Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Ismet Hasani: Poeti Remzi Basha - një “Naim i Vogël”

Nga Ismet Hasani

Poeti Remzi Basha - një “Naim i Vogël”

Me rastin e promovimit të librave të Namik Selmanit & Remzi Bashës,

 

Ismet Hasani

 

Fjalë rasti nga z. Shyqyri Kuqi

Të nderuar organizatorë të kësaj veprimtarie prestigjioze e mbresëlënse!

Të nderuar miq!

Tani sa po paraqes këtu pranë jush, në mënyrën më të thjeshtë, siç bëjmë zakonisht në aktivitetet promovuese dhe, kjo nuk do më plotësonte ndërgjegjën se e kreva detyrën. Jo!

Edhe pse jemi mbledhur ashtu thjeshtë, pastër e bukur, në mënyrën tradicionale, me përfaqësuar ndër shqiptarët e të dyja anëve të Drinit, do të parashtroja që në fillim fatkin që akoma nuk po dijmë të vështrojmë çartë mbi atë që është brendi e krijimtarisë dhe traditës tonë, duke qenë se njerëzit vepërmirë të Kombit tonë, atdhetarët dhe veprimtarët, krijuesë dhe novatorë të mendimit alternativ drejt aspiratave tona, pra, thënë shkurt, princat e kombit shqiptarë i kemi midis nesh dhe bëjmë shumë pak për ta.

Veprimtarët që organizuan sot, në përkujdesjen e Kryetarit të Komunës së Therandës, në mbështetjen e krijimtarisë letrare të shkrimtarit, poetit dhe profesorit të gjuhës shqipe z. Naim Selmanit, këtij djali të Çamërisë Martire dhe bashkëvendësit tonë z. Remzi Basha, ashtu thjeshtë dhe urtë, t’i bëjmë nderin veprave mbresëlënse dhe njerëzve të tillë, që sakrifikojnë mjaft nga jeta e tyre për t’i shërbyer popullit të vet, me veprat karakteristike deri në trajtimin e karakterit studimor të vlerave tona fundamentale, të cilat na bëjnë të ndihemi mirë për Çështjen tonë Kombëtare.

Fakti që jemi të gjithë së bashku në këtë sallë, nga Veriu dhe Jugu i Shqipërisë, mblidhemi për t’i kujtuar vlerat e krijimtarisë tonë dhe mëtojmë  se jemi të gjithë një, nga Molla e Kuqe deri në Prevezë, nga Manastiri deri në Durrës.

Né u takojmë trojeve tona iliro-shqiptare.

Nuk është problem thjeshtë se jemi mbledhur këtu të promovojmë një liber të Namit Selmanit apo Remzi Bashës, një libër është një libër, por një krijimtari e tërë, kudondodhur, në të gjithë Hapsirën Shqitpare, merr vlerat e një kontributi Gjithëkombëtar, pa marrë parasysh që paraqet interesat e një apo më shumë individëve, bëhet pjesë të tërë Kombëtares.

Pasuria e veprimtarisë së Namik Selmanit dhe Remzi Bashës është shumë e gjërë, e larmishme, e pse jo e lakmueshme nga kolegët e tyre këtu dhe jashtë këtuhes, duke dhënë paraqitjet e krijuesve mjaft të përkushtuar, punëtorë e mjaft këmbëngulës, hulumtuesë, gazetaresk dhe artistikisht në kufijtë e profesionit, miq të të gjithë shqiptarëve, duke vlerësuar faktin se prania e tyre ka qenë gjithënjë e përhershme, duke i dhënë vlerat e vërteta krijimtarisë dhe traditës shqiptare, në thellësinë e shekujve, duke reshtuar në fushën e princave shqiptarë.

Të flasësh sot për një libër apo dy që po promovohen, apo gjithë arsenalin krijues, na duhet hapsirë dhe kohë e bollshme, andaj po ndalemi në këtë: krijuesve Namit Selmanit dhe Remzi Bashës iu urojmë suksese në veprimtarinë letrare dhe të gjithë krijuesve të rreshtohën në fushën e princave të kombit dhe të gjithë së bashkë TA BËJMË SHQIPËRINË!

*Nga e majta: Namik Selmani, Remzi Basha, znj. Margareta Xhepa, Shyqyri Kyqi, z.Bytyqi

z. Hyqmet Hasko nga Tirana: Ndjehëm jashtë mase i emocionuar që jam para jush, jo vetëm si një poet i thjeshtë nga Tirana, por pse qëndroj para dy krijuesve që kanë një potencë të madhe artistike: Namik Selmanit dhe Remzi Bashës. Por ndihem gjithësesi edhe i gëzuar, që tashmë nuk jam  në Tiranë, po jam në Kosovë, jam në shtëpinë time, jam në tokën time. Kjo më gëzon.

Isa Boletini e Ismail Qemali,

Si syni pranë synit,

Si mali pranë malit!

znj. Margareta Xhepa, aktore: Jam për të dytën herë në Suharekë për poezinë, se kam qenë edhe një herë më parë. Gërshetimi i tyre: Namik Selmanit dhe Remzi Bashës na ka çua të një qëllim: me ngacmime poetike të Kombit Shqiptar. U gëzova para tre ditësh kur paraqitej lajmi se Bilal Xhaferri u bë ”Nderi i Kombit”. Duartrokitje nga të pranishmit. Në  vazhdim, e respektuara znj. Margareta Xhepa lexoi poezi të poetëve Namik Selmani dhe Remzi Basha. Duartrokitjet në sallë nuk pranin/pushonin.

Znj. Qibrije Hoxha, e ardhur enkas nga Suedia:

Të nderuar pjesëmarrës, të nderuar miq dhe bashkëvendës të Remzi Bashës, e nderuara e Madhja, artistja e popullit znj. Margareta Xhepa, të nderuar krijuesë të letrave të artit nga Shqipëria e Kosova, e shumë i nderuar Namik Selmani, që me vargjet e juaja sot na ngjallet emocione jashtëzakonisht të mira!

Më lejoni të përshëndes ish deputeten e Parlamentit të Kosovës znj. Naxhije Doçi, profesorin e nderuar z. Rexhep Doçi dhe znj. Shefqete Gosalci.

Kam nderin dhe respektin që në vendlindjen e tij të flas për vperimtarinë e z. Remzi Basha, që jeton e vepron në Suedi. Remzi Basha që në rini merrej me veprimtari atdhetare, ishte në ballë të demonstratave për liri dhe pavarësi të Kosovës. Pasojë e kësaj veprimtarie Remzi Basha ndiqet, arestohet dhe dënohet disa herë. Ishte kreator i grevave të punëtorëve të ”Ballkanit” në Suharëkë dhe pasi ndiqet, detyrohet që me familje të emigrojë në Suedi. Por, shperngulja nuk ndryshoj përcaktimet e tija dhe në Suedi i u përkushtua ndihmës për Kosovën, duke organizua bashkëatdhetarët. Qysh në themelimin e degëve të para të LDK-së në Suedi në vitet 1991-95 ishte  Kryetar i Nëndegës për Kontineholm dhe është dallua për kontributin e tij në rrethin e Malmös për FRK, apo siç e njihnin si Fondi i 3%. Në vitet 1995-2000 ishte antar i Kryesisë së Shoqatës ”Kosova” në Malmö, shoqatës më të madhe në Suedi, me pjesën dërmuese të bashkëatdhetarëve në Malmö. Por veprimtaria e tij nuk përfundon këtu, sepse ishte i lidhur me vëllezërit Mikel e Simon Kuzhnini dhe aktivisten Vitore Stefa- Leka, ku iniciojnë themelimin e degës se Lidhjes Shqiptar në botë, e cila edhe sot gjendet. Ishte organizator i Greves se urisë e cila u mbajt ne Malmö për sensibilizimin e popullit suedezë për situatën e rëndë që ishte në Kosovë, si pasojë e terrorit dhe diskriminimit serb. Përveç aktivitetit organizativ  dhe kontributit të madh në fushën e arsimit në mësimin plotësues të nxënësve, ku nga LASH-i në Suedi mbulohej në baza vullnetare nga 270 mësues e arsimtarë shqiptarë të shpërngulur në Suedi. Për kontributin e tij është dekoruar me Mirënjohje nga LASH-i. Është marrë aktivisht me krijimtari letrare dhe ka botuar libra në Prishtinë, Tiranë, Bukuresht. Është i pari shqiptar nga Kosovë që boton në Bukuresht librin me titull: ”Zëri i Kosovës”. Në vitin 2005 botoi disa libra në Prishtinë, e këto janë: ”(Di) Ademat”, ”Kongresi i Lidhjes Shqiptare në botë”, ndërkaq në Tiranë botoi: ”Në tokën amë”, ”Nusja nga Çamëria”, ”Gëzimi i ëndërrave”. Në Suedi ishte antar i Shoqatës së Shkrimtarëve, ku ishte nderuar me Mirënjohje, nga të cilat vlen të përmendet ajo e vitit 2011 me ”Çmimim poeti i vitit 2011” nga Shoqata ”Migjeni” dhe nga ”Nobesku” – revistë që botohet në Bukuresht. Më lejoni të shpreh vetëm përshtypjet e mia si lexuese e pasionuar e poezive të Remzi Bashës. S’ka se si mos  të mberthejnë emocionet kur poeti Remzi Basha me dashuri të pafund shprehet për atdheun dhe, z. Riza Lahi sa bukur shpreht kur shkruan: ”Poeti shkruan për atdheun si një adoleshent që ka ra në dashuri”. Kështu përjetova edhe unë kur lexova librin me titull ”Zjarr në duart e mia” – ku poeti reflekton pasion për Atdheun dhe vërtetë dashuria e pastër prej një adoleshenti është burimi kryesor që buron pashtershëm në pritjet e pafund të lirisë dhe thirrjet për paqe, lavdërimi dhe lartësimi i heronjëve të vet shqiptarë, lartësimin e popullit të vet të lashtë dhe atdheun e vet me mallë dhe dashuri të paskajshme. Te poezia ”Lutje për tokën” poeti lutet për popullin e vet, për shpirtin e njeriut të dalldisur në kohet e çoroditura, lutet për paqe e dashuri dhe bekim, dhe me deshirë do ta lexoja këtë poezi

O Zot, mbaje në duart tuaja mbaje,

Shpirtin tonë në amshim,

Lutu për né, njeriun!

Të dalldisur nëpër kohët e çoroditura,

Paqe në zemra, e jo luftë në shpirtëra,

Jo nuk na duhen, vetëm jetën ta ndryshojmë

Zoti im, shqiptarë, për dashuri dhe bekim.

Amen!

Remzi Basha është njëri nga emrat e shumtë që kultivon letërsinë shqipe në Diasporë. Kultivimi i letërsisë në përgjithësi, dhe kultivimi i letërsisë shqipe paraqet kultivimin e vlerave tona kombëtare. Letërsia në Diasporë jep me tregua se jemi një komb që kultivon vlera dhe jep kontributin e vet në ruajtjen e  vlerave universale njerëzore. Diaspora jonë e organizuar dëshmoi se është pjesë e demokracisë Perëndimore dhe dhënë kontributin e vet në çdo kënd të botës demokratike, e posaçërisht atë të kulturës.

Ky është shëmbulli i Remzi Bashës, i cili bën pjesë në Shoqatën e Shkrimtarëve të Suedisë  dhe bën pjesë ndër emrat e mëdhenj të letërsisë, artit, sportit, në gjithë hapsirën shqiptare.

Të nderuar bashkëvendas, vëllezër dhe motra!

Në kohën kur né mërgimtarët organizoheshim për ta senzibilizuar Çështjen e Kosovës në okupim, as që na shkonte mendja se jemi të shkëputur nga Atdhéu. Veprimtarët, siç është Remzi Basha, një dekadë të tërë, shpirtin dhe gjithë energjinë ia falen Atdheut. Kurrë nuk u larguan nga përditshmëria që mbretëronte në Kosovë, në shqipëri dhe në gjithë trevat shqiptare.Në të gjitha format ishin të kyçur veprimtarë nga të gjitha trojet shqiptare – të gjithë vepronin së bashku, të bashskuar në Diasporën e Suedisë.

Përveç tjerash, ky u dëshmua edhe në Sferën e Lidhjes Shqiptare në botë, degën e së cilës Remzi Basha e formoi në Suedi me vepritarët Mikel e Simon Kuzhnini. Prezentimi i vepritmarëve së bashku është më së i qëlluar. Z. Remzi Basha e fillon veprimtarinë atdhetare larg Therandës, larg atdheut të tij, por dëshmoi se Theranda e pat birin e tij i cili di të lutej dhe se zemrën dhe tërë qenien di t’ia falë Atdhéut të vet.

Është nder dhe kënaqësi për mua si bashkëveprimtare që m’u dha ky privilegj që në vendlindjen e Rezmi Bashës ta bëj këtë prezantim të shkurtër për këtë atdhetar dhe poet të shquar të kombit, i cili tërë veprimtarinë e tij ia kushtoj Bashkimit të Kombit.

z. Basha! Uroj nga zemra që të vazhdoni veprimtarinë tuaj letrare, sepse dashuria e juaj për atdheun dhe njeriun është burim fundamental, që pasuron jo vetëm letërsinë nacionale, por edhe letërsinë në përgjithësi.

Ju faleminderit!

Duartrokitje të pandaluar në sallë.

z. Agim Desku: Miq të nderuar të fjalës së bukur poetike dhe ju auditorium i mrekullueshëm! Poetët tërë ditën i kam përshëndetur, megjithatë, pranoni një përshëndetje zemërore, vëllazënore ngase ia vlen të flashësh për ta. Unë kam përgatitur tre shkrime: një për Namikun, një për Remziun e një për Jorgo Telon.

Namikut i uroj edhe libra të tjerë…Një gërshëtim kulture dhe bamirësie prej poetit atdhetar Remzi Basha. Në muajin shtator, Redaksia Shqip shpall një konkurs për poetin e vitit. Në këtë konkurs u përfshinë një numër i madh poetësh me poezitë e tyre, po të gjitha u shquan me përmbajtjen e tyre. Këtu lexuesi pat rastin të njihet me poetin tonë nga Suedia z. Remzi Basha. Duke lexuar poezitë e Remzi Bashës, çdokush që e kuptoi, ai ndjeu mallë për vendlindjen dhe sa me mallë e përkushtim i shkruan ato vargje. Poezia e tij ëhtë frymëzuese, ajo është burimore, e gjallë, del nga forca vigane e këtij njeriu që nuk ka di kurrë të ndalej. Deshira e tij është e madhe: kudo që flitet shqip, kudo që i thonë tokë shqiptare, të jenë bashkë. Dhe, siç shprehet poeti:

I dua trojet e mia të janë bashkë,

 Të shetiti cep me cep,

Se është atdheu im,

Është toka e të parëve të mi,

Është toka e atyre

që thanë jetën për te.

Pena e poetit nuk ka të ndalur. Ai shkruan për heronjtë e rënë në luftë për liri. Në vargjet e tij kalon malli në vuajtje, por edhe gëzimi i fitorës, sepse çdo aktivizim i tij nuk i shkoi kot, sepse Kosova u çlirua dhe është e lirë sot. Ndaj Remziu nuk ndalet, shkruan, shkruan edhe kur ndalesh me të, ai të flet: ”Çfarë më shumë për të shkruar?!” Remziu, krahas librave në gjuhën shqipe, i ka të përkthyera edhe në gj. Angleze, suedeze. Ai ka mallë për Çamërinë dhe në shkrimet e tija ai shprehet se tokën e Shqipërisë e ka shkelë cep me cep, se për te shihte ëndërra, e kjo sot iu bë realitet. Sot ai është i lirë, sepse është e lirë Kosova, por Suhareka është vendi i tij i lindjes, që ai me mallë ia kushton poezitë e tija. Edhe në fushën e Rrafshit Kombëtar, ky poet ka një çasje shumë të dashur atdhetarie, nga se janë shumë çasje në veprat e tyre të mërguar pa fajin e tyre. Janë shumë poetë që kanë fjalë miradije për te, për këtë poet, për kulturën e tij, bamirësinë e tij, kujtoj në njeriun që e ka pasë pranë e që e ka dashur – Tahir Desku. Remzi Basha, edhe në këtë fushë iu ka dalë në ndihmë. Uroj poetin Basha.

z. Festim Bytyqi, drejtor për kulturë, rini dhe sport, foli shkurt: ”Me folë pas tërë kësaj që u tha nga parafolësit, nuk po më duket mirë, sespe këta e përfaqësojnë evenimencen e fjalës së shkruar, kështu që më mbetet të shpërndaj dhurata, për dy poetet që i kemi sot këtu, për zotin Namik Selmani që është përkujdesur të na sjelli këtu një copë tokë nga Çamëria dhe që hap bashkëpunim me Komunën tonë dhe shpresoj se do kemi bashkëpunim dhe bashkëvendësin tonë z. Remzi Basha, i cili po përfaqëson Diasporën dhe atje ka senzibilizuar çështjen e Kosovës në Perëndim; e kemi këtu e dhe znj Margareta Xhepa, që na ka nderuar shumë me pjesëmarrjen e saj, dhe e falënderojmë shumë. Kështu që, drejtori për kulturë, rini dhe sport, z. Festim Bytyqi, shperdau dhuarat modeste për:

1. Poetin Namik Selmani,

2. Poetin Remzi Basha, dhe

3. Aktorën e mirënjohur Margareta Xhepa

Znj. Margareta Xhepa, aktore nga Tirana: ”Meqë sot pata rastin të njohtohëm me z. Remzi Basha dhe më erdhi mirë, këtu do i lexoj disa nga poezitë e tija, por në fillim më lejoni të recitoj disa nga vargjet e poetit Lazar Siliçit:

”Shqipni, atdheu i shtrenjtë,

Për Ty këndoi Naimi, i cili thoshte:

Shqipni, atdheu i shtrenjtë,

Nëna ime, ndonëse jam i mërguar,

Dash’ninë tënde zemra

Kurrë s’e ka harruar!”

Sot Shqipëria u mbushë edhe me “një Naim të Vogël” dhe Naimi i Vogël është poeti Remzi Basha, për atë desha ta bëj këtë krahasim, nga se Remzi Basha thotë: 

”Shqipëri, Shqipëri,

Toka që buron flori,

Emrin tënd do ta lartësojmë,

Pranë Falmurit Kuq e Zi.

Kur lindëm né dardanët,

Me gjithë Flamurin mbështjell,

E toka që na rriti,

 Për ty jetojmë e vdesim,

Është toka me emrin Kosovë!”

 

Këtë gërshëtim që e bëra për z. Remzi Basha, po e ilustroj edhe me atë se poeti nga Gjirokastra –Jorgo Telo, një poet jashtëzkonisht i mirë, nga respekti dhe dashuria e madhe që e ka për Remziun, ka shkruar një poezi me shumë dashuri:

 

 Kush është Remzi Basha?

- Dhuratë shpirtërore për mikun nga Kosova –

 

”Në veri,

Skandinavi,

Ku zbardh bora shumë muaj,

Kam një mik,

Quhet Remzi,

Kryemik tash po e quaj!

Na bashkon gjuha shqipe,

Na bashkon Flamuri i Kombit,

Na bashkojnë ndjenjat fisnike,

Na bashkon Paqeja e Globit!

Etja e madhe për liri,

Ia ushqej penën Remziut,

S’u ndal pena kursesi,

Ndër tallasa fort i priu.

Gjithë trimat kosovarë,

Gjejnë veten nëpër strofa,

UÇK-ja me luftëtarë,

U njoht fort

Nga e gjithë Bota!

Njohu fort për trimërinë,

Njohu fort për sakrificën

Kryeëndërr veq lirinë,

Për liri sa jetë u fikën.

Pra, për ajkën Kosovare,

Shkroi pena e Remzi Bashës,

Në flakën, Shqipja Shqiptare,

I përcillte drejt Parajsës.

E gjejnë veten nëpër vargje,

Suharekë e Preshevë,

Edhe Nobelistja e Paqës,

Shënjtorja Nëna Terezë.

Për Kosovën, t’u dogj shpirti,

Hej, sa brenga shkrove ti

Për të zezat plane që kursën,

Qyqëja Jugosllave, kukulla Itali.

Shumë plagë paska Kombi,

Për atë që té ti

E di Bota dhe krejt Globi,

Dhe Kosova dhe Çamëri!

Pena jote hudhi dritë,

Mbi figurat e lavdishme,

Profesor Ymer Berishën

E sa të tjerë që mirë njihen.

Kënga jote për Kosovën,

Tinguj merr edhe nga bilbilat,

Fjala jote për dëshmorët,

Ngjyrë merr nga trandafilat.

Thirrja jote për të ardhmen,

Forcën e merr nga Drenica,

Vargu yt kërkon paqen,

Të vetvetja – sakrifica.

Ja, të tillë të njoh Remzi,

Dhe i tillë do jesh përherë,

Shqiptar i shqipes Shqipëri,

Kosovën me gjithë atë nderë!”

 (Jorgo Telo, Gjirokastër)

Ju faleminderit! E përmbylli fjalën znj Margareta Xhepa. Duartrokitja në sallë nuk kishte të ndalur…

z. Vullnet Mato, shkrimtar nga Tirana: ”Për herë të parë po shkel Kosovën dhe mbaj një gurë të madh për Suharekën. Ka një gjysmë shekulli që shkruaj e lexoj poezi. Kur këtu ishte Serbia, nga Shqipëria janë drejtuar me mijëra e mijëra shigjeta në zemrën e serbit me poezi dhe s’ka shigjetë më të thekshme sesa poezia kundër armikut. Janë shkruar aq shumë poezi për Kosovën, sa nuk ka as gjethe mbi pemë të Kosovës…Unë kam bërë një poezi atëherë dhe e publikova

në gazeta dhe n’internet. Këtu po e lexoj si përshëndetjen time, që jam për herë të parë në Kosovë dhe jam shumë i emocionuar. E kam shkruar atëherë kur Kosova ishte e robëruar dhe dëgjojeni vetë ç’thotë poezia:

 

Motra jonë e një barku

(Kosovës se robëruar)

 

Kosovë!

Motra jonë e një barku,

Kosova ynë e një gajku,

Loti ynë e një syri,

Malli ynë i një ylli.

 

Kosovë!

Kënga jonë e një teli,

Lavdia jonë e një emri,

Shpirti ynë i një flake,

Zjarri ynë i një vatre.

 

Kosovë!

Flamuri ynë i një shtize,

Shiqponja jonë e një gjysme,

Zëri ynë i një fyti,

Drithma jonë e një gishti.

 

Kosovë!

Fjala jonë e një gjuhe,

Buza jonë e një puthje,

Syri jonë i një balli

Veshi ynë i një lajmi.

 

Kosovë!

Konaku i lidhur me odë,

Dera e mbyllur me blozë,

Dritarët e mbyllura me hekur,

Brenda motra e përpjekur.

Mbahu motër, të krisma e dyshekut!

(Vullnet Mato, 1970)”

z. Rrahim Sadiku, ish komandant i UÇK-së: ”Përshëndetje të gjithëve që na bashkoi ky takim. Këtu para jush po e lexoj një letër përshëndetëse të cilën z. Luigj Shkodrani ia dergoji mikut të vet z. Remzi Bashës, e në të cilën shkruan:

Të nderuar pjesëmarrës të këtij tubimi, të tubuar për të nderuar vepritmarinë e këtij intelektuali të flakët. Më lejoni që përmes kësaj letre t’i them disa fjalë për poetin, shokun dhe vëllain tim Remzi Basha. Z. Remzi Basha e njoha para disa vitesh përmes disa miqve të mi që e prezentuan si atdhetar që gjithë jetën ia ka kushtuar Çështjes së Kombit. Në disa biseda me Remziun e mësova dashurinë e tij ndaj Kombit dhe ndaj atdheut të tij. Aktiviteti dhe kontributi i tij për këtë çështje e ka ngritë në panteonin e njerëzve më të shquar të kombit tonë. Kjo e ka bërë të njohur në një rreth më të gjërë lexuesish. Te Remziu njeriu merr frymëzim, merr pak atdhé që na ka munguar  aq kilometra sa jemi larg. Unë tek Remziu e gjeta vëllain e mirë, të përkushtuar, njeriun me zemër të madhe që jep çdo gjë nga vetja dhe bën të lumtur e të gëzuar secilin. Të flasesh për këtë njeri dhe tërë aktivitetin e tij do të nevojitej një kohë e gjatë që të renditen të gjitha ato që ky i ka bërë për atdheun e tij, për vendin e tij, për popullin e tij, për çështjen kombëtare shqiptare. Gjatë Luftës në Kosovë qante, ka ndihmuar UÇK-në dhe Komandantin Adem Jashari, ky qante dhe kur u ndanë trojet shqiptare nga toka amë. Remziu i do edhe çamët, Presheven, Bujanocin, Tuzin dhe Ulçinin. Ai bën shumë për një të afërt për këtë bashkim. Z. Remzi Basha, për kontributin e dhënë është fitues i shumë çmimeve, Mirënjohjeve: është fitues i çmimit “Poeti më i mirë i vitit në Skandinavi”, Rumani, Amerikë dhe shumë e shumëtë tjera. Unë nuk dua të ju marr kohë më shumë, por i ruoj Remzi Bashës çdo të mire, që dora dhe pena e tij të mos pushojë kurrë, të na sjell krijime edhe më të shumta, se ka kohë se ende është i ri.

15 korrik 2011,

Nga “Shkodrani” – mërgimtar.

Pas këtyre fjalë kaq miradije,  erdhi koha muzikës dhe reklasimit. Për në skenë ngjitet e respektuara Shefqete Gosalci, me këngën “Thërret Prizreni mori Shkodër”:

 

Thërret Prizreni mori Shkodër

 

Thërret Prizreni mori Shkodër,

Hajde t’rrimë së të kam motër!

Merre Durrësin e Tiranën

Së kështu e gëzojna nanën,

Unë thërras Pejë edhe Gjakovë,

Drenicë, Llap edhe Rugovë.

Vjen Deçani e Mitrovica,

Kaçaniku e Kamenica,

Vjen Gjilani e vjen Prishtina,

Ferizaji edhe Klina,

Kështu në Kala s’bashku të rrina!

 

Kur të vini, mos t’harroni,

Edhe Krujën këtu t’ma ftoni,

Çoni lajm në Gjirokastër,

Tepelenë e Mallakastër,

Has, Mirditë, Kukësin me e thirrë,

Thirne Korçën me rrethinë,

Thërras Tetovën e Gostivarin,

Thërras Ulçinin e Tivarin,

Bujanoci e vjen Presheva,

Eu, tanë Gollaku e Podujeva!

 

Eu, kam thirrë Plavë, kam thirrë Gusi,

Hot e Grudë edhe Malësi,

Kam thirrë Dibrën, Ohrin, Strugën,

Thirre Matin edhe Pukën,

Vjen Çamëria e vjen Janina,

Të lumtë na së bashku po rrina!

 

Manastiri ka çue fjalë,

Gjithësesi unë kam me ardhë,

Gjithësesi unë kam me ardhë,

Se për Korçë malli m’ka marrë,

Veç një besë ka thanë e ki,

Herdokurë të ju do të vijë!

 

E kur të vini dorë për dorë,

Mos harroni e shkoni në Vlorë

Çonja Vlorës n’i porosi,

N’i Flamur t’a merr në gjí,

E kështu vëllazën edhe motra,

Eni këtu, po na thërret Votra,

Një Kunorë bashkë ta çëndisim,

Një flamur pa yll ta ngrisim,

Të dëgjojë kështu Bota mbarë,

Kështu rrin bashkë-o, eu Kombi Shqiptarë!

(Këndoi Shefqete Gosalci, luftëtare e UÇK-së)

Duartrokitje të gjata frenetike…, e rikthejnë këngëtarën në binë…

z. Namik Selmani, poet: ”Të nderuar bashkëkombas të Therandës!

Këto ditë po takoja miq të shumtë që kishin ardhë nga Gjermania, Suedia,Italia… për ta shuar mallin në këtë qytet të bukur. Para ca vtitësh duke ardhur me disa miq nga Instituti Kombëtar i Shtetit  - Tiranë, kur erdhem këtu, papritmas u ndal karvani i shumë makinave. Çfarë kishte ndodhur? Çudi! Qyteti i Therandës fetonte Festën e  Maturës. Turmë e madhe njerëzish, të gjithë dasmorë të shkronjave (si të shprehëm metaforisht) e kishin mbuluar rrugën, prindër nxënës, poetë…kur dhe paraqitët emblema e ”Elena Xhikës”, e cila dikur thoshte: ”Unë jam shqiptare nga Çamëria!” Ky nder u takon tëgjithëve, më takon edhe mua se unë jam çam. Kam mësuar se emri i Suharekës burimin e ka nga ”Lumi i Thatë”, por sot Suhareka nuk është lumi thatë, as prrockë, është një vend ku notojnë – një ujë i qetë. Do të nderoja z. Shyqyri Kuqin, i cili me modesti dizajnoi dhe udhëhoqi sot këtë takim, që rrallë kush më mirë do e bënte, dhe né ndjehemi të gjithë mirë.

Të nderuar poetë!

Për të njohur poetin Remzi Basha, duhet njohur gjuhën e Remzi Bashës dhe t’i lexosh shkronjat e Abetarës se tij… Për Remziun kam sjell një dhuratë modeste e cila është një fotografi me 3 gra, nga të cilat: e para e përgatitë kafenë, e dyta përgatitë mullirin e kafesë dhe e treta i përgatitë filxhanat. Mos mbetëshim pa gra!” Me rastin e dorëzimit të dhuartës, duartrokitje frenetike në sallë. ”Edhe për juve kam një dhuratë, por pak më ndryshe nga kjo që ia dhurova Remziut, dhe filloi të lezoj poezinë: “Sytë e Therandës sime” … duartrokitje që s’dinin të ndaleshin…

***

Diploma, mirënjohje dhe falënderime

Për krijimtarinë letrare, Remzi Basha është nderuar me shumë diploma, mirënjohje e falënderime, nga të cilat po i veçojmë:

 

1. Fletëfalenderimi nga LASH “Naim Frashëri” dega në Suedi, datë 02.07.1994;

2. “Poeti i vitit 2011” nga Redaksia SHQIP DK. drejtor, z. Luigj Shkodrani

3. Mirënjohje Nga Shoqata e shkrimtarëve suedezë, i vetmi i pranuar si poet shqiptarë;

4. Mirënjohje nga Gazeta ”Republika” për librin me titull ”Në tokën amë”, 25.04.2009;

5. Mirënjohje nga Qendra Kulturore Shqiptare ”Migjeni” Borås” – Suedi, për kontributin e dhënë në ruajtjen dhe kultivimin e kultures dhe tradites shqiptare në Suedi, Borås, 16. 04. 2011;

6. Mirënjohje nga Shoqata e shkrimtarëve Tiranë,  dhuruar nga prof Murat Gecaj në Borås të Suedisë, me rastin e Manifestimit të 5 vjetorit të Shoqatës ”Migjeni” dhe 4 vjetorit të Radios ”Dituria” në Borås, me ç’rast u promovua libri i prof Fetah Bahtirit me titull: ”Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick.

7. Etj, etj.

***

Mendime për librin e autorit kosovar, Remzi Basha

Gazeta ”Republika” fq. 18, datë 25 prill 2009

Metafora e lirisë në fletët e një

libri për tokën e të parëve

Librat e miqve tanë kosovarë përherë kanë qenë si dalëndyshe që stinojnë stinët e kombit tonë me të gjitha ngjyrat e dhimbjes e të mbijetesës.(Namik Selmani)

Një nga dhimbjet më të mëdha të asaj shkëkuptje dhjetëravjeçare ka qenë pikërisht kjo ndasi fjalësh, ky gardhim tragjik, kjo heshtje fjalësh,  ky tejkalim mungese i njohjes së vlerave që krijojnë në të dy anët e kufirit apo edhe në skaje të ndryshme kontinentesh të largët.

Libri  me titull ”Në tokën amë” i autorit Remzi Basha nga Kosova, me banim në Suedi, ka një ndërtim shumë të veqantë. Që në ballinën e tij shohim se ka poezi, tregime, refleksione dhe disa gjykime mbresëlënëse të kolgëve të vet si krijues në të gjitha trojet tona amtare për krijimtarinë e tij.

Lirizimi i poezisë ”Vendlindjes sime” është shumë emocionues:

Unë vi ngaherë pranë teje,

Si qengji pas nënës se vet,

Malli që më ndjen në gji,

Për ty vendlindje më tret.

Poezia ”Dasma në bjeshkët e Kosovës” tregon për përkushtimin e poetit vajzës së tij, Shqipes. Nusja, zana, e bën dasmën në Kosovë duke sjellë këtu një shami nga Suedia e duke mos harruar që ta valvisë në te flamurin e Dardanisë që i kujton asaj vendlindjen e babait të saj poet:

Flamuri me ngjyrën e gjakut,

Të derdhur në mote,

Balli si dielli, Faqet si Hëna,

O më të bukur

S’ka lindë nëna

Sot dasmën në Kosovë,

Me shëndet e me dolli,

Vetulla e bardhë,

Marrë në Suedi.

***

Pjesa e tregimeve është padyshim pjesa më e bukur e librit – aty ku Remziu është më mentar se mentarët. Në rrëfimin sa tronditës për formen e një letre që ia dërgon nënës, të bën përshtypje një mendim i tij: “Ndoshta njeriu ka nevojë që të hajë pak edhe nga toka e tij. Ajo të rrit, të forcon, të shton dashurinë. Nënë, ti hap jorganët, me të cilët na mbuloje. Ato mbajnë erën e trupit tone. Ajo erë që ty të mban gjallë”.

Një portret i gjetur është edhe ai tek tregimi ”Amaneti”; axha Shabani, edhe pse i ka dhjetë fëmijë, i duhet që t’i kalojë ditët e fundit të jetës në vetmi, duke shikuar foletë e një lisi të lartë. Kur ai ndjen hapat e fundit të jetës, i ulet me gjunjë tokës së vendlindjes duke thënë mbi të amanetin: “Fëmijët e tu janë miq të besës, toka ime. Ti e di mire se ç’do të thotë të flijohesh per ty. Fëmijët janë larg, o tokë. Po të them një amanet: aty ku unë do të kem fatin të pushojë, më mbulo me një flamur. Êshtë flamuri ynë kuq e zi…”

Rrallë ndodhë me libra të autorëve të Kosovës që ta ndjesh kaq të ravijëzuar kaq qartë historinë dhe traditën çame. Si duket poeti e ka njohur mire historinë, me problemet që ka Çamëria, e sidomos të njohjes me jetën dhe veprën e martirit te fjales së lirë të Çamërisë, poetit Bilal Xhaferri.

Tregimi “Mikpritja çame” është, padyshim njëri ndër më të bukurit në këtë libër. Nuk është vetëm befasia që ai e përjeton në çdo hap që hedh në fshatin e largët  çam të Markalit në zonën e Konispolit. Jo. Është një qenie njerëzore që duket se sheh vetveten në njerëzit që takon, që njeh në çdo dru të lashtë, që sheh dhe prekë me duart e tij. Plaku Beqo Sadiku që i flet me një çamçe të kulluar, pa dyshim, ndryshe nga pleqtë e vuajtur të Kosovës, diku në hijen e një bajameje të lulëzuar, i tregon se për vite të tëra ka dëgjuar Radio-Prishtinën, edhe pse ajo ishte shumë larg me kilometra. Ndërkohë që nënë Dudia i shtron të flenë me jorganët e djemve të saj, i shtron shtatë gjellë si është zakoni për mikun e parë të shtëpisë dhe i thotë thjeshtë: ”Po ti qenke si djemtë e mi, more bir!” Tregimine e përmbyll me  një meditim, si një poezi të bukur:

Zgjata dorën të toka Çame. Më ngjatne si një plagë e pambyllur, E madhe. Zgjata dorën time. Malli im për te, apo Malli i saj për mua? Çamëria e pafund vazhdonte të më vinte më pranë. Ulur pranë brigjeve shkëmbore më zërin e ambientitt të të parëve të mi, i dërgova të fala tokës çame. Në foletë e vjetra të shqiponjave shekullore dëgjoheshin përplasjet e krahëve të zogjëve të rinj që mësonin të ecnin mbi lashtësitë e këtyre maleve, ku zot janë vetëm ata.”

Tregimi ”Më prit” ka një sfond historik për një kohë të caktuar, por ai është dhënë në një formë tjetër: ”Ca hapa vajzash nga Mitrovica ndjekin udhën e Gjakut dhe ndalojnë në qytetin e lashtë të Beratit. Në Berat vajza mitrovicase, Arbenita, njeh një djalë nga Berati të quajtur Ilir dhe lindë dashuria e tyre. Por zakoni nuk e don që ai t’ia shfaqte dashurinë në shtëpinë e tij, ndaj i jep një letër kujtimi e bese, duke i kërkuar që ajo të mos e harronte. Kur ditët e lirisë erdhën në Kosovë, ajo e dashuruar në dheun e bjeshkëve të Kosovës, mbolli lulet që i kishte marrë në Berat. Vetëm pak kohë më vonë Iliri shkon për të marrë dorën e Arbenitës.”

Një tregim lirik me një fabulë në pamje të thjeshtë, por që ka një identitet të vjetër shqipar: ka besën, ka zakonin, ka edhe një shpirt të madh njerëzor. Ka edhe etjen e madhe për liri që më vonë i bashkon. Ka dashurinë e madhe që një ditë, jo vetëm një djalë e një vajzë, por mbarë viset shqiptare të bashkohen në një gaz të paparë.

***

Në libër janë dhënë disa  mendime, ndër të cilat do të veçonim atë të shkrimtarit Riza Lahi, të poetës Drita Braho (që është edhe redaktorja e Librit), të poetit Sotiraq Mishaxhiut, janë një tufë fjalësh që të ndihmojnë për të nxjerrë atë mesazh të spikatur atdhetarizmi, por edhe të atyre vlerave letrare që përshfaqen në faqet e librit.

Burri i Kosovës, edhe pse larg nga vendlindja, shkruan për token amë. Portat e krijimtarisë janë të hapura. Kosova e Çamëria zgjojnë tek ai pasionin për të shkuar më tej. Jo drejt një të panjohure, por drejt një të njohure që kërkon zgjidhje, ndaj ai gërmon data, fakte për fatet e kombit të tij.”- shkruan në libër Drita Braho.

Kritiku e shkrimtari Riza Lahi e ka trajtuar në formën e një eseje letrare shkrimin për të. Duke e vendosur atë në mesin e autorëve tjerë shkruan:

“Remzi Basha shkruan për vendlindjen e tij si një adoleshent që ka rënë në dashuri. Remzi Basha bën pjesë në atë grup që synon që të bashkojë shiqptarët me njëri-tjetrin, nën palet e flamurit kombëtar. Ky njeri, me pamjen prej luftëtari ka një zemër kaq të madhe sa të pranojë në zemrën e tij të gjithë shqiptarët. Unë tund kokën kur lexoj poezitë e Remzi Bashës.”

Uroj që sa më shpejt e sa më shumë të shkëmbëjmë mes vedi si shkrimtarë, si poetë, si patriotë, si mesazhierë të së nesërmes më shumë fjalë, më shumë poezi, më shumë mençuri. Remzi Basha na e thotë këtë  mësim kaq  mirë në libirin e tij ”Në tokën amë”.

*

Remzi Basha ka botuar deri tani këto tituj:

1. (Di) Ademat

2. Merrmë me vete

3. (Ri)ngjallja e atdheut

4. Në tokën amë

5. Zëri i Kosovës

6. Zëri i atdheut

7. Nusja nga Çamëria

8. Zjarr në duart e mia

9. Kongresi i Lidhjes Shqiptare në botë

10. Poezi bashkëkohore shqipe

11. Antologjia ”Shija e shikimit”

etj…

I dëshirojmë suksese me rezultate të mëdha drejt majave më të larta të artit, shkencës, prodhimit dhe përparimit të mendimit njerëzor.

E- mail: Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa

 

 

 

MURAT GECAJ: SA SHPEJT IKËN NËNTË VJET!...

 

SA  SHPEJT  IKËN  NËNTË  VJET!...

(Në kujtim të prof.Bedri Dedja-Akademik)

Nga: MURAT GECAJ


Nga e majta: B.Dedja e M.Gecaj

 

Ishte ditë e zakonshme prilli e vitit 2004, pikërisht data 13…Një ngjarje tronditëse pushtoi jo vetëm zemrën e bashkëshortes, Pandorës  e të familjarëve tjerë, por dhe  të kolegëve, miqëve e dashamirëve të tij. Kishte pushuar së rrahuri zemra e pedagogut dhe mikut tim të dashur e të paharruar, dijetarit shumëplanësh dhe njeriut të mirë, prof.Bedri Dedja!

Thonë se vitet shlyejnë ngjarje e ndodhira, pra ato mbeten në “harresë”. Po, kjo, nuk më duket aq e saktë dhe e vërtetë. Sidomos, kur është fjala për njerëz të shquar, të cilët me jetën dhe veprat e tyre kanë lënë gjurmë të pashlyera ndër brezat. Këtë gjë e them tani edhe për Akademikun e nderuar dhe të paharruar, Bedri  Dedja.

Siç mund të jetë në dijeni lexuesi, në bashkëpunim me familjarë dhe mjaft kolegë, ish-studentë, miq e dashamirë, në 80-vjetorin e lindjes së tij botuam një përmbledhje modeste, kushtuar jetës dhe veprës së shquar të prof. Bedri Dedjes (1930-2006). Për këtë arsye, u organizua edhe përurimi i këtij libri, në mjediset e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Me atë rast, u dhanë njoftime në  shtypin e shkuar dhe atë elektronik, u publikuan artikuj në gazeta e në Internet.

Në nderim të figurës së ndritur të këtij pedagogu e psikologu, shkencëtari e shkrimtari, personaliteti të madh të letrave shqipe, Prof. Bedri Dedja, këtu poshtë po ripublikoj “Hyrjen”, që pata shkruar e botuar në faqet e para të atij libri, me titullin: “Rilindja” e një personaliteti të shquar.

Kopertinat e librit, “Bedri Dedja, në kujtesën tonë”(Tiranë, 2010)

“Kur po i shkruaj këto pak radhë, në këtë 80-vjetor të shënuar të ditëlindjes së tij, në mendje risjell vitet e shumta të njohjes sime me Prof.Bedri Dedjen-Akademik. E them pa mëdyshje, se ka qenë pedagogu e psikologu, publicisti, shkencëtari e shkrimtari, me të cilin kam pasur lidhje më të veçanta dhe më  të pashkëputura,  gjatë një periudhe mbi 45-vjeçare të jetës sime. Për këtë arsye, përveç  shkrimeve të mëparshme në shtyp e në Internet, ndonjë  shënim timin e paraqita dhe në këtë përmbledhje modeste, e cila përmban kujtime e mendime për të, nga kolegë e miq, ish-studentë e dashamirë të tij të panumërt.

Kështu, pavarësisht se sa ia kam arritur qëllimit, ndjehem i qetë se kjo ishte dhe një dëshirë shumë e madhe e bashkëshortes së tij të nderuar, Pandora Dedja  (Papuçiu). Pas ndarjes përgjithnjë nga jeta të Prof. Bedriut, duke e vazhduar miqësinë e mirë me familjen Dedja, ajo më thoshte plot emocione: “Ja, në këtë dosje kam disa kujtime të shokëve e miqëve për Bedron. Duhen mbledhur edhe të tjera dhe kam dëshirë që ato të publikohen sa më shpejt”.

Kënaqësia ime tani është shumë e madhe, se në tërë këtë punë për përgatitjen e këtij libri, gjeta gatishmërinë dhe ndihmën e pakursyer të së bijës, Edlira Bytyçi (Dedja), e cila ruan dashuri të pakufishme për prindërit e saj. Por ishin të shumtë dhe miqtë, kolegët e bashkëpunëtorët e Prof. B. Dedjes, nga krahina të ndryshme të Shqipërisë dhe nga fusha të ndryshme të jetës, të cilët treguan gatishmëri dhe iu përgjigjën menjëherë kërkesës për t’i shkruar kujtimet dhe shënimet e tyre. Veçanërisht,  përshëndes autorët, që i dërguan shkrimet e tyre nga Republika e Kosovës dhe nga Diaspora shqiptare. Prandaj, gjej rastin që të gjithë t’i falënderoj nga zemra, duke e ditur mirë se edhe ata i ndajnë me mua kënaqësitë për botimin e këtij libri përkujtimor.

Sigurisht, jam plotësisht i ndërgjegjshëm se ka edhe sa e sa pedagogë, shkencëtarë, shkrimtarë e publicistë, ish-studentë e miq të panumërt të Prof. Bedri Dedjes, të cilët ruajnë kujtime të çmuara për të dhe do të dëshironin t’i shkruanin e t’i publikonin  ato në këtë libër. Por, është e kuptueshme se kjo nuk është e mundur që të realizohet, me botimin e një përmbledhjeje të tillë. Prandaj dhe u kërkoj ndjesë atyre, për këtë gjë.

Lexuesi i këtij libri do të gjejë në faqet e tij  kujtime, dëshmi e fakte të shumta, emocionuese e frymëzuese në punën e përditshme, duke u njohur me aspekte të ndryshme nga jeta dhe puna e palodhur dhe e spikatur e këtij pedagogu e psikologu, shkencëtari, publicisti  e shkrimtari shumëplanësh. Besoj, pa e tepruar, dëshiroj të  nënvizoj se me këtë tufë shkrimesh në këtë libër (publikuar sipas rendit alfabetik të autorëve), figura e Prof.Bedri Dedjes “rilind” edhe një herë, para kujtesës së brezit tonë të shek.XX dhe është një ndihmesë e thjeshtë, që brezi i  ri i sotëm dhe ai që do të vijë nesër, ta njohë këtë kolos të letrave shqipe edhe më mirë edhe më në gjerësi e thellësi.

Në fund të këtyre pak radhëve, sigurisht duke shprehur edhe nga të gjithë bashkëpunëtorët ndjenjat e pastra dhe mendimet e pasqyruara, në këto kujtime e shënime, përulemi me nderim e respekt  të thellë para kujtimit mbresëlënës, punës së begatë dhe jetës së përkushtuar e të pakursyer të Prof.Bedri Dedjes-Akademik dhe “Mjeshtër i Madh”, në  dobi  të  Atdheut, arsimit e kulturës, publicistikës, shkencës dhe letërsisë sonë kombëtare. (Tiranë, nëntor 2010)”.

Tiranë, 13 prill 2013

 

 

Viron Kona: Shqiponja e lirisë

 

Shqiponja e lirisë

(Përjetime nga leximi i librit të Sokol Demakut: ”Sadulla Zendeli - Daja, në aventurë me drojën e një emigranti të “pa atdhe”)

Shkruar nga Viron KONA


Në foto Viron Kona

Më 30 mars 2013, në Boras të Suedisë, në prani të një auditori të gjerë suedezë e shqiptarë, u përurua libri ”Sadulla Zendeli-Daja, në aventurë me drojën e një emigranti të “pa atdhe”. Autori, poeti, shkrimtari, mësuesi dhe gazetari i njohur Sokol Demaku, në hyrje të librit njeh lexuesin me qytetin e lindjes së Dajës, Gostivarin, me natyrën e tij mahnitëse, me demografinë dhe bashkëjetesën e banorëve nga disa kombësi, me pasurinë e vlerave atdhetare dhe të traditës, me personalitetet nga të gjitha fushat e jetës, me historinë dhe, deri, etimologjinë e emrit Gostivar ( Goca e Tivarit ). Demaku e prezanton lexuesin me heroin e  Gostivarit Xhem Gostivari, të cilin  e cilëson “ikona e trimërisë shqiptare”. Në vazhdim, ai tregon për Bilal Selimin, Malik Azizin, Ahmet Peren dhe të tjerë personalitete të asaj treve me histori të lavdishme atdhetare.                       

Dhe, shpejt, në faqet në vijim,  vjen çasti të njohim heroin kryesor të librit, personalitetin e madh shqiptar: Sadulla Zendeli, të pagëzuar me emrin Daja nga vetë shqiptarët me banim në Suedi dhe që autori e cilëson ”Drita shqiptare e Skandinavisë”.


Demaku  shkruan se Daja është poet, pedagog, mësues, shkrimtar, leksikograf dhe atdhetar i madh. Ai lindi në fshatin Sërmnovë të Gostivarit më 3 qershor 1935. Shkollimin fillor e kreu në vendlindje dhe në Vrapcisht, kurse gjimnazin, dega e ekonomi, e filloi në Gostivar dhe e përfundoi në Strumicë. Më tej, flitet për punët që Daja ka kryer në vendlindje, por edhe për atdhetarizmin e tij, duke kundërshtuar në mënyrë të drejtpërdrejtë  nacionalistët sllavë, që kërkonin t`i zhbënin shqiptarët. Duke cituar fjalët e  Dajës, autori shprehet  se Zgjodha më të mirën e së keqes dhe emigrova ! Përse? Sepse ndryshe duhej të bëhesha spiun i vëllezërve të mi, i atyre që mbanin kësulë të bardhë, i atyre që e donin flamurin shqiptar, i atyre që këndonin dhe kërcenin valle shqiptare, i mësuesve dhe mjekëve, i të burgosurve politikë, që për “faj” kishin dashurinë për Shqipërinë dhe trojet tona të shkëputura nga shteti amë. E këtë nuk ma lejonte ndërgjegjja ta bëja, prandaj edhe zgjodha të keqen më të vogël, duke emigruar nga vendi im i dashur, nga ai vend ku çuditërisht gurët, që më vrisnin këmbët e zbathura, më dukeshin të butë. Më dukej sikur ecja në barin e njomë të vendlindjes  sime të dashur! Pa i harruar pllajat e bukura shqiptare, vendosa të largohem kudo qoftë, në qiell, në hënë, në ferr!”

Mjafton ky paragraf për një histori të tërë, për të treguar  se çfarë forcash atdhedashurie  gjëmojnë dhe jehojnë me krisma bubullimash brenda shpirtit të njeriut që e do atdheun si Atin e tij; e do Mëmëdheun si nënën e tij. Atdheu është gjithçka: edhe nënë edhe babë, mbase prandaj dhe ne shqiptarët e cilësojmë me të dy këta emra që përmbajnë bukurinë e madhe jetësore: Atdhe, Mëmëdhe.

Rruga e jetës së Dajës, në libër është përgjithësuar me rrugën  e qindra mijëra shqiptarëve në shekuj, në dekada e vite. Daja është shndërruar në simbol të qëndresës, të rezistencës, të betejave të vazhdueshme  për liri.

Të nguliten thellë  mendimet që autori i këtij libri ka arritur t`i shkëpusë atdhetarit të madh, i cili te Suedia gjeti besimin tek ëndrra e tij për  arsim e kulturë, aty gjeti mbështetje për  lirinë e shumëkërkuar të bashkëkombësve të tij shqiptarë.


Sadulla Zendeli-Daja, në studion e tij

Duke përfunduar universitetin e Upsallës, njërin ndër universitetet e njohura të botës, Daja me shpirtin e tij të ndjeshëm atdhetar, rrënjosi bindjen se, me dije dhe kulturë, do të mund t`i ndihmonte sadopak  popullit të vendit të tij të shtypur nga nacionalizmi sllav. Daja, do të ishte ndër të parët mësues të gjuhës amtare në Skandinavi, në këtë vend me liri dhe demokraci si rrallë tjetër vend në botë. Ndoqi rrugën e mësuesisë, duke pasur si lajtmotiv në radhë të parë arsimimin e fëmijëve të emigrantëve shqiptarë të ardhur në Suedi për mbijetesë dhe për një jetë më të mirë.

Krenohesh me një njeri si Daja, kur lexon se, nga nxënësit shqiptarë të cilëve ai u ka dhënë mësim, kanë dalë 95 intelektualë. Vetëm në qytetin Nybro, ku Daja hapi të parën shkollë shqipe në Skandinavi dhe punoi për 27 vjet me radhë,  janë mbi 40 vetë të punësuar në sektorë të ndryshëm të rëndësishëm. Po kështu edhe 30 nxënës të tjerë në qytetin suedez Kallmar kanë dalë profesionistë të shquar.

Demaku shkruan se 16 vjet të Dajës, e përqendruan atë në universitetin e Upsallës, në Sofje, në Boras dhe në punën madhështore të hartimit dhe botimit të  fjalorëve themelorë. Por, edhe në vazhdim, kjo punë e nderuar dhe fisnike në dobi të mësimit të gjuhës amtare të fëmijëve të bashkëkombësve, mbeti kredo e të gjithë jetës së Dajës, këtij njeriu të urtë në mendim, të shkathët dhe plot guxim në veprim, të dashur dhe mirëbërës, humanist në karakter thellësisht njerëzor.

Duke qenë edhe vet në emigracion, në rrugën e Dajës, Sokol Demaku i ndjen thellë jetën dhe privacionet e mikut të tij më të ngushtë, vëllait të tij më të madh, atdhetarit të shquar. Fjalët e Sokol Demakut, si autor i librit, rrjedhin pastër e të kristaltë, me bukuri dhe hijeshi, me shpirt e zemër, dhe, teksa i lexon, gjaku të zjenë ndër deje, lëviz vrullshëm dhe sikur të  fton të njohësh doemos këtë njeri të madh, teksa ndjen dëshirën t`i shtrëngosh duart  e munduara nga jeta, t`i njohësh shpirtin e sfilitur nga brenga, t`i ndjesh rrahjet e zemrës që vrullojnë  nga malli për vendlindjen, nga respekti për suedezët, që e mirëpritën, që iu gjendën pranë në ditë të vështira si miq të vërtetë.

E pata fatin ta njoh këtë Njeri dhe e përjetoj çdo fjalë e frazë të Demakut, sidomos kur e takova Dajën 78 vjeçar të zhytur në studion e tij, të rrethuar nga dallgë librash në gjuhë të ndryshme të botës, por sidomos të gjuhës shqipe: fjalorë, libra poetik, tregime, romane, libra gjeografikë dhe historikë, një galeri e tërë jete njerëzore, mes të cilës qëndronte duke medituar e shkruar pa kurrfarë ndalese dhe pa u lodhur heroi ynë, Sadulla Zendeli-Daja.


Të falënderojmë nga zemra Sokol Demaku që, me librin tënd jetësor dhe të shkruar fund e krye me dashuri e ngrohtësi vëllazërore, po na njeh me Sadulla Zendelin, njeriun që e do dhe e njeh çdo shqiptar në Suedi; njeriun që e njohin edhe pa e takuar, njeriun që e respekton sapo e sheh sesi ecën, sesi të vështron butë, ngrohtë e bisedon me ty si me një vëlla me zërin e tij të qetë, të dashur, të urtë. Edhe kundërshtitë e tij janë të buta, por, fjalë-mençura, mendim-bukura,  sokratike.

Duke vijuar leximin e librit për Dajën, mëson  se, heroi ynë, vendosi të jetonte në ishullin Oland, një ishull i mrekullueshëm, ku, mbi detin Balltik,  të çon një ndër urat më të gjata në Evropë. E, pikërisht në këtë ishull, ku edhe mbreti i Suedisë ka rezidencën e tij verore, ku ndodhet një kështjellë madhështore e kohëve të vjetra, ku ngrihet monumenti simbol i Birgitës, pikërisht, në këtë ishull të Veriut të largët, Daja ka ngritur shtëpinë dhe “tempullin” e tij, ka ngritur lokalin e tij me emrin Shqiponja, në ballë të të cilit janë vendosur dukshëm dy flamuj: njëri i Shqipërisë dhe tjetri i Kosovës. Shqiponja u qëndron të dyve mbi krye, shqiponja e lirisë.


Lokali i Dajës me emrin “Shqiponja” në ishullin Oland

Vepra pa fund  ka  shkruar në këtë ujdhesë Daja, dhe, siç kuptohet, shumica e tyre i kushtohen Kombit, Shqipërisë, Kosovës, trevave shqiptare, kudo. Librat u dedikohen  fëmijëve shqiptarë, mësimit të gjuhës shqipe, e sidomos bien në sy fjalori i parë suedisht-shqip me 17 mijë fjalë, fjalori i dytë suedisht-shqip me 28.500 fjalë, i treti….i katërti…Pastaj libra radhë, si vargmalet, si dallgët…prozë, poezi, përkthime, publicistikë…Dhe studioja e Dajës, vazhdimisht ngushtohet nga… librat rrezatues, që flasin për jetën, për dashurinë, për paqen dhe mirësinë…

Libri i Sokol Demakut për Dajën, stacionohet në shumë periudha interesante të heroit, veçanërisht,  kur ai shpreh fjalët, mendimet dhe ndjenjat e tij  të mbrujtura me atdhedashuri për vendin, për bashkëkombësit e varfër  që regjimi nacionalist sllav i kishte lënë të pa arsimuar. ”Kur zgjohesha në mëngjes për të shkuar në punë, para banesës rrinin 10-15 shqiptarë që prisnin për t`i ndihmuar, duke u shkruar lutje se do t`i shisnin: kalin, lopën, gomarin a ndonjë gjel ose pulë, që e sillnin nga fshati 20 - 25 kilometra larg për t`i shitur në pazar për një kafshatë buke!?”

Është ky, një paragraf ku të fiksohen fortë sytë dhe mendja, që e lexon dhe nuk largohesh dot prej tij; një paragraf që, në pak fjalë, i ka thënë të gjitha.

Kështu shprehet Daja, me fjalë të mençura, me sentenca, me fjalë që kanë kuptime të gjera dhe të mëdha, me shprehje filmike, që kur i lexon ose i dëgjon, të duket se sheh një film, përjeton  ngjarje nga jeta e vërtetë.

Autori, Sokol Demaku, ka ditur të qëmtojë dhe të japë kuintesencën e karakterit dhe kulturës së këtij njeriu largpamës, që di se ku të godasë me forcën e kritikës dhe të shigjetojë regjimin nacionalist sllav, i cili përdorte si mjet injorancën dhe paditurinë për t`i mbajtur të shtypur, të përçarë dhe të nënshtruar shqiptarët.

Fragmente mbresëlënëse gjen shumë në këtë libër, madje tepër emocionuese e deri drithëruese. I tillë ishte rasti i shoferit të autobusit, që me mikrofon në dorë lajmëronte udhëtarët të zbrisnin në stacione. Ai u fliste në tre gjuhë: E para suedisht, e dyta anglisht dhe  e treta…shqip. E kishte zgjedhur vetë gjuhën e tretë, shqipen e nënës së tij, shqipen e babait të tij, shqipen e atdheut të tij, teksa kur zbuloi gjoksin, një shqiponjë krah-hapur dukej se do fluturonte nga  malli dhe dashuria në atdheun amë. Dhe Daja, i ardhur në Suedi, ngaqë nuk ngopej së dëgjuari atje larg  gjuhën e shenjtë dhe të artë shqipe, nuk zbriti nga autobusi, por qëndroi deri te stacioni i fundit…


Lexoj këto radhë të shkruara dhe të nënvizuara mjeshtërisht nga Sokol Demaku dhe sjellë në mendje njerëzit e mëdhenj të lashtë, kur flisnin për dashurinë për gjuhën e  nënës, dashurinë për mëmëdheun. Lukiani thoshte “Edhe tymi i Atdheut do të duket më i ndritshëm se zjarri në vise të largëta”. Dhe më tej: ”Është thënë qëkuri se”nuk ka asgjë më të ëmbël se atdheu. Dhe, me të vërtetë, a ka gjësendi tjetër që të jetë jo vetëm më e këndshme, por edhe më e shenjtë, më e lartë se atdheu? Çdo gjë që njerëzit e quajnë të shenjtë dhe të lartë, atyre ua ka mësuar atdheu, sepse ky i lind, ky i rrit dhe i edukon. Shumëkush mund të mahnitet nga madhështia dhe fuqia e qyteteve të huaja, nga bukuria dhe shkëlqimi i ndërtesave të tyre, por për të dashur të gjithë duan atdheun….”

E kush nuk i ka kënduar atdheut? Më të mëdhenjtë poetë, shkrimtarë e gazetarë. Studiues e shkencëtarë, akademikë dhe ushtarakë, punëtorë dhe fshatarë, të vegjël dhe të mëdhenj në moshë. Të tërë, në mendje dhe në zemër, në shpirt, kanë atdheun, atdheun e tyre të mirë, të butë, më të dashurin, më të bukurin, më të shtrenjtin  nga gjithçka. Sot, këtë aksiomë e provojnë mijëra emigrantë shqiptarë të përhapur në të gjithë shtetet e botës, e kanë provuar edhe më parë. Edhe autori i këtij libri e provon çdo ditë. Me mund, vendosmëri, besim e shpresë, me karakter të qëndrueshëm dhe të palëkundur, ai jeton dhe mbijeton. Jeton dhe ndihmon, mbështet dhe tregon vlerat e një njeriu human, duke pasur në mendje dhe në zemër vendlindjen.

Kam fatin dhe lumturinë t`i njohë këta njerëz:  Dajën dhe Sokol Demakun. Them me vete se këta janë vëllezër në mendim dhe në veprim, aty ku është njëri është dhe tjetri, aty ku përfundon diçka njëri e vazhdon tjetri, ata janë ngushtësisht të lidhur me njëri –tjetrin, ngushtësisht, dy vëllezër,  dy shqiptarë me zemër,  forcë, qëndresë, guxim, sy  dhe krahë shqiponje.

Libri i Demakut të jep mundësinë të njohësh mirë Dajën dhe veprimtarinë e tij sepse është i ndërtuar në formë interviste, me pyetje të gjetura, që çlirojnë energjitë e brendshme të njeriut. Pas pyetjeve pikante të poetit Demaku, rrjedhin fjalët dhe mendimet e urta të Dajës. Ato kullojnë edhe lot e dhembje, por tek ato mbisundon besimi, shpresa. Fjalët e këtij Mentori modern rrjedhin edhe mjaltë, edhe nektar. Te fjalët dhe mendimet e Dajës, “takon” gjithë stinët e vitit, sepse, edhe jeta e njeriut  ka stinët e saj. Stinët kanë edhe bukuritë, por edhe të papriturat, edhe kohën e bukur me diell, por edhe shtrëngatat e stuhitë, uraganët; edhe thatësirën, por edhe dendurinë e shirave, vërshimin e lumenjve, edhe vjeshtën e kuqërremtë në fletët e drurët, por edhe pranverën plotë bukuri e freski, plot gjelbërim, cicërima zogjsh, ëndrra e fantazi,  imagjinatë e  dashuri.

Dashuria për Dajën është vendlindja, është Gostivari, atje ai ka dëshirë të prehet edhe kur…

Na priti Daja në familjen e tij, me bashkëshorten dhe njërin nga djemtë, Ismetin. Na pritën krahëhapur, na gostitën me më të mirat gjëra që kishin, na rrëfyen për qytetin ku jetonin, për banorët, komshinjtë e mirë dhe të dashur suedezë.

-Kam 36 vjet që fle me derën pa çelës, - tregoi Daja. Pastaj, pas vizitave në qytetin e tij dhe në rezidencën verore të familjes mbretërore, Daja na shtroi një drekë me të gjithë të mirat, ku biri i tij, Ismeti, na ofroi specialitetin, një picë nga më të rrallat që kishim shijuar si dhe gatime të tjera tradicionale shqiptare. Ndërsa bashkëbisedonim për jetën në emigracion, për Kosovën, për shqiptarët në Maqedoni, në Mal të Zi, për Shqipërinë, për shqiponjën…

E, teksa shtrëngonim duart dhe nuk ndaheshim dot, në retinën e syve të Dajës pashë se, nga ndarja, në faqet e tij u rrokullisën dy-tri  pika loti…Ishin lot të artë, lot dashurie për bashkëkombësit, për atdheun, për shqiptarinë…Eh, Dajë, jeta është dhembje, por, edhe dhembja ndonjëherë është e bukur, kur e motivon jetën, kur krijon dhe, kur krijesa i shërben të sotmes dhe të ardhmes.  Ti, Dajë, me veprën tënde i shërben të sotmes dhe të ardhmes. Ti e ke kthyer shtëpinë në një tempull të prodhimtarisë shkencore dhe letrare, publicistike dhe leksikografike. Studioja jote është një tempull i dijes dhe i kulturës, është tempull i dritës rrezatuese, tempull i atdhetarizmit dhe shqiptarizmit. Qoftë jeta jote me dritë dhe begati, Dajë! Qofsh me jetë të gjatë! Gjithnjë i fortë, siç ke qenë, dhe siç do të jesh në vitet që do të vijnë. Faleminderit Dajë!

Faleminderit Sokol Demaku që bëre me një frymë 700 kilometra rrugë për të na shpurë gjithë gaz e dëshirë në ujdhesën e Dajës dhe për të na kthyer pastaj përsëri në Boras. Ia vlejti shumë ai udhëtim, sepse takuam njeriun e rrallë, magjeps, që ti Sokol e përshkruan aq bukur, me aq dashuri dhe me aq vërtetësi në librin tënd të mrekullueshëm. Qofsh kurdoherë i lumtur dhe energjik siç të njohim sot, Sokol Demaku. Ashtu dëshirojmë të shohim edhe nesër, kurdoherë!

Kjo është jeta e njerëzve, jeta e shqiptarëve në emigracion. Dhe, kur ata, ashtu si Daja ynë, lënë gjurmë, jeta nuk i harron, ajo i shtrëngon fortë në gjoks dhe ua transmeton e trashëgon  brezave historinë, historinë  e bijve të saj….

Në librin e tij, Demaku fokuson shkrime dhe përshtypje të diplomatit Shaban Murati, të shkrimtarëve: Skënder Hasko, Riza Sheqiri, Baki Ymeri, Nehat  Jahiu, prof. Murat Gecaj, prof Fetah Bahtiri, prof. Rexhep Jashari, prof. Haxhi Birinxhiku, etj. Autorët shprehin konsiderata të larta dhe vlerësime për veprën e jashtëzakonshme të Sadulla Zendelit - Dajës, shprehen për ndihmesën e tij të shquar në çështjen kombëtare.


Dëshiroj ta mbyll këtë shkrim me fjalët e Sadulla Zendelit, që na i ofron Demaku në këtë libër. Kur Daja do të kryente një operacion të rëndë, shprehu nëpër ëndërr dëshirën e tij, që të jetonte sa të mbaronte fjalorin e nisur. Pas operacionit, mjekët që e kishin dëgjuar dëshirën e tij, i thanë”Zotëri Zendeli, do të shkruash edhe 10 fjalorë !” Dhe Daja shton: “Gjashtë libra (fjalorë) i bëra. Më kanë mbetur edhe katër”.

Kurse, unë, autori i këtyre radhëve, them: “Eh, mor Dajë ! Je i mençur dhe modest si çdo njeri i madh. Me 10 fjalorë, Ti, i vetëm, po bën punën e një Akademie Shkencore”.

Nëpërmjet këtij shkrimi uroj dhe përgëzoj Sokol Demakun, poetin, gazetarin, shkrimtarin, mësuesin e pasionuar dhe energjik, njeriun e vrullshëm, mirëdashës dhe gjithnjë të qeshur, për këtë vepër që na ka dhuruar, duke na njohur me botën e brendshme, ritmin e jetës, karakterin dhe shpirtin  kristal të një atdhetari të madh, Dajës.

Natyrshëm, uroj Dajën: ”Jetë të gjatë, o miku i shqiptarëve  Sadulla Zendeli-Daja! Qofsh përherë rreze dielli për jetën dhe bashkëkombësit! Në të vërtetë, Ti, rreze dielli je. I tillë do të mbetesh. Gjithnjë.

 

 

Bahtir Latifi:Promovohet libri ”Me zemër në vendlindje ”nga prof .Murat Gecaj në Borås të Suedisë

 

Promovohet libri ”Me zemër në vendlindje ”nga prof .Murat Gecaj në Borås të Suedisë

Nga Bahtir Latifi

Në qytetin e Borås në Suedi, jetojnë afër 2.500 bashkëatdhetarë nga Kosova dhe Shqipëria si dhe vende tjera të banuara me Shqiptarë.

Ardhja e tyre filloj qysh herët para njëzetë-tridhëjetë vjetësh e deri në ditët e sotme.

Qê nga ajo kohë, bashkëatdhetarët nuk u ndalen asnjëherë duke I sherbyer atdheut të vetë në mënyra të ndryshme.

Ata  dëshmuan që nga ardhja e tyre e deri në ditët sotme shumë here se si ata punojn për vendlindjen e tyre dhe kontribojn në qështjen kombëtare  .

Kjo tregon se sa janë të dashur për vendin ku linden dhe u rriten ata vetë që nga ajo kohë dhe më pas , për t`u larguar drejt mergimit pa dashjen e tyre .

Mërgimtarët nuk harruan vendin e tyre dhe nuk do ta harrojnë kurr, këtë ata e dëshmuan  me punen e tyre të përditëshme me aktivitete kulturore duke mos harruar asnjëherë nga kanë ardhur , nga e kane vendin, gjuhën, kulturën si dhe traditen shqiptare .

Pra, u bënë pjesë e historis së vendlindjes me kontributin e dhënë deri më sotë në forma të ndryshme.Edhe bashkëatdhetarët e qytetit Boras bëjnë një gjë të till.Duke I kontribuar vendit pa  kursyer azgjë.

Që nga viti 2007 ,shqiptarët në këtë qytet u bënë më me zë se kurr.Ata hapën Qendren Kulturore Shqiptare “Migjeni”.

Në kuadër të kësaj qendre filloj një revistë e quajtur”Dituria”, revistë kjo që I kushtohët fëmijëve, të rinjëve , si dhe prindërve shqiptarë në mërgatë.

Revista shpërndahet falas për bashkëatdhetarë, del njëherë në muaj nga shtypi .Përfshin disa qytete të Suedis si dhe në disa vende të Europes-Botës e deri në Kosovë e Shqipëri.

Një vitë më vonë filloj edhe radio”Dituria”, po ashtu organ nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”.

Pikrishtë në 5-vjetorin e QKSH”Migjeni”, revistës “Dituria “që u mbajt një vitë më herët , bashkojë shumë bashkëatdhetarë, autor librash ,personalitete të ndryshme nga vende të ndryshme si nga Suedia, Kosova dhe Shqipëria .

Ndër musafirët e ftuar për këtë ngjarje ishte I ftuar dhe një grup miqësh nga Tirana, si prof.Murat Gecaj, Viron Kona, Kozeta Hoxha dhe Kadrije Gurmani  .

Gjatë kësaj vizite ata qëndruan katër ditë në qytetin Boras ku u mahniten me gjithqka që panë dhe përjetuan për aqë kohë sa qendruan, duke vizituar vende të ndryshme, duke u takuar me miq suedez e shqiptarë për here të parë .Kontaktet mes mes njëri tjetrit ishin vetëm për mes Internetit dhe jo fizikisht sukurëse kësaj radhe disa nga ta .

Nga kjo vizitë impresionuese tashmë nga prof.Murat Gecaj në librin e tij “Me zemër në vendlindje “, mundë të lexosh krejt qka ai kishte parë ,përjetuar ,takuar .

Ishte hera e parë kur prof. Gecaj vizitoj një nga shtetet skandinave si Suedinë.

Takime të mira ,të këndëshme, me miq e shokë .Vizita të ndryshme duke I ngulitur në kokë krejt qka ai kishte pare e përjetuar .

Tani nga kjo prof.Murati dëshiron që të gjitha përshtypjet që morri nga Suedija ti qesë në letër.

Këto I bëri ai  për ta kujtuar atë kohë të paharruar , për t`ju treguar edhe të tjerëve për mes librit “Me zemër në vendlindje “si dhe për ti falenderuar miqët suedezë dhe ata shqiptarë për pritjen që ata I bënë në nderë të 5-vjetorit të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” në Boras dhe revistës “Dituria”.

Libri fletë pra shumë rreth vizitës në Suedi për here të parë ,takime me njerëz të ndryshem dhe mosha të ndryshme ,miq e shok.

Më tej vazhdon autori në librin me  vizitat e më herëshme nga miqët suedezë në Durrës e Tiranë, komunikimet me bashkëatdhetarë, letra përshëndetës, falendërime , si dhe fotografi nga më të ndryshmet  e çka tjetër …

Tani në 5- vjetorin e radio”Dituria”në Boras që u  mbajt më 30 mars 2013, ishin musafir nga Tirana , por jo edhe prof.Murat Gecaj.Këtë here ai solli librin e tij “Me zemër në vendlindje “, për mes Viron Kones e Petrit Xhaja të cilët ishin pjesë e manifestimit kulturor.

Në mesin e disa promovimeve të librave që u bënë nga Shoqata e Shkrimtarëve,Artistëve,Krijuesëve  Shqiptarë në Suedi në krye me Hysen Ibrahimi dhe anëtarë të tjerë të kësaj shoqate , që ishin musafir ,   u bë edhe promovimi I librit më të ri”Me zemër në vendlindje “nga prof.Murat Gecaj.


Gecaj në librin e ti shkruan që nga fillimi I kontakteve të para me miq shqiptarë në Suedi si dhe ata suedez..

Në falenderojm nga zemra prof .Murat Gecaj për librin që ua kushton bashkëatdhetarëve shqiptare në Suedi bashke me miqët sedezë .

Urojm që profesori të ketë jetë të gjatë dhe suksese të një pasnjëshme.

Faleminderit prof.Murat Gecaj !

Në promovimin e librit foli Viron Kona .Më posht po  japim edhe fjalen e Vironit për librin e prog.Gesaj të mbajtur në Boras në ditën e 5 –vjetorit të radio “Dituria”.

Duke qenë I ftuar nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras të Suedisë , në festimet e 5-vjetorit të krijimit të revistës ”Dituria” dhe 4-vjetorit të Radios ”Dituria”, në prill të vitit të kaluar , prof.Murat Gecaj është nxitur të shprehet ndjeshëm , me respekt dhe me shumë dashuri , për ato festime dhe për aurelën ,që i ka shoqëruar ato, në Shqipëri dhe në Suedi .Këtë gjë , ai  e ka realizuar bukur , përmes faqes të librit më të ri të tij, ”Me zemër në vendëlindje ”(Shenime nga Suedia), i cili u publikua para ditëve në Tiranë.

Kur i lexon , varg njëri pas tjetrit, shkrimet e librit të krijojnë përshtypjen e një buqete me lule të shumëllojshme e të freskëta , të lidhura me ”fjongon” e miqësisë shqiptare-suedeze, por dhe mikpritësve suedezë , të cilët iu gjendën pranë vëllezërve tanë nga Kosova , në ditët e tyre më të vështira , kur mbi ta veproi me egërsinë më  më të madhe, gjenocidi serb.

Në shkrimet e këtij libri, pasqyrohen dhe vlerësohen dukuri , episode, dhe ngjarje , veprimtari miqësore shqiptare-suedeze dhe ndjenja atdhedashurie , për vendlindjen Kosovë dhe Shqipërin.Por shprehen edhe meditime rreth asaj qfar prof.Gecaj ka përjetuar e ka ndjerë , në ato ditë të qëndrimit dhe të vizitave në Boras e Goteborg të suedisë mike.Gjithqka është parë dhe shkruar nga këndëvështrimi i një publicisti të sprovuar .Me penën e artë të tij, autori gjen rastin të shprehet bindshëm , argumentues dhe bukur për Suedinë e zhvilluar dhe të përparuar.Njëherazi , shkruan me një gjuhë zemre të ngrohtë edhe për ato vlera thellësisht njerëzore që e shquajnë popullin suedez.

Cilido lexues i vëmendshëm vëren se ngjarjetr, episodet , shënimet , përshtypjet , skicat, reportazhet e bisedat dhe e tërë ngrehina publicistike e paraqitur mjeshtërisht në faqet e librit , ka një bosht , rrezaton një subjekt:jetën e suedezëve dhe të shqiptarëve , me banim në Suedin;jetën aktuale, mardhënjet e natyrshme dhe tepër njerëzore e miqësore të krijuara ndërmjet tyre ,për një ardhmëri të sigurt;për fëmijët , familjet dhe vazhdimësinë e jetës.Libri pikëzon dhe veqon episode dhe ngjarje ,portretizon tipa dhe karaktere njerëzish , shqiptarë dhe suedezë , të moshave dhe profesioneve të ndryshme ;vë  në dukje e vlerëson dhe gjithqka e bën në mënyreë tepër shprehës, figurative dhe emocionuese.

Libri nisë me lajmin e udhëtimit për në Suedi, nëpërmjet ftesës së veçant të Qendër Kulturore Shqiptare ”Migjeni” në Boras ;me udhëtimin ajror e drejt Veriut të Europës ,në vendin e dikurshëm të vikingëve ,kurse sot të suedezëve të zhvilluar , të përparuar dhe shpirtmirë, me botë të pasur njerëzore.Vijon libri me shkrime për brendinë e festimeve të 5-vjetorit të revistës”Dituria” dhe 4-vjetorit t

E radios ”Dituria ”.Por gjejmë në libër edhe vazhdimësinë e lidhjeve të autorit me kolegë e miq të tij në Suedi , si me anë të Internetit ,por dhe nga takimet me ta në qytetin e Durrësit dhe në Tiranë.

Nëpër faqte e librit kalojnë emra njerëzish të moshave e profesioneve të  ndryshme, shqiptarë e suedezë , fëmijë , nxënës shkollash ,mësues e mërgimtarë të thjeshtë , personalitet të artit e kulturës , miq dhe dashamirës të Shqipërisë e Kosovës ;autoritete vendëse, gazetarë ,shkrimtarë ,artistë, studiues ...Emrat e tyre bëhen të njohur nga autori me respekt e dashuri ; ata portretizohen dhe paraqiten bukur me të veçantat e tyre , me vlerat dhe me mesazhet që përcjellin ,nëpërmjet tregimeve , ndodhive , bashkëbisedave të ngrohta e të sinqerta.Nga njëra faqe në tjetrën , lexuesi miqësohet me ta , si me njerëz , që ka mall e dëshirë t`i takoj e t`i njohë më nga afër.

E bën tërheqës librin , fakti se ai është shkruar me një gjuhë të pastër letrare e drejtshkrimore , me larmi ,ngjyrime e nuanca emocionale , me stil tërheqës e origjinal .Gjithashtu , e bën edhe më të plotë librin, pajisja me fotografi njerëzish vendesh , peisazhesh dhe pamjesh , nga vizitat në Suedinë e bukur , si dhe nga takimet vazhduese , në Durrës e Tiranë.

Do të jetë vetë lexuesi, ai që do ta bëjë vlerësimin e librit ”Me zemër në vendlindje “(shenime nga Suedia), me autor prof. Murat Gecaj. Por , me këtë rast, e urojmë dhe e përgëzojmë atë , për këtë botim të bukur , mbresëlënës e domethënës !

 

Boras 05 prill 2013

 

 

Murat Gecaj: FJALË TË PATHËNA, PËR PILOTIN DËSHMOR, AZBI SERANAJ…

 

FJALË TË PATHËNA, PËR  PILOTIN  DËSHMOR, AZBI SERANAJ…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Jeta është shumë e çuditëshme! Po të më kishte thënë dikush, këtu e mbi 60 vjet më parë, se tani do të ulesha e të shkruaja për një bashkëmoshatar timin, me emrin e nderuar dhe titullin e lartë “Dëshmor i Atdheut”, Azbi Ramadan Seranaj, sigurisht që do të më dukej e pabesueshme. Por ja, që jeta është e tillë, me shumë të paparitura, me dhimbje e brenga, por dhe me fatkeqësi.

Në këto mendime të trishtuara më futi këto ditë kolegu e miku shkrimtar, sidomos për aviacionin shqiptar, Riza Lahi. Ishim takuar bashkë që të pinim kafe dhe të shkëmbenim dy libra me njëri-tjetrin. Sigurisht, tema e bisedës sonë ishte edhe për jetën e pilotëve tanë. Mirëpo, miku im nuk e dinte, se diçka e shkuar nga jeta ime më lidhte me këtë armë të Ushtrisë Shqiptare. Ndër të tjera, i tregova atij se kisha qenë skenderbegas që në moshën 12-vjeçare, pra në klasën e 7-të. Pasi mbaruam klasën e tretë gjimnaz, maturën na dërguan ta kryenim në Shkollën e Bashkuar të Oficerëve. Në verën e vitit 1957, ndodhi e paparitura për disa nga ne kursantët. Na përzgjodhën për të na dërguar të studionim për aviatorë, në ish-Bashkimin Sovjetik. Kishte nga ne, që ishim kursantë në degën e artilerisë së rëndë kundërajrore. Pra, nga planifikimi që të përgatiteshim për të gjuajtur avionët “armiq” nga toka, ishte menduar që të aftësoheshim për të dyluftuar në ajër me ata.


Kopertinat e librit

Që mos ta lodhi lexuesin, po citoj pak radhë nga libri i autorit aviator, Qirjako Dhima:

“Oficeri i rojës, pasi mori forcën nga kujdestarët dhe oficerët e ditës të nënreparteve, komunikoi:

-Vini re! Kursantët, që do të dëgjojnë emrat, mbas ngrënies së drekës, do të paraqiten në komandën e shkollës! Dhe filloi të lexonte: Servet Dani, Petrit Nuraj, Qirjako Dhima, Azbi Seranaj, Murat Gecaj, Meko Elmazi…Lista ishte me 14-15 veta…”.

Siç tregon autori i librit në fjalë, ne na njoftuan se, me urdhër të ministrit të Mbrojtjes Popullore, ishim caktuar për t’u dërguar në Shkollën e Aviacionit, jashtë shtetit, pra në ish-Bashkimin Sovjetik, për t’u bërë pilotë gjuajtës reaktivë. Ndërsa  nuk ishte e thënë që unë të shkoja për studime jashtë vendit për aviator. Nga një ftohje e fortë dhe e paparitur, u shtrova në Spitalin Ushtarak të Tiranës dhe në vijim më liruan me paaftësi për shërbimin ushtarak. Kështu, mora udhë të tjera, në jetën civile. Ndërsa shumica e atyre  bashkëmoshatarëve të mi, me përjashtim të Servet Danit, me probleme nga sytë e ndonjë tjetër, ata studiuan dhe u bënë pilotë të zotë, në Aviacionin Luftarak Shqiptar. Ndër ta, ishte edhe shoku im i dashur dhe i paharruar, Azbi Seranaj.

E kishte nisur jetën ushtarake në vitin 1950, pra në moshën 10-vjeçare, ndërsa unë dy vite më vonë. Vërtet ishim nga krahina të ndryshme të Shqipërisë, unë nga Tropoja e ai nga Mallakastra, por megjithatë jeta jonë ushtarake, që në atë moshë të vogël, na afroi e na bëri si vëllezër. Kjo vinte  edhe sepse Azbiu ishte djalosh i urtë, i qetë e i afrueshëm dhe i respektueshmë me të gjithë ne. Gjithashtu, me mësime ishte ndër më të dalluarit e klasës dhe tërë shkollës sonë. Sigurisht, këto cilësi ai i ruajti të pandryshuara, deri në fundin e jetës së tij.

Siç tregova më lart, Azbiu shërbeu në armën e aviacionit dhe bëri emër me profesionalizmin e tij të spikatur. Ndërsa unë, pas studimeve të larta, në Tiranë e në ish-Leningrad (sot Petërburg), shërbeva pothuajse gjithnjë në shtyp. Por në vitet 1966-1973, më dërguan të punoja me rininë e kulturën në Malësinë e Gjakovës (Tropojë), pra në rrethin e vendlindjes. Në ato vite bëheshin shumë stërvitje ushtarake, jo vetëm me oficërë e ushtarë efektivë, por dhe me rezervistë. Mbaj mend se një lajm shumë i hidhur u përhap përmes medias, pra se aviatori i guximshëm dhe trim, Azbi Seranaj, në moshën 32-vjeçare, gjatë një fluturimi me avionin e tij gjuajtës-bombardues, kishte humbur jetën tragjikisht dhe kishte mbetur përgjithnjë i paharruar, në kaltërsitë e Atdheut tonë!

Shumë vite më pas, pikërisht në vitin 2005, e takova pranë Komitetit Kombëtar të Veteranëve, në Tiranë, bashkëmoshtarin tonë, oficerin e njohur të aviacionit shqiptar, Qirjako Dhimën. Ai më tregoi se kishte përfunduar një libër, kushtuar pikërisht jetës dhe aktit heroik të pilotit Azbi Seranaj. Shkëmbyem mendime, se edhe unë mund të shkruaja diçka, në nderim të kujtimit të tij. Mirëpo, siç doli më pas, isha i vonuar dhe libri ishte dërguar në shtyp. Pra, nuk u realizua dëshira që aty të botoja pak radhë!

Duke u kthyer te takimi me Riza  Lahin, që përmenda në fillim të këtij shkrimi, shënoj këtu se ai, kur u njoh me lidhjet e kahershme të mijat me Azbiun, e hapi celularin dhe formoi një numër. Sakaq, më tha t’i flisja vëllait të tij, pra Kujtim Seranajt, i cili jeton dhe punon në Tiranë. Sigurisht, përjetova emocionet e rastit dhe e lamë që të takoheshim bashkë, në ditët vijuese. Kështu ndodhi që të nesërmen dhe ai më tha se kopjet e librit, kushtuar Azbiut, ishin mbaruar me kohë. Ndërsa unë gjeta një rrugëzgjidhje tjetër, pra e mora atë në fondin e Bibliotekës Kombëtare.

Nuk do të ndalem këtu, që të bëj recensionin e këtij libri, në 175 faqe, shoqëruar me mjaft fotografi shprehëse. Por theksoj se autori, që nga fillimi e deri në  fund, ka dëshmuar jetën e thjeshtë, por heroike të në djaloshi nga një familje atdhetare mallkastriote. Kështu, pas kaq e kaq vitesh, e solla në vëmendje me dashuri, nderim dhe respekt të veçantë, shokun tim të rinisë, Azbi Seranaj, kujtimi i të cilit do të ruhet gjatë nga brezat.

Me këto radhë të thjeshta, sadopak, tani ndjehem  “i çliruar” nga një detyrim moral, që pak vite më parë, nuk munda të isha edhe unë pjesë e librit jetëshkrimor të Qirjako Dhimës, kushtuar këtij “Dëshmori të Atdheut”, me titullin: “Azbi Seranaj, përjetësisht në kaltërsi-Monografi” (Tiranë, 2005).

Janë thurur këngë e vjersha dhe janë publikuar kujtime e shkrime për pilotin Azbi Seranaj, disa nga të cilët janë edhe në këtë libër. Përmbledhurazi, mund të shpreheshim, me fjalët e autorit të  tij: “502-shi”, ashtu mbeti përjetë në sulm, në pikjatë!” Ndërsa unë po shkëpus vetëm pak vargje, prekës e domethenës, hartur nga shokët, që në ato ditë të rënjes së tij heroike , në tetor 1972:

Për ty nëna nuk derdhë lotë,

Bijtë e saj janë gjithë pilotë;

Vijnë nga Jugu e nga Veriu,

Nëna thotë: Po më vjen Azbiu!

Në aerodrome shokët kur zbresin,

Me parashutë e përshëndesin,

Që s’pranoi kurrë për ta hapë,

Kur avioni i tij mori flakë!...

Tiranë, 3 prill 2013

 

 


Faqe 22 nga 64

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 10 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1364605
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

I jepet çmimi"Poeti i Vitit "z. Remzi Basha dhe me "Mirënjohje" z. Qibrije Hoxha.


Ne muajin shtator redaksia e "Shqip.dk" shpalli një konkurs për "Poetin  e vitit". Ne ketë konkurs u përfshinë një numër i madh poetesh me poezitë e tyre ,ku te gjitha u shquan për përmbajtjen e tyre .
 
Lexuesi pati rastin te njihet me poetin dhe shkrimtarin tone nga Suedia,z . Remzi Basha.
Duke lexuar poezinë e z. Remzi Basha çdo kush e kupton qe ai ndjen mall për vendlindjen dhe sa me dashuri dhe përkushtim i shkruan ato vargje. Poezia e tij është frymëzuese,ajo është burimore e gjalle del nga forca vigane e këtij njeriu ,qe nuk ka ditur kurrë te ndalet.  Dëshira e tij është e madhe qe kudo qe flitet gjuha shqipe ,kudo qe i thonë toke shqiptare, te jene bashke dhe siç shprehet dhe poeti :- E dua trojet e mija te gjitha bashke e te shëtis pashe me pashe se është vendi im,është toka e te parëve te mij. Toka e atyre qe dhëne jetën për te . E pena e poetit nuk ka te ndalur . Ai shkruan për heronjtë e rene ne lumtë për liri. Ne vargjet e tija ka lot malli,vuajtje ,por dhe gëzimi e fitoreje,sepse çdo aktivizim i tij nuk i shkoi kot,sepse Kosova u çlirua dhe ajo është e lire sot.

Ndaj Remziu nuk ndalet,ai shkruan dhe shkruan. Dhe kur flet me te thotë ,qe kam shume per te shkruar e për te thëne,nuk janë asgjë 10 librat qe kam bere ,nuk kam te kam te ndalur ,dua te shpreh e te kujtoj ata qe nuk janë me ,dua tu them se amaneti i tyre u be realitet.

 Remziu krahas librave ne gjuhen shqipe,ato janë përkthyer edhe ne gjuhen angleze dhe atë suedeze.
Ai ka mall për Camerine dhe ne shkrimet e tij ai e shpreh me se miri ketë gjë. Ai ka shëtitur ne çdo cep te Shqipërisë qe e kish enderruar dhe dëshiruar qe një dite ai te shihte ketë vend,ku dhe ne gjumin e nate shihte ëndrra ,se si një dite do te ishte atje  dhe kjo ju be realitet. E sot ai është i lire ,sepse e lire është Kosova dashuria e tij përjetshme. Por Suhareka është vendi i lindjes qe ai me aq mall i kushton poezitë e tija.

Ndaj duke pare gjithë ketë pune voluminoze,ketë poezi kaq te thjeshte ,por aq kuptimplote,ai ishte fituesi i këtij çmimi,te vene nga redaksia. Ky çmim ne shenje respekti e mirënjohje ju dorëzua poetit nga Kryetari i shoqatës Alba - Dansk, z. Arben Hoxhaj.
Pastaj Kryeredaktori i "Shqip.dk" i dorëzoi z. Qibrije Hoxha "Mirënjohje",për kontributin e saj te shquar ne heshtjen e Kosovës,por dhe një nder aktivistet me te shquara ne Skandinavi e me gjere. Zonja Qibrije shquhet për kontributin e dhëne edhe ne përkthime te ndryshme nga gjuha shqipe, ne suedisht dhe nga ajo suedisht ne shqip. Ajo gjithë jetën ja ka kushtuar çështjes kombëtare. Është pjesëmarrëse e rregullt ne te gjitha organizimet qe janë bere ne Skandinavi ,duke dhëne kontributin e saj te çmuar. Ajo ka marre pjese ne kongreset e Lidhjesh Shqiptare ne bote,ka qene deputete e Kuvendit te Kosovës. Dhe ajo vazhdon sot e kësaj dite te kontribuoje ne çështjet me madhore te shqiptarëve dhe ajo nuk ka te ndalur.