Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Viron Kona: Pak fjalë për librin e prof. Murat Gecaj “Me zemër në vendlindje”

 

Pak fjalë për librin e prof. Murat Gecaj “Me zemër në vendlindje”

(Shënime nga Suedia)

Nga: Viron Kona

Duke qenë i ftuar nga Qendra Kulturore Shqiptare  “Migjeni”, në Boras të Suedisë, në festimet e 5-vjetorit të krijimit të Revistës  “Dituria” dhe të 4-vjetorit të Radios “Dituria”, në prill të vitit  të kaluar, prof. Murat Gecaj është nxitur të shprehet ndjeshëm, me respekt  dhe me shumë dashuri, për ato festime dhe për aureolën, që i ka shoqëruar ato, në Shqipëri dhe në Suedi. Këtë gjë, ai e ka realizuar bukur, përmes faqeve të librit më të ri të tij, “Me zemër në vendlindje” (Shënime nga Suedia), i cili u publikua para disa ditëve në Tiranë.

Kur i lexon, varg njëri pas tjetrit, shkrimet e librit të krijojnë përshtypjen e një buqete me lule të shumëllojshme e  të freskëta, të lidhura me “fjongon” e miqësisë shqiptare – suedeze. Ato u dhurohen dhjetëra mijëra bashkëkombësve shqiptarë, me banim në Suedi, por dhe mikpritësve suedezë,  të cilët iu gjendën pranë vëllezërve tanë nga Kosova, në ditët e tyre më të vështira, kur mbi ta veproi me egërsinë më të madhe, gjenocidi  serb.

Në shkrimet e këtij libri, pasqyrohen dhe  vlerësohen dukuri, episode dhe ngjarje, veprimtari miqësore shqiptare - suedeze dhe ndjenja atdhedashurie, për vendlindjen Kosovë dhe Shqipërinë. Por shprehen edhe meditime rreth asaj çfarë prof.Gecaj ka përjetuar e ka ndjerë, në ato ditë të qëndrimit dhe të vizitave në Boras e Goteborg të Suedisë mike. Gjithçka është parë dhe shkruar nga këndvështrimi i një publicisti të sprovuar. Me penën e artë të tij, autori gjen rastin të shprehet bindshëm, argumentues dhe bukur për Suedinë e zhvilluar dhe të përparuar. Njëherazi, shkruan me një gjuhë zemre të ngrohtë edhe për ato vlera thellësisht njerëzore, që e shquajnë popullin suedez.

Cilido lexues i vëmendshëm vëren  se ngjarjet, episodet, shënimet, përshtypjet, skicat, reportazhet e bisedat dhe e tërë ngrehina publicistike e paraqitur mjeshtërisht në faqet e librit, ka një bosht, rrezaton një subjekt: jetën e suedezëve dhe të shqiptarëve, me banim në Suedi; jetën aktuale, marrëdhëniet e natyrshme dhe tepër njerëzore e miqësore të krijuara ndërmjet tyre, për një ardhmëri të sigurt; për fëmijët, familjet dhe vazhdimësinë e jetës. Libri pikëzon dhe veçon episode dhe ngjarje, portretizon tipa dhe karaktere  njerëzish,  shqiptarë dhe suedezë, të moshave dhe profesioneve të ndryshme; vë në dukje e vlerëson dhe gjithçka  e bën në mënyrë tepër shprehëse, figurative dhe emocionuese.

Libri nisë me lajmin e udhëtimit për në Suedi, nëpërmjet ftesës së veçantë të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” në Boras; me udhëtimin ajror drejt Veriut të Europës, në vendin e dikurshëm të vikingëve, kurse sot të suedezëve të zhvilluar, të përparuar dhe shpirtmirë, me botë të pasur njerëzore. Vijon libri me shkrime për brendinë e festimeve të  5-vjetorit të revistës “Dituria” dhe të 4-vjetorit të radios “Dituria”. Por gjejmë në libër edhe vazhdimësinë e lidhjeve të autorit me kolegë e miq të tij në Suedi, si me anë të Interenetit, por dhe nga takimet me ta në qytetin e Durrësit dhe në Tiranë.

Nëpër  faqet e librit kalojnë emra njerëzish të moshave e profesioneve të ndryshme, shqiptarë e suedezë, fëmijë, nxënës shkollash, mësues e mërgimtarë të thjeshtë, personalitete të artit e kulturës, miq dhe dashamirës të Shqipërisë e Kosovës; autoritete vendëse, gazetarë, shkrimtarë, artistë, studiues… Emrat e tyre bëhen të njohur nga autori me respekt e dashuri; ata portretizohen dhe paraqiten bukur me të veçantat e tyre, me vlerat dhe me mesazhet që përcjellin, nëpërmjet tregimeve, ndodhive, bashkëbisedave të ngrohta e të sinqerta. Nga njëra faqe në tjetrën, lexuesi miqësohet  me ta, si me njerëz, që ka mall e dëshirë t`i takojë e t`i njohë më nga afër.

E bën tërheqës librin, fakti se ai është  shkruar me një gjuhë të pastër letrare e drejtshkrimore, me larmi, ngjyrime e nuanca emocionale, me stil tërheqës e origjinal. Gjithashtu, e bën edhe më të plotë librin, pajisja me fotografi njerëzish, vendesh, peisazhesh dhe pamjesh, nga vizitat në  Suedinë  e bukur, si dhe nga takimet vazhduese, në Durrës e Tiranë.

Do të jetë vetë lexuesi, ai që do ta bëjë vlerësimin e librit “Me zemër në vendlindje”(Shënime nga Suedia), me autor prof. Murat Gecaj. Por, me këtë rast, e urojmë dhe e përgëzojmë atë, për  këtë botim të bukur, mbresëlënës e domethënës!

Tiranë (Shqipëri)-Boras (Suedi), 29 mars 2013

 

 

Mehmet Deliu: “ Zonja nga Borasi”, kontribut i veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze

 

“ Zonja nga Borasi”, kontribut i veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze

(Libri tretë i Shkrimtarit Viron Kona, për Suedinë)

Nga Mehmet DELIU, Fushë - Krujë


Në foto Mehmet Deliu

Në shenjë nderimi e respekti për miqtë suedezë dhe shqiptarët që jetojnë të barabartë atje, ju kushtoj një përshëndetje modeste, nëpërmjet disa mendimeve që më lindën nga leximi i librit të shkrimtarit Viron Kona, “Zonja nga Borasi”, i cili i shtohet dhe zbukuron natyrshëm krijimtarinë e pashtershme të tij.

Çdo gjë e rrallë dhe e veçantë, bën pjesë në vlerat e çmuara e shumë të çmuara. Me bindje dhe plotësisht me të drejtë, në rrethet intelektuale, ndër kolegë shkrimtarë, krijues e studiues të ndryshëm, thuhet me zë e nën zë, se Viron Kona po i kalon caqet e normales e të zakonshmes. Krijimtaria e tij artistike në shume plane dhe shumë intensive, e ndjerë, tërheqëse dhe mesazh përçuese, në të gjitha fushat, është bërë shumë e kërkuar dhe e vlerësuar, sfiduese e letrave boshe. Libër pas libri, Viron Kona, vjen te lexuesi jo vetëm si një krijues i talentuar artistik, por dhe si një edukator i madh, si njeri vizionarë, me botë të gjerë, si një erudit i pjekur dhe i kompletuar. Në librat e tij lexuesi merr përgjigje të sakta e të denja nga të gjitha fushat.

***

Libri tretë për Suedinë, “ Zonja nga Borasi”, që vjen si një dhuratë e bukur për lexuesin shqiptar e atë suedez, në shërbim të forcimit të ndjenjave të përbashkëta të miqësisë dhe dashurisë, përbën  një kontribut të veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze, në jetën shqiptare, duke lozur rolin e një suedologu shqiptarë, në gjurmimin, analizimin dhe konfirmimin e vlerave të gjithanshme të historisë së Kombit suedez.

***

Faleminderit  Viron Kona, që nëpërmjet librave të tu, dashurisë dhe dashamirësisë tënde, kulturës dhe artit tënd, na ke sjellë kaq pranë, kaq natyrshëm, vlerat dhe historinë, kulturën dhe përparimin e një populli mik.

“Zonja nga Borasi”, është një libër i bukur, i thjeshtë, i kuptueshëm, mbresëlënës, që të bën pjesë të çdo ngjarje dhe me shumë emocion e përjeton atë natyrshëm.

Në çdo rresht që lexon, ndjen respektin dhe dashurinë e Vironit për Suedinë, për njerëzit e saj, për historinë dhe kulturën, për shkencën e ekonominë dhe për çdo arritje në tërësi.

Ashtu si dhe në dy librat e tjerë ”Për ju miqtë e mi” e “Bukuri Suedeze”, edhe “Zonja nga Borasi” vjen në rritje, trajton më shumë tema, në thellësi e në gjerësi, nga të gjitha fushat.

Në këtë libër, shkrimtari Viron Kona, me shumë art e ndjenjë, me shumë argument dhe realizëm praktik, bazuar në ngjarje, fakte e figura të vërteta, ndërthurur bukur me fantazinë artistike të tij, duke zbritur në terrene lehtësisht të perceptueshme, sjell te lexuesi informacione tërheqëse, të gjithanshëm historik e shkencor, njerëzor e natyror, kulturor e letrar, por të “mjaltëzuar” në atë masë që nuk ka si të mos pëlqehet nga çdo lexues.

Aq shumë është miqësuar dhe dashuruar Vironi me Suedinë e suedezët, me fisnikërinë e tyre, me historinë dhe kulturën e tyre, sa që në çdo tregim të tij, do të gjendet një “Mrekulli suedeze”, që për çdo rast vishet natyrshëm e bindshëm me efektin pozitiv “magjik”.

***

Nëpërmjet këtij libri dhe dashurisë së mësuese Ollgës për fëmijët, lexuesit mësojnë se shkencëtari i madh suedez Karl Linne` i ka kushtuar gjithë jetën studimit të bimëve dhe luleve, që ne i duam aq shumë, se ato janë pjesë e jetës së njeriut dhe kanë nevojë e duhen trajtuar si vetë njeriu. A nuk na ndodh të gjithëve që të  sëmuremi dhe gjëja e parë që bëjmë është matja e temperaturës? Këtu mësojmë natyrshëm se dhe termometrin e ka shpikur astronomi i shquar suedez, Anders Celsius, për nderë të cilit ka marrë emrin temperatura.

Edhe “Promeksi” suedez, mjeti i fuqishëm i hapjes së tuneleve në Shqipëri e në botë, përveç kësaj mrekullie vishet natyrshëm me aftësinë “mbrojtëse” të njeriut që e përdorte në detyrën e vështirë. A nuk flet për dashurinë ndaj Suedisë, një “fotografi në bibliotekën suedeze”, në shkrimin e 100 - vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë, që zbulon dhe koincidencën me ditën e librit të Suedisë? Po përshtypja dhe mbresat që shkakton te shkrimtari Viron Kona, përshëndetja e tij, nga i madhi Ulmar Kvik, me “Korin e Skllevërve”, që dikur ishte aspirate shpirtërore e shkrimtarit, dhe tani konfirmohet se liria nuk është vetëm e zogjve, a nuk tregon atë lidhje të fuqishme miqësie mes shkrimtarit shqiptar dhe Suedisë e suedezëve?

Ky libër tregon se Viron Konës nuk i ka shpëtuar dhe nuk i shpëton asnjë fragment, asnjë fjalë dhe asnjë rast, ku bëhet fjalë për Suedinë, pa trajtuar dhe amplifikuar për mirë e në të mirë të saj, siç është zonja me origjinë suedeze nga Goteborgu, apo skulptura, dhuratë, “Tregtari i Bronztë”, që paraqitet si tregtarë me imunitet ndërkombëtare, dhe që i “kalonte doganat” lehtësisht, vetëm se kishte siglën e Suedisë. Dhe më tej, Igna Maj, misionarja e shenjtë në Shqipëri, që në çastin e largimit shprehet se: “arti i afron njerëzit, por më shumë i afrojnë dhe i lidhin ndjenjat dhe zemrat e bukura”.

Në këtë libër shfaqet me anët më të bukura dhe më të dëlira, deri në përsosmëri, natyra njerëzore, me humanizmin e gjithanshëm, jo vetëm ndaj njerëzve, por dhe ndaj botës bimore, luleve e pemëve në përgjithësi, deri te lisi i Borasit që njehsohet me Lisin Shqiptarë të Drenicës, dashuria ndaj botës shtazore, nëpërmjet keqardhjes e dhimbjes për kafshët e shpendët,si për macet, qentë, lejlekët, patat, pelikanët e çdo gjë tjetër të gjallë, ndaj të cilave shfaqet dhuna.

Këto mesazhe jepen aq bukur dhe kuptueshëm nëpërmjet lartësimit të shkrimtares së madhe suedeze Selma Lagerlof në fjalët ”Thuaju njerëzve që të lënë dhe pak vend për ne kafshët. Të mos na vrasin ose lëndojnë” dhe se ”…edhe kafshët e zogjtë kanë të drejta si dhe njerëzit”.

***

Viron Kona me një natyrshmëri dhe me një dashuri ideale, përpiqet dhe gjen pika të fuqishme kontakti, midis Suedisë e Shqipërisë, duke i krahasuar por dhe duke i përafruar e gati njësuar ato në vlerat e tyre.

Kështu nga “Promeksi” i fuqishëm suedez, pasqyrohet dhe emri i Karl Gegës, inxhinierit shqiptarë, mjeshtërit të ndërtimit të hekurudhës së parë malore në botë, në Semmering të Austrisë. Nga parku natyror në Boras, shkrimtari kalon në lagunën shqiptare të Karavastasë, nga gërshëra simbol i Suedisë, te rrobaqepësi dhe njeriu i urtë e i nderuar Toli Kona, baba i autorit, që me punën e ndershme përballonte jetesën e vështirë të familjes, e kështu në të gjithë rastet, nëpërmjet personazheve të zgjedhur në Suedi e Shqipëri, me emra të ndryshëm, por me  ekuivalencë të njëjtë qëndrimi dhe dashurie, butësie dhe mirësie ndaj kujtdo e çdo gjëje që e meriton atë.

Viron Kona është bërë sot ambasadori më i fuqishëm i përfaqësimit të vlerave shqiptare në Suedi e në botë dhe anasjelltas.

Është shumë e kuptueshme dhe e pranueshme nga të gjithë, se, “ Zonja nga Borasi”, krahas dy librave të mëparshëm dhe të tjerëve në vazhdim, përbëjnë një kontribut të veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze, në jetën shqiptare dhe kanë efekte të fuqishme në forcimin e miqësisë dhe dashurisë midis dy popujve tanë.

Por për të pasur miq të mirë, më parë duhet të jesh dhe vetë i mirë. Viron Kona është tejet i besueshëm për publikun shqiptarë, për ato që thotë e trajton për Suedinë, sepse vazhdimisht ka qenë vetvetja dhe në çdo kohë është cilësuar : ”Njeriu i Mirë”, prandaj nëpërmjet mesazheve kuptimplote të tij dhe ne lexuesit shqiptarë e ndjejmë si një vlerë të re miqësinë e pastër me suedezët.

Urime dhe suksese në vepra të tjera të arrira, urime dhe suksese Popullit Suedez dhe Shqiptarëve që jetojnë atje.

Fushë-Krujë, më 25.03.2013

 

 

NJË VEPËR KULMORE ME RËNDËSI LETRARE E SHKENCORE PËR BREZAT QË VIJNÊ

 

Deli Smaka

NJË VEPËR KULMORE ME RËNDËSI LETRARE E SHKENCORE PËR BREZAT QË VIJNÊ


Këto ditë në kuadër të botimeve të redaksisë së revistës Dituria në Borås të Suedisë doli nga shtypi libri më i ri i autor Sokol Demakut, kushtuar legjendës së mërgatës shqiptare në Skandinavi Sadulla Zendeli Daja, me titull:  “SADULLA ZENDELI-DAJA, NË AVENTURË ME DROJËN E NJË EMIGRANTI ”PA ATDHE” me Këshilltar editorial dhe redaktor letrar:Prof. Murat Gecaj,  Redaktor: Baki Ymeri, Recensentë:Viron Kona dhe Kadrije Meniqi, Ballina dhe përpunimi kompjuterik: Shkëlqim Demaku, Botim i revistës "Dituria", Borås-Suedi,dhe me autor, gazetarin, publicistin, poetin, pedagogun Sokol Demaku.

Në kuadrin e kësaj vepre, autori jep një pasqyrë reale mbi personalitetin krijues të veteranit të kulturës shqiptare në Suedi. Sokol Demaku e prezanton Sadulla Zendelin Dajën përmes mendimimeve të tij briliante në faqet e para të librit ku në menyrë faktike benë pershkrimin e vendlindjes së veteranit të arsimit në mërgim, Gostivarin me fshatrat e tij pitoreske, vazhdon me prezentimin e jetës dhe veprës së leksikografit, poetit, publicistit dhe mësuesit përmes një interviste me elemente të reja mbi jetën dhe veprën e Dajës në mërgim, që kjo formë e prezentimit te Demaku është bërë profesionale në punën e tij prej gazetari.

Ky libër kushtuar leksikografit, pedagogut të mërgatës sonë, sipas mendimit tim është një vepër kulmore me rendësi letrare dhe shkencore për brezat e ardhshëm që në një menyrë ata të kanë mundësin të njihen me mërgatën tonë që nuk është e pakët në ditët e sotme.

Lexuesi përmes këtij libri do e njoh më përse afërmi së pari mërgimtarin shqiptar të  viteve të 60-ta në Skandinavi, dëshirën e tij për të krijuar kushtet dhe mundësinë që të ndihmohet brezi i ri në mërgim, përmes shkollës shipe, sepse ishte koha kur në mërgim fëmijet shqiptar edhe pse nuk e zotëronin  gjuhën serbokroate detyroheshin ta mësonin në mërgim këtë gjuhë.

Puna e palodhshme e Dajës për të krijua lehtësi dhe mundësi për marrjen dhe mësimine  gjuhës suedeze nga mërgimatret shqiptar kur ai angazhohet në përpilimin dhe botimine fjlaorit të parë suedisht-shqip, një ndihmes shumë e madhe për mërgimatret shqiptar në këto kohë të vështira.

Mërgimtari i ri nga Gostivari me një eksperiencë të hidhur dhe të bollshme nga vendlindja nga represioni thotë se “ zgjodha të keqen më të vogël, duke emigruar nga vendi im i dashur, nga ai vënd, që çuditërisht gurët, që m’i vrisnin këmbët e zbathura, më dukeshin të butë, ”bash” sikur ecja mbi barin e njomë të vendlindjes sime të dashur! Vendosa të largohem kudoqoftë, në qiell, në hënë e parajsë, e në ferr jo”! Nga këtu del se edhe Daja ndihej i privilegjuar dhe për te ishte një krenari e madhe se ishte nga Gostivari dhe se  është edhe bashkëfashtar i heroit të madh, Xhem Gostivari. Po ka edhe heronj të tjerë, siç është inxhinieri më i njohur në ish-Jugosllavi. Një hero i madh i fshatit Koritë, Bilall Selimi. Fshati Koritë mund të krenohet edhe me Malik Azizin, i cili kishte një vizion shumë përparimtar për popullin shqiptar.E kështu në mesin e këtyre heronjëve dhe njerëzve të mëdhenje nga Gostivari do bëjë pjesë edhe Daja.

Kryeprotagonisti i këtij libri u lind në fshatin Sërmnovë të Gostivarit. Pas mbarimit së shkollës, u punësua drejtor i kooperativës ”Bukovik”, në fshatin Sërmnovë.

Koha dhe kushtet e jetës ishin ato të cilat patën dnikim të madh në jetën e  mëtejme të protagonistit të këtij libri e lexuesi do ketë mundesi të ndjekë rrugën jetësore të Dajës këtu.

Me largimin e tij nga vendlindja, ai me vete mori dhe traditën dhe atdhedashurinë dhe Daja thotë me tutje:

Gjuhën shqipe e kam sjellë nga vendlidja ime. Pa i harruar pllajat e bekuara shqiptare, vendosa të largohem kudoqoftë: në qiell, në hënë, në parajsë, veç në skëterrë jo! Takimi i parë me Suedinë ishte sinjali, se ëndërra ime për arsim dhe liria e popullit tim do të realizohen. Ky ishte një vrull atdhedashurie, nga dita e parë, në këtë vend nordik”. (Daja)

Këtë vepër e dinamizojnë edhe disa fotografi të bukura kushtuar Dajës në atdheun e tij të dytë, si dhe nëpër disa manifestime dinjitoze që janë mbajtur në Shqipëri dhe diasporë. Autori me precizitete prezenton punën dhe mundin e Dajës në mërgim dhe thotë se : Daja është “drita shqiptare” e Skandinavisë, ndërsa vlera reale e njeriut përcaktohet nga lartësia e realizimeve të tij. Atdhetarët tanë, në trevat shqiptare, të udhëhequr nga kjo ndjenjë magjike, u prinë gjeneratave të tëra drejt lirisë së mëmëdheut. E unë këtu do përdorë thënjen filozofike shqiptare nga paskopertina e librit në të cilën thuhet:

Gjithësecili dëshiron t’i shohë njerëzit e mëdhenj, por më mirë është të shohësh

veprat e tyre, d.m.th. të shohësh ata vetë, sepse idetë e tyre s’kuptohen nga fytyrat e tyre, por dallohen nga veprat e tyre.

Sepse cdo shqiptar që mësyen veriun apo më mirë të them Suedin, të parin përson që do takoj apo ndeshë atje do jetë pikërisht Sadulla Zendeli Daja, jo ndoshta fizikisht por me veprat e tij e që ato nuk janë të pakta. Pra shqipatri do takoj Dajen atje përmes fjaloreve të tij suedisht – shqip që janë një ndihmes dhumë e madhe për cdo mergimtar shqiptar atje.

Për të vazhduar më tutje unë do përdorë serishë një thënje filozofike shqipe ku thuhet:

“Fjalët dhe punët e njerëzve të mëdhenj nuk janë sipas vendit e kohës së tyre, ata mund t’i përshtaten çdo kohe dhe çdo vendi”.

E mendoj se edhe Daja i cili na prezentohet në këtë libër na del i tillë dhe se do mbetet i tillë si në thenjen filozofike shqipe, sepse vepra e tij ate e bënë madheshtor dhe të pavdekshëm, i jep jetë dhe e bënë të afërt me të gjithë në mërgim.

Është shumë interesant se  Daja pas diplomimit në Shkollën e Lartë të Bibliotekarisë, zgjodhë për të jetua  ishullin Öland. “Ai thotë se e kam zgjedhur si një ishull shqiptar, sepse kështu e paramendoja. Edhe shenjtorja Birgita (Härliga Birgita) e ka kështjellën këtu. Ajo, kur ka shkuar në Itali, e gjeti një ishull si Ölandin. Dhe mbeti atje. Përmendorja i është ndërtuar në këtë ishull, aty afër shtëpisë verore, mbretërore”.

Pra me siguri edhe sadulla Zendeli Daja do jetë ai i cili do ndjekë rrugën e Birgitës së Shenjtë suedeze, por jo sepse Daja veq është prezent sot në vendlindjen e tij të shtrenjtë.

Pra siq duket motivi ishte se, duke qenë larg atdheut, mërgimtarët tanë i pret pashmangshëm asimilimi i pjesëshëm ose ai i plotë.

Libri vazhdon me prezentimin e mendimeve dhe fakteve te te tjerëve për Dajën e në mesin e  tyre do gjejmë fjalën e Ambasadorit të Shqiperisë në Stockhol Shaban Murati, fjalën e prof. Fetah Bahtiri nga Uddevala, poetit dhe mesusit Rizah Sheqiri nga qyteti Kristianstad, prof. Rexhep Jashari nga Landskruna, prof. Haxhi Biringjiku nga Norrköping, mbajtur në lokalet e Amnbasades së Shqipërisë në Stockholm me rastine promovimit të fjalorit të Dajës suedisht- shqip në vitin 2005.

Lexuesi do ketë mundësi këtu të lexoj edhe ca shenime nga njohës të mirë të punës dhe veprës së Dajës, si mikut nga Bukureshti dhe bashkëkombasit të Dajës,a po si ne e quajmë Djaloshi i Sharit, Baki Ymeri, pastaj nga Tirana miku i madh i Dajës, Murat Gecaj, poetit nga Iliriada Nehat Jahiu, i cili Dajës i kushtoi një poemë të terë.

Mendoj se Demaku me këtë paraqitje ia ka arritur qëllimit në portretizimin dhe prezentimin e verpimtarit të devotshëm të qështjes kombëtare, njeriut që tërë qënjen e tij ia kushtoj mërgatës, shkollës në mërgatë dhe fëmijëve të mërgimtarëve tanë.

 

 

Bashkim Saliasi: Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

Bashkim Saliasi

Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

“Shkrimtarët falin pjesë nga shpirti i tyre”.

Mendim i dalë nga thellësia e shpirtit dhe shpreh ndjesinë që na jep kur falim ose na falin një libër, lë gjurmë në kujtesën tonë. Kështu më ndodhi dhe mua me mikun tim të shtrenjtë Viron Kona që ishte një rastësi të më dhuronte të parit librin e tij të mrekullueshëm “Zonja nga Borasi”.

Si çdo mëngjes të shtunave kafen e pi me nipin tim, mësuesin e matematikës Hajri Kapllani, por ai për fat gjendej në qytetin tim më të dashur Shkodrën, në një seminar, ku unë kam kryer studimet e larta. Fati e solli që im vëlla Izeti, atë ditë të ishte pushim dhe dolëm bashkë.

Morëm drejtimin për nga kafe “Selita”.

-Këtu do ta pimë kafen? – më pyeti Izeti.

-Ku të duash, në daç eja shkojmë nga qendra..

Morëm autobusin dhe u ulëm te kafe Bar - Sahati.

-Hë, - foli vëllai,- nga do e marrim drejtimin?

-Prit një çast se kam një surprizë për ty, i thashë vëllait dhe nxora telefonin e formova numrin e mikut Viron Kona.

-Përshëndetje, Bashkim, erdhi zëri i ngrohtë në aparat nga ana tjetër e telefonit.

-Ku ndodhesh, se, dëshiroj me tim vëlla, të të ftojmë për një kafe.Si thua? E ke kohën?

Me zërin e tij që i del nga thellësia e shpirtit, që vetëm unë ia di, gjithë mirësjellje, ai na ftoi te “Pazari i ri”, të pinim kafe dhe të prisnim që ai të merrte nga shtypshkronja kopjet e para të librit shumë të dashur për mua,por edhe për të gjithë dashamirësit që e lexojnë dhe e vlerësojnë për vlerat e larta njerëzore që shkruan, ku pasqyrohen urat lidhëse të miqësisë për të dy popujt që po t`i studiosh nga afër kanë shumë përafrime të përbashkëta.

-Eja, vëllai im, se miku do na bëjë një surprizë, që do jetë më e bukura e kësaj dite pranvere të ftohtë. Do të na fali kënaqësi shpirtërore nga shpirti i tij human dhe pasditen do e kalojmë shumë këndshëm, duke lexuar librin me tregime.

Përshkruam rrugën nga sheshi “Skënderbe” deri te “Pazari i ri”, ku Vironi ishte ulur në një kafe, në pritje të Edit, botuesit të WEST PRINT. Kishte emocione, sepse po nxirrte brenda një periudhe prej dy vjetësh, librin e tretë për Suedinë dhe suedezët. Pas librave të suksesshëm “Bukuri suedeze”,”Për ju,miqtë e mi”, ja tani edhe “Zonja nga Borasi”, të titulluar “Zonja nga Borasi”.

Pas përshëndetjes dhe prezantimit të vëllait tim me shkrimtarin Viron Kona, biseda rrodhi fare natyrshëm. Kështu është Vironi. Nis bisedën, si vazhdime të mëparshme, dhe, me zërin e tij, sikur ligjëron, të tërheqë butësisht në botën e mendimit dhe të fjalëve që të mbeten në mendje.

Nuk kaloi shumë kohë dhe libri më në fund doli në dritën e diellit. Na u duk se, koha u hap dhe qielli, që pak çaste më parë ishte i mbushur me re, u bë i kaltër, dielli na ngrohu me rrezet e tij të arta. Por, mua, më shumë më ngrohu libri që mbaja në duar e dalë nga shtypshkronja ashtu “taze”, si i thonë nga anët tona”, “e ngrohtë”, që ruan vlagën e shpirtit të autorit.

-Urime miku im, por, kjo Zonja nga Borasi, qenka si një zanë nga ato të malit, e ngjashme me ato që përshkruajnë historitë e kreshnikëve të Veriut të Shqipërisë.


-Bukur, bukur, - foli edhe vëllai im, që kishte mbetur disi i hutuar nga reagimi i autorit që vetëm buzëqeshte dhe nuk nxirrte asnjë fjalë. Atij i flet shpirti dhe, ne e kuptojmë njëri-tjetrin, pa thënë asnjë fjalë, - sqarova vëllain tim.

- Urime, veç urime ! - përsëriti disa herë Izeti.

E përcollëm mikun tim Viron Kona deri te pesëmbëdhjetë katëshi, për të marr rrugën për në Durrës te miku ku ai do të shkonte te miku ynë tjetër i përbashkët Kadri Tarelli. Edhe ai e priste librin e sapodalë.

-Rrugë e mbarë miku im, Viron ! Thuaj Kadriut, se sot unë pata fatin të marr i pari sihariqin për botimin e librit të tretë për Suedinë, “Zonja nga Borasi”.

U ndamë. Pasi ecëm disa hapa, Izeti, më pa në sy dhe më tha:

-E ke vërtet një mik të mirë. Mbaje dhe respektoje, sepse miq të tillë, rrallë takohen në jetë.

Më erdhi mirë nga fjalët e vëllait. Dhe, pa i thënë asnjë fjalë, i shtrëngova krahun.

-Do të kemi raste të tjera të rrimë bashkë, - i thashë, - Atëherë ke për të njohur cilësi të një njeriu human, erudit dhe akademik.

Morëm autobusin e linjës së Porcelanit.

Gjatë rrugës, i lexova tregimet e para. Isha përhumbur tërësisht te tregimi i dytë “Çudibërësi”, kur dëgjova vëllain të më shkund nga “honi” i humnerës për të mësuar se, ku fshihej sekreti i termometrit.

Nuk di pse jetova disa çaste meditimi, që më çuan shumë vite më parë (1964 -1968), kohë në të cilën dhe unë kam vuajtur nga sëmundje, të cilat pas kurimit dhe kujdesit të vazhdueshëm të babait dhe nënës kaluan pa lënë gjurmë.

Lotët rrëshqitën natyrshëm jo vetëm te tregimi “Çudibërësi”, “Promeksi” suedez, na shpëtoi…nga “pushkatimi” politik…..”Bukuria e shpirtit njerëzor”, “Tregtari i bronztë”, “Inga e Cezarina”, “Vogëlushët s’kishin ku të luanin”, etj.

Më interesantët dhe ku shpirti im u mbush dhe kërkonte të shpërthente me zë të lartë ishin tregimet e shkruara bukur dhe me një mjeshtëri artistike, duke sjell të gjallë jetën ashtu sikundër rrjedhë çdo ditë, pa e kuptuar, por, që, “Refreni që përsëritet çdo ditë”, si te “Lisi pranë shtëpisë sime” , “Lulet dhe fëmija”, “Laku” etj, si në Boras në Suedinë e largët, ku jeton miku ynë i përbashkët Sokol Demaku, nga Drenica, Kosova martire. Sokoli kaloi një pjesë nga jeta e tij, dhe, në vendlindjen time të shtrenjtë, në Dobrushë të Skraparit në rrëzë të Tomorit shekullor fshehin mistere nga historia që në kohë dhe moment të caktuara miq si Sokoli, Xheladini, Vironi etj, na e sjellin të gjallë para syve tërë jetën, ashtu sikundër ka qenë dhe është realiteti i jetuar..

Një përgëzim nga shpirti im vjen dhe për mikun tim Petrit Xhaja, që me një origjinalitet, nuk ka shtuar asnjë presje më shumë se sa i takon meritë, misionarit, ambasadorit dhe eruditit Viron Kona, që vetëm shpirti dhe zëmra e tij, dinë të falin, për shtëpinë e përbashkët të banorëve të të gjithë planetit,rruzullin tokësor.

Bashkohem me mendimin e Viron Konës se, ne të gjithë banorët e rruzullit tokësor banojmë në një shtëpi, pavarësisht pse flasim gjuhë të ndryshme, kur vjen puna te zakonet dhe ritet që bashkojnë njerëzit i kemi të përbashkëta:evropianë, indianë, amerikanë, kinezë...

Urime miku im Viron Kona ! Nëpërmjet teje, i urojë rrugë të mbarë “Zonjës nga Borasi’...

Shumë të fala mikut suedez Ullmar Kvik, Dajës (Sadullah Zendelit), Sokolit, Batirit, Hamit Gurgurit, Per Kettisen, Sonja Persson dhe Anette Ekelund.

Shënimet e mia po i mbyll me një citim të mikut tim Sejdo Harka, i cili në recensionin e librit, shkruan:

-“Nëse qenia e njeriut merr jetë nga ujëvarat e gjakut që lëvron në deje, shpirti ngrohet e ringjallet nga bukuria dhe forca e mesazheve”. Lutem, mos nguroni ! Merreni librin në dorë dhe lexojeni se do kaloni çaste të bukura dhe mbresëlënëse, e, pastaj, keni se ç‘farë t’u tregoni fëmijëve, shokëve dhe miqve.

Urime dhe rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi”!

Tiranë, më 17.03.2013

Sokol Demaku

Nga Bashkim Saliasi

Si ajsberg noton mbi oqean,

Herë në Prishtinë, e herë në Tiranë.

Krijon ura miqësie ndër shqiptarë,

Nga Suedia e Vikingëve,

Në vendin e Shqiponjave, Tiranë.

Pak vargje te dala nga thellesia e shpirtit, kur mora vesh se miku yne Viron Kona do vizitonte perseri Suedin e dashur dhe do takohej me ju miqte shqiptar dhe suedez, qe jetoni e punoni larg nesh me trup, por me zemer udhetoni çdo dite ne mendjen e zemren tone. Ju pergezoj dhe ju uroj te gjitheve shume shendet dhe lumturi. Ju uroje qe ta mireprisnin “Zonjen nga Borasi”. Nuk dua te besdis Sokol, por ju uroje qe tia kaloni sa me mire me miqte nga Shqiperia, Viron Kona dhe Petrit Xhaja, misionar te miqesis Suedi-Shqiperi. Urime, veç urime nga miku juaj Bashkim Saliasi.

Tirane, me 21.03.2013

 

 

Sokol Demaku:NJË FLETORE PUNE PËR FËMIJËT TANË NË MËRGIM “TË MËSOJMË SË BASHKU” I AUTORIT HAMDI ARIFAJ NË DUARTË E LEXUESVE

 

Sokol Demaku

NJË FLETORE PUNE PËR FËMIJËT  TANË NË MËRGIM “TË MËSOJMË SË BASHKU” I AUTORIT HAMDI ARIFAJ NË DUARTË E LEXUESVE

Këto ditë nënë përkujdesjen e Redaksisë së botimeve të Revitës Dituria në Borås të Suedisë, doli nga shtypi libri i pedagogut dhe mësusit shumëvjeqar në edukimin dhe arsimimin e fëmijëve shqiptar në mërgim Hamdi Arifaj nga qyteti Falkenberg i Suedisë.


Ky libër që për mendimin tim është i pari libër i këtij lloj që botohet në mërgatë nga një pedagog dhe mësues mund ta quajmë me plotë fjalën një Fletore pune për shkollarët tanë në mërgim me titull ”Të mësojmë së bashku”, me Redaktor: Rovena Vata, përkujdesjen teknike e punim të kopertinave dhe radhitjen kompjuterike nga: Sokol Demaku, redaktimin letrar nga Ardije dhe Teuta Arifaj, me ilustrimet e punuara per mrekulli nga vet autori Hamdi Arifaj si thash edhe me lartë Botues: Redaksia e revistës “Dituria” Borås- Sued dhe shtypur në teknikë bashkëkohore ne  Shtypshkronjën ”Sjuhäradsbygdens Tryckeri AB” Borås-Suedi, në një tirazh fillestar me 300 egzemplar.

Mendoj se mërgata e jonë apo më mirë të them se nxënësit në mërgatën tonë ka kohë që kanë pasur nevojë për një Fletore pune të tillë  në menyrë që atyre tu lehtësohet puna në mesimin e  Gjuhës amtare dhe përvetsimin e saj. Libri në fjalë është sipas mendimit tim shumë praktik dhe i afërt me fëmijët, mundëson mësuesit dhe fëmijës të ketë një qasje më të drejtëpërdrejtë në problemet e gjuhës, gjeografisë, historisë, muzikës, artit dhe lëndëve tjera mësimore me tematikë nga vendlindja, nga atdheu ynë.

Padyshim se fëmiu këtu me shumë lehtësi do orientohet në lamin mësimore që është para tij dhe me koncepte të qarta atij i sqarohet cdo gjë nga lamitë mësimore të përmendura më lartë kur kemi të bëjmë me gjuhën amtare, historinë apo gjeografinë e atdheut, muzikën apo artin e të parëve tanë.

Duke marrë parsysh numrin e madh të fëmijëve në mërgim, pra shkollarëve atje e duke qenë edhe vet autori mësues apo pedagog i këtyre fëmijëve tanë në mërgim sheh të nevojshme dhe i hynë një punë mjaftë delikate dhe madhore që të botoj një Fletore pune – libër për nxënësit  apo shkollarët tanë në mërgim.


Duhet theksuar se një shumicë e nxenësve në mërgim të cilët vijojnë mësimet e gjuhës amtare atje ata hasin në shumë vështirësi gjatë mësimit dhe përvetësimit të lëndës mësimore nga Gjuha amtare. Përmes këtij libri fëmijët do njihen në mënyrë detalje me shumë gjëra të cilatë janë të nevojshme në jetën e përditshme dhe ata do disponojnë me njohuri elementare nga lënda e Gjuhës amtare, njohuri të cilat do tu ofrohen fëmijëve përmes teksteve të përpiluara me mjeshtri nga autorit-mësues i Gjuhës amtare në mërgim dhe përshtatur fëmijëve shkollar në mërgim.

Sot shqiptarët janë të shpërndarë në të katër anët e botës dhe se kanë nevojë edhe për këtë libër mësimor të vecant dhe të thjeshtë i cili u përgjigjet drejtpërdrejt kërkesave të fëmijëve të tyre për të përvetësuar më me lehtësi e në mënyrë të drejtë gjuhën letrare shqipe.

Ky libër synon të plotësoj kërkesën dhe nevojën që nxënësit përmes këtij libri të njihen me gjuhën e gjallë shqipe të ditëve tona, duke e folur dhe shkruar natyrshëm ashtu si e përdorim në jetën e përditshme dhe veprimtarit shoqërore.

Objekt i këtij libri është Alfabeti ynë i bukur, Zanoret dhe bashkëtingëlloret, Shkronjat dyshe, Kafshët ,Drithërta, pemët dhe perimet, Instrumentet muzikore, Njeriu-trupi i njeriut, Mujt e viti, ditët e javës, stinët e vitit, Pjesët e ligjëratës (emri, mbiemri, folja, permeri),Trojet shqiptare, Figura të ndritshme të kombit.

Kjo është një shtytje përpara e qeshtjes së mësimit të Gjuhës amtare në mërgim dhe shpresoj se edhe pedagogë tjerë dhe mësues do angazhohen në këtë drejtim që tu dalin në ndihmë nxënësve tanë në mërgatë.

 

 


Faqe 22 nga 62

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 18 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1224844
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Sokol Demaku

Mërgata shqiptare në Mbretërinë e Suedisë shënoi  tre vjetorin e Kosovës shtet

Në qytetin e vogël të Suedisë perendimore Skene shqiptarët e kater qyteteve nga kjo zonë shënuan  bashkërisht trevjetorin e shpalljes së Kosovës shtet. Për ketë ditë të madhe gëzimi këtu në këtë regjion ishin angazhuar aktivist të njohur të jetës kulturore të shqiptarëve në diasporë si Avni Ismaili, Agim Bekteshi, Muharrem Shabani,Flamur Gashi  dhe shume te tjerë që kjo mbrëmje të jetë sa më madheshtore per familejt shqiptare që gravitojnë në këto treva të mbretësisë suedeze.

Të pranishmit nën tingujt e muzikës së bukur shqipe dhe ushqimeve tradicionale tonat darkuan së bashku, uruan njëri tjetrin për festën dhe shprehën shpresën për njohje të reja të shtetit të Kosovës dhe për ditë edhe më të mira për kombin shqiptar gjithandej ku jeton.

Lexo ma...