Dituria

 

Sokol DEMAKU

FILOZOFIJA E JETËS KA KUPTIMIN E PLOTË NË VARGUN E DHURATA LEZO

-këtë filozofi lexuesi do e gjejë në librin e saj met ë ri me peozi “Shiu i dashurisë”, botoj shtëpia botuese Milosao-Gjirokastër

Këto ditë doli nga shtypi libri më i ri i poetës së re nga Kuçova, Dhurata Lezo, pas  librit të parë ”Dhimbja e mosqeshjes” dhe atij prozatik ”30 vjet lumturi”.

Po të ndalemi në ditët e sotme intelektuali i vërtetë jeton në dy botë, atë të ideve dhe atë të realitetit konkret, sepse sipas Platonit ”E bukura është shkelqimi i së vërtetës”. Misioni i shkrimtarit është përshkrimi i relaitetit jetësor, atij realiteti në të cilin ne sot jetojmë. Ky është misioni i tij i shenjtë, një detyrim që e obligon dhe nderon jetën dhe vuajtjen, të arriturat dhe dëshirat. Jeta është e mbushur me befasi, por ne duhet të jemi të pregaditur që asnjë e papritur mos të na befasojë. Para nesh kemi njërën nga mërgimtaret tona që digjet për atdheun dhe fatin e tij, për familjen, të afërmit, farefisin, për dashurinë, baban e nënën. E në vargun e saj është fati i atyre që e braktisin vendlindjen, i atyre që u detyruan dhe ikën në kohë të pa kohë. Kur u reken shtigjeve të mërgimit, braktisën pragun e lindjes, braktisën çdo gjë që kishin krijua me vite. Kemi vargun e saj i cili paraqet dashurinë në format e saj me të buta por edhe me të ashpra kur është fjala tek dashuria dhe mërgimi. Autorja  Dhurata Lezo na vjen para nesh me një tufë poezishë në librin e sajt ë radhës ”Shiu i dashurisë” duke i hymnizuar vlerat e jetës, familjes, dashurisë dhe duke i kujtua ditët e lumturisë rinore, ditët e hares familjare, duke i vu në pahë edhe kohët moderne të cilat i jetojmë larg atdheut.

Nga ajo që prezentohet në këtë libër, kuptojmë se e reja Dhurata Lezo shkruan me ndjenjën e dinjitetit personal duke prezentua ate çka ajo ndjen dhe mabanë në shpirtin e saj dhe me një stil të veçantë bënë përshkrim të gjithanshëm të gjërave të thjeshta e të bukura që njeriu përjeton në jetën e tij, por nuk mungon as ana tjetër e medlajes pra edhe vujatja, hidhërimi, sepse autorja është vetë përsonazhi i poezisë që në shpirt përjetoj këto çaste edhe hareje edhe deshprimi. Të njohësh, të përjetosh, të përjetosh poezinë e Dhurata Lezo, duhet të jesh me trup e shpirt me poezinë e saj në librin ”Shiu i dashurisë”, por duhet ta them edhe këtë se edhe një poezi e vetme do të mjaftonte për këtë njohje dhe për përjetim  të poezisë së saj sikur poezia që i kushtohet (djaloshit të mrekullive) ”Shiu i dahsurise” nga e cila poezi edhe merre titullin  buqeta poetike. ”E bukura nuk vdes kurrë, por shndërrohet në bukuri të tjera” thotë Thomas Bailey Aldrich, e unë mendoj se edhe ajo çka lexuesi do përjetoj në këtë buqetë poetike, dashurie të poetës Dhuata Lezo do jetë e përjetshme dhe e bukurë.

Para nesh kemi një autore që i jep rëndësi poetikës  moderne shqiptare duke patur si personazh qëndror ne poezinë bashkëkohore dashurinë, familjen, mërgimin si një plagë shekullore e kombit e që si duket autorja është kryeprotagonistja.

Por përgjithëshmëria poetike e Dhurata Lezo, i tejkalon kufijtë e racionales dhe ka hyrë në zikzaket e një iracionalitetit, në nje vetecje të një ëndërre të kahmoçme, të një ëndërre që autorja mban në shpirtin e saj, të një ëndërre që ajo e  zbulon përmes vargut, dhe ndjenjave që ajo shprehë përmes vargut të saj magjik, sepse vargu i shprehurë nga autorja është përjetuar nga vetë ajo dhe thotë shumë, thotë shumë për jetën, dashurinë, mërgimin, sakrificën. E lidhur me këtë do ndalem në një thënje të Rilindasit tonë të njohur i cili thotë: ”Çdo e bukur që ndihet në rruzullin tokësor, është homogjene me bukurinë e shpirtit”. (De Rada)

Folozofija e jetës ka kuptimin e  plotë në vargun e Dhuratës. Ate njeriu e ndjenë në komponim dhe me metaforën e përdorurë për mrekulli nga autorja. E hasim këtë pothuaj në shumicën e poezive të këtij vëllimi.

Autorja i qaset jetës shpirt hapur, me entuziazëm të pashoq e këtë e vërejmë tek poezia “Jeta e vërtetë”. Qëndrimet janë kufizime, ashtu si autorja i pranon kufizimet në shijimin e jetës, në përvojën, në jetë dhe filozofin e jetës. Ku autorja thotë:

“Por një gjë është e sigurt;

Atëhere përqafimi më s`do ndërpritet

nga ankthi, pritja, rënkimi. Atëhere, për

herë të parë sytë do qeshin...”

Kjo nuk do të thotë se këtë ka për ta vërtetuar jeta, por mendja  do të provojë të gjejë rrugëdalje e domethënie, argumente që e përmbajnë këtë, kjo është filozofija bashkëkohore e jetës dhe të jetuarit.

Kur ke qëndrim të caktuar ndaj jetës, atëherë edhe jetës i jep kuptimin . Jeta është e gjerë, e ka abticat dhye zbaticat e saj nga çfarëdo qëndrim që njeriu ka në kokë.

Këtë e shofim më së miri tek poezia:

Le të ketë

“Le të ketë ca diell

Pas shiut të ftohtë të fytyrës

Së lodhur nga pritja, monolgu, dimri i vetmisë

Le të ketë ca qeshje

Që fshijnë rudha mërzitjesh”.

Vazhdojnë  ecjet e vargut, vazhdojnë, bezdisjet  e protagonistës së vargut, pra autorës në shëtitje pa e larguar asnjëherë shikimin nga kjo ngjarjet magjepse, në dashuri, famililje, mërgatë, sepse ka frikë se edhe për një çast ta largoj shikimin do të i ikë madhështia nga sytë, do e humbas ate cka ajo mban në shpirt, ate cka e ndjen se duhet ta ketë pran. Sepse me shumë adhurim i këndon në vargun e saj dashurisë, të dashurit që ndoshta nuk i dihet... Por si duket autorja është pakëz sa e ndrojtur dhe e prekur nga kjo, sepse na shpreh një pesimizëm në shumë vargje të saj kur ajo i këndon dashurisë. Në përshtypje të parë të duket kjo një gjendje përhumbjeje, por jo, zbrazëti assesi, por, përmbushje, sepse autorja është reale me vargun e saj. Në një moment mundohet ta kapë këtë madhështi me vargun e saj, dhe se ia arrinë ta paraqes ashtu si ajo e ndjenë në shpirt gjendjen e saj, dashurinë, ndjenjen e miqesisë dhe humanizmit të shpirtit. Por nuk është e lehtë jeta. Gjithçka e bukur është vështirë të pasqyrohet ashtu siç është në esencë!...

Arrati

“Një gur zemrës po i vë

Për të ikur tutje sherrit, thashethemeve provinciale

Llafazanërisë banale, idiotizmit të kot fanatik...”

Qëndrimi optimist i autorës ndaj sfidave që na i parashtron jeta, pra prirja e individit për t’i parë gjërat nga këndvështrimi vetijak, për t’iu qasur jetës me plotë gjallëri e hare, me guxim e besim në vete, me siguri e vendosmëri, pa pasur frikë nga vështirësitë që mund t’i shfaqen si pengesa të mundshme gjatë rrugëtimit të tij drejt realizimit të qëllimeve të përcaktuara është një veprim i dobishëm, në harmonizimin e balancës shpirtërore si burimi i vetëbesimit me efekte shumë pozitive dhe të dobishme, sepse e tham edhe më herët filozoija e jetës teka autorja është në kulmim, është parësore, por na shprehete edhe përmes pesimizmit të saj nga frika se do e humbë gjenë më të dashurë, por prap në vargune  saj mbizotëron arsya dhe optimizmi është mbi të gjitha.

Nga perendia

“Nga perendia do bëhet kjo

Dhe është e tmershme në sytë tanë

Bashkon familje, përmallon çifte

prej kohësh ndarë. Vëllazëri dhe mirëkuptim

dhe brenga s`ka më vend”.

Pra, autorja i gëzohet kësaj dhurate hyjnore, u gëzohet sikur lulja rrezeve të para të diellit, i qaset ditës së re, jetës, me plotë gjallëri, vullnet, besim e vendosmëri, sepse e vlerëson pambarimisht këtë dhuratë hyjnore  dhuruar nga perendia dhe ajo  ndjehet e disponuar, e gëzuar, e lumtur.

Kërkimi i lumturisë është po aq i vjetër sa njerëzimi. Poetë, filozofë dhe teologë kanë vrarë mendjen prej shekujsh për të përcaktuar çfarë është lumturia. Pra edhe e reja Dhurata Lezo në këtë buqetë poetike është në kërkim të lumturisë, të një lumturia të përbashkët, sepse vetmija e ka mudnur çdo ke deri më sot.

“Rrugëtoj natës. Vetëm s`jam

po t`i shtosh kësaj ore

edhe

një tok gjërash të harruara, që,

në mall të çmendur  të shtien”...

Por malli nuk është një dukuri që njeriu e ndrynë në vbetne e tij, edhe pse pasojat e tij reflektohen fuqishëm në botën njerëzore, malli është ndjenjë, ndjenjë e thellë shpirtërore, dhembje dhe dashuri. Kot mundohet ta fsheh ndokush mallin, ai shpërthen në brendi me fuqinë e vullkanit dhe llava e derdhur prej tij është përvëluese.  Atë e ndjen, e përjeton secili në botën e unit të tij, pavarësisht asaja se dikush dikush mundohet ta feshë! E autorja e shprehë në vargun e saj në menyrë të qartë mallin, sepse edhe ajo e ndjen në shpirt, e mundon edhe këtë dhe thotë:

“Tmershëm po gjëmojnë këmbanat e mallit.

Si e zura veten vetëm, qava dhe ika”...

Në kuadër të kësaj vepre ballafaqohemi me vargje të një ndjeshmërie të ëmbël për nënat tona si krijesat më të shtrenjta në botë, për baballarët tanë. Për prindërit tanë që na krijuan dhe rritën me vuajtje e mundime, me sakrificë dhe sot jemi larg naga ata, në momentet kur ndoshta më së shumti u duhemi atyre. Këtu defilojnë vargje kushtuar dashurisë ndaj prindërve, si një ndjenjë e bukur që e përlind botën dhe aurtorja shton:

“Sa kohë pa ndier gëzimin e jetës.

sa kohë, sa kohë...

sa kohë kish kalua pa qeshjen nën mjegull kur

lozje e fshiheshe gërzueshëm, nën prehrin e nënës.

&                       &

“Babai është pensionist

Flokët i ka ngjyer në dritën e hënës

Ecjen e shkujdesur të viteve të shkuara

Koha ia ka shndërruar në tkurrje të këmbës”

Në këtë kontekst nuk mungojnë as vargjet për Shqipërinë tonë dhe shqiptar e shqiptare që ka kohë kanë lenë bjerrë tokën e atit dhe memës dhe bredhinë rrugëve të botës.

“Si u shpërngulen keshtu

Nëpër toka të huaja dhe njerëz të huaj

Si ikëm kështu

Prej zemrës dhe qiellit shqiptar

U shpërngulëm kaq larg...

Nga leximi i këtij libri mund të konstatojmë me plotë kuptimine e  fjalës se kemi të bëjmë me një buqetë peotike të poetës Dhurata Lezo e cila me magjin e shpirtit të saj dhe ndjenjës që del  dhe shpërthenë nga brendia e këtij shpirti nuk është thjeshtë një ndjenjë filozofike por një realitet në të cilin  ka jetua dhe jeton edhe sot autorja. Ajo synon për të  spikatur drejt një filozofie sociale të kohës e mbarsur me brengat dhe problemet e saj në kohën bashkohore, në kohën moderne. Ndaj dhe autorja e kësaj përmbledhjeje bazohet në përjetimet, pesimet, vuajtjet dhe që pasohet shpesh nga një meditim i thellë për hallet e te rinjëve sot e ku personazh i këtyre peripetive është vetë autorja e buqetës poetike.

 

BLERTË A.PREBREZA, KA NISUR UDHËN E LETËRSISË…

-Përurohet libri i dytë në prozë, “Fati dhe stinët”-

Nga: Prof. MURAT GECAJ

publicist e studiues-Tiranë

Nga e djathta: Xh.Mjeku, B.Prebreza e M.Gecaj (Tiranë, 11 maj 2013)

1.

Një telefonatë e paparitur në banesën time, më bëri të ngrihem si në “alarm”. Kolegu e miku im, shkrimtar e publicist nga Prishtina, Xheladin Mjeku, në mbrëmjen e së shtunës më informoi se, pas një ore, do të përurohej një libër i ri, me autore një krijuese nga Fushë-Kosova. Ndërsa shpejtoja të arrija në orën e caktuar, në mjediset e Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë e Sporteve të kryeqytetit, sillja ndërmend disa krijuese femra. Rasti e ka sjellë, që kam marrë pjesë në përurime ose dhe kam shkruar për librat e tyre të rinj. Me nderimin dhe kënaqësinë ndaj punës e talentit të shprehur, në ato botime, me poshtë po i renditi emrat e tyre. Siç vërehet lehtë, shumica e tyre jetojnë dhe punojnë në emigracion, gjë që shprehet, me mall e dhimbje edhe në krijmtarinë e tyre. Ato janë: Enkelejda Kondi (Francë), Raimonda Moisiu (Nju Jork), Alketa Dervishaj (Tiranë), Dëshira Haxhi (Greqi), Vilhelme Venari (Vlorë), Zyrafete Manaj (Suedi), Belantina Venari (Elbasan), Makfire Canolli (Nju Jork), Enxhi Bardhaj e Anila Dahriu (Itali), Lumturi Ymeri-Bersava (Tiranë), Shadije Hotnjani (Gjermani), Shefqete Gosalci e Albulena Pllana (Prishtinë) e të tjera.

Salla, ku ishte organizuar përurimi, kishte gjallëri të veçantë. Përveç krijuesve të shumtë nga Tirana, ndodheshin nga media e shkruar dhe ajo elektronike. Ndërsa ishin të pranishëm afër 40 shkrimtarë, poetë e publicistë, të adhur posaçërisht nga Prishtina e qytete tjerë të Kosovës dhe shumica e tyre nga Fushë-Kosova, ku jeton me familjen, e reja krijuese, Blertë A.Prebreza. Ndër ta, ishin edhe krijuesit Xheladin Mjeku, Nebih Bunjaku e Ismail Simnica dhe mungonte, sigurisht “me arsye”, poeti dhe publicisti i njohur nga ajo krahinë, Skënder Zogaj, për të cilin u dërguan përshëndetje të përzemërta. Por, ndoshta, do të ishte i pranishëm aty edhe krijuesi i talentuar dhe i paharruar, Adem Berisha-Gjurgjeviku, sikur të mos ishte ndarë përgjithnjë e tragjikisht nga jeta, pikërisht një vit më parë!

Mirëseardhjen, në atë tubim festiv, ua uroi të ftuarëve jo vetëm Blerta, por dhe disa pjesëtarë të tjerë të familjes: i jati, Arsimi e xhaxhai dhe dy motrat.

Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria…

2.

Fjalën e hapjes e mbajti redaktori i librit të ri, me novela ose skica, “Fati dhe stinët”, Demir Gjergji. Pastaj, me radhë, u ndalën në vlerat e këtij botimi, krijuesit e njohur: Asllan Qyqalla, Behar Gjoka, Izet Hoti, Rexhep Shahu, Hysen Ndreu, Kozeta Zavalani, Nazmi Bitri, Fahri Fazlliu, Xhelal Lufta, Shefqete Gosalci. Emocione shkaktoi edhe fjala, në emër të familjes, nga motra e Blertës, Rina. Ndërsa u ndoqën me interes edhe recitimet e pjesëve të këtij libri, nga Agim Xheka. Si zakonisht, në fund u shprehi falënderimet e përzemërta, si folësve dhe pjesëmarrësve, autorja e librit, Blertë Prebreza. Po kështu, ajo falënderoi familjen e saj për mbështetjen, që i japin në udhën e gjatë të krijimtarisë.

Pastaj, autorja ua dhuroi pjesëmarrësve, me shënimin e saj të ngrohtë, librin e ri dhe së bashku morën pjesë në koktejin e rastit. Në këtë tubim të bukur dhe mbresëlënës, pjesëmarrësit bënë mjaft fotografi, për kujtim.

Kopertinat e librit të ri

3.

Blerta ka lindur më 22 nëntor 1993, në Prishtinë. Dëshira për të krijuar i lindi që në shkollën fillore “Selman Riza” të Fushë-Kosovës. Shpesh herë, është aktivizuar në veprimtaritë e ndryshme kulturore-artistike, që janë organizuar aty dhe u dallua me krijimet e para të saj. Për këtë arsye, ka merituar “Mirënjohje” dhe vlerësime të tjera.

Kënaqësi e veçantë për të, familjarët dhe mesuesit e nxënësit e shkollës së saj, ishte publikimi i librit të parë me tregime, “Hija e dritës”, nga SHB “Sas” e Prishtinës, në vitin e kaluar. Por ajo nuk u ndal me kaq, në udhën e bukur e të vështirë të letërsisë. Kështu, sivjet përzgjodhi pesë novela ose skica dhe i paraqiti në SHB “Ada” të Tiranës, me drejtor Roland Lushin. Kujdesi i përbashkët, bëri që edhe ky libër të shihte dritën e botimit. Kështu, Blerta arriti të merrte përgëzime e vlerësime, në përurimin e organizuar dje, në Tiranë. Ndër të tjera, krijimet e saj shquhen për aktualitetin e tyre dhe ndjenjat e holla, që i përshkojnë.

Siç u pohua aty, krahas vazhdimit të maturës, tani Blerta po punon për përfundimin e një romani. Gjithashtu, e vijon bashkëpunimin me gazetat e Kosovës, si “Zëri”, “Koha ditore”, “Kosova Sot” etj. dhe është pjesëmarrëse në emisione të ndryshme, në radio e televizion.

E urojmë sinqerisht këtë autore të re, për vendosmërinë e saj, në udhën e krijimtarisë, duke e konkretizuar këtë punë edhe me botimin e dy librave të parë!

Tiranë, 12 maj 2013

 

Poezi e pjekur me Diell Kosove

Ende më shastiset kujtimi, për ferrin që binte në këtë qytet/ e hapeshin portat e vdekjes/ çerberët merrnin përkrahu/ ëngjëjt me sytë e urtë qielli/ e lotët e nënave të shkreta/ u shndritnin rrugët për në parajsë/... Nga poezia "Kujtim i shastisur".

Kozeta Zylo

Sot mund të marrësh dhe të japësh dhurata të ndryshme nga miq dhe shokë, por një dhuratë që ka librin brenda ka dhe pjalmin shpirtëror.  Pastaj është në shijen e lexuesit apo të kritikës se si e përzgjedh dhe e shijon librin. Eshtë interesant se ndonjëherë vetë librat kanë tituj me shkronja të flakta dhe ti si lexues digjesh brenda vargut të poezisë dhe autori bëhet frymë në "Oaze palmash të djegura", titull simbolik i librit shkruar nga poeti prej Prishtine z. Sadik Krasniqi.

Si gjithë të larguarit fizikisht nga Mëmëdheu që mendjen dhe zemrën e kanë lënë atje, ashtu dhe Krasniqi me metaforën e ikanakut poet, e ka hapur librin me Lutjen e zemëruar, "Ikjes sime" si: Ikjes sime mos i hidh dhe varri/ që hija e mbetur të mos ketë erë vdekjeje/ në një çast bëhu drite ylli/ Pena poetike lëviz në gishtrinj prej fryme dhe jep amanetin e burrit:  Se unë nuk kam ikur, une jam atje përjetësisht në tokën time... Ndërsa ati i tij, endet me shpirt në parajsë, nga ku e përshëndet me krahët prej mjegulle, ku pallton s'ia merr era do të shkruajë biri poet për babain e tij të shtrenjtë.  Dhimbja e çdo të ikuri nga ajo tokë është e çarë, e çarë gjaku që nuk mpikset kurrë, ndaj Krasniqit nga etja që ka i çel një plasë në sy që të shikoj qiellin e Kosovës...

Ç'nur të bukur merr metafora në këto poezi kaq të ndjera dhe drithëruese për lexuesin!  Poetët janë të ndjeshëm, ose ndoshta e shprehin më shumë me vargun poetik.  Duke lexuar ndalem tek poezia homazh për mërgimtarin Bashkim Ismaili i cili fatkeqësisht është ndarë nga jeta.  Sa dhimbje të tilla mbajmë mbi shpinë, ato dublohen kur je larg, larg...nëntë male kaptuar...  Poezia mbushet me lot burri dhe jep momentin e fundit të mërgimtarit, të ndjerit Ismaili i cili lutet të jap shpirt në Kosovë tek nëna e tij, i cili ndjen se:

"do ja mbyllë sytë ajo, me pëllëmbë ëngjëlli"...

Ndërsa poezia "Kurbetçarët" me theksin dialektor jep lëvizjen e mërgimtarëve si dallandyshet që shkojnë me pranverë në sy, nga oaza me palma të djegura, por vajtimi i tyre i ikjes larg i kthen në qyqe, sepse s'gjejnë askënd çfarë lanë dikur... Askush nuk mund të krijojë aq bukur sa poeti që ka përjetuar çdo gjë në vendlindjen e tij, këtë kam ndjerë tek kapitulli "Perde loti", saqë pakuptuar më dukej sikur drita e shikimit më errej ngase përballë kishja poezitë të veshura me perden e zezë të pushtimit dhe ja si shkruan poeti: ç'm'u kujtua nata e gjatë pesë shekuj mbi Kosovë/ me këtë hënë të zezë si hiri i ferrit... Ai mes imagjinatës dhe reales jep fushën e zezë të dikurshme të Kosoves me krahasime aq të goditura si fijet e barit me shigjeta me helm... Megjithatë poeti paralajmëron se duhet të jemi të kujdesshëm edhe pse s'ka më fusha të vdekura me agime të pafrymta, poeti duket si një dre me sy ëngjëlli, por gjahu i zi mezi pret t' i ngulë dhëmbët në trupin e brishtë...

Ndërsa në kapitullin me poezi "Kujtim i shastisur" poeti e ngjall vargun me metafora të mbarsura në stuhi dhe në memorjen e çdokujt duhet të jenë martirët e Lirisë që ende nuk ju janë gjetur eshtrat pas luftës së Kosovës.   Krasniqi kujton se: Ata nuk duan të mbeten jashtë Atdheut/ vetëm në baladat me kumt të zi/ vetë e lava e vetë e kjava/ Por eshtrat e tyre flasin, kanë shpirt, ata kthehen si lule gjaku në vendlindjen e tyre.   Duke lexuar këto poezi që kanë dhimbje të padurueshme kockash autori të kujton qysh në lashtësi poemën e Pitagorës në të cilën shkruhet: “Ndero zotat, ndero të vdekurit, ndero prindërit!”.  Këtë frymë tejet njerëzore gjen në të gjitha poezitë shkruar nga poeti prej Kosove Sadik Krasniqi.  Autorit duket sikur i ka mbirë në sy dhimbja, sa dhe pulëbardhat e Tivarit bien të mekura kudo, nga era e patharë e gjakut, ato meken dhe bien plasur mbi valë apo shkëmbinj me vela.  Ato i ka dhënë figurativisht si plisat e shqiptarëve të vrarë.

Autori më tej kujton Kodrën e kafkave, një vend që quhet Goli Otok ku vriteshin dhe persekutoheshin shqiptarët e dënuar politikë.  Ai e ka veshur ishullin me këmishën e vdekjes djegur dhe përvëluar nga plumbat...  Si lexuese herë herë të çon në një botë të frikshme, në një botë kafkash, ku korbat e zeza enden kufomash dhe ju nxjerrin sytë të vdekurve...  ndërsa bota me ngjyrë të ndryshkur hesht përballë krimit, por pena e poetit s'hesht aspak, ajo vë gishtin mbi plagë dhe shëron paksa me metafora malli dritëzuar nga loti i burrit... Poetit i shastiset në sy kujtimi i zi si bar i hidhur, për ferrin që endej dikur në këtë qytet.  Ai pa nga afër portat e vdekjes, bebet që i vriste shkjau në bark të nënës, tmerret pafund të qytetit të tij.  Janë vargje që këdo që i lexon e zënë drithmat, dhe prushi bëhet i zi s'mund t'i ngrohë nëse krimet nuk dënohen, ndryshe ato paraqesin rrezikshmërinë e përsëritjes...

Me vargje pikëlluese ka dhënë gjëmën e ikjes, ndarjen dhe pritjen e të dashuruareve, por shpesh ndodh që vashat të thinjen nga pritja.

Ato e kanë prerë gërshetin e thinjur shkruan poeti dhe e kanë bërë fjongo të bardhë për jetën e zezë të pabashkuar... Antitezat e përdorura mjeshtërisht e bëjnë dhe më poetike poezinë e shkruar në këtë libër.  Një poezi interesante është ajo kushtuar bashkëshortes së tij, Burbuqes, që si lulja e bukur me ngjyrë Vjollce, i çelte në shpirt sythi i dashurisë, edhe pse poeti nuk e ka gëzuar çdo ditë, ngase në kopshtin e tyre ka pasur shpeshhere brymë...erë lufte... Megjithatë dashuria i ka bërë si dy mbretër, i ka bërë të puthen në shi si të marrë, herë duke qeshur, herë duke qarë...

Një hymn poetik janë dhe poezitë për Nënën.  Si lexuese merr një ndjesi të veçantë gati-gati hyjnore kur biri poet i thur vargje aq të ëmbla dhe të ndjera nënës së tij të dashur dhe ja si i këndon:  Në mokrën e gjakut/ bluaj grurin e beftë/ u fryj gishtrinjve të përmjellur/ në qiell fytyrën e nënës shoh/  Në dritaren me xham të thyer/ gjej një kore të harruar buke si dora e nënës/ e marr në dorë e puth si ikonën e shenjtë/ e në krah më prek përmallshëm rrembi i ftoit që ajo ëmbëltoi/... Duke përfunduar, poeti Krasniqi të kujton shkrimtarin nobelist në vitin 2002 me origjinë hebre Imre Kertész i cili thotë se: "I believe in writing, nothing else; just writing".

Kështu pena në dorën e poetit Krasniqi të ben të kuptosh se ai beson në atë çfarë shkruan, ngase ato janë vetëm përjetimet e tij aq të vërteta dhe plot dhimbje. Autori Krasniqi nëpërmjet librit "Oaze palmash të djegura" është dëshmitar për atë çka kaloi Kosova martire.  Ai i ka përjetuar ato me tmerre, ndaj rrëfimet e tij me art poetik jane të domosdoshme.  Kujtesa e tij nuk mërgoi bashkë me të ikurit, ajo e ka folenë atje, atje ku u ndërtua qëkur lindi njerëzimi në shtëpinë e Nënë Lokes Kosovë... Poezia e Krasniqit është e ardhur mirë, është një poezi e pjekur me Diell Kosove.

 

 

NJË “FJONGO” E MIQËSISË SHQIPTARE-SUEDEZE

(Në Boras, përurohet libri “Me zemër në vendlindje”, me autor prof. Murat Gecaj)

Nga: Bahtir Latifi

 Nga e djathta: B.Latifi e M.Gecaj (Goteborg, prill 2012)

Në qytetin e Boråsit, në Suedi, jetojnë afër 2.500 bashkatdhetarë, nga Kosova dhe Shqipëria, si dhe vende tjera të banuara me shqiptarë. Ardhja e tyre filloi qysh herët, para 20-30 vjetësh dhe vijon deri në ditët e sotme. Që nga ajo kohë, bashkatdhetarët tanë nuk u ndalen asnjëherë për t’i sherbyer Atdheut të vet, në mënyra të ndryshme. Ata  dëshmuan shumë herë, që nga ardhja e tyre e deri tani, se si ata punojnë për vendlindjen e tyre dhe ndihmojnë në çështjen kombëtare shqiptare. Kjo tregon, se sa janë të dashur për vendin, ku lindën dhe u rritën ata vetë, që nga ajo kohë dhe më pas, për t`u larguar drejt mërgimit, por pa dashjen e tyre.  Mërgimtarët nuk e harruan vendin e tyre dhe nuk do ta harrojnë kurrë. Këtë gjë ata e dëshmuan  me punën e tyre të përditëshme, me veprimtari arsimore e  kulturore etj., duke mos harruar asnjëherë nga kanë ardhur, ku e kane vendin, udhën, kulturën, si dhe traditën shqiptare . Pra, u bënë pjesë e historisë së vendlindjes, me ndihmesën e dhënë, në forma të ndryshme.

Edhe bashkatdhetarët e qytetit Boras, në Suedi, e bëjnë një gjë të tillë, duke ndihmuar për vendin e tyre, pa  kursyer asgjë. Që nga viti 2007 e deri sot, shqiptarët në këtë qytet u bënë më me zë, se kurrë. Ata hapën Qendrën Kulturore Shqiptare “Migjeni”. Në kuadër të saj, filloi një revistë, e quajtur ”Dituria”, me tematikë për fëmijët e të rinjët, si dhe për prindërit shqiptarë në mërgatë. Revista del një herë në muaj dhe shpërndahet falas për bashkatdhetarët tanë. Ajo shkon nëpër qytetet e  Suedisë, ku jetojnë shqiptarë, si dhe në disa vende të Europës e Botës, si në Kosovë e Shqipëri.

Një vit më vonë, pra më 2008, filloi nga puna edhe Radio”Dituria”, po ashtu nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”. Pikrisht në 5-vjetorin e QKSH ”Migjeni” e revistës “Dituria“, që u mbajt një vit më herët, u tubuan në Boras shumë bashkatdhetarë, autorë librash, personalitete të ndryshme të arsimit, kulturës e letersisë, si nga Suedia, Kosova e Shqipëria etj. Ndër mysafirët e ftuar për këtë ngjarje, ishte  dhe një grup miqësh nga Tirana: prof.Murat Gecaj, shkrimtari Viron Kona, publicistja Kozeta Hoxha dhe arsimtarja Kadrije Gurmani.

Gjatë kësaj vizite, ata qëndruan katër ditë në qytetin Boras, ku u mahniten me gjithçka, që panë dhe përjetuan për atë kohë, duke vizituar për herë të parë vende të ndryshme, në takime me miq suedezë e shqiptarë etj. Kontaktet me njëri-tjetrin, më parë, ishin për ndonjërin vetëm përmes Internetit dhe jo fizikisht, sikurse kësaj radhe.

Nga kjo vizitë mbresëlënëse, tashmë në librin e ri, “Me zemër në vendlindje”, me autor prof.Murat Gecaj, mund të lexosh krejt çfarë ai dhe kolegët kishin parë e përjetuar. Ishte hera e parë, që ai e vizonte një nga shtetet skandinave, siç ishte  Suedia.  Në librin e tij, dokumenton se qenë takime të bukura e të paharruara, të këndëshme, me miq e shokë. Nga vizitat e ndryshme, nguliti në kokë krejt, çka ai kishte parë e përjetuar .

Kështu, nga kjo, prof.Murati dëshironte që të gjitha përshtypjet, që mori nga Suedia, t’i publikonte në një libër. Këto i bëri ai  për ta kujtuar atë kohë të paharruar , për t`u treguar edhe të tjerëve, për mes librit “Me zemër në vendlindje“, si dhe për t’i falënderuar miqtë suedezë e ata shqiptarë për pritjen, që ata u bënë mysafirëve nga Shqipëria, me rastin e 5-vjetorit të QKSH “Migjeni” dhe revistës “Dituria”, në Boras.

Libri flet, pra, shumë rreth vizitës në Suedi, për takime me njerëz të ndryshem dhe mosha e profesione të larmishme, me miq e kolegë të dashur. Më tej, vazhdon të tregojë autori në këtë libër, për  vizitat e mëherëshme, nga miqët suedezë e shqiptarë, në Durrës e Tiranë, komunikimet me bashkatdhetarë, biseda te ngrohta e letra përshëndetëse, falendërime, si dhe fotografi nga më të ndryshmet  e shumëçka tjetër.

Në festimet e 5- vjetorit të radios ”Dituria”, në Boras, që u  mbajt më 30 mars 2013,  ishin musafirë nga Tirana, por kesaj radhe jo edhe prof.Murat Gecaj. Ndërsa këtë  herë ai solli dhuratë librin e tij më të ri,  “Me zemër në vendlindje”, përmes Viron Konës e Petrit Xhajës, të cilët ishin pjesë e manifestimit tonë kulturor.

Në mesin e disa librave, që u përuruan nga Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesëve  Shqiptarë, në Suedi, me kryetar Hysen Ibrahimin dhe anëtarë të tjerë të kësaj Shoqate, që ishin aty mysafirë,   u bë edhe përurimi i këtij libri, për të cilin folëm, shkurtimisht, edhe më lart.

Ne e falenderojmë nga zemra prof .Murat Gecaj për librin, që ua kushton bashkatdhetarëve shqiptarë në Suedi, si dhe miqëve sedezë. Urojmë që ai të ketë jetë të gjatë dhe suksese të njëpasnjëshme.

Faleminderit, prof.Murat Gecaj !

 

Kopertinat e librit…

Në përurimin e këtij libri foli shkrimtari i njohur, Viron Kona. Më  poshtë po  japim edhe fjalën e tij, për librin e prof.Gecaj, të mbajtur në Boras, në ditën e 5 –vjetorit të radios “Dituria”:

“Duke qenë i ftuar nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras të Suedisë , në festimet e 5-vjetorit të krijimit të revistës ”Dituria” dhe 4-vjetorit të Radios ”Dituria”, në prill të vitit të kaluar, prof.Murat Gecaj është nxitur të shprehet ndjeshëm , me respekt dhe me shumë dashuri , për ato festime dhe për aurelën, që i ka shoqëruar ato, në Shqipëri dhe në Suedi .Këtë gjë, ai  e ka realizuar bukur, përmes faqeve të librit më të ri të tij, ”Me zemër në vendëlindje ”(Shenime nga Suedia), i cili u publikua para ditëve në Tiranë.

Kur i lexon , varg njëri pas tjetrit, shkrimet e librit të krijojnë përshtypjen e një buqete me lule të shumëllojshme e të freskëta, të lidhura me ”fjongon” e miqësisë shqiptare-suedeze, por dhe mikpritësve suedezë, të cilët iu gjendën pranë vëllezërve tanë nga Kosova , në ditët e tyre më të vështira , kur mbi ta veproi me egërsinë më  më të madhe, gjenocidi serb.

Në shkrimet e këtij libri, pasqyrohen dhe vlerësohen dukuri , episode, dhe ngjarje , veprimtari miqësore shqiptare-suedeze dhe ndjenja atdhedashurie, për vendlindjen Kosovë dhe Shqipërin. Por shprehen edhe meditime rreth asaj, çfarë prof.Gecaj ka përjetuar e ka ndjerë , në ato ditë të qëndrimit dhe të vizitave në Boras e Goteborg të Suedisë mike.Gjithçka është parë dhe shkruar nga këndëvështrimi i një publicisti të sprovuar .Me penën e artë të tij, autori gjen rastin të shprehet bindshëm, argumentues dhe bukur për Suedinë e zhvilluar dhe të përparuar. Njëherazi, shkruan me një gjuhë zemre të ngrohtë edhe për ato vlera thellësisht njerëzore, që e shquajnë popullin suedez.

Cilido lexues i vëmendshëm vëren se ngjarjet, episodet , shënimet , përshtypjet , skicat, reportazhet e bisedat dhe e tërë ngrehina publicistike e paraqitur mjeshtërisht në faqet e librit, ka një bosht, rrezaton një subjekt: Jetën e suedezëve dhe të shqiptarëve , me banim në Suedi; jetën aktuale, mardhëniet e natyrshme dhe tepër njerëzore e miqësore, të krijuara ndërmjet tyre, për një ardhmëri të sigurt; për fëmijët, familjet dhe vazhdimësinë e jetës. Përmes gjinive të ndryshme publicistike, libri pikëzon dhe veçon episode dhe ngjarje, portretizon tipa dhe karaktere njerëzish, shqiptarë dhe suedezë, të moshave dhe profesioneve të ndryshme; vë  në dukje e vlerëson dhe gjithçka e bën në mënyrë tepër shprehës, figurative dhe emocionuese.

Libri  nisë me lajmin e udhëtimit për në Suedi, nëpërmjet ftesës së veçant të Qendër Kulturore Shqiptare ”Migjeni” në Boras;me udhëtimin ajror drejt Veriut të Europës , në vendin e dikurshëm të vikingëve, kurse sot të suedezëve të zhvilluar, të përparuar dhe shpirtmirë, me botë të pasur njerëzore.Vijon libri me shkrime për brendinë e festimeve të 5-vjetorit të revistës”Dituria” dhe 4-vjetorit të radios ”Dituria ”. Por gjejmë në libër edhe vazhdimësinë e lidhjeve të autorit me kolegë e miq të tij në Suedi , si me anë të Internetit, por dhe nga takimet me ta, në qytetin e Durrësit dhe në Tiranë.

Nëpër faqet e librit kalojnë emra njerëzish, të moshave e profesioneve të  ndryshme, shqiptarë e suedezë , fëmijë , nxënës shkollash ,mësues e mërgimtarë të thjeshtë, personalitet të artit e kulturës, miq dhe dashamirës të Shqipërisë e Kosovës; autoritete vendëse, gazetarë, shkrimtarë, artistë, studiues ...Emrat e tyre bëhen të njohur nga autori, me respekt e dashuri; ata portretizohen dhe paraqiten bukur, me të veçantat e tyre, me vlerat dhe me mesazhet që përcjellin, nëpërmjet tregimeve, ndodhive, bashkëbisedave të ngrohta e të sinqerta. Nga njëra faqe në tjetrë , lexuesi miqësohet me t , si me njerëz, që ka mall e dëshirë t`i takojë e t`i njohë më nga afër.

E bën tërheqës librin, fakti se ai është shkruar me një gjuhë të pastër letrare e drejtshkrimore, me larmi, ngjyrime e nuanca emocionale, me stil tërheqës dhe origjinal. Gjithashtu, e bën edhe më të plotë librin, pajisja me fotografi njerëzish, vendesh, peisazhesh dhe pamjesh, nga vizitat në Suedinë e bukur, si dhe nga takimet vazhduese, në Durrës e Tiranë.

Do të jetë vetë lexuesi, ai që do ta bëjë vlerësimin e librit ”Me zemër në vendlindje “(shenime nga Suedia), me autor prof. Murat Gecaj. Por, me këtë rast, e urojmë dhe e përgëzojmë atë, për këtë botim të bukur, mbresëlënës e domethënës!”

 Boras, prill 2013