Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Murat Gecaj: ERMIRA R. JUSUFI, ME LIBRIN POETIK “SONTE ZEMRA IME FRYMON”….

ERMIRA R. JUSUFI, ME LIBRIN POETIK “SONTE ZEMRA IME FRYMON”….

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Autorja, E.Jusufi

Përmes një mesazhi në FB, mikja poete Ermira R.Jusufi, këto ditë, bënte këtë njoftim të bukur: “Në përkujdesje të “Botimet Muza”, doli nga shtypi Përmbledhja poetike “Sonte zemra ime frymon”. Ky libër është i organizuar në pesë cikle. Ka një “Parathënje” dhe një “Pasthënje”, që i kanë bërë, me shumë përkushtim: Prof. Murat Gecaj dhe Xheladin Mjeku.
Falënderoj nga zemra të gjithë ata, që ndihmuan në përgatitjen dhe përkrahjen morale e materiale, në daljen e këtij libri.
Duke përmbushur synimet, që lexuesit t’ia dhuroj krijimtarinë time, të përzgjedhur në një libër poetik, ju uroj lexim të këndshëm!”

1.

Takimin e parë me poeten e re, Ermira R.Jusufi, banuese në Vushtrri të Kosovës, e pata në kryeqytetin tonë, në muajin prill 2014. Ishim bashkë me krijuesin e studiuesin nga Prishtina, Xheladin Mjeku dhe kolegun e mikun tim, shkrimtarin e mirënjohur Viron Kona. Bëmë biseda të këndshme, kryesisht për librat, që kemi botuar dhe planet për të ardhmen. Sepse kjo është ajo “ura e çeliktë”, që na ka afruar e miqësuar. Ndonëse pak me ndrojtje, në atë “tubim” të vogël, nisi të flasë edhe vajza, që përmenda më lart. Ajo na tregoi, me kënaqësi dhe emocion, se vjershat e shkruara i ka mbledhur në vëllimin me titull “Sonte, zemra ime frymon”, që e kishte të gatshëm për botim. Sigurisht, lexuesi dëshiron të dijë diçka më shumë për tematikën e poezive të saj, si dhe ndonjë veçori, që ato kanë.

Ja, përpara i kam këto poezi, tanimë në librin e ri, që sapo ka dalë nga shtypi, me mbështetjen e Drejtorisë për Kulturën, KK-Vushtrri.

Që nga titujt e poezive të saj, nuk është e vështirë të krijosh një përfytyrim e mendim, se çfarë ka dashur të thotë kjo autore. Së pari, vërehet se shpërthimet e dufit rinor i gjejmë në vargjet e tyre, shkruar me zemrën “zjarr”. Ndjeshmërinë dhe ëndrrën për djaloshin, që ia ka rrëmbyer zemrën, ajo e jep bukur, kur ai i shfaqet papritmas: “Befas më preke në zemër,/as vetë s’e besoja,/ ngacmove rrahjet e saj,/ me ty shpejt u lumturova” (Poezia “Befas, më erdhe në jetë”). Si i thonë shprehjes, “shkaqet ose sebepet” janë të shumta, po Ermira e zbulon këtë gjë në poezinë “Shikimi magjik”: “Sa shumë doja t’i puthja sytë,/por nuk kisha guxim atë natë;/ gjatë më shikoje në bebëza,/unë perëndoja në atë shikim të zjarrtë”. Të vërtetën jetësore për dashurinë, ndaj djaloshit të saj, ajo e shprehë edhe në poezinë me titullin “Frymëzimi intim”: “Te ti gjeta shumë lumturi,/ fuqishëm më preke në jetën intime./Vetëm ti ke mbetur aty,/ përfundimisht, mbylla zemrën time”. Kështu, së bashku, ata ecin të sigurtë në udhët e gjata të jetës: “Të lumtur ecim në hap me jetën/ dhe drejt në sy e shikojmë të vërtetën./ Pra, vërtet, kush është fajtor,/ për këtë dashuri: unë apo ti?” (Poezia “Enigmë dhe faj”).


Ballina e parë e librit poetik të Ermira R.Jusufi (Prishtinë, 2015)

Por jeta i ka të gjitha, pra nuk shkon çdo gjë si në “vaj”. Prandaj edhe kur është në pesimizëm e shqetësim, poetja e thërret në ndihmë besnikërinë e njeriut të zemrës së vet: “Sonte, zemra ime frymon/ në krahërorin tënd të dashurisë,/ dua që shpirti im të dëshmojë/ natën shekullore të lumturisë”. E, me sytë hapur, por edhe në ëndërr, ajo dëshiron që çdo gjë të jetë e vërtetë dhe realitet i prekshëm: “Të ëndërroj shumë shpesh,/ nga ëndrra e tillë të mos zgjohem kurrë!/ Gjithmonë pranë, si në ëndërr, të dua./ Vallë, a është e mundur, të ndodhë kështu?” (Poezia “Ti je jeta ime”).

2.

Por nuk është vetëm kjo tematika e poezive të Ermirës. E lindur pikërisht në datën, kur të gjithë shprehim ndjenjat e pastra dhe të çiltëra të dashurisë ndaj nënave e motrave tona, vërtet ajo gëzon për këtë përputhshmëri, por dhe është mjaft e pikëlluar. Sepse, ka vite që asaj i mungon kjo dashuri, nga humbja përgjithnjë e nënës së paharruar. Plagën e hapur në zemrën e saj, ajo është përpjekur ta “shërojë” sadopak, duke i thurur vargje shpirti dhe me mirënjohje të pakufishme. Këto ndjenja i ka shprehur bukur edhe në gjashtë strofat e poezisë “Mesazh, për jetë e lumturi-Triptik për Nënën, në kujtimin e saj të përjetshëm”. Ndër të tjerat, ajo shprehet: “Çdo ditë e nisi me lotë në sy,/ çdo ditë i njomi faqet me lotë,/ çdo ditë e ndiej mungesën tënde,/ çdo ditë lutem vetëm për ty”. Më tej vijon: “Rrotull botës do t’i bie, që të shoh me sy,/ e shoh si na rritet dashuria për ty”. E, në mëndje përherë i rrinë fjalët-mesash të fundit, nga nëna e saj, kurrë e harruar: “Jetën e lumtur, me zemër ta uroj!” Është domethënëse, që poetja Ermira Jusufi ia kushton tërë këtë libër. Pikërisht nënës së saj, me këto fjalë: “Në kujtim të përhershëm nënës Ajshe, që është frymëzim për jetë dhe krijimtari. Autorja”.

Po, ndjenja të tilla përjeton Ermira edhe për njerëz të shquar të Kombit tonë. Në organe të ndryshme shtypi, në Kosovë, Shqipëri e në Internet, por dhe në një përmbledhje me poezi të autorëve të ndryshëm, është krijimi i saj i bukur, kushtuar kujtimit të këngëtares së madhe, Vaçe Zela. Në pesë strofa të poezisë “Zëri, që jehon në shekuj” dhe “që Atdheut ia shton krenarinë”, sikur e bashkon mendimin e të gjithëve, për përjetësinë e saj: “Këngën ngriti në majë të vlerave,/ se vlera ishte vëtë,/ zëri i saj shpërthen qiellin,/ legjendë mbetet përjetë!” Sigurisht, kanë patur të drejtë, kur disa lexues janë shprehur për këtë poezi të frymëzuar, ndër të cilët janë: Xheladin Mjeku, Remzi Bajraktari, Delo Isufi Seraj, etj.

3.

Ermira R. Julsufi ka lindur në një datë simbolike, për nënat dhe femrat, në përgjithësi, pra më 8 mars 1983, në Vushtrri të Kosovës. Pas mbarimit aty të Gjimnazit “Eqrem Çabej”, vazhdoi studimet për histori, në Universitetin e Prishtinës. Gjatë tërë atyre viteve ishte aktive në jetën letrare, duke shkruar e paraqitur krijimet e veta në klube të tillë dhe në emisione të ndryshme kulturore të radiove lokale. Sidomos në kohët e fundit, krahas punëve dhe detyrave tjera, është kthyer me përkushtim ndaj veprimtarisë krijuese. Këtë gjë e shohim me poezitë e publikuara në gazeta e revista të ndryshme dhe në rrjete sociale, që merren me veprimtarinë krijuese letrare. Të tillë mund të përmendim: “Nacional”, “Bota Press” e “Dituria”(Suedi), “Metafora” (Prishtinë), “Ora shqiptare”, “Klubi i shkrimtarëve shqiptarë në botë”, por dhe në “Drita”, “Poezia ime”, “Zemra shqiptare” (Oxford) etj. Sigurisht, një vëllim poetik, për të cilin folëm më lart, nuk është shumë.Por, kur ai na “paralajmëron” për një udhë të gjatë në krijimtarinë e një autoreje, siç është edhe Ermira R.Jusufi, na bën optimist. Prandaj kemi detyrimin miqësor  t’i urojmë asaj që të mos ndalet asnjëherë dhe, gjithnjë e më mirë, ta shtojë sasinë e botimeve dhe ta përsosë më tej mjeshtërinë e vargut poetik. Populli e shprehë bukur këtë gjë: “Dita e mirë, duket që në mëngjes”. Urojmë që të jetë kështu edhe për këtë krijuese të re!…

 

…Në ato ditë të prillit 2014, pashë se Ermira, përveç mesazheve të mëparshme, drejtuar ne një grupi miqësh, na kishte bërë në Facebook një “përshëndetje” tjetër, të bukur dhe të sinqertë, nga vendlindja e saj. Ajo publikonte aty poezinë e frymëzuar, kushtuar vizitës së parë në kryeqytetin tonë, me titullin kuptimplotë, “Ishte ëndërr, Tirana…”. Duke e falënderuar përzemërsisht atë, po shënoj këtu vetëm vargjet e një strofe: “Kur shkela në dheun tënd,/ bota më erdhi në pëllëmbë dore./ Takova shumë miq e njerëz të mirë,/ jetës sime iu shtua edhe një fitore…”.

 

Murat Gecaj: JULIANA JANKU, PËRURON LIBRIN “PËRRALLA, NGA SËNDUKU I GJYSHES”…

Skicë:

JULIANA JANKU, PËRURON LIBRIN “PËRRALLA, NGA SËNDUKU I GJYSHES”…

Nga: Murat Gecaj


1.

Një lexues i vëmendshëm ka mësuar se, para pak ditëve, në mjediset e AK “Art Galery”, që ndodhet në Bulevardin “Bajram Curri”  të kryeqytetit, poetja emigrante në Itali, Oltjona Selamaj përuroi dy libra poetikë, njërin në shqip e tjetrin në italisht. Në festën e bukur, që u krijua pranë pikturave plot ngjyra e jetë të Azem Kuçanës, menaxherja dhe njëkohësisht bashkëshorte e tij, Vjollca Mema-Kuçana na “paralajmëroi” që, së shpejti, aty do të organizohej një përurim tjetër. Kësaj radhe, ndërmjet poetëve e shkrimtarëve kryeqytetas dhe dashamirësve të artit, do të vinte korçarja Juliana Janku, gjithashtu emigrante, aktualisht në Berlin.

Më parë, kjo autore e paraqiti me shumë kënaqësi, në vendlindjen e saj, librin “Përralla nga sënduku i gjyshes”. Ndërkaq, një njoftim i ri mblodhi përsëri, në “Art Galery”, në mbrëmjen e kësaj të marteje, miq e dashamirës të saj dhe të krijimtarisë letrare e artistike, si nga Tirana, Korça etj. Ndër ta, aty takova krijuesit Andon Andoni, Zyba Hysa e tjerë.

2.

Të shkruash për fëmijët është kënaqësi e veçantë, por dhe përgjegjësi e madhe. Ndokush, mund të mendojë se, që të krijosh për të vegjëlit, në poezi ose në prozë, është diçka “e lehtë”. Por ata, që merren me këtë fushë të krijimit letrar, e dinë fare mirë, se sa e vështirë është kjo gjë. Sepse duhet të ulesh në nivelin e fëmijëve, të përjetosh ndjenjat, emoconet e dëshirat e tyre, pra të hyshë thellë në botën shpirtërore të të vegjëlve.


Pjesëmarrës në përurim…Nga e majta: V.Kuçana, Z.Hysa, J.Janku e M.Gecaj (Tiranë, 29 shtator 2015)

Këto, që shkrova më sipër, sigurisht, i ka patur mirë parasyshë dhe i ka përjetuar krijuesja e re, Juliana Janku, kur është ulur që të hedhë në letër ose kopjuter, përrallat e dëgjuara nga “nënoçka” ose gjyshja e stërgjyshja. Pastaj, kur është bindur se ia ka arritur qëllimit të dëshiruar të saj, ato përralla, sigurisht të letraizuara, i tuboi në librin me titullin domethënës, “Përralla nga sënduku i gjyshes”.

Veprimtarinë përuruese, që u organizua për këtë libër, i cili është përkthyer edhe në gjuhë të huaja, e çeli Vjollca Kuçana. Pastaj, vetë autorja, pasi i falënderoi të gjithë pjesëmarrësit e botuesit e librit të saj, e veshur me rroba popullore, të përshtatshme për këtë rast, interpretoi tri nga krijimet e saj, që janë në librin e mësipërm. Kështu, përrallat: “Gostia”, “Gruaje e mefshtë” e “Gjysmagjeli”  u ndoqën me interes nga të pranishmit dhe, në fund, u duartrokitën nxehtësisht.


Ballina e parë e librit, nga autorja Juliana Janku…

Pasi u bënë disa pyetje, për këtë autore të re dhe ajo iu përgjigj atyre, në emër të Shtëpisë Botuese “Botart” përshëndeti  Ylli Molla.

Çaste të bukura e mbrelësënëse ishin ato, kur Juliana ua nënshkroi këtë libër disa të pranishmëve, me nënshkrimin e vet dashamirës. Me këtë rast, ata bënë fotografi të përbashkëta, të cilat do t’i kenë kujtim, nga kjo veprimtari përuruese.

3.

 

Shënim: Fotoja e autores Juliana Janku, që po e botojmë në fillim të kësaj skice modeste, e paraqet atë në këmbë, pranë një valixheje, të cilën e mban të shtërnguar fort, me të dyja duart. Vallë, a mos ka dashur ajo që, me atë pamje, të na thotë, se ay i ka të mbledhura të gjitha “përrallat”, e dëgjuara nga gjyshja dhe stërgjyshja e saj?

 

Xheladin MJEKU:Viron Kona: “NËNDETËSJA”, tregime, SHB “WEST PRINT” – Tiranë, 2015

Xheladin MJEKU

JETËSHKRIMI SI OPSION DHE DASHURI

Viron Kona: “NËNDETËSJA”, tregime, SHB “WEST PRINT” – Tiranë, 2015


Viron Kona (1950) me dashuri të padiskutueshme jeton me botën e artit letrar dhe ecën kujdesshëm nëpër zikzaket sfiduese dhe provokuese të jetës, duke ndërtuar kështu fuqishëm botën e tij të veçantë krijuese me përballjen e situatave dhe personazheve tematikë këtu e dekada me radhë. Në prozën e tij që e kultivon me dashurinë prindore, duke e mikluar artistikisht deri në imagjinatë, ai sjell freskinë e leximit tek receptuesi, gjithnjë duke i sjellur laryshi temash e ngjarjesh, që për asnjë  çast nuk e bëjnë të ndihet i lodhur dhe i mërzitur gjatë rrugëtimit nëpër faqet e librave të tij. Përkundrazi, ngjarjet që trajtohen në të gjithë librat e tij kanë frymën e jetës plot gjallëri, aromën e detit dhe dashurinë e njeriut për të ardhmën dhe ndryshimet në kohë. Një synim i këtillë i autorit e bën të kërkuar dhe të dëshiruar çdoherë e më shumë, meqë me penën e tij nuk ngurron të sjell risi në akcilin prej botimeve që ia dhuron opinionit dashamirës prej adhuruesi të  prozës së tij, qoftë për fëmijë apo për të rritur.

Një “trallisje” të papërmbajtur ma krijoi edhe mua, kur po shfletoja librin e tij më të ri me tregime “Nëndetësja”, duke ma  pështjelluar kohën e leximit me pushimet që po bëja në Plazhin e Durrësit. Në fakt, pas një takimi tepër miqësor dhe të këndshëm me autorin dhe krijuesit e studiuesit e devotshëm Prof. Murat Gecajn dhe Sejdo Harkon, u ktheva në pikën e qëndrimit të përkohshëm me familjen për pushime, i paisur me disa tituj të rinjë librash, të botuara nga këta miq. Kisha me vete edhe disa “amanete” që duhet t’ua sillja edhe njerëzve tjerë këtu në Kosovë, por nga kurreshtja që të shoh se çfarë kanë sjellur të reja në këto botime, pamëdyshje u ngatërrova përfundimisht me tregimet e “Nëndetëses” së Viron Konës, pa pasur kohë të konsultohem me librat tjerë, që më ishin grumbulluar dhe gjasonte në një minibibliotekë këtyre ditëve. Ishin këto pushimet më të këndshme me shoqërimin e miqëve dhe librave të tyre, padyshim, që ma shkurtuan kohën dhe ma mrekulluan qëndrimin në bregdet.

Tregimi që bashkëdyzon historinë dhe realitetin

“Nëndetësja” e Viron Konës po qante ujërat e jetës me fuqinë e rrëfimit plot ngjarje e situata nga më të ndryshmet, duke trajtuar kështu një të kaluar plot kujtime e ngjarje, gërshetuar me jetën e tanishme, në frymën e kujtimeve dhe bashkëdyzimeve të  mundshme, që lexuesit ia mundëson ndërlidhjen e kohërave me lehtësi dhe ua sjell pasqyrën e të kaluarës, sa emocionale, po aq edhe reale. Në frymën e kësaj që thash janë ndërtuar trembëdhjetë tregimet e kësaj përmbledhje, që në tërësi paraqesin një  prozë të pashkëputshme temash e ngjarjesh, për të pasqyruar përshkrimin me besnikëri  të jetës reale me veshje të një petku imagjinar, që të reflektojnë botën artistike-letrare në sfond të realizimit të mirë të këtij përshkrimi në bashkëveprim, deri te kuptimi i  realitetit historik dhe përjetimeve të botës së re. Një narracion i ndërlidhur dhe me plot forcë rrëfimtare sjell para nesh një prozë të shkëlqyer, që mund të kuptohet edhe si një tërësi ngjarjesh përmbledhur këtu, por edhe si tema të veçanta, që secila syresh flet për një ndodhi, që paraqet një pamje filmike, duke lënë mbresa të pashkyera.

Si çdonjëri libër, edhe ky që po i bëjmë një vështrim të shkurtër lëndës së tij tregimtare, sjellin një pasqyrim të  qëndrueshëm të ngjarjeve të ndryshme, por që koinçidojnë me afrinë dhe kohën e ndodhieve, duke paraqitur një prozë tregimtare të realizuar mirë. Tregimet: “Kamerieri i Ismail Qemalit”,“Antigona”,“Helmeta”,“Një gotë uzo”,“Eukalipti”,“E qeshura”,“Nëndetësja”, Hakmarrja e mizës”,“Është, edhe e bukur”,“Delfini i vogël”,“Bluza me zingjir”,“Mbrëmja e maturës” dhe “Shenjtëria e lexuesve”, janë temat përmbajtësore që sjell autori Viron Kona, për të provokuar intuitën e lexuesit, që me durim dhe kënaqësi të nis shtegtimin e tij këtyre “pikave strategjike” të krijimeve letraro-tematike.

Po të shikohej njëfarë rregulli që bëjnë autorët në harmonizimin e lëndës shkrimore, ashtu si i shkon mirë një libri, duke i kushtuar vëmendje ndërlidhjes së temës, atëherë kësaj përmbledhje tregimesh, do të duhet paraprirë tregimi “Shenjtëria e lexuesve”. E them këtë, nga fakti se kjo tufë tregimesh, që në njëfarë mënyre rrijnë varg zingjiror i pashkëputur në trajtimin dhe evokimin e ngjarjeve të jetuara e përjetuara, të cilat i takojmë këtu, mund të paraqitej si një prozë e pa shkëputur, tip romani, që do ta kapërdinin me shumë lezet brezi i të vegjëlve dhe të rinjët, që kanë për dëshirë dhe adhurojnë tema të këtilla, sa letrare, me një gjuhë të pastër e plot metafora, poaq edhe edukativo-meditative, duke evokuar të kaluarën dhe duke sfrocuar bindshëm qëndrimet intelektuale të një shoqërie që po kalitet me kohën dhe sfidat e një e tranzicioni dhe rruge të pandalshme drejt evropianizimit.

Shumë interesante janë trajtimet e personazheve në tregimin “Kamerieri i Ismail Qemalit”, ku gërshetohen dy kohërat, duke kuptuar qëllimin e autorit, që përveç ngjarjes, synon ta sjell edhe frymën edukative, duke reflektuar mesazh të qartë, ku fëmiu që shërbente për Ismail Qemalin, të kuptonte jetën me të rejat që e sfidojnë, drejt ardhmërisë, duke ia kujtuar edhe shkollimin, si një detyrë dhe obligim kombëtar. Historia kujtohet e gërshetohet fuqishëm edhe me “Antigonën”, duke sjellur edhe këtu të vërtetën historike dhe realitetin që paraqet studenti, me përfundimin:

“- Një arsye tjetër, që më bëri të flisja me aq dashuri e pasion për “Antigonën” e Sofokliut, është emri i saj.

- Emri?! - pyeti ai disi me habi.

-Po, profesor. Antigona, quajnë… edhe nënën time…” (fq. 26).

Edhe në tregimet tjera, si “Helmeta”,“Delfini i vogël”, etj. autori nuk mbetet larg realiteteve të jetuara për asnjë çast. Ai madje i shtron ngjarjet aq kushtimisht sa të  parafytyrohen si episode filmike që mbahen në kujtesë si diçka të përjetuara, me saktësinë e përshkrimeve të gjithçkaje përreth.

Tregimi “Një gotë uzo”, vjen si realizim me elemente dhimbjeje për babain, por edhe me përshkrimin e dashurisë së madhe për kohën sa jetoi, për afrinë dhe respektin prindor, që kushtimisht mund të merret si mesazh i fuqishëm për lexuesin, duke ndryrë thellë në kujtesë atë që quhet  “dopjo”, që zbërthyer në realitet, nënkupton dy vlerat e mbetura kujtesë nga babai: atë që njihet si edukim dhe frymëzim për jetë dhe, e dhimbshmja, kujtesa për ditët e fundit të shoqëruara edhe me përkujdesjen që të ndihet mirë dhe të krijoi rehatinë shpirtërore, duke ia përmbushur dëshirat e tij prej prindi. Respektim i plotë prindor dhe mall i pashuar në kujtesë!

“Nëndetësja” edhe më tutje vazhdon rrugëtimin e saj në mendjet dhe kujtesën e lexuesit. Por tash si rrëfim i veçantë, duke sjellur njohuri të shumta për një veprimtari shumë interesante, që një periudhë kohore është konsideruar si qështje kombëtare, meqë ka qenë pjesë e ruajtjes dhe sigurisë së atdheut, bashkë me enigmat që kanë mbajtur thellë në ujërat e detërave tanë. Një qëndrim i befasishëm i autorit, që aty vjen si gazetar i përkushtuar në tema e ngjarje të veçantisë së rrallë, ku brenda një dite dhe një qëndrimi disa orësh ia del të zbërthej këtë enigmë, jo vetëm për vete, po edhe për opinionin tjetër shumë të interesuar, që e kujtonjë veç si imagjinatë, pa mos pasur as më të voglën  mundësi të mësojnë më tepër për te. Kjo “Nëndetëse” vjen këtu edhe si temë, edhe si ngjarje, edhe si titull libri; vjen si simbolikë e shumfishtë, që Viron Kona ia del ta shpalos dhe ta nxjerr në sipërfaqe, për ta njohur pastaj të gjithë, se cilat ishin ato mjete metalike të përmasave të mëdha që zhyteshin thellë në ujërat e detërave tanë. Ndërkohë, autori nuk ndalet me kaq. Ai insiston që kjo ngjarje të mos mbetet veç si informatë, por shkon më tutje, duke kërkuar që këto nëndetëse të trajtohen pasuri kombëtare e shtetit, duke u ruajtur e mbrojtur nga dora shkatrrimtare. Kjo vjen në një moment kur  dhjetëra kamion të ngarkuar me pjesë të këtyre mjeteve po shkonin drejt asgjësimit në një depo. Autori nuk përmbahet pa ngritur zërin e arsyes që të shpëtohen këto fakte historike, duke aluduar në ngritjen e një Muzeu detar, për të ruajtur dëshmitë e ngritjes së Flotës ushtarake, të nëndetëseve, të pjesëve teknike të marinës, etj. Kjo flet bindshëm se Viron Kona ka një diapazon të gjërë të njohurive edhe në fusha të tjera, përveç letërsisë që e krijon me dekada. Ky mesazh që lëshon “Nëndetësja”, padyshim se meriton të  merret si vlerë pozitive dhe obligim moral e kombëtar, se në këtë mënyrë kultivohet kultura e dashurisë për të mirat kombëtare e shtetërore, duke ruajtur e përkujdesur në  çdo sferë të jetës.

Edhe tregimet tjera, si: “Eukalipti”,“E qeshura”,“Hakmarrja e mizës”,“Është, edhe e bukur”, etj. janë vlera që konsumohen këndshëm nga lexuesi, por këtu shquhet tregimi “Mbrëmja e maturës” për temën e trajtuar, që herë të bën ta ndiesh dhimbjen, herë të kujton botën intriguese të njerëzve, që fshihen pas tisit të hollë të një perdeje që vet e kanë ngritur, për t’u demaskuar  pastaj hapur nga njerëzit kompetentë të shkollës, të cilët u përpoqën t’i fajësojnë në fillim. Një shtjellim interesant të ngjarjes që sjell këtu Viron Kona, bën të kuptojmë se ai është kurreshtar të prek ndieshëm veset e shoqërisë sonë për të kthyer vëmendjen tek vlerat e mirëfillta edukative dhe frymën e mirëkuptimit.

Po të ndalemi tek çdonjëri prej tregimeve druaj se ia cënojmë vullnetin lexuesit që të  rilexoj atë që ia zbërthejmë këtu, prandaj këtë mundësi e lëmë të hapur duke shfrytëzuar mundësitë  e cytjes drejt njohjeve dhe zbulimeve të fshehtësive narrative, që e përshkruajnë gjithë këtë përmbledhje tregimesh, mbase shumë të kapshme  për shtresa të ndryshme lexuesish.

Stili i thjeshtë dhe fuqia e komunikimit letrar

Viron Kona, fal përvojave tashmë të njohura si krijues, prozator, analist dhe udhëpërshkrues me një bagazh të gjërë librash të botuara e ribotuara, jo vetëm në vend, ka sjellur këtu edhe një thesar të vlerësuar, që përveç vlerave letrare dhe artistike, sjell edhe vlera gjuhësore, strukturë të mirëndërtuar me figura, trope, metafora e gjuhë të rrjedhshme të të shkruarit, që e bën lexuesin të ndihet shumë komod gjatë leximit, duke komunikuar rrjedhshëm me personazhet, me ngjarjet dhe me vendet, që në toponiminë tonë janë shumë të begata. Këtë begati formash e strukturash ndërtuese si rrallë kund i hasim te Vironi, madje edhe në veprat tjera, që tashmë kemi pasur rastin t’i kemi, t’i lexojmë  dhe t’i shijojmë me ëndje.

Stili i thjeshtë i shkrimit, pa ndonjë ngarkesë fjalësh e përshkrimesh, duke u futur drejtpërdrejt në ngjarje, mosngarkimi me pamje e fraza të shumta, që nganjëherë e bëjnë të  mundimshëm leximin e veprës letrare, bëjnë që libri të lexohet me një frymë. Këtu duhet veçuar edhe mundësinë e shtjellimit të temave, duke kujtuar se mund ta lexojmë si krijimtari në tërësi, që konsideroj se i shkon një novele a romani, po deshëm, apo si shkrime të veçantë, që secila në vete vijnë të ndërtuara si ngjarje narrative, por gjithnjë duke ruajtur gjuhën komunikative dhe rrjedhshmërinë e tematike të ngjarjeve. Një komunikim i çiltër përmes shkrimit ngërthen  në vete shumë vlera, që padyshim se ia shtojnë interesimin e lexuesit në çasjen në këtë libër tregimesh.

Mbyllja, apo një zbërthim i dëshiruar

Në këtë përmbledhje tregimesh gjejmë të realizuar ngjarje komplekse për nga mënyra e shtjellimit. Pashtu, gjejmë të ndërtuar mjeshtërisht dhe me pedantëri çdonjërin tregim, që paraqesin, kushtimisht e them, një botë të përzgjedhur ngjarjesh e temash që ndërlidhen në kohë dhe hapësira, ku ato preken si ngjarje.

Viron Kona, prozator i spikatur, sidomos në fushën e tregimit të shkurtër për fëmijë e të rinjë, gjithnjë e suksesshëm po i qaset shkrimit të prozës, me një përkushtim të veçantë, duke i bashkuar brezat në një temë, ngjarje apo vepër letrare. Në këtë shkrim mbresash bëmë një   zbërthim shkurtër të akcilës njësi të shtjelluar me kujdes, ku spikat fryma poetike e komunikimit me lexuesin, me gjuhën e çiltër dhe frymën edukative, si gjithnjë në krijimtarinë e tij.

Një mbyllje të këtij shkrimi nuk mund të konsiderojmë se kemi përmbushur plotësisht atë që meriton të thuhet për një vepër letrare të këtillë, por veçse një analizë paksa të përafërt me kuptimësinë e lëndës së shtjelluar, një prekje të përciptë nëpër gjithë këtë lundrim ujërave të qetë të komunikimit krijues-lexues, që vazhdon të jetë i pranishëm gjithnjë më bindshëm në botimet e tij, që nuk kanë të ndalur.

Karavanit të pafund të shkrimeve e botimeve të Viron Konës i prin fuqishëm bota e muzave të tij, duke krijuar vepra të reja e të realizuara mirë.

 

 

Ibrahim Hajdarmataj:LIBËR ME VLERA TË SHUMANSHME, PËR LEXUES QË E DUAN LETËRSINË…

LIBËR ME VLERA TË SHUMANSHME, PËR LEXUES QË E DUAN  LETËRSINË…


Nga: Ibrahim Hajdarmataj

arsimtar e publicist, Zogaj-Tropojë

Ibrahim Hajdarmataj

Para disa ditësh, doli në qarkullim libri i ri i arsimtarit, publicistit e studiuesit Sejdo Harka, “Modernët e kohës”. Atë e ka nxjerrë në qarkullim Shtëpia Botuese “Edlora”, Tiranë dhe ka redaktor letrar prof.Murat Gecaj. Ky libër përmban analiza për vepra letrare të poetëve e shkrimtarave shqiptarë, por dhe të huaj; esse e portrete krijuesish të ndryshëm.

Libri hapet me një hyrje domethënëse, me autor shkrimtarin e publicistin Bardhyl X hama, “Mësues i merituar”. Është i ndarë në tri pjesë dhe ka mjaft ballina të librave dhe të krijuesve,  për të cilat flitet aty.

Në pjesën e parë janë 40 shkrime, kryesisht analiza e shënime letrare. Pasi autori flet për poetë e shkrimtarë të njohur, shqiptarë e të huaj, si:     Naim Frashëri, L.Poradeci e L.Kodra; Rumiu, Esenini e R.Savjano, mund të veçojmë shkrimin “Monarku i letrave shqipe, në kujtimet e Helena Kadaresë” . Ajo ka nënvizuar: “Me Ismail Kadarenë ka ndodhur si me lumenjtë e fryrë nga shtërngatat, të cilat pasi kanë rendur vrullshëm, e kanë ndërruar shtratin”. Më tej, është studimi me vlera letrare  “Marrëzitë e kohës, në humorin e Dritëro Agollit”, ku janë edhe këto radhë: “…Ka njerëz, që puthin në buzë,/ ka edhe të tillë, që me buzë ndyjnë!?” Kur e lexova më tej, solla në kujtesë vizitën e Dritëroit në fshatin tim të lindjes, Zogaj, në vitet ’80-të të shekullit të kaluar. Me atë rast, ai bisedoi ngrohtësisht me mësuesit, por dhe me fshatarët, duke bërë me ata edhe shaka të bukura e domethënëse.

Nga një pjesë e këtij libri po shkëpusim edhe këto radhë: “Ai shkoi të flerë përjetë, por la zgjuar veprat e pavdekshme të tij”, që janë shkruar për prof.Bedri Dedjen-Akademik, për të cilin prof.Murat Gecaj përgatiti e botoi antologjinë “Bedri Dedja, në kujtesën tonë”(Tiranë,2010). Në vazhdim, është studimi i S.Harkës për dramën “Të mallkuarit”, nga Enver Petrovci, ku thuhen edhe këto radhë nga ai: “Mos lufto për askënd, sepse edhe fituesi, edhe humbësi, janës të njëjtë!”.

Mendoj se punimi “Engjëj të armatosur”, kushtuar romanit të shkrimtares Diana Çuli, është ndër më të arriturit, ku thuhet: “Atje, ku kishte mbirë një mollë e bardhë, mbiu dhe një qiparis, që do të dijë t’u tregojë të vërtetën brezave…”. Me ndjenjë është hartuar edhe recensioni “Ura, që lidhin brezat”, për librin publicistik-letrar, “Dorela”, me autor M.Gecaj. Aty theksohet se “Dashuria ndërmjet brezave duhet të ketë ëmbëlsinë e mjaltit dhe erën e këndshme të luleve…”. Kur lexojmë studimin “Funerali i fundmë”, kushtuar romanit të shkrimtarit disident Visar Zhiti, të cilin edhe unë e kam njohur në vitet e rinisë së tij, në zonat e thella të Kukësit, sjellim në kujtesë se ai e pa ferrin e vdekjen me sy, për së gjalli, vetëm e vetëm se donte të jetonte dhe të krijonte i lirë.

Për një vepër me përmbajtje arsimore e pedagogjike të prof.Musa Krajës, flet shkrimi rreth librit të tij, për pedagogë e studentë,  “Pedagogji e zbatuar”. Duke e  shfletuar librin e S.Harkës, lexuesi ndalet edhe në punimin kushtuar veprës letrare të Petraq Ristos, “Një grua, me urdhërin e ujkut”.

Ndërsa në pjesën e dytë të tërheq vëmendjen shkrimi “Thoma Deliana, ministri që guxoi ta kundërshtonte Mehmet Shehun”. Dhe dihet se ishte koha, kur cilido që vepronte ashtu, ishte sikur t’i bije murit me kokë!?

Në vazhdim, autori flet edhe për disa publicistë e studiues, si  Murat Gecaj, “të artin” Bardhyl Xhama e të paharruarin Skënder Hasko dhe përfundon me shkrimin kushtuar publicistit e autorit të mbi 30 librave, Viron Kona.

Pjesa e tretë dhe e fundit mbyllet me tri esse, të cilat janë hartuar po me aq frymëzim e dashuri, pra ashtu siç janë dhe shkrimet e mëparshme të këtij libri, me autor kolegun e mikun Sejdo Harka.

 

Në tërësi, mendoj se ky botim i ri ngërthen vlera të shumanshme, si për masën e gjerë të lexuesve të interesuar, por sidomos për mësues e pedagogë të letërsisë dhe për studentë të degëve, që përgatiten për mësuesinë. Prandaj e urojmë atë përzemërsisht dhe besojmë e shpresojmë që, nga mendja e dora e tij, do të shohim të botuar libra të tjerë, qëmtuar nga pasuria e madhe e shkrimeve, që ai ka publikuar, sistematikisht ndër vite, në shtyp e në faqe te ndryshme të Internetit.

 

Teuta Dhima: Refleksione për: Një jetë me dhimbje, roman nga autori Myftar Gjonbala

Teuta Dhima

Specialiste pranë B. Publike Durrës

Durrës, më 28.02.2015

Refleksione për: Një jetë me dhimbje, roman nga  autori Myftar Gjonbalaj

Në parafjalën e tij autori Myftar Gjonbalaj është shprehur: -Nuk e di sa kam mundur të vij pranë jush me këtë libër… Në të vërtetë z. Myftar, jo vetëm jeni pranë lexuesit me këtë libër, por  jeni edhe për t’u vlerësuar për vlerat që përcillni si: atdhedashuria, respekti, dashuria  reciproke në familje dhe  ruajtja e vlerave të trashëguara brez pas brezi.  Guximi për të shkruar, për të mos lënë kujtimet në destinacionin e tyre natyral, pluhurosjen, duhet të karakterizojë çdo penë dhe shpirt të ndjeshëm shkrimtari.

Një jetë plot dhimbje është një roman me pesëmbëdhjetë kapituj ku secili prej tyre  është një etapë jetësore e personazhit kryesor Ibrahimit apo Braçes.

Njerëzit kurrë nuk lindin heronj, por vështirësitë e jetës, lufta që bëjnë, i kthen në heronj të heshtur, apo luftëtarë me pushkë në dorë. Kështu mendon Myftari ndaj ka zgjedhur për të na rrëfyer jetën e Ibrahimit të cilin ai e sheh dhe e trajton  si hero. Si hero që i ka mbijetuar shtrëngatave të jetës dhe tani bashkëbisedon me autorin dhe jep opinione. Mbresëlënës është përshkrimi që autori i bën vendlindjes që është edhe vendi nga nis jeta dhe peripecitë e personazhit tonë. Për Myftarin vendi i vuthjanëve, ose treva vuthjane është një Vend Hyjnor. Syrit të një shkrimtari të dashuruar me vendlindjen, nuk i shpëton asgjë, ndaj përshkrimi në këtë kapitull të parë është i imët , plot detaje, nerv dhe ngjyra. Cdo gur, çdo bjeshkë dhe mal, çdo lis dhe çetinë, ka një emër, një histori. Siç do ta shohim edhe në kapitujt që ndjekin, autori parapëlqen të dalë në konkluzione të cilave iu shtohet vlera për vetë faktin që janë rezultate të eksperiencave të jetuara si:Dashuria për atdheun qëndron mbi të gjitha dashuritë :

Trojet janë etnike

Në to kemi lidhë jetën

Ato janë më të shtrenjta

Se çdo gjë tjetër!

· Shabani vdes i helmuar nga kafshimi i gjarprit. Një fakt i hidhur ky  që përbën nyjën e rrëfimit. Ademi, i vëllai vihet para  dilemës; ta lërë nusen e vëllait  të ikë, duke rritur fëmijën që është vetëm tre muajsh, apo të martohet me kunatën?

Pas çdo vendimarrjeje të personazheve dalin në pah zakonet, traditat dhe                                                                                                                                                                     virtyte, vlera të cilat spikasin në rrëfimin e Myftarit. Vendimi i Ademit për të rritur njomshtinën e të vëllait, duke i rihapur  fatin së kunatës, tregon burrëri, forcë dhe respekt për  atë që quhet lidhje gjaku. Ndarja e nënës me djalin, një moment delikat dhe i vështirë : Nga njëra anë, Raba me dhimbjen për të shoqin e humbur, duhet të ndahet me birin e saj dhe nga ana tjetër, Ademi që var me gozhda në mur çorçafin e bardhë  që do t’i shërbejë si djep  për nipin e tij.

· Autori vihet në pozitat e lexuesit kureshtar kur shtron pyetjen: - Na del një               pyetje dhe duam ta dimë, si u rrit Ibrahimi? Rrëfimi i Myftarit ka ndërthurje dhe alternime në linja: fillimisht rrëfen në vetën e parë, pastaj në të tretën e më  pas në bashkëbisedim me personazhin protagonist. Ndërthurje ka gjithashtu në kuadrin kohor: ngjarjet ndjekin rrjedhën kronologjike fillimisht e më pas autori luan me retrospektivën duke rritur kështu vlerat emocionale të rrëfimit.

· Gjithmonë në funksion të rrëfimit përdoren elementë nga Kurani ( shpjegimi i emrit Ibrahim) elementët  biblikë Remo dhe Remolo dhe bëhet një krahasim midis rritjes së tyre dhe asaj të Ibrahimit, pavarësisht se djalin e vogël e rrit qumështi i grave të Vuthajve. Fëmijëria dhe rinia  e Ibrahimit, karakterizohen nga episode pikante si rasti kur i dëshpëruar axha i tij  Adem i thotë jo mjekëve italianë, të cilët kërkojnë  Ibrahimin e sëmurë ta përdorin për qëllime kërkimi në një qendër studimore. Ai e fut trupin e brishtë në  ujërat e akullta të lumit që sipas bestytnisë i sjell shëndet Ibrahimit të vogël. Apo kur Ibrahimit 11-12 vjeçar  i bie barra e shtëpisë,  pasi Ademi vdes e lë dy jetima.

· Herë pas herë autori bën ndërhyrje të natyrës: lexuesi im, pranë jush historia do të vijë ngadalë. Me të vërtetë ashtu vjen: Ibrahimi nëpër dasma në këmbën e Shabanit, Ibrahimi që rritet dhe shkon e takon nënën e tij biologjike,të qenit, punëtori më i ri i Boçit dhe emigrimi me shpresa të vrara, janë  kapituj që rrëfehen në formë interviste. Janë përgjigje të sinqerta që bartin dhe transmetojnë emocion. Përshkrimi në detaje i kufirit të RPSSh të  sjell trishtim pasi ai në të vërtetë ai konsiderohej si portë shpresash. Varfëria, mungesa e lirisë së fjalës i ka detyruar  shqiptarët e Malit të zi të marrin arratinë.  Ibrahimin me shokë  matanë kufirit i priti zhgënjimi. Pyetjes qëi drejton autori Ibrahimit, ai i përgjigjet me vargjet:

… Moj Kosovë

Kur ta kthyem shpinën

Edinim verë ( Shqipërinë)

Dhe e gjetëm dimën.

Po! Dimër i acartë ishte për Braçen Shqipëria. Dimër i acartë Kampi i përqëndrimit në Cermë,  dimër  acartë  pastrimi i stallave dhe kanaleve kulluese. Dimër i acartë ushtria në befasi në moshën 27 vjeçare, ku me urtinë e tij arriti të pajtojë gjakmarrjen për martesën në djep të  Drenushës, nuses së re të Gjeloshit. Dimër që e bëri pranverë martesa me Asimenë dhe fëmijët Iliri dhe Teuta. Asimeja dhe familja e saj plotësuan atë boshllëk që kishte Ibrahimi i mbetur jetim. Ai është një baba dhe bashkëshort  i mirë, apo siç thotë vetë ai,: Sikur ka gjetur peri  gëzofin…

· Personazhet në këtë roman  janë dy llojesh:  aktiv siç është personazhi i Ibrahimit dhe të tjerë më pak tërëndësishëm të vendosur në funksion  të realizimit të tij dhe ata të evokuar, figura historike dhe heronj  që përdoren nga autori në shenjë vlerësimi për të kaluarën…………

· Shoqatës “ Kosova” dhe cështjes kombëtare, autori Myftar Gjonbalaj i kushton një kapitull më vete. Ai flet për domosdoshmërinë e krijimit të kësaj shoqate që do të përfaqësonte interesat e 300-mijë shqiptarëve të Malit të Zi, Maqedonisë dhe shumë shqiptarëve të tjerë që do të përkrahnin programin dhe statusin e saj.Qëllimi i kësaj shoqate ishte: përkrahja e luftës së drejtë që bënte populli kosovar për një kosovë të lirë e sovrane si dhe evidentimi i figurave kombëtare të të gjithë atyre shqiptarëve  që luftuan për çështjen e Kosovës, brenda dhe jashtë Shqipërisë. Një falenderim të veçantë i kushton Myftar Gjonbalaj  mikpritjes që iu bë të ardhurve nga Kosova. Dera e Ibrahim Gjonbalajt u bë strehë pritje për shumë familje që kërkonin ndihmë dhe  emergjencë civile.

· Një kapitull që bart vlera të mëdha emocionale është ai që i kushtohet  Vendlindjes dhe kthimit të Ibrahimit pranë saj.

Ika fëmijë                                              Kështu si unë

E u ktheva burrë                                  Edhe shumë të tjerë

Këtëgjë                                                  U kthyen në vendin

S’do ta besoja kurrë!                           Ku kishin lerë.

Për çdonjërin nga ne vendlindja është  vendi më i dashur  me të cilin na lidhin      shumë kujtime. Autori Myftar Gjonbalaj, vlerësimin për vendlindjen

e çonderi në egzaltim:

atje lind dielli, tjeter diell

Ehëna e bukur del e perëndon

TjetërHanë!

Bukuria e këtyre vendeve dhe e Vuthajt në veçanti, nuk iu ka shpëtuar as syrit dhe as vëmendjes së figurave të shquara. Kështu humanistja e madhe angleze, Edit Durham shkruan në kujtimet e saj se ka mbetur e mrekulluar nga magjia dhe bukuria e këtyre vendeve ose më saktë vendi ku ka lindur “Ora e shqipnis” sipas të madhit Gjergja Fishta.

· Kapitulli i fundit i romanit,  titullohet: Opinion. Autori Gjonbalaj, e vë personazhin e tij Ibrahimin në pozita të atilla që krahas përgjigjeve në intervista të japë edhe opinioniet e tij. Këto opinione ngërthejnë  fusha

të dryshme të jetës: që nga politika që ndiqet, jeta e popullit shqiptar nën diktaturë, e drejta e fjalës e mohuar dhe deri tek unisoni “Një komb një qëndrim”. Ibrahimi është tepër i ndjeshëm ndaj problemeve që i shqetësojnë  mbarë shqiptarët: për të burgosurit politik, për shpërblimet, punësimin, shkollimin e fëmijëve e shumë eshumë të tjera… Fjalët që shpreh Ibrahimi

 

dhe që janë një mbyllje e denjë  për këtë roman, janë: Zoti e bekoftë dhe e ruajtë, këtë popull!” Popullit që do paqe, punë dhe strehim…

 


Faqe 6 nga 79

Newsflash

Luiza Hoxha

SHQIPTARËT NËPËR BOTË


Aktiviteti i zhvilluar prej shqiptareve qe punojne dhe jetojne ne Rajonet e Fruli Venezia Giulias dhe Venetos ne Itali ne funksion te ceshtjes sone kombetare, pervec faktit qe demostron kohezionin dhe integrimin e realizuar nga shqipetaret me prejardhje prej te gjitha trevave shiqptare, si dhe mireintegrimin e tyre ne vendin prites solli ne vemendjen time temen e shqiptareve te sukseshme kudo ne bote.


Lexo ma...