Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Saranda Iseni:INTERVISTATA SI METODË KOMUNIKIMI BASHKËKOHORË

Saranda Iseni

INTERVISTATA SI METODË KOMUNIKIMI BASHKËKOHORË

-libri më i ri i autorit Sokol Demaku ”Kujtime nga diaspora IV” botues redaksia e revistës Dituria- Borås-Suedi, faqe 100

Është kënaqësi të marresh në dorë një libër si ky që jo vetëm të informon për arritjet e shqiptarëve që kanë emigruar nepër vende të ndryshme të botës por edhe të frymëzon kur lexon se si shqiptaret kudo që janë vazhdojnë t’i ruajnë lidhjet e forta me vendilndjen e tyre. Libri « Kujtime nga Diaspora » të bën kurjoz të lexosh përshtypjet e Shqiptarëve kudo nepër botë rreth realitetit në vendet ku kanë emigruar dhe përpjekjeve të tyre për tu integruar me dinjitet në këto vende edhe pse vijnë nga shtete të vogla si Kosova dhe Shqipëria. Por, duke qenë se ne jemi një komb autentik, me baza të forta dhe kulturë të lashtë, kjo ka berë të mundur qe Shqiptarët jo vetëm të gjejnë vendin e tyre në vendet ku kanë emigruar por edhe të ruajnë lidhjet me komunitetin e tyre Shqiptar.


Nuk ka se si mos të ndihesh krenar kur lexon që Shqiptarët në Suedi kanë arritur të kenë revistën ne gjuhën Shqipe « Dituria » madje edhe transmetojnë programe në Shqip që prej shtate vitesh në radion « Dituria » ne Borås te Suedisë. Mbresa te shumta të lenë edhe leximi i intervistes se të ndjerit Shaban Cakollit, poet, publicist dhe atdhetar i devotshëm që jetonte në Gjermani. Sic e thote edhe ky poet gjate intervistes se kryer prej autorit të librit Sokol Demaku, kombi ynë ka mbijetuar dhe nuk eshte asimiluar nën peshën e rende per aresye se “krijimtaria jonë është rruga më fisnike e cila e mban gjalle ndergjegjen kombetare.”

“Çdo ditë e jetës sate është një faqe e biografisë sate, kujdesu ta shkruash mirë” kështu thotë një fjalë e urtë filozofike shqipe, prandaj edhe duhet besua në këtë njeriu dhe duhet dhënë vetës kurjao në punën që benë. Një prirje për dialog dhe ushtrime të një normalitetit në të cilin njeriu jeton sepse janë vepra të cilat janë mishërua në kujtesën e popullit dhe kanë zenë vend.

Mendoj se ashtu është edhe me një vepër sikur kjo ku njeriu mundohet të ruaj vlerat e larta të individit e përmes punës së tij edhe të kolektivit, pra që kultura dhe tradita të jenë në piadestalin më të lartë.

Libri ne vete ndgerthen 18 intervista e dy nga keto janë të autorëve tjerë që janë zhvillua me autorine librit e para pra që në fillim apo si hyrje ne liber punua nga Zyba Hasa duke vazhduar me intervistat e zhvilluara nga autori i librit me perosnalitete të ndryshme të jetës kulturore dhe shoqërore si me prof. Jusuf Buxhovin, moderatoren e Radio Kosovës, Radije Hoxha-Dija,të ndjerin poetine madhe ne Gjermani Shaban Cakolli, Shefikje Islamaj profesoresh në Institurin Albanologjik në Prishtinë, poeten e re Vushtrriase Gentiana Mikushnica, advokaten shqipatre nga qyteti Malmö i Suedisë Saranda Iseni, diplomtëne shqiptaro-amerikane qe synon të hyjë në Shtëpinë e Bardhe Ermira Babamusta, poetin, shkrimtarin dhe gazetarin Vlonjat në mërgim Arqile Gjata, Gerarta Zhej Ballo, gazetare ne programin RadioTorino International në Torino të Italisë, tropojanën në Bruxel Elona Zhana, mësuesen fierake në Tonronto të Kanadasë Ardiana Bani, të ren tironse Mimoza Gjoni, peotin dhe mërgimtarin elbasanas me qendirm në Holandë Rezart Paluqi, durrësaken Franceska Ramdani studente e Univeristet Vitrina në Tiranë, mësuesen Ermira Morina, që mban mësimin e Gjuhës shqipe në shkollën shqipe në Athinë, pedagogën dhe poetën tetovare Sadije Aliti, dhe përmvyllet me shkrimin e Xhavit Qitakut për Sokol Demakun.

 

NJË TITULL JO I RENDOMT, BILE EDHE PROVOKATIV PËR KURRESHJTNE LEXUESIT TEK ROMANI MË I RI I HAMIT GURGURIT ”BIJA E QENIT”

NJË TITULL JO I RENDOMT, BILE EDHE PROVOKATIV PËR KURRESHJTNE LEXUESIT TEK ROMANI MË I RI I HAMIT GURGURIT ”BIJA E QENIT”

-botues ”Shota” Gislaved, faqe 155

Recenzion i romanit ”Bija e qenit”, autori, Hamit Gurguri, Boturs ”Shota” Gislaved, Suedi

Ky është libri i 23-të i këtij autori në gjuhën shqipe.

Janë dhjetë vepra të përkthyerra nga suedishtja në shqip dhe

Tri romanen ë gjuhët sllavo-jugore.

Titulli jo i rendomt, bile edhe ca provokativ për kurreshtjen e lexuesit. Ngjarja nis në Gallab, më 1021, jo larg Prishtinës, ku, një gjysh, duke lozur me nipat dhe mbesat, i pyet fëmijët, që përpos të prindërve, të kujt janë, ata i përgjigjen me imagjinatën e tyre të pastër: njëri i dardhës, tketri i mollës, i treti i dhisë, e më e reja, Gjyla flet: ”Unë vala jam e tenit”.

Pse je e qenit, Gjylë? – e pyeti gjyshi plak, ndërsa mbesa iu përgjigjë buzagaz:

Ble dysh, ju po shkoni kahmos, unë jes vetem, vet ky teni po luen me mu…!

Të gjithë e quanin: Bija e qenit. Babai, Feka, e donte shumë. Një ditë para se të nisej në punë, i thotë ”Oj, bija e qenit, të hëngshin macat!” Nëna e qorton: Mos bir, kurrë mos nem! Paj për mahi e nga dashuria, nënë! Asw për mahi, namë e mallkim nuk duhet thënë!

Atë ditë, gjyshi ia dhuron Fekës orëne xhepit, pasi më nuk i shifte akrepat mirë. Feka shkon në punë, e familja sulmohet nga paramilitarët, që i quanin me termin turk ”Yrfi”. Gjakatarët i vrasin 21 anëtarë të familjes dhe ia vunë zjarrin shtëpisë. Kur Feka u kthye, e pa sketërrën, e nga dera e shtëpisë dëgjoi vajzën e tij zështerrur duke thënë: ”Te, bab, me te të hangsin macat, tash tlemi, se po më hanë!” Feka u afrua, e mori ngrykë. Në bel e poshtë e kish djegur zjarri, i kishte pelcitur mishi e macat e hanin. Aty, në parzma të babait, ajo vdes.

I varros të 21 anëtarët e familjes, të tre brezat. Kur vie hoxha për ti varrosur, ai i ankohet: ”S`kam të paguaj taksën e mortit sot! Ja, paske orën e xhepit. Feka nxjerr e ia jep hoxhës.

Ajo namë, e thënë për shaka, i mbeti vrragë. Vendosi që kurrë të mos mallkojë më. Feka u martua, i lindën dy djem, por vajzë nuk pati. Pos kur ishte ushtar, i burgosur ose në mort, më ai kurrë nuk ktheu shpinën Këlliqit të lindjes, as varrezave. E vizitonte atë cdo ditë, në mëngjes e në mbëmje, si të bënte një ritual dhe rrinte pran goxha gjatë!

Pasi e martoi djalin, i lindi një mbesë, ia la emrin Gjylë. Edhe atë e quanin Bija e qenit. Ajo, si foshnje, si vajzushë, po edhe kur u rrit, ishte dhe mebti e favorizuara e gjyshit. Gjatë luftës së fundit, Gjyla degëdiset në Suedi, ku e godasin gjëra të këndshme, por edhe goditje. Pas luftës, ajo ishte e vetmja që u kthye ta përtrijë vatrën e gjyshit në Këlliq, në Gallab, pas shumë tragjedive dhe pësimeve. E gjeti vetëm kullën e Gjyshit, e cila six e përdorë autorit, I bënte roje tërë Gallabit.

Përsonazhet e këtij autori janë njerëz të rendomt, të afërm me ne, sa lexuesi shpejt mishërohet dhe i ndjenë të afërm. Ngjarjet fillojnë me dic të vogël, që pastaj përcillen me ndodhi të mëdha, duke i lidhur ato në mes vedi me penën e tij, me imagjinatën kreative.
Zakonisht, gjë që ndodhë edhe në këtë libër, autori përdorë një gjuhë të lehtë, një përshkrim të kuptueshëm, por libri që nga faqja e pare deri në të fundit e përshkon një ngrohtësi, një përjetim shpirtëror, sa edhe pas leximit, lexuesi gjatë do të shoqërohet me ato personazhe dhe ngjarje të cilat e përbëjnë këtë libër.

Sikur vë bast, ky autor thua se I kat ë kufizuara faqet e librave të tij: ky libër përmban 155 faqe, por edhe në librat tjera shfrytëzon aq faqe, apo 199, rralë e kalon 200- shin.Si të jetë ndonjë guri, ndonjë kufi apo cak, që vetëm ai e di.

Në një promovim, redaktori, prof Rexhep Jashari, si ta nxiste për krijimtari i pati thënë: ”Në këtë kokën tënde të vogël, ke shumë. Duhet ta lehtësosh, prandaj shkruaj, krijo, se po u ndale, iu mbetesh borxh lexuesve!” Mendoj se pajtohem me këto fjalë të profesorit.

T`I dëshirojmë shëndet e inspirime për vepra të mëtutjeshme.

 

Murat Gecaj : HARALLAMB KOTA: PËRURON NJË LIBËR PËR “PENDAT SHQIPTARE…”

HARALLAMB KOTA: PËRURON NJË LIBËR PËR “PENDAT SHQIPTARE…”

Nga: Murat Gecaj

Në mjediset e Ministrisë së Kulturës, në kryeqytetin Tiranë, u organizua përurimi i librit publicistik, shkruar nga Harallamb Kota, “Pendat shqiptare dhe shkundja e harresës”. Redaktor është Albert Zholi dhe hyrjen e ka bërë vetë autori. Pjesëmarrës ishin poetë, shkrimtarë e publicistë, kolegë e miq të autorit etj.

Veprimtarinë e hapi moderatori A.Zholi, i cili nënvizoi disa nga vlerat kryesore të këtij libri të ri. Pastaj e mori fjalën historiani, prof. Hysen Kordha, i cili nënvizoi që, me këtë libër, autori na sjell në kujtesë, për mos harresë, ngjarje të rëndësshme dhe figura të ndritura të historisë sonë kombëtare, me mesazhin actual për t’i njohur sa më mirë dhe për t’i përcjellur brez pas brezi.

Ndërsa folësit shprehnin mendimet e tyre rreth këtij botimi, në ekran jepeshin pamje filmike, sidomos nga udhëtimet e autorit H.Kota nëpër vende e pranë simboleve përkujtimore, me rëndësi të veçantë historike kombëtare. Kështu, të tilla ishin: pamjet nga Vendvarrimi i Skëndërbeut, në Lezhë: monumentet e Bajram Currit e Isa Boletinit (Shkodër), bustet e Vëllezërve Frashëri, Monumenti i Shpalljes së Pavarësisë në Vlorë etj.


Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria…

Në vazhdim, e morën fjalën, poeti e publicisti Çelik Petriti dhe studiuesi Memush Habilaj. Ndër të tjera, siç dëshmohet në këtë libër, ata treguan se edhe gjyshi i autorit, Llambi N.Kota zhvilloi veprimtari të çmuar atdhetare, si ndihmës në punimet e Kongresit I të Manastirit dhe delegat në Kongresin e Dibrës etj. Më parë, H.Kota kishte botuar dhe përmbledhjen poetike, po me këtë tematikë, “Im atë”(Tiranë, maj 2014).

Po kështu, folësit Kastriot Bezati e Bashkim Qeli nënvizuan se autori na e jep të dokumentuar bukur, veprimtarinë atdhetare të familjes së tij, në vazhdimësinë e katër brezave. Rreth këtij libri u shrehën edhe pjesëmarrës të tjerë, në këtë perurim.

Në mbyllje, autori Harallamb Kota i falënderoi përzemërsisht, si folësit e pjesëmarrësit në këtë veprimtari mbrësëlënëse dhe nënshkroi mjaft libra, që ua dhuroi atyre me dashamirësi. Po kështu, së bashku morën pjesë dhe i vijuan bisedat në koktejin, që ai kishte shtruar, me këtë rast.

Tiranë, 08.11.2014

 

Arqile V Gjata: HEROI I VETES

Nga Arqile V Gjata

HEROI I VETES

“Kur jeta e një krijuesi bëhet “realitet letrarë”, poeti bëhet hero i vetvetes, pasi jeta është produkt i poezisë... “



Në kontekst dhe në ndërlidhje të kësaj sentence do mundem dhe kam dëshirë të përballem me modesti për të sjell në vëmendje të t’pranishmëve dhe lexuesëve disa konsiderata dhe mendime rreth veprës poetike të Poetit të heshtur, por të vlerësuar Myslim Maska!

Poeti M.Maska mediton shumë mirë poetikisht. Të lexosh poezinë e tij nuk është e lehtë, por më e vështirë është të komentosh emocionet e poezive të tij kur lexuesi i ka ato ndër duar.

Çastet e leximit të poezive të M.Maskës ndihen dhe pasqyrohen në buzëqeshjet hollake dhe përfytyrimet e çuditëshme që autori të dhuron… deri në dehje.Të gjithë shtresat e lexuesëve emocionohen, pasurohen shprtërisht dhe befasohen me thjeshtësinë poetike të poezisë së tij…e qëmtuar me merak dhe elegance ”ku manushaqja si gjeni e heshtur…brilante e brishtë…me stërkala qielli spërkat fijet e barit.” dhe lexuesi takohet, bashkëbisedon në harmoni me shijet dhe bukurinë e vargjeve të poezive të autorit, ku pena e tij ka entusiazmuar lexuesit dhe kritikën letrare.

Do të doja, ta përcaktoja poezinë e Maskës si, një bisedë me vetveten, me shpirtin e gjithësejcilit mbështjell me shumë ngjyra …“Bilbil, i larë, dritë hëne!”...Në poezinë e Lymit dridhen pemët, zogjtë s’dinë ku të ulen kur mbushet shpirti i poetit me grimca yjesh…Poeti i ka dhënë një dimension vlerash dhe formë të përsosur poezisë së tij në përmbledhjen me poezi të zgjedhura. Padyshim(sipas mendimit tim) dallohet, ndrin, ajo që i jep formë të re në poezinë modern shqipe…është Poezia“ MUZIKË DHOME NË KATËR KOHË” që e ngre mendimin e tij poetik dhe estetik në lartësi që duhet të çmohet nga kritika dhe studjuesit!


…“Atë çast/si një gjethe e florinjë/ra hëna në rrugë….e mori një i verbër/dhe deshta ta fuste në shpirt (Meqë atë çast sikur pa dritë!)/po kur ndjeu ulërimë yjesh,/e hodhi prapë/në qiell…”

Dihet, është thënë dhe është shkruar nga shumë estet e poetë se; “Poezia nuk mësohet, ajo ndihet!”. Lirikat poetike të poetit Myslim Maska ndihen përmes figuracioneve estetike, ajo(poezia e M.Maskës) shikohet si një qënësi, si pjesë e jetës dhe ndjenjave që të përflakin me vargjet e autorit!...”në heshjte, kështu të mëdhenjtë poetë qajnë” ku autori kërkon të shkruaj për dhimbjen time dhe tënden dhe ullinjtë i ngjajnë poetit si kuaj të bardhë.

Subjektet lirike të M.Maskës kapin në tërsin e saj të gjithë prodhimtarinë krijuese, me karakteristika dhe ngjyrime individuale dhe dëndësi ndjenjash të forta. Vëllimi i fundit me poezi të zgjedhura të Maskës “Ndoshta kjo është bota” përbën për poezinë SHQIPE një risi e vlerë ku muza e poetit frymon i shëndetshëme, ai udhëton me ëndrrat, dëshirat, me të bukurën, me fantazinë, dashurinë, vdekjen dhe idet e tija rreth jetës...Pasi ke lexuar me kënaqësi gjithë veprën poetike të autorit kupton mësëmiri se në skenat e teatrit të poezisë së Maskës luhet loja e bukur “ E SË BUKURËS, JETËS, HIJEVE, ZOTAVE, VDEKJES” dhe në kafenen e rinisë së humbur “Ndoshta kjo është bota” gjejmë një realitet letrarë njerzish që i shtohen poezisë tonë, të cilët janë dikushi...ashtu si vet autori.

Veprimtaria letrare e tij është një përvojë, është e prekëshme, e gjall, dinamike dhe në zhvillim si një POET i talemtuar e në rritje cilësore!

Dikur djalosh në një antologji të talenteve të reja, tani poet mendimtar me një poezi sintezë dhe si poet i një proze të bukur

Shumë miq të poetit dhe shkrimtarit Myslim Maska kanë shkruar e folur shumë ndër vite. Ata kanë folur gjatë për t’i dhënë përgjigje vlerësuese mendimeve estetike e filozofike të poezive të tija sintezë dhe si një poet i një proze shumë të bukur.

Dhe në tubime letrare në shkrime studimore për krijimtarin letrare të Myslim Maskës kanë shkruar e kanë folur shumë poet, shkrimtarë e studjues; si Foto Malo, Niko Kacalidha, Thanas Boçi, Murat Aliaj, Marash Mëhilli, Stefan Martiko,Nase Jani, Agim Basha, A.Gjata e të tjerë! ATA, e kanë karakterizuar M.Maskën si poet i metaforave të ëndrrave, si poet mendimtar me një poezi sintezë!.

Në skenat e teatrit të poezisë së Maskës luajnë personazhe të dukshëm e të padukshëm.Lirija individuale e këtyre personazheve është e qënsishme dhe ata dinë të luajnë të jenë dhe frymë, dhe ajër, dhe dritare drite. Ata ndihen të etshëm dhe si lumë, buëzëqeshin me fytyra shumë të bukura që mrekullohen me muzikë dhome....

“Është floku im kjo tufë bari/M’i kreh era/M’i lyen Hëna/M’lanë shqota/mos m’i shkelni, ju lutem!/Jam e re,/e bukur,/Jam e gjallë akoma!

Autori u jep përmasa, vyrtyte, ngjyra, dimensione dhe art fenomeneve të tilla si; E bukura nuk Duket, Ç’ është jeta, Ndoshta koj është bota, Kur ta vjedhin dashurinë, Kur lulet e qershisë dridhen. Vargjet poetike e vëllimit me poezi të zgjedhura “Ndoshta kjo është bota” kanë kolorite, dëndësi ndjenjash të forta. Poezit e autorit udhëtojnë bashkë me ëndrrat, dëshirat, fantazinë dhe përciell shumë mendime filozofike. Autori ka mendim, forcë dhe aftësi poetike të lartë cilësore për të trajtuar me pathos tema që “janë të frikëshme”, por Poti ia ka aritur qëllimit t’i pikturoj me ngjyra, me mjete stilistike e aftësi krijuese e të luaj shumë bukur me Zotat, Hijet dhe Vdekjen..Krijimet poetike me motive e tema të ashtuquajtura të përjetëshme është shumë e pranishme në poezinë e Maskës. Ato, janë trajtuar me kujdes, pa teprime e retorikë, pasi... lirija e tij individuale u ka dhënë këtyre temave frymëmarrje dhe grishje që të ngelen thellë në kujtesë...Sidoqoft, për lexues të zakonshëm ndihet negativizmi ndaj dëndurisë të fjalëve-vdekje, hije, varr...por, duke pasur parasysh-mendimin estetik të Akademikut Rexhep Qosja që thotë: “ Sa më i parëndësishëm të jetë një njeri, aq më shumë i frikësohet vdekjes!”. Them dhe besoj se, dëndurija e këtyre figurave e përligj poezinë e M.Maskës!

E bukura nuk Duket!

S’më kujtohet mirë se ç’vit ishte,/2005 apo 5002.Sidoqoftë,/Thelbi i çështjes qe

Milingona e plagosur për vdekje./Nuk dihet mire/Kush e plagosi dhe pse! Por dihet saktë/Që/Dhjetë poetë apo tridhjetë, të prekur nga epidemia e Metamorfozës;/(D,m.th.dhe ata kishin përmasat e milingonës)

Qënë mbledhur rrotull saj,/Ziheshin e grindeshin/Si ta shpëtonin...

Ç’është Jeta?...

Ç’është jeta?!/Ku ta di!/Ata që mrekullira presin,/Le ta kuptojnë vetë/Pak minutaPara se të vdesin....

Këto vargje plot filozofi e art vërtetojnë një të vërtetë se, jeta është një udhë e pambarim, plot enigma dhe ka ligjet e saja dialektike!

Do të doja ta përcaktoja poezinë e Maskës; Si një bisedë me vetveten, me shpirtin e gjithësejcilit mbështjell me shumë ngjyra!

SA NJË PUPËL ZOGU

Varrin ma bëni në një pemë,/Në një fole zogu ma bëni,/Ku rrezet e diellit vallëzojnë/Në pista gjethesh kur fryn erë.

Varrin ma bëni në ajër,/Në një fole zogu ma bëni./Sa një pupël u katandisa/Nga dashuria për njerëzit.

Ja pra, ky është Poeti e Shkrimtari Myslim Maska...!

Tetor 2014

 

Murat Gecaj: VITORE STEFA-LEKA: JU QUAJ VËLLEZËR, MË THËRRISNI MOTËR!…

VITORE STEFA-LEKA: JU QUAJ VËLLEZËR, MË THËRRISNI MOTËR!…

…Ma jepni besën, t'u jap unë dorën!/ Në shpirt të bëhemi edhe më të mirë,/ ta ndezim dritën, ku kemi errësirë!/ Dhe tokës sonë, me dhimbje mbuluar,/ t'i mbretërojë e mira,/ Paqe bekuar!

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


1. Është folur e shkuar kaq shumë për ty, Vitore, sa më duket që vështirë të themi ndonjë gjë të re, në këtë bisedë tonën modeste. Megjithatë, nuk mund ta anashkaloj  një krjuese dhe veprimtare të tillë të nderuar,  siç je ti, pa  publikuar diçka për lexuesit tanë…Kështu, mendoj ta nisim me ato cilësime, tashmë të njohura, që janë bërë për ty:  “Nënë Tereza e Triestës”, “Mbretëresha e Diasporës Shqiptare”, “Legjenda e gjallë e shqiptarizmit”, “Nëna e të gjithëve”. Ndërsa nga ushtarët e UÇK-së je cilësuar Nanaloke (ëëë.na-loke.com). Pra, pse mendon që janë shprehur kështu dashamirësit tu?

-Së pari, është kënaqësi që po bisedojmë bashkë, pas disa takimeve të mëparshme në kryeqytetin tonë Tiranë, si në përurime librash ose në shoqëri me kolegë e miq të tjerë. Ndërsa për ato, që kanë shkruar e kanë folur miq e dashamirë ne Atdhe ose në diasporën shqiptare, pra nëpër botë, ndjehem tepër e vlerësuar, e privilegjuar dhe i falënderoj përzemërsisht, të gjithë ata. Por, mendoj me vete, vallë, a i meritoj gjithë ato mirënjohje e falënderime, që kam marrë, si dhe cilësime të tyre të sinqerta? Megjithatë, kështu më shtohet më tepër përgjegjësia dhe e ndiej se duhet që të jem gjithnjë dhe më e përkushtuar, si në krijimtarinë time modeste, por dhe në çdo veprimtari, në shërbim të bashkëkombësve të mi, të Atdheut  e të gjitha trojeve shqiptare.

2. E frymëzuar nga jeta, ke shkruar e publikuar disa libra, në shqip dhe në gjuhë të huaja. Cila është përmbajtja kryesore e tyre dhe a ke ndonjë libër tjetër në proces botimi ose dorëshkrim?

-Një ndër kënaqësitë e  mia shpirtërore ka qenë dhe është krijimtaria artistike.Poezia per mua ka qene dhe është “mbret” i shpirtit.  Ashtu siç e thatë ju, kam shkruar e botuar disa libra në shqip, si  në poezi e në prozë, por dhe në gjuhë të huaj.  Jam ideatore dhe bashkautore në disa antologji, si “Mozaikë të një portreti”, “Metafora e arratisur”, “Trokitje në mur” e “Dashuria poetike”,"Kur e leshon zogu folenë" "Në sytë e nënave", “Me zemer pranë Shqiperisë"etj., por dhe në botime italisht, si "Border crossing (Vecchi e nuovi intrighi attraver”, Trieste) dhe tregime e poezi të përkthyera, ku dhe kam marër çmim, në konkursin "Pensieri poetici", si dhe perkthime tregimesh e poezish në  gjuhën rumanishte .

Kur i sjell në kujtesë këta libra, nuk di se cilin të veçoj më parë prej tyre. Po çdonjëri nga ata ka brenda mendimet, ndjenjat e shpirtin tim. Më pyesni për tematikën e tyre…Po, shkurtimisht, ajo lidhet me tërë botën time shpirtërore, kushtuar vendlindjes, Atdheut tonë të dashur dhe të gjitha trojeve amtare. Veçanërisht, jam përpjekur të trajtoj tragjedinë dhe shpirtin liridashës të vëllezërve tanë kosovarë, në luftën e tyre titanike për liri e pavarësi.


Ballinat e tre librave, nga autorja Vitore Stefa-Leka

Sigurisht, në poezi ose prozë, kam trajtuar edhe çështje të tjera, siç është trishtimi për emigracionin dhe malli i pashuar për trojet e të parëve, për traditat tona atdhetare e liridashëse etj. Por janë edhe mendimet e ndjenjat e natyrshme njerëzore, si dashuria për gjithçka kemi tonën në këtë botë. Sigurisht, nuk them se librat e mi janë “të përkryer”. Mund të shkruaja edhe më bukur e më mirë. Megjithatë, e falënderoj secilin nga kolegët e miqtë e mi, që është shprehur me fjalë dashamirëse për këto botime dhe për veprimtarinë time, në përgjithesi.

Në vazhdim të pyetjes suaj, shtoj këtu që  kam dy romane, një jetëshkrimor (autobiografik),  si dhe ndonjë libër tjetër në dorëshkrim, të cilët  besoj do t’i botoj, por pa e zgjatur shumë këtë gjë. Se jeta e njeriut ecën me nxitim, më shpejt se sa e mendojmë ne!

3. Janë bërë shumë vlerësime për veprimtarinë tënde, botuese e humanitare, bile, kolegë e miq kanë shkruar  poezi për ty. Ndërsa ti vetë je shprehur kaq bukur: “Ju quaj vëllezër, më thërrisni motër!”… Çfarë mendon për këtë gjë?

-E përmenda pak edhe më lart. Përveç krijimtarisë letrare, jam përfshirë në mjaft veprimtari shoqërore.Fillimisht, në “Lidhjen Shqiptare në botë”, themeluar nga binjakët  Simon dhe Mikel Kuzhnini, që në vitin 1995, ku sot jam dhe anëtare, në kryesinë e kësaj Lidhjeje  Nga viti 2002, jam presidente nderi e 36 shoqatave shqiptare-arbereshe, me seli ne Rimini të Italisë. Të gjithëve u jam shumë mirënjohëse për vlerësimet e bëra, si dhe qytetit tim të lindjes, që më ka shpallur “Qytetare nderi”. Sigurisht, kjo gjë m’i shton fuqitë dhe frymëzimet e mia, për punë krijuese dhe për të qenë kurdoherë në veprimtari aktive, përkrah shoqeve të mia dhe pa ndjerë asnjëherë lodhje.

Kujtoj këtu edhe disa udhëtime, që bëra në verën dhe fillimvjeshtën e këtij viti, si nëpër Shqipëri e Kosovë, me të cilën më lidhin “fije” të pazgjidhshme. Atje takuam  shumë miq e mikesha dhe kudo u rrethuam me dashuri e respekt të ndërsjelltë. Me atë rast, ne përuruam libra dhe morëm pjesë në disa veprimtari të përbashkëta dhe mbresëlënëse, duke formuar degë të Fondacionit "Nermin Vlora Falaschi". Aty unë jam përfaqësuese e diasporas. Presidente e këtij Fondacioni është publicistja e nohur, Zenepe Luka, e cila po përgatitet bashkë me kryesinë qendrore dhe kryesitëe e degëve të tij, që së shpejti të zhvillojmë “Kuvendin e Parë  të Gruas Shqiptare”.

Është e saktë ajo, që thoni ju, se më kanë nderuar me “Mirënjohje”, si në Shqipëri, Kosovë, Itali, Zvicër etj. dhe  Presidenti i Republikës së Shqipërisë më ka dhënë “Medaljen e Mirënjohjes”, për humanizëm dhe ndihmesën, që u kam dhënë emigranteve tanë, në përgjithësi . Me respekt të veçantë e kujtoj këtu Albert Vokën,dhe komunitetin shqiptar, i cili më kushtoi librin, “Mbretëresha e Diasporës Shqiptare”(Bukuresht), si  edhe ata, që kanë thurur poezi për mua, ndër të cilët është edhe gazetarja Mereme.Llubani. Kjo krijuese, nga Gjermania, më drejtohet me sinqeritet: “Ku je ti, është mrësia,/ se gjithkënd ndihmon mbi dhe;/ ku shkel ti, mbin dashuria,/ në zemrën tënde bën fole…”.

Sigurisht, të gjitha ato, që thonë e shkruajnë miqtë e mi, mua ma shtojnë më tepër përgjegjësinë, që t’i përkushtohem deri në fund Atdheut e bashkëkombësve të mi. Këto ndjenja jam përpjekur t’ua rrënjos në shpirt edhe fëmijëve të mi, Mardenës, Artanit, Eneas dhe Mikelinos.

4. Jo e fundit nga rëndësia, është dhe dëshira të mësojmë diçka për prejardhejn familjare, kur u vendose në Trieste të Italisë etj?

-Origjinën e kam nga Berati, bijë e dy inteletualëve, Martirit Demokracisë, Kostaq Stefa dhe  “Mësueses së Popullit”   Eleni Stefa. Jam e nderuar dhe pse  jam stërmbesë e atdhetarit të njohur, Kostandin Kristoforidhi dhe e Gjergj Stefës. Në vitet e diktaturës,  babai im u ekzekutua.  Sigurisht, kjo gjë e kufizoi jetën time, duke na privuar nga çdo gjë, si mua dhe motrat e vëllezërit.

Kjo gjendje e vështirë jete më vazhdoi  gjatë, deri në fllimet e Demokracisë në Shqipëri. Kështu, pas vitit 1990 shkova emigrante në Trieste. Shpejt u përshtata me jetën e re dhe i vura qëllim vetes që të isha kurdoherë në mbrojtje dhe në ndihmë të emigrantëve shqiptarë, të cilët vinin aty për një jetë më të mirë. Ndjenjat dhe mendimet e mia nisa t’i shprehja edhe në rrjetet sociale, nëpër faqet shqiptare të Internetit, sidomos në atë me emrin domethënës, “Teutat shqiptare në botë”. Tashmë, kanë kaluar kaq vjet nga ajo kohë, por megjithatë nuk rreshti së punuari e vepruari, në këtë fushë me shumë rëndësi për jetën e bashkatdhetarëve të mi.

5. Duke shpehur falënderimin për këtë bisedë, që zhvilluam bashkë, si dhe nderimin e respetin tim të veçantë, por besoj dhe të lexuesve tanë,  për tërë këtë jetë të vrullshme, atdhetare e njerëzore dobiprurëse, por dhe krijuese, a dëshiron të shtosh diçka tjetër?

-Po, ju falënderoj përzemërsisht për këtë bisedë tonën vëllazërore, e cila m’i ringjalli edhe një herë disa nga kujtimet e jetës sime. Vërtet kam bërë diçka modeste, qoftë me botimet e mia dhe me veprimtarinë shoqërore, bashkë me mjaft kolege të tjera. Por kjo gjë nuk është e mjaftueshme dhe prandaj gjithnjë do të jem e papartuar dhe e vendosur, në udhën time të deritanishme.

Tiranë, 22 tetor 2014

 


Faqe 6 nga 69

Newsflash

 

Gentiana Zagoridha

Babagjyshi mes fëmijëve të shkollës “Demokracia”

Këto ditë të ftohta dimri kudo në qytetin e Durrësit,ashtu si dhe në mbarë Shqipërinë përfundoi viti shkollor 2011,i cili rinis sërish më 5 janar 2012. Një vit që la gjurmë për shkollën 9-vjeçare “Demokracia” si çdo herë. Vit  ku u shpalosën edhe njëherë vlerat e veçanta të nxënësve dhe mësuesve të kësaj shkolle. Përveç aktiviteteve të shumta njohëse,kulturore dhe artistike me qëllim ,argëtimin dhe sensibilizimin e nxënësve lidhur me aspekte të ndryshme të jetës,vlejnë për tu përmendur dhe disa prej trofeve që nderojnë shkollën tonë. Ndër to veçojmë: Çmimin i parë në kampionatin e pingpongut për vajza,ku morën pjesë nxënës të 16 shkollave të qytetit të Durrësit,e fituar nga nxënësja Kejdi Danglli e klasës IX D. Çmimi i tretë në konkursin e përvitshëm ndërlëndor, ndërmjet nxënësve të ciklit fillor. Por ajo që kreno shkollën tonë më së shumti dhe që e ngriti në piedestal për këtë vit,do të mbetet fitimi i dy çmimeve të  para njëherazi, në konkursin e informatikës, përsëri ndërmjet shkollave të qytetit të Durrësit,përkatësisht nga nxënëset Najada Kambo për ciklin 9-vjeçar dhe Kristina Zagoridha për ciklin fillor. Me këto arritje të merituara,tashmë mund të themi me plot entuziazëm se jemi gati për të shijuar maratonën e gjatë të festave të fundvitit,e cila nis si zakonisht në ambjentet e shkollës duke përfunduar në gjirin e familjes. E ku ka stimuj më të mirë se këto çmime për tu frymëzuar dhe krijuar gjëra me vlerë,gjëra që mbeten gjatë në kujtesën e kujtdo,veçanërisht të fëmijëve. Është bërë traditë tashmë që dita e fundit e vitit shkollor të shoqërohet me koncerte e festime të organizuara nga shkolla nën drejtimin e mësueses së përkushtuar dhe të talentuar të muzikës Drita Dashi,por njëkohësisht dhe nga vetë klasat në mënyrë individuale. Një nga këto veprimtari të organizuar për festat e fundvitit  në klasën I A, do të shpalosim para jush për të përcjellur paksa freski dhe çiltërsi fëmijërore për të cilën të gjithë kemi aq shumë nevojë. Fëmijët ishin lajmëruar që herët për festimin e Vitit të Ri në klasën e tyre. Ato ishin porositur nga mësuesja që të bënin secili nga një pako modeste. Kjo pako do të shërbente si dhuratë për njërin nga shokët apo shoqet e klasës.

Si pa kuptuar lindi pyetja:-Po kush do ta realizonte këtë këmbim dhuratash ndërmjet fëmijëve? Dhe përgjigja u gjend shpejt. E kush tjetër më mirë se një fëmijë më i rritur i veshur si plaku i Vitit të Ri. Këtë xhest kaq fisnik e mori përsipër një nga vajzat e klasës VI A, e cila së bashku me disa vajza të tjera të po kësaj klase dolën vullnetare për të kontribuar në organizimin e festës me qëllimin e vetëm për të surprizuar dhe argëtuar fëmijët e klasës së parë që për ato të mbetej një kujtim i paharruar.Dhe kështu ndodhi. Sytë e fëmijëve  shkëlqenin nga lumturia kur hapnin dhuratat që u shpërndante plaku i Vitit të Ri dhe i gëzoheshin surprizës që kishin para syve,por dhe kur shikonin se si shokët e tyre i gëzoheshin dhuratave të tyre modeste. Ia tregonin njëri-tjetrit dhuratën, luanin me to, qeshnin dhe falenderonin njëri-tjetrin. Festa vijoi me një koncert festiv me këngë,valle dhe recitime të organizuara nga vajzat e klasës së gjashtë,por nuk u përjashtuan dhe recitimet e këngët spontane  kushtuar këtyre festave, të fëmijëve të klasës së parë që i dhanë më tepër origjinalitet kësaj feste.Nuk mund ta imagjinoni se ç’shkëlqim morën sytë e fëmijëve kur mësuesja u shpërndau nga një kartolinë urimi të shkruar me dorën e saj.

Si zogj të vegjël që sapo kanë filluar të cicërojnë dukej zëri i tyre i mbytur teksa i drejtoheshin me habi njëri-tjetrit:-Është shkrimi i mësueses!.Edhe ty ajo ta ka shkruar?! Po. ...  Po ty?!...  Hidhnin ndonjë vështrim vjellurazi nga mësuesja.Ajo i buzëqeshte herë pas here. Ata ulnin përsëri kokat.Shikonin shkrimin e saj.Gati-gati nuk po u besonin syve për  atë  që po shihnin, por kur mësuesja i siguroi se ajo kartolinë ishte ekskluzive për ta, dhuratë nga ajo vetë, ata shpërthyen në brohorima: ”Gëzuar dhe ti mësuesja jonë!”

Në këtë moment rrënqethës dhe shumë entuziast një nxënëse nga klasa u shkëput dhe i dhuroi mësueses një puthje të ngrohtë të shoqëruar me një përqafim të gjatë.Edhe nxënësit e tjerë vrapuan për të mbuluar mësuesen me puthje e përqafime.Nuk kishte mbyllje më të bukur për festën e fundit të vitit dhe një shpërblim më të mirë sesa ato puthje e ato përqafime sa spontane aq dhe të paharrueshme që vetëm fëmijët me çiltërsinë e tyre mund ti dhurojnë.Kështu përfundoi dhe një vit kalendarik,por jo një vit shkollor.Të tjera sfida i presin fëmijët për vitin e ardhshëm,nga i cili priten të vijnë vlerësime akoma më pozitive duke krijuar ndërkohë bindjen dhe garancinë për suksese më të mëdha.