Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

IBRAHIM HAJDARMATAJ: LIBËR ME MJAFT VLERA DHE NË SHUMË PLANE…

 

LIBËR ME  MJAFT  VLERA DHE NË SHUMË  PLANE…

-Prof. Murat Gecaj: “Me zemër në vendlindje” (Shënime nga Suedia)-

IBRAHIM  HAJDARMATAJ

-arsimtar e publicist


Nga e majta: I.Hajdarmataj, Daja e M.Gecaj (Tiranë, nëntor 2012)

Para disa ditëve u vu në qarkullim libri , “Me zëmër në vendlindje”, me autor prof. Murat Gecaj, publicist e studiues. Për nga renditja, ky është libri i tij i 11-të, pa përmendur botimet me bashkautorësi. Ato janë kryesisht nga fusha e historisë së arsimit e mendimit pedagogjik shqiptar, por edhe për figura të shquara atdhetare, nga udhëtimet e tij jashtë vendit etj.

Ky libër i ri është venë në qarkullim nga SHB&Shtypshkronja “Edlora”, në Tiranë, nën mbikqyrjen e ing.Vladimir Kallupit dhe me përkujdesjen grafike të Edlira Kames. Redaktor i tij është shkrimtari e publicisti i njohur, Viron Kona. Ai  ka bërë edhe një hyrje të shkurtër, me vlerësime tw merituara.  Në mbyllje është publikuar një recension nga arsimtari e publiciti durrsak, Kadri Tarelli. Ai, me të drejtë, ka shkruar se, me këtë libër, “një tjetër koleg i yni, është dashuruar me bukurinë e shpirtit suedez”. Është kënëaqësi për mua, që edhe unë jam recensent i këtij libri mbresëlënës.

Që në fillim, autori është shprehur me fjalë nderimi dhe falënderimi për bashkatdhetarin, me banim në Suedi, Sadulla Zendelin (Daja). Më tej, të bie në sy pajisja e librit në fjalë me shumë fotografi shprehëse, të cilat na fusin menjeherë në “botën” e njerëzve, për të cilët flitet e shkruhet. Ata janë kolegë e miq të autorit,  shqiptarë e suedezë, me banim në brigjet e Skandinavisë, pra në Mbretërinë e Suedisë. Këtë vend mik e dashamirë të Shqipërisë e Kosovës, ai pati rastin ta vizitonte, në prill të vitit të kaluar, bashkë me  kolegët nga Tirana, shkrimtarin e publicistin Viron Kona, gazetaren e moderatoren e Radio-Tiranës, Kozeta Hoxha dhe arsimtaren e publicisten Kadrije Gurmani. Ata ishin ftuar në vendin e vikingëve dhe pikërisht në qytetin Boras, për të marrë pjesë në festimet e 5-vjetorit të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, të revistës dhe radios lokale në gjuhën shqipe, “Dituria”.


Kopertinat e librit

Libri është i ndarë në katër pjesë dhe në secilën prej tyre, sikur na “parakalojnë” ngjarje të atyre ditëve, por dhe të mëparshmet e të mëvonshmet; njihemi me  shkrimtarë e poetë dhe veprimtarë emigrantë shqiptarë, por dhe me miq të nderuar suedezë. Me një gjuhë të rrjedhëshme letrare, shoqëruar me mjaft fotografi, nga shënimet e skicat e bukura dhe mbresëlënëse, lexuesi mëson  për jetën e përditëshme të bashkatdhetarëve tanë, të cilët kanë gjetur përkrahje dhe mbështetje në atë shtet mik e demokratik europian, ndër më socialët në botë.

Në veprimtarinë festive, të zhvilluar në Boras, por edhe gjatë vizitave në këtë qytet e në portin e madh Goteborg, në shkollë e Universitet, në bibliotekë, në muzeun e natyrës dhe kudo, janë shpalosur mbresa të bukura, që na japin një pasqyrë të jetës së emigrantëve shqiptarë dhe të vendësve suedezë. Pra, një vlerë tjetër e këtij libri është, se ai i afron ose sikur i “binjakëzon” më tej vendet tona, që nga shkollat e institucionet kulturore etj. Por, mbi të gjitha, synon t’i bashkojë shpirtërisht banorët e këtyre dy vendeve mike europiane.  Një gjë e tillë bëhet e mundur edhe përmes një informacioni të bollshëm, shoqëruar me ngjarje, dëshmi, emra etj.

Si  recensionues i këtij botimi, pra njëri nga lexuesit e parë të tij, më kanë tërhequr jo vetëm portretizimi i mjaft njerëzve, mësues e publicistë, nxënës e pedagogë etj., si shqiptarë e suedezë, por edhe disa  biseda të zhvilluara. Të tilla janë ato me veprimtaren e njohur për çështjen shqiptare, Qibrije Hoxhën; biznesmenin e suksesshëm dhe njeriun e mirë,  Halim Hoti dhe kryetarin e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë në Suedi, Hysen Ibrahimi. Përmes tyre lexuesi mëson jo vetëm për përpjekjet e emigrantëve tanë për t’u përshtatur me jetën suedeze, por dhe për mikpritjen e ndihmën e pakursyer, që u kanë dhënë atyre vendësit. E, megjithëse ata jetojnë e punojnë qindra e mijëra kilometra larg vendlindjes së tyre, atë e kanë përherë në mendje e në zemër dhe mbajnë gjithnjë lidhje të vazhdueshme, me familjarët dhe të afërmit, me miq e dashamirë.

Gjatë leximit të librit, ndiejmë kënaqësi të veçantë, kur njihemi nga afër edhe me arsimtarin veteran, studiuesin e botuesin e palodhur, Sadulla Zendeli, të cilin të gjithë bashkatdhetarët atje e thërrasin me nderim e respekt, “Dajë”. Ai, tashmë, është edhe koleg e mik i afërt i autorit, gjë që dëshmohet mirë, si në shkrime dhe fotot e librit. Bashkë ata janë njohur, së pari, në Tiranë dhe pastaj takimet i kanë vijuar në Boras, Durrës etj.  Por janë edhe mjaft kolegë e miq të tjerë, që ai  përmendë, me nderim e shumë respekt në këtë libër, si: Sokol Demakun e Bahtir Latifin, Zyrafete Kryeziun-Manaj, Fetah Bahtirin, Hakif Jasharin, Remzi Bashën, Lale Shipolin, Bedri Pacin, Vjollca Haradinajn, Rizah Sheqirin, Hamit Gurgurin, Sanije Selmanin, Ismet e Mejreme Hasanin, Dinore Loshin-Qmaga, Murat Kocin etj.

Me këto ndjenja dashamirësie, autori prof. M.Gecaj ka shkruar edhe për albanologun e mik i shqiptarëve, Ullmar Kvik; për  drejtorin e shkollës Fjërdingskolan, Per Ketissen dhe për mësueset  suedeze,_Sonja Persson e Anette Ekelund, të cilët kanë qenë disa herë në Shqipëri; por dhe për Lash Erikolson e Monika Rundgren; për kryetarin e Komunës së Borasit, Per-Olof Hëg; për drejtoreshën e bibliotekës aty, Ana-Karin Albertson: për mikun e shqiptarëve, Anders Vessman etj.

Vëmendjen e lexuesit, në këtë libër, e tërheqin edhe shumë mesazhe të shkëmbyera me miq e kolegë shqiptarë në Suedi. Se, disa pre tyre, ai i takoi me kënaqësi e dashamirësi edhe në festimet e 100-vjetorit të Shpalljës së Pavarësisë së Shqipërisë. Së bashku, ata u pritën dhe biseduan me Kryeministrin, prof.dr. Sali Berisha.

Thënë me pak fjalë, ky libër i ri i prof. Murat Gecaj është një arritje tjetër e tij në fushën e krijimeve e botimeve. Njëkohësisht,  përmes tij, jepet një ndihmesë shumë e vlefshme për ata lexues, që dëshirojnë ta njohin nga afër Suedinë, ku jeton një popull mik i vendit tonë dhe ku emigrantët shqiptarë kanë gjetur mikpritje, dashamirësi e zemërgjerësi, duke u përshtatur me vendësit dhe duke ndërtuar një jetë të mirë e të begatshme. Prandaj dhe mirënjohja jonë për ata është e pakufishme, siç përcillet edhe si mesazh, përmes të gjitha faqeve të ketij libri të bukur.

Zogaj-Tropojë, mars 2013

 

 

Vangjush Saro: Duke lexuar dhe ndjerë poezitë e Vangjush Zikos

 

Vangjush Saro

Shënime për një lirik të spikatur

(Duke lexuar dhe ndjerë poezitë e Vangjush Zikos)

Po rikthehem të shkruaj sërish për Vangjush Zikon, një personalitet kompleks i letrave shqipe: pedagog, përkthyes, dramaturg, poet. Duhet mjaft shpirt për t’i mbajtur gjithë këto tituj, pesha, emra, ndere. Vangjush Ziko është një ndër ata që arrijnë t’i mbajnë, sepse mbështetet mbi një gjë të vyer e të madhe, që jo gjithkush mund ta ketë; mbështet mbi një talent të sigurt. Disa krijues të paanë tregojnë se në vitet ‘60, kritikët flisnin - me njëlloj pathosi - për perspektivën e Vangjush Zikos dhe Dhori Qiriazit në lëmin e poezisë. Por në dekadat që erdhën, poetët nga Juglindja mbetën disi në hije, kur të tjerë bënë artin e tyre me më shumë bujë, mbase edhe duke ‘shërbyer’ më mirë. Dhe në këtë aludim, nuk ka asgjë për t’u trishtuar. Gjithkush ka metrin e vet sesi mat hapat, distancat, raportet, përfitimet. (Poetesha ruse Ahmatova thoshte: “Dikush shkon rrugës pa tërthore/një tjetër rrotull vjen...”) Ndoshta Dhori Qirjazi e Vangjush Ziko nuk performuan mirë.

Ajo që mund të thuhet me siguri është se për Dhori Qirjazin mjedisi ka qenë pak inkurajues; për fat të keq. Kolonja, një krahinë që dikur kishte pasur aq shumë lavdi, u harrua, bashkë me ata pak intelektualë që kishte prodhuar. Vangjush Ziko, gjithsesi, jetoi në një qytet më të madh dhe jo thjesht “me tradita”, por edhe me një rafsh kulturor të lexueshëm: qyteti i Spiro Kondës, Vangjush Mios dhe Kristo Konos; kishte atje një teatër, ku kishin dirigjuar Piro Mani dhe Mihal Luarasi, më pas Dhimtër Orgocka; shkruanin atje Sotir Andoni, Teodor Laço e Petraq Zoto, më pas Kostaq Duka e Skënder Rusi.

Megjithatë, të më ndjejnë të gjithë bashkëqytetarët e mi, Korça është një emër që heraherës pushtohet nga fanatikët...Mandej, njëlloj vetëkënaqësie dhe aristokratizmi fals e ka larguar atë gjithnjë nga dinamika të tjera, më korente. Mbase nuk mundej ndryshe; pavarësisht se edhe në Tiranë gjithçka ishte e kufizuar, këtu antenat ishin më të larta, shkëmbimet e pakta me botën, lejonin sadopak prishje kufijsh e thithje të një “temjani” tjetër. (Artistik.) Këto, gjithsesi - e them në mënyrën më të çiltër - janë përjetime e përfundime vetiake; që askujt nuk ia imponojmë dhe me të cilat askënd nuk do të duhej të lëndonim. E rëndësishme është të vlerësojmë se duke kapërcyer vitet, Vangjush Ziko diti të lexonte realitetin me mendjen e vet. Asnjëherë nuk e tërhoqi fraza e angazhuar. I qëndroi besnik rafshit ku ndjehej më mirë: lirikës.

Një hop të dukshëm, të paimagjinueshëm, kam parë veçmas në ciklet e tij të shkruara në vitet e fundit; (nëse jo shumë vjersha janë shkruar dikur, por nuk mund të botoheshin). Këto cikle, të botuara në disa gazeta apo edhe në revistat e nderuara “Fjala e lirë” dhe “Zemra Shqiptare”, na kanë përsëritur si të thuash mësimin se gjaku nuk bëhet ujë. Që do të thotë se poeti mbetet poet; kur ai është një profesionist, e shpërfaq këtë në gjithë krijimtarinë e tij, me hope ose jo, duke prodhuar shumë publicitet për veten apo pak, mbase edhe aspak...Por gjithnjë i prirur të bëjë artin e vet. Ashtu si të pakët janë ata që e bëjnë lirikën: “Më hodhi dimri/ duke shkundur retë,/ kristalet e bardha/ mbi thinjët e mia./ Thinjë/ mbi thinjët që pata./ Me ëndrra rinie/ u gdhi nata.” (Thinjët e dimrit)

Ashtu si kam shkruajtur edhe në një tjetër shënim, vjershat e tij vijnë si një këngë lirike e kënduar herët, e ndërprerë, por e kënduar sërish; nganjëherë ato të kujtojnë serenatat korçare, nganjëherë brenga të pathëna, përjetime që janë aq komplekse; gjithnjë dhe gjithçka në emër të një sinqeriteti karakteristik për poetët e mirë. Dhe ashtu si gjithë poetët e mirë, ai nuk e heq asnjëherë nga pamja flugerin e vendlindjes. Në fakt, ne jemi andej nga vijmë. Sado larg atyre rrugëve të shtruara me gurë - që për fat të keq, këto kohët e fundit, nuk më janë dukur aq të pastra e të dëlira si dikur - mendjen e kemi atje. Dhe shpesh na bëhet sikur mëngjesin tjetër do të zgjohemi në shtëpinë e vjetër. Dhe yjet janë ndryshe. Mbase edhe bora. “Pendë të buta mjelme/ më përkëdhelën një çast në shpirt/ dhe u tretën.” (Pendë të buta mjelme) Atje ka mbetur fëminia  dhe gjithë koha e shkuar në ëndërr apo në një realitet të dyfishtë; (në realitetin poetik dhe në atë të përpëlitjes së përditshme për të jetuar).

Në shënimin tim në proces “Naivitet, gjetje, talent”, shprehem se fëminia është më shumë se gjysma e krijimtarisë dhe e fatit të çdo krijuesi. Në një pjesë të madhe të veprave më të spikatura, kudo në botë e nëpër kohëra, mund të shikosh përjetimet më të ndjera dhe më “naive” të fëminisë së krijuesve. Disa nga krijimet më të ndjera dhe më të çuditshme të Vangjush Zikos i referohen pikërisht kësaj kohe që...asnjëherë vitet dhe dramat nuk arrijnë ta kallkanosin. Poeti ka një raport të patjetërsueshëm me fëmininë, ai e mban të gjallë atë përmes rikrijimit të përjetimeve. Ato shfaqen dhe yllëzohen vetiu.

Vjersha “Fëminia” e shpreh më së miri këtë gjendje sinqeriteti pa anë e, deri diku, këtë naivitet që të mbërthen e të bën për vete më shumë sesa qindra vargje ku fjala shkon kuturu. Ai vizaton këso: “Yjtë e qiellit/ mbi djep,/ patjetër shikonin.” Më tej: “Purtek' e mënjollës/ më bënte kalorës.” (Kisha kohë pa hasur një asonancë kaq të goditur.) Dhe pastaj, po ai vizion në një tjetër vizatim gjithaq poetik: “Një dorë që njoh,/ mua të lidhurin/ në të thinjurin djep,/ më nanuris,/ mjaltë ëndrrash më jep/ nga hojet e fëmijërisë.” (Zë i dashur) Vështroni se si vërsulen metaforat në një betejë të heshtur për të gjetur sadopak protagonizëm. Është nëna. Është gjyshja. Poeti nuk duhet të japë shpjegime. Poeti nuk jep shpjegime. Ai nuk di të na thotë ku fillon filozofia dhe ku ajo bashkëjeton me artin, në ç’kthesa e labirinthe të shpirtit ravgon, teksa mesazhi kumbon sikur edhe ti ta kishe përjetuar atë çast. Ai të ka përfshirë në mjegullën e vet poetike. Ja ky është arti.

Vangjush Ziko është një poet thellësisht lirik. Dhe lirizmin e tij nuk e shkëmben me asgjë. Ai mund të shkruajë nganjëherë me metrin klasik, por në atë çka ndjen, është një vizatues i përkorë i peizazheve dhe këngëtar i të gjitha kohërave: “Çelën bliret e bulevardit/ Dhe ftuan çiftet në shëtitje./ Që nga kurora e Moravës/ E pashë, flladi me flatra vinte./ E pashë ja, me këta sy/ Si i trazonte lulet e blirit,/ U shkundte çifteve mbi sup/ Ëndrra me ngjyrën e floririt.” (Bliret e bulevardit) Për poetin, dashuria përherë qëndron përmbi kohërat. Është një ndriçim ndryshe. Vitet mund të thinjen, kujtimet asnjëherë. “E mban mend/ kur shëtisnim bashkë të dy/ sikur ishim në një tjetër yll.” (Ato çaste) Sjellja e poetit me këto kryetema të gjinisë lirike, është ajo e vëzhguesit të hollë të jetës, sa edhe e mjeshtrit të gjetjeve shteruese. Por vargu i tij ndehet edhe përtej termave antologjikë, ku jeta merr përmasa të tjera: “Është ora kur mbërijnë/ avionët e largët/ Me rrezet e diellit/ akoma mbi krahët.” (Aeroporti) Ndonjëherë, ritmi i përjetimeve të tij shkon drejt një mirësie dhe harmonie pa fund: “A s' është Bota/ bredh i përbashkët/ ku ne festojmë/ bajram dhe pashkë.”

Vangjush Ziko është një lirik i spikatur, që ka vendin e vet të rëndësishëm në poezinë shqipe dhe që ka sjellë e vazhdon të sjellë kontribut të vyer në krejt hapësirat e kulturës sonë kombëtare.

 

 

Vangjush Saro: Shënime për një lirik të spikatur

Vangjush Saro

Shënime për një lirik të spikatur

(Duke lexuar dhe ndjerë poezitë e Vangjush Zikos)

Po rikthehem të shkruaj sërish për Vangjush Zikon, një personalitet kompleks i letrave shqip: pedagog, përkthyes, dramaturg, poet. Duhet mjaft shpirt për t’i mbajtur gjithë këto tituj, pesha, emra, ndere. Vangjush Ziko është një ndër ata që arrijnë t’i mbajnë, sepse mbështetet mbi një gjë të vyer e të madhe, qw jo gjithkush mund ta ketë; mbështet mbi një talent të sigurt. Disa krijues të paanë tregojnë se në vitet ’60, kritikët thoshin - nën zë apo edhe me zë të lartë - për Vangjush Zikon dhe Dhori Qiriazin. Ata jo gjithnjw performuan mirw. Mund tw them se pwr kwtw fundit, mjedisi ka qenw pak inkurajues, për fat të keq. I pari, gjithsesi, jetoi në një qytet me tradita dhe me një rafsh kulturor të lexueshëm: qyteti i Spiro Kondws, Vangjush Mios dhe Kristo Konos; kishte atje një teatër, ku kishin dirigjuar Piro Mani dhe Mihal Luarasi, më pas Dhimtër Orgocka; shkruanin atje Sotir Andoni, Teodor Laço e Petraq Zoto, më pas Kostaq Duka e Skënder Rusi. Megjithatë, të më ndjejnë të gjithë bashkëqytetarët e mi, një qytet qw heraherës pushtohet nga fanatikët...Njëlloj vetëkënaqësie dhe aristokratizmi fals e ka larguar atë gjithnjë nga dinamika të tjera, më korente. Mbase nuk mundej ndryshe; pavarësisht se gjithçka ishte e kufizuar edhe në Tiranë, këtu antenat ishin më të larta, shkëmbimet e pakta me botën, lejonin sadopak prishje kufijsh e

Duke kapërcyer vitet në  Vangjush Ziko Një të paimagjinueshme kam parë në ciklet e tij të shkruara në vitet e fundit, (nëse jo shumë vjersha janë shkruar dikur, por nuk mund të botoheshin). Dhe nuk e heq asnjëherë nga pamja flugerin e vendlindjes.   Në fakt, ne jemi andej nga vijmë. Sado larg atyre rrugëve të shtruara me gurë - që për fat të keq, këto kohët e fundit, nuk më janë dukur aq të pastra e të dëlira si dikur - mendjen e kemi atje. Dhe shpesh na bwhet sikur mëngjesin tjetër do të zgjohemi në shtëpinë e vjetër. Dhe yjet janë ndryshe. Mbase edhe bora. “Pendë të buta mjelme/ më përkëdhelën një çast në shpirt/ dhe u tretën.” (Pendë të buta mjelme)

Dashuria qëndron përmbi kohërat. Është një  “E mban mend/ kur shëtisnim bashkë të dy/ sikur ishim në një tjetër yll.” (Ato çaste)

“Një dorë që njoh,/ mua të lidhurin/ në të thinjurin djep,/ më nanuris,/ mjaltë ëndrrash më jep/ nga hojet e fëmijërisë.” (Zë i dashur) Shikoni se si ‘përfyten” metaforat në vizatim tw një përjetimi aq të largët, kaq të afërt. Është nëna. Është gjyshja. Janë kalldrëmet e njw jete pe monotoninë dhe ritmet e veta. Poeti nuk duhet të jap shpjegime. Poeti nuk jep shpjegime. Ai nuk di tw na thotë ku fillon filozofia dhe ku ajo bashkëjeton me artin, në ç’kthesa e labirinthe të shpirtit ravgon teksa, mesazhi kumbon sikur edhe ti ta kishe pwrjetuar atë çast. Ai të ka përfshirë në mjegullën e vet poetike. Ja ky është arti.

PENDË TË BUTA MJELME

Flokë dëbore vallzojnë në ajër

si pendë të bardha mjelme.

(Retë mjelma qielli shpuplon

të veshë trupat e zhveshur

të pemëve).

Një çast,

një çast vetëm ish,

si vegim i një ëndrre.

Aq sa trishtimi im u shprish,

u shojt hieja e një brenge

sikur kurrë nuk ish

(dhe e përjetshme mbetet)...

 

Murat Gecaj: BAXHUL MERKAJ, MIK I PANDARË I “IKONAVE” SHQIPTARE…

 

BAXHUL MERKAJ, MIK I PANDARË I “IKONAVE” SHQIPTARE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Shpesh herë, në sallën kryesore të Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë e Sporteve, në kryeqytetin Tiranë, organizohen përurime librash. Rasti e ka sjellë që, paraprakisht i ftuar, aty jam ndodhur disa herë edhe unë. Sigurisht, secili përurim libri është një ngjarje e shënuar, si për autorin e familjarët, miq e dashamirë të tij, por dhe për lexuesit. Ndërsa  dy përurime, që janë bërë aty, kanë patur të veçantën dhe bukurinë e tyre. Mikpritësi ynë, shkrimtari e studiuesi Baxhul Merkaj, na ka sjellë aty, përmes dy librave të tij, jo vetëm 24 “hyjnesha” ose “perëndesha të bukurisë”, por disa prej tyre kanë qenë të pranishme edhe  fizikisht.

Të flasësh ose të shkruash për rolin e pazëvendësueshëm në familje, shoqëri e jetë, të nënave, grave e motrave tona shqiptare, është diçka e njohur dhe, ndoshta, e tepërt. Ndërsa të marrësh penën e të shkruash dhe të publikosh jetën dhe veprimtarinë e disave nga ato, më të zgjdhurat, sidomos në fushësn e artit e kulturës, është një detyrë e bukur, atdhetare e shpirtërore. Këtë mision të rrallë e ka nisur dhe po e vijon, kolegu e miku ynë i mirë, Baxhul Merkaj.

Ja, ndër duar kam tani dy libra të tillë, që ai ka shkruar. (Për të parin, kam publikuar një shkrim modest, në Internet). E veçanta, që i dallon nga librat e tjerë, siç u shpreha dhe më lart, është se, që në kopertinë dhe në faqosje, fofografi e të tjera, është zgjedhur nderimi i merituar, që u bëhët atyre nga ky autor. Sigurisht, një gjë e tillë është shprehur edhe gjatë atyre përurimeve. Është shkruar disa herë, nga autorë të ndryshëm, për këta libra. Janë shprehur edhe shumë lexues, në shtyp e në Internet. Por, e ndiej për dëtyrë që të  shkruaj edhe unë pak fjalë, megjithëse kanë kaluar pak muaj nga publikimi i librit të dytë.


B.Merkaj, i pari-djathtas, bashkë me disa “ikona”, në përurimin e librit të tij

E thashë që në fillim, se e përbashkëta e “ikonave” ose “zanave” a “drenushave”, për të cilat ka shkruar kolegu e miku Baxhul Merkaj, është shpirti i tyre atdhedashës e liridashës, etja për dituri e kulturë, prirja për të bërë më të mirën e mundshme, në profesion e në jetë.

Ja, nisia ta shfletoj këtë libër dhe përpara më del fytyra e buzëqeshur e juristes Mimoza Sadushi. Atë nuk e njoh as e kam takuar ndonjëherë. Por është autori i librit, që na e sjell aq afër.  Përveç historive rreth jetës dhe shpirtit njerëzor të saj, çfarë mund të bënte ai më tepër për të, se sa të shkruante edhe një poezi të tërë e, në mbyllje të saj, të shpërthente me vargjet e bukur e domethënës: “…Se ti ishe  dhe mbetesh vetë dashuria./ portret i çiltër në telajon e piktorit,/ muzë që nuk shterr në poezitë e poetëve./ Mozë, mike e stuhive, motër e hënës nazike,/ bijë e ujëvarave, që rrjedhin lartësive,/ në një tokë premtimesh njerëzore!”

Ndërsa Sadije Kryeziu-Bejtullahu, na paraqitet me ato foto të bukura e shprehëse, por dhe “ikonë” përmes fjalëve të autorit të librit. Ka patur arsye ai, ku ka nisur të rrefejë për lexuesin:” Ti, e mbarte Kosovën me vete, si peng fjale e gjaku, si katakomb dashurie, që nuk e nxë asnjë hartë, asnjë enciklopedi. Ti, ecje  rrugëve të botës së madhe e mbillje dashuri, se e dije që një ditë do ta korrje këtë dashuri…Kosova do ta korrte barin e freskët dhe aromëdehur të lirisë!” Autori është i bindur, kur i përmendë tri bijat e dashura të Sadijes: Rinën, Bleonën e Didejonën, aty në Londër, që e nderojnë me çdo gjë mëmën e tyre. Një ditë, ato “do të rrefejnë  për mëmën e tyre, Sa-Dije-n, që nuk ishte thjeshtë një nënë e mrekullueshme, një grua e përkryer, por një simbol i  botës femërore…”.

Shkrova pak radhë vetëm për dy “ikona” të këtij libri. Por tani e ndiej, se sa e vështirë është, që ta nxitësh përfytyrimin e lexuesit edhe për 12 të tjera! Megjithatë, përligjem para vetes, të paktën, t’i shënoj me “gërma të arta” emrat e tyre. Se janë të përzgjedhura nga autori, për sa e sa cilësi të tyre: njerëzore, shpirtërore, profesionale, familjare, shoqërore e tjerë Megjithatë, po vazhdoj në detyrën e një” recensenti të paanshëm” dhe me synimin e mirë, që të them diçka për këto “ikona”.

O, tani po e shoh, se cila qenka ajo e treta: Irini Qiriako, emër i një këngëtareje shumë të njohur për brezin tonë. Në fillim, ajo na paraqitet në një fotografi rinore, me sy depërtues e rrezatues. Se të tillë e kemi parë atë kurdoherë në skenat tona, që i ka ndezur ato “flakë”, me zërin e saj shpërthyes e melodioz. Jam kureshtar të lexoj, se çfarë ka shkruar autori për të. Dhe ja, ndalem, që në titullin, “Irini, trëndafil i këngës”dhe,  më tej, në këto radhë: “Diva e plifonisë shqiptare, Irini, doli nga salla dhe njerëzia u turrën për ta parë, për ta cekur fustanin e saj”. Ndërsa më tej: “Ajo ka shetitur globin tokësor, sepse zëri i saj brilant është përherë në udhëtim. Zëri i saj, i dehu lëndinat, pllajat, korijet, ahishtet, çajret dhe rrugët e botës shqiptare; mori dhenë, në botën globale, me kryefjalë dashurinë…”. Autori e përfundon shkrimin e tij me vargje: “Ecën dhe në buzë të këndojnë/ erërat e Jugut, valët e detit,/shtrunga e hënës pi në bebëzat e tua/ kaltërsiën e ujërave të fshehta,/ që jonet e këngëve të lashta sjellin…”.

Vallë, për kë e ka fjalën autori, kur që në titull shkruan” Dalldisej jeta te buzët e saj”? Kërshërinë tonë e plotëson ai, me gojën e personazhes së tij: “Emri im është Mehrnoush. Kam lindur në Iran, prej një familjeje të klasës së mesme.Unë kam një baba shumë të sjellshëm dhe nëna ime ishte shumë e hapur në mendime dhe inteligjente. Gjatë gjithë jetës së saj ka punuar për njerëzimin, gjithmonë na ka nxitur për të lexuar dhe për të qenë krijuese”. Ndërsa më tej zbulohet edhe profesioni i kësaj artisteje: “Mbi të gjitha, ajo mbjell dashuri në çdo cep të botës, kudo që shkel jo vetëm me kmbë, jo vetëm me mendje e fantazi, por edhe me ëndrra, me pikturat e saj…”.

Margarita Xhepa, “Ofelia” është personazhja tjetër artiste e madhe e skenës shqiptare, për të cilën Baxhul Merkaj ka shkruar me nderim, dashuri e respekt. Fjalët e tij janë shumë, por unë zgjodha këto radhë: “Ajo është nënë, bijë, grua, e dashur. Heroinë e një kohe, që ende nuk ka ardhur. Sikur të ishin dhjetëra e dhjetëra gra e vajza shqiptare e mbërbotërore, që u digjet shpirti për to  dhe ata, që lindin…fëmijët…nëna Margaritë, që fëmijët kurrë s’e kanë ditur se kur ka fjetur gjumë…Sepse për Margaritën: Ofeli, Hekubë, Ajkunë, Tanushë, Artiste Virtuoze, nuk ka kohë, në konceptin e zakonshëm të kohës…”.

Ja, përpara më dalin disa fofografi të një këngëtareje tonë të madhe, me të cilën jam takuar dy vjet më parë, në shtëpinë e saj, aty në Prishtinë. Autori sikur e ka “zbuluar” mendimin tim, kur që në titull ka shkruar: “Mbrëtëresha e këngës shqiptare…është e përjetëshme, sa vetë përjetësia”. Po cila është kjo, vallë? Nexhmije Pagarusha quhet ajo dhe kur e shqiptojmë emrin e saj, përfytyrimin e çojmë larg, në sa e sa skena shqiptare e botërore. Me zërin e saj brilant ajo i ka kënduar me zjarr Kosovës e lirisë së saj, Shqipërisë dhe mbarë trojeve arbërore. Duk e quajtur “hyjneshë”, autori shprehet për të: “U bë i përbotshëm timbre i zërit tënd melodioz; zëri yt, fëshfërimë pylli në univerin  e ndjesive më të ëmbl, simbol krenarie…”. Ndërsa më tej: “Kryevepër e interpretimit, ku Pagarusha shndëritë me një vezullim thuajse hyjnor, sikur vjen nga kopshti i parë i botës, nga koposhti i parajsës, ku ka këputur mollën baritore të maleve tona. Këtu, ku meritor është kompozitori Rexho Mulliqi e poet Rifat Kukaj, ajo njohu një nga majat e artit muzikor”. Në mbyllje, autori shpërthen me vargje zemre: “Po kërkoj një biletë për në qiell,/ se toka nuk mjafton për të shijuar magjinë tënde,/ Pagarushë, nusja e bukur e Kosovës!...”

Do të më duheshin faqe të tëra, vetëm sa për të skicuar portetet e “zanave” a “drenushave” shqiptare, të cilat ai i quan “ikona”, për të cilat autori Baxhul Merkaj ka derdhur të gjithë talentin e frymëzimin e tij. Megjithatë, duke  u kërkuar atyre ndjesë për këtë gjë, po shënoj këtu, se të gjitha e meritojnë nderimin dhe respektin e lexuesve, por dhe mbarë shoqërisë sonë: Drita Aga, “zonjë e bekuar, mike e mirë e detit dhe e poetit”; Jackie Lima, me “një ëndërr të kahershme për ta parë Amerikën”; Miradije Ramiqi, bijë e Kosovës, “mesazhere jo vetëm e estetikës brilante, por dhe e kohës së njeriut të vërtetë”, që na mrekullon me “bulëzat e shpirtit” të saj; aktorja Hajrie Rondo ose “Tana”; këngëtarja Maya Aliçkaj ose edhe “Argjiroja”, siç dëshiron ta quajë autori; piktorja indiane nga Kalkuta, Chandana Khan; Brunilda Mumajesi ose “sirena”, që bën sfilatë në bregdetin e Vlorës.

Sa kënaqësi ndjeva, kur në mbyllje të këtij libri “gjeta” portretin për një tjetër “ikonë”, “zanë”, “nimfë” a çfarë ta quajë tjetër, për “legjendën e gjallë të këngës shqiptare”, Vaçe Zela. Në këto çaste e risjell në kujtesë atë, gjatë një shfqajeje, në Pallatin e Kulturës së Tiranës. Ishin vitet e diktaturës dhe ato kishin ndrydhur mendjet e ndjenjat edhe të këngëtarëve. Ajo doli para shikuesve, me mandolinën saj dhe nisi të këndojë. Por nuk ishte e lejuar të lëvizte nëpër skenë, gjë që ajo e dëshironte shumë. Megjithatë, shikuesit e duartrokitën nxehtësisht dhe kështu ajo sikur u çlirua nga një “ngurosje” e detyruar në skenë. Prndaj dhe autori e fikson, me nderim e respekt,  portretin e saj në vargje, duke i venë epitetet më të bukur dhe duke u shprehur me çiltërsi: “Me kitare flisje me qiellin dhe zogjëve u çoje mesazhe…/ O gjeni, kohën e fiksove në notat muzikore!”

Në përfundim, lexuesin e këtyre radhëve po shënoj diçka për autorin e librit, për të cilin shkrova më lart. Baxhul Merkaj është studiues e kritik arti. Ka lindur në Lapardha të Vlorës, në vitin 1944. Me dëshira dhe prirje për artin, mbaroi Liceun Artistik “Jordan Misja”, në Tiranë, më 1964 dhe Akademinë e Arteve, më 1971.  Ka shkruar e publikuar  afër 400 artikuj, esse dhe intervista, brenda e jashtë Atdheut, sidomos kushtuar figurave të shquara të artit shqiptar. Ka merituar dy çmime kombëtare, në publicistikë dhe është autor i disa botimeve të tjera. Përmendim këtu edhe librin e tij të bukur e domethënës, me titullin “Personalitete elitare të artit shqiptar”, si një enciklopedi e veçantë, për disa nga artistët tanë më të njohur, nga të gjitha trevat shqiptare. Në faqet e tij, ai ka bërë një përmbledhje të jetëshkrimit dhe të veprimtarisë së disave nga këto figura, që nga Aleksandër Moisiu, Sandër Prosi, Odhise Paskali e Ibrahim Kodra dhe deri te artistët e ditëve tona.

…E di, se jam  ca “i vonuar” me këto shënime modeste edhe për një fakt të besueshëm. Se kam shpresën që ai vazhdon të qendrojë në “pararojë”, me shkrimet e ti. Pra, do të ketë përgatitur për botim edhe vëllimin e tretë, kushtuar të tjerave “ikona” shqiptare. Ndërsa, “borxhin” moral, ndaj kolegut e mikut Baxhul Merkaj, po e “shlyej” në një datë të shënuar për të gjithë ne: në Festën e Ditës së Verës, kur nisë ripërtëritja e çdo gjëje në natyrë, së pari, e shpirtit krijues të shkrimtarëve e artistëve, gjithë të njerëzve të penës e skenës. Prandaj, për tërë këtë punë kaq të vlefshme, e përgazojmë dhe e urojmë atë, nga zemra!

Tiranë, 14 mars 1013

 

 

Murat Gecaj: PUBLICISTIKA E PROF. SHEFIK OSMANIT, SIDOMOS ARSIMORE DHE PEDAGOGJIKE

 

Në prag të 7 Marsit, “Dita e Mësuesit”:

PUBLICISTIKA E PROF. SHEFIK OSMANIT, SIDOMOS ARSIMORE DHE  PEDAGOGJIKE

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Prof.Sh.Osmani, duke folur në një takim me studentët, në Tiranë, me rastin e fillimit të vitit të ri akademik 2007-2008

Të shkruash e të flasësh për udhën e botimeve arsimore e pedagogjike dhe të autorëve të tyre, duhen faqe të tëra. Por, më shumë mund të lexonim për to, në veprën “Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar”(Tiranë, 2003). Ajo kishte redaktor përgjegjës, të ndjerin Prof. Bedri Dedja dhe prof. Shefik Osmanin, bashkautor.

Siç dihet, më 1 shtator 1961 nisi udhën e saj gazeta me emrin kuptimplotë  “Mësuesi” (tani, revistë, po me këtë emër). Në këto afër 52 vite  vite të jetës së saj, ajo u bë  mjaft e dashur dhe e vyer për mësues e pedagogë, nxënës e studentë, për prindër e mbarë lexuesit shqiptarë. Me rastin e 40-vjetorit të botimit të kësaj gazete, në mesazhin e tij përshëndetës, ndër të tjera, kryeredaktori i parë i saj, prof. Bedri Dedja shkruante: “Gazeta “Mësuesi” zgjoi aftësitë krijuese të dhjetëra mësuesve, gjer në fshatrat më të largët, të cilët nisën të bashkëpunojnë me endje me të…”. Ndërsa, për arsye të ndryshme, ende nuk ka një historik të plotë të kësaj gazete. Por, një ndër ish-redaktorët e kryeredaktorët e saj, Prof.as.Dr. Ilir Kanini ka botuar librin e tij, me titullin “20 vjet, nga jeta e një gazete”(Tiranë, 2004).

Megjithatë, në faqet e gazetës “Mësuesi”, janë të fiksuara puna e djersa e derdhur, nga breza redaktorësh e drejtuesish të saj. Ata janë gjithësej 23 redaktorë, 5 sekretarë kolegjiumi e 9 kryeredaktorë dhe, ndër të parët, ishin emrat e njohur: Prof. Bedri Dedja-Akademik, Mustafa Gerxalliu, Jakup Mato e Sofokli Afezolli e me radhë. Nga  redaktorët e parë, që shërbyen në gazetën “Mësuesi”, ishin: Myzafer Bejleri, Sami Xhango, Bekim Çomo, Dhurata Xoxa, Sadie Agolli, Nako Bezhani, Ramadan Pasmaçiu dhe i ndjeri Muhamet Ndrita.

 

 

Në një veprimtari të Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, me rastin e “Ditës së Mësuesit”. (Nga e majta: V.Kona, Sh.Osmani, M.Gecaj, Y.Beçi…)

 

Në vazhdimësi, në  gazetën “Mësuesi” u caktua të punojë redaktor Shefik Osmani (Shkodër,1923-Tiranë, 21 korrik 2012). Ai shkonte aty pas një periudhe relativisht të gjatë pune, në fushën e arsimit dhe të pedagogjisë. Kishte shërbyer drejtues i shkollave pedagogjike, që përgatisnin mësues për arsimin fillor, në Shkodër, Peshkopi e Tiranë . Pra, e njihte nga afër jetën e shkollës sonë, të mësuesve e nxënësve dhe të prindërve. Prandaj në shkrimet, që redaktoi, por edhe në ata që publikoi me emrin e tij, gjatë asaj periudhe, u vërejt pjekuria dhe aftësitë profesionale të një drejteusi, mesimdhënësi, pedagogu e didakti. Nuk është vendi të përmendim të gjithë arsitikujt që ai shkroi në atë gazetë. Por dhe as të flasim për aftësinë e tij të veçantë redaktuese, ku dëshmëroi qartë aftësitë e tij dhe, në një fomë ose në tjetrën, në shkrimet e bashkëspunëtorëve futi e pasqyroi me mjeshtëri edhe shpirtin, mendimin dhe përvojën e tij në fushën e arsimit, pedagogjisë e mësimdhënies. Në ato vite të punës redaktor në gazetën “Mësuesi” ai u dallua edhe për taktin e dshamirësinë e shprehur  jo vetëm ndaj kolegëve dhe bashkëpunëtorëve, por edhe në marrëdhëniet me mësuesit, nxënësit e prindërit, kur shkonte me shërbim nëpër rrethe.

Duke folur për lidhjet e vazhdueshme, që mbajti prof. Shefik Osmani me gazetën e dashur të tij, “Mësuesi” edhe pasi u largua në punë të tjera ose doli në pension,, një nga redaktorët e saj dhe shkrimtari Viron Kona, tani kujton: “Në dhjetëra takime me të, në zyrën e redaksisë së gazetës “mësuesi” ose në kafe, duke shëtitur në këmbë ose në vizita në shtëpinë e tij, gjithnjë e pashë atë Njeri, koleg e mik të mirë, që të lumturohej dhe të ngazëllehej, kur vinte biseda te arsimi dhe librat, te kultura kombetare dhe vlkerat e gjuhësisxë e të shkrimtarisë shqiptare. Arsimi ishte motive I tij udhëheqës e kryesor, deviza e jetës dhe e veprës së tij madhore”.

Në vitet e mëvonshme, prof. Shefik Osmani shërbeu në Shtëpinë Botuese të Librit Shkollor dhe në Institutin e Studimeve Pedagogjike. Siç dihet, në atë periudhë dilnin disa organe tjera shtypi, si “Arsimi Popullor” (më pas u emrua “Revista Pedagogjike”) dhe buletine të ndryshme, me të cilat ai bashkëpunoi rregullisht, pra aty botoi mjaft shkrime e studime. Po të hedhim një vështrim në gazetat e kohës, si  “Drita”, “Bashkimi” e “Zëri i Rinisë” , “Rilindja Demokratike”, por dhe në gazeta të Kosovës  e  Maqedonisë etj. dhe në revistat  tona: “Nëntori”, “Ylli”, “Shkenca dhe Jeta”, “Shqiptarja e Re”, “Studime historike” dhe “Kultura Popullore” , do të gjejmë shkrime e studime  të tij për ngjarje të shënuara arsimore dhe për figura të ndritura të arsimit, kulturës dhe shkencës sonë kombëtare. Të tillë ishin punimet për:  Mësonjëtoren Shqipe të Negovanit dhe Kongresin e Elbasanit,  për shkollën Normale “Drita”  të Bukureshtit, për Kongresin e Arsimor të Lushnjës, për shkollat e para shqipe në Shkodër, për disa konferenca kombatare arsimore e pedagogjike të viteve të fundit të shek. të kaluar, Por ai shkroi edhe  për Universitetin e Tetovës e Fakultetin Filologjik të Shkupit, me mësim në gjuhën shqipe, si dhe për shkollat shqipe me mësim plotësues: në Zvicër, Gjermani, Suedi e tjerë. Gjithashtu, ka shkruar  me dashuri edhe për figura të shquara, që iu përkushtuan  me të gjitha dijet e forcat e tyre, mësimit në gjuhën amtare dhe shkollës sonë kombëtare. Nga ata po përmendim shkrimet e tij për: Ibrahim Frakullën e Beratit, Muhamet Çamin-Kyçykun, Naum Veqilharxhin, Naim Frashërin, Petro Nini Luarasin e Ibrahim Dalliun; për Nikolla Lakon, Daut Boriçin, Luigj Gurakuqin, Hasan Prishtinën e Aleksandër Xhuvanin: për Gaspër Beltojën, Vehbi Dibrën, Hafiz Ali Korçën,  Kolë Kocin etj.

Vëmëndje të veçantë  i ka kushtuar prof. Shefik Osmani, “Mësues i merituar”,  edhe  historikut të hartimit dhe botimit të abetarave për shkollat shqipe. Pra, ai shkroi e publikoi disa punime të tij në këtë fushë, siç janë: “Abetarja shqipe e Anastas Kulluriotit”, “Abetarja shqip e Jani Tërrovës, e vitit 1887”, “Një abetare shqipe e vitit 1911” ose edhe: “Pellazgjika shqip, një abetare pak e njohur deri më sot”, “Vështrim historiko-pedagogjik rreth abetareve, me autor Sami Frashërin”, “Tri abetaret e Parashqevi Qiriazit” dhe më tej: “Abetaret e gjuhës shqipe në Kosovë, Maqedoni e Mal i Zi”, si dhe ato për disaporën shqiptare.

Interes të veçantë studimor e pedagogjik paraqesin punimet dhe studimet e publikuara nga prof. Shefik Osmani, në buletine të ndryshme shkencore të Institutit të Studimeve Pedagogjike ose jo. Të tillë mund të përmendim këtu buletinet: “Probleme të shkollës tetëvjeçare”, “Gjuha shqipe dhe letërsia në shkollë”, “Kultura fizike dhe sporti” etj. Një pasuri interesante dhe më vete përbëjnë mbi 62 “zërat”, që hartoi e u botuan, lidhur me çështje të arsimit tonë kombëtar, për ngjarje dhe figura të shquara  tij, në “Fjalorin Enciklopedik Shqiptar”, botuar më 1985 dhe ribotuar në vitet e fundit.

Për disa vite radhazi, prof. Shefik Osmani ishte edhe në redaksinë e revistës shkencore e kulturore “Univers”, botim i Institutit të Mendimit dhe Qytetërimit Islam, ku publikoi shkrime të vlefshme, nga fusha e arsimit dhe pedagogjisë.

Po t’i shfletosh koleksionet e gjithë atyre botimeve, që përmendëm më lart, aty gjen mjaft artikuj e studime të thelluara të tij, për çështje të mësimdhënies, historisë së arsimit e të mendimit pedagogjik shqiptar, për figura të njohura të arsimit e pedagogjisë etj. Kështu, me mjaft interes janë edhe shkrimet për Pjetër Bogdanin, Pestalocin, Luigj Marlekën e Motrat Qiriazi, të cilëve u kushtoi edhe libra të veçantë. Siç thekson prof. Pajtim Bejtja, në një shkrim kushtuar prof. Shefik Osmanit, një pjesë e artikujve të tij janë botuar si parathënie, hyrje dhe esè, në veprat e autorëve të ndryshëm.

Me inters janë edhe recensionet e shkruara prej prof. Shefik Osmanit, lidhur me temat e disertacioneve, të cilat u shkruan dhe u mbrojtën nga kolegë të Institutit të Studimeve Pedagogjike ose bashkëpunëtorë të jashtëm të tij.

Por, prof. Shefik Osmani nuk kufizohej me shkrimet dhe studimet e tij, vetëm në gazetën e revistat, që përmendëm më lart. Emri i tij u bë i njohur, pothuajse, në të gjitha gazetat e revistat e kohës, si dhe në emisone të radios e televizionit shqiptar. Një pasqyrë të plotë,  të tërë atyre botimeve e shkrimeve të thelluara, gjuhëisht e profesionalisht të larta dhe të bukura, e gjejmë në librin e prof. Njazi Kazazit, ”Në gjurmët e një didakti” (Tiranë,2005). Ato e kanë zanafillën që në vitin 1940  e 1941 dhe vijojnë, qindra pandërprerje, deri në vitin 2010, kur sëmundja e ndau atë përgjithnjë, nga puna dhe pasioni i veçantë për t’i shërbyer, me atdhetarizëm e përkushtim të dalluar profesional, shkollës sonë amtare, Arsimit Kombëtar Shqiptar.

Edhe me këtë skicim të punës dhe veprimtarisë së gjerë të prof.Shefik Osmanit, si redaktor  dhe bashkëpunëtor i shypi arsimor e pedagogjik, por dhe më gjerë, krijojmë bindjen e një personaliteti të shquar të vendit tone. Prandaj kujtimi dhe vepra e tij do të ruhen gjatë dhe do të çmohen e njihen, jo vetëm sot, por edhe nga brezat pasardhës.

Tiranë, 1 mars 2013

 

 


Faqe 22 nga 61

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 11 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1169204
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

Bijë të një populli zemërartë


Shkruar nga Petrit XHAJA

Sekretar i Kryqit të Kuq,

Kamëz, Tiranë

Ora shënon 16.00. Lajmërimet për 91-vjetorin e Kryqit të Kuq Shqiptar janë për në orën 17.00. Me shpejtësinë që karakterizon të rinjtë, ngjitin shkallët e godinës  ku do të zhvillohet veprimtaria, Denisi, Sidorela, Sonila. Ata e stolisin zyrën me trëndafila. Çdo gjë, e sistemuar për të pritur mysafirët. Me ardhjen edhe të Oltit, Borës, Gentjanit, Seitit …, salla po bëhej  më e bukur. Trëndafilat lëshonin  nektarin e këndshëm pranveror, kurse tullumbacet me Kryqin e Kuq, i jepnin zyrës atmosferën festive. Disa nga vullnetarët, me uniformat e Kryqit të Kuq, i jepnin “dorën” e fundit punëve të mbetura.

Ora për veprimtarinë e 91 vjetorit të Kryqit të Kuq shqiptar, po afronte dhe telefonatat  shtoheshin. Disa, që e kishin për herë të parë,  donin të mësonin vendodhjen e  degës së Kryqit të Kuq, Kamëz. Mikëpritësit dhe orgnizatorët falënderonin  të ftuarit e shumtë, takoheshin me vullnetarët e Kryqit të Kuq. Disa, të tjerë, bënin anëtarësimin, vendosnin logon e njohur të Kryqit të Kuq në gjokset e të ftuarve..

Stendat e radhitura në mure, tregonin varg veprimtarish të kryera. Ja tek duken në fotot e shumta nxënësit e gjimnazit “Ibrahim Rugova” . Në një nga stendat ata janë duke dhënë  ndihmën e  parë.Në vijim stenda të shumta, të larmishme...

-Edhe unë kam marrë pjesë në shërbimin komunitar dhe duhet të jem patjetër  -thotë e sigurtë Blerta.


-I gjeta fotot tona, – thirri gjithë kënaqësi Sonja.

Brezit të ri, ju shtuan dhe brezat më të rritur: Tonini, Shefkiu, Vironi, Mimoza, Tafili, Hyseni, Mirela, Ndoci të cilëve u uronte mirëseardhjen kryetari i degës z. Abaz Brahimi.

-Titi, e pashë sallën të modeluar shumë këndshëm për festë,  - komplimentoi mësuese Sania, e cila, si dhe disa të tjerë, vinin për herë të parë në atë sallë.

Fatmirësisht ndodhem në krye të shkallëve, kur shikoj që po ngjitet doktoreshë Arjana, koordinatorja e gjakut në Selinë e Kryqit të Kuq Shqiptar,  e shoqëruar nga  mësuese Kadeina dhe Lezja. Edhe ato i tërheq bukuria dhe gjallëria e sallës dhe përgatitjet serioze që janë bërë.

I mrekulluar nga pjesëmarrja e gjerë,   u uroj të gjithëve mirëseardhjen në këtë festë të 91-vjetorit, që shërben si pararojë e festës kombëtare të 100-vjetorit të Pavarsisë. Mbetem shumë herë më i kënaqur, që në festën tonë kanë ardhur nxënës, mësues, drejtorë shkollash që na nderojnë për herë të parë. Festa vazhdon me trokitje gotash me urime.


Në krah të djathtë të sallës, Ermali zbaton rregullat e shkollës dhe merr leje për të thënë dicka.

-Ne jemi në festë dhe duhet të këmbejmë dijet tona për Kryqin e Kuq. Unë kam dëshirë të tregoj për themeluesin e Kryqit të Kuq, për biznesmenin zvicerian Henry Dunant, i cili në vitin 1859, rastësisht ndodhi në betejën e Solferinos dhe pa se, në fushën e betejës ndodheshin 40.000 viktima. Menjëherë i lindi ideja se, duhet të shpëtohen të plagosurit. Për këtë ai shkroi një libër “Në kujtim të Solferinos”, ku hodhi dy idetë: Të krijohet një shoqatë vullnetarësh në kohë paqe që t`u shërbejë të plagosurve në kohë lufte.  Idea e dytë, konsiston në formulimin e marrëveshjeve për të rregulluar me konventa, mos prekjen e këtyre vullnetarëve, që do të shpëtojnë jetë. Për identifikimin e tyre u vendos emblema e Kryqit të Kuq në një fushë të bardhë.

–Duke u falënderuar për vemendjen që treguat, dëshiroj të falenderoj të gjithë anëtarët e Kryqit të Kuq, që vijnë përherë të parë.

-Nuk mund të rrimë pa thënë dicka dhe për Kryqin e Kuq Shqiptar,  - tha vullnetar Astriti dhe vijoi: -Fill 9 vjet pas shpalljes së Pavarësisë, u themelua Kryqi i Kuq Shqiptar më 4 tetor 1921.

-Gëzuar ditëlindjen ! - gumezhin zëra në  sallë.

-Në vitin 1922, botohet revista e parë e KKSH dhe, 1923 njihet zyrtarisht nga Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq. Në 1969 ndërpritet për të filluar në 1991.

-Unë dëshiroj të recitoj një poezi që e kam bërë vetë, –u dëgjua zëri i Jolandës.

Zëri kumbues i Ylberit tërhoqi vëmendjen në anën tjetër të sallës.

-Kryqi i Kuq është kaq i sukseshëm se, ai drejtohet nga 7 parimet: Humanizmi, Paanësia, Uniteti, Neutraliteti, Pavarësia, Universaliteti, Vullnetarizmi.

-Mësues Zefi, që ka qenë emigrant në Greqi sjell përvojat e humanizmit e të vullnetarizmit midis emigrantëve në udhëtim, parime këto, që e rritin njerëzimin, duke e bërë më human.

-Me leje, me leje ! –u pa Hamdiu që lëvizi nga vendi. –Unë nuk e kam ndjerë veten më mirë se atë ditë kur klasa kontribuoi për të ndihmuar një nxënëse me prindër të sapo divorcuar. Këtë gëzim e pashë edhe tek nxënësit, por, më shumë ndjeva gëzimin e asaj nxënëse  9 – vjeçare, ku dukej sikur thonte;  “ Sa shokë e shoqe të mirë që kam!”

E mori fjalën edhe gjysh Hasani, më i moshuari, por edhe shumë aktiv në veprimtaritë e Kryqit të Kuq.

-Jam shumë i gëzuar që ndodhem në këtë festë dhe falenderoj degën e Kamzës e vullnetarët  e saj, që na janë gjendur gjithmonë pranë ne të moshuarve. Ju uroj suksese më të mëdha për t’ia lehtësuar jetën komunitetit të Kamzës.

Shumë vullnetarë falenderuan me buzëqeshje, me trokitje gotash dhe me një shikime mirënjohëse.

-Mendoj se, më erdhi mua rradha,  - tha doktoreshë Arjana, dhe vazhdoi: - Kemi bërë shumë mirë që kemi organizuar këtë takim. Kam bindje se do të shërbejë për t`i shtuar rezultatet dhe për të pretenduar objektiva më të lartë. Ju keni arritur objektivin e dhurimit të gjakut, por me këtë rini që unë shikoj këtu, duhet të sensibilizoni më shumë komunitetin ku punoni e mësoni për të patur edhe më shumë dhurues vullnetarë të gjakut.


Ia dhashë fjalën edhe shkrimtarit Viron Kona, njëherazi  punonjës i Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës. Të rinjtë e njohën dhe buzëqeshën. E njihnin shkrimtarin dhe kishin biseduar shpesh herë  për veprat e tij.

-Kam ardhur si vullnetar i Kryqit të Kuq, - nisi ai dhe vazhdoi: - Mendoj se kjo veprimtari, paraprinë veprimtaritë  e 100 - vjetorit të Pavarësisë. E nderon vendin tonë fakti që,  vetëm 9 vjet pas Pavarësisë, Shqipëria u përfshi në Kryqin e Kuq. - Pastaj, duke hedhur vështrimin nëpër sallë, ai tha: - Ka kaq shumë njerëz në këtë sallë, ka shumë edhe jashtë saj. Kjo sallë kaq e bukur dhe e pasur me qindra fotografi, që tregojnë veprimtaritë tuaja të larmishme. Cilido mbetet i emocionuar kur i shikon. Kjo flet shumë.  Kryqi Kuq është i madh, është gjithpërfshirës, është i paanshëm. Ai është i anshëm vetëm me jetën, me detyrën për të ndihmuar njerëzit në nevojë. Kjo e bën të veçantë Kryqin e Kuq. Shoqata juaj, është nga më të njohurat në Tiranë e Shqipëri, por,  zëri juaj ka shkuar nëpërmjet mediave, edhe nëpër botë. Deri dhe suedezët në Veriun e largët janë njohur me veprimtaritë tuaja, me shembuj të humanizmit tuaj. Me të drejtë, sepse këtu drejtojnë dhe aktivizohen njerëz të mirë, me botë dhe shpirt të pasur, human, bijë të një populli zemërartë...

Kështu vijoi veprimtaria. Me fjalë zemre, këngë e recitime fëmijësh e të rinjsh. Dhe, në qendër të gjithçkaje u shprehë, dashuria për njeriun, dashuria për jetën, respekt i veçantë për Kryqin e Kuq dhe ata njerëz shpirtëmëdhenj që e krijuan atë.