Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Ndue Dragusha: -Libri “Nëndetësja” – vëllim me tregime - të shkrimtarit VIRON KONA-

Ndue Dragusha

 

LARMI, PASTËRTI E FJALËS, SINQERITET DHE MJESHTËRI ARTISTIKE

 

-Libri “Nëndetësja” – vëllim me tregime - të shkrimtarit VIRON KONA-

 

 

Është e natyrshme që shkrimtari tashmë i njohur jo vetëm brenda kufinjve të Shqipërisë, Viron Kona, të dalë me një libër të ri, sepse krijimtaria e tij ka qenë shumë produktive në vite, duke bërë përherë e më shumë lexues të vegjël dhe të rritur për vete përmes intrigave interesante, por edhe reale, për të cilat lexuesi ka treguar aq shumë interes në vijueshmëri. Leximi i një krijimi letrar sigurisht që ka shije dhe bukurinë e tij, që të motivojë një sensacion të brendshëm të një vazhdimësie artistike, dalë nga një eksperiencë jetësore, që çertifikohet dhe verifikohet në jetën e përditshme të secilit prej nesh, që, sipas kritikes amerikane, Helen Vendler, “shkaktojnë sensacione e ndjenja të veçanta”. René Wellek e Austin Warren, shkruajnë: “Shkrimtari jo vetëm që ndikohet nga shoqëria, por edhe ndikon në të, arti nuk e riprodhon thjeshtë jetën, por i jep formë asaj.”

 

Dhe vërtetë, duke lexuar librin e ri me tregime “Nëndetësja” të shkrimtarit Viron Kona, pasqyrë e një realiteti dhe një ekzistence të shkuar, gërshetuar me kujtime të dhimbshme, që ngjall tek secili prej lexuesve atë dhimbjen e thellë që të japin kujtimet, që në një mënyrë apo në një tjetër të “mundin” dhe të bëjnë të derdhësh dhe një pikë loti malli, mrekullohesh gjithsesi me stilin e thjeshtë të të shkruarit, që merr forma të ndryshme në parabolën e jetës, aty ku lindin idetë, “vrapojnë” mendimet, përballen personazhet (pavarësisht nga mosha), aty ku njeriu ndihet i obliguar për të bërë atë që duhet në shërbim të ideve që mbështeten nga e mira.

 

Nuk janë shumë, por 13 tregime, që vijnë nga kohra të ndryshme të realitetit shqiptar, ngarkuar me heroizëm, me dashuri, me pasionin për të mirën, me përballjet me të vështirën etj.

 

Viron Kona ka një stil të veçantë të treguarit, një narracion modest, por me thellësi dhe qartësi ideshë, plot intuitë dhe inteligjencë.  Shkrimtari përmend karaktere nga më të ndryshmit: njerëz të zakonshëm, punëtorë e të sinqertë, fëmijë që dëshirojnë të jenë të mëdhenj, fantazistë të “çmendur”, patriotë të flaktë dhe të besës, por më së shumti dhurues energjishë në shërbim të progresives dhe të komunitetit.

 

Libri hapet me tregimin “Kamerieri i Ismail Qemalit”, ku vihet në pah thjeshtësia e atij burri shteti, që bëri emër në historinë e Shqipërisë, por që ishte aq i thjeshtë sa vetë thjeshtësia dhe aq i thellë sa të çudiste, me një komunikim shumë qytetar, i cili le mbresa të jashtëzakonshme tek ai fëmijë, që ëndërronte ta takonte, duke e konsideruar si Kryeminstër të Shqipërisë, si njeri të veçantë, por me mënyrën e komunikimit të tij, ai e bën që të fillojë të mendojë jo më për lojrat fëminore, por për vepra të mëdha, siç ishte mbrojtja e trojeve shqiptare nga lakmitë e të huajve përrreth. Shembulli që sjell Ismail Qemali me zogun dhe qentë është një metaforë e fuqishme, e cila e shoqëron këtë fëmijë gjatë të gjithë rritjes së tij, duke blatuar brenda atij shpirti të pastër, heroizmin dhe qëndresën.

 

Pastaj vjen tregimi “Antigona”, ku në të vërtetë, në fillim të duket se tregohet thjeshtë për të përjetësuar emrat e figurave shqiptare të letersisë, por jo, është një mesazh shumë më i fuqishëm që i jepet lexuesit: “Në të vërtetë s’u linda për t’urryer, por për të dashur!”.

 

Tregimi “Helmeta” është një tregim që vjen nga pjesa më e bukur e jetës, ku çiltërsia është prezente në çdo hap, fëmijëria, duke transmetuar idenë se njeriu duhet gjithçka ta zgjidhë vetë, pa pritur që të tjerët të “saldojnë” mbi kokën tënde.

 

Por ajo që të mbetet e paharruar është tregimi “Një gotë uzo”, ku ka ngjyra, kontraste, paradokse, mesazhe të ekzistencës, natyrshmëri plot mall dhe shpresë dhe ku njeriu gjendet një ditë para një karrikeje bosh, drejtuar andej nga shihte prindi i mirë për të mirën e fëmijëve, andej nga duhej të çelnin lulet e reja të një jete të re, por të ngarkuar dhe me ëndrrën e tyre, në formën e mallit.

 

“... Të nesërmen në mëngjes, rreth orës 06, kur babai zgjohej si zakonisht, shkova ta përshëndesja. Por, ai... nuk jetonte më. Mbi komodinën pranë krevatit, gota e tij e uzos kishte mbetur e pambaruar, kurse jashtë, në oborr, karrigia e thurur me kashtë, ku ai ulej dhe shihte kopshtin me lule, po më dukej më e zbrazur se kurrë...”

 

Gjithçka sillet në vorbullën e jetës, si në një cirkuit, në një spirale, që shpesh ruan koordinatat e orientimit, por kur të gjithë synojnë drejt së mirës dhe kur e mira vazhdon të rritet, por ato humbasin në një lëvizje marramendëse, në një kaos apokaliptik, kur njeriu vepron ndoshta krejt i pavetëdijshëm për pasojat e veprimit të tij dhe ku e vetmja shpresë, më në fund mbetet se mbase, mbase.... E kjo del qartë tek tregimi “Eukalipti”.

 

Nuk mund të mos qeshësh tek tregimi “Ajo, po, ishte e qeshur!”, “Hakmarrja e mizës”, “Bluza me zinxhir”, apo nuk mund të mos vuash tek tregimi “Nëndetësja”, “Mbrëmja e maturës” etj., ku problemet fokusohen në sfond më të gjerë, me problematikë kombëtare.

 

Libri është konceptuar “miks” për të mëdhenj dhe të rritur, ku gjithsecili gjen të vërtetën, shpirtin, ndjenjën, mallin, dashurinë, respektin, edukimin, madhështoren, të përgjithshmen dhe të veçantën, kujdesin dhe qytetarinë, shkurt, është një libër që i duhet secilit, i shërben secilit dhe ku secili “gjendët” brenda vargjeve, ndjesive, mallit, ideve, realitetit dhe dëshirës. Libri të përballë me një jetë, që prezantohet si një skenë teatri, ku secilit i duhet të luajë role të ndryshme, siç ka thënë Shekspiri, si një simfoni që të freskon, si një telajo me ngjyra të ndryshme, ku e mira duhet të jetë vizioni i secilit.

 

Gjithsesi jeta mund të ndryshojë dhe ndryshimi objektivisht vjen brenda ciklikës së jetës në mënyrë të natyrshme, por në se ne ndërhyjmë në mënyrë të dhunshme, ajo na përgjigjet “dhunshëm”.

 

Shkrimtari e përmbyll librin e tij me tregimin “Shenjtëria e lexuesve”, si për të dashur të thotë se kjo “mbretëri” duhet të mbetet e pacënueshme, e justifikueshme dhe e paprekshme, sepse aty, pikërisht, ndodhet eleksiri i jetës: tek pastërtia e fëmijëve. Besoni asaj pastërtie dhe mos ndërhyni me veset tuaja!

 

Libri është një ndër më të lexueshmit dhe më të këndshmit, për vetë larminë e tregimeve, pastërtinë e fjalës, sinqeritetin dhe mjeshtërinë artistike të të treguarit.

 

I uroj shkrimtarit Viron Kona suksese dhe jetë të gjatë për vepra të tjera të bukura!

 

 

 

Jovan BASHO:Rreth librit të ri të prof.Shefik Osmanit, “Kontribut për historinë e Filatelisë Shqiptare”

“GJITHMONË,AI  KISHTE DASHUR TA PASUROJË E RUAJË FILATELINË SHQIPTARE, SI NJË DETYRIM KOMBËTAR”

(Rreth librit të ri të prof.Shefik Osmanit, “Kontribut për historinë e Filatelisë Shqiptare”)

Nga: Prof.dr.Jovan BASHO,

Filatelist

Para disa ditësh, SHB “Filara”-Tiranë,  nxori në qarkullim librin e ri të prof.dr. Shefik Osmanit (Shkodër, 20.05.1923 – Tiranë,21.07.2012), me titullin “Kontribut për historinë e Filatelisë Shqiptare”. Ai u përgatit, me kujdes e përkushtim, nga bashkashortja e tij, Urti Osmani-“Mësuese e Popullit”. Në fillim të librit, ajo ka publikuar një “Falënderim”, si për prof.dr.Jovan Bashon, që e ka ndihmuar në përgatitjen e librit për botim dhe për z.Emi Gimjani, recensent dhe kryetar i “Shoqatës së Koleksionistëve të Shqipërisë”.

Redaktor i këtij libri të ri të prof. Shefik Osmanit është prof.dr. Jovan Basho. Ai e ka shkruar edhe “Hyrjen” e tij, të cilën po ua paraqesim lexuesve, më poshtë.

x  x  x

Ballinat e librit të ri, me autor prof. Shefik Osmanin...

Që kur isha i vogël, m’u ngjall së brendshmi një dëshirë e madhe për të koleksionuar materiale filatelike, teksa shikoja babain (Kozma Basho, 1927-1994) që humbiste me orë të tëra në albumet e tij të pullave. Ai e kishte filluar këtë hobi që kur ishte nxënës në vitin e parë të Liceut Kombëtar të Korçës në vitin e largët 1938, kur ishte vetëm 11 vjeç. Dëgjoja me vëmendje edhe diskutimet e tij me kolegët filatelistë të vendit, kur këta vinin në Poradec, midis të cilëve Shefik Osmani zinte një vend të veçantë.

Të dy njiheshin prej kohësh, pasi kishin qënë ndër 100 studentët e parë të Institutit të Lartë Pedagogjik, në vitet 1948-1950. Madje, gjatë periudhës së studimeve, kishin ndenjur në një dhomë, ishin miqësuar shumë, dhe të dy mblidhnin e koleksiononin pulla e materiale filatelike. Babai më fliste shpesh për Shefikun, se e çmonte jo vetëm si shok e mik të vërtetë, por edhe për këmbënguljen e tij, në pasurimin e koleksionit filatelik, megjithë vështirësitë e kohës.

Pastaj unë  fillova studimet në Fakultetin e Mjekësisë dhe, pas mbarimit të Universitetit, nuk u ktheva më në Poradec e, duke qenë në Tiranë, u bëra edhe ndërlidhës midis tyre. Shefikun e takoja jo shpesh, në fakt, më shpesh vitet e fundit të jetës së tij, për shkak të problemeve shëndetësore, të lidhura me profesionin tim të mjekut; por sa herë që e takoja, mbetesha i mrekulluar, nga bisedat me të e gjithmonë i thoja vetes që duhet t’i shkoja më shpesh e prapë nuk gjeja kohë. Si të gjithë njerëzit e ditur, ai ishte i heshtur e fjalëpak. Por, kur e pyesje, të impononte respekt për ta dëgjuar deri në fund, jo vetëm për filatelinë, por edhe për historinë, mendimin pedagogjik, letërsinë, gjuhën etj.

Shefik Osmani e kishte filluar filatelinë që herët dhe gjithmonë kishte dashur ta pasurojë e ruajë atë, si një detyrim kombëtar ndaj vendit të tij. E kujtoj si sot vitin 1992, vit kur u themelua Federata Kombëtare e Filatelisë dhe unë, si më i riu (atëhere 32 vjeç), firmosa në emër të babait (midis 12-13 të tjerëve), i cili nuk mundi të vinte dot në Tiranë, për shkak të turbullirave të atij viti. Personalitetet e atëhershme të filatelisë zgjodhën njëzëri Shefik Osmanin për ta drejtuar këtë Federatë, në rolin e Presidentit, jo vetëm për njohuritë filatelike, por edhe për faktin e rëndësishëm që ai ishte Profesor e filatelia shqiptare do të përfaqësohej, më pas, në të tjera nivele.

Tani, duke pasur në dorë këtë libër me shkrimet e tij për filatelinë shqiptare, ia ndjeva vetes për detyrë redaktimin e materialit dhe pasurimin me anën figurative, në bashkëpunim me E. Gimjanin. Shefiku kishte shkruar shumë, për të gjitha nivelet e natyrisht këto materiale duhet të botoheshin, jo vetëm si një detyrim ndaj vendit e filatelisë, por kryesisht ndaj më të rinjve e pasardhësve, për të njohur jo vetëm rrugën e vështirë të filatelisë shqiptare, por edhe mundin e madh të filatelistëve të shquar për të dokumentuar ato, që kishin parë, dëgjuar e lexuar, përgjatë gjithë jetës së tyre.

Ai kishte folur në sesione shkencore me specialistë të filatelisë, të historisë e të postës. Por nuk kishte përtuar kurrë të sqaronte edhe masën e gjerë të lexuesve, si edhe të vegjëlit, jo vetëm për t’i mësuar, por veçanërisht për t’u ngjallur dëshirën e të marrurit me këtë pasion të veçantë, për të cilin duhet të kesh gjithmonë njohuri të shumta e kulturë të gjerë.

Me botimin e këtij libri, falë edhe këmbënguljes së pakursyer të Zonjës Urti Osmani, do ta kemi përsëri pranë Profesor Shefikun, sa herë do ta na duhet të dimë për filatelinë, veçanërisht për materialet filatelike të Shkodrës ,të cilat ai i njihte aq mirë e që kishte qejf t’ua tregonte të tjerëve, gjithmonë me pasion e përkushtim.

 

Tiranë, gusht 2015

 

Ndue Dragusha-Libri “Nëndetësja” – vëllim me tregime - të shkrimtarit VIRON KONA-

Ndue Dragusha

LARMI, PASTËRTI E FJALËS, SINQERITET DHE MJESHTËRI ARTISTIKE

-Libri “Nëndetësja” – vëllim me tregime -  të shkrimtarit VIRON KONA-

Është e natyrshme që shkrimtari tashmë i njohur jo vetëm brenda kufinjve të Shqipërisë,  Viron Kona, të dalë me një libër të ri, sepse krijimtaria e tij ka qenë shumë produktive në vite, duke bërë përherë e më shumë lexues të vegjël dhe të rritur për vete përmes intrigave interesante, por edhe reale, për të cilat lexuesi ka treguar aq shumë interes në vijueshmëri. Leximi i një krijimi letrar sigurisht që ka shije dhe bukurinë e tij, që të motivojë një sensacion të brendshëm të një vazhdimësie artistike, dalë nga një eksperiencë jetësore, që çertifikohet dhe verifikohet në jetën e përditshme të secilit prej nesh, që, sipas kritikes amerikane, Helen Vendler, “shkaktojnë sensacione e ndjenja të veçanta”. René Wellek e Austin Warren, shkruajnë: “Shkrimtari jo vetëm që ndikohet nga shoqëria, por edhe ndikon në të, arti nuk e riprodhon thjeshtë jetën, por i jep formë asaj.”


Dhe vërtetë, duke lexuar librin e ri me tregime “Nëndetësja” të shkrimtarit Viron Kona, pasqyrë e një realiteti dhe një ekzistence të shkuar, gërshetuar me kujtime të dhimbshme, që ngjall tek secili prej lexuesve atë dhimbjen e thellë që të japin kujtimet, që në një mënyrë apo në një tjetër të “mundin” dhe të bëjnë të derdhësh dhe një pikë loti malli, mrekullohesh gjithsesi me stilin e thjeshtë të të shkruarit, që merr forma të ndryshme në parabolën e jetës, aty ku lindin idetë, “vrapojnë” mendimet, përballen personazhet (pavarësisht nga mosha), aty ku njeriu ndihet i obliguar për të bërë atë që duhet në shërbim të ideve që mbështeten nga e mira.

Nuk janë shumë, por 13 tregime, që vijnë nga kohra të ndryshme të realitetit shqiptar, ngarkuar me heroizëm, me dashuri, me pasionin për të mirën, me përballjet me të vështirën etj.

Viron Kona ka një stil të veçantë të treguarit, një narracion modest, por me thellësi dhe qartësi ideshë, plot intuitë dhe inteligjencë. Shkrimtari përmend karaktere nga më të ndryshmit: njerëz të zakonshëm, punëtorë e të sinqertë, fëmijë që dëshirojnë të jenë të mëdhenj, fantazistë të “çmendur”, patriotë të flaktë dhe të besës, por më së shumti dhurues energjishë në shërbim të progresives dhe të komunitetit.

Libri hapet me tregimin “Kamerieri i Ismail Qemalit”, ku vihet në pah thjeshtësia e atij burri shteti, që bëri emër në historinë e Shqipërisë, por që ishte aq i thjeshtë sa vetë thjeshtësia dhe aq i thellë sa të çudiste, me një komunikim shumë qytetar, i cili le mbresa të jashtëzakonshme tek ai fëmijë, që ëndërronte ta takonte, duke e konsideruar si Kryeminstër të Shqipërisë, si njeri të veçantë, por me mënyrën e komunikimit të tij, ai e bën që të fillojë të mendojë jo më për lojrat fëminore, por për vepra të mëdha, siç ishte mbrojtja e trojeve shqiptare nga lakmitë e të huajve përrreth. Shembulli që sjell Ismail Qemali me zogun dhe qentë është një metaforë e fuqishme, e cila e shoqëron këtë fëmijë gjatë të gjithë rritjes së tij, duke blatuar brenda atij shpirti të pastër, heroizmin dhe qëndresën.

Pastaj vjen tregimi “Antigona”, ku në të vërtetë, në fillim të duket se tregohet thjeshtë për të përjetësuar emrat e figurave shqiptare të letersisë, por jo, është një mesazh shumë më i fuqishëm që i jepet lexuesit: “Në të vërtetë s’u linda për t’urryer, por për të dashur!”.

Tregimi “Helmeta” është një tregim që vjen nga pjesa më e bukur e jetës, ku çiltërsia është prezente në çdo hap, fëmijëria, duke transmetuar idenë se njeriu duhet gjithçka ta zgjidhë vetë, pa pritur që të tjerët të “saldojnë” mbi kokën tënde.

Por ajo që të mbetet e paharruar është tregimi “Një gotë uzo”, ku ka ngjyra, kontraste, paradokse, mesazhe të ekzistencës, natyrshmëri plot mall dhe shpresë dhe ku njeriu gjendet një ditë para një karrikeje bosh, drejtuar andej nga shihte prindi i mirë për të mirën e fëmijëve, andej nga duhej të çelnin lulet e reja të një jete të re, por të ngarkuar dhe me ëndrrën e tyre, në formën e mallit.

“... Të nesërmen në mëngjes, rreth orës 06, kur babai zgjohej si zakonisht, shkova ta përshëndesja. Por, ai... nuk jetonte më. Mbi komodinën pranë krevatit, gota e tij e uzos kishte mbetur e pambaruar, kurse jashtë, në oborr, karrigia e thurur me kashtë, ku ai ulej dhe shihte kopshtin me lule, po më dukej më e zbrazur se kurrë...”

Gjithçka sillet në vorbullën e jetës, si në një cirkuit, në një spirale, që shpesh ruan koordinatat e orientimit, por kur të gjithë synojnë drejt së mirës dhe kur e mira vazhdon të rritet, por ato humbasin në një lëvizje marramendëse, në një kaos apokaliptik, kur njeriu vepron ndoshta krejt i pavetëdijshëm për pasojat e veprimit të tij dhe ku e vetmja shpresë, më në fund mbetet se mbase, mbase.... E kjo del qartë tek tregimi “Eukalipti”.

Nuk mund të mos qeshësh tek tregimi “Ajo, po, ishte e qeshur!”, “Hakmarrja e mizës”, “Bluza me zinxhir”, apo nuk mund të mos vuash tek tregimi “Nëndetësja”, “Mbrëmja e maturës” etj., ku problemet fokusohen në sfond më të gjerë, me problematikë kombëtare.

Libri është konceptuar “miks” për të mëdhenj dhe të rritur, ku gjithsecili gjen të vërtetën, shpirtin, ndjenjën, mallin, dashurinë, respektin, edukimin, madhështoren, të përgjithshmen dhe të veçantën, kujdesin dhe qytetarinë, shkurt, është një libër që i duhet secilit, i shërben secilit dhe ku secili “gjendët” brenda vargjeve, ndjesive, mallit, ideve, realitetit dhe dëshirës. Libri të përballë me një jetë, që prezantohet si një skenë teatri, ku secilit i duhet të luajë role të ndryshme, siç ka thënë Shekspiri, si një simfoni që të freskon, si një telajo me ngjyra të ndryshme, ku e mira duhet të jetë vizioni i secilit.

Gjithsesi jeta mund të ndryshojë dhe ndryshimi objektivisht vjen brenda ciklikës së jetës në mënyrë të natyrshme, por në se ne ndërhyjmë në mënyrë të dhunshme, ajo na përgjigjet “dhunshëm”.

Shkrimtari e përmbyll librin e tij me tregimin “Shenjtëria e lexuesve”, si për të dashur të thotë se kjo “mbretëri” duhet të mbetet e pacënueshme, e justifikueshme dhe e paprekshme, sepse aty, pikërisht, ndodhet eleksiri i jetës: tek pastërtia e fëmijëve. Besoni asaj pastërtie dhe mos ndërhyni me veset tuaja!

Libri është një ndër më të lexueshmit dhe më të këndshmit, për vetë larminë e tregimeve, pastërtinë e fjalës, sinqeritetin dhe mjeshtërinë artistike të të treguarit.

 

I uroj shkrimtarit Viron Kona suksese dhe jetë të gjatë për vepra të tjera të bukura!

 

MURAT GECAJ: ËSHTË NË QARKULLIM LIBRI I RI I SEJDO HARKËS, “MODERNËT E KOHËS”…

ËSHTË NË QARKULLIM LIBRI I RI I SEJDO HARKËS, “MODERNËT E KOHËS”…

(Me analiza letrare, esse dhe portrete, publikuar nga ShB “Edlora”,Tiranë)

Nga: Prof. MURAT GECAJ

Këto ditë, ShB “Edlora”-Tiranë, vuri në qarkullim librin e arsimtarit, publicistit e studiuesit Sejdo Harka, “Modernët e kohës”. Ai përmban shënime e analiza letrare,portrete dhe esse, për autorë shqiptarë dhe të huaj. Ky libër ka 300 faqe dhe ndahet në tri pjesë. Redaktor letrar është prof. Murat Gecaj dhe Hyrjen e ka shkruar Bardhyl Xhama, shkrimtar e “Mësues i merituar”. Punimet grafike dhe ballinën e parë e ka realizuar Enri Mato.

Në pjesën e parë, që është më e gjata, me titullin “Analiza dhe shënime letrare” flitet për disa libra të autorëve të huaj, si: Rumiu dhe poezinë moderne perse, Eseninin (poet rus), Roberto Savjanon (italian) dhe për lirikat e dashurisë së Sulltanëve (libër nga Riza Lahi).

Në vazhdim, janë shkrimet kushtuar autorëve shqiptarë, si: Naim Frashëri, Lasgush Poradeci e Ali Asllani dhe për Sejfulla Malëshovën (nga Niko Tyto). Me interes është analiza e librit me kujtime nga Helena Kadare, për shkrimtarin e bashkëshortin e saj, Ismail Kadare. Ndërsa autori analizon edhe disa vepra të këtij shkrimtari, si: “Darka e gabuar” , “Mosmarrëveshja”dhe “Motive të Parisit”.

Në faqet e tjerë të këtij libri, S.Harka boton shkrimet: “Marrëzitë e kohës, në humorin e Dritëro Agollit” dhe “Dritëro Agolli, ‘i përnjekuri” i dashurisë”. Ndërsa me shkrimin “Bedri Dedja, personalitet i letrave shqipe” analizon një antologji me shkrime të mjaft autorëve tanë, përgatitur për botim nga prof.M.Gecaj.

Në vemendjen ne autorit të librit “Modernët e kohës” janë edhe misionarët e dritës e përparimit në vendin tonë. Për këtë gjë flet shkrimi për librin e vëllezërve Agron e Bardhyl Xhama, kushtuar të jatit, Lame Xhama-“Mësues i Popullit”. Ndërsa ka një shkrim edhe për librin e prof.Musa Krajës, “Pedagogjia e zbatuar”.

Objekt të shkrimeve të tij, S.Harka ka bërë tre romane të autorit Ben Blushi: “Të jetosh në ishull”, “Otello, Arapi i Vlorës” dhe “Shqipëria”. Po kështu, ka analizuar e dramën e Enver Petrovcit, “Të mallkuarit” dhe romanin e Diana Çulit “Engjëj të armatosur”. Në vazhdim, ka shprehur mendime për romanin e Visar Zhitit, “Funerali i pafundmë”, romanin e Bashkim Hoxhës “Hotel Ballkan” dhe romanin e Petraq Ristos “Një grua, me urdhërin e ujkut”.

Vend me rëndësi në libër zenë edhe shkrimet për krijimtarinë poetike të Reshida Çobës, Koçi Petritit, Kujtim Matelit, Haxhi Aliajt e Sokrat Habilajt dhe romanin e këtij të fundit, “Shpirt i trazuar gruaje”. Në këtë libër janë dhe dy shkrime për librat e Thanas Dinos: “Themele dhe rrënoja” e romanin “Nata me dy hëna”.

Po kështu, tërheqin vëmendjen shkrimet për librat e shkrimtarit të njohur Viron Kona, si: Tregime me motive nga Borasi i Suedisë dhe “Yje mbi Bosfor”. Mendime janë shprehur edhe për librin me tregime të Andon Andonit, “Kohë e çmendur për dashuri”.

Duke analizuar botimet për të vegjëlit, autori S.Harka është ndalur në librin publicistik-letrar “Dorela”(nga M.Gecaj) dhe “6 muaj nga jeta e Besianit”(nga Skënder Hasko). Por është botuar edhe shkrimi për disa libra të Niko Tytos, si “222 pyetje për gjyshin” etj.

Në pjesën e dytë të librit “Modernët e kohës”, autori Sejdo Harka ka publikuar disa portrete. I pari, ndër ta, është ai me titullin, “Naxhije Dume, ministrja e parë shqiptare, që u persekutua tërë jetën” dhe vijon shkrimi “Thoma Deliana, ministri që guxoi të kundërshtonte Mehmet Shehun”. Më tej, janë botuar portretet: “I arti Bardhyl Xhama”, “Publicisti dhe studiuesi ynë i njohur-M.Gecaj”, “Legjenda e një jete, me emrin Skënder Hasko”dhe “Viron Kona, njeriu që reflekton kulturë”.

Pjesa e tretë dhe e fundit e këtij libri është ajo me titullin “Esse”. Aty janë botuar shkrimet publicistikë të Sejdo Harkës: “A është çliruar Prometheu?!”, “Laookonët rrinë me yje” dhe “Tej kufijëve të legjendës”, ky kushtuar jetës plot shqetësime të emigrantëve tanë në shtetin fqinj, Greqi, ku dhe ky autor ka jetuar e punuar disa vjet.

Në mbyllje, shënojmë se të gjithë shkrimet e këtij libri janë shoqëruar me fotot përkatëse, si ballinat e librave ose portretet e disa autorëve, për të cilët flitet në të.

x x x

Për lexuesit e interesuar, shënojmë se libri “Modernët e kohës”, nga autori Sejdo Harka, që është interesant e mbresëlënës dhe i veçantë në llojin e vet, gjendet në këto librari të Tiranës:

Në dy kioskat, që ndodhen pranë hyrjes kryesore të Bibliotekës Kombëtare; në Librarinë “Agolli” (pranë ndërtesës, ku është Komiteti Kombëtar i Veteranëve) dhe në Librarinë “Adrion”, në Pallatin e Kulturës së kryeqytetit.

Tiranë, 6 gusht 2015

 

Viron Kona: Merre me vete mallin tim

Merre me vete mallin tim

(Duke lexuar vëllimin e ri poetik të poetit Sokol Demaku”Magjia e Zemrës’, botim i revistës “Dituria”, Boros , Suedi)

Shkruar nga Viron Kona

“Mund të shkëputësh një njëri nga vendi i tij, por nuk mund të shkëputësh vendin nga zemra e njeriut.”

Thënie e urtë

Kam në duar vëllimin më të ri poetik të Sokol Demakut “Magjia e zemrës”. E shfletoj me qejf e dëshirë, pasi dua të njihem me mendimet dhe idetë e tij të reja, me vërshimin e ndjenjave poetike që burojnë natyrshëm dhe plot jetë në librat e Sokolit, por edhe sepse poezia e tij, e shkruar thjeshtë, është gjithnjë origjinale, tërheqëse dhe ngacmuese, gjer të vë në mendime të thella. Si edhe në vëllimet e tjera poetike ”Baladë e përflakur”, ”Mbrëmja në mërgim”, ”Lundra ime” etj., edhe kësaj here Sokoli ka shkruar një libër të bukur që të ngjallë emocione dhe kënaqësi estetike me bukurinë e vargut, me figuracionin artistik që përdor, me stilin e zhdërvjellët...Është një libër me mesazhe mbresëlënëse, të shprehura çiltër dhe me gjuhë shpirti e zemre.

http://www.dituria.se/images/stories/2015.jpg

Libri nis me poezinë “Magjia e zemrës”, e pikërisht me “një pulëbardhë …që çerdhen e saj kërkon”. Një nisje me bukuri romantike, që shkakton kureshtje dhe duket sikur çel portën e kopshtit të bleruar poetik, teksa “bahçevani” u dhuron lule plotë ngjyra dhe aroma njerëzve që i kalojnë pranë... Vijon më tej poezia ”Një natë e qetë”, ku poeti ia beson pëllumbit mesazhin e tij të zemrës, mallin për vendlindjen që ndodhet larg, si të dojë me këtë poezi të aktualizojë thënien se,“Mund të shkëputësh një njëri nga vendi i tij, por nuk mund të shkëputësh vendin nga zemra e njeriut”:

“Eja pëllumb dua të porosisë,

Dua të rrugëtosh,

Fushë e male të kalosh,

Shumë të fala vendlindjes të m`i çosh,

Dhe në vijim porosia e poetit pasohet nga “urdhri” i tij poetik që është edhe refren i çdo mërgimtari:

“Shko pra fluturim në këtë rrugëtim,

Merr me vete mallin tim…”

Demaku zgjedh pëllumbin si lajmëtar për mesazhin e tij të çmuar, jo vetëm se ka besim te krahët e shkathët dhe të palodhshëm të shpendit paqësor, tek vet-orientimi i shpendit që s`e gabon kurrë rrugën për ku do të shkojë, por, edhe sepse, pëllumbi, si shpendi më i dashur dhe më i afërt i njeriut, me siguri do ta çojë në vendlindje kupën e mallit, pa derdhur as edhe një pikë gjatë udhëtimit të tij disa ditor...Fabula poetike e pëllumbit lajmëtar, kushedi pse na sjellë në kujtesë baladat e lashta me bukuri tronditëse, legjendat e trashëguara ndër shekuj, ku shpendët historikisht janë vënë në shërbim të njeriut. Duke qenë të lirë të fluturonin në qiellin e paanë, ata u “specializuan” në vendosjen e lidhjeve dhe komunikimit mes njerëzve anë e kënd rruzullit tokësor, duke përbërë kështu “mjetet telefonike të kohës”. Me aftësitë fluturuese dhe instinktin orientues, zogjtë, e mes tyre pëllumbat lajmëtarë, zgjuan te njeriu jo vetëm ëndrrën dhe dëshirën për fluturim, por edhe u bën shkak për t`u dhënë udhë ëndrrave për të gjetur rrugët moderne të komunikimit...Një letër e lidhur në njërën këmbë të pëllumbit, ka shpëtuar sa e sa jetë njerëzish, ka paralajmëruar se po vinin hordhitë pushtuese, po afronin stuhitë dhe shtrëngatat...; një zogë në qiellin e hapësirës detare lajmëronte kapitenin dhe detarët e humbur mes detit se diku pranë tyre ishte toka, shpëtimi...Poezia e Demakut, kush e di pse më sjellë ndërmend edhe këngën e famshme himarjote “Vajza e valave”, e cila rrinte në anë të detit, në një shkëmb dhe priste të dashurin e saj: Gjithë bota ven’ e vijnë/ Po ay nuk vjen”. Atëherë vajza që nuk gjen asnjë mundësi komunikimi, u drejtohet zogjve: Ju të bukur zogj,/ Tek ju kam një shpres’,/ Ju që shkoni det’e male,/ Dua t’u pyes...”.

Kurbeti ka mbetur dhe vazhdon të jetë një plagë e hapur për shqiptarët, që shkakton dhembje të thella e deri edhe ngjarje dëshpëruese e tragjike. Madje, edhe kur mërgimtari qëllon që arrin më të mirën e mundshme, përsëri kurbeti mbetet një rrugë e pasigurt, pa të ardhme...Demaku e ndjen thellë këtë, prandaj edhe dhembja e madhe që ai fshehë e shtrëngon brenda gjoksit, është kthyer në një refren thuajse në të gjithë librat e tij poetikë. Njëherazi besoj se ajo dhembje përbënë edhe shkakun që poezitë e tij që shprehin dashurinë dhe mallin e madh për vendlindjen, janë më të spikaturat, më mbresëlënëset te lexuesi.

Sokol Demaku ka sens filozofik të dallueshëm në poezitë e tij, poezia nuk rrjedh thjesht si vargëzim, ritëm dhe ndjenjë, por ajo është poezi e mendimit të thellë, që transmeton ide, mesazhe dhe ndjenja të fuqishme, madje, herë – herë ajo është tërësisht filozofike. Duke hulumtuar e ndriçuar abstrakten, poeti kërkon ta zbërthejë atë dhe t`ia ofroj lexuesit, siç bënë djali i dashuruar kur e qëron një portokall dhe ia afron të dashurës së tij...Mesazhi filozofik është më i dukshëm te poezia “Nata”, ku “Hëna është dëshmitarë i parë”, por mjeshtërisht shfaqet ky mesazh edhe te poezia “Vetmia”, që është një “pozicion” i zgjedhur nga disa njerëz që poeti i këshillon, ashtu siç bënin dikur burrat e mençur në kuvende:

“Mbaj vlerën e madhe të asaj që ke,

Mos humb atë që ke pasur,

Se jeta të gjykon.”

Poeti e di mirë se poezia është e brishtë, delikate, kërkon kujdes si lulja e fushave, e faqeve të kodrave dhe maleve, ajo mund të rezistojë edhe në një shkëmb që rrihet fort nga erërat dhe stuhitë, por, gjithsesi, ajo është e brishtë, prandaj ai e do shumë, e përkëdhelë, e ledhaton, i pëshpëritë fjalëza të ëmbla dhe të ngrohta dashurie, gëzohet për të si për një njëri të dashur:

“Eh, sa ma gëzove vargun,

Rimës i dhe jetë,

E mbushe poezinë,

I dhe shpirt e jetë”.

Pajtohem plotësisht me autoren e parathënies së librit, Kadrije Meniqi, e cila duke qenë edhe vetë poete, vlerëson se “Poezia e këtij vëllimi poetik është përplot me engjëj të vërtetë, një elegji e shpirtit, me ndjenja të zjarrta që shpërthejnë nga brenda shpirtit e që shprehen fuqishëm në vargun poetik.”

Përbën një poezi interesante në këtë vëllim poezia “Trumcaku i vogël”, ku poeti ndalet te zogu që ka nevojë për më shumë mbështetje, për më shumë ndihmë e ngrohtësi, jeta e “trumcakut të vogël” duhet mbrojtur, pasi ai vetë e ka të vështirë mbijetesën...Besoj se dëshira për ta mbrojtur është edhe arsyeja që poeti e kërkon trumcakun si bashkëshoqërues, duke shpresuar te ky zog i vockël, duke besuar te butësia dhe brishtësia e tij, te pastërtia dhe ëmbëlsia e syve, te cicërimat e zërit të tij të kthjellët e të pafajshëm. Poeti shpreh dhe zbulon kështu një anë të rëndësishme të botës së tij të brendshme, dëshirën për t`u ardhur në ndihmë njerëzve, për t`ju gjendur atyre në halle e vështirësi, shpesh herë edhe duke sakrifikuar nga vetja. Vetëm njerëz me përvojë, që kanë kaluar vështirësi të skajshme për të mbijetuar, të atilla siç ka përjetuar Demaku në rrugëtimin e tij të jetës, mund të ndjejnë kaq shumë e të shkruajnë me kaq klas e delikatesë:

“Eja trumcak, derën e ke të hapur,

Do fluturosh atje ku ka shpresë,

Më merr dhe mua, ka kohë të pres,

Të këndojmë së bashku,

Shpresës t`i japim jetë...

“Vrapojnë” poezitë e vëllimit “Magjia e zemrës”, me ritmin dhe melodinë e krelave të dallgëzave të lehta kur fillon shiroku dhe kur dallgët përplasen butësisht dhe me muzikalitet të rrallë në rërën e lëmuar të bregut:

“Të kërkova në vargun tim,

Të kërkova në shkronjat e arta,

Të kërkova në poezi e prozë,

Në shkrimet e mia të gjata...”

Emigrantët nga Kosova, mbase më shumë se sa emigrantët e çdo vend tjetër, panë me sy dhe përjetuan dhimbshëm ligësinë, kur ajo u shfaq e plotë , e zezë e shëmtuar dhe e urryer në vatrat e tyre, duke zënë vend padrejtësisht në përfytyrimet e tyre, ashtu si ëndrrat e këqija me përbindësha të zinj...Duke lexuar poezitë e vëllezërve nga Kosova, sheh se herë - herë , ajo tronditje e gjerë dhe e thellë mbarë evropiane dhe botërore, ashtu si edhe në shkrime, tregime, artikuj, romane, shfaqet po me aq forcë tronditëse edhe nga poeti ynë. Poezia “Paqe” e Sokol Demakut vjen si thirrja për paqe, nga vendi i njerëzve heroikë e paqësorë, nga vendi që shigjetoi me kurajë tejpërtej kuçedrën me shumë koka, dhe, sot, kërkon që të mos ringjallen më kuçedra të tjera në jetën e të gjithë njerëzve të globit.

Etja e njeriut për jetën, për lirinë dhe begatinë, ndjeshmëria ndaj brishtësisë, të bukurës dhe të dobishmes në jetë, rrjedhin në mënyrë befasuese te “Pika shiu”, dhe”Kur shelgu i gjelbër qan” e ku, poeti duke përdorur nota të ëmbla muzikore, sikur ledhaton qetësisht e butësisht vargjet, ashtu si harku i mjeshtrit fërkohet në telat e violinës zëëmbël:

“Kur shelgu i gjelbër qan,

Loti kristal rrjedhë,

Rrugëtimin e tij nuk e ndal.

....................

Rrjedhë ai kristal,

Me bardhësinë e tij,

Rrëfen vuajtjen, që mban në gji”

Shpirtin e qëndresës, poeti e shpreh te poezia “Ura e vjetër”, e cila ka mbetur dëshmitare e historisë së një populli nëpër shekuj:

Qëndrove krenare,

Madhështore gjithmonë,

E fortë si shkëmbi,

E truallit arbëror.”

Kurse te poezia “Atje”, poeti këshillon:

“Mos harro vendin,

Mos largo mendjen,

Qëndro krenar,

Nga e ke prejardhjen.”

Gjen perla të mrekullueshme poetike në poezitë “O valë deti!” dhe ”Lamtumirë”: “O valë deti/Që valëvitni varkën time” Apo: “Në errësirë,/Një yll shkëlqen,/Në rrugë një grua kalon.”Teksa, ndjenjat dashurore shfaqen te poezitë “E ndjej një çast”,”Dua të jem”,”Të lutem”,”Era magjike”,ndërkohë që poeti kërkon ndihmën e valës së detit, për të pastruar të keqen:

“O valë deti,

Që shkumoni në të bardhë,

Ma thoni,ma thoni,

Ky llum kur do të jetë tharë?”

Poezitë e këtij vëllimi vijnë herë si dallgët, e herë si fllade të ngrohta pranverore, herë si stuhi dimri, por në shumicën e tyre ato shfaqen si rruazat e një gjerdani që ledhatojnë gushën e butë dhe me aromë trëndafili të vajzës së dashuruar, ato shfaqen të mbushur plot e përplot me mirësi e ëmbëlsi, si të duan të na sjellin në kujtesë nga mitologjia, “kupat me nektar që Ganimedi 1). ua mbushte perëndive nëpër gostia...”. Kohë pas kohe qiellin dhe hapësirën e poezive e mbulojnë net dhe qiej të vërejtur, shtrëngata vetëtimash dhe bubullimash, që shpërndajnë në hapësirë shpirtin e ndjeshëm dhe të vrullshëm të poetit Sokol Demaku. Edhe herë të tjera e kam vënë re këtë pamje të poezive të Demakut, edhe sot pas leximit të këtij libri, kjo ndjenjë dhe ky përjetim më forcohet edhe më, kur ndjej se si poeti, tashmë i sprovuar dhe me përvojë, orienton lindjen dhe vërshimin e poezisë te burimi më i freskët, më ujë-kaltër e transparent, te burimi i artit të vërtetë, që është zemra...

“Lejonje të shprehet,

Dhe le të flasë,

Zemra,

Se ajo ka art.”

Urime Sokol Demaku dhe faleminderit që me aftësinë tënde krijuese e poetike, na mbajte të përfshirë gjatë gjithë leximit te “Magjia e zemrës”, që në thelb është zemra jote e bukur, që pulson fort dhe me ndjenjë, që e orienton gjithkënd që dëshiron, drejt detit të pafund të mirësisë, madhështisë, aty ku ti vozit prej kohësh me lundrën tënde poetike, e ku shpërndanë me gjuhën e ëmbël të zemrës mesazhe jete, paqeje dhe dashurie...

1).Ganimedi, djali që ua mbushte perëndive kupat me nektar nëpër gosti. Nga dashuria që kishte për njerëzit, kur Zeusi nuk e kishte mendjen dhe vështrimin e kishte gjetiu, Ganimedi u hidhte njerëzve nga nektari që u shërbente perëndive.

 


Faqe 6 nga 76