Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Sokol Demaku:ME HIJET DHE RETË E ZYHDI DERVISHIT NË METASTAZAT, UDHECAKET, STUHITË, TORNADOT DHE CUN

Sokol Demaku

ME HIJET DHE RETË E ZYHDI DERVISHIT NË METASTAZAT, UDHECAKET, STUHITË, TORNADOT DHE CUNAMET E KOHËS, NË LIBRINE TIJ ME TE RI ME POEZI ”VETËKLONIMI I MASKËS”

Një rrugëtim në retrospektiv në buqetën peotike, të Zyhdi Dervishit, ”Vetëklonimi i maskës”, lexuesi bënë një ecje në kohën në të cilën poeti në vite, në rrugëtimin e tij ecanak mundi të shoh, të ndjej dhe të vlerësoj qeshtje themelore të jetës së njeriut, në situata dhe kushte jetese të ndryshme. Në vagun e tij ai ka rezervuar një hapësirë të gjerë, të jetës me baticat dhe zbaticat në skenat e përditshmërisë sonë.

Vëllimin poetik “Vetëklonimi i maskës” autori e qelë me shkrimin: “Tim eti, një mësusi idealist të kësaj bote”, cka na jep me kuptue se autori këtë buqetë poetike ia kushtin babait të tij, mësues gjeneratash, në kohe¨.

Ky vëllim me lirika ku krijimet ndërthuren me ndjenjën e shpirtit për realitetin e kohës në të cilën jeton autori me vargun e tij prej perle zbutë rrokjet dhe tingujtë për të shprehë ndjenjën dhe mrekullin përmes emocioneve që ai ka dhe ndjenë, dashuria ndaj së mirës që autorin e mbanë gjallë dhe dhembja e cila e prekë në sedër, por koha eshtë e pa kohë.

Autori librin ka ndarë në shtatë kapituj por e fillon me poezinë “Ylberi i zgjimit” ku ai me mjaftë mjeshtri përdorë hipërbollën dhe analogjinë për të shprehurë ndjenjën e tij që ai mban në shpirt kur thotë:

Në dy male të lartë u mbështeta

Si në dy këmbë.

Trupi m`u lartësua si llavë e zjarrtë

E shpërthimit vullkanik

Të gjakut e palcës

Së dy këmbëve-male.

Ky rrugëtim poetik i autorit fillon me kapitullin “Përballë cunameve” e që po të e kthejmë në fjalorin tonë këtë si duket ne do kemi huazime të cilat nuk janë pjellë apo pjesë e jona sepse këto rryma të fuqishme, këto lëkundje si një fatkeqësi që rendon mbi supet e njerëzve e këtë autori e ilustron për mrekulli në poezinë e tij “Autodafe” me të cilën dhe e qelë këtër buqetë poetike kur thotë:

Më digjni në furrat e gëlqerës

Ose më bluani të gjallë

Në mokrat që s`bluajtën kurrë

Miell gëzimi.

........

...se në tokën time

Deri në mpiksjen e mbarme të gjakut

Përjetësisht jam dashuruar.

Hijet dhe retë të cilat janë prezente në vargjet e poetit vijn edhe sa i shtojnë ndjenjat e lexuesit në metastazat dhe udhecaket ku stuhit, cunamet, tornadot shpeshherë rebelohen dhe për herë këto metastaza kanceroxhene shaktërrojnë cdo gjë në këto troje. Këtë e shprehë me një sarakzëm të qiltër autori tek poezia “Metastaza ballkanike” kur thotë:

Në Ballkan

Para barelievit të varreve

Qiparisat nuk përulen

Nga përlotjet e stuhive

Tropikale.

..........................

Në Ballkan

Stuhitë e tajfunet e tornadot e cunamet

Rebelohen në tela me gjemba

Të nervave të tendosura e të skuqura

Prej mënisë e zmerimit.

Mbi kafkat e ballkanasve

Zgjaten e kërleshen

Metastazat kanceroze

Të vetëshklatrrimit.

Pra poeti është ai i cili përjetoi këto metastaza ballkanike të cilat kanë lënë gjurmë jo vetëm në jetën e tij por edhe tek bashkëkombasit e tij dhe se edhe sot ato ndjehen dhe kanë ndikim. Kjo më së miri përshkruhet tek poezia “31 Dhjetor” kur poeti thotë:

U zvarrit si gaforrja dhe një vit i mbrapshtë

Me mundime, dhimbje e strese.

Politika-shtrigë më shtrigane

Turbulloi edhe cdo pikël vese.

Kapitulli i dytë i kësaj buqete poetike nga autori është titlluar “Retina të plagosura” e ku përmes klithmave e zërave të trazuar të mbretërve të xhunglës jeta ishte mbyturë në nota të ligësisë njerëzore të kompozuara për këtë rast, e ai në poezine e tij “Pentagrami i rrenimit” thotë:

Nuk më tremb hungërima e ujkut

Në xhunglën e fererme të ferrave.

As ulërima e luanit kur më shtërngon

Me morsën e kthetrave

Të uritura të bëbëzisë.

Më gërryen themelt e shpirtit

Mjaullima e maces kompozitor

Me notat më të ndotura të ligësisë.

Jeta vazhdon me peripecitë e saja por edhe me të gjitha ato ligësit të cilat njeriut i rrinë mbi kokë nga ajo re e murrme e cila ka mbuluar kupollën qeillore. Sa bukur e përshkruan poeti këtë me një pesimizëm sarkonik ku si duket se kjo re ka zerë vend këtu dhe se do jetë këtu me vite. Ja si përshkruan poeti këtë tek poezia: “Nën hijen e qiellit” kur thotë:

Një re e murrme

Më rri mbi kokë

Si pelerinë.

Herë ngjeshet si shaptë

Herë mblidhet si kanë

Herë godet si vetëtimë.

Këto ndjenja, këto vuajtje nëpër faqet e historisë sonë sa te hidhura dhe të ashpra prap se parpë njeriun nuk arritën ta stepin por ai me forcën dhe durimin e tij u strehua dhe diti të mbijetoj fatin, i cili ishte shkruar për të. Dhe edhe pse në kushte të vështira mbijetoj të gjitha në strehën e tij të kasollës se varfër shekullore. Kështu e shprehë ndjenjen e tij autori përmes poezisë “Strha ime” kur thotë.

Goditur nga breshëri

Rrebesh trishtimi.

Rrekem të gjejë strehë

Në kasollën mbuluar

Me kashtë të thinjur

Mundimi e stërmundimi.

Por jeta vazhdon me ritmin e saj në faqet e histirsë sonë të zymt në vite, me skenare dhe lojëra te hidhura e ku peti ndjen pezmin dhe pesimizmin e tij në jetë. Këtë ai e shprehë me poezinë e tijn të fundit në këtë cikë me titull: “Kotësi” kur thotë:

Në guvat e qeta të varreve hedhin lule

Petale të rëna nga cikma zie.

Më kot rreken të mbuhsin me lule varret-

Humnera pafund padrejtësie.

Në ciklin e tij të tretë titlluar “Guaska drite dhe gurëzime” poeti na del më optimist për jetën dhe se edhe vargu i tij ndjehet më i butë por prap me ate zjarrin e tij rinor i cili mundohet që jetën ta qoj përpara dhe të ndjej ate cfarë cdo kush e dëshiron, e këtë e ndjen lexuesi përmes vargjeve të peozisë “Sytë e përjetësisë” ku autori thotë:

Një foto drite

Gremiset nga

Maja e qiparisit.

Përmbytete e përmbytet

Por nuk zhbëhet

Në këllirat e gjirizit.

Dhe se optimizmi i poetit vjen dhe bëhet edhe me i zjarrt në poezinë “Lot dhe re” ku ai ndjen dhe sheh se dicka po levizë dhe se edhe natyra po e ndjen se do vijnë ditë më të mira, ditë kur bora e kurorave te maleve do shkrihet përgjithmonë dhe ai thotë:

Bora e kurorës së maleve

Në valle rrethanore u shkri

Ndër mijëra mote.

Lotët e maleve rrëke rrodhën

Dhe rrjedhin nën dhe.

Kur njeriu del nga mjegullnaja dhe nga ajo e cila e rendon shpirtin e tij, nuk duhet harrua se ai lidhet, tek hyjnitë por edhe përenditë, që të kthejnë buzëqeshjen, sepse dashuria njerëzore është ajo e cila krijon mrekulli në jetë. Sepse tornadot e mëkateve edhe Krishtinv e kryqezojnë e poeti e sheh këtë kështu përmes poezise se tij “Mos” kur thotë:Tornadot e mëkateve/Krishtin e kryqëzojnë dhe rikryqëzojnë/ miliarda herë/ në sekondë/ në kryqin/ e katër horizonteve.

Një fjalë filozofike shqipe thotë:“Njeriu nuk është i përjetshëm, le të përpiqet të jetë e pavdekshme ajo që do tëthotë dhe ajo që do të bëjë”.

Poeti vazhdon rrugëtimin e tij poetik me vargjet në kapitullin vijues “Vargmale ngujimi” një titull sa simbolik për trevat tona e poeti tek poezia “Kockat e dinjitetit” thotë: Të drejtën e shkrirë në qenien e tij/ia përgjakën me dhëmbëzit/ e harkuar të drapërit/.

Kockat e shpirtit iu polarizuan vertikalisht/sipas ligjeve të harruara/ të dinjitetit/.

Zyhdi Dervishi duket si një burim i pashterrshëm frymzimi i atyre lirikave të cilat ai i vargon në kapitullin vijues “Horor vaciu” ku na del një optimizëm prekës kur thotë tek poezia “Një grimë”: Qindra mijëra kilometra/ njerëzit ngjiten me anije kozmike/në rrathët e qiejve të shumfishuar./A ngihen qoftë edhe një grimë/ mbi veten e zvetënitur?/

Jeta ndertohet me shijen e petaleve të luleve më të bukura që egëzistojnë në tokë e ato së bashku krijojnë kopshtin e lulëzuar që njerëzit ta shijojnë të lumtur, e kur njeriu ushqehet me një aromë të tillë, ai nektar e embëlson jetën dhe ai është një dhuratë e bukur për njeriun.

Zyhdi Dervishi e përfundon rrugëtimine e tij poetik me kapitullin nga i cili mori edhe titullin ky vargëtim “Vetëklonimi i maskave” e ku me poezinë e ketij kapitulli me titul “Vetëngujim gjenetik” poeti ve në pah atë kopsht lulesh që une përmenda më lart por me një sens tjetër dhe me një ide dhe mendim kritik për njeriun kur thotë:

Si barinj në kopshtet e mirazheve

Me alkiminë e tjetërsimit

Njerëzit e kohës sonë

Vetëklonohen 1001 herë.

T¨åe klonuarit e njetë si narcisë

Dashurohen mes veti.

Në retinat e syve

Nuk u gjallojnë më

Silueta njerëzish

Të tjerë.

Një fjalë e urtë filozofike shqipe thotë:Nuk i takon gjë dhëmbit të skiles që qëndron e mbyllur në strofkun e vet.

 

MURAT GECAJ:; SOKOL DEMAKU NA SOLLI ”DJALIN E TIGRIN”, NGA SUEDIA …

SOKOL DEMAKU NA SOLLI ”DJALIN E TIGRIN”, NGA SUEDIA …

(1.000 kopje të librit të tij, për shkollat shqiptare)

Nga: MURAT GECAJ

publicist e studiues-Tiranë


Në shkollën 9-vjeçare “Demokracia”, Durrës, përshëndet drejtori, Avdyl Buçpapaj

Në foto: Murat Gecaj. Vilheme Vranari, Avdyl Buçpapaj, Sokol Demaku, Viron Kona, Zabit Rexhepi

1.

Kishte kohë që, arsimtari, shkrimtari e publicisti Sokol Demaku na kishte “paralajmëruar” , se do të vinte në Shqipëri, nga qyteti Boras i Suedisë, ku punon e jeton familjarisht, me një mision disi të veçantë. Them kështu, pasi ai ka ardhur këtu edhe disa herë më parë. Kryesisht, kanë qenë udhëtime të kryera, së bashku me kolegë e miq të tij, shqiptarë dhe suedezë. Kështu, ndër të tjera, kujtoj këtu veprimtarinë e zhvilluar, në prag të 100-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, në shkollën 9-vjeçare “Demokracia” të qytetit të Durrësit, me të cilën është binjakëzuar “Fjërdignskolan” e Borasit, me drejtor Per Ketissen. Ndërsa, në tetor të vitit të kaluar, Sokoli ishte në përbërje të një grupi të Shoqatës së Shkrimtarvë e Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”, në Suedi, e cila kryesohet nga Hysen Ibrahimi. Me atë rast, në Tiranë e Durrës, u bë përurimi i veprës voluminoze, “Thesar Kombëtar” (Nr. 1 e Nr.2), me krijime të mjaft autorëve të saj.

Ndoshta, ajo që shkrova në fillim të këtyre pak radhëve edhe mund të keqkuptohet. Prandaj po sqaroj këtu, se “misioni” i tanishëm i Sokolit dallohej paksa, nga pesë të mëparshmit. Ndërsa herë të tjera kishte dhuruar libra me autorësinë e tij, për kolegë e miq ose kolektiva shkollash, tani këtë gjë do ta bënte me librin “Djali dhe tigri”, të autorit të shquar suedez, Lars Westman. Ky u shkrua posaçërisht për shkollarët e vegjël dhe është shqipëruar nga S.Demaku. Këshilltar editorial i tij është Mr.fil. Sadulla Zendeli-Daja dhe recensentë dr.Rovena Vata, Ismet Hasani e Mr.Kadrije Mëniqi. Ballina e punimet grafike janë të Shkëlqim Demakut. Ndërsa redaktor ka shkrimtarin Viron Kona, i njohur me librat për të vegjëlit, ndër të cilët është “Eh, mor Bubuliono!”, përkthyer në gjuhën suedeze dhe shpërndarë për shkollat e atij vendi mik skandinav.


Kopertina e parë e librit, dhuratë për shkollat shqiptare…

2.

Që në takimin e parë, S.Demaku na tregoi se autori suedez Lars Westman, tashmë dhe mik i shqiptarëve, i kishte besuar atij që ta kryente një detyrë miqësore. Kjo gjë lidhej me vendimin, që kishte marrë, se 1.000 kopje të librit të tij, “Djali dhe tigri”, t’i jepte falas për nxënësit e moshave të vogla, në shkollat e Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë, Malit të Zi e Preshevës. Është e kuptueshme se, këtë punë, Sokoli do ta niste, së pari, në kryeqytetin Tiranë. Me simbolikën e saj, ky nder i takoi pikërisht shkollës 9-vjeçare “7 Marsi”, ku është drejtor Alfred Jani. Të pranishme aty ishin dhe dy mësuese nga Tetova, Sadije Aliti e Mensure Ilazi. Gjithashtu, ato morën një sasi kopjesh të librit “Djali dhe tigri”, për shkollat e tyre shqipe, për të cilët e falënderuan autorin dhe përkthyesin, S.Demakun.

Më pas, për këtë ngjarje të shënuar, drejtuesja dhe mësuesja e njohur, Dava Marku shkroi edhe këto radhë, në Facebook, të shoqëruara me disa fotografi: “Sot, pra më 14 prill 2014, ndërmjet mësuesve e nxënësve të shkollës “7 Marsi” ishte Sokol Demaku, poet e prozator, pedagog, drejtues i revistës mujrore “Dituria” dhe i emisioneve në gjuhën shqipe, në radio e TV lokal, po me këtë emër. Përvoja e shkollës suedeze, ku ai shërben tash sa vjet, lë pa fjalë arsimin e vendeve më të zhvilluara të botës. Kështu, mësues si Sokoli, dëshirojnë gjithnjë jo vetëm të përcjellin te ne përvojën e vendeve të largëta skandinave, por dhe të marrin nga ne diçka, që mund t’u vlejë në shkollën e tij. Mbi 60 kopjet e librit “Djali dhe tigri”,me autor Lars Westman, iu dhuruan bibliotekës së shkollës dhe nxënësve të klasës IV-A. Falënderim, respekt e mirënjohje për ju, kolegu e miku im, Sokol Demaku!”

Më tej, në shkollën 9-vjeçare të kryeqytetit, “Gjergj Fishta”, ku është drejtor Faik Maqellara e zv.drejtoreshë Violeta Tota, ai dhe miqtë, që e shoqëronin, u pritën me dashamirësi, nga mësuesit e nxënësit, të cilëve ua dhuroi disa kopje të librit të mësipërm. Po kështu, u veprua në shkollën 9-vjeçare “Skënder Luarasi”, ku është drejtoreshë Arjola Hasa.


Nga e djathta: V.Kona, M.Gecaj, S.Demaku e D.Osmani (Krujë, 13 prill 2014)

Takim interesant ishte edhe ai, që u organizua në mjediset e Universitetit jopublik “Vitrina” të Tiranës. Aty, S.Demaku dhe miket mësuese nga Tetova, u pritën nga prof. Qazim Dushku dhe zhvilluan një bisedë të ngrohtë me studentët e degës së mësuesisë, të cilët morën kopje disa të librit “Djali dhe tigri”.

3.

Foto: Avdyl Buçpapaj, Lindita Mukaj dhe Sokol Demaku

Ndalesën e parë, në qytetin e Durrësit, e bëmë në Drejtorinë Arsimore Rajonale, ku na priti me ngrohtësi dejtoresha, Lindita Mukaj. Ajo u interesua të dinte sa më shumë për përvojën e shkollës suedeze, si dhe për mikun e ardhur aty, Sokol Demaku. Gjithashtu, shprehu kënaqësinë e lidhjeve e bashkëpunimit të shkollave të atij rrethi, me ato të qytetit Boras, në Suedi. Sëbashku bëmë fotografi, për t’i patur kujtim nga ai takim.

Pastaj, të shoqëruar nga drejtori i shkollës 9-vjeçare “Demokracia”, Avdyl Buçpapaj, u ndodhëm përsëri ndërmjet kolektivit të zjarrtë të saj, ku mësues e nxënës janë përshtatur me miqtë e tyre nga Veriu i largët, shqiptarë e suedezë. Ata kanë ardhur aty nga shkolla e qytetit Boras, ndër të cilët kanë qenë drejtori Per Kettisen dhe mësueset Anette Ekelund e Sonja Persson etj. Por dhe disa mësues e nxënës të shkollës “Demokracia” kanë patur kënaqësinë të udhëtojnë për atje dhe ta shohin nga afër përvojën e asaj shkolle e ta përjetojnë mikpritjen suedeze. Koncertin e bukur, të përgatitur me këtë rast, e drejtoi me aftësi mësuesja Mimoza Mezini. Siç është e kuptueshme, këtu Sokoli e ndjente veten si në “shtëpinë” e tij. Mbas drejtorit A. Buçpapaj, ai foli e dhuroi disa libra të autorit suedez Lars Ëestman, për kolektivin e kësaj shkolle. Gjithashtu, përshëndeti shkrimtarja e njohur vlonjate, Vilhelme Haxhiraj-Vranari, “Mjeshtre e Madhe”.Ndër të tjera, ajo ka merituar çmimin “Pena e kristaltë”, me një poezi të saj, paraqitur në konkursin e organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras-Suedi.

Foto:Sokol Demaku, Murat Gecaj, Merita Thartori-Kuçi, Viron Kona dhe Avdyl Buçpapaj

Me dashamirësi e respekt u pritëm, bashkë me mikun nga Borasi, edhe në dy shkolla tjera 9-vjeçare të Durrësit, në “Eftali Koçi”, ku është drejtor Murat Dashi dhe në atë “14 shtatori”, ku është drejtoreshë Merita Thartori-Kuçi.

Foto: Sokol Demaku dhe Mirela Ylli-Kurti

Më tej, shkrimtari e publicisti S.Demaku u prit me kënaqësi në mjediset e Bibliotekës Publike të qytetit Durrës, ku kishte qenë edhe më pare, bashkë me mësuesin veteran, poetin e leksikografin Sadulla Zendeli-Daja etj. Në bisedën e zhvilluar kësaj radhe, Sokoli foli për vazhdimin e bashkëpunimit edhe në të ardhmen, me këtë institucion kulturor. Ndërsa drejtoresha, Mirela Ylli-Kurti, e falënderoi atë për vizitën e bërë e librat e dhuruar.

Pas kthimit në Tiranë, përkthyesi i botimit të ri “Djali dhe tigri”, Sokol Demaku, në emër të autorit Lars Westman, i dha disa kopje të këtij libri edhe kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë. Ndërsa, për gjestin e dashamirës e bujar, duke u dhuruar shkollave shqiptare, gjithësej 1.000 kopje të tij, kryesia e kësaj Shoqate i dërgoi atij një “Mirënjohje”.

3.

Këto fakte, që i përmendëm fare shkurt më lart, patën edhe anën tjetër “të padukshme”, pra jo aq zyrtare. Kështu, shkrimtari e publicisti Sokol Demaku, në katër ditët e qëndrimit në Tiranë, Durrës e Krujë, pati edhe disa takime tjera të ngrohta, me kolegë, miq e dashamirë, të cilët tashmë i ka të shumtë në Shqipëri. Pa u ndalur hollësisht në bisedat e zhvilluara, të cilat sigurisht kanë qenë me interes të ndërsjelltë, po shënoj vetëm emrat e tyre. Ata ishin: Prof.Dr.Zyhdi Dervishi; kryetari i Shoqatës Qytetare të Sigurisë Rrugore dhe Mjedisit, Demir Osmani; drejtori i shtëpisë botuese “West Print”, Eduard Vathi; publicistët e shkrimtarët: Bashkim Hoxha, Jaho Margjeka e Kozeta Hoxha; kineasti Kristaq Janushi etj.

Foto: Viron Kona, gazetari Bashkim Hoxha, Murat Gecaj de Sokol Demaku

Në mbyllje të këtyre pak radhëve, e falënderojmë nga zemra kolegun e mikun tonë të përbashkët, Sokol Demakun, për këtë udhëtim të dobishëm e mbresëlënës, në Shqipëri. Me këtë rast, e përshëndesim nga larg dhe shprehim mirënjohjen tonë të veçantë, për autorin e librit “Djali dhe tigri”, shkrimtarin e nderuar suedez, Lars Westman.

Tiranë, 18 prill 2014

 

Zabit Rexhepi: Përralla suedeze “Djali dhe Tigri” zbriti në Durrës

Zabit Rexhepi

Përralla suedeze “Djali dhe Tigri” zbriti në Durrës


E martë,15 prill 2014 Shkolla 9-vjeçare "Demokracia" Durrës është e "privilegjuara" të presë miq nga Suedia e largët,Tirana e Durresi në një provomim libri.

Libri : Një përrallë suedeze nga Lars Westman, përkthyer në shqip nga Sokol Demaku, me titull: Djali dhe Tigri.


Për të marrë pjesë në këtë promovim ishin te gjithë nxënësit e rrethit letrar të shkollësonë nga klasat VI-IX. Me përgatitjen e kësaj veprimtarie u morën Mimoza Mezini, mësuese dhe poete dhe Thoma Shtëmbari mësues, udheheqësi i Senatit të shkolles, Fuat Zerdelia, Zv/drejtor i shkolles.

Nxënësit tanë recituan pjesë nga shkrimet e Sokol Demakut, folën për veprimtarinë letrare te tij dhe pastaj drejtuan pyetje.


Prezantimin e veprimtarisë e beri Avdyl Buçpapaj- drejtori i shkollës "Demokracia" ku me këtë rast përmendi punën e Sokol Demakut si perëues i traditave shqiptare ne Evropë, si mësimdhënës në Boras -Suedi dhe si një mik i shkollës sone tani e rreth 8 vitesh. Fjalu iu dha perkthyesit te veprës i cili foli shkurt per subjektin e saj. Per shkrimtarin suedez Lars dhe per mesazhin që përcjell kjo vepër për ne.


Ishin te ftuar: Viron Kona, shkrimtar, Vaso Papaj, shkrimtar, Kadri Tarelli, gazetar e të tjerë. Organizimi i mirë, përshendetjet nga pjesëmarrësit bene që e gjithe kjo veprimtari të kalojë shumë mirë. Ne fund Sokoli u dhuroi të gjithë mësuesve të shkollës sonë nga një libër, disa të tjera i dorëzoi në bibliotekën e shkollës.

Përgatiti ZABIT REXHEPI Zv/drejtori i shkollës

 

Murat Gecaj: ERMIRA R. JUSUFI: LIBRI I PARË, ME ZEMËR E “ZJARR”…

ERMIRA R. JUSUFI: LIBRI I PARË, ME ZEMËR E “ZJARR”…

Nga: Prof.Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


E.Jusufi

1.

Takimin e parë me poeten e re, Ermira R.Jusufi, e pata këto ditë. Ishim bashkë me krijuesin e studiuesin nga Prishtina, Xheladin Mjeku dhe kolegun e mikun tim, shkrimtarin e njohur Viron Kona. Bëmë biseda të këndshme, kryesisht për librat, që kemi botuar dhe planet për të ardhmen. Sepse kjo është ajo “ura e çeliktë”, që na ka afruar e miqësuar. Ndonëse pak me ndrojtje, në atë “tubim” të vogël, nisi të flasë edhe vajza, që përmenda më lart. Ajo na tregoi, me kënaqësi dhe emocion, se vjershat e shkruara i ka mbledhur në vëllimin me titull “Sonte, zemra ime frymon”, që e ka dërguar për botim. Sigurisht, lexuesi dëshiron të dijë diçka më shumë për tematikën e poezive të saj, si dhe ndonjë veçori, që ato kanë.

Ja, përpara i kam këto poezi. Që nga titujt, nuk është e vështirë të krijosh një përfytyrim e mendim, se çfarë ka dashur të thotë kjo autore. Së pari, vërehet se shpërthimet e dufit rinor i gjejmë në vargjet e tyre, shkruar me zemrën “zjarr”. Ndjeshmërinë dhe ëndrrën për djaloshin, që ka rrëmbyer zemrën, ajo e jep bukur, kur ai i shfaqet papritmas: “Befas më preke në zemër,/as vetë s’e besoja,/ ngacmove rrahjet e saj,/ me ty shpejt u lumturova” (Poezia “Befas, më erdhe në jetë”). Si i thonë shprehjes, “shkaqet ose sebepet” janë të shumta, po Ermira e zbulon këtë gjë në poezinë “Shikimi magjik”: “Sa shumë doja t’i puthja sytë,/por nuk kisha guxim atë natë;/ gjatë më shikoje në bebëza,/unë perëndoja në atë shikim të zjarrtë”. Të vërtetën jetësore për dashurinë, ndaj djaloshit të saj, ajo e shprehë edhe në poezinë me titullin “Frymëzimi”: “Te ti gjeta shumë lumturi,/ fuqishëm më preke në jetën intime./Vetëm ti ke mbetur aty,/ përfundimisht, mbylla zemrën time”. Kështu, së bashku, ata ecin të sigurtë në udhët e gjata të jetës: “Të lumtur ecim në hap me jetën/ dhe drejt në sy e shikojmë të vërtetën./ Pra, vërtet, kush është fajtor,/ për këtë dashuri: unë apo ti?” (Poezia “Enigmë dhe faj”). Por jeta i ka të gjitha, pra nuk shkon çdo gjë si në “vaj”. Prandaj edhe kur është në pesimizëm e shqetësim, poetja e thërret në ndihmë besnikërinë e njeriut të zemrës së vet: “Sonte, zemra ime frymon/ në krahërorin tënd të dashurisë,/ dua që shpirti im të dëshmojë/ natën shekullore të lumturisë”. E, me sytë hapur, por edhe në ëndërr, ajo dëshiron që çdo gjë te jetë e vërtetë dhe realitet i prekshëm: “Të ëndërroj shumë shpesh,/ nga ëndrra e tillë të mos zgjohem kurrë!/Gjithmonë pranë, si në ëndërr, të dua./ Vallë, a është e mundur, të ndodhë kështu?” (Poezia “Ti je jeta ime”).

2.

Por nuk është vetëm kjo tematika e poezive të Ermirës. E lindur pikërisht në datën, kur të gjithë shprehim ndjenjat pastra dhe të çiltëra të dashurisë ndaj nënave e motrave tona, vërtet ajo gëzon për këtë përputhmëri, por dhe është mjaft e pikëlluar. Sepse, ka vite që asaj i mungon kjo dashuri, nga humbja përgjithnjë e nënës së paharruar. Plagën e hapur në zemrën e saj, ajo është përpjekur ta “shërojë” sadopak, duke i thurur vargje shpirti dhe me mirënjohjeje të pakufishme. Këto ndjenja i ka shprehur bukur edhe në gjashtë strofat e poezisë “Mesazh, për jetë e lumturi-Triptik për Nënën, në kujtimin e saj të përjetshëm”. Ndër të tjerat, ajo shprehet: “Çdo ditë e nisi me lotë në sy,/ çdo ditë i njomi faqet me lotë,/ çdo ditë e ndiej mungesën tënde,/ çdo ditë lutem vetëm për ty”. Më tej vijon: “Rrotull botës do t’i bie, që të shoh me sy,/ e shoh si na rritet dashuria për ty”. E, në mëndje përherë i rrinë fjalët-mesash të fundit, nga nëna kurrë e harruar: “Jetën e lumtur, me zemër ta uroj!”

Ndjenja të tilla përjeton Ermira edhe për njerëz të shquar të Kombit tonë. Në organe të ndryshme shtypi, në Kosovë, Shqipëri e në Internet, por dhe në një përmbledhje me poezi të autorëve të ndryshëm, është krijimi i saj i bukur, kushtuar kujtimit të këngëtares së madhe, Vaçe Zela. Në pesë strofa të poezisë “Zëri, që jehon në shekuj” dhe “që Atdheut ia shton krenarinë”, sikur e bashkon mendimin e të gjithëve, për përjetësinë e saj: “Këngën ngriti në majë të vlerave,/ se vlera ishte vëtë,/ zëri i saj shpërthen qiellin,/ legjendë mbetet përjetë!” Sigurisht, kanë patur të drejtë, kur disa lexues janë shprehur për këtë poezi të frymëzuar, ndër të cilat janë: Xheladin Mjeku, Remzi Bajraktari, Delo Isufi Seraj etj.

3.

Ermira ka lindur më 8 mars 1983, në Vushtri të Kosovës.
Pas
mbarimit aty Gjimnazit “Eqrem Çabej”, vazhdoi studimet për histori, në Universitetin e Prishtinës. Gjatë tërë atyre viteve ishte aktive ne jetën letrare, duke shkruar e paraqitur krijimet e veta në klube të tillë dhe në emisione të ndryshme kulturore të radiove lokale. Sidomos në kohët e fundit, krahas punëve dhe detyrave tjera, është kthyer me përkushtim ndaj veprimtarisë krijuese. Këtë gjë e shohim me poezitë e publikuara në gazeta e revista të ndryshme dhe në rrjete sociale, që merren me veprimtarinë krijuese letrare. Të tillë mund të përmendim: “Nacional”, “Bota Press” e “Dituria”(Suedi), “Metafora”(Prishtinë), “Ora shqiptare”, “Klubi i shkrimtarëve shqiptarë në botë”, por dhe në “Drita”, “Poezia ime”, “Zemra shqiptare” (Oxford)etj.

Sigurisht, një vëllim poetik, për të cilin folëm më lart, nuk është shumë, por kur ai na “paralajmëron” për një udhë të gjatë në krijimtarinë e një autoreje, siç është edhe Ermira R.Jusufi, na bën optimist. Prandaj kemi detyrimin miqësor t’i urojmë asaj që të mos ndalet asnjëherë dhe, gjithnjë e më mirë, ta shtojë sasinë e botimeve dhe ta përsosë më tej mjeshtërinë e vargut poetik. Populli e shprehë bukur këtë gjë: “Dita e mirë, duket që në mëngjes”. Urojmë që të jetë kështu edhe për këtë krijuese të re!

…Kur i kisha përfunduar së shkruari këto radhë, pashë se Ermira, përveç mesazheve të mëparshme, na kishte bërë në Facebook një “përshëndetje” tjetër, të bukur dhe të sinqertë, nga vendlindja e saj. Ajo publikonte aty poezinë e frymëzuar, kushtuar vizitës së parë në kryeqytetin tonë, me titullin “Ishte ëndërr, Tirana…”. Duke e falënderuar përzemërsisht atë, po shënoj këtu vetëm vargjet e një strofe: “Kur shkela në dheun tend, / bota më erdhi në pëllëmbë dore./Takova shumë miq e njerëz të mirë ,/jetës sime iu shtua edhe një fitore”.

Tiranë, 10 prill 2014

 

Murat Gecaj: ZËRI I KRIJUESVE SHQIPTARË, NË MALIN E ZI

ZËRI I KRIJUESVE SHQIPTARË, NË MALIN E ZI

(Veprimtari përuruese, në Bibliotekën Kombëtare)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Tashmë, është e njohur se Bashkësia Shqiptare në Republikën e Malit të Zi është mjaft aktive dhe zhvillon një jetë të pasur e të gjallë arsimore, kulturore e shkencore etj., duke ruajtur e zhvilluar më tej traditat atdhetare e liridashëse, si dhe në fushat, që përmendëm më lart. Janë të shumtë shkrimtarët e poetët, studiuesit e publicistët, të cilët gjurmojnë e mbledhin pasuritë shpirtërore të popullit tonë. Me përkushtim e pasion, ata ulen e shkruajnë tema studimore dhe i paraqesin në veprimtari të ndryshme, ato i publikojnë në gazeta e revista që kanë çelur, por dhe në libra të veçantë.

Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria...

Edhe nëqoftëse na kërkohet një gjë e tillë këtu, është e pamundur t’i përmendim të gjithë këta autorë, por as drejtuesit e gazetave e revistave të Bashkësisë Shqiptare të asaj treve. Megjithatë, ishte rast i veçantë dhe, ndoshta, shumë i rrallë, që disa prej tyre erdhën sot në kryeqytetin tonë. Nismëtarë ishin Biblioteka Kombëtare e Tiranës, Akademia e Arteve dhe Shkencave të Shqipërisë (ASHASH), në bashkëpunim me Bashkimin e Krijuesve Shqiptarë në Malin e Zi. Pra, me këtë rast, u organizua një veprimtari përuruese, për revistat dhe botimet kulturore-shkencore, të shqiptarëve në Malin e Zi.

Në sallën e leksioneve të Bibliotekës Kombëtare ishin të pranishëm: shkrimtarë, poetë e publicistë, mësues veteranë, studiues e botues dhe bibliotekare, nga organizatat shoqërore dhe fusha të ndyshme të jetës, në kryeqytet e në Shqipëri, nga media e shkruar dhe ajo elektronike e të ftuar tjerë.

Fjalën e hapjes e mbajti drejtori i Bibliotekës Kombëtare, Prof. A.Plasari. Ai ua uroi mirëserdhjen botuesve shqiptarë, nga Mali i Zi dhe nënvizoi se veprimtari të tilla, me bashkëkombësit tanë, i shërbejnë afrimit tonë të mëtejshëm, shpirtëror e kulturor. Pastaj foli kryetari i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Shqipërisë, prof.M.Spiro. Me interes u ndoq përshëndetja e dr.Gani Karamangës, në emër të Bashkimit të Krijuesve Shqiptarë, në trevat e Malit të Zi dhe e prof. E.Lafes, në emër të organizatorëve të kësaj veprimtarie përuruese.

Pastaj, të pranishmit patën kënaqësinë të dëgjonin për punët e bëra dhe historikun e revistave, që publikohen nga krijuesit shqiptarë atje. Kështu, për redaksinë e revistës “Buzuku”, foli dr.Simë Dobreci; për Qendrën Kulturore të Ulqinit dhe revistën “Lemba”, dr. Nail Draga dhe për bibliotekën e këtij qyteti, Ardita Rama. Në vazhdim, të pranishmit ndoqën informacionin e paraqitur nga Ali Salaj, për “Art-Klubin” në Ulqin e gazetën “Koha javore” dhe Gazmend Çitaku, për revistën “Dija”, organ i krijuesve shqiptarë në Malin e Zi. Në pamundësi ardhjeje, u lexuan të dhënat e dërguara nga Nikë Gashaj, kryeredaktor i revistës së njohur kulturore, shkencore e shoqërore,“Malësia”.

Pjesëmarrësit në këtë veprimtari mbresëlënëse vizituan një ekspozitë, që ishte çelur në mjediset e Bibliotekës Kombëtare, me revista e botime tjera të autorëve shqiptarë, të cilët punojnë dhe jetojnë në Malin e Zi ose e kanë origjinën nga ato vise.

Mendimi i përgjithshëm ishte se kjo veprimtari e parë, që u organizua në Tiranë, është mirë të pasohet me të tjera, në të ardhmen dhe në mënyrë të ndërsjelltë. Është e udhës që edhe organet e larta shtetërore përgjegjëse t’i vlerësojnë më shumë ato, jo si në rastin e sotëm. Në këtë mënyrë, do t’i shërbejmë më mirë edhe njohjes nga afër të krijuesve e botuesve tanë, që jetojnë, punojnë e botojnë jashtë kufinjëve të Republikës së Shqipërisë. Sigurisht, me bashkimin tonë shpirtëror, arsimor e kulturor etj., do të arrijmë në integrimin e plotë të shqiptarëve, në Europën e Bashkuar.

 


Faqe 6 nga 63

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 25 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1315017
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

EKSPOZITË  E BUKUR PIKTURE,  NGA  MINELLA  TANELLARI

(Në Muzun Historik Kombëtar, 15-20 nëntor 2011)

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues –Tiranë

 

Nga e majta: Minella e Murati, para një pikture me pamje nga Përmeti

(Tiranë, 19 nëntor 2011)

1.

Në prag të festave të  Nëntorit 2011, në kryeqytetin tonë zhvillohen veprimtari kulturore e artistike, si shfaqje të ndryshme, përurime librash, fotoekspozita etj. Njëra nga këto veprimtari mbresëlenëse ishte edhe ekspozita e pikturës, nga Minella Tanellari (më 15-20 nëntor 2011), hapur në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar. Pas përurimit të saj, ku morën pjesë  piktorë e skulptorë, punonjës të  kulturës, artit e arsimit, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., ekspozitën e kanë vizituar njerëz të profesioneve të ndryshme, ndër ta edhe mësues e pedagogë, nxënës e studentë të shkollave të kryeqytetit.

Dëshmi e vizitave të kryera në këtë eskspozitë pikture, janë edhe mbresat e lëna me shkrim, në “Librin e përshtypjeve”. Duke e shfletuar atë, më tërhoqën vëmendjen mendimet e shprehura nga dy veta. I pari, ka shkruar pikërisht sot: “I nderuar koleg! Vizitova me kënaqësi ekspozitën tuaj dhe ndieva kënaqësi shpirtërore për frymën, që i përshkon punimet tuaja.  Si piktor dhe skenograf dhe anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve e Artistëve, tanimë mësues i artit figurativ, e ndiej për detyrë t’u përgëzoj për numrin e madh të punimeve dhe larminë e temave, si dhe mbi të gjitha, për nivelin realist të këtyre veprave. Ju uroj me zemër suksese të metejshme! Me respekt: Artur Zurbo, Tiranë, 19 nëntor 2011”.

 

Dy piktura, në ekspozitë (Nga: M.Tanellari)

Ndërsa  dy ditë më parë, një vizitor tjetër është shprehur: “I dashur Minella! Rrofsh dhe të ndrtittë dora për ta bërë penelin pishtar, që të na ngrohë zemrën dhe të na e mbajë mendjen e ndezur e të zgjuar, për të krijuar gjithnjë vepra të bukura e të dashura për popullin tonë, që na lindi, na rriti dhe na mësoi për të bërë punë të mira, për sot dhe për brezat që vinë! Me respekt: Rrapo Këlliçi”.

Pa u ndalur posaçërisht  në punimet e shumta e të bukura të kësaj ekspozite edhe pse nuk jam i kësaj fushe, më bëri përshtypje jo vetëm sasia e punimeve, por dhe brendia e tyre. Autorin Minela Tanellari, duke qenë për disa vjet emigrant në Greqi, vertet e ka tërhequr jeta  qytetare e atij shteti fqinj, por kryesorja janë punimet e shumta e të frymëzuara të tij, të cilat ikushtohen me dashuri, mall e art vendlindjes së tij, Përmetit, si dhe qyteteve e krahinave të tjera të Shqipërisë. Kështu, në peisazhet e tij paraqiten bukuritë e rralla të qyteteve tanë, si Përmet, Gjirokastër, Tepelenë, Berat, Vlorë e Shkodër apo të Leskovikut, Vithkuqit  e Divjakës. Ndërsa në punimet me tematikë natyrën tonë të mrekullueshme, bien në sy male, si Nemërçka e lumenj, si Vjosa e Drino dhe fusha të pamata e të bleruara, plot lulëzim. Me ngjyra të bukura janë paraqitur edhe të gjitha stinët e vitit në vendin tonë.

Ky autor na tregoi se, në këtë ekspozitë, u vendosën  64 punime kavaleti, të gjinisë së peisazhit e kompozime dhe 30 piktura murale, kryesisht nga Athina. Individualiteti e relizmi i këtyre punimeve  është i shprehur dukshëm edhe në 5 portrete mjfat shprehëse e të arrira. Këto janë ato, që ai ua ka kushtuar me dashuri gjyshi e artisti, mbesës e nipit apo  një nëne skraparlleshë, që unë do ta quaja “sokoleshë”,  e cila të rrëmben me vështrimin e saj fisnik. Kështu mund të përmendja edhe disa detaje të punimeve me pamje nga qytetet shqiptare, për të cilët ai e ka shprehur edhe mallin e pashuar të mërgimtarit.

2.

Për ta njohur shkurt lexuesin me këtë autor, shënoj këtu se Minella ka lindur  në Përmet, më 14 dhjetor 1943, ku kaloi fëmijërinë dhe u arsimua. Në vazhdim, i kreu studimet për pikturë, nën kujdesin e veçantë pedagogëve Nexhmedin Zajmi e Guri Madhi etj. Duke dëshmuar afirminin e tij në fushën e pikturës, në vitet 1964-1990, mori pjesë në të gjitha ekspozitat dhe konkurset kombëtare, të organizuara në Shqipëri.  Në vitin 1975, është pranuar anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve. Një ngjarje e shënuar për të ishte hapja, më 1986, e eskpozitës së parë vetjake me piktura, në Pallatin e Madh të Kulturës në kryeqytet. Ekspozita të tilla çeli, më 1989, përsëri në Tiranë dhe në qytetet: Përmet, Sarandë, Gjirokastër e Berat.

Më 2 shkurt 1990, piktori Minella Tanellari emigroi në Athinë-Greqi. Atje punoi piktor  pavarur dhe bashkëpunoi me studio të njohura arkitekture e restaurimi.  Një vit më pas, realizoi skenografinë e një drame, me aktoren e njohur greke, Irini Papas, e cila u shfaq në qytetet italiane: Romë, Napoli, Milano, Torino e Bolonjë. Në vitin 2008, hapi një ekspozitë pikture në Galerinë e Fondacionit Amerikan “Porta” dhe në  tetor 2009  përfaqësoi artistët e Shqipërisë, në Festivalin Botëror të Arteve Pamore, organizuar nga UNESCO, në Pire-Athinë, ku u nderua me çmimin e parë. Ndërsa në vijim, në dhjetor të atij viti, çeli ekspozitën vetjake  në Galerinë “International Action Art Pire”, në Athinë.  Pas gjithë kësaj veprimtarie mjaft të frytshme e të vlerësuar, në gusht 2010, ai u rikthye në Shqipëri  dhe u vendos në Tiranë, ku vijon të punojë si artist i lirë.

Por gjithnjë  piktori i talentuar M.Tanellari mendonte e dëshironte, që punimet e tij të shumta dhe të bukura t’i bënte të njohura edhe para popullit artdashës të kryeqytetit Tiranë, gjë që ia arriti me hapjen e  kësaj ekspozite të tij të këtyre ditëve.

Për veprimtarinë e gjerë dhe të çmuar, në fushën e pikturës, Minella Tanellari është dekoruar me Urëdhërin “Naim Frashëri” të Klasit të Parë. Por, njekohësisht, ai ka merituar nderimin dhe vlerësimin e kolegëave artistë dhe të njerëzve, që e çmojnë e vlerësojnë artin e pikturës, gjë e cila u vërejt qartë këto ditë, gjatë vizitave në ekspozitën, për të cilën folëm më lart. Prandaj  i urojmë atij nga zemra: shëndet të plotë, jetëgjatësi me krijmtari të bollshem e cilësore dhe lumturi familjare!

Tiranë, 19 nëntor 2011