Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Sejdo Harka: DRITERO AGOLLI, “I PËRNDJEKURI I DASHURISË”

DRITERO AGOLLI, “I PËRNDJEKURI I DASHURISË”

Shkruan: Sejdo Harka


Ballina e parë e librit të ri poetik, nga D.Agolli

Dritero Agolli, ky kollos i letrave shqipeose siç është quajtur ndryshe,”bardi” i muzës poetike shqiptare, kohët e fundit është thirrur edhe me një epitet tjetër të bukur,”i përndjekuri i dashurisë”. Me këtë emër tepër kuptimplotë e ka pagëzuar libri i tij i kohëve të fundit me poezi erotike, me të njëjtin titull, botuar nga njerëzit më të afërt të familjes, në shenjë respekti dhe mirënjohjeje për të gjitha ato, që Driteroi ka bërë për njerëzit e tij më të dashur dhe modernizimin e kulturës e shoqërisë shqiptare. Dashuria dhe thjeshtësia, sinqeriteti dhe bujaria, kultura e gjerë dhe dituria, e kanë ndjekur dhe “përndjekur” tërë jetën poetin tonë të madh, Dritero Agolli. Ato i gjen në shpirtin e tij të pastër dhe në penën e tij të artë, në flokët e tij të bardhë dhe në zemrën e tij të zjarrtë, në ëndrrat e tij të bukura dhe në gojën e tij si mjalti, në mendimin e tij të kthjellët dhe në moralin e tij të lartë, në këngën e tij devolliçe dhe në gotën e rakisë, në brazdat e thella të ballit dhe këngët e dashurisë, në vrullin e rinisë dhe hapat e matura të pleqërisë…

Driteroi, si dhe Rumniu, është dhe do të mbetet shpirti i dashurisë njerëzore. ”Ngricat” shpirtërore, që çuditërisht edhe sot kërkojnë të mpijnë shpirtin e njerëzve të lirë, poeti ynë i madh kombëtar ka zgjedhur” t’i shkrijë” me një tufë të bukur poezish për dashurinë. Erotika e D.Agollit ka të veçantën e vet, mban brenda afshin e zjarrit dhe të ngricave të dashurisë, si asaj fizike dhe, kryesorja, shpirtërore. Në thellësinë e tyre gjallojnë lumturia dhe gëzimi, dhimbja dhe trishtimi, dilema dhe besimi, suksesi dhe dështimi, ëndërra dhe flijimi, shpresa dhe besimi. Poezitë e Driteroit për dashurinë janë shëmbëlltyra më e mirë e poezisë së sotme moderrne shqipe. Si vazhdues i traditës më të mirë kombëtare dhe botërore, ai krijoi një sistem të papërsëritshëm vjershërimi. I frymëzuar nga muza popullore dhe Naimi, nga Petrarka dhe Bernsi, nga De Rada dhe Poradeci, ai krijoi një sistem vjershërimi të ngjeshur me mesazhe, që kanë vlera universale dhe emocione të ngrohta, të cilat përflakin shpirtin e lexuesëve të të gjitha moshave dhe shtresave të shoqërisë. Dashurisë ai i këndon jo vetëm si emocion, por edhe si fuqi tokësore, që ndihmon dhe shndërron jetën vetjake dhe shoqërore. Dashuria konceptohet si produkt i harmonisë midis bukurisë shpirtërore dhe asaj trupore. Ajo është, njëkohësisht, dhimbje dhe kënaqësi, shqetësim dhe lumturi, ”robëri” dhe liri.

D.Agolli, siç shprehet dhe vet metaforikisht, në vjershën, ndoshta më të bukur të vëllimit,”I përndjekuri i dashurisë”, ndiqet dhe ”përndiqet” këmbakëmbës nga dashuria. Kudo që shkel, merr e dhuron dashuri dhe ” vret” e fshikullon urrejtjen dhe xhelozinë, dhunën dhe tradhëtinë. Heroi lirik i kësaj poezie, brenda të cilit gjallon edhe vetë poeti, e ndjen veten si ”i burgosur” i dashurisë, që vuan nën “prangat “ e saj. Atë s’e lodh as “dritarja e mbyllur”, as “qelia” e dashurisë, sepse në brendësinë e tyre fshihen lumturia dhe trishtimi, gëzimi dhe shqetësimi. Dashuria konceptohet si një “xhelat” i çuditshëm, që në vend që ta urresh, të bën ta puthësh e ta duash përjetë. Ajo, ashtu siç lind edhe mund të vdesë një ditë, por poeti dëshiron që ajo të jetë e përjetshme. Prandaj shkruan: ”Xhelatin e dua të vijë shpesh në ”qeli””, sepse “Të përndjekurit nga dashuria “i vjen mirë”.(fq.40).

Për Dritero Agollin dashuria është një ndjenjë e trazuar, brenda së cilës gjallojnë kënaqësia dhe shqetësimi, xhelozia dhe mirkuptimi. Ajo i ngjan një lumi të rrëmbyeshëm, që duke zbritur “rrëpirave” të dejeve, përflak zemrën dhe zbukuron shpirtin e njeriut. Kur krimbi i xhelozisë mollën e dashurisë ka përshkuar, zjarri magjiplotë i dashururisë “…drejt njeri-tjetrit i ka ngarë”. Dashuria është magji e dilemë, ”…më e vështira teoremë”(fq.6). Heroit lirik të D.Agollit dashuria nuk ia zëvendëson botën, por as bota nuk ia zëvendëson dot dashurinë. Për të dashuria dhe bota janë një dhe të pandarë, gjë që shprehet në vargjet: ”Pa ty, kjo botë do të lëvizte/ siç lëviz pa ngrohje një vagon”.

Driteroi, ashtu si dhe Naimi,të bukurën e identifikon me gruan. Konceptimi i tij për këtë nocion të estetikës përputhet edhe me atë të Platonit, i cili theksonte se bukuria është shkëlqim i së vërtetës. Për Agollin dashuria dhe e bukura janë në lidhje të përjetshme me njera-tjetrën. Ndërsa gruan e quan simbol të dashurisë dhe të ndjeshmërisë. Ndaj asaj i këndon: “E bukura, tokësorja, e thjeshta grua”(fq.11). Ajo, me sjelljen e saj, e bën burrin të vuajë shpirtërisht. Magjia e saj bën që ”…gjaku muret e aortës vrullshëm të godasë”(fq.11). Për poetin, gruaja ka vlera të pazëvendësueshme për familjen dhe shoqërinë. Prandaj, në shenjë dashurie dhe mirënjohjeje, shkruan: ”Të falënderoj që në sajen tënde marr frymë,/ të falënderoj që lulja s’mu tha nga një brymë”. Është kjo arsyeja që e nxitë heroin lirik “…t’i bëjë prangat thërrime”, kur “Mes mjergullës dhe ëndrrave të frikshme”, e dallon zërin e gruas së tij, që e thërret për ndihmë. Gruaja ka dalë nga “brinja e burrit”. Por, kur ajo doli në dritë, ”brinjët një nga një ia krisi burrit”. Prandaj për të shkruan: ”Sa dukesh ti në derë ,pranvera më hyn në shpirt,/ ndërsa shpirti më zhytet në pranverë”. Për poetin dashuria është një magji, që shpesh nuk i bindet arsyes: ”…kur e ndjek pas, ajo ikën,ndërsa kur i largohesh, ajo të ndjek pas hap pas hapi. Këtë magji të brendshme poeti e shpreh nëpërmjet vargjeve: ”Kur ikja larg, drejt teje vija;/ kur vija afër, ti ikje larg”. Dashuria, herë largohet si erë e ftohtë dhe herë rikthehet si afsh i nxehtë. Heroi lirik trembet nga largësia e acartë, ashtu siç trembet nga afria, që i bëhet çark.

Një tjetër poezi e bukur e këtij vëllimi është ajo me titullin ”Dashuria dhe jatagani”. Në themel të brendisë së saj qëndron ndeshja ndërmjet urrejtjes dhe dashurisë, paqes dhe luftës, lirisë dhe skllavërisë. Përmes personifikimit metaforik, dashuria i lutet Zotit ta shpëtojë ”Nga i ligu jatagan,/ ta shpinte larg kësaj bote këtë rrufjan”(fq.50), sepse ky lugat, në vend të dashurisë mbjell urrejtjen, ndërsa në vend të paqes luftën.

Në lirikat erotike të Driteroit ndërthuren bukur dukuritë natyrore me ato njerëzore. Mallin e dashurisë ai e derdh në vargje të tillë metaforikë, si ”Hëna brirët lan në lumë,/ ylli ujin spërkat”. Ndërsa i dashuruari nga malli ”sillet nëpër shelgje fillikat”. D.Agolli, jo vetëm si poet, por edhe si qytetar, e ndjen dhimbjen, që shkaktojnë divorcet e shumta, që po tronditin familjen e sotme shqiptare. Shkak për këtë dukuri negative të kohës janë bërë varfëria dhe pasiguria, grindjet dhe xhelozia, zbehja e dashurisë dhe tradhëtia, lidhjet e përcipta dhe paqëndrushmëria. Në natën e ndarjes, heroi lirik e quan veten”kalorës i mundur”, që rend në qiellin e turbullt, ku leckat e reve ”…e lidhin hënën si plagë”. Ndërsa Petrarka vuan dhimbjen e heshtjes së Laurës, Agolli ndjen trishtimin e ndarjes. Për të gruaja është e bukur si Perëndia e Greqisë së lashtë. Ai, siç beson te lëkundja dhe vdekja e dashurisë, beson edhe te ringjallja e saj, gjë që e shpreh nëpërmjet vargjeve metaforikë: ”…dhe bari derdh gjithë gjelbërimin/ dhe zogjtë derdhin këngë e ligjërim”.

Në këtë libër autori fshikullon ashpër edhe dukuritë negative të jetës bashkëshortore të ditëve të sotme, siç janë xhelozia e tepëruar dhe tradhëtia bashkëshortore. Sytë janë bërë jo vetëm simbol i dashurisë, por dhe i tradhëtisë. Tradhëtitë bashkëshortore poeti i quan ”gënjeshtra të bukura, që heshtin”, të cilat i sheh në ”zjarrin e syve të djallëzuar”. Në poezinë “Baladë malesh”, poeti fshikullon zakonin e vjetër të fejesave dhe martesave pa njohje të ndërsjelltë dhe me diferenca të mëdha moshe. Heroi lirik i kësaj poezie proteston ndaj këtij zakoni të keq, që dhunon dashurinë e lirë, si një e drejtë legjitime për çdo njeri. Ai s’e duron dot jetën e njomur me lotë dhe “…të lidhur këmbë e duar me zinxhirë”(fq.89). Në poezinë “Monologu i cinikut”, D.Agolli vë në lojë dhe demaskon ata, që me cinizmin dhe egoizmin e tyre, dhunojnë e shkelin mbi ndjenjën më njerëzore, siç është dashuria e vërtetë. Egoizmi dhe pabesia, cinizmi dhe paqëndrueshmëria, e zhveshin dashurinë nga virtyti dhe magjia, nga morali dhe vendosmëria për ta ushqyer atë cdo ditë. Driteroi, si dhe Naimi, s’e ndan dashurinë nga virtyti dhe morali. Për poetin tonë të sotëm: “Ka njerëz, që e ruajnë dashurinë, gjersa bëhen pleq”, siç ka edhe të tjerë, që fatkeqësisht ”…të dashuruar qëndrojnë vetëm një muaj”.

Konceptimi I Driteroit për të bukurën, gruan dhe dashurinë, shpesh përputhet edhe me atë të lirikut të madh simbolist francez, Sharl Bodler, i cili në poezinë ”Himni i dashurisë”, i drejtohet asaj me vargjet: ”O bukuri…/ti mban në dritë të syrit zjarr dhe dëborë /… Ti mbjell paqe dhe mjerim, si asnjë e dytë”.

Së fundi, mund të themi, se Dritero Agolli është dhe do të mbetet jo vetëm një prozator i papërsëritshëm , por dhe një poet lirik brilant. Nëpërmjet poezive të tij, shumica e të cilave ka marrë ngjyrat e një hiti të bukur poetik, ai përçon te lexuesit mesazhe të ngrohta për jetën dhe dashurinë, për ëndërrat dhe lirinë, të cilat e bëjnë njeriun me krahë e të lumtur.

Tiranë, maj 2014

 

Murat Gecaj: ENKELEJDA K. TAHIRI: “…VAZHDOJ TË JEM VATRA E VENDIT TIM!”

ENKELEJDA K. TAHIRI: “…VAZHDOJ TË JEM VATRA E VENDIT TIM!”

-Simbolika e dy librave me poezi-

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


1.

Ndryshe nga autoret tjera, për të cilat kam shkruar më parë rreth botimeve të tyre, me Enkelejda Tahirin nuk më lidhë vetëm krahina, nga e kemi prejardhjen, pra Malësia e Gjakovës (Tropoja), por edhe gjaku, nga nëna ime e gjyshi i saj. Kuptohet, pra, se kështu e kam njohur atë që në vegjëli e rini edhe pse këta 15 vitet e fundit nuk jemi takuar asnjëherë, pasi jeton në Bruksel të Belgjikës. Megjithatë, fakti i përmendur më sipër, nuk e shton ose “smadhon” aspak vlerësimin e shkurtër, që po i bëj këtu krijimtarisë poetike të saj, konkretizuar me dy libra.

Është bijë e psikologut e pedagogut të njohur, prof. Kolë Tahiri dhe ka lindur në vitin 1977. Pas shkollës fillore e 7-vjeçare, përfundoi Gjimnazin “Qemal Stafa” të kryeqytetit Tiranë. Në vazhdim, kur u vendosën familjarisht në Bruksel, më 1997, ndoqi e përfundoi atje degën e psikologjisë. Një vit më vonë u diplomua, po aty, për Master Ekzekutiv në Marketing e Publicitet, në Shkollën e Lartë të Biznesit të Salvay-it.

Qyshë në vitet e shkollës së mesme lexonte libra artistikë dhe, ndoshta, kjo gjë ishte shtysa e parë për të thurur poezi, pa harruar që dhe motra më e madhe se ajo, Valbona kishte shkruar poezi të bukura, në periudhën shkollore. Poezitë e para, Enkelejda i publikoi në shtypin e kohës, në gazetat “Drita e “Zëri i Rinisë” dhe në “AKS”. Në këtë prirje drejt letërsisë e ndihmuan edhe gjuhët e huaja, si anglishtja, italishtja e frëngjishtja, të cilave iu përkushtua me zell të veçantë.

Me mbështetjen e Fondacionit “Soros”, që vepronte në Tiranë, kur ishte në moshën 18-vjeçare, ajo i përzgjodhi poezitë më të mira të saj, në vëllimin me titull “Nga dejet e së panjohurës”, të cilin e publikoi Shtëpia Botuese “Marin Barleti”. Në atë kohë, punoja në gazetën “Mësuesi” dhe, ashtu si për krijues tjerë të rinj, botova një shënim të shkurtër informues, për këtë libër të parë të Enkelejdës. Pasi bëri një “pushim” relativisht të gjatë, pra nëntë vjet më vonë, ajo u paraqit para lexuesve me librin e dytë të saj, “Unë jam ajri yt”(Tiranë, 2006), tashmë nga Shtëpia Botuese “Globus”.

Që nga ajo kohë, ajo sikur ka heshtur në publikimet e ndjeshmërive poetike, pra nuk ka botuar ndonjë libër tjetër. Megjithatë, nuk besoj se nuk ka poezi të tjera në dorëshkrim, që i mban “sekret”. Ndoshta, një ditë Enkelejda do t’i publikojë ato në vëllimin e tretë, tashmë me një pjekuri më të madhe, si artistike, por dhe me përvojë nga jeta e saj.


Ballinat e para të dy librave…

2.

Tani, kur u ndala shkutimisht në udhën e botimeve poetike të Enkelejda Tahirit, po u flas pak për librin e parë, “Nga dejet e së panjohurës”. Siç dihet, objekt i poezive të autorëve të rinj janë njerëz dhe dukuri të zakonshme, duke nisur nga e afërta dhe duke shkuar te më e largëta, me temë ngjarje të karakterit më të përgjithshëm. Pra, kështu ka vepruar edhe kjo poete. Për këtë gjë flet pikërisht poezia kushtuar njeriut më të afërt dhe të dashur të jetës, nënës. Ja, si shprehet ajo, në pak vargje, duke e ndjerë veten pjesë të pandarë të qenjes së saj: “Sytë e lodhur/ kanë shkëlqim të brendshëm,/ që vezullon tek unë;/ e ndiej që është lidhur/ pazgjishmërisht me mua…”. Ndërsa për motrën më të madhe se veten, kur ajo ka hedhur vellon e nusërisë, shkruan me mall dhe emocion: “Kisha aq shumë fjalë/ e s’munda,/ s’thashë dot asgjë!/ Ndër pikat e lotëve/ i thoja “lamtumirë”,/ asaj pjesës sime…”(“Për ty, Bona”). Po shumë herë më e dhimbshme është ndarja përgjithnjë me dajon, vëllain e mamit të vet, në një moshë mjaft të re të tij: “Dhimbja më mbante për krahu,/ lotët gërmonin kanale/ në fytyrën e vrarë./ Vdekja të qeshi turpshëm/ dhe të mori zemrën në një kuti të qelqtë,/ gozhduar dhe katër mure të drunjtë/ dhanë laumtumirën e fundit…”(“Niko-s”).

Më tej, faqe pas faqeje, vërejmë se mendimi figurativ i poezive të kësaj autoreje bëhet gjithnjë e më i thellë. Përgjithësisht, siç është dukuri e kësaj moshe, ato ngërthejnë melankoli e trishtim të lehtë, por dhe përshkohen nga tone optimizmi për jetën. Për këtë flasin poezi të tilla, si: “Fjalët e pathëna dhe pika e shiut”, “Ndjesi”, “Gjurmët e akullta”, “E plogësht është zymtësia”, “Largësi”, “Malli për ty po më mbyt”, “Rënja e yllit”, “Shembja e ëndrrës” dhe”Dritë-hije”. Te poezia “Ëndërr” shkruan: “Ndër pikat e lotëve notoja e pashpresë,/ detin e pija me një frymë,/ një mal e ngrita me gisht!…”. Ndërsa ndryshon përmbajtja e poezive tjera, si “Drejt së kaltrës”, “Zemra e lotit të qeshur” e “Nën qerpikët e tu” dhe te poezia “Vegim” shprehet: “Drita më therret,/ ajo më joshë,/ mundohem ta arrij./ Prit, dua të vij,/ dua të vij te ti!”. E, kështu, mund të sillnim dhe shembuj të tjerë.

3.

Ndoshta, për shkak të largësisë nga Shqipëria, kjo poete e botoi vëllimin e dytë, “Unë jam ajri yt” disa vite pas të parit (Tiranë, 2006). Redaktor është poeti i njohur, dr. Ndoc Papleka, i cili ka shkruar dhe hyrjen. Aty janë tubuar 124 poezi, të pandara në cikle. Sigurisht, tematika e tyre është e larmishme dhe, ashtu si mërgimtaret e tjera, shkruan me mallëngjim për vendlindjen. Ajo thotë se asnjëherë nuk do të shkëputet prej saj dhe se do ta mbajë gjithnjë në zemër atë: “Jam kaq larg vendit tim/ e brenda meje digjet një copë e mallit për tokën,/ si një zjarr i heshtur…” dhe më tej: “Jam e lumtur që vazhdoj të jem/ vatra e vendit tim”(Poezia “Ngrohtësia e kujtimeve”). Ndërsa në poezinë “Vjeshta në qytetin tim”, me mall të pashuar, e sjell në kujtesë kryeqytetin tonë, të cilin e ka lënë prapa, vite të shkuara: “Gjethet konvertohen në Tiranë,/ vetëm atje ato dinë të vyshken e të mbushin rrugët/ me fëshfëritjen e tyre./ Pemët atje flasin vetëm shqip/ e, këtu kaq larg, vetëm unë di t’i kuptoj,/ të ndiej mërmërimat e tyre”. Nostalgji të tilla lexojmë edhe te poezitë “Vendi i shqiponjave”, “Larg vendit tim”, “Deti është i imi” etj.

Por kjo autore ishte mjaft e shqetësuar edhe për fatin e Kosovës martire, ku bashkatdhetarët e saj luftonin për lirinë dhe pavarësinë e grabitur nga pushtuesit serbë: “Dy gishtat u ngritën lart/ dhe po kaq shpejt u thyen!/ Gjithë kjo hakmarrje, që pushton dhe trupin,/ a do të mundet, vallë, të shuhet?!” (Poezia “Çast lufte, në Kosovë”).

Gjithashtu, në këtë libër Enkelejda i rikthehet temës së poezive për njerëzit e dashur të saj. Duke kujtuar gjyshen, shkruan me mallëngjim: “U largove…/ për të na lënë me mallin e mirësisë,/ që aq natyrshëm të buronte”. Ndërsa kujtimi e çon edhe te tezja e vet, atje në qytetin e Durrësit, ku ajo humbi përgjithnjë bashkëshortin e saj: “Në puthjet e përmalluara/ reflektohej gjithë emocioni i humbjes së papritur…/ por ai përqafim do të ngelet mes syve të mi/ për të më kujtuar mallin tënd” (Poezia “Për Ketin”).

Sigurisht, kjo poete e re ka në tematikën e poezive të saj edhe atë kushtuar dashurisë njerëzore. Në njerën prej tyre, nga e ka titullin ky libër, lexojmë: “Diku në një breg të vetmuar/ do të gjesh aromën time…/ Gjithë ajri aty do të buzëqeshë/ e do të përkëdhelë./ Ajri është ekzistenca ime” ( “Unë jam ajri yt”). Poezi të tilla domethënëse janë edhe “Harkimi i syve”, “Është tepër vonë, tani”, “Revolta e braktisjes”, “Natën e mirë dhe për sonte” etj.

Nuk e di mirë se çfarë do të mendojë Enkelejda për këto radhë dashamnirëse , që u kushtova dy librave të saj me poezi. Po, për një gjë jam plotësisht i sigurtë, që ajo asnjëherë nuk do të shkëputet prej kësaj bote të magjishme të krijimtarisë, ashtu si dhe nuk do ta harrojë kurrë vendlindjen, që i solli frymëzimin e parë poetik dhe që përherë ia mban të ndezur mallin e dashurinë e madhe, për të.

Tiranë, 30 maj 2014

 

Murat Gecaj: LULZIM BREZNICA: LUFTËTAR PËR LIRINË DHE DASHURINË…

LULZIM BREZNICA: LUFTËTAR PËR LIRINË DHE DASHURINË…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e majta: L.Breznica e M.Gecaj(Tiranë, 26 maj 2014)

Siç e kam vërejtur, herë pas here, çdo përurim libri në kryeqytetin tonë ka të veçantën e tij. Në rastin konkret, e kam fjalën edhe për këtë, që po i kushtoj pak radhë, pra për përurimin e librit të parë të luftëtarit për lirinë e dashurinë, Lulzim Breznica. Ai ka lindur në Podujevë të Kosovës, aty është shkolluar e ka kaluar vite të tëra dhe ajo trevë është bërë burimi i frymëzimeve të tij poetike. Por, i mbrujtur me traditata atdhetare dhe liridashëse të paraardhësve të tij, pasi Kosova martire firoi lirinë e pavarësinë, që atij i realizuan dëshirën më të madhe të jetës, një detyrë tjetër e shenjtë e thirri atë. Pra, me misionin e paqeruejtësit, shkoi me rrobën ushtarake në Afganistan, përkrah bashkatdhetarëve tjerë, nga Kosova e Shqipëria. Sigurisht, kjo gjë i shërbeu atij për ta zgjeruar tematikën e poezive të tij, që kishte nisur të thurte.

Duke plotësuar edhe një ëndërr tjetër të tij, pra për ta vizituar për herë të parë Shqipërinë, ky krijues i talentuar 35-vjeçar kosovar, u ndodh sot në mjediset e bibliotekës së Muzeut Historik Kombëtar. Kjo gjë u gërshetua bukur e simbolikisht, me përurimin e librit të parë të tij, që ka titullin domethenës, “Klithmë për dashurinë”(Tiranë, 2014). Kishin ardhur familjarë e miq të autorit, shkrimtarë e poetë, nga Shqipëria e Kosova, nga media e shkruar dhe jo elektronike etj.

Tubimin e çeli krijuesja e njohur, Fatime Kulli, e cila është redaktore e këtij libri. Ndër të tjera, ajo bëri këtë vlerësim të merituar: “Kjo vepër letrare tregon se autori ka arritur të krijojë një UN shumë interesant, një model Breznician, pa imituar asnjë, me origjinalitetin e tij në zgjedhjen e fjalës, në strukturimin e vargjeve, me simbolika dhe metafora artistike. Ato shprehin shenja dritëzash poetike, në një kopsht letrar, ku shëmbëllejnë shënja të mirëfillta arti letrar, me një forcë të brendshme të mendimit filozofik: për dashurinë, për vendlindjen, për Atdheun e Kombin”.


Pamje nga salla, ku u bë përurimi..

Në vazhdim, u ndoqën me interes fjalët dhe mendimet dashamirëse e nxitëse të të pranishmëve, për krijimtari të mëtejshme nga ky autor i ri. Ata ishin: Prof.Dr. Klara Kodra, shkrimtarët e poetët Pandeli Koçi, Hasan Gremi, Kolec Traboini e Vllasova Musta. Përmbajtja kryesore e tyre ishte, se poeti Lulzim Breznica dallohet për origjinalitetin e krijimeve të tij poetike, me motive të freskëta e të bukura, që veprojnë aktivisht dhe pozitivisht në ndjenjat e lexuesit. Ndërsa Mehmet Breznica u ndal në rrugëtimin jetësor të kusheririt të tij, duke nënvizuar cilësitë morale vetjake, mbrujtur me atdhedashuri e mirësi ndaj të tjerëve dhe me frymëzime poetike, që i konkretizoi edhe me këtë libër të parë të tij. Ai nënvizoi se frymëzime të pashterrshme për të u bënë poetët tanë kombëtarë dhe u mbrujt me ndjenjat e larta të lirisë e atdhdashurisë së shqiptarëve, në të gjitha trojet tona amtare.

U duartrokitën nxehtësisht disa poezi, që u recituan nga të pranishëm në këtë përurim, ndër të cilët ishte Xhelal Luca. Emocione krijuan edhe fjalët përshëndetëse të bashkëluftëtarit të autorit në Afganistan, ushtarakut Fadil Ciroku, të Lumnije Avdiut etj.

Në mbyllje të përurimit, me fjalë dashamirëse e të kursyera, Lulëzimi i falënderoi, si folësit dhe gjithë pjesëmarrësit në këtë festë të bukur. Pastaj, ata i kaluan disa çaste së bashku, ku temë e bisedave të tyre ishte ky përurim dhe botimet e reja të autorëve tanë, që na e pasurojnë përherë jetën shpirtërore.

 

KRISTAQ TURTULLI: Mendime rreth antologjisë poetike me përkthime të Ligor Priftit

KRISTAQ TURTULLI

Mendime rreth antologjisë poetike me përkthime të Ligor Priftit:

‘Në tryezë me poetët.’

Sa herë i rikthehesh një vepre të përkthyer me dinjitet dhe përkushtim, prej kolosëve të mëdhenj të letërsisë botërore. Si të ulesh në gjunjë pranë një burimi me ujë të kulluar, dhe të pish me etje pa ndërprerë freskinë, pastërtinë dhe mrekullinë. Përsëri dhe përsëri zbulon në to një minierë të re me xhevahire dhe diamante. Dhe përsëri, qëndron i hutuar, si një fëmijë adoleshent dhe magjepsesh prej tyre. Kjo gjë më ndodhi me librin e përkthyer nga talentuari Ligor Prifti: ‘NË TRYEZË ME POETËT.’ E mora përsëri në duar, fillova ta lexoja, ta përpija. Libër ky ku autori me çiltërsi dhe përgjithësi ka ftuar ti vijnë në tavolinë figurat më të shquara, të artit poetik, të ulen bashkë me të dhe të fillojnë një bisedë të gjatë, të hapur, si rrallë herë. Kjo ndodh për shkak se përkthyesi ynë Ligor Prifti ka derdhur pa kursim polemin e mrekullueshëm të tij. Pasi ai, në brendësi, është vetë poet i lindur.

Çdo krijues në fillimet e veta gjithnjë ka qenë i tunduar kur ka qëndruar i hutuar përpara shkallinave të mermerta ku ngrihej dera dy kanatesh me tokëza ari por e mbyllur hermetikisht e tempullit të letërsisë së madhe botërore. Është zgjatur, kacavarur, përpjekur të hapë derën dhe të hyjë brenda tempullit, shpesh herë ka shkarë dhe është rrëzuar, nuk ka mundur mësojë, të fisnikërohet, të mrekullohet për vlerat dhe madhështinë, sepse i ka munguar çelësi i domosdoshëm për të hapur atë derë dhe hyrë në tempull: ‘Gjuha’.

Rilindësit tanë të mëdhenj, Naim Frashëri, Asdreni, Çajupi , dhe më pas të tjerët, të cilët e ngritën në një stad më të lartë me vlera të pazëvendësueshme si: Fan Noli, Lasgush Poradeci , Mitrush Kuteli, Jusuf Vrioni, Vedad Kokana, Petro Zheji, Pertaq Kolevica më të rinjtë Aurel Plasari, Adrian Klosi, Vangjush Ziko etj e dinin mirë rëndësinë e thembrës së Akilit. Për të bërë një popull që të shtyhet të dojë artin dhe kulturën duhet ti japësh një ‘Peshqesh’ të kushtueshëm për ta joshur dhe shijuar dhe ata i u futën përkthimit të veprave më të shquara të letërsisë botërore. Personalitet e artit dhe kulturës me përkushtim me obligim të pa imagjinueshëm në kushtet në të cilat jetuan dhe punuan, bënë letërsi të rëndësishme dhe njëherësh hapën dritare të mrekullueshme për të njohur botën dhe dashuruar atë.

Ne kemi lexuar, përpirë vepra të përkthyera nga letërsia botërore dhe jemi ngazëllyer. Të marrësh përsipër të shqipërosh një letërsi të madhe nuk është e lehtë, është sakrificë, është punë e paçmuar dhe e papaguar dhe para së gjitha duhet njohje e thellë, pra është një rikrijim. Mbasi dihet historikisht në eksperiencën dhjetëra vjeçare të fatit të artistit dhe poetit, ata gjithnjë kanë dhënë nga vetja dhe nuk kanë marrë kurrgjë, shpesh herë pas tyre është mbjellë harrimi por fatmirësisht ka ngelur i pazëvendësueshëm vepra e sjellë e dhuruar, përkthimi.

Në këtë kuadër, në këtë vazhdimësi është edhe njeriu serioz dhe inteligjent, përkthyesi i talentuar Ligor Prifti i cili para do kohe botoi antologjinë poetike: ‘Në tryezë me poetët’. Përkthime nga poetë të shquar të letërsisë botërore, në shtypshkronjën e mirënjohur edhe shumë vite më parë në qytetin e Korçës: ‘Kotti’. Ligori duket sikur hyn me ndrojtje, disi me pasiguri, por në realitet përkthyesi ynë hyri me dinjitet në kurorën e përkthimeve me vlerë të letërsisë së huaj

Qysh në titull të librit ‘NË tryezë me poetët’:ndjehesh i joshur, i afruar me bujari të ulesh në tavolinë, të pish një gotë prej mushtit më të përzgjedhur të autorit nga poetët e mëdhenj. Ligori me bujari, sinqeritet dhe thjeshtësi, të jep të lagësh buzët dhe të shijosh bukurinë e paçmuar të mrekullisë poetike të mjeshtrave të mëdhenj. Përnjëherësh ndjehesh i çliruar prej trusnisë, je ulur dhe bashkëbisedon me gjenitë, të cilët kanë lënë gjurmë në zemrën e njerëzimit dhe në botën e madhe të artit e të kulturës. Ata janë fare pranë teje.

Pastaj autori me përkushtim, inteligjencë, dashuri dhe guxim na merr për dore dhe bashkërisht futemi në tempullin e shenjtë dhe përnjëherësh përpara syve tanë hapet një kopsht i mrekullueshëm ku të në harlisen lulet më të bukura dhe plot aromë të letërsisë botërore. Ligor Prifti çiltërsisht e thjeshtësisht dhe me përzgjedhje profesionale, na afron diamante të letërsisë botërore. Vizioni i tij në këtë libër ka një shtrirje gjeografike të gjerë në pjesën më të madhe të globit, nga Evropa e gjer në Amerikë, nga Izraeli e gjer në Japoninë e lindjes së largët. Vargu  i ëmbël e lakonik i këtij përkthimi të tërheq fuqishëm. Ne ecim të hutuar prej magjisë së artit por ai na shkund  dhe na fton të shijojmë sonetet e më të madhit e më të mëdhenjve, gjeniu i letrave Uilliam Shekspirin, më pas shijojmë Bajronin, Lermontovin, Edgar Allan Poe-n. Të mençurin Omar Khajanin me rubairat e tij të papërsëritshme, Emili Dickinson, Pjetër Pavlloviç Ershov. Bashkëkohësin e Shekspirit, i lindur vetëm dy muaj përpara tij, Kristofer Marlou. Odat e mrekullueshme japoneze etj. Janë shumë autorë që ka përzgjedhur përkthyesi i talentuar Ligor Prifti, i cili ecën me kujdes në një fushë të madhe me lule shumëngjyrëshe, na jep një panoramë të mrekullueshme. Ky libër që në dukje është shumë modest ka vlera të veçanta.

Qysh në bankat e shkollës  kemi lexuar pjesë nga tragjeditë e Shekspirit, Hamletit, Makbethit  dhe më pas libra të plotë të përkthyer me mjeshtëri prej Nolit të madh. Ligori matet me guxim dhe na sjell me mjeshtëri dhe profesionalizëm disa nga sonetet e mrekullueshme të Kolosit Shekspir si: ‘ Venera dhe Adonis’. ‘Ankohet një vajzë e dashuruar’. Sa bukur jepet në harmoni dhe mjeshtëri bota shpirtërore të dy të rinjve:

Ajo si prush në faqe flakëruar,

Ai në turp, në epsh i akulluar...

Ky hir u lodh e më tepër po mundohet

Të japë prova shumë, pa mbarim.

Kjo dashuri, që de e s’dashurohet

Një tjetër çmim e meriton shpërblim. ( Venera dhe Adonis)

Baluken kafe krelë përmbi vetull;

Puhis’ e lehtë kur vinte nga lumi

Në ato buz’ parcelën kishte gjetur,

Më e ëmbël ç’ ish e bënte më së shumti.

Kush sy e shihte zvjedheshe nga gjumi.

Në atë fytyr’ kur binte mbetej mbytur,

Aty parajs’ e tërë rrinte zhytur...( Ankohet një vajzë e dashuruar)

Ligor Prifti përpiqet japë vlera të mirëfillta duke e respektuar metrikën, ritmin dhe rimën, si një princip besnikërie ndaj origjinalit. Në rastin e poezisë angleze një handikap ku nuk mund të mposhtë densitetin 11- rrokësh. Në sajë të numrit të madh të fjalëve një- rrokëshe, veçanërisht në këtë poemë ku mund të përmbajë  deri në gjashtë elemente kategori gramatikore emër, mbiemër, folje etj. Ligor Prifti na ka dhenë me sukses të plotë ndjelljen e magjishme të Shekspirit.

‘Krahasuar me tekstet e përfituara në gjuhët gjermanike- anglosaksone, forma e vargëzimit në këtë poemë shfaqet menjëherë si një formë që nuk nxë më shumë njësi të tilla gjatë përkthimit në shqip. Përkthyesi e kupton qartësisht se duke u nisur prej një kriteri poezia kthehet në një problem të fizikës së fjalëve, të shfrytëzimit sasior të hapësirës metrike të vargut. Ekzistojnë elemente karakteristike shekspiriane të cilët nuk mund të lihen pa u vëne re në asnjë mënyrë, i të thuash pa u tradhtuar e madje edhe struktura thellësisht, betimet patetike të poezisë trilli imagjinar, antitezat e forta, vargjet përmbyllëse proverbiale që japin kolorit dramatik, mesazh filozofik, timbër sugjestionues dhe nj imponim për tu ngulitur në kujtesë’, thotë autori në parathënien e librit.

Përkthyesi Ligor Prifti përkthen me art dhe bukuri poemën: ‘I burgosuri i Shilonit’ vepër prej ikonës së poezisë angleze dhe botërore Xhon Gordon Bajron. Shumë nga ne jemi njohur me poemën madhore: ‘Shtegtimet e Çajld Haroldit’. Kjo poemë është e ndjerë, e trishtueshme dhe e fuqishme. Shkruar me art dhe temp të madh.

Një dritë më llapsi brenda trurit-

Më bujti zogu perandor;

Këngën e pyllit ktu ma pruri

Tek hyn e del në kraharor.

Kalimi nga poezia klasike anglofone,  e cila e ndërton poezinë mbi të tjera struktura mbi hapin lambik, mbi një tjetër temp të krahasuar me shqipen është kryer në mënyrën me të disiplinuar.

Ne i kemi lexuar dikur në fletë fletoreje të kaluara dorë më dorë ‘Rubairat’ e Omar Khajanit, të përkthyera me mjeshtëri të lartë nga i madh Fan Noli. Sipas specialistëve të kohës këto përkthime ishin të dorë së parë. Mund të jetë modeli i përkthimit të tyre në të gjitha gjuhët e botës, të reja e të vjetra, të gjalla dhe të vdekura. ‘O Zot, Ti e di, që unë të kam njohur Ty sipas kutit të mendësive të mia. Më fal, njohja që kam bërë është njohja drejt teje.’ Sipas një legjende besohet që këto janë fjalët e fundit të Omar Khajanit para vdekjes.

Tani na i sjell Rubairat e të madhit Omar Khajanit përkthyesi Ligor Prifti, me të njëjtën temp, intensitet, forcë dhe freski:

Ësht’ fushë shahu, bota, ja se si;

Një dit’,një natë, ushtarë un’ e ti.

Na lëvizin, rrethojnë e na vrasin,

Të prehemi, na venë në kuti.

Apo:

U shfletua libri i jetës. Sa keq!

Haretë, pranverat shkuan për dreq.

Rinia si zog s’ e kuptova si erdhi,

E si m’u zhduk, si nga dora një qelq?

Ligori Prifti na sjell me mjeshtëri Petrarkën, poetin e madh të rilindjes italiane me sonetin XLVII me një varg të shkathët dhe lakonit që i këndon me aq zjarr dhe dashuri ndjenjës së lartë:

Kur, i burgosur në syt’ e tu, një rreze më ndriti...

Ligori Prifti në antologjinë  e tij : ‘Në tryezë me poetët’, na magjepsën nga faqja në faqe, për rrjedhshmërinë dhe origjinalitetin edhe pse janë krijues të ndryshëm, me karakteristika të veçanta dhe shumë të mëdhenj. Përkthyesi na befason dhe ngjan si kërkuesit e arit të cilët kërkojnë, punojnë pa u ndalur për të gjetur ar të pastër.  Ai  është i përkushtuar për të na dhenë me realizëm të gjithë vlerat dhe mrekullinë e artit botëror. Ai nuk ndalet por përpiqet dhe operon me kolosët e mëdhenj për të përftuar tek lexuesi emocion të fuqishme me një muzikalit habitës.

Ne e kemi njohur të madhin Edgar Allan Poe  dhe poemën e tij të famshme: ‘Korbi’ të sjellë me aq art dhe mjeshtëri nga Noli ynë i madh. Jeta e Poes është më melodramatikja nga të gjithë shkrimtarët e gjeneratës së tij. Përkthyesi Ligor Prifti e qëmton figurën, fjalën e bukur, muzikalitetin, dhe na sjell me dinjitet një tjetër perlë të përkthyer me art prej tij poezinë: ‘Anabela Li’:

Dhe yje në qiell në mos pastë

Mjaftojnë syt’ e saj të zes.

Do shtrihem e do shoh nga deti

Mos del gjëkundi e do ta pres.

Hëna kallaj përsipër meje

Më ngjan me Anabela Li,

Por kjo e fundit poshtë dheut

Të bëhet nuse pret e ri...

A ka më të fuqishme dhe me figuracion të gjetur se kjo poezi kushtuar vajzës që dashuron. Sytë të së dashurës i krahason me yjet e qiellit por me një figuracion mahnitës. Apo hëna kallaj përsipër meje ri, më ngjan me  Anabela Li, e cila në një mënyrë apo tjetër pret të bëhet nuse...!

Lexuesi kalon, lexon me kërshëri nga faqja në faqe të antologjisë poetike, nga një krijim në tjetrin. Përnjëherësh bindesh se përkthyesi di të përzgjedhë, të krijojë një larmi të këndshme, di të fokusojë dhe të krijojë emocione të fuqishme, në krijimet më të mira e më të rëndësishme të krijimtarisë të poetëve. Duke bashkëbiseduar me ta gjithnjë dhe përcjellë tek lexuesi emocione të mëdha.

Nuk mund të lihet mënjanë dhe pa përmendur poezia izraelite të Shaull Cernikocski me titull: ’Ninull’

Është një ninullë e veçantë gati epoke, i këndon me shpirt nëna birit të saj, i cili është shumë i vogël dhe që pret të ritet. Të rrëmben dhe të mallëngjen nga patosi, forca dhe dashuria e nënës për fëmijën, familjen, mëmëdheun, të cilat për të janë të gjitha të lidhura nyje në mënyrë të pazgjidhshme. Sa bukur e jep në përkthim Ligor Prifti:

Zogjtë heshtën, fli dhe ti,

Hijet kudo ranë.

Mos ki frik’ nga terr’ i zi,

Fli, se më ke pranë.

Je hebrej. Përmban kjo fjalë

Jet’ e hidhërim.

O filiz nga lashtësia,

Rritu bëhu trim..!

Përkthyesi Ligor Prifti përcjell tek lexuesi poezi nga lindja e largët, të panjohura deri më parë, ode të fuqishme japoneze, të cilat janë peizazhe për jetën dhe dashurinë. Këto ode janë shumë të njohura e të pranishme në çdo familje japoneze. Ato përbëjnë perlat antike të mençurisë dhe të shprehjes personale të jetës dhe dashurisë.

Ah! Dashuri, tu binda unë i tëri.

Livadheve jam bërë arrakat.

Këtë pranver, për ty jehoi zëri,

Në fushë lule mblodha e në shpat.

Mbi mëngët e mia, a se sheh?

Bora bie, gjurmët e saj le.

Duke parë dhe ndjekur një krijim nga një tjetër, një autor nga një tjetër, nga një anë e globit në tjetrin cep. Në tematikën e larmishme të kësaj antologjie poetike me vlerë dhe nuk mund të mos vihet re se tema që parapëlqen më shumë përthyesi ynë Ligor Prifti është tema e madhe dhe universale e dashurisë, sepse vetëm këtu shpërthen forca e artit dhe jep poezi brilante të pa arritshme në artin botëror. Në secilin autor tema e dashurisë zë një vend të merituar dhe të pazëvendësueshme. Përkthyesi e di mirë këtë ndaj e parapëlqen dhe na jep përkthime të bukura me musht poetik.

Një vend të rëndësishëm në këtë antologji poetike zë dhe krijimtaria e poetit të madh rus, Mihail Jurjeviç Lermontov. Ikonë e poezisë ruse e botërore. Prozator i ndritur. Shumë i njohur për lexuesin shqiptar me romanin:’Një hero i kohës sonë’, me ‘Lirikat’, përkthyer nga Lasgushi ynë  i madh. Gjithashtu dhe poemën:’Demoni’ përkthyer me mjeshtërisht nga Petraq Kolevica. Lermotovi ka qenë dishepull i Pushkinit dhe vazhdues i veprës së tij. Lermontovi i ka kënduar dashurisë dhe të zgjedhurave të tij si asnjë tjetër.

Unë pres i përmalluar,

Veç me sy marr ushqim;

Kurse ti , e dëshëruar,

Më bën shenjë për afrim...( Çast i lumtur)

Apo një tjetër:

O shpirt! Që sot do jesh jetime!

S’do gjesh të afërm, as strehim,

As te një tjetër përqafim!

Të qeshur kurrë s’do ti kesh sytë,

Kush gjeti lumturi të dytë:! ( Engjëlli i vdekjes)

Në disa poezi të tjera shpirti i poetit të madh shpërthen dhe Përkthyesi na i jep me art në poezitë: ‘Kupa e jetës’,’Mërzi e trishtim’, ‘I burgosuri’ etj

Rusi e pistë, lamtumirë,

Vend skllevërish e me sundimtarë,

Ju uniforma blu me ngjyrë,

O popull, që të vënë samarë.

Po ta vëresh me kujdes përkthyesi i jep me intensitet dhe emocion, përcjell me mjeshtëri shqetësimin, brengën, revoltën e poetit të madh. Bukuria qëndron kudo , intonacionet e zërit shtjellohen në izofoni vertikale. Goditja nuk stonon gjatë gjithë idesë e cila është thellësisht e rrjedhshme. Përkthyesi ynë Ligor Prifti me elementet e shkathëta artistike që ka përdorur nuk e tejkalojnë dhe as e lënë pas origjinalin. Për këtë ia vlen ta respektosh dhe ta shijosh deri në fund kupën e mbushur buzë për buzë të artit të krijuesit të shquar dhe kjo shije e pazëvendësueshme është një meritë dhe rezultat i një pune të vazhdueshme dhe këmbëngulëse.

Ndërkohë nëpër faqet e internetit në shohim dhe lexojmë përkthime të reja prej përkthyesit të talentuar Ligor Prifti nga poetë të mëdhenj. Ai është gjithnjë, natë dhe ditë në tempull, mes sofrës së pasur të poetëve të mëdhenj. Edhe pse shëndeti shpesh herë nuk e ndihmon. I lexon të mëdhenjtë e ftuar në sofrën e pasur të tij, bisedon me ta, pastaj vendos se çfarë do të dhurojë lexuesit shqiptar.

Përkthyesi ynë i talentuar Ligor Prifti shpesh herë punon me lente, mbasi nuk e favorizon dhe aq drita e syve, por ai nuk  e ndërpret studimin dhe përkthimin. Përpara se veprat, poemat dhe poezitë të marrin rrugën e shqipërimit, ai i lexon dhe i rilexon veprat e mjeshtret të mëdhenjtë. Më pas i përkthen me durim, i limon, u jep ëmbëlsi me shumë kujdes dhe dashuri. Na i dhuron neve me zemërgjerësi, ne i lexojmë i shijojmë dhe e përshëndesim...

https://mail.google.com/mail/images/cleardot.gif

 

Prof. Murat Gecaj: ALBANA FANI E FLUTUR MUSTAFA: PAK FJALË, PËR DY POETE ULQINAKE…

ALBANA FANI E FLUTUR MUSTAFA: PAK FJALË, PËR DY POETE ULQINAKE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 


A.Fani-Rrashi F.Mustafa

Para disa ditësh, në mjediset e Bibliotekës Kombëtare në kryeqytet, u organizua një veprimtari e bukur dhe mbresëlënëse. Botuesit e revistave shqipe, në Malin e Zi, paraqitën para pjesëmarrësve periodikë të tillë, si: “Malësia”, “Lemba”, “Dija”, “Buzuku” etj. Por, me atë rast, u shkëmbyen edhe botime, ndërmjet autorëve të ndryshëm. Njëri nga këta libra, që pata kënaqësinë ta merrja dhuratë, ishte ai me titullin “Botë inverse”(Përmbledhje me pooezi, nga konkursi i Librarisë “Arti”-Ulqin). E shfletova me kujdes dhe u ndala posaçërisht në emrat e tri krijueseve, të cilat kishin publikuar aty disa poezi të tyre. Ajo janë: Albana Fani-Rrashi, Flutur Mustafa e Flora Suldashi. Më pas, u interesova të lidhesha me këto krijuese, sigurisht përmes Internetit. Dhe ja, nga dy prej tyre, mora disa të dhëna jetësore e për krijimtarinë poetike të tyre, që po e paraqes më poshtë, shkurtimisht.

1.

Në vëllimin poetik, që përmenda më lart, mësova se Albana Fani tani është emigrante dhe jeton në Bloomington Indiana-Amerikë. Aty janë publikuar katër poezi të saj, pra “M’ mungon vedja jeme”, “Ferishtës”, “Lul’kuqes” dhe “Na të dy”. Me ndjeshmëri të natyrshme nëne, ajo i drejtohet me vargje të bukur fëmijës së saj: “Oh, zanafillë e jetës,/kuptim i ditëve të mia!/…Për ty gjithmonë/ gjoksi im ka me qenë cak’ psherëtimash,/ prehni im qoshe ledhatimesh,/ dora ime facoletë loti”. Por edhe në një poezi tjetër, që nuk është në këtë libër, pranë vajzës së vet, përsëri ajo shkruan me dufin e zemrës, për vazhduesit e jetës: “Unë kundroj n’heshtje, tuj vlue gur-gur/ e lutem me shpirt, për të tanë fëmijët:/ Bota e tyre t’jetë si vetë ata,/ e qeshun, e bukur, e fortë me themele bese!”(“Emma, e vogla jeme”, prill 2014).

Duke vëzhguar e shkruar për njerëz e dukuri, nga të afërtat dhe deri te më të largëtat, Albana ka thurë poezi të bukura edhe për prindërit e saj. Sa me ndjeshmëri e përmallim, ajo i drejtohet nënës, duke e përfytyruar përsëri veten të vogël: “Njikto ditë e njikto orë,/ due me u ba e vogël krejt;/ due me u ngi me erën tande,/ n’krahët tu due me fjetë…”(shkurt, 2014). Ndërsa, duke e uruar në festën e baballarëve, ajo i drejtohet me një poezi të jatit, prej të cilës po shkëpus këto vargje: “Ai floku i bardhë asht “dhuratë” e jemja,/ kur mendimi të vrit’te, se kush do jem unë nji ditë,/ në ato netë, kur gjumin “top” e bajsha, n’ andrrime pa fund…”(mars, 2014).

Por në krijimtarinë e Albanës kanë zënë vend edhe tema të tjera, ndër të cilat është ajo për Atdheun, për dashurinë etj. Me mallin zhuritës të emigrantes, ajo shkruan për qytetin e Shkodrës, nga e ka origjinën:”Shelgu sot lodroka me erën/ e vala krela-krela don me i ndjekë mbrapa, vargje ngarkue…/ Jam nisë me ardhë!”(mars, 2014). Te poezia “Unë besoj” shkruan me sinqeritet: “Unë besoj n’ shqiptari e u përulem tana besimeve!/ Respektoj besimtarët e falënderoj Zotin, që asht nji”.

Ndërsa, ja disa vargje të frymëzuar, nga poezia “Na të dy”: “Këndueme s’bashku/ do jare t’ vjetra,/ do kangë dashunije,/ me trille malli./ Ti m’fale tingullin,/ unë si kunorë zanin…”. Më tërhoqi vëmendjen edhe një poezi e saj, që këngëtarja e njohur Rita Ndoci e ka vendosur mbi një gërshëtim lulesh të bukura: “N’cilin petal me ta hjedhë lotin,/ o e bukura jeme?/Se loti jem ty t’ jep jetë!/ N’cilën stinë ke me çilë prapë për mue,/ o e mira jeme?/Se prej teje zemra jeme njeh veç nji,/ veç pranverë!”(2012). Po, ndër poezitë më të reja është kjo, që ka publikuar këto ditë në FB. Ja vargjet e saj:”Edhe kur t’ pyes: Si t’ kam…?/Edhe kur t’ them: Gjumë t’ amël…!”/Çdo frazë e jemja ka një mbrapashtesë t’ padukshme:/ Zemër, o shpirt!/ Thjesht të due, pa ra n’ sy,/ thjesht te due pa b’za…/ Puhizë…”(prill, 2014)

Me fjalë lavdëruese, mund të shkruanim edhe për poezi tjera të kësaj autoreje, të cilës i urojmë gjitha të mirat në jetë dhe krijimtari sa më të pasur e cilësore!

Siç shihet edhe në foton e saj bashkëngjitur, Albana Fani është përherë e lidhur me vendlindjen, Atdheun. Ndër të tjera, këtë gjë ajo e shprehë hapur me pjesëmarrjen në veprimtaritë kulturore e artistike në emigracion dhe me kostumin e bukur popullor, që mban veshur.

2.

Flutur Mustafa, në fundin e gushtit të sivjetëm, i mbushë 20 vjet, qëkur ka lindur në komunën e Ulqinit. Aty mbaroi shkollën fillore dhe gjimnazin. Aktualisht, është studente në degën e drejtësisë, në Universitetin e Prishtinës. Dy herë është nderuar me çmime, në konkursin e recituesve, që është organizuar në vendlindjen e saj. Gjithashtu, po nga Fondacioni “Studenti”, mori çmimin e parë, në konkursin e esse-ve, me temën “E sotmja, bisedon me të ardhmen”. Ishte protagoniste në dramën “Kalendari”, që u dha me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë e që u shfaq në teatrot e qyteteve Tiranë, Prishtinë e Shkodër. Shpesh herë ka qenë pjesëmarrëse në veprimtari kulturore e artistike, që janë organizuar në qytetin bregdetar të Ulqinit.

Si krijuese, Flutra mori pjesë për herë të parë në Festivalin “Skena Verore”, më 2012. Ka pasion letërsinë, aktrimin e moderimin dhe çdo gjë, që lidhet ngusht me skenën. Kohët e fundit njihet edhe skenariste. Në shfaqjen teatrore, “Servantes dhe Dulçina”, ka rolin kryesor. Ajo pritet të jepet në Ulqin, në harkun kohor 20-25 maj 2014.

Por ka kohë që ajo edhe shkruan e boton poezi. Kurorëzim i kësaj pune, është vëllimi i parë poetik, me titullin “Përtej lajthitjes”, që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Ato kanë tematikë dhe ua kushton: shpirtit të vet të lirë, familjes, miqëve dhe gjithë dashamirëve etj. Pa u ndalur në shumë poezi të këtij libri, për të krijuar një mendim sadopak për talentin e Flutrës, po përmendi pak prej tyre. Titujt e tyre janë: “Vetëmohim”, “Kur flaka takon akullin”, “Mall i acartë” etj. Në një poezi tjetër, ajo shprehet se e deshi me zemër detin, por tani është e penduar dhe lëshon klithmën e saj, bashkuar me zërin e nënave, që valët e pamëshirshme të tij ua mori bijtë e tyre, në thellësitë e veta: “Krejt nanat t’kanë namë, det/ e unë goxova me t’ deshtë;/ me t’ deshtë njimand/ e jo ashtu, siç din (mos) me dashtë ti!?”

Është e kuptueshme se edhe me moshën, që ka Flutra, ka rënë në “kthetrat” e dashurisë. Prandaj, në poezinë “Ti m’frymëzon me jetu”, ajo këndon me ndjenja të çiltëra për vajzën, që ia ka dhënë zemrën djaloshit: “Emni yt asht fryma jeme/ e zanin kur ta dëgjoj,/ asht melodia ma e amël për veshët e mi,/ kur m’ thu, se veç e jotja jam/ e kam me kenë…/Ti m’ frymëzon me jetu/ kaq: shkurt e shqip!”(FluMus, 21 janar 2014).

Ashtu si shumë bashkëmoshatare të saj edhe Flutra Mustafa ka një udhëtim të gjatë në jetë, bashkë me poezitë, aktrimin dhe profesionin e juristes etj. Po, rëndësi ka që ajo është e vendosur, këmbëngulëse dhe plot pasione e vrulle rinore, për të arritur në lartësi të reja. Prandaj e urojmë atë me gjithë zemër që t’i plotësohen ëndrrat e dëshirat më të guximshme të saj!

(Kërkoj ndjesë, që nuk shkrova diçka edhe për poeten tjetër ulqinake, Flora Suldashi, pasi nuk i pata të dhënat e nevojshme).

Tiranë,____prill 2014

 


Faqe 6 nga 65

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 23 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1430952
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

Filmi Agon fiton çmimin “Filmi më i Mirë” në festivalin amerikan



Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., New York


Filmi Agon u shtua në listën e filmave më të mirë për vitin 2013, realizim i përkryer i regjizorit të shquar Robert Budina. Filmi luhet me mjeshtëri nga aktori i ri Guljem Kotori i cili u vlerësua me çmimin “Aktori më i mirë” (Best Actor Award) në Festivalin e Filmit “Bloody Hero International Film Festival” në Arizonë, SH.B.A. Festivali u mbajt në shkurt 2013 dhe ceremonia e ndarjes së shpërblimeve ishte me 10 shkurt. Filmi Agon fitoi çmimin “Filmi më i Mirë” (Best of Fest) me produksion të Era Film, Shqipëri.


Ky çmim duket sikur erdhi nga hiçi sepse ishte fare i papritur dhe nuk e prisja që filmi të vlersohej maksimalisht me çmimet më të mëdha të festivalit. Kam parë në garë ishin pjesa më e madhe filma amerikanë dhe shpresat për një çmim dukeshin fare të vogla. Anëtarët e jurisë dhanë të gjithë votën maksimale dhe kjo më ka bërë të ndihem shumë mirë dhe të rihap edhe njëherë projektet për të ardhmen. Mendoj se Guljem Kotori që fitoi çmimin si Aktori më i Mirë është një talent i ri që dhe në filma të tjerë do të tregojë se ky çmim nuk ishte aspak rastësi për të. Edhe në raste të tjera ai është vlerësuar nga njerëz të ndryshëm të industrisë së filmit që kanë parë filmin Agon,” tha regjizori i njohur Robert Budina.   

Ishte e pa pritur dhe një surprizë shumë bukur për mua. Ky vlerësim më bëri të ndihem mirë për atë çka unë kam bërë në filmin Agon. Gjithashtu ky çmim më ka bërë të jem këmbëngulës akoma më shumë në karierën time si aktor dhe pse nuk kam bërë një shkollë për aktrin dhe nuk po e bëj momentalisht,” u shpreh aktori i talentuar Guljem Kotori.

“Eksperienca në filmin Agon ishte më e bukura ekzperiencë që unë kam pasur deri tani në jetë, në shumë aspekte. Kjo eksperiencë ka qenë si një shkollë për mua, më ka mësuar shumë gjera mbi filmin, mbi aktrimin. Falë aktorëve profesionistë që unë kisha në krahë, me në krye regjizorin Robert Budina dhe falë punës parapregatitore që ne kemi bërë, më  kanë mësuar shumë rreth aktrimit dhe filmit,” shtoi Guljem Kotori.

Filmi u realizua në Selanik dhe në Kapshticë të Korçës. Rolet kryesore luhen nga aktorët e talentuar: Antonis Kafetzopulos, Guljem Kotori, Isabella Kogevina, Xhevdet Jashari, Eglantina Cenomeri, Laert Vasili dhe Marvin Tafaj (www.agonfilm.com).

Filmi Agon ishte përzgjedhje zyrtare në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Cikago (Chicago International Festival Film). Gjithashtu, filmi Agon është përzgjedhur në garën zyrtare të festivalit Bifest të Barit, një nga festivalet më të rëndësishme në Itali. Filmi u shfaq me 20 mars 2013 në orën 18:30 në teatrin Petruzelli. Menjëherë pas tij, në orën 20:30, Adriano Çelentano, këngëtari i njohur italian mori çmimin e karrierës si aktor. Njëkohësisht, filmi Agon është zgjedhur në festivalin South East European Film Festival, në Los Angeles, Sh.B.A., një festival shumë i rëndësishëm për Hollivudin dhe industrinë e filmit amerikan, që fillon në maj 2013.

Ndërkohë po presim përgjigje nga shumë festivale të tjera ku kemi aplikuar. Njëkohesisht filmi u shfaq në kinematë greke ku u prit shumë mirë, kam marrë shumë mesazhe nga publiku grek që e ka pëlqyer filmin. Filmi në pjesën më të madhe është pritur me shumë entuziazëm por nuk kanë munguar rastet kur ka pasur edhe reagime të forta kundër tij. Mendoj se kjo ndodh për faktin që filmi është shumë provokativ. Shumë festivale që kanë dashur të marrin fillimisht më pas kanë hequr dorë sepse filmi ka skena të forta dhune dhe nuk është i lehtë të "përtypet" nga audienca sidomos ajo europiane. I jemi afruar shumë festivaleve të mëdha si Kane, Venecia, Berlin dhe Tribeca por jemi eliminuar gjithmonë në çastet e fundit të perzgjdhjes,” tregon regjizori i filmit Agon, Robert Budina.