Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


Nga Pierre-Pandeli Simsia: Ditët e Letërsisë Shqipe në Michigan, ngjarje e rëndësishme kulturore letraro-artistike

 

Ditët e Letërsisë Shqipe në Michigan, ngjarje e rëndësishme kulturore letraro-artistike

Nga Pierre-Pandeli Simsia

"Ajo sallë e thjeshtë me ata njerëz të mrekullueshëm, dashamirës të artit, të letërsisë, dashamirës të Kuvendit, m'u duk më e madhërishme, më e bukur se vitet e tjera. Atje ishte mbledhur shpirti bashkatdhetar paqësor, atje ishte humori ynë popullor, folklori ynë i pasur madhështor, fjala jonë e artë poetike, gura jonë popullore e pashtershme shqiptare..."


Në një ambient tepër të ngrohtë miqësor e vëllazëror, në Michigan nga datat 17 dhe 18 nëntor, 2012 u zhvilluan "Ditët e Letërsise Shqipe" për vitin 2012, organizuar nga KUVENDI, revistë kombëtare informative dhe kulturore.
Për të 11-tin vit radhazi ai aktivitet i rëndësishëm tashmë ka hyrë në historinë e diasporës shqiptare si një ngjarje e madhe e rëndësishme kulturore letraro-artistike.
Këtë vit, si asnjëherë tjetër, "Ditët e Letërsisë Shqipe" u zhvilluan në kuadrin e 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Pikërisht, ndryshe nga vitet e tjera, kur aktiviteti është zhvilluar në fund të muajit tetor, sivjet, jo pa qellim ishin zgjedhur edhe datat 17 dhe 18 nëntor, 2012.
Duke qenë për të disatën herë pjesëmarrrës në atë aktivitet edhe sivjet nuk mund të rija pa shkuar në Michigan. E ndjej veten time mik, pjesëtar të atij komuniteti të nderuar; gjej mikpritje, ngrohtësi, dashuri...
Pasi mbërij në Detroid, në dalje, në koridorin e Aeroportit DTW takohem me shkrimtarin Ramiz Gjini bashkë me familjen e tij, bashkëshortja dhe dy fëmijët e tyre, vajza dhe djali. Kishim kohë pa u takuar fizikisht me njëri tjetrin edhe pse jetojmë në të njëjtin qytet edhe pse shkëmbejmë mesazhe miqësore.
Dy fëmijët si yje, ku rezatonte urtësia dhe edukata, më nxorrën mallin e dy djemve të mij edhe për faktin nga shtatlartësia e tyre; i takoj dhe i përqafoj me mallin e një prindi.
Kur krijuesit takohen me njëri tjetrin dijnë se për çfarë të flasin, kështu që edhe ne dy kolegë e gjetëm shpejt mënyrën e komunikimit.
Sapo dalim jashtë derës së terminalit, i "zoti i shtëpisë" zotëria i nderuar Pjetër Jaku që kishte ardhur për të na pritur, bashkë me Mondi Rakaj, intelektual i ri në moshë, sekretar i degës së Vatrës në Michigan, na njofton me telefon se ndodhet shumë afër nesh, meqenëse aeroporti ka disa terminale dhe dyer dalëse.
Unë takohesha me miqtë pas disa muajve, kur u takuam në Nju Jork në festimin 100 vjetorit të Vatrës, ndërsa Ramizi dhe familja e tij e kishin për të parën herë që mernin pjesë në atë aktivitet.
Nuk ka nevojë për fjalë të tepërta, sepse gëzimi që ndjen njeriu në ato çaste takimi e tregojnë fytyrat, e tregojnë ndjenjat emocionante...
Kështu ishin fytyrat tona në ato çaste, të qeshura e të gëzuara. "J'u faleminderit shumë... që na keni nderuar me ardhjen në Michigan, me pjesëmarrjen tuaj në aktivitetin e rëndësishëm të Letërsisë Shqipe..." shprehej zoti Pjetër Jaku.
Pas një rrugëtimi disa minutësh në autostradat e Michiganit të zotët e shtëpisë na çojnë në hotelet luksoze për të pushuar. Si çdo vit, masat ishin marë, pagesa e hotelit ishte bërë nga miqtë pritësa. (U ndjehemi shumë borxhlinj...)
Pushoni në hotel, na thotë Pjetri, më vonë do vijmë t'ju marrim sipas programit që kemi për aktivitetin.
Edhe pse disi i lodhur, sikur nuk ndjehesha i qetë në atë dhomë të hotelit. Më dukej sikur ora ecte ngadalë; doja të takoja sa më shpejt edhe miqtë e tjerë: Alfons Grishaj, Elinda Marku, Julian Çefa, Paulin Palushi, Luigj Gjokaj, Nevruz Nazarko, Prof. Lulash Palushaj, Nexhip Ejupi, Pal Rakaj, Ilir Myftiu, Gjovalin Lumaj, Shkëlqim Legisi, Rubin Jaku, .....
Në këto mendime e sipër, dëgjoj zilen e telefonit; ishte Pjetër Jaku. Më njofton se në hotel sapo ka mbëritur kolegu tjetër, poeti Mëhill Velaj. Dal nga dhoma; edhe me Mëhillin kisha kohë pa u parë dhe, sigurisht, takimi ishte miqësor vëllazëror.
"Edhe pse Michigani është më larg se vendet ku banojmë ne, na duhet të vijmë këtu për t'u takuar e shmallur me njëri tjetrin..." i them Mëhillit.
Mëhill Velaj, përveç buzagazit të tij që i qendron përherë në fytyrë, ka edhe një humor të këndshëm, që ia shton edhe më tepër bukurinë bisedës. Me humor m'u përgjigj edhe ai mua.
Shpirti i poetëve, i krijuesve letrarë nuk mund të rijë i qetë pa patur edhe humorin në buzë për të shoqëruar bisedat e këndshme.
Mësojmë se shkrimtari Fatos Kongoli dhe bashkëshortja e tij, Lili, për arsye familjare, e kishin anulluar biletën e avionit dhe ndodheshin në Shqipëri. Me shkrimtarin Kongoli kemi qenë edhe herë të tjera bashkë në Michigan dhe ruajmë mbresa të shkëlqyera dhe kujtime tepër mbresëlënëse dhe të paharuara dhe e dëshiroja shumë që të ishim përsëri prap edhe pse shpesh herë bisedojmë në telefon dhe shkëmbejmë mesazhe në e-mail.
Edhe shkrimtari Naum Prifti për arësye tjetër nuk mundi dot të vinte. Edhe me zotin Naum kam mbresa të paharuara, sepse kemi qenë disa herë të ftuar në aktivitete në shtete të ndryshme të Amerikës si edhe në gëzime familjare të bashkatdhetarëve tanë. Edhe komuniteti atje e ndjen mungesën e shkrimtarit Prifti; ndoshta do ta ketë pranë së shpejti...
Koha kalon dhe përsëri në dhomën e hotelit ku po rrija dëgjoj prap zilen e telefonit. Përsëri ishte Pjetër Jaku. Na njofton të bëhemi gati, pas pak vijnë makinat për të na marrë ..........
Mblidhemi në lokalin e Pjetër Jakut. Që nga jashtë e ke të kollajtë për ta kuptuar që është lokal shqiptar, sepse tabela lexon KAFE KUVENDI
Një tjetër ambient i këndshëm shqiptar na priste atje. Bashkatdhetarë të ndryshëm kishin zënë vend në ambiente të lokalit, një pjesë e tyre e shijonin kafen apo pijet e ndryshme në këmbë, pranë banakut. Takohemi dhe përqafohemi me miqtë e vjetër bashkëkombas. Mall, emocione, nostalgji...! Dy televizorë të mëdhenj në dy qoshet e lokalit me programet e tyre, pikturat e varura në murr me pamje nga atdheu, gjuha e bukur shqipe që flitej atje, e ndjeje veten që të ishe edhe në Shqipëri edhe në Amerikë.
Në një tavolinë tjetër janë ekspozuar libra të ndryshëm nga autorë shqiptarë, kryesisht nga të diasporës. Dhe, në të tilla raste, për kënaqësinë e miqve, vjen kamerierja... Na lini të shmallemi njëherë, po edhe kafen do t'a pijmë - i them me humor, duke bërë në të njëjtën kohë edhe porosinë . Dhe biseda fillon shtruar, përmallshëm me Prof. Julian Çefën, me Pishtarin e Demokracisë Shqiptare, Alfons Grishaj, artistin grafik, të mirënjohurin shkodran, Paulin Palushi, dekoruar nga presidenti i republikës me Urdhërin “Naim Frashëri” i Klasit të Parë, aktori, artisti i mirënjohur, i talentuari Ndue Gjekaj, Luigj Gjokaj, Shkëlqim Legisi ... Djali i Pjetër Jakut, Rubini i shkathët, buzagaz, me një kulturë për ta patur zili, m'u duk, sikur ndjehej në siklet; donte si e si të na kënaqte më mirë. Takohemi me pjesën tjetër të Familjes Jaku; me Elindën, Monelën, Marën.
Mësojmë se në atë Kafe Kuvendi përveç pijeve të ndryshme shërbehej edhe raki Skrapari. - Po këtë na thoni ju neve... dhe nuk vonoi shumë erdhën gotat me raki.
Sa shpejt ikën koha në ambiente të tilla të këndshme me aromë Shqipërie!
Duhet të dilnim nga kafe Kuvendi për të hyrë përsëri nëpër makinat që na prisnin jashtë.
- Po Alfonsi, ku shkoi? ..... Nuk po e shohim!
Alfons Grishaj kishte shkuar në "Romë" Atje kishin menduar për të na kënaqur të darkonim, në "Romë" në Luçiano's RESTAURANT.
Dhe vërtet, kur shkuam atje, ishim në "Romë", në Romën e lashtë. Alfons Grishaj na priste në derën hyrëse. Restoranti luksoz, një ndër tre restorantët më me emër në Michigan ishte i ndërtuar në brendësi të tij me arkitekturë romake. Tapeti i sallës i "shtruar" me kalldrëm, ndërtesat karakteristike romake të vjetra, me mure diku të plasaritur, me ballkonet e shtëpive me lule shumengjyrëshe, me çatitë e shtëpive me tjegulla të kuqe, me rrugicat e ngushta midis shtëpive..., ma ngacmuan pak mallin dhe nostalgjinë, sepse më kujtonin shtëpitë dhe rrugicat e Beratit... Ky ishte ambienti brenda në "Romë" që të ofronte Restoranti Luçiano.
Tri sallat e mëdha të restorantit ishin të mbushura plot me klientë ku dëgjoheshin zërat melodiozë të dy këngëtarëve Xhina dhe Pipo të këndonin në dy gjuhët, italisht dhe anglisht; të tjerë klientë rinin në këmbë për të pritur. Prandaj edhe Alfonsi kishte shkuar më parë se të mbërinim ne atje, për të rezervuar tavolinat tona.
Pasi zumë vend në tavolina, zoti Pjetër Jaku, me gotën e verës në dorë, çohet, na uron të gjithëve mirëseardhjen, na falenderon që ndodhemi atje...
Në kulmin e kënaqësisë që po shijonim atë ushqim special e të bollshëm, pamë të vinin drejt tavolinës sonë dy këngëtarët. Mrekulli e vetë Zotit! Ta shijosh atë ushqim me zëra të ëmbël. Kur ata mësuan se ne ishim shqiptarë, atëhere Pipo na thotë se si mund të dëgjonte edhe ai një këngë shqiptare. Duke e përtypur me të shpejtë ushqimin që kisha në gojë, menjëherë çohem, marrë mikrofonin dhe ashtu, pa muzikë shoqërimi, fillova të këndoj këngën e mirënjohur korçare "Se vitet ikin tutje" Se si m'u kujtua për momentin dhe përsëritjen e strofës së parë e ktheva menjëherë duke e kënduar në gjuhën angleze.
(I took it my guitar, I start to sing my song...) Kjo i dha edhe humor edhe kënaqësi tryezës që u prit me duartrokitje. Pipo kishte mësuar edhe titullin e një kënge tjetër shqiptare, "Mora mandolinën" Pasi mbarova këngën e parë, fillova të këndoj këngën "Mora mandolinën" të shoqëruar edhe nga zoti Kujtim Qafa.
Edhe pse të "dehur" nga kënaqësia që përjetuam në Luçiano's Restaurant, edhen pse ora tregonte mesnatë, para se të shkonim në hotel, na duhej të ktheheshim përsëri në Kafe KUVENDI për të vazhduar kënaqësinë e asaj mbrëmjeje. Natyra na kishte dhuruar një tjetër befasi; Michiganin e kishte mbuluar të tërin mjegulla. Epo, duhet ta shikonim edhe me mjegull Michiganin... Të tjerë bashkatdhetarë na prisnin në Kafen Kuvendi, e midis tyre Luigj Gjokaj dhe aktori Ndue Gjekaj; të tjerë artistë të humorit dhe të këngës na prisnin për t'u kënaqur...
Eh Zot! bekoji të gjithë ata njerëz të mirë e të dashur që jetojnë në atë komunitet atje, që vetëm dashuri, mikpritje, humor, kënaqësi dijnë të falin....

E diel, 18 nëntor, 2012.

Përsëri kafja e mëngjesit do pihej në lokalin e Pjetër Jakut, Kafe KUVENDI e shoqëruar me "ilaçin" e shumëdashur për burrat, Raki Skrapari.
Më pas do të niseshim në një tjetër ambient të këndshëm e piktoresk, në kompleksin Patridge Creek, ku me të vërtetë është një vend shlodhës me shumllojshmërinë e dyqaneve.
Vendin për të drekuar, miqtë pritësa e kishin menduar në sallën e madhe të Qendrës Kulturore pranë Kishës së Shën Palit. Ishte edhe dëshira jonë për ta vizituar atë qendër.
Ishte hera e parë që shkoja atje. Një vend magjepsës natyror, mes gjelbërimit të pafund dhe ajrit të pastër ngrihet Kisha e Shën Palit në Michigan.
Që në ambentet hyrëse qendrojnë madhështore dy figura të ndritura të Kombit tonë; Heroi ynë Kombëtar Gjergj Kastrioti, Skënderbeu dhe Shenjtorja Shqiptare, e ndritura Nëna Tereze.
Janë këto dy figura të ndritura të kombit tonë që të përshëndesin të parët e të urojnë mirëseardhjen në atë vend të shenjtë, duke na dhënë edhe bekimin.
Përpara Kishës, valëvitet edhe Flamuri ynë Kombëtar përkrah Flamurit Amerikan.
Brenda në Kishën e Shën Palit mesha, falja e kishës ende nuk kishte mbaruar, ndërsa ne hyjmë në sallën kulturore. Ajo që të binte menjëherë në sy, në murret e sallës qendronin të varura piktura me heronj, luftëtarë shqiptarë, Flamuri ynë Kombëtar me shqiponjën dykrenore.
Koha ecën shpejt, pa u kuptuar dhe ne, duhet të ktheheshim përsëri në hotele, të shlodheshim pak për të qenë gati në mbrëmjen e madhe të letërsisë.
Dhe pikërisht, në në Sallën e takimeve dhe të festave pranë Kishes Katolike ” Zoja Pajtore, u mbajt mbrëmja e Letërsisë Shqipe.
Nuk ishin bërë ftesa private dhe nuk ishte e arësyeshme të bëheshin, përderisa dihet tashmë, njoftimi ishte dhënë kohë më parë në revistën Kuvendi dhe në shtypin elektronik. Letërsia ndjehet, dashurohet, interpretohet, shkruhet, mirëpritet, respektohet... dhe kjo nuk ka nevojë për ftesa private.
...........................................
Ajo sallë e thjeshtë e Kishës, me ata njerëz të mrekullueshëm, dashamirës të artit, të letërsisë, dashamirës të Kuvendit, m'u duk më e madhërishme, më e bukur se vitet e tjera. Atje ishte mbledhur shpirti bashkatdhetar paqësor, atje ishte humori ynë popullor, folklori ynë i pasur madhështor, fjala jonë e artë poetike, gura jonë popullore e pashtershme shqiptare... Atje ishte shpirti intelektual, artist, krijues, atje ishin njerëzit e thjeshtë bashkatdhetarë të ardhur me dëshirën e tyre me dashurinë për letërsinë, për Kuvendin, me dashurinë dhe respektin që tregojmë ndaj njëri tjetrit, për të cilën kemi shumë nevojë të falim dashuri, të marrim dashuri. Dera e KUVENDIT është përherë e hapur për të gjithë dhe ai i mirëpret me dashuri të gjithë ata që e repsektojnë me pjesëmarrjen e tyre.
Mbrëmjen e Letërsisë Shqipe në Michigan, atë gërshetim të bukur të poezisë me këngën, të interpretuesve me zgjedhjen e poezive, të humorit... e moderuan me mjeshtëri artistët e mirënjohur të komunititetit Enita Hajdari dhe aktori i talentuar dhe i suksesshëm Ndue Gjekaj.
Prezantuesit bënë të njohur emrat e personaliteteve që kishin ardhur për të marrë pjesë: Dom Ndue Gjergji, Famulltari i Kishës Zoja Pajtore e Shqiptarëve, Don Fran Kola, Famullitar i Kishës së Shën Palit, Alfons Grishaj, Kryetar i degës së Vatrës për shtetin e Michiganit, Mondi Rakaj, Sekretar i degës së Vatrës për shtetin e Michiganit, Prof. Julian Çefa, Kujtim Qafa, biznesmeni Gjeto Ivezaj, Prof. Dr. Bahri Brisku i ardhur nga Ulqini, veprimtar i shquar, ish kryetari i fondacionit "Vendlindja thërret" në Michigan, z. Luigj Gjokaj, përfaqësues të Shoqatës KASTRATI...
Vagjet poetike nga poetët dhe shkrimtarët Pjetër Jaku, Alfons Grishaj, Elinda Marku, Nexhip Ejupi, Mensur Spahiu, Gjovalin Lumaj, u interpretuan nga aktorët: Ndue Gjoka, Ndue Gjekaj, Enita Hajdari, Fran Gjoka, Agim Agalliu, Mirushe Lumaj, Manjola Dega-Tërshana. Interpretimet e tyre me ndjenjë dhe emocione bënë që disa herë të ndërpiteshin nga duartrokitjet.
U kujtua miku i Kuvendit që u nda nga jeta pak javë më parë, Zef Lleshi. Në nderim të të ndjerit u mbajt një minutë heshtje.
Drejtuesit ia dhanë fjalën Botuesit të Kuvendit, organizatorit të atij aktiviteti, poetit dhe prozatorit Pjetër Jaku: "Falenderoj gjithë ju që jeni të pranishëm në këtë mbrëmje të bukur letrare. Ditët e Letërsisë Shqipe vijnë sot në vitin e tyre të 11-të. Ne e kemi filluar këtë aktivitet në vitin 2001 dhe kemi mbëritur deri këtu ku jemi mbledhur sonte, pa u shkëputur asnjëherë. Pothuajse një pjesë e mirë e juaja keni qenë të pranishëm çdo vit. Ju falenderoj në mënyrë të veçantë që na keni ndjekur dhe vazhdoni të na ndiqni. Edhe një falenderim tjetër të veçantë edhe për ata të tjerë që nuk kanë mundur të marin pjesë sonte për arësye të ndryshme. Nëse mbrëmja e letërsisë shqipe është në vitin e 11-të, në kemi 12 vjet që botojmë revistën Kuvendi dhe dua të them se e gjithë koha e botimit të kësaj reviste, ka qenë ditë letërsie. Për 12 vjetë në të gjithë numrat që kanë dalë ne kemi përfshirë rreth 3000 faqe të letërsisë artistike me mbi 80 autorë nga diaspora, materialet e të cilës gjenden në Bibliotekën Kombëtare në Tiranë. Unë uroj që sonte të kalojmë të gjithë së bashku një mbrëmje vërtetë të këndshme. Ne kurrë nuk kemi synuar që të kemi numër njerëzish, të kemi artista të fjalës. Na intereson të kemi në këtë aktivitet ata njerëz që e kuptojnë letërsinë, që e respektojnë atë, duke patur edhe parasysh që jetojmë edhe në kushte të vështira. Një vlerësim të veçantë unë e kam për Prof. Dr. Bahri Brisku, i cili na ka nderuar me pjesëmarrjen e tij, është autor i disa librave dhe që e njeh mirë letërsinë" tha në përshëndetjen e tij z. Pjetër Jaku.
Enita Hajdari, recitoi poezinë "Mos më zhgënje" të poetit prozator, Alfons Grishaj.
Më pas e mori fjalën Dom Ndue Gjergji, Famulltari i Kishës Zoja Pajtore e Shqiptarëve: "Ju përshëndes të gjithëve për këtë mbrëmje të letërsisë, e cila është e gjithpërfshirëse kjo ditë e letërsisë shqipe. Ju përshëndes dhe dua të përmend këtu që, siç e dini, në Shqipërinë tonë mbëriti libri i parë i shkruar në gjuhën shqipe "MESHARI" Në të gjitha gjinitë e letërsisë sonë jepet ajo ç'ka ne jena, një popull i madh, fuqiplotë që e përvuajti mundimin nëpër luftëra, shtrëngata të ndryshme gjatë gjithëhistorisë së tij. Në atë kohë, Luigj Gurakuqi, është treguar figura më e madhe e kombit tonë... Ju jeni ata, të nderuar krijuesa letrarë, që me zërin tuaj në shkrimet tuaja e ngrini Ju uroj të gjithëve juve organizatorë për këtë mbrëmje të bukur të letërsisë shqipe; ju të gjithë, që jeni mbledhur në këtë aktivitet letrar artistik. Uroj gjithë shqiptarët anembanë kudo janë "Gëzuar Festën e madhe të 100 vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë" Zoti j'u bekoftë".
Kryetari i degës së Vatrës për Michiganin, Pishtari i Demokracisë Shqiptare, zoti Alfons Grishaj, në përshëndetjen e tij, i uroi mirëseardhjen gjithë të pranishmëve dhe duke i bërë një paraqitje të shkurtër veprimtarive nëpër vite të Kuvendit, vlerësoi dhe falenderoi të gjithë ata krijuesa, aktivistë që kanë ndihmuar në ritjen dhe gjatësinë e tij, rolin e madh atdhetar që luan revista Kuvendi...
Fran Gjoka më parë se të fillonte interpretimin, përshëndeti: "Ditët e Letërsisë Shqipe në Michigan janë një aktivitet që meriton përkrahjen, vlerësimet, përgëzimin tonë për vetë mbledhjen e artistëve të diasporës, që dihet se sa shumë vlerë ka puna e tyre.
Dihet, se sa shumë jetë i jep jetës shqiptare dhe komunitetit shqiptar.... Siç e dimë të gjitha viset, vendet shqiptare, po vishen kuq e zi në prag të 100 vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë. J'u përshëndes nga zemra. Ndjej kënaqësi dhe i privilegjuar të recitoj disa nga poezitë e poetes tashmë të talentuar, Elinda Marku..."
Manjola Dega-Tërshana, recitoi poezi nga poeti Mensur Spahiu.
Aktori i talentuar Agim Agalliu, recitoi poezi nga Nexhip Ejupi, "Atdhe"
Rushe Lumaj, recitoi përshëndetje nga poeti Gjovalin Lumaj, në pamundësi për të marë pjesë në atë aktivitet.
Vargjet poetike nga poeti Gazmend Gjika u interpretuan nga dy aktoret e mirënjohura.
Aktori Ndue Gjeka interpretoi pjesë nga krijimtaria e poetit, prozatorit Pjetër Jaku.
Në fjalën e tij përshëndetëse Dom Fran Kola, Famulltar i Kishës së Shën Palit midis të tjerave në përshëndetjen e tij tha: " Përshëndetje të dashur bashkatdhetarë! Është kënaqësi e madhe të ndodhem sot midis jush, në mes të intelektualëve. Sa bukur është të ndodhesh në mesin tuaj, sepse ju jeni përgjegjësit e shoqërisë... Me penën tuaj, me shkrimet tuaja, ta reshtoni popullin tonë shqiptar në realitetin e ri..." Dom Fran Kola kujtoi me respekt edhe poetin nga Kosova Ali Podrimja, i cili u nda nga jeta para pak kohësh..."
Zoti Julian Çefa: "Është një kënaqësi e veçantë një krenari kombëtare sonte kemi në mesin tonë në këtë mbrëmje të bukur të letërsisë, gjendet ajka e kombit tonë, shkrimtarë, poetë, romancierë, historianë... që janë një krenari e veçantë për kombin. Të gjithë shqiptarëve që kanë zotësi nëpërmjet penës dhe mendjes, j'u uroj suksese në krijimtarinë e tyre të bukur e të vështirë letrare. Natyrisht, ky bashkim sonte i dedikohet zotit Pjetër Jaku dhe gjithë stafit të tij. Një respekt i veçantë që për dymbëdhjetë vite drejton Kuvendin. Ky zotëri i nderuar ka ngritjen kryesore që na bashkon të gjithëve... J'u uroj të gjithëve Gezuar festën e madhe të 100 vjetorit Pavarësisë..."
Luigj Gjokaj: " ... Faleminderit që na keni bashkuar sonte në këtë mbrëmje. Dua të them se jeni një ndër më të vlerësuarit në komunitetin tonë këtu në Sh.B.A. sepse për 11 vite me radhë na keni dhënë Revistën KUVENDI. Më kujtohet nata e parë e mbrëmjes për letërsinë në Kishën e Shën Palit kur kemi filluar të kujtojmë At Gjergj Fishtën, por Pjetër Jaku bashkë me të gjithë ne së bashku, vendosi që të kalojmë edhe një hap më tepër për të zhvilluar Mbrëmjen e Letërsisë Shqipe dhe vit pas viti, kjo u bë traditë këtu në Sh.B.A. që ne të mblidhemi, të dëgjojmë fjalën tuaj poetike letrare, të shohim artistë, krijues, historianë... të ndryshëm. Ndjehemi krenarë që ndodhemi në mes të intelektualëve tanë..."
Shkrimtari Ramiz Gjini në fjalën e tij përshëndetëse, midis të tjerave tha: "...M'u bë shumë qejfi që këtu po njihem me poetë, shkrimtarë, të cilët, fati na ka ndarë, sepse Amerika është shumë e madhe, jetojmë larg njëri tjetrit. Gjatë kësaj kohe na u dha mundësia të bisedojmë dhe të shkëmbejmë edhe libra... " Ramiz Gjini gjithashtu, lexoi edhe disa poezi nga poetja Elinda Marku.
Poeti Mëhill Velaj, njëkohësisht edhe kryetar i jurisë në fjalën e tij përshëndetëse vlerësoi punën e Kuvendit dhe gjithë stafit të tij...


Unë, autori i këtij shkrimi, në fjalën time përshëndetëse, midis të tjerave u shpreha: "Kjo sallë, me pjesëmarrjen e këtyre njerëzve të mrekullueshëm që kanë ardhur me dëshirën e tyre me dashurinë për letërsinë, për Kuvendin, me dashurinë dhe respektin që tregojmë ndaj njëri tjetrit, po më duket e madhërishme. Është ajo dashuri që neve na mban gjallë, që e kërkojmë ndaj njëri tjetrit... Dhe atë dashuri ne e gjejmë në vatrën e "shenjtë"KUVENDI në Michigan dhe gjithë stafin që e drejton atë. Dashuri gjejmë në Komunitetin Shqiptar në Michigan që di të shprehë dashuri, mikpritje, respektin për miqtë bashkëkombas që shkojnë atje... Shfrytëzova rastin të recitoja poezinë "DASHURISË" të poetit Ndoc Gjetja.

Zoti Kujtim Qafa: "... Programi i kësaj mbrëmjeje ka qenë shumë i shkëlqyer, ka qenë në nivel, ka qenë një mbrëmje mjaft e gëzuar me muzkë, më recitime, me këngë, me humor. Na keni dhënë një kënaqësi jo vetëm që keni ardhur, por edhe me interpretimet, recitimet tuaja, do mbeten të paharuara. Unë kam qenë pjesëtar i Kuvendit së bashku me Pjetër jakun dhe kam mendimin se duhet ndihmuar; po bën një punë të shkëlqyer, jo vetëm me revistën Kuvendi, por edhe me këtë aktivitet, siç është kjo natë që jemi mbledhur sonte.


Përshëndetën edhe Prof. Bahri Brisku, poeti Mensur Spahiu, dashamirësi i artit, zoti Gjeto Ivezaj, Rakip Babqorri, Pal Rakaj, Kujtim Qafa, Paulin Palushi, përfaqësues të Shoqatës KASTRATI, Shkëlqim Legisi,Valentin Lumaj...
Biznesmeni i njohur Gjeto Ivezaj përshëndetjen e tij e shoqëroi edhe me disa fragmente poetike për Bajraktarin e Grudës, Smajl Martini si dhe Prek Topalli me një krijim të posaçëm për Gjergj Fishtën.
Poetët Elinda Marku dhe Gjovalin Lumaj recituan poezi nga krijimtaria e tyre.

U lexua edhe përshëndetja e shkrimtarit Fatos Kongoli.
Zëri i ëmbël dhe melodioz, që unë e quajta kanarina e këngës shqiptare, këngëtarja e komunitetit tonë në Michigan, Manjola Degaj-Tërshana, na befasoi, na emocionoi. E thjeshtë, e çiltër, duke kënduar këngët me mikrofonin në dorë, ajo do të shkonte edhe tavolinë më tavolinë... E shoqëruar në organo nga vëllai i saj, instrumentist tepër i talentuar, Elvis Tërshana. Dhe nuk kishte se si të ndodhte ndryshe, kur ata dy artistë motër e vëlla kanë të njëjtin gjak, gjakun e xhaxhait të tyre, Artistit të Merituar Tonin Tërshana.
E ku ka më bukur për ne, pjesëtarët e Diasporës sonë të mbledhur në atë sallë nga vise e rrethe të ndryshme shqiptare të duartrokasim, të këndojmë të gjithë së bashku si në korr këngët e ndryshme shqiptare të interpretuar me mjeshtëri nga ata artista profesionista Manjola Degaj-Tërshana, bilbili i diasporës dhe i mbarë shqiptarisë, i mirënjohuri Frank Kola, instrumentisti Elvis Tërshana, që me muzikën e tyre na çojnë në qiellin e 7-të të kënaqësisë...
Si mund të rish pa hyrë në botën e thellë muzikore, kur Manjola, vetëm mos e kaptë mikrofonin me dorë, se e di vetë ajo pastaj se ku të shtegëton me këngët nga krahinat e ndryshme shqiptare.
E ç'mund të flas unë më tepër në këto rreshta për aktorin, bilbilin zëmprehtë Fran Gjoka, kur më shumë se unë, flet vetë zëri i mprehtë dhe melodioz i Franit, talenti i tij i madh që ai ka për artin muzikor dhe atë interpretik.
E ç'mund të shkruaj unë më tepër në këto rreshta, kur e gjithë salla, magjepset, elektrizohet kur këta dy zëra të fuqishëm bashkohen në duet, duke formuar zërin Dega-Kola. Kënga e mirënjohur "Shqipëri o nëna ime" që nuk është vetëm malli që ne kemi për atdheun tonë, por ajo këngë që kurrë nuk ka plakje, por që vetëm të rinon sa herë që e dëgjon dhe që vetë rinohet nëpër vite, të rrënqeth trupin, na rrëmben të gjithëve të hyjmë edhe ne mes tyre duke e kënduar së bashku të shoqëruar me duartrokitje... Dhe atë këngë e kënduan mjeshtërisht këngëtarët Degaj-Kola
"Xhamadani vija vija" Është kjo një këngë tjetër që, jo vetëm të emocionon sa herë e dëgjon, por pse jo edhe përlotesh. Janë lot malli, gëzimi, emocioni, që na i dha dueti Dega-Kola me interpretimin e tyre të shkëlqyer.
Disi e vështirë ishte edhe puna e jurisë. Mes prurjeve të shumta krijime letrare të gjinive të ndryshme, duhet të përzgjidhnim edhe nga tre çmime në poezi, publiçistikë, prozë. Për këtë, kishim kohë që po punonim.
Juria e përbëra nga: Mëhill Velaj kryetar, Pierre-Pandeli Simsia anëtar dhe Manjola Degaj anëtare, vendosi:


POEZI
Çmimi i parë: Nexhip Ejupi


Çmimi At Gjergj Fishta: Elinda Marku


Çmimi Migjeni: Pal Rakaj


PUBLICISTIKË


Çmimi i parë: Frank Shkreli


Çmimi Faik Konica: Gëzim Basha


Çmimi Arshi Pipa: Bahri Brisku


PROZË


Çmimi i parë: Alfons Grishaj


Çmimi Petro Marko: Albana Lifschin


Çmimi Anton Pashku: Pal Ndrecaj


Çmimet e Këshillit Botues:


Çmim të veçantë për shkrimin më të mirë me temën e 100 Vjetorit të Pavarësisë, iu dha Rakip Babqorrit


Çmimin për librin më të mirë paraqitur dhe promovuar në Komunitetin Shqiptar të Detroitit, ia dha Nusret Pllanës

Dom Ndue Gjergji, Famulltari i Kishës Zoja Pajtore e Shqiptarëve i dhuroi botuesit të Kuvendit dhe anëtarëve të jurisë albumin "The Mother of Charity" punuar nga Don Lush Gjergji dhe librin "Dom Prek Ndrevashaj" nga Ndrek Ded Guri

Moderatorët e programit kishin menduar t'i jepnin një formë të re aktivitetit. Ndue Gjeka me mikrofon në dorë duke kaluar në çdo tavolinë, bëri që të pranishmit të thonin mendimin e tyre.

Dhe çdo përshëndetje, çdo mendim, kishte refrenin e përbashkët: Vlerësim, respekt, mirënjohje Botuesit të Kuvendit, zotit Pjetër Jaku dhe gjithë stafit të tij.


Në atë sallë të madhërishme që Kuvendi zhvilloi aktivitetin e tij të përvitshëm, ne gëzuam, kënduam, vallëzuam shqiptarçe ashtu siç na ka hije. Ne dëgjuam atje krijimtarinë letrare, interpretimin, fjalën e artë poetike shqiptare.

Takimin regjistroi ACTV telekronisti, mjeshtri Paulin Palushi.

Koha e ndarjes me njëri tjetrin është gjithmonë prekëse dhe emoionante. Ndërsa takohemi, përqafohemi me miqtë, shokët, me ata bashkatdhetarë të nderuar të atij komuniteti "Faleminderit! J'u lumshin këmbët që na erdhët në Michigan, na gëzuat...! J'u faleminderit motra dhe vëllezër të nderuar! J'u faleminderit për mikpritjen vëllazërore që na ofroni. J'u presim edhe ne në New York...!" me mendjen time përsëris të njëjtën shprehje: U jemi shumë borxhlinj këtyre njerëzve të mirë e mikpritësa... Do mundemi vallë ndonjëherë t'ua shpërblejmë atë, që ata bëjnë për ne, për mbarë bashkatdhetarët, për Letërsinë Shqiptare...! J'u FALEMINDERIT.

Dita e hënë në mëngjes përsëri u gdhi e argjendtë; mjegulla e kishte mbuluar përsëri Michiganin. Në hotel vjen Elinda për të na takuar. Pas pak, vjen edhe mjeshtri Paulin Palushi, ku të gjithë së bashku me makinën e tij nisemi drejt aeroportit DTW për t'u kthyer përsëri në New York. Largësia nga hoteli në aeroport nuk ndihet fare, përderisa udhëton me një artist të humorit siç është Paulini.

Faleminderit organizatorë të nderuar, Ju, që na mblidhni çdo vit në Michigan për të festuar Ditët e Letërsisë Shqipe, për t'u gëzuar...

Faleminderit të gjithë ju, miq të nderuar bashkatdhetarë që jetoni atje, në Michigan; Ju, që na prisni me ngrohtësi, që na dhuroni dashuri...

Kështu u mbledhshim përherë me njëri tjetrin jo vetëm në Michigan, por edhe në New York edhe në Connecticut, edhe në Chicago, edhe në...

Gëzuar dhe për shumë vjetë të tjera Festën e Madhe e të Lavdishme 100 Vjetorin e Shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë

Shënim:


Botuesi dhe Editori i Revistës “Kuvendi” u kujtuan të pranishmëve se juria ka porosi të veçantë për të mos i vlerësuar me çmime stafin e ngushtë të kësaj reviste.

Unë autori i këtij shkrimi, duke qenë për të disatën herë anëtar jurie në atë aktivitet, edhe pse e njëjta porosi ka qenë edhe në vitet e kaluara, këtë herë e "theva" porosinë. Insistova në pavarësinë e punës sonë në vlerësimin e krijimeve letrare në dhënien e çmimeve. Madje u spjegova të pranishmëve që stafi i Revistës Kuvendi, jo vetëm që nuk ndërhyn në punën e jurisë, por nuk ka fare dijeni se çfarë vendimi merr juria në dhënien e çmimeve.

Në punën tonë si juri, ne kemi vlerësuar krijimtarinë letrare të çdo krijuesi, pa patur parasysh emrin dhe funksionin që ata luajnë në jetën dhe aktivitetin e komunitetit.

Ky spjegimi im u duartrokit nga të pranishmit, që do të thotë se pranohet dhe se vlerësimi ishte i drejtë.

 

 

MURAT GECAJ:“NËNË SHQIPËRI, GËZUAR 100 VJET PAVARËSI!”

 

“NËNË SHQIPËRI, GËZUAR 100 VJET PAVARËSI!”

(Festime masive, në diasporën  shqiptare)

Nga: MURAT  GECAJ


1.

Nuk është aspak e vështirë që, përmes faqeve të ndryshme të internetit, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, të informohesh për gjallërimin e jetës kulturore e artistike, për festimet masive të bashkatdhetarëve tanë, në mbarë diasporën shqiptare. Me mallin e pashuar të emigrantëve, që janë me banim të përkohshëm në shtete të ndryshme të botës, ata i kanë zemrën, mendjen dhe sytë e përlotur drejt trojeve amtare. Jam njëri nga ata, që e pejetoj çdo ditë këtë dinamikë e, thënë sinqerisht, ndiej përmallim, kur lexoj për ato, që thashë më sipër. Megjithatë, nuk ka se si të mos ndjehem edhe krenar për bashkëkombësit tanë, të cilët jetojnë e punojnë kudo me dinjitet dhe dallohen ndër të tjerët, për atdhedashuri, zgjuarësi, sinqeritet, besnikëri, urtësi, dashamirësi e tjerë.

Kam mbledhur kaq shumë fakte e lajme, nga fesimet e këture ditëve në diasporën shqiptare, sa nuk di se cilët të përmend më parë. Megjithatë, duke kërkuar mirëkuptimin e bashkatdhetarëve tanë, po shënoj ndonjë prej tyre.

2.

Ja, një lajm i rrallë, tejet i veçantë dhe i gëzuar vjen nga Nju Jorku. Emigranti shqiptar Mark Gjonaj është shqiptari i parë, i cili u votua masivisht dhe fitoi gërën në zgjedhjet lokale aty, duke u bërë kështu anëtar i Asamblesë së kryeqytetit të Amerikës. Ndërsa në një lajm tjetër, po nga ai qytet i stërmadh, lexojmë këto radhë: “Edhe këtu në Nju Jork ndihet atmosfera e festes se 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.  Në Bronks, në bllokun e banimit  “Dardania”, është vendosur një parullë shumë e madhe, e cila lexohet që nga larg dhe ku shkruhen këto vargje:

“Ma kanë mbjellur shekujt, tremijë vjet   Lirinë,/    që të luftoja për Shqipërinë./ Pritëm, tokë e Arberit, pritëm se po vij,/ pa Kosovë, jo, nuk ka Shqipëri!/ Tungjatjeta, vëllezër, djemtë e Dardanisë,/ jam ushtar Kavaje, balli i  trimërisë,/ vëlla’ i  Adem Jasharit, nip’ i Skënderbeut,/ neve do ta “qepim” vetë, hartën e Atdheut!”.

Ndërsa një koleg e mik i mirë, pjesëtar i Shoqatës atdhetare-kulturore “Bijtë e Shqipes”, në Filadelfia të Amerikës, pasi ka informuar për një veprimtari të bukur  festive dhe i jam përgjigjur me një mesazh, njofton plot  me emocione, për një fakt të rrallë: “I dashur Murat! Te falënderoj për fjalët e mira, që na adresoni! 100-vjetori i Pavarësisë do të na bashkojë të gjithëve. Të njoftoj me kënaqësi se, më 28 Nëntor 2012, do ta ngremë Flamurin tonë kuqezi, në qendër të Filadelfias, gjë që ndodhë për herë të parë në emigracionin shqiptar të këtij qyteti. Gjithçka  është miratuar dhe tani presim datën e shenjtë. Me respekt: Vlashi Fili”.


Dyert e hapura katërkapakësh nga shqiptarët: “Mirë se vini, në Festën e Pavarësisë!”

Ndërsa unë e ndieva detyrim ndaj bashkatdhetarëve tanë në Filadelfia, ku janë dhe miqtë e mi Sadik Elshani, Llazar Vero, Hysë Hasa, Ivzi Çipuri etj., që t’i përgjigjesha atij: “O, sa lajm i bukur dhe emocionues, i dashur Vlashi, si për ju dhe gjithë shqiptarët! Sigurisht, këtë gjë ju e meritoni dhe e keni arritur me përkushtim të vazhdueshëm atdhetar. Ju uroj nga zemra e ju përqafoj ngrohtësisht e miqësisht, nga Tirana! Me shume respekt dhe vlerësim të larte për të gjithë ju: Murat Gecaj”.

Po bashkatdhetarët tanë të Shoqatës “Iliria”, me kryetare Ermira Zhurin, në Treviso të Italisë, çfarë kanë parashikuar për këtë festë madhështore?  Ka informime të shpeshta për këtë gjë. Por mendoj se është shumë domethënës  njoftimi-fotomontazh, që ata kanë përgatitur dhe po e bashkëngjes me këtë shkrim. Lexuesi e sheh qartë, se sa bukur e kanë menduar mbrëmjen  e tyre, me shprehjen e zemrave të bashkuara: “Nënë Shqipëri, gëzuar 100 vjet Pavarësi!”

“Ne, si komunitet, ju përshëndesim dhe ju ftojmë që, në qytetin  Kiel, në sallën e madhe të dhuruar nga Ministria e Arsimit Gjerman, duke filluar nga ora 17.00 deri ne 23.00, të jeni edhe ju pjesë e një shfaqjeje, që nuk besojmë se keni parë ndonjëherë te bashkëatdhetarët tanë. Është një shfaqje me të vërtetë shqiptare,  me rastin e Ditës së Flamurit, Ditëlindjes së Adem Jasharit, Ditës kur doli në skenë UÇK-ja, 100-vjetorit të Shtetit Shqiptar edhe pse ende të ndarë, e tëra e organizuar nga Shoqata Shqiptare “Mërgimtari”, e regjistruar në organet shtetërore gjermane”.

Më poshtë thuhet se do të krijohet një mjedis i mrekullueshëm, me kujdesin e Fatmir Krasniqit e Muharrem Durakut, me ketë këngë e valle dhe duke qenë të pranishëm artistë nga Elbasani, si dhe të ftuar nga Ambasadat e Shqipërisë e Kosovës, në Berlin.

Nuk mbeten prapa, në këto veprimtari të bukura dhe masive festive, as emigrantët shqiptarë në vende të tjerë, ndër ta, në Angli dhe në shtetet e Skandinavisë, si në Danimarkë, Norvegji e Hollandë. Ndërsa në Suedi, dallohet Qendra Atdhetare e Kulturore Shqiptare “Migjeni” e Borasit, me veprimtarin e njohur Sokol Demaku; po ashtu Lidhja e Shkrimtarëve, Artistëve e Krjuesve, me kryetar Hysen Ibrahimin. Aty bëjnë pjesë autorë të njohur e prodhimtarë, si Sadulla Zendeli-Daja, Zyrafete Kryeziu-Manaj, Bahtir Latifi,  Remzi Basha, Rizah Sheqiri, Fetah Bahtri, Hamit Gurguri, Murat Koci etj. Janë botuar ose janë gati të dalin nga shtypi disa libra të tyre, me temë atdhetare, kulturore e shoqërore.

Kuvendi i Shqiptarëve të Zvicrës dhe Universiteti Popullor Shqiptar i Gjenevës, në bashkëpunim me shoqatën e Autorëve Shqiptarë “Pranvera-81” dhe shoqatat tjera shqiptare në Nenshatel, i çelën festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë, me orët letrare nga autorët e Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, të kryesuar nga Adem Demaçi.


Nga e majta: S.Demaku, H.Gurguri, V.Kona, K.Hoxha, P.Kettisen, M.Gecaj e S.Persson (Durrës, 19 nëntor 2012)

E  lashë për në fund këtë fakt të bukur: Dje, pra  më 19 nëntor 2012, një grup kolegësh nga Tirana ishim të ftuar në mjediset e shkollës 9-vjeçare “Demokracia” të Durrësit, me drejtor Abdyl Buçpapajn. Atje morëm pjesë në festimin e organizuar, nga mësues e nxënës, të 100-vjetorit të Pavarësisë. Të pranishëm ishin disa veta nga qyteti Boras  i Suedisë. Ndër ta, ishin emigrantët shqiptarë, mësuesit e shkrimtarët Sadulla Zendeli (Daja) e Sokol Demaku, si dhe drejtori i shkollës suedeze të qytetit të Borasit, “Fjërdingskolan”, Per Ketisen e mësuesja Sonja Persson, me të cilët kanë lidhje të ndërsjellta binjakëzimi. Gjithashtu, kishin ardhur disa të ftuar nga Kosova, shkrimtarë e mësues, si Adem Zaplluzha e  Kadrije Mëniqi.

Por, ajo që na tërhoqi vëmendjen të gjithëve, ishte se, bashkë me ne, aty ishte edhe mësuesi e shkrimtari Hamit Gurguri, emigrant në Suedi. Me një qeleshe me simbolin e flamurit në kokë dhe me flamurin kuqezi në dorë, ai po e vazhdonte udhëtimin e tij,  më këmbë, nga Drenica e Skënderajt të Kosovës, për në Vlorë, atje ku më 28 Nënntor 1912 u ngrita Flamuri ynë Kombëtar.  Të gjithë ne e përshëndetëm nga zemra  Hamitin dhe i uruam udhëtim të mbarë, bashkë me nismatarë të tjerë nga Kosova.

…Pra, përmbledhurazi, po nënvizoj këtu se shembujt janë të shumtë, entusiazmi është i papërshkruar edhe ndërmjet emigrantëve shqiptarë, në shtete të ndryshme të botës. Gëzimin e festës së 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, natyrshëm, ata e gërshetojnë me veprimtari masive, të zgjedhura e të bukura. Kështu, ata po e dëshmojnë veten, para komuniteteve të vendeve tjera, se shqiptarët janë njerëz të zhvillimeve të raja demokratike në botë, të lirisë dhe pavarësisë së popujve.

Tiranë, 20 nëntor 2012

 

 

MURAT GECAJ : NE PANAIRIN E 15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

 

NE PANAIRIN E  15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

-Fotoreportazh-

Nga: MURAT GECAJ


1.

Siç është bërë e natyrshme, tani e 15 vjet më parë, në kryeqytetin tonë organizohen panaire të librit, në ditë ta caktuara të nëntorit. Mund të flitet dhe të shkruhet shumë për to, se ato janë festa të vërteta dhe të gëzuara të letërsisë, kulturës, diturisë e përparimit, për secilën moshë të shoqërisë sonë. Ndërsa panairi i sivjetëm se ka një të veçantë e simbolikë mjaft domethënëse. Aty sikur janë përmbledhur e lidhur me fjongon “kuqaezi”, sa e sa libra të krijuesve, nga të gjitha trojet amtare e diaspora. Ata flasin direkt ose nënkuptojnë një ngjarje madhështore, një festë të jashtëzakonshme mbarëpopoullore, që  e presim në këtë 28 Nantor, pra 100-vjetorin e lavdishëm të shpalljes së Pavarësisë.

Kur shkon këto ditë në Pallatin e Kongreseve, të ngjan se ke përpara një “lumë” njerëzish, që hyjnë e dalin andej, me çantat e librave ndër duar, me sytë që u shkëlqejnë, me kënaqësinë dhe gëzimin e  marrjes me vete të shumë diturive e njohurive, por dhe kënaqësive tjera shpirtërore.

Jo vetëm që nuk e kam qëllim, por edhe as që mundem të përmend këtu sa e sa përurime librash, që janë bërë e pritet të bëhen  aty, deri sat të bjerë “sipari” I Panairit. Ato janë të dhjetëra shtëpive botuese e të qindra autorëve, të cilët e ndajnë kanqësinë dhe gëzimin e tyre të natyrshëm me lexuesit tanë. Megjithatë, po shënoj këtu disa radhë e po i shoqëroj këto me pak fotografi, nga aparati im, sa për të krijuar një përfytyrim edhe për përurimet, për të cilat fola më lart.

Pamje nga promovimi i librit

2.

Përurimi befasues për mua, por ndoshta dhe për të pranishëm të tjerë, ishte ai i librit të një autoreje italiane-shqiptare. Ajo kishte shkruar librin e parë të saj kushtuar pikërisht vajzës së dashur, tani 4-vjeçare, me emrin e bukur Anje dhe që e ka vendosur titull të tij. E ndoqa atë përurim interesant bashkë me kolegun e mikun tim, Sadulla Zendeli (Daja), nga Gostivari. Ai ka udhëtuar posaçërisht,  që nga Suedia, ku jeton familjarisht tash afër 50 vjet, për të marrë pjesë në këtë panair. Po sjell tani në kujtesë se, pikërisht vitin e kaluar, u njoha këtu me Dajën, kur kishte ardhur po me këtë qëllim. Ndërsa në prill 2012 u takuam përsëri në qytetin Boras të Suedisë, në 5-vjetorin e Shoqatës atdhetare e kulturore “Migjeni”. Ai është autor i disa librave, ndër ta, i fjalorit të madh suedisht-shqip, publikuar Shtëpina Botuese “Toena”. Tani ai po përgatitë dhalorin tjetër, po aq voluminoz, shqip-suesisht, mjaft I nevojshëm sidomos në atë shtet skandinav.

Jo vetëm ne të dy, por dhe miku im Ibrahim Hajdarmataj (erdhur nga Tropoja, në këtë panair) dhe të gjithë sa ishim në sallë, e ndoqëm me kërshëri tregimin e autores-nënë, të një  fëmije prematurë. Përmes 130 faqeve të këtij libri (“Anjes-660 gramë, yll e bukur”), Konçeta Marota rrëfen me gjuhën e një nëne shumë të dhimbshme, se si i kaloi me sukses gjithë ato të paparituara të rrezikshme, “bima e shpirtit” të saj, Anje. Por kanaqësia dhe gëzimi familjar ishin të shumtë, se fundi ishte tepër i lumtur.  Libri është botuar fillimisht në gjunën  italiane dhe tani në shqip.

Sa ndjenja të mira përjetuam ne, kur autorja na trefoil se tani Anje 4-vjeçare është e bukur, e shkathët, e zgjuar dhe se vazhdon rrethin e baletit! Gjithashtu, ajo shpjegoi para nesh se është nga Napoli dhe u rrit në Trento. Jetën bashkëshortore e lidhi me një shqiptar, Muharremin dhe familjarisht banojnë në Tiranë, që nga viti 2001. Pas vajzës së parë, Françeska, emrin hyjnor Anje e mori pikërisht nga Nëna e madhe e njerëzimit, Anje Gonxhe Bojaxhiu-Nënë Tereza.


Nga e majta: Daja, Konçeta Marota e M.Gecaj

Në përurim folën disa lexues, të cilët e vlerësuan këtë libër si një “enciklopedi” e vogël për familjen. Mendimi i përbashkët i tyre ishte se ai u shërben për lexim nënave e vajzave, por dhe bashkëshortëve e gjithë prindërve. Prandaj ata e uruan autoren për librin e saj të bukur dhe që t’i rriten sa më të lumtura, të dyja bijat e tyre.

3.

Po kaq interesant ishte edhe përurimi i librit fantastiko-shkencor, me autor ing.Agron Shehun, me banim të përkohshëm në Kanada. Ai është publikuar nga SHB “Filara” dhe e ka titullin paksa “enigmatik”, “Tokësorët në Hapësirë-Kohë…Ç’tronditje!”. U shprehën rreth vlarave të shumta të tij disa të pranishëm, miq e kolegë të autorit, si Sazan Guri, M.Gecaj, Fatmiroshe Xhemalaj, Xhevdet Velia, Meri Lalaj, Sali Hamzaj (redaktori) etj.

Është një libër i dobishëm, sidomos pë rrininë, por dhe për moshat e tjera, sepse shërben si një himn për njerëzimin. Ai flet se si mendimet dhe energjia pozitive e tyre e çojnë përpara botën etj. Ky libër, së pari, është botuar anglisht dhe tani u jepet lexuesve tanë në gjuhën shqipe.

Ndërsa sot në mesditë, kur mjediset e Pallatit të Kongreseve gumëzhinin nga lexues të të gjitha moshave, afër stendave të SHB “Toena”, përsëri bashkë me Dajën e mikun arsimtar e publicist, Ibrahim Hajdarmataj, ndoqëm përurimin e një libri të ri për fëmijë, të authorit mjaft të njohur, Bardhyl Xhama. Ai e ka titullin “Shtapia pa libra, si trupi pa shpurt” dhe përmban 32 rrëfenja për fëmijë. Rreth tij dhanë mendime disa krijues, si Pandeli Koçi, Sejdo Harka,  Xhevat Syla (ardhur nga Prishtina) e tjerë.

…Nesër dhe pasnesër përsëri do të gjallërojnë mjediset e Pallatit të Kongreseve, në Tiranë. Lexues të shumtë do t’i mbushin çantat me libra të rinj, pjesëmarrës të shumtë do të ndjekin përurime të tjera. Të gjithë autorëve krijues ju urojmë nga zemra: Libra sa më të shumtë e cilësorë, në përmbajtjen dhe paraqitjen e tyre!

Tiranë, 16 nëntor 2012

 

 

MURAT GECAJ: CILI ËSHTË SHQETËSIMI MË REAL, PËR GJUHËN SHQIPE SOT?

 

 

CILI  ËSHTË SHQETËSIMI MË REAL, PËR GJUHËN SHQIPE SOT?

(40 vjet, pas Kongresit  të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe)

Nga: Prof. MURAT GECAJ

publicist e studiues-Tiranë


M.Gecaj, duke lexuar temën e tij, në Kongres…(Tiranë, nëntor 1972)

Jo sot, por ka disa kohë që kam dashur të shprehem publikisht për një çështje të rendësishme dhe aktuale të shoqërisë së sotme shqiptare, por dhe që lidhet shumë ngushtë me të ardhmen e breznive të reja. Konkretisht, dua të jap ndonjë mendim për çështje të gjuhës së sotme standarde e letrare  shqipe, i cili ndoshta nuk përputhet plotësisht  me të tjerë.

Së pari, më duhet të tregoj se jam nga fshati i njohur Bujan i Malësisë së Gjakovës (Tropojë) dhe me origjinë nga Curraj i Epërm i Nikaj-Mërturit, po të atij rrethi. Studimet e larta i kam mbaruar në degën gjuhë-letërsi shqipe të Universitetit të Tiranës, në qershor 1963.  Ishte kënaqësi për mua dhe ka mbetur kujtim i paharruar se e kam përshëndetur Konferencën e Parë të Studimeve Albanologjike, në emër të studentëve të Universitetit të Tiranës. Po kështu, më pas, isha stuedenti i parë, që mbrojta diplomën në fushën e dialektologjisë, me oponent Akademikun e madh, Eqrem Çabej dhe jam vlerësuar “shumë mirë”.

Megjithëse studiova  që të përgatitesha mësues për gjuhën e letërsinë shqipe, gjatë jetës kam shërbyer  afër 40 vjet redaktor në shtyp. Por, megjithatë, puna ime e përditëshme ishte e lidhur shumë ngusht me këtë sektor, pasi afër 22 vjet shërbeva në gazetën “Mësuesi”, pranë Ministrisë së Arsimit e Shkencës. Por edhe kur më deërguan “vullnetar” në rrethin, ku kisha lindur (në vitet 1966-1973), nuk u shkëputa nga çështjet e arsimit e kulturës, por as nga gjuhësia e shtypi.


Prof. Eqrem Çabej-Akademik

Pa u zgjatur, tregoj se në ato vite Institutin e Gjuhësisë e Letërsisë, pranë Akademisë së Shkencave, e drejtonte ish-pedagogu im, Akademiku Androkli Kostallari. Gjithashtu, aty punonin me përkushtim figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare, profesorët:  Eqrem Çabej, Mahir Domi, Selman Riza, Shaban Demiraj, Spiro Floqi, Jorgji Gjinari e të tjerë. Duke e ditur se kisha patur prirje për kërkime e studime në fushën e gjuhësisë dhe për arsyet, që i përmenda shkurtimisht më lart, megjithëse në atë kohë shërbeja  kryeinspektor i kulturës në Tropojë, grupi i punës, që po përgatiste punimet e Kongresit të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, e pa të arsyeshme që mua të më caktonte një temë studimore rreth çështjeve, që do të trajtoheshin aty. Sigurisht, këtë gjë e pranova me kënaqësi dhe punimi im u shqyrtua e u miratua nga komisioni përkatës. Pastaj atë e lexova gjatë punimeve të atij Kongresi, i cili u mblodh në Tiranë, më 20-25 nëntor 1972.

Megjithëse janë fakte të njohura, për shkak se kanë kaluar 40 vjet nga ajo kohë, po rikujtoj këtu se ishin 83  delegatë ose pjesëmarrës, figurat më të njohura të shkencës gjuhësore e të kultures në vendin tonë, por dhe studiues të tillë shqiptarë nga Kosova, Maqedonia e Mali i Zi , si dhe nga arbëreshët e Italisë. Përveç prof. A.Kostallarit, një ndër ideatorët dhe oranizatorët kryesorë të këtij Kongresi ishte “gjeniu i gjuhësisë shqipare”,  prof. Eqrem Çabej-Akademik. Gjithashtu, zhvillimi i punimeve të atij Kongresi ishte paparirë nga Konsulta Gjuhësore e Prishtinës (në prill 1968), ku u theksua me forcë parimi i njohur: “Një komb-një gjuhë letrare kombëtare”.


Pamje nga salla, ku u mbajt Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe (Tiranë, 20-25 nëntor 1972)

Tashmë, dihen dhe vendimet shumë të rëndësishme, që u morën nga ai Kongres për drejtshkrimin dhe njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Por, gjithashtu, dihet se shpesh merren vendime dhe pastaj  ato mbeten në letër ose duhet mjaft kohë, që të zbatohen. Nga largësia e asaj periudhe, kujtoj me shumë kënaqësi atdhetare e profesionale, si intelektual shqiptar, publicist e studiues dhe botues i disa librave, sidomos në fushën e historisë së arsimit dhe të mendimit pedagogjik shqiptar, se vendimet e Kongresit të Drejtshkrimit u bënë pasuri shumë e çmuar e popullit shqiptar, kudo që ai ndodhej, por sidomos e shkollave tona në gjuhën amtare. Në vazhdimësi, u botuan qindra e mijëra libra letrarë dhe tekste shkollore, duke iu përmbajtur, sa ishte e mundur, të gjitha parimeve e kërkesave për një drejtshkrim dhe gjuhë letrare të njësuar, pra të përbashkët. Sigurisht, merret me mend mirë, se sa rëndësi të pallogaritshme ka kjo arritje në jetën e një populli, siç është dhe ai shqiptar.

Në këtë shkrim timin modest, më tepër publicistik e jo shumë të thelluar ng ana shkencore e argumentuese, nuk mund të lë pa përmendur se gjatë jetës afër 73-jeçare kam marrë pjesë, pothuajse, pothuajse në të gjitha punimet e kongreseve, konferencave ose simpoziumeve, kombëtare e ndërkombëtare, të mbajtura në kryeqytetin Tiranë. Në to janë shqyrtuar çështjet më të rëndësishme në fushat e gjuhës e letësisë, historisë kombëtare e arkeologjisë, të folklorit e etnografisë dhe tjerë. Dhe është fakt i pamohueshëm se temat e lexuara në ato tubime shkencore, nga të gjitha trevat shqiptare e diaspora etj.,  kanë qenë në përshtatje dhe si vazhdim logjik i atyre parimeve, rregullave e normave etj., që ishin vendosur nga një kongres mbarëkombëtar emërmirë, siç ishte Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe.

Ne, së shpejti, do të festojmë ngjarjen më të rëndësishme në historinë tonë shumëshekullore, pra 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, i cila realizoi në praktikë të gjitha dëshirat e qëllimet e luftërave shumëvjeçare të popullit tonë, për liri e pavarësi. Mua më duket se është mjaft simbolike që, 40 vjet më pas, në pragun e këtij jubile famëmadh, ne sjellim me nderim në kujtesë punimet e  Kongresit të Drejtshkrimit të vitit 1972. Nuk e quaj të udhës të ndalem në polemikat “pa  bereqet”, që zhvillohen nga persona të veçantë, të cilët e kundërshtojnë gjuhën standade shqipe dhe na “rekomandojnë” rishikim të vendimeve të atij Kongresi dhe “përmirësime rrënjësore” në disa drejtime etj. Sigurisht, nuk jam “dëshmitari më i zgjedhur” për ta mbrojtur atë vepër kolektive të një elite të shquar të gjuhësisë, kulturës e shkencës shqiptare. Por jam një nga bashkëkohësit, që  vërej se ai ka luajtur e po luan një rol jashtëzakonisht pozitiv, sipas qëllimeve, për të cilat i zhvilloi punimet e tij dhe vendimeve, që mori. Njëkohësisht, nuk mund të mos e theksoj këtu se jam dëshmitar jo vetëm i ligjërimit dhe i shkrimit në gjuhën letrare shqipe, nga bashkëvendësit e mi në Shqipëri, por dhe i bashkëkombësve tanë në Kosovë e Kosovën Lindore (Preshëvë), në  Maqedoni e Malin e Zi, si dhe te emigrantët shqiptarë në vende të ndryshme të botës, në Nju Jork, Itali e Francë, në Suedi e Kalabri etj.

Vërtet nuk jam marrë me kërkime e studime të thelluara për gjuhën shqipe, por puna ime redaktuese në shtyp, në afër 40 vjet, hartimi e botimi i disa librave dhe publikimet e mia në afër 60 vjet, sigurisht, më bindin se edhe gjuha shqipe, si të gjitha gjuhët e popujve të tjerë, ndryshon e zhvillohet pandërprerje, në përshtatje me disa ligje e rregulla te brendshme të saj. Për këtë arsye, natyrshëm, dikush edhe mund të më pyesë: I lexuam me vëmendje të gjitha mendimet e shprehura këtu. Po, a duhet rishikuar Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe i vitit 1972, pasi ai ishte “i politizuar”? Dhe më tej, sipas teje,  cili është problemi më aktual ose më i mprehtë i gjuhës shqipe sot? Por dhe: A duhet të praktikohen dy dialektet kryesore të shqipes? etj.

Sigurisht, nuk e marr përsipër që të shprehem këtu “shterrueshëm” edhe për shkak të vendit, që mund të zerë një shkrim i zakonshëm gazete. Por kujtoj që, vite më parë, rasti e ka sjellë të marr pjesë në një Konferencë Shkencore, në Tiranë,  kushtuar çështjeve të gjuhës shqipe. Pjesëmarrës ishin studiues, profesorë e akademikë, nga të gjitha trojet shqiptare dhe aty u trajtuan çështje e u bënë debate të tilla, pra për sa më sipër. Në përfundim, është shprehur mendimi, pothuajse i përbashkët, që gjuha letrare shqipe dhe drejtshkrimi i saj po ecin në udhë të mbarë, ajo vijon ta forcojë standardin e saj. Sigurisht, aty është folur dhe për trajtimin e çështjeve, që lidhen me zhvillimet e natyrshme të shqipes letrare, për ruajtjen e pastërtisë së fjalëve e shprehjeve  të saj etj. Sepse normaliteti i studimeve për një gjuhë në zhvillim i pranon e i kërkon edhe diskutimet e përpunimet e nevojshme, qoftë edhe për vendime, që janë marrë dikur, siç ishte p.sh. Kongresi i Drejtshkrimit i vitit 1972.


Ndërsa tani mendoj se shqetësimi më real,  “rreziku” kryesor ose  problemi “numër një”, i cili duhet të na shqetësojë të gjithë ne shqiptarët, pra personat e veçantë, intitucionet shkollore, studimore e zyrtare, median etj., është mbrojtja e gjuhës sonë amtare, në të folur e në shkrim, nga “trysnia” e madhe e gjuhëve të huaja. Shkaqet e kësaj dukurie, tashmë, janë të njohura, si: hapja e Shqipërisë ndaj botës demokratike dhe lëvizja e lirë, mësimi gjithnjë e më shumë në shkolla i gjuhëve të huaja, që dihet se ka shumë vlera etj. Sigurisht, në këtë drejtim, ndikon mjaft prirja drejt “evropianalizimit  dhe globalizimit” e tjerë. Megjithatë, është e pafalshme që, në biseda e shkrime, libra e tekste shkollorë, të përdoren dendur fjalë dhe shprehje të huaja të panevojshme, kur i kemi shumë të bukura e të sakta ato, nga pasuria leksikore e shqipes. (Po përmendi vetëm pak fjalë të tilla, që më kujtohen tani: “performancë, spektakël, prezentim, inkompetent, fenomen, kureshtje, aleancw, human, promovim, efikasitet, ekzemplar, transformim, anançim, moment” etj.etj.)

Nuk po ndalem këtu edhe në redaktimin e dobët  letrar të librave e teksteve, me shmangie të shumta nga normat e përcaktuara dhe të praktikuara masivisht në gjuhën standarde e letrare të njësuar. Një gjë e tillë vërehet dendur edhe te autorët e shtypit të shkruar e atij elektronik, në shfaqjet artistike etj. Sigurisht, politikanë e shtetarë të ndryshëm mund të dijnë  disa gjuhë të huaja, por nuk është e udhës që të dalin nëpër TV-të dhe të flasin me fjalë “të mëdha”, me shprehje e terma të huaja të panevojshme, kur ato i kemi burimore tonat, shumë të qarta e të bukura. Se ka të djetë poetja emigrante në Amerikë, Eleonora Gjoka, kur këto ditë o kushton në krijim të saj gjuhës sonë amtare dhe aty shkruan: Kudo që ne shkuam, njohem gjuhë të tjera,/por fuqia jote derdhi dritë, shkrepëtiu si reja;/nga ti njohëm ligjet, kuptuam gjithësinë,/ ke zanafillën e gjenezës, aty gjen Ilirinë!”

…Megjithëse nuk përdora shembuj ilustrues për mendimet e shprehura, në mbyllje të këtij shkrimi po përmendi vetëm njërin prej tyre. Para pak kohësh më mori në telefon, nga Durrësi dhe më kërkoi takim në Tiranë, prof.dr. Luis de Rosa, arbëresh i Kalabrisë. Ai është botues i revistës, në gjuhën shqipe e arbërishte, “Kumbora”, por dhe i disa librave në gjuhën shqipe, dy nga të cilët m’i dha me nënshkrim. Njëri nga ata është fjalori interesant  arbërisht-shqip, i cili përdoret atje nga prindërit, por dhe fëmijët e tyre. Sigurisht, edhe unë i dhurova atij  libra me autorësinë time. Bashkë me vete, në atë takim, mora mbesën, Dorelën, e cila sivjet vazhdon klasën e katërt, në një shkollë të kryeqytetit. Të them të vërtetën, mendova se do ta kishim vështirë të bisedonim me njëri-tjetrin. Por kjo mëdyshje kaloi shpejt e jo vetëm unë, por dhe mbesa biseduam me atë arbëresh në gjuhën tonë, bile në gjuhën letrare shqipe, të cilën e fliste aq mirë. Pra, mendoj se komentet këtu janë të panevojshme.

Tiranë, 15 nëntor 201

 

 

Ajet Nuro: Shqiptaria në 100 vjetorin e madh!

 

Shqiptaria në 100 vjetorin e madh!

Nga Ajet Nuro, Tribuna Shqiptare

Ajet Nuro

Prej kohësh kam dashur të shkruaj diçka për 100-vjetorin e Pavarësisë së shqiptarëve, për 100 vjetorin e krijimit të shtetit të tyre pas 500 vjetë roberie otomane. Dhe ja, ku me një seri shkrimesh dua të shprehem për atë se si po e gjenë kombin tone ky Jubile i madh. Sigurisht që këto janë mendime personale dhe kuptohet që ndoshta nuk përmbushin standartet e të gjithëve atyre që do kenë rastin t’i lexojnë…

100 –vjetori i Pavarësisë është Jubileu i të gjithë shqiptarëve.

Ndonëse në atë nëntor të vitit 1912, Ismail Qemali ngriti flamurin në Vlorë për të shpallur të pavarura të gjithë territoret shqiptare të okupuara nga Turqia e ndonëse atij iu bashkua edhe Isa Boletini, krahina apo vilajeti i këtij të fundit nuk do kishte të njëjtin fat si dhe ajo pjesë që do të përbënte Shqipërinë zyrtare. Viti 1913 do të linte jashtë Shqipërisë toka shqiptare që tash janë të (ç)integruara në 5 shtete të tjera. Sigurisht që Kosova dhe aneksimi i saj nga Serbia ishte edhe goditja më e madhe që iu bë çështjes shqiptare. Megjithatë, Jubileu i madh i 100-vjetorit të Pavarësisë e gjen sërish Kosovën të lirë dhe pa Serbinë mbi kokë. Dhe, pikërisht 100-vjetori i Pavarësisë, është rasti më i mirë për të bërë bilancin dhe për të parë perspektivën e çështjes sonë kombëtare.

Çështja kombëtare në këtë Jubile pavarësie

Në këtë 100-vjetor të Pavarësisë së shqiptarëve, çështja e tyre kombëtare është më e avancuar se kurr. Dhe, shqiptarët ngado që janë i ka kapur një entuziazëm i jashtëzakonshëm. Flamuri ynë kombëtar është bërë i pranishëm kudo dhe duket se ai është bërë edhe simboli i zhvillimit të mëtejshëm të çështjes së tyre. Por, entuziazmi bie shpejtë kur nuk ka një plan, kur nuk ka një program të qartë për t’u realizuar. Më keq akoma kur ka dhjetra plane që çorodisin këdo. E në këtë katrahurë futet dhe politika dhe llogaritjet politike… parti me simbole kombëtare, parti që premtojnë zgjidhje të çështjes kombëtare … filozof që pasi nuk shesin dot më Marksin dhe Engelsin tek shqiptarët, kanë gjetur një mjet për t’u dalluar nga të tjerët, matrapaz që kanë gjetur një rast për të realizuar planet e tyre personale…

Në harkun e këtij shekulli, kombi ynë ka bërë përpjekjet maksimale për t’ia arritur të ketë shtetin e vetë dhe mbi të gjitha të riparoj pjesërishtë një gabim të shkaktuar nga politika europiane e shekullit të kaluar, kur me vendime arbitrare, tokat shqiptare iu dhuruan fqinjëve tanë. Personalitetet historike më të mëdha të dala nga kombi ynë, janë pikerisht ata që sakrifikuan gjithçka kishin në emër të shqiptarisë dhe që luftuan për flamurin tone kuq e zi, simboli i bashkimit kombëtar. Por nga ana tjetër, presioni i të huajve të interesuar drejtë për drejtë apo edhe tërthoras në ndarjen jo vetëm të tokave shqiptare por edhe të shqiptarëve vetë mes tyre, nuk kanë reshtur për të punuar në ndarjen e tyre. Aty ku ata nuk mundën t’i ndajnë sipas besimit fetar, e bënë këtë në ndarje provinciale. Prova më e mirë është teoria serbe se shqiptarët e Kosovës, nuk janë njëlloj si shqiptarët e Shqipërisë. Të qenit ndryshe, të qenit jo si shqiptarët e atdheut mëmë, mund të n’a bind se ata nuk ke pse i bashkon, nuk ke pse i mbron, nuk ke pse flet për një komb. Ata janë ndryshe. Dhe kjo propagande e bënë punën aq mirë sa i kish bindur një pjesë të të huajve (sidomos para viteve ’90 dhe në fillim të viteve ’90 se shqiptarët e Kosovës, sado që të ankoheshin, nuk kishin të drejtë, sepse ata siç thonë edhe serbët janë … janë … janë …

Edhe më keq, propaganda serbe ka mundur të futet edhe në teoritë e ndonjë shqiptari nga Kosova, që nuk heziton të n’a paraqesi teorinë e një kombi kosovar, këtë herë ndoshta jo mbi paragjykime negative ala-serbe, por mbi bazën e ndonjë vlere dhe veçantie që e dallon për mirë këtë pjesë të popullsisë shqiptare të quajtur « kosovare ». Unë do të thosha se teoria e një kombi kosovar është më e rrezikshme edhe se teoria serbe e veçantisë së shqiptarëve të Kosovës, sepse nëse teoria serbe shkakton zemërim tek shqiptarët, ajo ka shërbyer për të afruar shqiptarët me njëri-tjetrin (sidoqoftë ajo ka ndikuar për keq që qarqet vendimmarrëse në kancelaritë më të fuqishme të botës…), teoria e « kombit kosovar » hap rrugën e përçarjes me efekte të pariparueshme. Personalisht, fjalën « kosovar » në vend të shqiptar si pjestar i një kombi do t’a quaja fyes. Nëse mua më thonë « lab » për të treguar origjinën time nga një krahinë me tradita dhe patriotike siç është Labëria kjo do të përbënte kënaqësi e madje përkëdhelje për mua, por do të ishte fyese nëse do të thoshin « ai nuk është shqiptar por lab » do t’a quaja fyese. Dhe nuk ka dhuratë më të mirë për Serbinë se një ndarje e tillë mes shqiptarëve të Kosovës dhe shqiptarëve të tjerë që banojnë në Ballkan përfshi këtu shqiptarët e Shqipërisë Londineze…

Nëse teoria e kombit « kosovar » mbështeten në teoritë e ndarjeve ballkanike siç janë ndarja mes maqedonasve dhe bullgarëve apo ndarja mes malazezëve dhe serbëve, bashkimi i Italisë bëri krijimin e një kombi dallimi mes përbërësve rajonal e provincial do çudiste të gjithë botën. Pasi Italia u bashkua, thënia e Garibaldit « Italinë e bëmë, tani duhet të bëjmë italianët » është monumentale. Përball këtij fakti, homogjeniteti i shqiptarëve është i pashoq. Shqiptarët nga Kosova, Maqedonia, Shqipëria apo Çamëria, kanë një gjuhë të përbashkët, një histori të përbashkët, mentalitet të përbashkët dhe dallimi i vetëm është qëndresa që shqiptarët e Kosovës i bënë Serbisë dhe serbëve gjë, që i bëri ata edhe më të fortë edhe më atdhedashës por gjithësesi jo ndryshe. Nëse, ata janë ndryshe nga shqiptarët e tjerë, mos duhet të quhen më të afërt me serbët?

Orientimi gjeo-strategjik i shqiptarëve

Nëse ka një gjë që shqiptarët duhet të kenë një emërues të përbashkët mes tyre është orientimi gjeostrategjik i shqipatarëve dhe lidhja e aleancave strategjike me të tjerët. Ne nuk kemi lidhje gjaku apo gjuhe me të tjerë kombe (një arsye më shumë për të mbajtur njëri-tjetrin si shqiptarë) kështu që n’a duhet të kemi dhe ne aleancat tona, miqtë tanë për të përballuar ditë të këqia siç ndodhi në fund-shekullin e kaluar. Në vitin 1999, pa mohuar qëndresën e faktorit kombëtar, le të jemi të ndërgjegjshëm që pa aleatët tanë perëndimor me Shtetet e Bashkuara në krye, ajo që në hartat e sotme të botës (jo të gjitha) njihet si Republika e Kosovës, do të kishte qenë një copë histori që mund të përmblidhej me një frazë : Këtu ka qenë ish Krahina Autonome e Kosovës, nën Ish-Jugosllavinë, e tash është pjesë e Republikës Serbe…

Dikur një bashkëbisedues më tha : « Ti je filo-amerikan? » Pa një pa dy, iu përgjigja me një po që nuk linte dyshime në këtë pikë. Ndonëse unë nuk e pyeta, ( a nuk duket pak vulgare t’i drejtohesh me pyetjen, po ti me kë je sikur t’a pyesim për ekipin e futbollit për të cilina i bënë tifozllëk?) ai dihet që është filo-oriental. Një parantez të vogël. Nëse dikush më quan filo-amerikan (dhe nuk kam asnjë problem të jetoj me një fakt të tillë) kjo ka të bëjë me një sërë shkrimesh që unë kam shkruar për Amerikën për sistemin politik aty, për ekonominë, për ndarjen dhe ekulibrin e pushteteve sipas « check e balance » dhe sidomos për politikën e tyre të jashtëme sidomos qëndrimin e tyre historik ndaj kombit shqiptar. Demokracia amerikane ka lënë pa gojë francezin Alexis de Tocqueville që, dy shekuj e ca më parë u çudit me demokracinë këtij shteti të ri aq sa shkroi librin « Demokracia në Amerikë » me qëllim që dhe kombi i tij dhe ata që do lexonin « Demokracia Amerikane » të mësonin prej saj. Dhe të them të drejtën, ndonëse e pranoj me gjithë qejf epitetin « filo-amerikan » unë jam po aq kritikë ndaj tyre, po aq sa një do të ishte një mik i tyre që ua do të mirën. Pra, unë nuk kam ndonjë arsye të jem një mik pa kushte. Kështu, besoj se kur flasim për shqiptarët që nërgjithësi janë ashtu su dhe unë « filo-amerikanë », arsyeja mud të gjendet tek fakti që shqiptarët e ëndërrojnë një demokraci ala-amerikane apo edhe perëndimore dhe, pse t’a mohojmë, se ata kanë gjetur tek ata një aleat natyrel që i ka ndihmuar në kohët më të vështira të ekzistencës së tyre, në kohën e presidentit Wilson dhe në fund të shekullit të kaluar nën presidencën e Klintonit e Bushit.

Bashkëbiseduesi im i përmendur më sipër, nuk ka lënë tribunë ku i është dhënë fjala, që të mos mbroj teorinë se ne shqiptarët duhet t’i kthehemi historisë sonë të përbashkët me turqit dhe Turqinë. Asgjë e keqe nëse kjo do të ishte në kuadrin e fqinjësisë së mirë, në kuadrin e bashkëpunimit rajonal, në bazë të reciprociteti e në kuadrin e dy vendeve anëtare të NATO-s. Por, jo, sipas këtyre « shkencëtarëve », Turqia duhet të jetë violinë e parë në marrdhëniet e Shqipërisë me botën. Ju kujtoj se Turqia dëshironë t’i bashkohet BE-së por ende pa sukses. Rezultatet ekonomike të fundit të këtij vendi, që duhet përshëndetur, gjithashtu nuk janë një arsye për t’a quajtur vendin kryesor nga i cili duhet orientuar politika jonë e jashtëme. Kur them politika jonë kam parasysh dy qeveritë shqiptare që nuk duhet t’a orientojnë politikën e jashtëme sipas cikleve ekonomike që janë fenomene kalimtare.

Bashkimi i shqiptarëve?

Nëse së fundi është hedhur teoria e marrjes shembull në marrdhëniet Serbi-Kosovë, të dy Gjermanive të ndara pas Luftës së Dytë Botërore, më natyrale do të ishte që këto marrdhënie dhe sidomos zgjidhja (ribashkimi) t’i vishen dy shteteve shqiptare të Ballkanit. Shqiptarët i ndanë me forcë, i detyruan të okupohen nga serbët dhe tash i kanë ndarë. Ku qëndron e keqja e ribashkimit të tyre. Por, as (ri)bashkimi nuk është gjëja më e thjeshtë që mund të bëhet një kombi që në këtë shekull ka vuajtur aq shumë ku nga të tjerët dhe ku nga vetvetja. Ndihma më e madhe që mund t’i bëhet çështjes kombëtare është padyshim respektimi i vetvetes që do të thotë respektimi i shtetit ligjor, respektimi i institucioneve dhe i mekanizmit të përzgjedhjes së përfaqësuesve të popullit. Dy janë përbërësit që do të garantojnë suksesin e bashkimit kombëtar : 1. Dëshira e popullit shqiptar për t’a bërë një gjë të tillë dhe 2. Përshtatja e klasës politike ndaj një relaiteti të till. Ndoshta do të duket absurde por ja që klasa politike ka fjalën e saj në një projekt të till siç është çështja e ribashkimit kombëtar. Nëse elementin e parë e kemi gati dhe mund të themi se shqiptarët janë gati që sot të hedhin një hap përpara, klasa politike shqiptare është pak e vonuar dhe e pa-aftë të ndjek shqiptarët në këtë projekt madhështor. Ata politikanë që trumpetojnë me të madhe çështjen kombëtare e bëjnë për të fituar ndonjë pikë që mund të kthehet në votë. Ata politikanë që duan t’a bëjnë vërtetë ribashkimin, nuk kanë nevojë të bërtasin, mjafton të veprojnë konkretisht dhe pa u kërkuar leje të tjerëve.

Një shekull më parë shqiptaria, përkatësia në një njësi si kombi, gjuha dhe historia e përbashkët, bëri që shqiptarët të bashkohen për të krijuar shtetin e tyre, duke u ngritur mbi dallimet fetare, krahinore, dialektore etj etj. 100 vjetë më vonë është pikërisht kjo fjalë magjike, shqiptaria, që i thërret të bashkohen në një, që i thërret të ndërtojnë një të ardhme të përbashkët. Gëgë, tosk malci jallia / janë një komb m’u da s’duron ishte motoja e para një shekulli … lab, çam e kosovarë, janë një komb/ s’abn me diskutu… duhet të jetë motivi i pas një shekulli përpjekjesh…

Ajet Nuro

Montreal – Tiranë – Prishtinë, shtator , tetor 2012

 

 


Faqe 45 nga 92

Newsflash

 

Prishtina Europiane: Fesimet për Ditën e Europës

Nga: Ermira Babamusta, Ph.D.

 

Prishtinë, 9 Maj 2013 – Trevat shqiptare me një fizionomi të veten gjuhësore, kulturore dhe tradicionale, përmbajnë në vetvete sekretin historik të artit, kulturës dhe qytetërimit europian. Roli dhe kontributi i Kosovës dhe shqiptarëve në përgjithësi në nivelin ndërkombëtar karakterizohet në ruajten e marrëdhënieve paqësore si dhe sjelljen e një qytetërimi të lashtë, historik me plot vlera. Këto vlera të artit dhe kulturës u festuan me rastin e Ditës së Europës. Manifestimi zgjat pesë ditë deri me 12 maj. Për nder të kësaj dite, rruga “Rexhep Luci” në Prishtinë u riemërua “Rruga e Evropës”.

Artistja e talentuar Festina Mejzini, e shoqëruar nga kitaristi i njohur Agron Peni dhe violinisti i shquar Festim Fanaj, janë angazhuar këtë javë për të performuar në projeketin e Bashkimit Europian enkas për festën. Organizimi u realizua nga kompania e marketingut në Kosovë “Zero Pozitive” me iniciativë nga Zyra e Unionit Evropian në Kosovë, Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sporteve, Ministria e Integrimit Evropian dhe Ministria e Punëve të Jashtme . Kafenetë në rrugën e kryeqytetit u shndërruan në një nga “shtetet” e Europës, duke shërbyer ushqimin karakteristik të vendit përfaqësues.

Në ditën e hapjes të pranishëm ishin përfaqësuesit e lartë të Bashkimit Europian, Ambasadorë të pranishëm në Kosovë, përfaqësuesit e Qeverisë së Kosovës dhe personalitete të tjera të njohura të botës së kulturës dhe artit në Kosovë.

Festina Mejzini me stilin e saj, me percjelljen maestrale të Agron Penit dhe Festim Fanaj, solli një stil të veçantë të cilin mund ta hasësh në rrugët e Parisit, Londrës ose Berlinit. Për ambasadorët dhe të pranishmit Festina, një figurë e dashur jo vetëm për publikun shqiptar por edhe atë europian, solli shumë performime të bukura, duke përfshirë edhe stilin ‘street jazz’.

Për momentin jam duke planifikuar një udhëtim për në Skandinavi për t’u angazhuar në një projekt të ri. Kam marrë një ofertë bashkëpunimi si dhe njëkohësisht jam në përgaditje të një kënge të re me kompozitorin Agron Peni, kitarist i grupit Latino Band. Për në verë kam disa oferta për bashkëpunime për t’u angazhuar në bregdetin e jugut në Shqipëri por ende nuk i kam finalizuar planet,” tha Festina Mejzini.

Historikisht, “Dita e Evropës” u vendos të jetë 9 maji gjatë samitit të BE-së në Milano në vitin 1985 për të kujtuar deklaratën e Schuman, Babai i Bashkimit Europian. Ministri i Jashtëm i Francës, Robert Schuman me 9 maj 1950 dha para Komunitetit Evropian të Çelikut dhe Karbonit (European Coal and Steel CommunityESCS, sot European Union – EU/BE-ja) deklaratën e famshme për bashkim të produkteve midis Francës, Gjermanisë dhe vendeve të tjera Europiane. Përveç 9 majit, 5 maji gjithashtu festohet nga disa vende, datë e cila shënon krijimin e Këshillit Europian (Council of Europe), me 5 maj 1949. Me këtë rast, Kosova solli një përpjekte kreative për ruajen e marëdhënieve paqësore europiane.