Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Sokol Demaku: Këto ditë kemi në dorë librin më të ri të tertin më radhë të së resë tropojane Valbona Haklaj

 

Sokol Demaku

 

Këto ditë kemi në dorë librin më të ri të tertin më radhë të së resë tropojane Valbona Haklaj

 

 

”SHTËPIA PA DYER” E VALBONA HAKLAJ

 

 

Proza gojore është shumë e zhvilluar në letërsinë shqipe. Ajo paraqitet në forma të ndryshme, e një nga ato forma më të përhapura tek ne është përralla, që është një tregim me plotë fantazi dhe elementet dhe subjekti janë ëndërrimet dhe mendimet njerëzore në formë alegorie. Ato nisën nga një trillim i plotë e që mban kurdoherë lidhje me probleme, me situata, me mmendime filozofike, morale, shoqërore, etike e estetiket ë jetës së njerëzve. Këto janë të përhapura në tërë botën dhe janë po ashtu të pëlqyera në tërë botën si për vlerat filozofike njashtu edhe për vlerat didaktiko mësimore.

Përrallat shqiptare shquajnë për larmin e fantazisë së tyre dhe për thurje inetersante të subjekteve të tyre. Fantastika në përrallt tona është shumë e madhe dhe zë vend dominant në to. Përmes saj krijohet një simbolikë e pasurë që flet në alegori për mësimet shoqërore dhe moralen ë shoqërin njerëzore. E pikërisht këtu qëndron vlera filozofike e përrallës.

Gjinia më e përhapurë dhe më e lexuar, e kënduar tek shqiptarët është përralla popullore shqiptare.

Edhe tropojanja Valbona Haklaj e këndoi përallën shqiptare më një sens të vecant në librin e saj të radhës pas asaj me poezi ”Etja e ëndrrës” dhe librit të saj të dytë më përralla për fëmijë ”Dhelpra pa bisht”, pra tani na vjen me librin e saj të tretë ku në te ngërthehen 32 përralla me motive dhe karaktere të ndryshme, të cilat më plotë, trillime, magji dhe qasje të ndryshme të ngjarjeve na sjellin në kujtesë të mirën dhe të keqën që është prezente tek një mori njerëzish edhe në ditët e sotme bashkëkohore.

Fabula e përrallave është shumë e qartë, e thejshtë për ta kuptua lexuesi.

Duhet të them se Valbona na vjen si një vazhduese e traditës së Kutelit më rrefime të përpunuara mirë dhe bukur e më një ligjërim të natyrshëm dhe të sistemuar me kujdes e që e bënë librin të lexohet më shumë vemenedje dhe kujdes nga lexuesi. Mbështeturë në këtë themi se ky libër zgjon kurreshtjen e lexuesit, e pasuron imagjinatën dhe ajo cka është më shumë rëndësi dhe ndoshta për mendimin tim më kruesorja ndihmon lexuesit të këndell sinqeritetin njerëzor, të zgjon ndërgjegjen kolektive tek njerëzit.

Sepse këtu përmes përrallave autorja na jep gjykime për jetën, për të ardhmen, lumturinë, për të mirën, për të keqën, për të bukurën dhe atë të shëmtuarën, për aspiratat famkëqia të njerëzve, ëndërrat e parealaizuara të njërëzve me mendje të prishurë.

Por ma thotë mendja se vizioni i përgjithshëm që në të vërtetë buron nga përlla në këtë përmbledhje për jetën në përgjithësi është i plotë dhe shumë optimist, sepse cdo herë këtu do shofim se triumfon jeriu me ato përpjekjet e tij mbinjerëzore dhe ato sakrifica të cilat e përcjellin në jetë si e kemi këtu rastin tek ”Djali i vogël”, ”Kucedra”, e përalla të tjera. Êshtë inetersant se njeriu duke qenë cdo herë i ndershëm, edhe pse në jetë do ketë një fat ndoshta gadi targjik, ia arrin më në fund lumturisë së tij si e kemi rastin tek përralla ”Djali gjarpër”, oset ek e ”Bukrua e dheut” që na del si simbol lumturie.

E them me plotë gojën se ky vizion optimist në njëren anë edhe realist në përrallat e këtij libri e ka burimin tek karakteri i fortë i folklorit tonë popullor, ku me shekuj ka shprehurë solidaritetin dhe qëndrushmerinë e popullit përballë të këqiave, përballë problemeve dhe vështirësive nga më të ndryshmet në jetë që i kanë dalë përpara në jetë.

Gryksia, pangopshmeria, e disa individëve që edhe sot është shumë aktuale dhe prezente në jetëne tyre të përditshme na vin në shprehje edhe në librin e Valbona Hykajt dhe na pasqyrojnë për mrekulli këto veti dhe shprehje mjaft negative dhe të damshme shoqërore si tek përrallat ”Balona dhe vajza e mbretit” pastaj ”Dy vëllezërit dhe Qeli” ose gryksia e cila edhe sot prek shtresat shoqërore në cdo cep të botës dhe shkatrron jetë e familje e na paraqitet për mrekulli në përrallën me titull ”Divat dhe tri m mbulesat e arta”

Pra janë këto 32 përralla të përpunuara dhe prezentuara për mrekulli në këtë libër të Valbona Hykaj me redaktor Jaho Margjeka dhe recenzent Prof.asoc.dr Adem Jakllari, ia vlenë që njeriu ti lexoje e rilexoj se kanë një vlerë të madhe shpirtërore dhe filozofike për ditët e sotme në të cilat jetojmë.

Përralla më rolin e saj psikologjik, historik dhe kulturor që ka në shoqëri si shprehje e këtyre procese shoqërore që përmendem në shumë përalla nga ky libër mendoj se është e vecantë dhe e bënë përrallën të llojit specifik brenda llojit të prozës gojore. Por ajo cka është më kryesore mendoj unë përralla shqiptare këtu ruan larmin e fantazisë të subjekteve, ku roli i fatnazisë këtu është shumë domethënës, sepse përmes fantazisë përpunohet subjekti i saj artistikisht por edhe në aspektin filozofik ku realiteti përmes simbolikës dhe alegorive fletë shumë dhe jep mësime shoqërore, estetike, etike për jetën tek individi e sidomos në ditët e sotme që është më se e nevojshme kjo.

E pikrisht vlera e saj filozofike është më e rëndësishme sepse përmes saj jepen gjykime për jetën, për lumturinë, për të mirën të keqën, gryksinë, për të bukurëne tër shmetuarën, për ëndërrat e parealizuara aspirata e njerëzve në përgjithësi.

 

 

 


 

Nga Arqile Gjata:

Nga Arqile Gjata

ALUSH AVDULI DHE FJALA E TIJ “SERJOZE”

Alush Avduli me filozofinë e tij të mendimit është një kafshatë që nuk e kapërdin dot, është teh brisku që e “gjakos” fjalën me bukurinë dhe përsosmërinë e saj.

librin e tij me Esse “Përkëthimi i Heshtjes” zhytesh në një “lëng” të çuditshëm mendimesh, që janë thënie të artikuluara në mënyrë të njëpasnjëshme, janë shprehje postulate si referenca poetike të qëmtuara nga mendimi poetik dhe estetik i njerzëve të mençur, mendimtarëve, estetëve ndër shekuj. E gjithë kjo ngrehinë e bukur e vëllimit me esse është një Aksiomë estetike-filozofike me temë dhe subjekt “Përkëthimi i Heshtjes”...Janë afërsisht 20-të aksioma të tilla!

Tek Ese-ja, Sa Serjoz janë “Serjozët”, autori përballet me një dukuri, problematikë, jo si fenomen i shkëputur në kohë dhe hapsirë, por këto të vërteta vazhdimisht i kemi midis nesh në jetë! Por, më tepër janë ekzistente në jetën krijuese.

Të jesh i NATYRSHËM, apo “SERJOZ”?...Kjo është sot e gjithmonë një kërkesë, një domosdoshmëri për të ecur me sukses në krijimtarin letrare.Unë...bashkohem tërsisht me mendimin e shkrimtarit dhe estetit Alushi Avduli, kur thotë:

-Në se në një roman shumë të mirë artistikisht të një autori(që ende janë të rallë)do ta krahasojmë me një qytet modern, me urbanistikë bshkëkohore, sipas shijeve të autorit, problem më shqetësues do të jetë me mbeturinat; ç’do të bëhet me ato?!!...Kur shëtisim me kënaqësi nëpër poezi të një autoreje që vërtetë të ngopin me jetë, me entusiazëm, dashuri e fantazi!...themi se kjo autore është pete! Kështu besoj se, vërtetë libri i atij poeti nuk do shkoj për riciklim mbeturinash.

Duke u shprehur serjozisht, dua të pyes gjithë ata që shkruajnë(në prozë, apo poezi...

-Pas disa vitesh...çfar do u ngelet nga krijimtaria e tyre, pasardhësve ç’far do u lënë!? Me gjithë këtë mal mbeturinash që hidhen në tregun e shkrimeve çdo të bëhet, pasi po i mer frymën letërsisë!?

Ç’mund të na thonë botuesit dhe dhjetra Shtëpi Botuese që punojnë vetëm për tu pasuruar...?

Tashmë, dihet realisht se nuk ka kurfarë kufizimi a regullsie rreth kritereve për të botuar një libër...mjafton t’u paguash shumën në euro dhe libri bëhet(prodhohet) si simite furxhiu!?

Është për të ardhur keq, për të vajtuar, se si këta botues nuk kanë dëshirë të bëjnë asnjë qëmtim mes shumë e shumë kërkesave që u vijnë nga librashkrues të shumtë. Por ka dhe më keq...!

Redaktorë(të ashtuquajtur) po luajnë rolin e sekserve.Sidomos një dukuri e till duket qart tek krijuesit e rinjë, ku(sekseri redaktor) bën tri-katër faqe parathenie që të lë pamend...Pasi e lexon vëllimin me vargje të shkruara, ndjen neveri për “redaktor” të till!

Dua të pyes..sa serjoz dhe sa të sinqert janë redaktorët dhe botuesit(sigurisht, nuk janë të gjithë mjeran)!?

 

Ibrahim Hajdarmataj: UDHËTIM, ME “DJALIN E TIGRIN”, NË ZOGAJ E GJAKOVË…

UDHËTIM, ME “DJALIN E TIGRIN”, NË ZOGAJ E GJAKOVË…

Nga: Ibrahim Hajdarmataj


Nga e djathta: I.Hajdarmataj, V.Kona e M.Gecaj

1.

Po bisedoja me kolegët dhe miqtë e mi, Viron Kona e Murat Gecaj, shkrimtarë, publicistë e studiues të njohur. Ndër temat më të dashura për ta janë dhe ato për mbresat e përshtypjet e tyre, nga vizitat në Mbretërinë e Suedisë. Tashmë, kanë publikuar jo vetëm shkrime të bukur e mbresëlënës nga ato vizita të paharruara, por dhe libra të veçantë. Sigurisht, ata janë me mjaft vlera për t’i njohur lexuesit shqiptarë me jetën e atij vendi mik skandinav.

Në vazhdim, së bashku, ne u ndalëm edhe në një fakt interesant. Jo shumë kohë më parë, erdhi në Tiranë arsimtari, shkrimtari e publicisti i njohur, Sokol Demaku. Ai ka vite që jeton në qytetin Boras të Suedisë, por dhe është nismëtar i lidhjeve të ngushta shqiptare-suedeze. Kësaj here, kishte me vete 1.000 kopje të librit-përrallë për fëmijë, që e ka shqipëruar vetë, me autor shkrimtarin suedez, Lars Westman, “Djali dhe Tigri”. Nuk do të ndalem këtu për fillimin e punës së dhurimit të këtij libri, në disa shkolla të Tiranës e Durrësit, por dhe të Tetovës, pasi është dhënë njoftim më pare, për këtë gjë. Por do të tregoj se si u bëra dhe unë bashkëpuntor në plotësimin e kësaj nisme, me vlera të veçanta.


Ballina e parë e librit, nga shkrimtari suedez, Lars Westman…

2.

Pasi mora me vete disa kopje të librit “Djali dhe Tigri”, së pari, shkova në Gjimnazin “Hoxhë Zogu” të fshatit Zogaj, në Malësinë e Gjakovës (Tropojë). Aty më priti me dashamirësi drejtori, Bujar Hajdarmataj, i cili e shprehu falënderimin e tij, si për Sokol Demakun dhe autorin, Lars Westman. Pastaj, me këtë nismë u njohën edhe mësueset e gjuhës e letërsisë shqipe, Bukurie e Ajshe Hajdarmataj. Ato u shprehën: “Ky libër i ri, nga Suedia e largët, do ta pasurojë më tej bibliotekën e shkollës sonë. Sigurisht, pas leximit, me përmbajtjen e tij do të njihen nxënësit tanë, me të cilët do të organzojmë edhe diskutime të lira”.

Kur po largohesha, në emër të kolektivit mësues-nxënës të këtij Gjimnazi, Bujari më dorëzoi nga një “Mirënjohje”, si për përkthyesin dhe autorin e librit. Në njërën, shkruhen këto fjalë: “Falënderojmë prof.Sokol Demakun, shkrimtar, gazetar dhe përkthyes, që na dhuroi për bibliotekën e shkollës sonë librin me titull “Djali dhe Tigri”, të autorit Lars Westman.Gjithashtu, këtij shkrimtari të mirënjohur suedez i urojmë krijimtari të suksesshme!”

3.

Meqenëse fshati Zogaj ndodhet vetëm 9 km larg Gjakovës, me librin në fjalë, u ndodha edhe shkollën e mesme të ulët, “Mazllum Këpuska”. Aty më priti drejtori, Islam Juniku. Ai më tregoi se edhe shkrimtarë të tjerë i kanë dhuruar libra bibliotekës së tyre. Duke shprehur falënderimin e tij për këtë dhuratë, ai përgatiti e më dorëzoi “Mirënjohje”, si për përkthyesin e autorin e librit. Në të shkruhet: “Shkolla e Mesme e Ulët “Mazllum Këpuska”-Gjakovë, jep këtë “Mirënjohje”, për shkrimtarin, gazetarin e përkthyesin Sokol Demaku: Për dhjetë libra të dhuruar, bibliotekës së shkollës sonë, “Djali dhe Tigri”, nga auroti suedez Lars Westman.-Drejtori: Islam Juniku”.


“Mirënjohje”, për librat e dhuruar…

Këto ndjenja miqësore dhe shprehje mirënjohjeje, i gjeta edhe në Bibliotekën Ndërkomunale të Gjakovës, qytet me tradita të njohura: atdhetare, arsimore e kulturore. Pasi biseduam për nismën e dhurimit të këtyre librave, drejtori i këtij institucioni, Engjëll I.Berisha ma dorëzoi “Falënderimin”, me dëshirën që ai t’u jepet, si dhuruesit të librit e autorit. Ja, çfarë shkruhet aty: “Dhuratë shumë e çmuar dhe e qëlluar, për pasurimin e fondit bibliotekar. Falënderimi vjen nga lexuesi dhe nga institucioni, duke ruajtur bashkëpunimin me krijues, posaçërisht me vepra me interes për lexuesit besnikë. Pasurimi i fondit librar është një motiv më tepër për punëtorët bibliotekarë. Ndërsa, kur vjen nga autori, është një nder më tepër. Ky libër është shumë i veçantë për pasurimin e bibliotekës sonë”.

…Jam i bindur se lexuesi i këtyre radhëve do të më mirëkuptojë, pra kur në mbyllje po shënoj se ky udhëtim i imi, si në Zogaj e Gjakovë, ishte shumë i veçantë e mbresëlënës për mua. Prandaj dhe këtë detyrë miqësore e kreva me kënaqësi. Siç dihet nga të gjithë, kur shpërndan libra, ndihmon sadopak në misionin e dhuruesve të tyre për t’i pajisur të tjerët, me dituri dhe njohuri të reja për jetën.

1 gusht 2014

 

Promovohet libri më i ri i autores Sadije Aliti

Promovohet libri më i ri i autores Sadije Aliti


“DRITË DASHURIE” me peozi në gjuhën rumune

Poezitë e poetes tetovare Sadije Aliti tani më janë edhe në gjuhën rumune në vëllimin peotik “DRITË DASHURIE” të botuar në Bukuresht të Rumunisë.

Promovimi i këtij libri u bë në Tetovë me pirjen e kafesë së mëngjesit me autoren dhe gazetarët. Përkthimi i poezive në gjuhën rumune është bërë nga atdhetari dhe shkrimtari Baki Ymeri nga Shipkovica e Tetovës që jeton dhe vepron në Bukuresht. Poeti dhe publicisti Rami Kamberi theksoi: ”Poezitë e këtij libri emërojnë vetë konceptin e dashurisë si një gjografi e madhe ku flitet edhe për dashurinë jetike, dashurinë ndaj njerëzve, dashurinë në kuptimësinë e saj të plotë”.


Autorja e librit Sadije Aliti, theksoi:”Titulli i librit ka një simbolikë, një domethënie të vecantë, ka një kuptimësi, një qartësi, që lidhet edhe me dashurinë edhe me dritën, me një qartësi e përcjellje të një mesazhi dashurie, dashuria është mbi të gjitha, dashuria mbijeton gjithcka”.

Ky botim është dy gjuhësh, shqip-rumunisht , ndërsa në përpunimin e kopertinës ndihmuan, Mirushe Asani-Shaqiri dhe piktori nga Prishtina Remzi Limani.

Libri është mirëpritur nga lexuesi rumun dhe kritika e shtypi rumun e kanë vlerësuar lartë poezinë e Sadije Alitit.

 

Murat Gecaj: RESHIDA ÇOBA: NGA KALIFORNIA, PËRURON LIBRIN E PARË NË ATDHE…

RESHIDA ÇOBA: NGA KALIFORNIA, PËRURON LIBRIN E PARË NË ATDHE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Tiranë, 12 qershor 2014


1.

Tashmë është e ditur, sidomos për autorët e krijimeve letrare, në poezi dhe në prozë, se prurimi i librit të parë mbetet një ndër ngjarjet më të shënuara e më të bukura të jetës. Këtë ndiesi përjetoi edhe poetja Reshida Çoba, korçare dhe me banim në Los Angeles të Kalifornisë (SHBA). Atë nuk e pengoi largësia e madhe nga vendlindja, që t’i tubonte krijimet e zgjdheura poetike të saj dhe t’i bënte gati për një libër. Pak kohë më parë, ajo erdhi në Tiranë e u paraqit në Shtëpinë Botuese “Dudaj”, me të cilën nisi procedurën e lvëllimit poetik, me titullin domethënës, “Unë, gruaja R”. Meqenëse kishte disa ditë që ishte “zhdukur”, i dërgova një mesazh. Ajo m’u përgigj menjëherë dhe me këto fjalë të sinqerta:” Pëshëndetje, z.Murat! E di që kam “humbur”, por kam qenë plot nxitime…Më shumë kam ndenjur në Korçë e Tushemisht. Sot ka qenë dita, kur e dorëzova librin për botim, në shtypshkronjë. Kështu, më duket se jam njeri tjetër, pa atë stres, netët pa gjumë! Pra, tani mund të takohemi për një kafe…Tiranë, 21 maj 2014”.

Nuk do të flas gjatë për takimin dhe bisedën tonë, që sigurisht ishin prapë për librine saj të parë, por dhe për disa libra të mi, që ia dhurova Reshides, me nënshkrim. Ndërsa dëshiroj të tregoj se këto ditë ajo më dërgoi, po përmes Internetit, njoftimin e gëzueshëm se vëllimi i saj me poezi kishte dalë nga shtypi. Ai do të përurohej më datën 12 qershor 2014, në librarinë “Tirana Times” (jo larg nga shkolla 9-vjeçare “Edith Durham” e kryeqytetit).

Në vendin dhe orën e caktuar, siç dëshirojnë të shprehen disa, u ndodha në mjediset e asaj librarie, e cila gjallonte nga të ftuarit, muzika etj. Kam marrë pjesë në shumë ngjarje të tilla dhe në vende të ndryshme. Por ishte hera e parë që shkoja në një përurim, i cili organizohej pranë ndonjë librarie. Sigurisht, kjo kishte kureshtjen time, ndoshta dhe të kolegëve e miqëve tjerë pjesëmarrës, që ishin ftuar nga autorja dhe ta ndante gëzimin, bashkë me ta.


Ballina e parë e librit të ri…

2.

Pasi zumë vendet në sallën e bukur të librarisë, që përmenda më lart, fjalën e mori Arlinda Dudaj. Ajo nënvizoi se është ngjarje e veçantë për shtëpinë e tyre botuese, që paraqesin para poetëve, shkrimtarëve e artistëve dhe familjarëve të poetes Reshida Çoba, vëllimin e parë poetik të saj. Më tej, për përmbajtjen dhe veçoritë kryesore të 50 poezive dhe vargjeve hajku, në 33 faqe, foli më imtësisht redaktori, prof. Nasho Jorgaqi. Ndër të tjera, ai tha se është mjaft pozitive që prurjet në letërsinë e sotme, nga bota e madhe femërore, po shtohen dita-ditës, si me numrin dhe cilësinë e krijmtarisë. Ndërmjet tyre, vjen tani edhe Reshida, e cila dallohet për individualitetin krijues, me zë të veçantë e original etj. Në këtë linjë foli edhe poeti Petrit Ruka, i cili e ka shkruar hyrjen e këtij libri të ri. Aty, janë edhe këto radhë: “Vetëm sinqeritete të tilla, kaq shkundëlluese në vargjet e një gruaje, mund të shtien në shpirt drithërima kënaqësish estetike…Në librin e saj të parë ka më shumë se ç’duhet prova për ta brohoritur, pa pikë droje dhe për t’i thënë:-Mirë se erdhe, Reshida, në këtë mundim të bukur shpirti për të kënduar!”

Me interes u ndoqën nga të paranishmit mendimet e paraqitura para tyre nga prof.dr. Klara Kodra, krijuesit e njohur Kozeta Zavalani e Agim Bajrami, artistja Aurela Gaçe e Vasilika Shehaj.

Në fund të këtij takimi, që u shoqëruan me recitime të poezive të kësaj autoreje, si nga Agim Xheka etj., me filmime dhe me tingujt melodiozë të një violine, mjaft e emocionuar, e nderuar dhe e vlerësuar, si nga folësit e gjithë pjesëmarrësit, Reshida Çoba i falënderoi përzemërsisht të gjithë ata. Veçanërisht, shprehu mirënjohjen për dy vajzat e saj, Edën e Valbonën, të cilat tashmë janë të rritura dhe ua ka kushtuar këtë libër. Pastaj, në koktejin e përbashkët, përveç bisedave të këndshme e fotografimeve me ta, ajo ua dhuroi të ftuarëve, me nënshkrim, librin e saj.

Sigurisht, ky shkrim mund të shoqërohej edhe me një koment më të zgjeruar rreth përmbajtjes dhe vlerave kryesore të librit të poetes Reshida Çoba, “Unë, gruaja R.”, gjë që ia vlen dhe mund të bëhet, në një rast tjetër. Sidoqoftë, atë e përshëndesim, e përgëzojmë dhe i urojmë çdo të mirë në jetë e udhë të mbarë në krijimtarinë poetike, burim i shpirtit të saj të butë dhe dashamirës.

 


Faqe 10 nga 70

Newsflash

Bahtir Latifi

NË GÖTEBORG TË SUEDISË PËRFUNDOI TURNIRI NDËRKOMBËTAR I FUTBOLLIT PËR TË RINJ

Ekipi i futbollit “Karanba” nga Brazili me të rinjët të moshës 18 vjeçar fituan medaljen e Arit në këtë vit në lojën Ndërkombëtare në “Gothia Cup” në Suedi. Viti 2011 është një vit që theu rekord në turnirin e futbollit që filloj nga e hëna, e që vazhdoj deri të shtunën në Heden dhe Ullevi të Göteburg. Të gjitha ekipet me të rijnë kishin arritur në këtë qytet nga shumë vende të Botës. Një turnir tashmë i njohur edhe për Kosovën dhe Shqipërinë qysh e sa vjet me radhë ku edhe fëmijët nga këto dy shtete janë pjesëmarrës në këtë turnir Ndërkombëtar.

Lexo ma...