Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Baki Ymeri: LULZIM TAFA NË GJUHËN SUEDEZE

 

LULZIM TAFA NË GJUHËN SUEDEZE

(Du somnade under månen, Hans Erik Forlag, Skärblacka, 2012)


Baki Ymeri

Bota nuk do të dukej kaq e bukur dhe e pasur, po qe se do t’i mungonin poezia, filozofia dhe ëndërrat. Poezia e mbrujtur me imagjinatë, për të vajtur në qiell, për të fjetur nën hënë, apo për të depërtuar deri në zemër të dheut, përfaqëson një shkallë të lartë të kulturës meditative, ndërsa etika poetike s’është tjetër veçse një instrument i rëndësishëm i krijimtarisë artistike. Sipas vlerësimeve kritike, ”Roli i poetëve dhe shkrimtarëve të një vendi, në çdo kohë është parë dhe vlerësuar si udhërrëfyes shpirtëror dhe pasqyrë e zhvillimit kulturor të popullit që i takon.” (Gani Qarri). Në përkthim të poeteshës Dorina Brânduşa Landen, me një parathënie (”Nën dritën e hënës”), të qëndisur nga Inger Lalander, këto ditë e pa dritën e botimit në Suedi, libri më i ri i Lulzim Tafës ”Ke fjetur nën hënë”. Zonja Dorina Brëndusha Landen, ka përkthyer para disa muajsh në gjuhën suedeze edhe disa poetë tjerë nga Kosova. Po ia japim fjalën autorit të parathënies.

Inger Lalander: ”Ke fjetur nën hënë” është një nga librat që na përforcon bindjen se poezia është arti që na afron me bukurinë. Autori vjen nga Kosova në gjuhën suedeze nga një e botë e përbujshme e Europës, historinë e të cilës e vulos në poezinë e tij. Tematika e poemave të Lulzim Tafës është e shumëllojshme, duke reflektuar, tejmatanë gjurmëve të mbetura në shpirtërat dhe fatet e njerëzve të prekur nga lufta në Kosovë, jetën që vazhdon rrjedhën me të gjitha atributet e veta, shpirtin e njeriut, dashurinë, vdekjen, qytetin, politikën, natyrën.

Ne suedezët, i kemi njohur shqiptarët e Kosovës si refugjatë në vendin tonë, në kohën e luftërave ballkanike, por edhe përmes personaliteteve të tyre historike e kulturore, siç janë Gjergj Kastrioti, Papa Klementi XI (Giovanni Francesco Albani), humanistja e madhe Nëna Tereze, Ismail Kadareja, Ibrahim Rugova etj. Kurse kohëve të fundit, në gjuhën suedeze kanë qenë të përkthyer edhe disa poetë të mirënjohur të Kosovës, si Sali Bashota, Nexhat Rexha, apo Ramiz Kuqi, ky i fundit, poet shqiptar nga Norvegjia. Në këtë kontekst,  vlen të theksojmë se autori përmend shpesh emra vendesh, personazhe historike, legjendare, folklorike, që e gërshetojnë korpusin etnik të Shqipërisë dhe Kosovës: Teuta, Gjergj Elez Alia, Drini, Rozafa, Shkodra, Ulqini etj., apo objekte, si çiftelia - instrument popullor i njerëzve të vendlindjes që ulen me Teutën në stola prej druri, duke i cakërruar gotat. Autori kultivon një fjalor  relativisht të pasur, me një dekor të veçantë, që nga qyteti i përditshëm dhe fushëbeteja, e deri te ai antik, pa i harruar  livadhet e Dardanisë dhe vlerat e saj.


Në poezinë e Lulzim Tafës gërshetohet lirika me epikën dhe dramatikën, në përmasa të barabarta. Autori konstrukton figura stilistike dhe shprehje poetike interesante, mbi do shtigje që mund të konsiderohen si kufiri i atdheut të poezisë me një hap që depërton përmes portës së ëndrrës, tejmatanë së cilës, muzat derdhin në kalimarën e tij, mjaltën e qiejve të fjalës. Ekziston në poezinë e Lulzim Tafës, një dramatizëm që e tërheq lëngun nga një botë e kontrasteve ku vërehen gjurmët e luftës, masakrat, lotët dhe plagët që ende s’janë tharë. Mënjanë vjen vdekja paralajmëruese që shkrep nga një plumb në çdo sumbull të sakosë, kurse në anën tjetër, në të njëjtën kohë, fanitet drita, nga një herë therrëse, dhe tjetër herë e butë si ajo e hënës: "Ke fjetur nën hijen e hënës/ dhe padashur të kam fshehur në këngë”.

Ëndrrat që Lulzim Tafa na i ekspozon në librin e tij, janë ato të luftëtarit për liri, për jetë, me pushkën në dorë sa herë që shqiptarët janë të kërcënuar nga forcat e territ, apo me penën atëherë kur këto na vijnë për kujtim, që kurrë më mos të bie mbi botë errësira e skëterës së luftërave.

BOX

Lulzim Tafa u lind më 2 shkurt 1970, në Lipjan afër Prishtinës – Kosovë. I takon brezit të poetëve të viteve nëntëdhjetë - viteve të periudhës më të vështirë për popullin e Kosovës, të cilit i kanosej shfarosja masovike nga çmenduritë dhe luftërat e Ballkanit. Shkollën fillore dhe të mesme i ka përfunduar në Lipjan. Studimet për drejtësi dhe ato të magjistraturës, i ka kryer në Fakultetin Juridik të Universitetit të Prishtinës, kurse gradën e doktorit të shkencave juridike, e ka arritur në Fakultetin Juridik të Universitetit Publik të Sarajevës. Krahas librave shkencore, është autor edhe i shumë librave të tjerë të fushës së letërsisë. Deri më tash ka botuar këto libra: “Gjaku nuk bëhet ujë” (poezi), “Rilindja”, Prishtinë, 1993; “Metaforë e Pikëlluar” (poezi), “Rilindja”, Prishtinë, 1997; “Planeti Babiloni” (poezi e dramatizuar), “Rilindja”, Prishtinë, 1999; “I kam edhe dy Fjalë” (poezi), “Faik Konica”, Prishtinë, 2011; “Punë Djalli” (poezi të zgjedhura), Gjordan-Studio, Sarajevë, 2011; “Ekspozitë me ëndrra/Expoziţie de vise”, Amanda Edit, Bukuresht 2012.

Është përkthyer në disa gjuhë të botës dhe ka fituar shumë çmime letrare, si dhe është përfshirë në disa antologji. Po ashtu, është përfshirë në shumë aktivitete të fushës së të Drejtave dhe Lirive të Njeriut. Shkruan poezi dhe dramë, por merret edhe me kritikë letrare dhe publicistikë. Është profesor universitar në disa universitete në Kosovë dhe jashtë saj. Aktualisht është Rektor i Universitetit AAB. Jeton në Prishtinë.

BIOGRAFI

Lulzim Tafa föddes i den 2 februari 1970 i Lipjan, nära Prishtina, Kosova. Han tillhör den generationen av poeter från 90 talet, den värsta perioden för det albanska folket från Kosova, som vara i faran att utplånas under kriget på Balkan. Efter grundskolan och gymnasiet i Lipjan läste han juridik vid Universitetet i Prishtina. Samtidigt blev han doktor i juridik vid Universitetet i Sarajevo. Lulzim Tafa har gett ut en del vetenskapliga böcker och samtidigt är han författare av litteratur böcker. Hittills gav han ut följande diktsamlingar: Blod blir inte vatten (Rilindja, Prishtina, 1993); Sorgens metafor (Rilindja, Prishtina, 1997); Babilons planeten (dramatiserad poesi, Rilindja, Prishtina, 1999); Jag har två ord till (dikter, Faik Konica, Prishtina, 2011); Djävulens verk (utvalda dikter, Gjordan studio, Sarajevo, 2011); Drömmarutställning (dikter, Amanda Edit, Bukarest, 2012). Hans verk översattes från albanska till några andra språk, bland annat, rumänska. Lulzim Tafa är vinnare av flera litterära priser och han är medförfattare till flera antologier. Samtidigt deltar han i olika aktiviteter angående mänskliga rättigheterna.  Lulzim Tafa är professor på flera universitet i Kosova och utomlands. Han är för närvarande rektor på Universitetet AAB. Han lever och skapar litteratur i Prishtina.

UNDER MÅNENS SKEN

”Du somnade under månen” är en av de böcker som stärker vår tro på att poesin är konsten som för oss närmare skönheten. Författaren, Lulzim Tafa, är alban från Kosovo och han kommer från ett oroligt område i sydöstra Europa vars historia har satt sin prägel på hans poesi. Samtidigt är teman av Lulzim Tafas poesi mer varierade och speglar, bakom de spår som Balkankriget har lämnat i människornas själar och öde, det liv som fortsätter med alla dess attribut: människans själ, kärleken, döden, staden, politiken och naturen.

Vi svenskar har träffat albaner och kosovoalbaner som flyktingar i vårt land under Balkankriget, men också genom deras kulturella personligheter som Gjergj Kastrioti, Ismail Kadare, Ibrahim Rugova och genom de djupt humanistiska som Moder Teresa, påven Clemens XI (Giovani Francesco Albani) med flera. Nyligen har några av de mest kända poeterna från Kosovo, Sali Bashota och Nexhat Rexha översatts till svenska, samt även Ramiz Kuqi, en albansk poet  som bor i Norge.

Vi noterar att poeten Lulzim Tafa ofta använder namn från legendariska figurer och platser som ”binder” det universum av vad Albanien/Kosovo betyder: Teuta, Gjergj Elez Alia, Drina, Rozafat, Shkodra, Ulginj m.m. ”Vi kommer att sitta igen Teuta/ På trästolar/ Och skåla med glänsande glas/ Som ödet, som hjärtat.”(Imorgon). Han använder sig också av namn på föremål, som ciftelia, ett populärt musikinstrument hos lokalbefolkningen. Samtidigt använder sig Lulzim Tafa av ett relativt rikt ordförråd, med en rik dekor från nutidens stadsliv, slagfältet från gamla tider eller fruktträdgården. I Tafas dikter finns det lyriska, det episka och det dramatiska representerat i lika proportioner. Författaren bygger ibland sitt talesätt på en väg som kan vara på gränsen till poesilandet och går åtminstone ett steg genom drömporten bortom vilken muserna droppar honung i hans ord.

Det finns i Lulzim Tafas poesi en sorg, en spänning som hämtar sin styrka från en värld av kontraster i fotspåren av krig och massakrer, vars sår inte är helt läkta ”Jag kommer att dödas i detta krig/ för varje knapp/ Från jackan/ Jag tar en kula”(Döden förutspår), men samtidigt finns det ibland ett skarpt eller ibland ett milt ljus som månljuset, under vilket tiderna sover och den älskade också somnar ”Du somnade under månens skugga/ Och jag gömde dig i en sång. Varför gråter du?” (Du somnade under månen). Drömmarna som Lulzim Tafa skriver om i sin bok är om de som kämpar för frihet, för livet, med gevär i händerna när de hotas av fientliga krafter, eller med pennan när de måste komma till oss för att hindra krigets mörker att åter falla över världen.

Inger Lalander

 

 

Rizah Sheqiri: Poezi e dhembjes për mallin, për atdheun, për dashurinë, për jetën…

 

 

Recension:

Poezi e dhembjes për mallin, për atdheun, për dashurinë, për jetën…


Shkruan: RIZAH SHEQIRI

Poeti Ibrahim Abedini pas dy librave për fëmijë, një libri në prozë dhe tri përmbledhjeve poetike, vjen para lexuesit me përmbledhjen e tij më të re me poezi ”Çdo gjë i  përket jetës” të botuar nga Shtëpia Botues  ”Liloprinting” në Tiranë,  2012.

Në vend të hyrjes

Libri ”Çdo gjë i përket jetës” botuar nga Shtëpia Botues ”Liloprinting” në Tiranë, 2012, është një përmbledhje me poezi që për autor ka krijuesin Ibrahim Abedini.

Po kush është Ibrahim Abedini?


Ibrahim Abedini u lind më 26 shkurt 1958, në katundin Zagraçan, rrethi i Strugës. Në katundin e lindjes e filloi ciklin e ulët të tetëvjeçares dhe e përfundoi në Fidanishtë - një vend ndërmjet katundit Ladorishtë dhe katundit Shum. Kurse gjimnazin e mbaroi në qytetin e Strugës.

Më 1981 u diplomua në Universitetin e Shkupit, pranë katedrës së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nga regjimi i egër i asaj periudhe për shumë kohë iu mohua e drejta për të ushtruar profesonin.

Një kohë për të mbajtur veten dhe familjen në Strugë u detyrua të punoj edhe punë të rënda fizike.

Mirëpo shkolla fillore “Hasan Prishtina” në Prishtinë ia hapi dyert që të punonte me nxënës dhe të ushtronte profesionin e tij.

Interesimin për letërsi nuk e humbi asnjëherë. Nga represioni i vazhdueshëm i organeve të brendëshme policore sllavomaqedone, definitivisht më 1990 u largua nga vendlindja dhe u vendos në Landvetter të Suedisë. Në Mönlycke, në komunën e Herryda-s, punoi një kohë të shkurtër si arsimtar i gjuhës shqipe me fëmitë e bashkatëdhetarëve. Pastaj punoi edhe një vit si asistent në shkollën ”Högadalskolan” në Mölnlycke me fëmijët suedez.

Ibrahim Abedini është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të qytetit të Strugës që nga viti 1999. Ndërsa në vitin 2009 ai u pranua edhe në Lidhjen e Shkrimtarëve ”Författarcentrum väst” (Qendra e shkrimtarëve – e perëndimit) në Göteborg të Suedisë.

Në vitin 2012 u pranua anëtar i SHSHAKSHS-së (Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqipëtarë të Suedisë).

Ibrahim Abedini filloi  të merret me krijimtari që në bangat e shkollës së mesme, por vetëm më 1998 arriti të botoi përmbledhjen e parë me poezi ”Mos vono, moj valle”. Pataj vazhdoi me botimin e librave :

” Dëgjoni zërin tim”- poezi -1999,

“Luli guximtar ” - novelë për fëmijë- 2000,

” Brengat e liqenit “ - poezi - 2002 (po në të njejtin vit botoi edhe një përzgjedhje të përkthyer edhe në gjuhën suedeze nga Ullmar Qvick me titullin: ”Sjöns smärta”).

”Arifi deshte të fluturonte”- tregim për fëmijë – 2005,

”Harro se ç´kemi biseduar”- tregime për të rritur – të botuar më 2009. Libër ky për të cilin unë kam bërë një recension në gjuhën suedeze për katalogun e BTJ. Ndërsa përmbledhjen e tij më të re me poezi “Çdo gjë i përket jetës”- të botuar 2012 të cilin tash po e marrë në shqyrtim.

Çdo gjë i  përket jetës

Në këtë përmbledhje lexuesi i apasionuar pas poezisë do të gjejë kënaqësinë poetike tek vargjet për baticat dhe zbaticat e jetës;  për vuajtjet dhe dhjembjet që shkakton kurbeti. Do  të gjejë vargjet për mallin dhe për dashurinë, për atdheun e për  vendlindjen. Me një fjalë në këtë përmbledhje  lexuesi do të ketë kënaqësinë të lexojë vargje të frymëzuara, vargje të dala nga shpirti i poetit, një shpirt i ndjeshëm, i trazuar i cili sprovohet në situata të ndryshme . Këto frymzime të poetit  të cilat gufojnë  në momente e çaste shqetësimesh dhe ngacmimesh  shpirtrore e emocionale  të cilat më pas do të rrjedhin  vrullshëm në vargje për pikëllimin e gëzimin, për zhgënjimin e për mërzinë, për vuajtjen e për dashurinë… Frymzime e vargëzime  këto për jetën që poashtu janë plotë ngritje e rënje, plotë gëzime e pikëllime, plotë dhembje e dashuri,  siç është gjithë jeta e njeriut. Pra, këto janë vargje të frymëzuara për jetën, për jetën si gjënë më të shtrenjtë të njeriut. Me një fjalë të gjitha janë për njeriun dhe për  jetën, sepse jeta i meriton të gjitha, ashtu siç shprehet dhe do ta vërtetoi edhe vetë poeti  ” Çdo gjë i takon kujt tjetër, pos jetës?”

Duke  u nisiur nga këto shqetësime tematike e ideore, edhe organizimin e librit poetik, autori e ka bërë duke u bazuar në motivet dhe në temat që trajtohen në poezitë e tij. Kështu pra libri është ndarë në  tre njësi tematike, apo në tre cikle: ”Atdheu që shkakton dhembje”, ”Dashuria - luftë e pashpallur” dhe cikli  i tretë “Jeta nuk është vetëm valle”.


Kur atdheu shkakton dhembje

Në ciklin e parë ”Atdheu që shkakton dhembje”  janë përfshirë kryesisht poezitë për dashurinë për atdheun, qoftë ajo dashuria e poetit  në praninë e tij fizike në atdhe, qoftë edhe dashuria e tij nga largësia nga kurbeti, dashuria dhe malli për atdheun që i mungon shumë, por që njëkohësisht poetit i shkakton edhe shumë vuajtje e dhembje. Dhe këjo dhembje është shumë herë më e madhe në kurbet, atje ku Ibrahim Abedini si shumë e shumë shqiptarë të tjerë, deryrohet  të  nis një jetë të re, një jetë e cila nuk është fare e lehtë as të jetohet dhe as të përballohet.  Nuk është e lehtë së pari të iket nga atdheu, të lihet prapa gjithçka, të harrohet gjithçka e trashguar dhe e  ngritur atje  me gjak e me djerës,  me punë e me mund, me shkathtësi e me dituri, me zemër e dashuri,  për të filluar pastaj një jetë të re nga hiçi në një vend të huaj. Pastaj për të ngritur diku diçka nga asgjëja. Kjo nuk është aspak e lehtë për poetin Abedini. Kjo nuk është aspak e lehtë për asnjë njeri në këtë botë, sepse kjo dhemb shumë, shumë…  Kjo dhemb edhe  më shumë në shpirtin, në zemrën, në ndjenjën dhe në kujtimet e poetit. Kjo dhembje është e rëndë, shumë e rëndë… Kjo dhembje e ngacmon pandërprerë shpirtin, mendjen dhe ndjenjën e poetit...  Këto shqetësime , këto dhembje nuk e lënë në asnjë moment aspak të qetë shpirtin e ndjeshëm dhe shumë delikat të poetit. Këto dhembje, këto ndjenja Abedini i zë me penë dhe i nxjerrë në letër dhe jo vetëm sa për të thënë dicka hë për hë, por këto vijnë nga përbrenda si një shfryerje emocionale, si një ofshamë poetike e një shpirti të ndjeshëm e të shqetësuar  që vazhdimisht vuan nga dhembja.

Ja si e shpreh ai këtë ndjenjë në vargjet e poezisë ”Atdhe…”:

Të lashë atëherë kur ti më duheshe më shumë se kurrë,

Atëherë kur toka filloi të më dridhet nën këmbë

Dhe hëna filloi të mos më ndrisë rrugën në terr të natës,

Ishte koha kur zogjtë fluturonin nën hijen e frikës.

Të lashë krahëkëputur si bujku që lë arën e papunuar,

Të mbushur me ferra, pa bereqet, të larë me lot nënash.

(Atdhe)

Dhe kjo gjendje e atdheut, e atdheut me shtëpi të lëna shkret pa njerëz e pa zëra fëmijësh, me dritare  të nxira e të mbuluara nga  ndryshku i kohës, nga melankolia nga mjerimi e nga varfëria,   s’ka se si të të mos i shkaktoi frikë e dhembje të thella një shpirti delikat një shpirti prej poeti;

Tragjedi kohe në paqe, dhimbje pa afat në heshtje,

Shtëpitë e lëna më ngjallën frikë në një ditë vjeshte.

( Shtëpi të lëna)

Ikjet nga atdheu – brengë poeti

Dhe atdheu mbetet shkret e shtëpitë mbesin të lëna plotë dhembje në mjerim, pa fëmijë e pa gëzim, sepse  ikjet marrin flatra e i shpiejnë njerëzit në megrim. Kjo ikje bëhet shqetësim njerëzor e shqetësim poetik. Ikja nga atdheu, nga shtëpitë nga vetëvetja është shqetësim që poashtu e brengos skajshmërisht poetin i cili pastaj këto dhembje që i shkakton ikja i zbërthen e i peshon në shpirtin e tij dhe nga aty, nga shpirti e zemra e tij, pastaj i hedh në vargje;

Ikja

Zgjohet heret kur edhe ti zgjohesh

Dinakëria dhelparake qëndron në barkun e saj,

Në ëndrrën e kujtimeve është e përshkruar,

Në cdo skaj të dhomës është e pikturuar.

(Ikje)

Për të konstatuar pastaj  me dy vargjet e fundit të poezisë “Ikja” se ngado që të ik njeriu prap se prap nuk mund të ik nga vetja e tij. Një konstatim i qëlluar ky dhe një forcim i idesë poetike. Poashtu kjo gjetje poetike është e qëlluar dhe i bën edhe një ngritje vlerës artistike të kësaj poezie në përgjithësi:

Nuk mund të ikësh nga lëkura jote,

Vetëm gjarpri e ka atë të drejtë.

(Ikje)

Prandaj dhembja që shkakton atdheu dhe ikja nga atdheu është aq e madhe sa :

Po ike njëherë nga vendlindja,

Ke vdekur dy herë nga dhimbja.

(Dy herë i vdekur)

Kur dashuria është si një luftë e pashpallur

Ndjenjës së dashurisë nuk mund t’i ik kurrsesi një shpirt poeti. As Ibrahim Abedini nuk mund të mos i hedhë në letër frymëzimet , ngacmimet dhe drithërimat që shkakton dashuria. Dashuria e cila sipas poetit është  një luftë e pashpashpallur.

Pra  ” Dashuria - luftë e pashpallur” është cikli i dytë  i përmbledhjes ”Çdo gjë i  përket jetës”  që përfshinë poezitë me motive të dashurisë.

Edhe loti di të qesh kur e kupton që dashuria e vërtetë është luftë e pashpallur. (Dashuria - luftë e pashpallur).

Por dashuria  në vargjet dhe në poezitë e këtij libri nuk është vetëm luftë e pashpallur, por ajo është edhe heshtje, edhe dëshirë edhe shpresë…

Për më tepër këtu nganjëherë dashuria është edhe një lëmsh i vërtetë dilemash;

Të shohësh bukurinë e të mos e ndiesh,

Të ndiesh mallin dhe të mos e vuash

Nuk e di kush tallet me ndjenjat:

Gëzimi apo dhembja?

(Dashuria - lëmsh dilemash)

Përvec këtyre dilemave poeti në disa nga poezitë e tij del edhe me konstatime e qëndrime të prera për dashurinë dhe për ndjenjën, gëzimin ,kënaqësinë po edhe dhembjen që shkakton ajo.

P.sh në vargjet e poezisë ” Një vërejtje dashurie”, ”Shpirti i dashurisë”, ”C’është dashuria”, ”Një dhimbje e fshehur”, etj. Ku poeti sjell mendime të bukura dhe konstatime poetike për dashurinë.

Psh. ai konstaton se dashuria është…

Erë që frynë dhe hap shtigje

Në zemrën e pyllit të pakalueshëm.

Rreze dielli që shpon retë e zeza

Dhe liron shpirtin e pushtuar.

(C’është dashuria)

Jeta nuk është vetëm vallëzim nëpër lule,  jeta nuk është vetëm valle…

Në ciklin e fundit të këtij vëllimi poetik autori ka përfshirë poezitë, do të thoja unë, meditative dhe këtë cikël ai e ka titulluar “Jeta nuk është vetëm valle”. Dhe siç del edhe nga vet titulli i ciklit, poeti këtu sjell meditimet, reflektimet dhe konstatimet e tij poetike për jetën, për baticat dhe zbaticat, për hidhërimet e gëzimet e saj, për shqetësimet, për hallet dhe për brengat e jetës;

Dhembje koke, huti anoreksi –

Përditëshmëri bashkohore,

Të paktën natën e lini të qetë;

Ditën bëni lumë e përrua.

Stres bashkëkohor, mos e varros

Shpresën e buzëqeshjeve të uzurpuara.

Shpirtrat e lodhur tërhiqi zvarrë

Nga raftet e jetës Lux-turbuloze…

(Stres bashkëkohor)

Jeta dhe përditëshmëria e njeriut bashkohor është me shumë shqetësime dhe me shumë strese e brenga.  Kujtojmë vetë titullin e këtij cikli “Jeta nuk është vetëm valle”  ku autori sikur i paralajmëron sfidat me të cilat ballalfaqohet  njeriu gjatë jetës që njëherësh do të jenë edhe temat e motivet që do të trajtoj ai në poezitë e tij për jetën. Për jetën që nuk është vetëm valle e gëzim, për jetën e cila ka shumë vështirësi e përballje, për jetën e cila  vërtetë shkakton vuajtje e kërkon përpjekje të vazhdueshme, për jetën e vërteta e së cilës vazhdimisht  shakakton dhembje. E dhembjen më të madhe e shkakton në shpirtin në zemërn dhe në ndjenjën e një të zhgënjyeri nga jeta, pikërisht ashtu siç do të konstatoj pastaj kështu poeti në vargjet e poezisë së tij ” E vërteta shkakton dhembje”:

”Në shpirtin e një të zhgënjyeri

E vërteta shkakton dhembje ”

( E vërteta shkakton dhembje).

Dhe nuk janë vetëm zhgënjimet e jetës por edhe shumë nga të vërtetat e jetës shkaktojnë dhembje. Prandaj ato dhembje ngacmojnë edhe ndjenjën e poetit i cili i ndjen shpirtërisht  dhe i shpreh ato në mënyrën e vetë, duke i ngritur herë-herë si shqetësime,herë-herë si konstatime dhe herë-herë si dilema e pyetje; si psh. tek poezitë ” Kuptimi i jetës”, ”Dimrit nuk i besohet”, ”Vetmia”, ”Rëndësia e jetës”, ”Pse”,etj. ku poeti jep shumë konstatime e shumë reflektime për jetën si dhe i shtron shumë pyetje e dilema për të.

Lindja vjen me të qarë,

Rritja kalon me të qarë,

Vdekja sjellë të qarë

Malet qajnë nga shiu

Konstaton poeti njëherë në poezinë e tij ”Pse”, për të ngritur pastaj në fund një pyetje krejt papritur, që vjen si një shkreptimë nga qielli i këthjelltë;

Edhe më mirë do të ishte , funerali të përcillej me këngë,

Se vetëm loti i gëzimit zbut dhimbjen e syve të lodhur.

Pse të mos bëhet edhe vdekja pjesë e gëzimit të jetës?

Dhe poeti pas këtyre pyetjeve e dilemave për jetën do të vazhdoj  më tej duke konstatuar direkt ose edhe indirekt aty-këtu nëpër disa vargje, tek poezitë  tjera për jetën; Duke u shprehur hapur a tërthorazi  se rëndësia më e rëndësishme e jetës është të jetohet. Se kuptimësia më e kuptimt e jetës është të jetohet!...

Në vend të përfundimit

Dhe krejt në fund, konstatoj me plot të drejtë se vargjet e poetit Ibrahim Abedini padyshim që çdo lexuesi të apasionuar të poezisë do t’i sjellin kënaqësi poetike e estetike, dhe jo vetëm për nga  temat e motivet që trajtojnë ato, por edhe për mënyrën se si e ndërton ai vargun dhe poezinë. Pastaj shquhen edhe për ndjenjën që krijojnë shprehjet dhe mendimet e bukura poetike të tyre. Poezitë e I.Abedinit  shquhen edhe për vlerën dhe pasurinë përmbajtësore; për figurat letrare e artistike dhe për gjuhën e pasur me të cilën i ka realizuar ai poezitë e tij.

Autorin e urojmë për librin e tij poetik  ”Çdo gjë i  përket jetës” si realizim të  bukur në tërsi,  me dëshirën që të na dhuroj edhe përmbledhje tjera poetike, po edhe krijimtari në prozë ku ky autor poashtu është i talentuar.

Rizah Sheqiri

 

 

Shaban CAKOLLI : MËRGIMTAR MES MËRGIMTARËSH

 

MËRGIMTAR MES MËRGIMTARËSH

-libri më i ri i Sokol Demakut, ”Kujtime nga Diaspora  III”, Botim i revistës "Dituria" në Boråsës


Shkruan:Shaban CAKOLLI

Nuk është e lehtë të jetosh larg vendlindjes, i ndarë nga familja, miqtë, kultura dhe tradita jonë. Po të jesh mësues, edhe në kohët e dhimbshme të pushtimit dhe përndjekëjeve të shqiptarëve,të qëndrosh larg atdheut si mësues,do të ndash mall e dhimbje me më të dashurit,fëmijët,të ua mësosh atyre rëndësinë që ka atdheu dhe kombi,të i bësh ata të ndihen më pranë atdheut,të ua mësosh Abetaren shqipe,gjuhën,letërsinë,kulturën e traditën shqiptare,historinë e lavdishme të popullit shqiptar,të i shpëtosh ata nga tjetërsimi,është kontribut i pashoq dhe i çmueshëm kombëtar.I tillë është mësuesi Sokol Demaku,i cili shpëtoj nga asimilimi,edukoi,arsimoi,shpërndau rreze diturie tek shumë gjenerata të fëmijëve tanë,që jetojnë në Boräs të Suedisë,si dhe ua nguliti në zemër dashurinë për atdheun dhe kombin.

Kohët e fundit, është bërë zakon, që mjetet e informimit nuk ndalin vrapin pas njerëzve të mëdhenj të politikës e pushtetit, duke i lënë anash bartësit e vërtetë të ideve dhe programeve të mëdha kombëtare. Në mërgatën tonë kemi njerëz të flijimit, njerëz të punës mendore,njerëz për të cilët duhet të flitet e shkruhet shumë, në mënyrë që brezi i ri të njihet me punët dhe përpjekëjet e pakursyera të tyre,për të mirën e përgjithsme të kombit.Të shkruajnë,ashtu si po e bënë Sokol Demaku.gazetari shkrimtari, poeti, veprimtari e mësuesi. Po, ama Sokol Demaku, shkruan artikuj dhe libra për veprimtarët e tjerë,hedh dritë mbi punën e tyre,po ky njeri nuk shkruan për vetën,e që për të bëmet e tijë mund të shkruhen,artikuj,libra monografi........

Sokol Demaku,është njëri nga ata që një pjesë të madhe të jetës e kaloj në mërgim,por ai nuk pushoi së vepruari,nuk kurseu mund as para,për të mirën e kombit.Sokol Demaku,është mësues,shkrimtarë, poet, gazetar, moderator i radiove, redaktor, ambasador i kulturës sonë kombëtare në mërgatë,i cili lidhë urat e kulturës sonë kombëtare,me kulturat e popujve europian dhe botëror.

Si mësues,Sokol Demaku me veprimtarinë e tijë,kontributin e pashoq,është bërë njëri ndër shtyllat më të forta të shkollës shqipe në mërgatën shqiptare.Si mësues i shkëlqyeshëm,me vyrtyte të larta njerëzore,ai mbetët në kujtesën e shumë gjeneratave, që i përcolli si mësues i shkëlqyeshëm,njeri i kompletuar,i qetë e i dashur,me plot rreze diturie që rrezojnë fëmijët tanë në mërgim.

Si shkrimtar e poet Sokol Demaku është poet,prozator,publicist,pedagog,redaktor,anëtar i kryesisë së SHSHKASHS. Sokol Demaku,ka botuar këto vepra:

Baladë e Përflakur(Shqip-Suedisht)2009

Histori e Qendrës Kulturore Shqiptare"Migjeni"2009

Jehona e Shekujve,Antologji poetike,2010

Mbrëmja në Mërgim,2010

LundraIme ,2010

Sa e Këndshme është Jeta,2011

Falë Dashuri si Askush Tjetër,2011

Na Ishte Një Kohë,2012

Kujtime Nga Diaspora I,II,III,2012

Si gazetar

Demaku shquhet me punën e tij gazetareske,ai u bie në befasi veprimtarëve,intelektualëve,krijuesve e artistëve,me aftësinë e tij ka mjeshtri të parashtroi pyetjet,din të bëjë për vete të intervistuarit,si dhe të njeh lexuesin,duke shpalosur botën shpirtërore të të intervistuarëve.Sokol Demaku,i kalitur në gazetari drejton revistën e përmuajshme në gjuhën shqipe në Suedi"DITURIA"dhe një radio lokale në Suedi e quajtur"Dituria".Veprimtarët e tillë si Sokol Demaku,gjinden rrallë.Ai nuk fiton në gjëra materiale por hargjon kohë,mund e para,për të prezantuar veprimtarë të kombit,intelektual,shkrimtar,poet dhe artist,duke hedhë dritë mbi veprat e mëdha,duke afirmuar krijues të rinjë,mes artikuj gazetash,mes librave dhe valëve të radios.Ditë më parë dëgjova në radion e Athinës,programin në gjuhën shqipe,një intervistë të Sokol Demakut,i cili prezantonte punën e lavdishme të veprimtarëve,intelektualëve e krijuesve tanë në mërgatë.Çka të them?U ndjeva sa krenar,aq mallëngjyes e emocional ,për këto fjalë të mëdha për bijët e bijat e kombit tim në mërgatë. Gjeografia e veprimtarëve, krijuesve,artistëve të mërgatës shqiptare, e përfshirë nëpër shumë vende të botës,nuk ka kaluar pa hedhur dritë mbi te,mësuesi,poeti,redaktori Sokol Demaku.

Krijimtarinë dhe veprimtarinë e pasur të tyre e ka gëdhendur në çindra artikuj gazetaresk,dhjetëra libra e reportazhe të radiove. Si në shumë libra tjerë në të cilat Demaku ka ndriquar veprimtarinë e mërgimtarëve tanë, tani falë tijë sot kemi në dorë një libër në të cilin hedh"Kujtime Nga Diaspora III", për të cilin i jemi mirënjohës,që na bëri të mundur të e radhisim në bibliotekën tonë

Ky libër ka vlerat e tij domethënëse,me të intervistuar nga intelektual jo vetëm të mërgatës,por të përzgjedhur nga të gjitha trojet shqiptare.Në këtë libër kaq të begatë,lexuesi ynë do të kënaqet duke njohur më së përafërmi jetën dhe veprimtarinë e intelektualëve me profesione të ndryshme,si:të veprimtarëve kombëtar,njerëzve të penës e kulturës sonë.

Demaku në këtë libër dëshmon aftësitë e tij fillimisht si krijues,si gazetar bashkëkohorë,i etur për të zbuluar brendinë e shpirtit të intelektualëve,për të ua servuar më pas në mënyrë artistike dhe të ngrohët lexuesëve.Nëpër ato tregime interesante lexuesi me kënaqësi do të njeh veprimtarinë e këtyre personazheve që nga fillimi e deri në ditët e sotëme.Cilët janë personazhet mbi të cilët shkrimtari i talentuar Demaku,hedh dritë?Përkthyesi,shkrimtari dhe publicisti në mërgim Fetah Bahtiri,

veterani i arsimit në Hässlehom të Suedisë,veprimtarë,publicist,tani për shumëkend i njohur Ismet Hasani,poetja jonë e shquar në mërgim Anjeza Sakaj,këngëtarja e muzikës së mirëfilltë shqipe Muhabere Krasniqi,piktorja amatore,e cila dashurinë

e artit e ka pikturën me të cilën flet shumë Florije Lule Bajraktari,poetën tonë në mërgim Dhurata Lezo,Rovena Vata nga Qendra e Studimeve Albanogjike në Tiranë,si dhe poeti Strugan,tani më i njohur dhe i lexuar nga ne,i cili jeton në Landveter të Suedisë.Po çfarë na njofton me këto ndriçime të këtyre personazheve të librit"KUJTIME NGA DIASPORA III" z.Demaku?Padyshim gjëra të këndshme,njohuri nga personazhet,biografi të tyre nga lindja e personazheve deri në ditët e sotme,na njeh me veprimtarinë e tyre,profesionet,krijimtarinë e tyre,jetën në mërgim,mallin dhe dashurinë për te,rrespektin dhe sinçeritetin në punë e shoqëri,temat dhe motivet e krijimtarisë së tyre,dashuria për atdheun,kombin e artin,përshtatshmërinë e tyre me mesin ku jetojnë dhe malli për atdheun dhe njerëzit e vet;të arriturat e tyre në fushën e arsimit,kulturës,artit,traditës,planet e tyre të më tutjeme,frymëzimet që i nxisin në veprimtarinë e më tejme,kushtet e punës në të cilat punojnë,kontaktet e tyre

me atdheun,ku nuk shpëton pa prekur edhe pyetjet si ndihen ata me zhvillimet politike,ekonomike e kulturore të gjitha viseve shqiptare.Kur shqiptarët në mërgim bëjnë biseda,patjetër se në memorien e tyre ngacmon dhimbja dhe vuajteja e së kaluarës së tyre dhe nuk ke si mos të dëgjosh kujtime rrënqethëse të së kaluarës,të cilat ne shqiptarët kush më pak e kush më shumë i kemi përjetuar nën lëkurën tonë.Për këtë të kaluar të hidhur,të cilën është mirë të mësojmë secili nga ne,

flasin dy veprimtartë shquar e intelektual Ismet Hasani dhe Fetah Bahtiri,emra këta të njohur jo vetëm në këtë libër"KUJTIME NGA DIASPORA III";por edhe në faqet e shtypit të gazetave e revistave tona,valëve të radios,punimeve të tyre në krijimtari,etj...

Ismet Hasani dhe Fetah Bahtiri,emra këta të ngrohët jo vetëm për shqiptarët në mërgim,por edhe për shumë veprimtarë të huaj në vendet ku ata jetojnë,mes të cilëve kanë internacionalizuar edhe çështjen tonë kombëtare,sipas mendimit tim, do i radhisja personazhet kryesorë të këtij libri.Të flasish për librin e Sokol Demakut,"Kujtime nga Diaspora III",nuk do mundësh të përmbyllësh të gjitha mes një vështrimi të shkurtër, por edhe do ishte e dëmshme që lexuesëve të u servirim

tërë një libër, përmes një vështrimi. Lexuesit që në zemër ka librin,i mbetet të e lexoj me vëmendje dhe do të mrekullohet me këtë libër i cili flet:Preokupimet e kohës të cilat i trajton autori si dhe të arriturat e kohës në të cilën paraqet ngjarëjen.

Këtu lexuesi ndjenë një begati vlerash,një dhimbje për shqiptarët e shkapërderdhur nga dhuna,anekënd botës,një krenari që ruajnë emrin shqiptar nëpër botë,që e ndrisin me djersë, punë, arsim, mençuri, rrespekt e saktësi.

Ne e përgëzojmë mikun, krijuesin dhe veprimtarin kombëtarë Sokol Demakun, për këtë libër të ndritshëm, duke i dëshiruar atijë shëndet dhe shumë e shumë libra të tjerë.

 

 

Murat Gecaj: NJË LIBËR, ME MENDIM E THIRRJE, PËR BASHKIM…

 

NJË LIBËR, ME MENDIM E THIRRJE,  PËR   BASHKIM…

(“Kosova, ëndrra ime”, nga prof.dr. Hulusi Hako)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e majta: H.Hako e M.Gecaj

Këto ditë, u zhvillua në kryrqytetin Tiranë, Festivali i 51-të i Këngës në Radiotelevizion. Por ai, fare mirë, mund të organizohej dhe të pritjej me shumë kënaqësi edhe në Prishtinë, Shkup, Ulqin e Preshevë. Këtë gjë e theksuan, me të drejtë, edhe dy paraqitesit e programit. Kjo, sepse, edhe pjesëmarrja në të ishte nga të gjitha trojet shqiptare. E rëndësishme është se aty u kënduan këngë  të bukura, të cilat vijuan të jepnin mesazhe paqeje, mirëkuptimi e dashamirësie dhe bashkimi, në këtë 100-vjetor të shpalljes së Pavarësisë Kombëtare. Pra, ai ishte pjesë përbërëse e misionit  dhe detyrës sonë për bashkimin e fortë dhe të panadër shpirtëror të të gjithë shqiptarëve, kudo që ata ndodhen.

E nisa me këto radhë, kur kam në dorë një botim fare të ri, nga prof.dr. Hulusi Hakon. Ai e ka titullin, ”Kosova, ëndrra ime“ (Komb-shteti i shqiptarëve, vepër e atdhetarëve të përkushtuar e vizionarë). Nga faqja e parë e hyrjes, që e ka shkruar vetë autori dhe deri në të fundit, me numër 290, atë e përshkon një ide dhe një mesazh i palëkundur: Medimi e thirrja për bashkimin tonë kombëtar. Tashmë, në vitin e 100-të të krijimit të shtetit tonë të parë, shqiptarët lipeset të ndërgjegjësohen, se ka ardhur koha, kur ata të jenë me shumë se kurrë të bashkuar.  Për këtë qëllim e për këtë ideal të shenjtë e të lartë, luftuan e u përpoqën, me të gjitha udhët e mjetet, rilindësit tanë zemërzjarrë, që nga epoka e lavdishme e Skënderbeut, Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe rilindësit tanë tanë të shumtë. Për këtë detyrë madhore historike marshuan për në Vlorë, në atë fund-nëntori 1912, delegatët e popullit tonë, nga të gjitha trevat mbarëshqiptare, që nga Kosova, Shkupi, Mali i Zi e deri në  Çamëri. Rreth plakut të urtë e të mençur Ismail Qemali, u mblodhën sa e sa trima e luftëtarë, të pushkës e  të mendjes, ndër ta edhe Isë Boletini, Luigj Gurakuqi, Dom Nikollë Kaçorri, Sali Gjukë Dukagjini e të tjerët. Ata e shpallën, para gjithë botës, Shqipërinë e Kombin tonë të lirë dhe të pavarur, pas pesëqindë vjet robërie, nën Perandorinë Osmane. Por, fatet e tij u nëpërkembën nga shtetet grabitqare europiane, të cilat iu turrën furishëm, me armë e diplomaci dhe trupin e shëndoshë ia ndanë, përdhunisht, në disa pjesë.


Kopertina e parë e librit të prof.Hulusi Hako

I tronditur shpirtërisht, para kësaj të vërtete historike, por mjaft të hidhur për gjendjen e Kombit tonë, por dhe me deshirën, mendimin dhe shpresën për një zgjidhje të shpejtë, autori prof.H.Hako, që në faqet e para të librit të tij shkruan: “Siç ka ndodhur edhe me krijimin e shtet-kombeve të tjerë, kudo në botë, ashtu po e sjell koha edhe për ne shqiptarët rrjedhën e gjërave, në atë pikë, që ta realizojmë këtë ligjësi dhe aspiratë“. Ky mendim është zbërthyer, me fakte e argumente të pakundërshtueshëm, në të gjithë kapitujt e këtij botimi me mjaft interes. Ata janë shumë domethënës, si: ”Bashkimi bën fuqinë’’,”Vëllazërimi, integrimi, bashkimi, ja ç’na duhet, sa dielli, uji dhe ajri”, “Institucionalizimi i çështjes sonë kombëtare, ja ç’kërkohet në mënyrë imperative”,”Fitorja e re juridike e Kosovës, sanksionim i të drejtës së shqiptarëve, hap vendimtar i zgjidhjes së çështjes shqiptare në Ballkan”, ”Çamëri, më takon dhe mua të jetoj e mendoj për ty”, “Mirë integrimi europian, po ai  shqiptar?”, “Pse ky sindrom antishqiptarizmi në Masqedoni?” etj. Pra, autori përmendë dhe trajton me dashuri e atdhetarizëm disa “pika të nxehta” të çështjes kombëtare shqiptare. Veçse, ai nuk paraqitet vetëm në rolin e shikuesit të thjeshtë ose renditësit të fakteve e dukurive, por jepedhe mendime për zgjidhje të shpejta e afatgjata të çështjes shqiptare në Ballkan, që është pjesë përbërëse e atyre europiane e më gjerë.

Pra, faqe pas faqeje, të ngjan se përmes tyre ai ka përmbledhur mendimet e shqetësimet e tërë bashkëkombësve tanë, kudo që ata jetojnë, në këtë fillimshekulli të ri. Natyrshëm, lindë pyetja: “Vallë, a kanë të drejtë shqiptarët e të gjitha trojeve etnike, për të qenë të bashkuar dhe në një shtet, siç janë edhe popujt e kombeve të tjerë?” Ndërsa fallsifikatorët e  historisë ballkanike dhe asaj europiane, përpiqen t’ia mbushin mendjen vetes, se shqiptarët duan e kërkojnë “Shqipërinë e madhe”, se kështu ata “do ta rrezikojnë paqen e stabilitetin në Ballkan e më gjerë”!? etj. Po faktet “lakuriqe” ose “në dritë të diellit” janë krejt ndryshe. Pra, shqiptarët vetëm dëshirojnë, kërkojnë dhe u takon të jetojnë në paqe dhe miqësi me të gjithë fqinjët e tyre, në “Shqipërinë e vertetë” ose “Shqiparinë natyrale”. Ndërsa ata harrojnë ose nuk duan ta pranojnë, se shqiptarët, kurrë në historinë e tyre mijëravjeçare, nuk kanë qenë as nuk do të jenë agresivë, sulmues as pushtues. Përkundrazi, kurdoherë janë  venë në mbrojtje të të tjerëve, kanë zhvilluar luftëra mbrojtese dhe gjithnjë janë përpjekur e kanë sakrifikuar për mbijetesë.

Jo me kot, autori prof.Hako, e ka venë në titull dhe e ka trajtuar gjerësisht edhe çështjen e Kosovës, të martirizimit të saj, nën regimin shumëvjeçar serb, luftën e përpjekjet e saj për liri, pavarësi e demokraci. Ka marrë shembull njërin nga bijtë e saj, atdhetarin e luftëtarin gjakovar, Myrteza Nagafci. Ashtu si mjaft kosovarë të tjerë, ai përjetoi vuajtjet dhe tmerrin e rregjimit të kaluar edhe pse erdhi në “shtetin-amë”, i cili vetë vuajti nga diktatura e egër afër 50-vjeçare. Megjithatë, ndodhi mrekullia, nga pak kush e parashikuar, me përpjekjet titamike të popullit të saj, që u mbështet fuqishëm nga NATO-ja dhe  Bashkësia Ndërkombëtare. Pra, Kosova u çlirua njëherë e përgjithmonë nga rregjimi barbar shumëvjeçar i Serbisë, fitoi lirinë e pavarësinë dhe hyri në udhën e pandalshme të demokracisë e përparimit. Siç shkruan edhe autori,  “Libri  “Kosova, ëndrra ime”, vjen, kështu, edhe si një përgjigje e merakut dhe amanetit të madh, me të cilin u nda nga jeta, ky bir i Kosovës”.

Por edhe kur prof.Hulusi Hako trajton tema, në dukje, ta palidhura me zgjidhjen e çështjes kombëtare shqiptare, përsëri “çekanin” e rrahë në atë pikë. Kështu, lexojmë recensione për disa libra të kolegëve ose për veprimtari të zhvilluara, sidomos në kryeqytetin Tiranë dhe bindemi më së miri këtë gjë. Ja, shkrime të tillë janë edhe këta: “Krijohet lidhja mbarëkombëtare e shoqatave shqiptare”, “Një libër, që tregon shumë dhe apelon fuqishëm” (është fjala për botimin e  të ndjerit, Dr. Ibrahim Gashi, “Shqiptarët, Slloenia dhe Ballkani i trazuar, sipas një diplomati”), “Rusia dhe Kosova”, “Kjo botë interesash, kur do të bëhet pikërisht një botë të drejtash dhe vlerash njerëzore?”. “Po Republika e Kosovës, pse nuk u përfshi në kampionatin ballkanik të Judo-s?” etj.

Një vlerë të veçantë përmban në këtë libër pjesa e fundit e tij, të cilit autori i ka venë titullin interesant e domethënës,  “Nëpër shekullin tonë tëpërgjakur”. Janë plot 50 faqe, meditime të prof.dr. Hulusi Hakos, për  udhën,  nëpër të cilën kanë kaluar shqiptarët, gjatë 100 vjetëve të fundit. Sigurisht, kjo analizë e një intelektuali atdhetar është edhe një mësim ose  “leksion” për brezin e ri. Synimi është që të gjithë bashkëkombësit tanë, në trojet e tyre amtare etnike, të bëhen të ndërgjegjshëm, se historia është treguar e pamëshirshme, pra si një “njerkë e keqe”, me popullin tonë. Këtë gjë autori e ka shprehur dhe analizuar me kujdes, në disa nëntituj të kësaj pjese. Duke shfrytëzuar aktualitetin e festimeve të 100-vjetorit të Pavarësisë, ai ka shkruar me nderim e respekt për “jubileun e madh të krenarisë dhe reflektimeve të thella”. Përmbledhurazi, na kujton të gjithëve, se janë bërë sakrifica mbinjerëzore nga shqiptarët, në këtë shekull: “Gjak për liri e identitet, për gjuhën e diturinë, për një shkollë e universitet, për germën dhe llojin e alfabetit; edhe  për institucionalizimin e kësaj demokracie moderne; gjak në Kosovën Lindore, Mitrovicë e Tetovë, Shkup e Kumanovë,; gjak shqiptari në Mal të Zi, edhe në Çamërinë shqiptare, nën Greqi!” Pastaj përmendë me dhimbje “flamën” e gjakmarrjes dhe të vrasjeve ordinere, prej krimit të organizuar e të paorganizuar.  Ndërsa, jep alarmin dëshprues, që: “As një garanci  nuk ka, se përgjakja nuk do të vazhdojë edhe më tej!”

Një vemendje i kushton autori çështjes së objektiviteteit, korrektësisë dhe respektit ndaj historisë sonë kombëtare, një detyrë kaq atdhetare kjo për brezin tonë. Afirmimin e të vërtetave lipset ta bëjë historiografia jonë, e pandikuar nga politika, se: “Pa vijimësi, s’ka histori; pa shkallë, s’ka ngjitje”. Duke u ndalur në rezultanten kryesore të udhëtimit shumëshekullor të shqiptarëve, prof. Hako e vë theksin te vitaliteti dhe mbijetesa e jashtëzakonshme e racës, e genit shqiptar, si sfidë ndaj shumë furtunave dhe rrebeshave të egra shfarosëse e asimiluese. Janë kaq domethënëse edhe fjalët e francezit  Pouquecville, i cili ka shkruar, për shqiptarët: “Ky popull heronjsh, të cilit gjatë shekujve, shpesh herë, iu desh të mbrohej në malet e tij të paarritshme, i shikonte nga lart perandoritë, se si lindnin e vdisnin dhe ri-zbriste për të fituar tokat e veta”. Lindë pyetja e natyrshme: “Po sot, ne pasardhësit e tyre, çfarë duhet të bëjmë?” Përgjigja është edhe në fjalët e gjeneralit në pension, Rrahman Perllaku: “Sot po bije  kambana e lirisë dhe e bashkimit kombëtar. Mjaft na kanë mbajtur të ndarë, më se një shekull!”

Në vazhdimësi, ky autor ndalet në disa faktorë me rëndësi, që e përcaktojnë jetën dhe   forcën e Kombit tonë, siç janë: niveli ekonomik; zhvillimet  arsimore e kulturore, me  gjuhë letrare  të përbashkët dhe me programe e tekste mësimore të njësuara, në të gjitha trojet shqiptare e në diasporë etj. Vëmendje u kushon, në këtë pjesë, edhe  çështjeve të shumta të tranzicionit të stërzgjatur në Shqipëri, lirive e të drejtave demokratike, etjes  për pasurim dhe pushtet të një pjese të shoqërisë. Në një faqe të meditimit të tij, prof. Hako shtron pyetjen: ” Këtë tranzicion tonin, si ta quajmë, një revolucion demokratik paqësor, apo ai është thjesht një restaurim i kapitalizmit?” Në këtë logjikë të mendimit e fakteve, ai flet edhe për “doktrinën komuniste”, që  sipas tij, mbeten flozofia dhe projekti i ndryshimit më të thellë  të jetës shoqërore; po ashtu edhe për “përpjekjet e ethshme të antikomunizmit” etj. Në këtë kuadër, ai analizon dhe mbron vlerat e  Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare dhe, së fundi, ndalet  në thesarin kombëtar të tolerancës fetare në Shqipëri, si një pasuri shumë e çmuar, për të gjithë ne.

Parë në tërësi, ku botim i ri i autorit të 12 librave të mëparshëm, prof.dr. Hulusi Hako,  na sjell në vëmëndje  problemin më themelor të çështjes shqiptarë, në ditët e sotme, që është ai i bashkimit tonë kombëtar. Festimet e jashtëzakonshme, në Shqipëri dhe në trojet tjera amtare e në disporë,  të 100-vjetorit të krijimit të shtetit të parë shqiptar dhe  shpalljes së Pavarësisë sonë Kombëtare, na e bënë shumë herë më të pranishëm këtë ideal dhe aspiratë të rilindësve tanë, gjë që  është dhe do të mbetet përherë altual për të gjithë ne, deri në zgjidhjen e tij përfundimtare, pavarësisht udhëve e mënyrave.

Në mbyllje të këtij shkrimi, meqenëse më duket me interes për lexuesin dhe lidhet me tematikën e këtij libri,  po shënoj këtu një pjesë nga mesazhi, që më dërgoi  këto ditë kolegu e miku, Hysë Hasa, emigrant në Filadelfia të Amerikës. Pasi informonte se, më 28 Nëntor 2012, u ngrit për herë të parë në histori, në qendrën e atij qyteti, Flamuri ynë Kombëtar, vijonte:

“Kam  kënaqësinë t’u përshëndes, në këtë fund viti, si viti i 100-vjetorit të Pavarësisë, i krijimit të Shtetit të parë Shqiptar dhe i ngritjes së Flamurit tonë Kombëtar. Ishte koha, kur plaku i Vlorës Ismail Qemali, i mbështetur mbi gjokset e Isa Boletinit, Luigj Gurakuqit, Dom Nikollë Kaçorrit, Vehbi Dibrës, Thanas Floqit, Abedin Dinos e te tjerëve, ngriti Flamurin e kuq shqiptar, me shqiponjën dykrenare në mes; Flamur, i cilië shtë shpirti dhe zemra, ku marrin frymë lirisht të bashkuar shqiptarët, që  nga Preveza e deri në Nish. Ky Flamur, pas 100-vitesh, më 23 Nëntor 2012, i mblodhi shqiptarët të festonin së bashku në Shkup. Aty, fjala e mençur e diplomatike, aspak nacionaliste dhe me guximin burrëror e trimëror, e Kryeministrit, Prof. Dr. Sali Berishës, i entusiazmoi dhe i bashkoi, si asnjëherë shqiptaret, duke u treguar të gjithëve, se historia: vlerëson-duron-toleron-vonon, por nuk harron! Ky flamur kulmoi në Vlorën heroike, më 28 Nëntor 2012, ku të gjithë shqiptarët festuan së bashku”.

Tiranë, 24 dhjetor 2012

 

 

Vangjush Saro në një libër me fabula

 

Vangjush Saro në një libër me fabula

“Dhelpra shpërblen lepurin”, botimi më i ri i shkrimtarit satirist


Shkrimtari satirist Vangjush Saro vjen së fundi te lexuesit me një libër të ri, një përmbledhje me fabula. Libri titullohet “Dhelpra shpërblen lepurin” dhe është edituar nga Shtëpia Botuese ERIK në Tiranë.

Një pjesë e mirë e fabulave, janë botuar edhe më parë në shtypin periodik, por krahas tyre, i janë ofruar lexuesit një sërë fabula të reja. Ashtu si në gjithë krijimtarinë e vet, edhe në këtë libër, V.Saro trajton tema korente dhe përcjell mesazhe që zbulojnë aspekte e probleme të jetës së përditshme. Krahas stigmatizimit të kotësisë e mendjemadhësisë, si edhe veseve e shfaqjeve të tjera qesharake të jetës, fabulat e këtij vëllimi rrahin edhe probleme të “ngjërimit” politik, të trajtuara përmes metaforave dhe analogjive të spikatura. Të tilla janë “Oqeani dhe varka”, “Dhelpra shpërblen lepurin”, “Patat dhe pulat”, “Në pyllin rrëmujë”, “Fija e barit bën not”, etj.

Libri “Dhelpra shpërblen lepurin”, i drejtohet një spektri të gjerë lexuesish, para së gjithash edhe të vegjëlve. Me këtë libër, shkrimtari dhe publicisti Vangjush Saro ishte pjesëmarrës në Panairin e 12 të Librit në Tiranë. Ky libër e çon në 15 numrin e botimeve letrare nga ky autor.  

Patat dhe pulat

Patat

patëronin

një nga një në resht,

kur një pulë rëzë pullazit

iu përvesh:

-Të shkretat, moj!

Gjithnjë në resht,

në varg…

E jo! Ne pulat

bredhim sipas qejfit.

Poshtë e lart.

Pata e fundit

qëndroi një hop.

-Kushërirë, - tha

Pse mburresh kot?

Ne në një oborr

hiqemi zvarrë.

Dhe fundja,

hamë apo nuk hamë

të njëjtin bar?…

Në pyllin rrëmujë

Në pyllin plot klithma e rrëmujë,

për lepurin e shkretë

u vu kuja:

“Pa lejë e ke

këtë strofkë?

Të qoftë!

Naaa, gjobë të fortë!”

“Po dhelpra?

Po ujku? Ariu?”

U mbrojt me të keq

lepur-ziu

“Mbyll gojën, mor horr,

që shkel ligjin!

Kasollen që sot do ta prishim.

Dhe gjoba është gjobë,

e ke hak.

Ka rregull këtu

në çdo hap.”

“Po dhelpra?

Po ujku? Ariu?”

Thosh prapë më kot

lepur-ziu.

Ndërkaq strofk’ e vogël

e mjerë,

u shemb menjëherë

plot bujë,

në pyllin rrëmujë.

Sekreti

Rrëkeja e vogël derdhet në përrua.

Dhe ky,

me vëllezërit e tij,

herë pa zë

e herë duke kënduar

lumit i bëjnë shoqëri.

Dhe lumi rend e bredh vërtik

në detin e madh e të paanë.

Por edhe deti ka vëlla e mik

atë që quhet

oqean...

Çdo gjë ka vlerën dhe vendin e vet.

Kështu natyra është sajuar.

Kush nuk e di këtë sekret,

mbetet përherë

i trishtuar.

Fija e barit bën not

Një fije bari

vija e ujit e mori tutje.

Dhe ajo turfulloi

gjithë lemeri:

“O Zot! Po ç’është gjithë kjo ngutje?!

Unë të notoj nuk di...”

Pas pak,

vija e ujit

tek disa gurë e përplasi.

Dhe fija e barit

mbeti në breg...

Por sapo dielli

e pikasi,

edhe u ngroh paksa,

ca shoqeve aty

me mburrje u tha:

-Isha…

Dola për një shëtitje andej.

I rashë me not

tej e tej…

Oqeani dhe varka

Një varkë e vogël,

shumë e vogël,

që dallga e zhbëu sakaq,

u shkalafit si të ishte lodër,

në udhëtimin e saj pa fat.

“Epo, duhet ta zgjedhësh mirë

me kë bën luftë apo lojë...”,

tha dallga

tek përpinte dërrasat,

që s'kishin më as formë, as bojë.

 

 


Faqe 22 nga 58

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 31 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1010885
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

MIQËSORJA OTTAVA-MONTREAL

Nga Ajet Nuro, Montreal, Kanada


Ekipet e Montrealit dhe të Otavës (Ottawa) para ndeshjes

Do të doja që këtij shkrimi të vija si titull togëfjalëshat “ndeshje miqësore”, “takim miqësor” apo edhe “ndeshje futbolli mes shqiptarësh” por ajo që më ngeli nga të gjitha këto fjalë ishte fjala MIQËSORE. Ditën e djelë në datën 30 shtator 2012, me një ekip futbollistësh nga shqiptarët e Montrealit u nisëm për në kryeqytetin kanadez për t’u ndeshur me një ekip vendas. Kënaqësia e këtij takimi dhe pritja e miqëve vendas ishte e tillë që pyetja “Kur do shihemi përsëri?” doli spontanisht ende pa mbaruar takimi.

Që nga vizita e fundit e dy ekipeve shqiptare nga Hamilltoni dhe Otawa në korrik për Kupën e 100-Vjetorit të Pavarësisë organizuar këtu në Montreal, herë mbas herë kisha patur mesazhe se kur do t’u kthenim vizitëm miqve tanë nga Ottawa dhe ngaqë ata janë edhe më të afërmit me ne, e filluan me këta të fundit. Miqve tanë nga Hamiltoni do t’u duhet të presin edhe pak…

Ndonëse dita nuk ishte dhe aq e bukur dhe një shi i imët n’a shoqëroi gjatë rrugës për në Ottawa, mikpritësit dhe kryesisht organizatori vendas z. Ismail Latifi kishte menduar të na priste në një terren të mbuluar duke marr masa për një pritje që unë do t’a quaja dinjitoze. Duke qenë hera e dytë që takoheshim me njëri-tjetrin shumë prej tyre i quanim tashmë miq dhe kuptohet si ndihesh mes miqësh.

Të dy delegacionet kishin në gjirin e tyre edhe dy kryetarët e shoqatave që grumbullojnë shqiptarët në kryeqytetin kanadez dhe në metropolin e Kebekut respektivisht zotërinjtë Arbnor Krasniqi e Kujtim Ismaili. Madje, para ndeshjes të gjithë së bashku pozuam dhe të dy kryetarët pasi uruan mbarëvajtjen e aktivitetit, kujtuan se në Montreal po punohet për ngritjen e monumentit të Nënë Terezës dhe, edhe shqiptarët e Otavës mund të ndihmojnë në ngritjen e kësaj vepre që do të jetë vepër e të gjithë shqiptarëve. Në fakt, shumë prej shqiptarëve pjesmarrës kanë shprehur dëshirën të ndihmojnë me anë të një dhurate për ngritjen e monumentit të shqiptares së madhe.

Në terren, ndeshja filloi me një gol të vizitorëve nga Montreali të cilët dominuan duke e mbyllur ndeshjen 5 me 3. Duhet theksuar edhe njëherë një organizim i përsosur që nga arbitrat deri tek rregullat që favorizojnë një lojë të pastër e të ndershme.

Pas ndeshjes, mikpritësit i ftuan vizitorët nga Montreali në restorantin e sapo blerë nga Haxhi, një shqiptar nga Kosova për t’i qerasur. Restoranti, kishte qenë një restorant grek dhe ende ishte i afishuar emri i mëparshëm por, pronari n’a tha se restoranti do ketë ngjyra shqiptare dhe një kuzhinë mesdhetare e shqiptare.

Me përshtypjet më të mira, shqiptarët e Montrealit, lanë Otavën me dëshirën e mirë për t’u riparë përsëri e për t’u “miqësuar” me njëri-tjetrin në futboll apo aktivitete të tjera.

Ajet Nuro

Montreal më 3 tetor 2012