e evolucionit të shkollës me mjetet e TIKU-të, që konkurojnë për rolin e drejtuesit të shkollës në këtë vit shkollor, krijon kushte dhe rrethana të favorshme për kultivimin e të gjitha kategorive arsimore.

Në konkurimin që realizohen për të kryer rolin drejtues në shkolla, është e nevojshme të përzgjidhen mësuesit e talentuar, që shfaqin prirje organizative dhe zotërojnë mënyrën e komunikimit me kolegët, kanë rezultate të larta në punë dhe gëzojnë respektin nga mbarë komuniteti. Nëse do i referoheshim V. Hygo “E ardhmja është në duart e mësuesve të shkollës”, nënkuptojmë se ashtu sikundër është i nevojshëm trajnimi intensiv i mësuesëve, në përgatitjen profesionale, në kualifikimin për përdorimin e teknologjive të përparuara, po aq e nevojshme është dhe caktimi i drejtuesve të shkollës me stash, përvojë dhe aftësi komunikuese të nivelit të tolerances dhe mirëkuptimit.

Roli drejtorit të shkollës

Drejtori i shkollës është mbështetësi kryesor në realizimin e të gjitha objektivave që ka shkolla, të cilat i realizon së bashku me stafin drejtues dhe mësuesit. Roli parësor që luan drejtuesi i shkollës, përfshin një gamë të gjerë pune si brenda dhe jashtë mureve të saj, si edukator, përgjegjës i edukimit, përgjegjës i realizimit të programës mësimore etj.

Së pari; drejtuesi i shkollës duhet të zotërojë kulturën e nevojshme në njohjen e planeve dhe programeve mësimore, udhëzimet e MASH-it, DAR-it etj.

Së dyti; të njohë strukturën e arsimit shqiptar me të gjitha dispozitat e nevojshme dhe të jetë mësuesi më i aftë që ka shkolla në zotërimin e shkencave bazë mësimore. Rritja e cilësisë mësimore edukative e shkollës dhe emri i mirë që merr ajo varet në radhë të parë nga roli i drejtimit të drejtorisë së shkollës duke kordinuar punën me këshillin pedagogjik të saj.

Së treti: Të jetë metodist dhe të udhëheq me shëmbullin e tij duke mos u shkëputur nga procesi mësimor sikundër ka ndodhur këto vitet e fundit që drejtuesit janë kthyer thjeshtë në menaxher dhe urdhëra lëshues dhe nuk japin asnjë orë mësimi.

Së katërti: Drejtesit duhet të udhëheqin me shëmbullin e tyre duke dhënë lëndët shkencore të profilit të tyre dhe jo orë mësimore djathtësi sa për t’u gjendur në punë dhe ato nuk i bëjnë vet, por ua ngarkojnë mësuesve.

Së pesti: Një drejtues i mirë organizon veprimtarinë ditore pa krijuar stres te kolegët dhe nxënësit e shkollës duke bërë ndryshimet e duhura në veprimtari në rastin kur një nga kolegët mungon për arsye shëndetësore dhe detyrohen kolegët e tij që kanë orë pushim të kthehen thjeshtë në kujdestar qetësie dhe vet mbyllet në drejtori ose në kafene...

Nga eksperienca ime e viteve të punës që kam në arsim dhe nga studimi i herëpashershëm i psikologjisë dhe pedagogjisë mendoj, se një drejtues i aftë, i kualifikuar dhe tolerant nuk e programon orarin e veprimeve thjeshtë të mbushi katrorët me numra duke ia lënë një mësuesi të matematikës apo i çfarëdo lloji profili qoftë ai, por merr në konsideratë në radhë të parë ngarkesën e nxënësit dhe të mësuesit, për të realizuar objektivat ditore pa lodhje dhe stres te të dyja palët, kur drejtuesi është njohës i mirë i veçorive psiko-pedagogjike të nxënësve.

Një drejtues shkolle që njeh mirë veçoritë e fëmijëve nga ana psikologjike dhe pedagogjike dhe shpërndarjen e ngarkesës mësimore që duhet të përballojnë të dy palët si mësuesi dhe nxënësi në hartimin e orarit të mësimit, kam mendimin që duhet të ngrejë një grup pune ku të ketë transparencë për të gjitha klasat dhe mësuesit, që shkolla të ketë mbarëvajtje të mirë dhe jo të shikojë të kënaq “orekset” e njërit apo tjetrit. Drejtuesi që vazhdimishtë qendron në korent të botimeve metodike udhëheq me shëmbullin e tij dhe jep kontributin e duhur në rrethet metodiko-shkencore të cilat janë kthyer thjeshtë në orë rutinë.

Krijuesi dhe realizuesi i këtij arti

Drejtuesi është krijuesi, realizuesi i këtij arti. Drejtuesi duhet ta ndjejë veten të barabartë me kolegët e vet dhe në asnjë mënyrë të mos vërë veton se, këtu jam unë, urdhërojë unë, se shkollën e drejtoi unë dhe këtu jam unë zot, etj, etj fjali që sjellin vetëm konflikte dhe intolerancë.

Prandaj mendoj se, është e nevojshme të tërhiqet mendimi e Këshillit të Mësuesëve, Bordit të shkollës, kur caktohen drejtuesit e shkollave, që të jenë mësues të kualifikuar. Një drejtues që nuk e ka idenë se ç’është ngarkesa dhe nënngarkesa në procesin mësimor, as nuk do ta merrte mundimin që të planifikonte orarin e veprimtarive në shkollë. Ai do mjaftohej vetëm me dhënien e urdhërave dhe takime kohë pa kohë me kolegët në dëm të procesit të edukimit sikundër ndodhi këto vitet e fundit ku në drejtim u vendosën mësuesit e deukimit fizik, apo të CU, simpatizant të forcës politike që ishte në pushtet.

Sado i ditur dhe organizator i mirë të jetë një mësues i edukimit fizik apo dhe mësues i ciklit të ulët me arsim të lartë, apo master nuk zotëron kulturën e duhur për drejtim. Drejtimi është art, dhe këtë art nuk e zotërojnë të paaftët simpatizant të forcave politike, por specialistët e talentuar që udhëheqin me shëmbullin e tyre profesional në lëndët shkencore dhe shoqërore.

Një ndër faktorët themelor të didaktikës që buron nga veçoritë dhe karakteristikat e zhvillimit të kujtesës, është mënjanimi i mbingarkesës dhe nënngarkesës mësimore, por kur drejtuesi nuk është trajnuar dhe nuk ka mendimin e mirë që të tërheq mendimin e këshillit të mësuesve, as që bëhet fjalë që të zgjidh problemet që ngren kolegët e tij.

Lind pyetja! Pse konsiderohet ora e mësimit si forma kryesore e organizimit të procesit mësimor?

Mendoj: Së pari, se mësuesit dhe nxënësit në shkollë kalojnë pjesën më të madhe të punës dhe ora e mësimit luan rolin kryesor në përvetësimin me cilësi të lartë të njohurive dhe ndikon në zhvillimin e fuqive mendore dhe personalitetin e nxënësve, prandaj shkalla e vështirësive duhet të jetë në ngritje në mesin e javës si për mësuesin dhe për nxënësin, ku të hyjnë në lojë dhe drejtuesit e shkollës dhe mos të caktojnë ditë fikse se unë e dua këtu dhe do e bësh si të urdhërojë unë.

Së dyti: Ngarkesa ditore si për mësuesin dhe për nxënësin, duhet të vijë në ngritje në orët e dyta, të treta dhe të katërta dhe ora e pestë dhe e gjashtë të kalojë në ulje ngarkese për lëndët që kërkojnë më pak përqëndrim të vëmendjes, por që mësuesi i aftë dhe me përvojë rifreskon kujtesën nëpërmjet metodave të larmishme që ai zgjedh në momentin e përgatitjes ditore duke programuar diversitete metodash si këngë, anekdodë, kuriozitet etj për të hequr stresin dhe larguar lodhjen. Pra, një përpilim i saktë dhe i plotë i ngarkesës mësimore një drejtor me eksperiencë dhe njohës i mirë i psikologjisë dhe pedagogjisë, shmang me shumë delikates, jo vetëm hatërmbetjen, por dhe konfliktet midis kolegëve.

Roli i drejtuesit të shkollës del kur ai mban lidhje të ngushta me mësuesit, njeh nga afër kushtet sociale dhe vështirësitë e paraqitjes dhe largimit nga puna. Na është mësuar tashmë veshi dhe shikojmë që drejtuesit dhunojnë kolegët e tyre kur zënë karrigen e zyrës së shtetit dhe kujtojnë se ajo karrige është e tyrja dhe do bëjnë ashtu sikundër mendojnë ata.

A nuk do ishte më mirë që nëpër shkolla të bëheshin zgjedhje mbi bazën e rezultateve të konkurimit, të votohej nga kolegët për drejtuesin e tyre dhe ai të emërohet në drejtim më pas nga DAR-et dhe ZA-t.

Aspekti i dytë që mendoj të trajtoi në këtë material është takimi kohë pa kohë i mësuesve me drejtuesit e shkollës.

A nuk iu duket stresuese, që kur shkon në shkollë që në shtatë e gjysëm dhe përpiqesh që të mbledhësh forcat dhe të largosh stresin e rrugës, të përgatitesh për orën e mësimit të lajmërojnë;- shpejtë në sallë se kemi mbledhje!.

Duke përfunduar

Mendoj se takimet midis kolegëve dhe drejtorisë janë të nevojshme, kur takohen rrallë dhe me një tematikë të planifikuar. Por nuk pjashtojë rastet kur në shkollë ndodhin ngjarje ose dalin probleme që kërkojnë zgjidhje të shpejtë. Ama nuk e quaj të udhës, kur gjithë trupa mësimore prêt që të rreshtohet shkolla dhe drejtuesi lajmëron shpejtë në mbledhje.

Drejtuesit e pa trajnuar kanë nevoj të njohin mirë kuadrin ligjor përkatës si dhe problemet teknike të drejtimit të shkollës të tilla si: menaxhimi i burimeve njerëzore, stili i drejtimit, përgatitja e projekt-propozimeve për problematika të caktuara.

Mendoj se paralelisht me përzgjedhjen e drejtusëve të rinj, duhet të përcaktohen platformat të qarta që do shërbejnë për përgatitjen teorike-praktike të tyre, duke mos lënë pas dore “suksesin” e drejtimit të intuitës (në rastin e më të mirëve).

Sot nëpër shkolla hasen dy tipa drejtusish: ai tipik që “komandon” shkollën dhe shprehet para kolegëve se këtu unë jam zot dhe do bëhet si them unë dhe tipin tjetër i drejtuesit, punon në grup me stafin duke bërë ata pjesëmarrës që në planifikim, duke deleguar kopetencat për zgjidhjen e problemeve që ka shkolla. Krijimi i rregullave të punës në ekip është një faktor që drejtimi të ketë sukses.

Së fundi problem që dua të trajtojë është vendosja e autoritetit të drejtorit nëpërmjet ndjenjës së frikës, përdorimit të dhunës dhe presionit te kolegët e tij.

Raportet që mendojnë të ndërtojnë këta drejtues me vartësit e tyre marrin si shpërblim prej këtyre të fundit mungesën e respektit dhe të konsideratës për ta.

Drejtori i mirë dhe i suksesshëm di të gjej rrugët e duhura të operimit. Ai ka një zyrë pune të cilën është i detyruar ta përdor në të mirë të punës dhe mos abuzoj të vendos autoritetin e tij nëpërmjet frikës dhe dhunës te kolegët e tij.

E pranojmë të gjithë se nëpër shkolla ka edhe mësues që nuk e gjejnë dot gjuhën e komunikimit jo vetëm me nxënësit, por edhe me kolegët e tyre. Por edhe për të tillë mësues ka kritere të veçanta të cilat drejtori duhet t’i njohë mirë dhe t’i zbatojë në mënyrë të përshkallëzuar. Pra kur drejtori i ka përdorur të gjitha rrugët dhe format dhe konstaton se mësuesi vazhdon të përsëris të njëjtat gabime, pa asnjë problem, propozon për masën përkatëse ndaj mësuesit që bëhet fjalë.

Disa mendime të mijat lidhur me ndërtimin e marrdhënieve të drejtorit të shkollës me kolegët;

Nuk është e udhës që drejtuesi i shkollës të bëjë dallime midis kolegëve dhe të krijojë grupazhe. Të reflektoi me maturi dhe takt pedagogjik, duke ruajtur arsyjen dhe larguar intolerancën dhe të mendojë për gjetjen e rrugëve të zgjidhjes së problemeve që kërkojnë zgjidhje me frymën e mirëkuptimit dhe të ruaj gjakftohtësinë.

Me mësuesit kujdestar të këshillohet para se të merret me nxënësit e tij duke marr informacione nga burime të tjera, sepse këto ndikojnë në prishjen e ekujlibrit për të tre palët dhe bëhen shkak për keqkuptime dhe konflikte.

Një drejtor që gëzon vërtetë, respektin e mësuesve të sjellë argumente bindëse për vlerësimin e punës së gjithësejcilit dhe mos bëjë dallime të cilat prishin dhe çrregullojnë marrëdhëniet në kolektiv

 

Elona Zhana: Mitizimi i rrezikut dhe ç’mitizimi i demokracisë

Elona Zhana

Mitizimi i rrezikut dhe ç’mitizimi i demokracisë

Nëse do të donim të bënim një studim sociologjik korrekt në lidhje me fenomenin e « JO- shkatërrimit të armëve kimike siriane në Shqipëri », puna do ta donte që ky fenomen të ndahej në dy segmente.

Ai i pari dhe realisht i vetmi që mund të studjohet gjer diku me objektivitetin që e lejojnë shkencat jo-egzakte, do të konsistonte në studimin e rrezikut apo benefitet që një sipërmarrje e tillë do ti sillte Shqipërisë dhe shqipëtarëve. Në stadin e sotëm të zhvillimeve, fakti që shteti i dytë më i fuqishëm në Europë i cili për më tepër nuk shquhet fare për qasje pro-amerikane, më të gjitha gjasat do të kontraktojë sipërmarrjen në fjalë, do të thotë që çështja e rrezikut duhet të ketë qënë  një mistifikim. Sa për benefitet, në këte rast të humbura nga ne, flitet për një buxhet që e trefish -kalon buxhetin e qeverisë shqiptare në totalitetin e aktivitetit të saj, pa llogaritur edhe krijimin e ndonjë ngërçi të përkohshëm e të pjesëshëm, le të shpresojmë,  me aleatin tonë historik.
Segmenti i dytë, po aq i rëndësishëm sa i pari është mobilizimi popullor. Pavarësisht të gjitha kushteve, apo para-kushteve, atyre reale apo të skicuara, vullneti i shqiptarëve ishte i pakontestueshem. Për më tepër shqiptarët  jo vetëm që shprehen vullnetin e tyre por edhe morën kujdesin që ky vullnet të respektohej. Kjo e fundit përben një risi në historinë bashkëkohore të Shqipërisë.
Politikëbëresit dhe mediat , siç ndodh rëndom në Shqipëri, arkitekturojnë një katrahurë sociale duke u përpjekur të gjejnë "fajtorë " (për humbjen e një rasti të volitshëm ) apo "fitues e heronjë" për shpetimin nga e keqja.
Ceshtja çalon që në shtrimin e problemit : nuk ka as fitues e as fajtorë! Shqipëria funsionon sipas rregullave të veta të bazuara në arsye që vetëm shqiptarët i njohin, madje edhe kjo puna e "të njohurit" duhet marrë me rezervat dhe distancën e një analize cognitive. Shqipëria është krenare, kokëfortë dhe tokë pasioni. Ka qënë, është dhe me sa duket nuk është e nxituar të ndryshojë shpejt!
Ajo që është shqetësuese sa në studimin e fenomenit edhe në studimin e këndveshtimit të analistëve dhe opinionformuesve shqiptarë, është mungesa e sjelljes në kujtesë të opinionit publik, të raporteve që një shtetas duhet të ketë me demokracinë.
Demokracia, në të gjitha format e saj, edhe pse ne shqiptarët njohim vetëm dy : atë perfaqësuese dhe atë direkte, nënkupton respektimin e së drejtes ligjore dhe shtetit. Në zhargonin popullor do të përkthehej : i kë dhënë votën filan fistekut, atëherë lëre të punojë për aq kohë sa ai nuk del nga roli që i referon ligji.
Fenomeni i "JO-armëve kimike në Shqipëri" nuk ngre çështjen e zbulimit në u bë mirë a keq!  As kush kishte të drejtë e kush jo. Ky fenomen flet më shumë në lidhje me raportet që egzistojnë mes shtetasit shqiptar dhe besim/ mosbesimit të tij në demokraci.

 

Carl Devos (i qëndrës së majtë) , dekan i shkencave politike në Universitetin e Gentit i cili ka botuar së fundmi një studim mbi krizën e demokracisë në Europën perëndimore dhe që repertorohet në best seller-at e ketij viti për lexuesin hollandishtfolës të Belgjikës do të fliste për një shndërrim të nocionit demorkaci në folje të zgjedhimit të parë.

 

Murat Gecaj: VAZHDON PANAIRI I 16-TË I LIBRIT, “TIRANA-2013”…

VAZHDON PANAIRI I 16-TË I LIBRIT, “TIRANA-2013”…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


1.

Siç është bërë e ditur, në Pallatin e Kongreseve të kryeqytetit Tiranë, dje u çel Panairi i 16-të i Librit, “Tirana-2013”. Në ceremomninë e rastit morën pjersë mjaft shtëpi botuese dhe autorë, shkrimtarë, poetë, studiues, përkthyes e publicistë etj., si dhe personalitete zyrtare e përfaqësues të trupit diplomatik në Tiranë. Në  fjalët e mbajtura, nga Shoqata e Botuesve Shqiptarë e të tjerë, u nënvizua fakti se ka një ulje të botimeve të reja, në krahasim me një vit më parë. Pra, ndërsa vjet u paraqitën 2.866 tituj librash të rinj, sivjet ky numër ka rënë në 1.086?! U tha se, shkak kryesor për këtë gjë, është ulja e nivelit ekonomik të autorëve të ndryshëm. Po kështu, u tërhoq vëmendja edhe për çështjen e piraterisë dhe të mbrojtjes së pronësisë intelektuale etj.

Në këtë Panair, sivjet marrin pjesë rreth 95 ekspozues, nga të cilët 30 nga jashtë vendit, pra nga Shqipëria, Kosova e Maqedonia. Parashikohet që këto ditë të organizohen afër 100 veprimtari dhe 60 përurime librash të rinj etj.


Pamje, nga mjediset e Panairit…

2.

Sot paradite, kur ishte dita e dytë e këtij Panairi, bashkë me autorin e njohur të disa librave e të fjalorëve dygjuhësh dhe veprimtarin e dalluar për çështjen kombëtare shqiptare, i cili jeton prej afër 50 vjetësh në Suedi, Sadulla Zendelin-Daja, u nisëm për ta parë atë dhe për të marrë pjesë në përurimin e disa librave të rinj. Ndërkaq, ne u përfshimë me masën e madhe të demonstruesve të kryeqytetit, shumica prej të cilëve ishin studentë e nxënës, të cilët protestuan me vendosmëri kundër ardhjes për shkatërrim, në Shqipëri, të armëve kimike, nga Siria. Me parulla të shumta ndër duar, ata u ndalën, duke thirrur njëzëri “Jo, jo, jo!”, si para Kuvendit të Shqipërisë, ndërtesës së Kryeministrisë dhe përballë selisë së Presidentit të Republikës. Ky i fundit, priti në një takim të veçantë disa prej tyre dhe premtoi se ai, si kryetar i Shtetit Shqiptar, do të jetë kurdoherë në mbrojtje vetëm të interesave më të larta të rinisë dhe  tërë popullit shqiptar.

Ndërsa atmosfera e këtyre protestave ishte e pandërprerë, në Bulevardin qendror të Tiranës, “Dëshmorët e Kombit’, ne hymë në mjediset e Panairit të 16-të Librit, ku gjithashtu kishte një gjallëri të veçantë dhe pjesëmarrje të lexuesve të moshave të ndryshme, sidomos nga moshat e reja.

3.

Pasi pamë stendat e disa shtëpive botuese, si nga Shqipëria, por dhe Kosova e Maqedonia, bashkë me Dajën, kolegët Kujtim Dashi e Hatixhe Lushi etj., morëm pjesë në përurimet e planifikuara nga Shtëpia e njohur Botuese “Toena”, e cila drejtohet nga znj.Irena Toçi. Aty ishin pjesëmarrës e u takuam edhe me kritikun e njohur Ali Aliu, studiuesin e pasionuar arbëresh, prof. Matteo Mandala e të tjerë.

Përurimi i parë ishte ai për librin e  Durim Taçes, “Shtatë rrëfime, një vaki”, rreth të cilit u dhanë mendime nga disa veta dhe në fund foli autori. Më tej, shkrimtari i njohur dhe i suksesshëm, Fatos Kongoli  përuroi librin e tij të ri, “Njeriu me fat”. Me inters u ndoqën edhe përurimet e librave tjerë, nga Silvana Berki, “Më jep vetëm 15 ditë” dhe, pasdite, nga Besnik Mustafaj, “Autoportret me teleskop”.

Në vazhdimësi, pritet që nesër, vetëm nga kjo shtëpi botuese, të organizohet përurimi i dy librave të përkthyera: “Ushtarë të Salaminës”(autor  Javier Cercas) e “Antenat e epokës sime” (autor Anteos Hristostamidhis) dhe “Pendimi i Mihal Zolait” (autore Griselda Qosja). Ndërsa Sadulla Zendeli-Daja do të përurojë një libër me poezi, kur është në pritje që t’i dalë nga shtypi fjalori i tij voluminoz, me 1.600 faqe, shqip-suedisht.  Gjithashtu, libër të ri do të përurojë autorja Rina Cakrani (Rrufepritësi”).

Ditën e shtunë, në sallën ovale të Panairit të 16-të të Librit, “Tirana-2013”, do të organizohet shpërndarja e çmimeve për autorët fitues. Ndërsa ditën e diel në mbrëmje, pra më 17 nëntor 2013, do të jepet konferencë shtypi e organizatorëve për arritjet dhe çështjet, që dolën gjatë këtyre ditëve të kësaj feste së librit shqiptar.

(Fotot, nga: M.Gecaj)

 

Tiranë, 14 nëntor 2013

 


Faqe 45 nga 111

Newsflash

Nga promovimi i librit të Viron Konës në gjuhen suedeze në Borås të Suedisë në maj 2011

NJË PRITJE VËLLËZËRORE NË BORÅS TË SUEDISË PËR BUBULINON DHE KRIJUESIN E TIJ

Është një mbrëmje komplete letrare, ku nuk mungon komunikimi me artin e letërsinë. Mbrëmje, të cilën unë do ta ëndërroja ta përjetoja edhe ndonjë herë tjetër jo vetëm këtu në Borås të Suedisë por edhe në Prishtinë, Tiranë, apo gjetiu në hapësirat shqiptare apo edhe në qytet tjera Skandinave ku jetojnë dhe veprojnë shqiptarët, me shkrimtarë shqiptar dhe të huaj.
Teksa analizonim me miqtë suedez këtë eveniment, vijmë në përfundim se këso eveniment janë të nevojshme të organizohen jo vetëm me shkrimtar shqiptar, finlandez apo suedez por edhe me shkrimtar dhe poet të kombeve tjera që jetojnë këtu, në mënyrë që të njihen me gjuhën dhe kulturën e njeri tjetrit.

Me ftesë të Qendrës Kulturore Shqiptare ”Migjeni” nga Borås i Suedisë dhe në bashkëpunim me Fjärdingskolan është organizuar ky eveniment në të cilin u prezantua libri për fëmije dhe të rijnë i Viron Konës ”Eh more Bubulino” apo me përkthim në suedisht ”Min kära Bubulino”. Ishin prezent miq suedez, bashkëkombës nga vet Borås por edhe nga qytete tjera suedeze të cilët kishin shprehur dëshirën të jenë pjese e kësaj mbrëmje dhe të takojnë shkrimtarin e njohur për fëmije dhe të rijnë Viron Kona i cili në vitin 2006 për këtë vepër kishte marrë çmimin UNESKO e tani ajo mund të lexohet dhe suedisht.

Lexo ma...