Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Poetja tetovare Sadije Aliti promovoi krijimtarinë poetike në Gjimnazin e Tuzit

Poetja tetovare Sadije Aliti promovoi krijimtarinë poetike në Gjimnazin e Tuzit

Komunikim përmes vargut në Malësi


Tuzi në Malësinë e Madhe ishte nikoqir i pormovimit të librit më të ri me poezi “E nesërmja”.
Poetja nga Tetova Sadije Aliti bëri promovimin e librit “E nesërmja” në Gjimnazin e Tuzit. Pjesë e këtij aktiviteti ishin nxënësit e viteve të treta e të katërta dhe anëtarë të grupit letrar “Jehona” nga Gjimnazi i Tuzit. Sëpari u organizua një takim i pritjes në drejtorinë e shkollës ku u prit nga drejtori Semir Laleviç, i cili shprehu një faleminderim të veçantë për vizitën e realizuar në këtë shkollë. “Është një kënaqësi dhe një nder për këtë mes dhe për këtë shkollë që është zgjedhur për vizitë e për tu realizuar promovimi i botimit më të ri, është një bashkëpunim i mirë e kulturor dhe njohje më e afërt e nxënësve me krijuesit”. Aktiviteti u realizua në kabinetin e Gjuhës Shqipe në një orë mësimi, ku në fillim para të pranishmëve një prezentim të krijueses Sadije Aliti e bëri profesori i gjuhës shqipe Sead Lulanaj. Profesori i gjuhës theksoi se ky aktivitet është shumë i mirë dhe i qëllaur pasi grupi letrar edhe më parë ka patur organizime të këtilla me krijues nga troje të ndryshme. “Është mirë që nxënësit nga afër të njohin edhe shkrimtarin dhe të kenë në dorë veprën nëpërmjet një komunikimi të drejtpërdrejt, dhe tani pikërisht ku në mesin tonë kemi një poete, profesore, aktiviste, humaniste dhe gazetare nga Tetova, është një mundësi e mirë ky bashkëpunim”. Sadije Aliti, shprehu një faleminderim të veçantë për mikëpritjen e ofruar, dhe për këtë organizim, pasi komunikimi me krijues të rinj, me shkollarë të mesëm është i një rëndësie të veçantë. “Zgjodha pikërisht Malësinë e Madhe dhe Tuzin, për të bërë promovimin e botimit tim më të ri, pasi për këtë mes kisha dëgjuar e lexuar më parë, për trimëri, krenari, bujari, artitsë të njohur, mikëpritje e traditë të pasur, po kurrë se kisha parë nga afër”-theskoi poetja Aliti. Poetja prezentoi një përshkrim të shkurtë të veprimtarusë së saj të bujshme dhe u përgjigj në pyetjet e të pranishmëve, që kishin të bënin me poezinë. Ky aktivitet letrar u relaizua në bashkëpunim më miqtë e poetes, Hysein e Enisa Gjokaj nga ky rajon. Një komunikim i lirshëm, e spontan u realizua mes poetes dhe shkollarëve të mesëm duke bashkëbiseduar për krijimin poetik. Anëtarët e grupit letrar “Jehona” të Gjimanzit të Tuzit lexuan poezi nga librat e botuar të poetes dhe poezitë e tyre të krijuara.

Të kërkosh nëpër shpirt, të kërkosh brenda heshtjes dhe zërit tënd, të rrëmbesh qiellin dhe dritën ta shndërrosh në poezi, t’i japësh jetë poezisë, t’i japësh shpirt dhe zë, ta bësh atë partneren jetë dhe padyshim vlerë të jetës, e botës tënde t’i dhurosh jetë ndryshe të brendshme, pa dyshim që duhet të jesh një penë e kalitur si shumë pena të njohura në fushën e poezisë, ashtu sic është pa dyshim edhe poetesha Sadije Aliti.
Libri me poezi “E nesërmja”, është e ndarë në katër cikle: “ Ti që vrave dashurinë”, “ Koncert i shekullit”, “ Një kafe në Zermatt” dhe “Gjuhë motesh”, në redaktim të Rami Kamberi dhe recenzentë dr. Ejup Ajdini, dr.Shefqet Dina, lektor Halil Haxhosaj, përkujdesja grafike Besim Xhelili, e botuar nga Shoqata e Shkirmtarëve “Feniks” nga Presheva.

 




Poetja Sadije Aliti ka botuar këto tutuj: “Koha Blu”, Shtëpia botuese Konica 95 Tetovë, viti 1996;“Dasmë zanash”, Shtëpia botuese Toena Tiranë, viti 2000; “Vallëzim parajse”, Shtëpia botuese Arbëria Dizajn, Tetovë, viti 2002; “Fjalë të heshtura”, Shtëpia botuese Tringa Dizajn Tetovë, viti 2006;“Valixhe kujtimesh”, Shtëpia botuese Tringa Dizajn Tetovë, viti 2008; “Shkëndija është një dhe mbi të gjitha”, Sh.Sinani, Monografi, Shtëpia botuese Tringa Dizajn Tetovë, viti 2009; “A do t’më falësh nënë”, Shtëpia botuese Tringa Dizajn Tetovë, viti 2012;“Sporti na bashkoi”, monografi, bashkautor me Sh. Sinani, 2012; “Dritë dashurie”, vëllim poetik, përkthim në gjuhën rumune, 2014, Bukuresht, “E nesërmja” , Shoqata e Shkirmtarëve “Feniks” nga Preshevë, 2014.

 

Murat Gecaj:ROZI THEOHARI (ÇEKU): NA FLET AQ BUKUR, PER “POTPURI DARDHARE”…

ROZI THEOHARI (ÇEKU): NA FLET AQ BUKUR, PER “POTPURI DARDHARE”…

Nga: Prof. Murat Gecaj:

publicist e studiues-Tiranë

1.

Librin e ri, “Potpuri dardhare-Kujtimet e mia nga fëmijaria dhe jeta e shkollës”(Tiranë, 2014), autorja Theohari-Çeku ia ka kushtuar nipit “gjysëmshqiptarit të vogël, Jan Sommer, me dëshirën, shpresën dhe urimin që ta mësojë e ta dojë shqipen dhe vendin e origjinës së gjyshes shqiptare”. Por ajo, një emigrante shqiptare e shekullit të 20-të, përtej Oqeanit Atllantik, në hyrje ka shkruar me dhimbje edhe këto radhë: “Nënat dhe gjyshet tona dardhare u thinjën, duke pritur tërë jetën që t’u ktheheshin shëndosh e mirë bashkëshortët, nga Amerika”. Ndërsa aty autorja ka bërë pak sqarime për lexuesit, duke nënvizuar se: “Nën efektin e kësaj klime, ka rrjedhur edhe ai varg ngjarjesh, ku kam qenë e përfshirë edhe unë, në kohën time, me të cilat në mënyrë figurative i kam emërtuar “potpuri dardhare”. Pasqyrimi i tyre mëton të tregojë jo thjesht jetën e një vajze, por edhe vlerat e gjithanshme natyrore, atdhetare, morale e njerëzore të Dardhës, fshatit tonë të dashur.Janë ato vlera, që përbëjnë magjinë e paparsëritshme të atij këndi të bekuar, në prehër të Moravës”.


Tërë ky libër jetëshkrimor (autobiografik), me 500 faqe, është ndarë në 40 pjesë e në fund shoqërohet me epilogun e “fjalorthin” dhe me disa letra, nga miq e lexues. Gjithashtu, aty janë vendosur mjaft fotografi, si nga jeta e autores Rozi Theohari dhe e familjarëve tjerë ose miqëve të saj. Faqe pas faqeje, duke sjellë në kujtesë jetën e vet e të familjarëve të sotëm dhe të paraardhëseve, shkruan me frymëzim e pasion, me nderim e krenari të ligjëshme, për çdo gjë të bukur e të mahnitshme të vendit të saj, Dardhës së njohur të Korçës. Se ajo është e ndikuar fuqishëm edhe nga malli e nostalgjia e një emigranteje, tanimë, në një moshë disi të shkuar. Prandaj flet me dhimbje, si për emigracionin e kaluar dhe për atë të ditëve të sotme, duke nënvizuar vargjet e një poezie: “Zgjohen mëngjset e mërgimit,/ me mallin për erën e Moravës…”. Ishte viti 1890, kur u vendosën në Boston e gjetkë në Amerikë, dardharët e parë, si Misto Millona e Dhamo Çeku…Vetë Rozi shkruan me mjaft nostalgji për fshatin e vendlindjes së vet, Dardhën dhe për paraardhësit, deri sa ndalet në ato radhë, kur tregon se aty “u lind një vajzë syzezë”.

Në ballinën e librit, autorja Rozi Theohari, 18-vjeçare, me veshje të Dardhës së Korçës.

Në kujtimet e fëmijërisë kanë mbetur mjaft ngjarje, për të cilat rrëfen Rozi, pas kaq vitesh. Ishin ato vite pushtimsh të huaja e lufte për liri, të cilat sollën edhe shumë dhimbje, lotë e tragjedi për familjet shqiptare. Pastaj përshkruan periudhën e paslufts, gjithashtu e mbushur me ngjarje dhe mjaft probleme jetësore. Ashtu si të gjithë fëmijët, ajo e ruan të pashlyer në kujtesë gjyshen e vet Katerinë, nënën e “babain kapitalist” dhe të afërm tjerë të saj. Dhe erdhi koha, kur ajo e nisi me dëshirë jetën shkollore, në atë vatër drite e diturie, e cila quhej “idhulli i fshatit”. Ato ngjarje të bukura e të paharruara, ndër të cilat ishte dhe takimi me profesorin Spiro Konda, autorja i ka gërshetuar mjeshtërisht me festat e stinëve të vitit dhe ato në shkollë, me fejesa e dasma familjare etj.

Një jetë e re për Rozin ishte fillimi i mësimeve në Gjimnazin “Q.Stafa”të Tiranës, në vjeshtën e vitit 1954. Një ndër kujtimet e paharruara për të, ishte njohja dhe miqësia me këngëtaren e ardhshme, Vaçe Zelën. Pjesë e tyre është dhe fletorja, me kujtimet e viteve në atë shkollë të mesme, por dhe më tej, në Institutin e Lartë Ekonomik, ku u shqua në veprimtaritë me rininë. Sigurisht, jeta e kryeqytetit ishte e mbushur me shumë ngjarje, të cilat ajo i përshkruan me dëshirë e pasion. Megjithatë, kurrë nuk do ta harronte Dardhën e saj të dashur, ku do të kthehej përsëri e përsëri edhe kur, shumë vite më vonë, do të nisej që nga Bostoni i largët, përtej Oqeanit Atllantik…

2.

Në mbyllje të këtij shkrimi të thjeshtë informues, dëshiroj të tregoj diçka përmbledhurazi për autoren e këtij libri, Rozi Theohari (Çeku). Ka nisur të shkuajë, në poezi e prozë dhe të botojë në vitet ’60-të të shekullit të kaluar, në gazetat e revistat e kohës, si “Drita”, “Hosteni”, “Shqiptarja e Re”, “Fatosi” etj. E prirur në fushën e humorit dhe satirës, botoi disa libra në poezi, si: “Telashe nga emancipimi”(1969), “Në mungesë të gruas sime”(1973) e “Shoku Ndriçim hapi kasafortën”(1977); novelat “Pa diagnozë”(1978) e “Teto Kalina”(1990). Ndërsa në vitin 1987, shkroi skenarin e filmit të njohur, “Familja ime”. Me dëshirë ka shkruar edhe për të vegjëlit, “Ne shkuam pranë babait”-tregime (1971) e “Lule, lule kuqëlon”-vjersha(1978).

Por e pasur është edhe krijimtaria letrare e Rozit, pas vitit 1994, kur emigroi familjarisht në Amerikë. Në Tiranë, kishte studiuar për ekonomi e letërsi dhe atje përfundoi degën “Artet Liberale”, në Lynn-Mass. Duke iu përkushtuar krijimtarisë letrare, shkroi e botoi disa libra të tjerë, në poezi e prozë dhe shqip e anglisht, duke e çuar numrin e tyre në 18, me librin “Kur çelin magnolet, në Boston”, të cilit iu dha Çmimi “Fan Noli”(2012). Por me çmime janë vlerësuar edhe libra të tjerë të mëparshëm, si “Mbi thinja fryn erë”, me Çmimin “Pena e Artë”(2005) etj. Dëshmi e vlerës së librave të kësaj autoreje është fakti, se gjashtë libra të saj ndodhen në Bibliotekën e Kongresit Amerikan.

Krijuesja e pasionuar Rozi Theohari është dhe një veprimtare e njohur, ndërmjet Bashkësisë Shqiptare në Amerikë; bën pjesë në disa klube të shkrimtarëve amerikanë; shkruan në gazetat shqip-anglisht, “Illyria” e “Dielli” etj. Me këtë rast, e përshëndesim dhe e urojmë përzemërsisht për librin e ri, për të cilin folëm shkurtimisht më lart, si dhe për tërë krijimtarinë e saj të pasur dhe interesante, letrare e publicistike, duke i dëshiruar: Shëndet të mirë, botime të tjera, gëzime dhe lumturi, si për veten e familjen!

 

Murat Gecaj: ELI KANINA: KRAHAS MJEKËSISË, KRIJIMTARI LETRARE…

ELI KANINA: KRAHAS MJEKËSISË, KRIJIMTARI LETRARE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

1.

Çdo njohje e re, ka një histori të veten. Kështu mund të them edhe për njohjen dhe takimin e parë me mjeken, por dhe poeten, Eliverta (Anelli) Kanina. Nga mbiemri duket si të jetë nga një fshat i Vlorës. Por jo, tanimë, ajo është pjesë e pandarë e vendlindjes së Dritëro Agollit, pra Devollit të bukur. Pikërisht ky shkrimtar shumë i njohur, por dhe mik i imi i kahershëm, u bë “shkak” i pjesëmarrjes sonë të përbashkët në një veprimtari, sa të bukur aq dhe mbresëlënëse. Ky personalitet i letrave shqipe kishte 83-vjetorin e lindjes dhe Shoqata “Devolli” organizoi festën e rastit, në një lokal të kryeqytetit. Përmes mikes poete Lida Lazaj, Eli më ftoi përmes Internetit.


Ndoshta, u zgjata paksa, po në atë festë kolektive, në nderim të Dritëroit, isha i pranishëm dhe, bile, më pas bëra shkrimin me titullin “Dritëroi është edhe tropojan”. Me Elin bëmë fotografi të përbashkëta dhe më njohu me vajzën, Sabinën dhe djalin e vogël, Alteon. Ndërsa me djalin e madh, Safoelin, ajo u ngrit në një kërcim, për të cilin më pas shkroi e publikoi poezinë e bukur, “Më ftoi im bir në vallëzim”. Aty janë edhe këto radhë:.

Mbretëreshë e Tokës dhe Qiellit,
atë çast jam ndier,
me djalin tim kavaljer…

Në një shënim, që bëri në FB, Eli do të “rrëfehej”, se si e nisi udhën e krijimtarisë letrare… Ishte nxënëse , kur recitoi këto vargjet:

Xhaxhi Dritëroi di përalla të bukura,
përralla për dhi,ujk, lepuj dhe shpezë.
Lutjuni xhaxhit t'ju tregojë, moj flutura,
dhe xhaxhi do lerë librin e vet në tryezë,
përralla ndërmend do t’i bjerë…

Ndërsa vitet rodhën me shpejtësi dhe ajo do të kujtonte: “Një herë u ndjeva princeshë, kur ishin “Ditët e Dritëroit” , të shpallur nga shoqata “Devolli” dhe kur u bë përurimi i librit tim të parë poetik , “Gruaja dhe muret prej pasqyrash”…


Para se të ndalem pak në faqet e këtij libri, dua të përmendi një poezi, sa të dhimbshme e aq të frymëzuar, kushtuar një bashkëstudenteje kosovare, ëndrrën e të cilës e prenë në mes pushtuesit barbarë serbë, në vitin 1999. Nga vargjet-vajtim të Elit janë edhe këto:

Antigona Fazliu nuk u bëre dot mjeke,
por legjendare e luftës ,nga Kosova;
me që ëndrra jote mbeti e pajetuar,
në vargjet e mia të përjetësova....

Ndërsa Eli pati fatin e bardhë që të diplomohej mjeke. Dhjetë vjet ishte emigrante në Athinë dhe tani profesionin e saj e ka venë në shërbim të jetës së nxënësve, në dy shkolla të kryeqytetit Tiranë, Gjimnazit “Çajupi” dhe Shkollës “Qazim Turdiu”.

2.

Libri i parë poetik i Eliverta Kaninës, “Gruaja dhe muret prej pasqyrash”(Tiranë, 2014), të cilin ajo ma dhuroi me nënshkrim, nuk ka shumë faqe. Botues dhe redaktor është Mark Simoni. Gjithësej, aty janë tubuar 91 poezi, të ndara në 11 cikle.

Me ndjesitë e veta femërore, që në poezinë e parë, ajo shkruan: “Unë jam vetë perendeshë e bukurisë,/ jam parajsa, njëkohësisht dhe ferri,/jam mjalti dhe verem i dashurisë,/ jam paqe sundeuese dhe shkak sherri!?” Ndërsa në poezinë “Vajzës së bukur” shprehet: “Të thonë se djemtë belbëzojnë para teje,/ në kërkim të fjalës magjike;/ të thonë se vajzat ëndërrojnë,/ një herë të vetme të ishin “Ti””.

Rrallë ndodhë që, sidomos poetet, të mos thurin himne nderimi e dashurie për prindërit, por dhe për njerëzit e tyre më të afërt. Kësaj të vërtete i bashkohet edhe Eli, në poezitë: “Prindërve”, “Mamit” e “Babait”, “Shoh vajzën që fle”, “Bashkëshortit tim” etj . Me mirënjohje e dhimbje të natyrshme, shkruan për mamin: “Me frymën time akujt shkriva,/ edhe pse e vogël botën pushtova,/ erdha për ty dhe mbeta vetëm,/në një ëndërr-jetë më le peng vetëveten”.

Meqenëse punon mjeke pranë mësuesve e nxënësve, Eli i kushton një poezi 7 Marsit, Ditës së Arsimit Kombëtar Shqiptar. Por nuk ka harruar që të thurë edhe disa poezi të bukura për një ndjenjë të natyrshme njerëzore, si te:“Dashuri e vonë”, “S’u lodhka dashuria”,“Eja”,”E trishtë dita pa ty”,”Puthmë”, “Dashurisë i duhet dashuri” etj. Në njërën nga poezitë e këtij cikli shkruan: “Bëhem pulëbardhë në sytë e tu,/ vibroj me zërin tënd ëndrrash,/drejt teje, kur vij”(Poezia “Vij tek ti”).

Po i mbylli këto pak radhë me një poezi, që Eli Kanina ua kushton të rënëve për liri e demokraci. Si për të na kujtuar që kaluan plot 70 vjet nga dita e çlirimit të Atdheut, aty shkruan këto vargje: “ Në nderim të dëshmorëve është një datë,/ është dhe një lapidar me varreza,/ në të dalë të qytetit, në një kodër…”(“5 Maj-roje nderi”).

E përgëzojmë këtë poete, për librin e parë të saj dhe i urojmë nga zemra mbarësi në detyrën e shenjtë te mjekes dhe frymëzime të pandërprera!

 

Saranda Iseni:INTERVISTATA SI METODË KOMUNIKIMI BASHKËKOHORË

Saranda Iseni

INTERVISTATA SI METODË KOMUNIKIMI BASHKËKOHORË

-libri më i ri i autorit Sokol Demaku ”Kujtime nga diaspora IV” botues redaksia e revistës Dituria- Borås-Suedi, faqe 100

Është kënaqësi të marresh në dorë një libër si ky që jo vetëm të informon për arritjet e shqiptarëve që kanë emigruar nepër vende të ndryshme të botës por edhe të frymëzon kur lexon se si shqiptaret kudo që janë vazhdojnë t’i ruajnë lidhjet e forta me vendilndjen e tyre. Libri « Kujtime nga Diaspora » të bën kurjoz të lexosh përshtypjet e Shqiptarëve kudo nepër botë rreth realitetit në vendet ku kanë emigruar dhe përpjekjeve të tyre për tu integruar me dinjitet në këto vende edhe pse vijnë nga shtete të vogla si Kosova dhe Shqipëria. Por, duke qenë se ne jemi një komb autentik, me baza të forta dhe kulturë të lashtë, kjo ka berë të mundur qe Shqiptarët jo vetëm të gjejnë vendin e tyre në vendet ku kanë emigruar por edhe të ruajnë lidhjet me komunitetin e tyre Shqiptar.


Nuk ka se si mos të ndihesh krenar kur lexon që Shqiptarët në Suedi kanë arritur të kenë revistën ne gjuhën Shqipe « Dituria » madje edhe transmetojnë programe në Shqip që prej shtate vitesh në radion « Dituria » ne Borås te Suedisë. Mbresa te shumta të lenë edhe leximi i intervistes se të ndjerit Shaban Cakollit, poet, publicist dhe atdhetar i devotshëm që jetonte në Gjermani. Sic e thote edhe ky poet gjate intervistes se kryer prej autorit të librit Sokol Demaku, kombi ynë ka mbijetuar dhe nuk eshte asimiluar nën peshën e rende per aresye se “krijimtaria jonë është rruga më fisnike e cila e mban gjalle ndergjegjen kombetare.”

“Çdo ditë e jetës sate është një faqe e biografisë sate, kujdesu ta shkruash mirë” kështu thotë një fjalë e urtë filozofike shqipe, prandaj edhe duhet besua në këtë njeriu dhe duhet dhënë vetës kurjao në punën që benë. Një prirje për dialog dhe ushtrime të një normalitetit në të cilin njeriu jeton sepse janë vepra të cilat janë mishërua në kujtesën e popullit dhe kanë zenë vend.

Mendoj se ashtu është edhe me një vepër sikur kjo ku njeriu mundohet të ruaj vlerat e larta të individit e përmes punës së tij edhe të kolektivit, pra që kultura dhe tradita të jenë në piadestalin më të lartë.

Libri ne vete ndgerthen 18 intervista e dy nga keto janë të autorëve tjerë që janë zhvillua me autorine librit e para pra që në fillim apo si hyrje ne liber punua nga Zyba Hasa duke vazhduar me intervistat e zhvilluara nga autori i librit me perosnalitete të ndryshme të jetës kulturore dhe shoqërore si me prof. Jusuf Buxhovin, moderatoren e Radio Kosovës, Radije Hoxha-Dija,të ndjerin poetine madhe ne Gjermani Shaban Cakolli, Shefikje Islamaj profesoresh në Institurin Albanologjik në Prishtinë, poeten e re Vushtrriase Gentiana Mikushnica, advokaten shqipatre nga qyteti Malmö i Suedisë Saranda Iseni, diplomtëne shqiptaro-amerikane qe synon të hyjë në Shtëpinë e Bardhe Ermira Babamusta, poetin, shkrimtarin dhe gazetarin Vlonjat në mërgim Arqile Gjata, Gerarta Zhej Ballo, gazetare ne programin RadioTorino International në Torino të Italisë, tropojanën në Bruxel Elona Zhana, mësuesen fierake në Tonronto të Kanadasë Ardiana Bani, të ren tironse Mimoza Gjoni, peotin dhe mërgimtarin elbasanas me qendirm në Holandë Rezart Paluqi, durrësaken Franceska Ramdani studente e Univeristet Vitrina në Tiranë, mësuesen Ermira Morina, që mban mësimin e Gjuhës shqipe në shkollën shqipe në Athinë, pedagogën dhe poetën tetovare Sadije Aliti, dhe përmvyllet me shkrimin e Xhavit Qitakut për Sokol Demakun.

 

NJË TITULL JO I RENDOMT, BILE EDHE PROVOKATIV PËR KURRESHJTNE LEXUESIT TEK ROMANI MË I RI I HAMIT GURGURIT ”BIJA E QENIT”

NJË TITULL JO I RENDOMT, BILE EDHE PROVOKATIV PËR KURRESHJTNE LEXUESIT TEK ROMANI MË I RI I HAMIT GURGURIT ”BIJA E QENIT”

-botues ”Shota” Gislaved, faqe 155

Recenzion i romanit ”Bija e qenit”, autori, Hamit Gurguri, Boturs ”Shota” Gislaved, Suedi

Ky është libri i 23-të i këtij autori në gjuhën shqipe.

Janë dhjetë vepra të përkthyerra nga suedishtja në shqip dhe

Tri romanen ë gjuhët sllavo-jugore.

Titulli jo i rendomt, bile edhe ca provokativ për kurreshtjen e lexuesit. Ngjarja nis në Gallab, më 1021, jo larg Prishtinës, ku, një gjysh, duke lozur me nipat dhe mbesat, i pyet fëmijët, që përpos të prindërve, të kujt janë, ata i përgjigjen me imagjinatën e tyre të pastër: njëri i dardhës, tketri i mollës, i treti i dhisë, e më e reja, Gjyla flet: ”Unë vala jam e tenit”.

Pse je e qenit, Gjylë? – e pyeti gjyshi plak, ndërsa mbesa iu përgjigjë buzagaz:

Ble dysh, ju po shkoni kahmos, unë jes vetem, vet ky teni po luen me mu…!

Të gjithë e quanin: Bija e qenit. Babai, Feka, e donte shumë. Një ditë para se të nisej në punë, i thotë ”Oj, bija e qenit, të hëngshin macat!” Nëna e qorton: Mos bir, kurrë mos nem! Paj për mahi e nga dashuria, nënë! Asw për mahi, namë e mallkim nuk duhet thënë!

Atë ditë, gjyshi ia dhuron Fekës orëne xhepit, pasi më nuk i shifte akrepat mirë. Feka shkon në punë, e familja sulmohet nga paramilitarët, që i quanin me termin turk ”Yrfi”. Gjakatarët i vrasin 21 anëtarë të familjes dhe ia vunë zjarrin shtëpisë. Kur Feka u kthye, e pa sketërrën, e nga dera e shtëpisë dëgjoi vajzën e tij zështerrur duke thënë: ”Te, bab, me te të hangsin macat, tash tlemi, se po më hanë!” Feka u afrua, e mori ngrykë. Në bel e poshtë e kish djegur zjarri, i kishte pelcitur mishi e macat e hanin. Aty, në parzma të babait, ajo vdes.

I varros të 21 anëtarët e familjes, të tre brezat. Kur vie hoxha për ti varrosur, ai i ankohet: ”S`kam të paguaj taksën e mortit sot! Ja, paske orën e xhepit. Feka nxjerr e ia jep hoxhës.

Ajo namë, e thënë për shaka, i mbeti vrragë. Vendosi që kurrë të mos mallkojë më. Feka u martua, i lindën dy djem, por vajzë nuk pati. Pos kur ishte ushtar, i burgosur ose në mort, më ai kurrë nuk ktheu shpinën Këlliqit të lindjes, as varrezave. E vizitonte atë cdo ditë, në mëngjes e në mbëmje, si të bënte një ritual dhe rrinte pran goxha gjatë!

Pasi e martoi djalin, i lindi një mbesë, ia la emrin Gjylë. Edhe atë e quanin Bija e qenit. Ajo, si foshnje, si vajzushë, po edhe kur u rrit, ishte dhe mebti e favorizuara e gjyshit. Gjatë luftës së fundit, Gjyla degëdiset në Suedi, ku e godasin gjëra të këndshme, por edhe goditje. Pas luftës, ajo ishte e vetmja që u kthye ta përtrijë vatrën e gjyshit në Këlliq, në Gallab, pas shumë tragjedive dhe pësimeve. E gjeti vetëm kullën e Gjyshit, e cila six e përdorë autorit, I bënte roje tërë Gallabit.

Përsonazhet e këtij autori janë njerëz të rendomt, të afërm me ne, sa lexuesi shpejt mishërohet dhe i ndjenë të afërm. Ngjarjet fillojnë me dic të vogël, që pastaj përcillen me ndodhi të mëdha, duke i lidhur ato në mes vedi me penën e tij, me imagjinatën kreative.
Zakonisht, gjë që ndodhë edhe në këtë libër, autori përdorë një gjuhë të lehtë, një përshkrim të kuptueshëm, por libri që nga faqja e pare deri në të fundit e përshkon një ngrohtësi, një përjetim shpirtëror, sa edhe pas leximit, lexuesi gjatë do të shoqërohet me ato personazhe dhe ngjarje të cilat e përbëjnë këtë libër.

Sikur vë bast, ky autor thua se I kat ë kufizuara faqet e librave të tij: ky libër përmban 155 faqe, por edhe në librat tjera shfrytëzon aq faqe, apo 199, rralë e kalon 200- shin.Si të jetë ndonjë guri, ndonjë kufi apo cak, që vetëm ai e di.

Në një promovim, redaktori, prof Rexhep Jashari, si ta nxiste për krijimtari i pati thënë: ”Në këtë kokën tënde të vogël, ke shumë. Duhet ta lehtësosh, prandaj shkruaj, krijo, se po u ndale, iu mbetesh borxh lexuesve!” Mendoj se pajtohem me këto fjalë të profesorit.

T`I dëshirojmë shëndet e inspirime për vepra të mëtutjeshme.

 


Faqe 6 nga 70

Newsflash

EKSPOZITË  E BUKUR PIKTURE,  NGA  MINELLA  TANELLARI

(Në Muzun Historik Kombëtar, 15-20 nëntor 2011)

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues –Tiranë

 

Nga e majta: Minella e Murati, para një pikture me pamje nga Përmeti

(Tiranë, 19 nëntor 2011)

1.

Në prag të festave të  Nëntorit 2011, në kryeqytetin tonë zhvillohen veprimtari kulturore e artistike, si shfaqje të ndryshme, përurime librash, fotoekspozita etj. Njëra nga këto veprimtari mbresëlenëse ishte edhe ekspozita e pikturës, nga Minella Tanellari (më 15-20 nëntor 2011), hapur në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar. Pas përurimit të saj, ku morën pjesë  piktorë e skulptorë, punonjës të  kulturës, artit e arsimit, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., ekspozitën e kanë vizituar njerëz të profesioneve të ndryshme, ndër ta edhe mësues e pedagogë, nxënës e studentë të shkollave të kryeqytetit.

Dëshmi e vizitave të kryera në këtë eskspozitë pikture, janë edhe mbresat e lëna me shkrim, në “Librin e përshtypjeve”. Duke e shfletuar atë, më tërhoqën vëmendjen mendimet e shprehura nga dy veta. I pari, ka shkruar pikërisht sot: “I nderuar koleg! Vizitova me kënaqësi ekspozitën tuaj dhe ndieva kënaqësi shpirtërore për frymën, që i përshkon punimet tuaja.  Si piktor dhe skenograf dhe anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve e Artistëve, tanimë mësues i artit figurativ, e ndiej për detyrë t’u përgëzoj për numrin e madh të punimeve dhe larminë e temave, si dhe mbi të gjitha, për nivelin realist të këtyre veprave. Ju uroj me zemër suksese të metejshme! Me respekt: Artur Zurbo, Tiranë, 19 nëntor 2011”.

 

Dy piktura, në ekspozitë (Nga: M.Tanellari)

Ndërsa  dy ditë më parë, një vizitor tjetër është shprehur: “I dashur Minella! Rrofsh dhe të ndrtittë dora për ta bërë penelin pishtar, që të na ngrohë zemrën dhe të na e mbajë mendjen e ndezur e të zgjuar, për të krijuar gjithnjë vepra të bukura e të dashura për popullin tonë, që na lindi, na rriti dhe na mësoi për të bërë punë të mira, për sot dhe për brezat që vinë! Me respekt: Rrapo Këlliçi”.

Pa u ndalur posaçërisht  në punimet e shumta e të bukura të kësaj ekspozite edhe pse nuk jam i kësaj fushe, më bëri përshtypje jo vetëm sasia e punimeve, por dhe brendia e tyre. Autorin Minela Tanellari, duke qenë për disa vjet emigrant në Greqi, vertet e ka tërhequr jeta  qytetare e atij shteti fqinj, por kryesorja janë punimet e shumta e të frymëzuara të tij, të cilat ikushtohen me dashuri, mall e art vendlindjes së tij, Përmetit, si dhe qyteteve e krahinave të tjera të Shqipërisë. Kështu, në peisazhet e tij paraqiten bukuritë e rralla të qyteteve tanë, si Përmet, Gjirokastër, Tepelenë, Berat, Vlorë e Shkodër apo të Leskovikut, Vithkuqit  e Divjakës. Ndërsa në punimet me tematikë natyrën tonë të mrekullueshme, bien në sy male, si Nemërçka e lumenj, si Vjosa e Drino dhe fusha të pamata e të bleruara, plot lulëzim. Me ngjyra të bukura janë paraqitur edhe të gjitha stinët e vitit në vendin tonë.

Ky autor na tregoi se, në këtë ekspozitë, u vendosën  64 punime kavaleti, të gjinisë së peisazhit e kompozime dhe 30 piktura murale, kryesisht nga Athina. Individualiteti e relizmi i këtyre punimeve  është i shprehur dukshëm edhe në 5 portrete mjfat shprehëse e të arrira. Këto janë ato, që ai ua ka kushtuar me dashuri gjyshi e artisti, mbesës e nipit apo  një nëne skraparlleshë, që unë do ta quaja “sokoleshë”,  e cila të rrëmben me vështrimin e saj fisnik. Kështu mund të përmendja edhe disa detaje të punimeve me pamje nga qytetet shqiptare, për të cilët ai e ka shprehur edhe mallin e pashuar të mërgimtarit.

2.

Për ta njohur shkurt lexuesin me këtë autor, shënoj këtu se Minella ka lindur  në Përmet, më 14 dhjetor 1943, ku kaloi fëmijërinë dhe u arsimua. Në vazhdim, i kreu studimet për pikturë, nën kujdesin e veçantë pedagogëve Nexhmedin Zajmi e Guri Madhi etj. Duke dëshmuar afirminin e tij në fushën e pikturës, në vitet 1964-1990, mori pjesë në të gjitha ekspozitat dhe konkurset kombëtare, të organizuara në Shqipëri.  Në vitin 1975, është pranuar anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve. Një ngjarje e shënuar për të ishte hapja, më 1986, e eskpozitës së parë vetjake me piktura, në Pallatin e Madh të Kulturës në kryeqytet. Ekspozita të tilla çeli, më 1989, përsëri në Tiranë dhe në qytetet: Përmet, Sarandë, Gjirokastër e Berat.

Më 2 shkurt 1990, piktori Minella Tanellari emigroi në Athinë-Greqi. Atje punoi piktor  pavarur dhe bashkëpunoi me studio të njohura arkitekture e restaurimi.  Një vit më pas, realizoi skenografinë e një drame, me aktoren e njohur greke, Irini Papas, e cila u shfaq në qytetet italiane: Romë, Napoli, Milano, Torino e Bolonjë. Në vitin 2008, hapi një ekspozitë pikture në Galerinë e Fondacionit Amerikan “Porta” dhe në  tetor 2009  përfaqësoi artistët e Shqipërisë, në Festivalin Botëror të Arteve Pamore, organizuar nga UNESCO, në Pire-Athinë, ku u nderua me çmimin e parë. Ndërsa në vijim, në dhjetor të atij viti, çeli ekspozitën vetjake  në Galerinë “International Action Art Pire”, në Athinë.  Pas gjithë kësaj veprimtarie mjaft të frytshme e të vlerësuar, në gusht 2010, ai u rikthye në Shqipëri  dhe u vendos në Tiranë, ku vijon të punojë si artist i lirë.

Por gjithnjë  piktori i talentuar M.Tanellari mendonte e dëshironte, që punimet e tij të shumta dhe të bukura t’i bënte të njohura edhe para popullit artdashës të kryeqytetit Tiranë, gjë që ia arriti me hapjen e  kësaj ekspozite të tij të këtyre ditëve.

Për veprimtarinë e gjerë dhe të çmuar, në fushën e pikturës, Minella Tanellari është dekoruar me Urëdhërin “Naim Frashëri” të Klasit të Parë. Por, njekohësisht, ai ka merituar nderimin dhe vlerësimin e kolegëave artistë dhe të njerëzve, që e çmojnë e vlerësojnë artin e pikturës, gjë e cila u vërejt qartë këto ditë, gjatë vizitave në ekspozitën, për të cilën folëm më lart. Prandaj  i urojmë atij nga zemra: shëndet të plotë, jetëgjatësi me krijmtari të bollshem e cilësore dhe lumturi familjare!

Tiranë, 19 nëntor 2011