Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Novruz Abilekaj: Një krijuese potenciale me stil ndryshe.

Një krijuese potenciale me stil ndryshe.

(për prozën e Dhurata Lezos)

Të nderuar miq,

Përfitoj nga ky bashkëbisedim midis krijuesish e dashamirësish që të shfaq disa mendime për prozën e Dhurata Lezos.

Prej fillimit po theksoj:

Nuk e mora fjalën vetëm për të lëvduar por edhe për të gjykuar një krijuese ponteciale në shpirtin e së cilës, në botëjetimet e saj fjala e fryma artistike zinin vendin e parë por u braktisën një ditë “dhunërisht” sa që lypet “burrëri” Uliksi për t’u rikthyer në mbretërinë që i përkiste dhe i përket.

Më poshtë vjen “pretenca” ime:

Sapo rashë në kontakt me një grusht tregimesh të autores, u riktheva mendërisht mbi ç'kisha lexuar. Arshivova vlera artistike të mirëfillta dhe u ndjeva mirë që isha unë në kontakt me të tillë krijimtari. Pas ndjesisë së parë, u kujtova që po lexoja letërsi të pabotuar dhe u trishtova. U trishtova si lexues, si dashamirës i letërsisë.

Shkrova: Tregimet e tua mjaft të mira kanë merituar dalje në jetë por paskan rënë në "thonjtë" e një "krimineleje pa pagesë", i ka përthithur honi i mospërfilljes së asaj që i gatoi në "mitrën" prej krijueseje, e cila i la të ngrijnë në akullin e viteve.

Pata një brengë se mos ky qëndrim i gjatë në ngrirje i atyre krijesave simpatike, i atij guximi artistik që di të fusë në mengenenë e sarkazmës edhe shenjtërinë e dashurisë e të çastit të lumtur, nuk do të mund të rivijë aq i freskët në rikthimin e Dhuratës-tregimtare.

Mallkuar qoftë ky merak i imi.

Ama, këtu zë fill “akuza”.

Për ta zbutur a shmangur virtuozitetin e “prokurorit”, mora angazhimin për t’i publikuar herë pas here në faqet e internetit dhe ndihmova në këtë përmbledhje që kemi në dorë me shpresë se do i priste mirë lexuesi, posaçërisht lexuesi i kualifikuar, ai lexues që di të lexojë përtej kopertinës dhe midis rreshtave.

***

Krijimtari e ngritur mbi paradoksin

... Jam e lumtur si njeriu që nuk dashuron... shkruan Dhurata

Ky paradoks përshkon tërë filozofinë krijuese të shumicës së tregimeve në këtë përmbledhje. Duke medituar rreth këtyre pak fjalëve, pandërgjegjshëm lë fluturimin dhe zbret para meje vargu lapidar i cili ka fole në zemrën e çdo shqipfolësi pas adoleshencës. “... dashuria ... do na hidhërojë”

Ju e dini si edhe unë se penalizimi i dashurisë, duke e shenjtëruar, shfaqet kaq shpesh në truallin njerëzor saqë ka plagosur shpirtin e Homerit, Eskilit, Shekspirit, Tolstoit, Floberit, të mijëra poetëve, rapsodëve, bejtexhinjve, të dashuruarave dhe të dashuruarve në të katër anët e rruzullit. Lumturia e Helenës së Trojës, Klitemnestrës, Romeos dhe Zhuljetës, Ana Kareninës, Zonjës Bovari ... ishte lumturi kalimtare, e ngritur mbi kolonat e përkohshme të dashurisë dhe, thuajse përherë, e mbytur në limeret e tragjikes. Gëzimet e jetës, në se kështu është lumturia, u dorëzohen atyre që nuk dashuruan, që as rrezikuan të dashurojnë, të cilët edhe u harruan pa ikur nga kjo jetë.

Digjen dëshirat nëpër netët vetmitare

Lexoj tek “Varrosja e lumturisë”:

Dashurisë ... i kam pronësuar vetëm periudhën e parë, atë të shikimeve pa një fjalë në mes. Si një zjarr i vockël digjeshin dëshirat e mia të topitura nëpër natën vetmitare aq sa s`qe zor të më treteshin një ditë ndër duar.

Pastaj u binda, mbase ashtu kotazi, se ëndrrat ishin mashtruese me plot kuptimin e vërtetë të fjalës, se në jetë dashuria s`ishte kurrë aq e përsosur, pa gabime brutale, të pafalshme e pendimsjellëse

Jeni të vëmendshëm? Po përsëris togfjalësha që të gjykoni në ç’lartësi qëndron tregimtarja kur nënvizon:

Periudha e parë e dashurisë,

dëshira që treteshin në duar,

ëndrrat ishin mashtruese,

në jetë dashuria s’ishte kurrë aq e përsosur ...

Duke përqendruar vështrimin mbi këto, konstaton se nuk bëhet fjalë për fillime jo, bëhet fjalë për pjekuri artistike të hershme.

Gjithsesi, të braktisur.

Prozë ndryshe

Proza e Dhuratës të nxit ta lexosh ndryshe, ose të rilexosh paragrafin që sapo e tejkalove.

Lëvizjet e jashtme janë si të paqena. Vetëm fjala lëviz nën timonin e një mendimi filozofik befasues, që askush nuk mendon se do ta gjejë tek e panjohura e letrave, tek krijuesja që nuk u ka rënë kurrë kambanave të promovimeve.

Mënyra e të shkruarit e vë lexuesin në kërkim të mendimit të autores dhe e udhëheq në meditim filozofik. Fare pak i intereson ngjarja e cila "maskohet" pas aforizmave për kuptimin dhe moskuptimin e jetës.

Autorja qëmton pemën e dashurisë deri në ngjyrën e gjetheve të skajshme. Aty zbulon vitalitetin e rrënjëve. Pse vyshken gjethet edhe pa ardhur vjeshta?! Diçka nuk shkon mirë atje, thellë, në rrënjët e padukshme. Prandaj njeriu gërmon shpirtin të zbulojë rrënjët e dashurisë, shëndetin e tyre. Mundim i vajtur dëm. Nuk diagnostifikon dot. Lumturia varroset pa diagnozë.

Prandaj, Lezo preferon ta rrethojë rrëfimin me filozofinë e kotësisë dhe pasigurisë për hapin tjetër të jetës. Gjithkund ka

ironi deri në satirë. Ironi për vrapimin shekullor të njeriut drejt dashurisë e lumturisë së pagjetur.

Këtë e arrin duke vënë shenja dalluese tek fundi i mjaft marrëdhënieve dashurore:

Shpesh fati ynë ndodhej në dorën e tjetrit dhe mjaftonte mospërfillja apo qoftë edhe interesimi i shtirë … për të dyfishuar fatkeqësinë.

Po a s`është dashuria, tamam, a s`qe dashuria një zhgënjim, një vjedhje lirie e qetësie, drite e rehatie, një qerre e përmortshme formë njerëzore, një dhomë e lakuriqtë që pret e pret të mbushet disi e që, sidoqoftë, i qëndronte prishjes shthurëse (edhe mohimit!) si flokë të lyrshëm, si net kujtimi e pendimi, si parajsë e gjërave të harruara. E pra, a s`është dhe ka qenë gjithmonë dashuria një gënjeshtër e egër dhe enigmatike, shtyrëse dhe tërheqëse si magnet, fuqimisht e shekullisht kërkuese…?

***

Po personazhet, do të pyesë lexuesi.

Personazhet të përmbytur në dashuri ama nuk i nënshtrohen asaj

Përse?

Janë të paktën dy personazhe qendror në çdo tregim të cilët shoqërohen nga kalimtarë; qofshin këta soditës, intrigues, shpërfillës, depërtues ndaj të çarave të të dahurisë së partnerëve apo, hije të papërfillshme.

Gjatë leximit jam bindur se brenda këtyre dy portreteve të secilit tregim (në shumicën e tyre) përfshihen çifte të pafundme të dashuruarish që nuk e mbyllin me kapak floriri dashurinë midis tyre sepse ... egoizmi, krenaria, dinjiteti, pavarësia e mendimit, synimi profesional, pra, tërësia e personalitetit nuk i nënshtrohet dot trysnisë që përcjell personaliteti i partnerit i cili ngulmon dhe vë parësore po atë mur ndarës, po ato cilësi të karakterit të tij.

Mbetet vetëm malli i përzier me dhimbje.

...Shikoje një njeri që dikur e kishe hyjnizuar dhe s`ndjeje gjë më. E shumta, vetëm malli i përzier me dhimbje për kohët që kishin ikur (Takim pas vitesh).

... A mund të betoheshe për dashuri të përjetshme në një botë kur çdo gjë qe e përkohshme, kur mbaronte së ekzistuari njeri, qoftë edhe në mendjen e tjetri. Pastaj, ai tjetri, për një grimë kohe, vazhdonte të shpresonte ... me një shpresë të turbullt (Atje ku mban trupi)

Personazhe të ngjashëm me të përditshmen takojmë tek “Takim pas vitesh”, “Dashuri në xham”, “Djali pa emër”, “Buzëqeshja”, “30 vjet lumturi”. Në tërësi, personazhet udhëtojnë mbi jetën e tyre si snobë, të pavëmendshëm për botën jashtë tyre, polumbarë të vetvetes. Kështu në pjesën dërrmuese të 18 tregimeve. Kështu e shohim të jetë në bashkëkohësinë tonë.

***

Dua të besoj. Besoj. Do të besoj se:

Në krijimtarinë e ardhme, autorja do di të shmang disa shfaqje të monotonisë gjatë rrëfimit, do di të shmanget nga mania e krijimit të fjalëve dhe togfjalëshave krahinorë që i lejohen personazhit, tipizimit ama jo ndërhyrjeve të krijuesit, do di të jetë më e afërt me lexuesin e mesëm.

***

Shumë njerëz në këtë botë e çajnë xhunglën e jetës me ha-ha-ha! Dhurata e merr më seriozisht dhe frikërisht. Duhet pakëz mendjelehtësi. Duhet cazë papërgjegjësi. Duhet njëz "le të dalë ku të dalë" që t'i afrohesh dy-tre-pesë hapa lumturisë. Pa e arritur përfundimisht sepse atëherë do biem prapë në seriozitet cfilitës. Le ta lëmë lumturinë të jetë fluturë që joshet e lodron gëzueshëm rreth një çasti-dritë. Le ta lëmë lumturinë të jetë zog që e harbon rrezja e parë e ditës.

A do u hap dritaren Dhurata këtyre “le të-ve” të mia? Po lexuesi?

Kam siguri se këto përgjigje do vijnë pas leximit të librit.

Lexim të këndshëm!

Faleminderit!

Novruz Abilekaj

Athinë, 01 shkurt 2014

 

DOLI NGA SHTYPI NË SHQIP LIBRI”DJALI DHE TIGRI” I AUTORIT SUEDEZ LARS WESTMAN

DOLI NGA SHTYPI NË SHQIP LIBRI”DJALI DHE TIGRI” I AUTORIT SUEDEZ LARS WESTMAN

Në kuadër të redaksisë së botimeve të revistës Dituria këto ditë doli nga shtypi libiri ”Djali dhe Tigri” i autorit suedez Lars Westman në përkthim të shkrimtarit dhe publicistit Sokol Demaku.

Libri është redaktua nga Viron Kona, me recenzet Dr. Rovena Vata, Ismet Hasani dhe Mr. Kadrije Meniqi, si dhe nënë përkujdesjen editoriale të Mr.fil Sadulla Zendeli Daja, e me përkujdesje në shtyp të shtypëshkronjës nga Tirana Westprint.

Libri ka gjithësejt 145 faqe dhe është shypurë në 1000 egzemptar e do të shpërndahet falas për nxënësit e shkollave fillore në Republikën e Kosoves, në Republikën e Shqipëri dhe diasporë.


Faleminderit Lars!

Lexuesit e vegjël shqiptarë e kanë njohur letërsinë suedeze veçanërisht nëpërmjet librave të nobelistes Selma Lagerlof dhe të magjishmes Astrid Lindgren. Ashtu si fëmijët në Skandinavi dhe në botë, ata e kanë lexuar me ëndje “Udhëtimin e mrekullueshëm të Nils Olgerssonit” dhe “Pipi Çorapegjatën”, kurse tani, kanë në dorë një tjetër libër të mrekullueshëm nga letërsia suedeze, “Djali dhe Tigri” të shkrimtarit të njohur Lars Westman.

Që në fillim të këtij shkrimi, dëshiroj të them se shkrimtari suedez, na ka dhuruar një libër me vlerën e një margaritari vezullues. Me penën e tij të artë, ai na rrëfen me një stil tërheqës dhe gjuhë të figurshme, aventurat e Djalit që e donte aq shumë macen e tij, Tigrin, saqë, për tre muaj resht, pa u lodhur dhe pa u tërhequr nga vështirësitë, e kërkoi atë deri në skajet më të largëta të atdheut, Suedisë së bukur. Në çdo faqe, libri mban të ndezur zjarrin e kureshtjes për të mësuar fatin e Djalit dhe të Tigrit dhe, krahas emocionit dhe kënaqësisë së madhe, na jep artistikisht mësime të vlefshme për gjeografinë dhe historinë e Suedisë, na nxit shpirtin e guximit dhe të vendosmërisë, për të njohur edhe më mirë botën e njerëzve dhe të kafshëve. Tregimet, shfaqin episode, ngjarje, aventura, dialogë, batuta, fjalë të urta të mrekullueshme pa fund, të cilat ushqejnë pareshtur flakët e dëshirës për ta lexuar me pasion çdo rresht, paragraf dhe faqe të librit. “Djali dhe Tigri”, nis me arratisjen e papritur të Tigrit, shqetësimin dhe vendosmërinë e djalit për ta kërkuar dhe për ta gjetur doemos atë. Njerëzit që ai takon, thuajse të gjithë e këshillojnë Djalin që të kthehet në shtëpi, por ai nuk mund të kthehet, ai nuk mund ta braktisë dhe ta lërë në mëshirë të fatit Tigrin, mikun e tij të dashur.

Episodet vijojnë si sekuenca filmike: biseda me parashikuesen e fatit, episodi, se si Djali, përtë siguruar ushqimin e ditës bëhet fotograf, dialogu i këndshëm me urithin, i cili ndihet keq sepse nuk ka krahë që të fluturojë së bashku me shpendët dhe, në pamundësi, ëndërron të hapë një tunel të gjatë të nëndheshëm deri në Lapland, tregimi për salmonin madh, që ndonëse me plagë në trup, priti natën me hënë që të kërcente fluturimthi në ujëvarë dhe të shkonte doemos në vendlindjen e tij, tregimi për shitësin shëtitës, për macet e egra, shtegtimin e zogjve drejt Afrikës, takimi i Djalit me vajzën që donte të shkonte në Paris, përshkrimi i aventurave të Vjedullës, tregim për djemtë që mblidhnin kanoçe, për vajzën refugjate në kambanore, tregimi që na mëson se dhelpra dhe kusarët janë e njëjta gjë, tregimi për jetën e samve dhe të drerëve në Veri të Suedisë...

Duket sikur autori ngjyen penën e tij në ngjyrat e mahnitshme të aurorave polare dhe përhapë nuancat e tyre të freskëta nëpër faqet e librit, duke na treguar se bota është e madhe, se jeta është e bukur kur i jep vlerë dhe kuptim, se mirësia dhe dashuria njerëzore duhet të triumfojnë mbi gjithçka, se është gjithnjë në rrugë të mbarë dhe nuk gabon kurrë, ai që ecën në rrugën e së vërtetës, se e drejta për të jetuar është e drejtë e çdo gjallese të rruzullit tokësor...

Njëri tregim më i interesant se tjetri, njëri më tërheqës se tjetri, një bukuri e pafund fabulash, përshkrimesh, shprehjesh me hijeshi artistike pasqyrohen në faqet e këtij libri të magjishëm, që e ka sjellë në gjuhën shqipe me përkthimin e tij poeti, shkrimtari dhe gazetari i njohur Sokol Demaku.

Në libër përshkruhet Suedia, mjediset dhe peizazhet e saj magjepse, qytetet, krahinat, bregdeti, ishujt, klima dhe natyra e këtij vendi të mrekullueshëm. Përshkruhen, skaliten dhe portretizohen njerëzit, personazhet e librit, që të mbeten në mendje për karakterin e pa përsëritshëm, zakonet, bisedat, fjalët që përdorin, mendimet që shfaqin, humori, të veçantat e secilit. Përshkruhet llojshmëria e kafshëve dhe e shpendëve, jeta e tyre, respekti, kujdesi dhe dashuria e suedezëve për çdo gjallesë të rruzullit tokësor.

Duke lexuar të 140 faqet e këtij libri, kuptojmë se jemi bërë më të ditur, më të pasur shpirtërisht, më të vendosur në qëllimet tona për të mësuar dhe për të përballuar jetën dhe vështirësitë e saj, për të dashur më shumë atdheun dhe njerëzit, për të respektuar lirinë dhe mendimin përparimtar, por jemi bërë edhe më të ndjeshëm ndaj natyrës, drurëve dhe pemëve, kafshëve dhe shpendëve. Ndërkohë që, mendimet dhe përjetimet tona, imagjinata dhe frymëzimi ynë, kanë fituar hapësira dhe dimensione të reja. Shkrimtari na ka vënë në mendime, ka nxitur tek ne përfytyrime për gjëra që nuk i dinin përpara se të lexonin këtë libër, ka bërë që t’u tregojmë me padurim shokëve dhe miqve se çfarë libri të rrallë kemi lexuar dhe, pastaj, bashkërisht, të përpiqemi të vëmë në skena të improvizuara teatri, episode, ngjarje, rrëfenja të këtij libri.

E përshëndes kolegun suedez për librin e bukur, edukativ, tërheqës dhe mbresëlënës që na ka dhuruar. Kam ndjerë shumë gjatë leximit të librit, kam përjetuar emocione të bukura dhe befasuese, jam përfshirë në valë respekti dhe dashurie për jetën dhe njerëzit e guximshëm, këmbëngulës në arritjen e qëllimeve që i vënë vetes. E falënderojë nga zemra dhe e urojë shkrimtarin suedez për krijime të tjera të bukura, që na pasurojnë dhe na zbukurojnë mendimin, fantazinë, imagjinatën dhe jetën tonë.

Faleminderit Lars Westman!

Viron Kona,

 

Fetah Bahtiri: DASHURIA DHE ATDHETARIZMI I NJË ÇIFTI TË BEKUAR

DASHURIA DHE ATDHETARIZMI I NJË ÇIFTI TË BEKUAR

(Vilhelme Vranari Haxhiraj, Bashkë në dashur dhe atdhtari, Botim i dytë, Bukuresht, 2013)


Fetah Bahtiri

Para disa javësh, me rastin e Krishtlindjeve dhe në vigjilje të Vitit të ri 2014, doli një dritë botimi i dytë i një libri shumë interesant me titullin simbolik e shumë domethënës: ”Bashkë në dashuri dhe atdhetari” (Kushtuar Aurelia dhe Ajvaz Vokës nga Shipkovica e Tetovës). Autore e librit është shkrimtarja dhe publicistja e njohur nga Shqipëria, Vilhelme Vranari Haxhiraj. Libri është i formatit 14 X 20,5 me lidhje të butë, ndërsa sponsor i ribotimit është legjenda e gjallë e kulturës shqiptare në Suedi, Sadulla Zendeli Daja. Ballinën e ka me ngjyra, sikur edhe shumë foto që ndodhen në brendi, gjë që e rrit vlerën teknike dhe estetike të veprës, por edhe efektin e perceptimit të së vërtetës dhe realitetit që paraqitet në te. Në libër ndodhen afër 90 fotografi dhe dokumente origjinale të skanuara, të cilat më së miri e tregojnë atë që autorja ka dëshiruar ta paraqesë në këtë vepër vlerash të vjetra, impresionuse dhe interesante. Për këtë arsye dhe për shkak të mënyrës së shtruarjes së matetrialit, libri është një lloj dokumentari me elemente biografike për një çift me taban të shëndoshë, por edhe për kontributin e tij në fushë të dashurisë ndaj kombit dhe atdheut.


Vepra respektive është interesante sepse në te paraqiten ngjarje, rrethana dhe veprimtari të individëve në një kohë të kaluar ku protagonistë

janë dy persona të dashuruar si burrë e grua, por edhe si dy luftëtarë të devotshëm në fushën magjike të veprimtarisë patriotike për çështjen shqiptare. Tema e librit që karshi dashurisë, brum kryesor e ka adhedashurinë, shtrohet e sqarohet aq bukur, aq rrjedhshëm dhe aq bindshëm, sa që atë që e merr në dorë këtë libër e bën ta lexojë me një frymë, pa u lodhur dhe pa e ndërprerrë lekturimin e tij. Autorja që e ka strukturuar librin në gjashtë kapituj, dëshmohet edhe si njohëse e mirë e gjeografisë dhe historisë së ambientit nga e ka prejardhjen Ajvaz Voka, i cili, për shkak të shtypjes sociale, politike dhe presioneve të pushtetit sllav të asaj kohe, ishte shpërngulur në Rumani më 1928, ku pas 4 vitesh (1932), ishte takuar me fatin e tij jetësor: Aurelia Graur. Këta dy të rinj u njohën, u dashuruan, u bashkuan dhe filluan jetën e përbashkët, por edhe veprimtarinë atdhetare për çështjen shqiptare në kohën e Asdrenit dhe rilindësve tanë të panumërt në Bukuresht. Mua më duket shumë ineresante veprimtaria e zonjës Aurelia Graur, një rumune e cila porsa u martua me shqiptarin e Sharrit – Ajvaz Vokën, me mish e shpirt iu përkushtua çështjes shqiptare.

Kjo zonjë tashmë e ndjerë, që në vitin 1932 kishte qëndisur në një pëlhurë artizanati kushtrimin ”Rroft Shqipnija e na nimoft Perëndija!”. Nuk mund të ekzistojë argument më i fortë se ky qëndrim i saj që vërteton se ajo qysh atëherë, nga bashkëshorti si saj ishte pajisur me njohuri të mjaftueshme për shqiptarët, për Shqipërinë dhe Kosovën. Prandaj, sikur që e donte Ajvazin, e donte jo vetëm Shqipërinë dhe Kosovën, por edhe Shipkovicën. Këtë dashuri të madhe të saj e argumenton edhe fakti se kur burri i saj vendosi të kthehet në vendlindje (1941), edhe ajo ishte kthyer bashkë me te, në një fshat të Malësisë së Sharrit, në Shipkovicë. Atje ku Aurealia kishte vazhduar një jetë të zakonshme, por e angazhuar me gjithë shpirt t`u ndihmojë femrave tjera në atë ambient, për emancipimin e tyre. Prandaj, ata që e njohën, e patën pagëzuar ”Nëna Tereze e Shipkovicës”. Nuk është vetëm veprimtaria e saj që bëri të quhet kështu. Ajo u lind në vitin kur u lind Gonxhe Bojaxhiu (1910), dhe vdiq në të njëjtin vit kur vdiq Nëna Tereze (1997). Edhe burri i saj u lind 500 vjet pas lindjes së Gjergj Kastriotit (1905), dhe jetoi aq sa jetoi edhe Skënderbeu, 63 vjet (1968)! Bashkëpërkime interesante, apo jo!

Unë në vitin 2011 kam shkruar një roman me titullin ”Rrugëtimi i Dashurisë”. Moto e këtij romani është: ”Dashuria mes një gruaje dhe një burri është dhuratë e Perëndisë. Ajo nuk ka rregulla dhe nuk njeh kufij”. Në veprën ”Bashkë në dashuri dhe atdhetari” shkohet edhe më larg. Dashuria është ajo që Aurelian e nxit të jepet me mish e me shpirt në shërbim të atdhedashurisë për atdheun e të zgjedhurit të saj. Autorja në libër sqaron edhe faktin se Aurelia Voka ka qenë e ndikuar edhe nga princesha me origjinë shqiptare, Elena Gjika, e njohur me pseudonimin Dora d´Istria dhe veprimtaria e saj. Por, unë gjithnjë mendoj se Aurelian e ka joshur me dashuri ndaj shqiptarëve i shoqi, Ajvazi, i cili në Bukuresht kishte zhvilluar një veprimtari aktive në bashkëveprim me figurat më të njiohura të kohës. Madje, në libër sqarohet se si atëherë Bukureshti ishte një koloni shumë e rëndësishme shqiptare. Aty kishin jetuar dhe jetonin e vepronin figurat më të rëndësishme të kohës, sepse në atë ambient lindi projekti i shpalljes së pavarësisë në Vlorë më 1912. Aty lindi edhe hymni unë kombëtar. Aty u veprua me mish e me shpirt për interesat vitale të kombit shqiptar.

Ajvaz Voka aty pati rastin të njohë Asdrenin, Mitrush Kutelin, Ibrahim temon, Lasgush Poradecin, Petro Janurën, Aleko Vançin, Gjergj Bubanin e veteranë të tjerë. Ajvaz Voka në mënyrë direkte apo indirekte u ishte bashkangjitur këtyre veprimtarëve dhe atdhetarëve të shquar. Derisa jetonte dhe vepronte në Bukuresht, edhepse merrej me tregti të imtë si ëmbëltor, ai merrej edhe me shkrime gazetareske. Kemi aty artikullin në gjuhën rumune kushtuar shqiptarëve dhe Shqipërisë me titullin ”Populli Shqiptar dhe rendi i ri europian” (Curentul, maj 1941). Këto fakte të njohura historikisht sqarohen mjaft bindshëm edhe në këtë libër. Por, autorja gjenezën e përcaktimit patriotik të këtij çifti e gjen në rradhë të parë në ambientin e Shipkovicës së Ajvaz Vokës. Lexojmë të dhëna interesante gjeografike, historike dhe toponomastike për këtë fshat malor me një biografi të bujshme në zemër të Sharrit. E gjejmë faktin se kjo trevë shqiptare gjithmonë ka qenë dhe ka mbetur vendlindje e atdhetarizmit. Lexojmë të dhëna bindëse për fisnikërinë, bujarinë, miqësinë, atdhetarinë, atdhedashurinë dhe besnikërinë e shipkovicasve gjatë historisë. Madje, autorja këtë Malësi e quan ”Kërthizë e shqiptarizmit”.

Në libër e hasim edhe një fakt tejet interesant. Shihet dhe argumentohet me shumë fakte të shkruara, dokumente dhe të dhëna të tjera, se virtytet që i përmendëm pak më parë lidhur me Ajvaz Vokën, konstatojmë se këto i ka trashëguar edhe pasardhësi i tij, Baki Ymeri i cili jeton dhe vepron në Bukuresht. Autorja këto të dhëna i sqaron në mënyrë të plotë dhe bindëse, me foto të shumta, me dokumente dhe me biseda në formë intervistash e letërkëmbimesh. Në libër i shohim faktet se sot Baki Ymeri është personalitet i shquar dhe i dalluar i atdhedashurisë shqiptare në Rumani. Sipas atyre që e kanë njohur apo lexuar, ai është ”Oksigjen i diasporës shqiptare, Një zjarr i shenjtë për zemrat shqiptare, Një jetë e shkrirë në funksion të kulturës kombëtare, Simbol frymëzimi dhe admirimi, Krenari e mërgatës sonë në botë, Drita e Dardanisë në Bukuresht”. Dhe jo vetëm kaq! Baki Ymeri, trashëgimtari i Ajvaz dhe Aurelia Vokës, i persekutuar dhe i ndjekur politikisht në ish Jugosllavinë komuniste, është kryeredaktor i revistave ”Shqiptari” dhe ”Kosova”, autor i shumë veprave letrare, i antologjive të krijuesve shqiptarë, përkthyes i përsosur nga rumanishtja në gjuhën shqipe dhe anasjelltas, dhe mbi të gjitha një ambasador i vërtetë i kulturës sonë në Rumani dhe Evropë.

Nuk mund ta përfundoj këtë recension pa theksuar se shumë fotografi e dokumente që ndodhen në këtë libër me 150 faqe, janë një thesarr i mirëfilltë kombëtar. Është thënë shumë herë se një fotografi e mirë flet më shumë se njëmijë fjalë. Kjo thënie konfirmohet edhe nga begatia që ofron Vilhelme Vranari Haxhiraj në kuadrin e librit të saj ”Bashkë në dashuri dhe atdhetari”. Unë rekomandoj që secili lexues i cili është i interesuar për të lexuar libra që zgjojnë kureshtjen ta kenë këtë libër në bibliotekën e vet. Ju garantoj se Jua dërgon falas Bakiu sipas porosive, ngase tryezën e ka plot. Duke e shfletuar këtë vepër, njeriu mëson për shumë gjëra impresionuese, për një varg rrethanash e raportesh interesante, por në të njëjtën kohë e pasuron dhe fisnikëron shpirtin e vet, në rradhë të parë me dashuri ndaj familjes, kombit dhe atdheut.

 

Murat Gecaj: PËRUROHET VEPRA E AKADEMIKUT ALFRED UÇI, “ESTETIKA MIGJENIANE”

PËRUROHET VEPRA E AKADEMIKUT ALFRED UÇI, “ESTETIKA MIGJENIANE”

Nga: Prof. Murat Gecaj, publicist e studiues-Tiranë


Autori A.Uçi, duke nënshkruar libra për pjesëmarrësit

Në sallën kryesore “Aleks Buda”, të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, u organizua përurimi i veprës së re të Akademikut Alfred Uçi, “Estetika migjeniane”, botuar me rastin e 100-vjetorit të lindjes dhe 75-vjetorit të ndarjes nga jeta të Poetit tonë Kombëtar, Millosh Gjergj Nikolla, “Mësues i Popullit” e “Nderi i Kombit”. Ishin të pranishëm akademikë e profesorë, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, shkrimtarë, studiues e botues, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj.

Tubimin e rastit e hapi punonjësi i kësaj Akademie, prof .dr. Et’em Lika, i cili e përshëndeti dhe e përgazoi autorin e këtij botimi, që shënon një ngjarje të rendësishme për kulturën tonë kombëtare. Përmbajtjen dhe tërë filozofinë e tij, sikur e ka përmbledhur vetë Migjeni ynë, me fjalët: “Mendimet e mia nuk janë mendimet e një njeriu, që është i kënaqun me jetën, por janë mendimet e një njeriu që vuan. Unë vuej për gjithë sëmundjet e kësaj bote”.

I pari e mori fjalën autori, prof .Alfred Uçi-Akademik, i cili e shpjegoi shkurt, para të të ftuarëve, punën e bërë dhe kujdesin e treguar, që kjo vepër, me 12 kapituj e mbi 600 faqe, të vinte sa më shpejt në duart e lexuesve, gjë që e kishte patur kurdoherë një merak mjaft të madh. Ajo pason librat e tij, të botuar jo shumë kohë më parë, për “Mësuesin e Popullit” dhe “Nderin e Kombit”, Petro Nini Luarasi, të cilin e paraqiti edhe në qytetet Shkup, Prishtinë, Ulqin e Pogradec dhe librin panoramik, në gjuhën italiane, për udhën e Shqipërisë, gjatë historisë së saj 100-vjeçare.


Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria

Në fjalën e tij, prof. Josif Papagjoni nënvizoi filozofinë migjeniane dhe, ashtu siç e analizon autori në këtë libër, Migjeni hodhi dritë mbi plagët e shoqërisë së kohës. Po kështu, në mjaft krijime të tij pasqyrohen mitifistifikimi e grotesku etj. Prof Zyhdi Dervishi theksoi dukurinë e analizuar të artit kompleks migjenian dhe të shkollës migjeniane në letërsinë shqipe, duke e cilësuar librin e prof . Uçit më të kompletuarin dhe më të thellin, deri më tani, në të gjitha studimet tona, për të. Në vazhdim të mendimeve të shprehura nga kolegët, prof.Bashkim Kuçuku foli për kalimin nga fusha e estetikës, në historiografinë letrare, për “çarjen” e mirëfilltë, që solli Migjeni në letërsinë shqipe. Autori ka bërë një analizë të plotë e bindëse historike-letrare të veprës së Migjenit, duke evidentuar identitetin e veçantë të saj. Prof.Përparim Kabo, sociolog, u ndal gjatë te mendimi i shprehur edhe në këtë vepër të prof. A.Uçit, e cila është një korpus enciklopedik, se Migjeni ishte një reformator i madh në letërsinë shqipe. Mendimet e tyre , rreth këtij libri, i shprehën para pjesëmarrësve edhe studiuesi Behar Gjoka e publicisti Erion Kristo.

Në mbyllje të këtij përurimi, Akademiku Alfred Uçi i falënderoi përzemërsisht, si folësit e gjithë të pranishmit dhe u shpreh se, me gjithë moshën e tij, përsëri do ta vazhdojë punën e përkushtuar për studime dhe botime të reja. Ai bëri fotografi të përbashkëta me ata dhe nënshkroi disa libra, që morën pjesëmarrësit e kësaj veprimtarie të bukur e mbresëlënëse.

Tiranë, 17 janar 2014

 

Kadri Tarelli: Përurimi libri. “Një shekull në udhën e dijes”. Autor Bajram Gashi

Përurim libri

Durrës më 15. 12. 2013

NJË FESTË E RRALLË NË SHËNAVLASH. DURRËS

Përurimi libri. “Një shekull në udhën e dijes”. Autor Bajram Gashi


Para dy ditësh, në shkollën e bashkuar “Besnik Hidri” në Shënavlash të Durrësit, u përurua libri i Bajram Gashit: “Një shekull në udhën e dijes”, (Histori e shkollës Shënavlash). Nxënësit, prindërit dhe mësuesit krijuan një mjedis të bukur festiv. Në këtë veprimtari kaq të veçantë për fshatin dhe për shkollën, bashkë me ish mësuesit e hershëm, tashmë në pension dhe ish nxënësit, një pjesë e tyre të moshuar dhe zbardhur nga thinjat, të pranishëm ishin edhe familjarë e trashëgimtarë të mësuesve dhe nxënësve, të cilët kanë punuar dhe mësuar në këtë shkollë shumë vite më parë. Përurimi i librit, u bë shkas për t’u shndëruar në takim brezash, një ngjarje e panjohur dhe e paprovuar më parë në jetën e shkollës dhe të fshatit. Këtë festë e nderuan me pjesëmarrjen, përfaqësuesi i DAR z Anesti Shuka, ish drejtori i DAR z. Vaso Papaj, ish drejtori i QKF z. Naim Kërçuku, etj. Kësaj “Dasme”, lezetin ia shtoi ardhja e miqëve nga Kosova: Agim Haxhiu drejtor i arsimit në komunën e Istogut, Sadik Bicaj drejtor i shkollës “Hysni Zajmi” Vrellë, Zeqir Mehmetaj drejtori i “Radio-Fontana”, në Istog dhe Nuredin Imeraj, zyrtar i shkollës “Ndre Mjeda” Rakosh.

Ishte drejtoria dhe kolektivi i shkollës, që organizuan këtë veprimatri kaq të madhe, në nderim të autorit të librit, z. Bajram Gashi, i cili para pak vitesh ka qënë vetë drejtori i kësaj shkolle. Pas një vizite në muzeun e porsa mbaruar të shkollës, në mungesë të një salle të madhe, të gjithë këta “dasmorë” u mblodhën në një lokal aty pranë.

Të parit që i takoi të përshëndesë pjesëmarrësit ishte Ismet Laçi, drejtori aktual i shkollës, i cili është edhe personazh i këtij libri modest. Me fjalë të ngrohta dhe të sinqerta, ai vlerësoi punën e madhe plot mundim të autorit, për krijimin e këtij libri që përjetëson punën dhe përpjekjet e brezave të mësuesve, të cilët gjatë një shekulli, si misionarë të dijes, shërbyen në përhapjen dhe zhvillimin e arsimit dhe të shkollës shqipe. Nuk u ndal në përmbajtje, por tek vlerat shpirtërore, arsimore dhe njerëzore. Drejtori e shikon librin si pasuri për shkollën, e më së shumti si një dokument, ku cilido mësues mund të mbështet në realizimin e punës dhe veprimtarive edukative me nxënësit. Ai theksoi: “Çdo arritje në ecurinë dhe cilësinë e shkllës e ka një fillim, madje ka edhe një themel mbi të cilin mbështetet, këtë mesazh e përcjellin kapitujt e këtij libri, ndaj kjo duhet të ngulitet e të zerë vend në mendjet dhe ndërgjegjen e mësuesit, për t’u përcjellë më pas te çdo nxënës, prind e banor i fshatit”.

Më pas Bajram Gashi, autori i librit, me shumë modesti falënderoi të gjithë ata që e ndihmuan në realizimin e ëndrrës së tij, për të nxjerrë në dritë punën e kolegëve mësues dhe drejtues të kësaj shkolle. Nuk zuri në gojë mundimet dhe sakrificat të disa viteve punë, për ta përmbushur fjalën e dhënë dhe amanetin e pathënë. Cilido nga të pranishmit kur dëgjon autorin, që rrëfen kaq qetë e natyrshëm, vetiu shtyhet të gjykojë e vlerësojë atë që ai përpiqet ta lerë në heshtje. Dashamirët shkojnë edhe më tej, se mundimet veniten pas një qëllimi të përmbushur. Vetëm fitorja shkëlqen pikërisht në ditën më të lumtur të një intelektuali idealist. Në fund të fundit, ku dallohen guximtarët dhe qëndrestarët, veçse në punën e nisur dhe veprën e bitisur.

Vaso Papaj, duke vlerësuar autorin, për të cilin ka bërë edhe një shkrim, theksoi se libri i tij është një shembull i mirë për t’u ndjekur nga të gjitha shkollat e qarkut të Durrësit, pasi me keqardhje mund të thuhet se janë të rralla ato që kanë një historik, aq sa mund të numërohen dy a tre të tilla.

Në fjalën e tij z. Agim Haxhiu u ndal: Eshtë nder për mua dhe shokët e mi që kemi ardhur posaçërisht nga Kosova, për të marrë pjesë në përurimin e këtij libri historik, që përbën një pasuri për shkollën dhe arsimin, pasi përjetëson veprën e mësuesve atdhetarë, të cilët gjatë një shekulli nuk reshëtn së dhëni dije dhe atdhedashuri. Ata janë heronj në veprën dhe modestinë e tyre, ndaj meritojnë përmendore. Edhe ky libër, në një farë mënyre është përmendore për ta, pasi kështu ata do të kujtohen në breza. Vështirë e kini pasur ju, por akoma më shumë ne në Kosovën e pushtuar gjatë një shekulli. Mundim dhe sakrifica të patreguara, shpesh herë edhe me jetë e gjak, për ta mbajtur gjallë mësimin shqip. Edhe mësuesit tanë në Kosovë janë heronj të pazë, që meritojnë nderim të veçantë. Ata e kuptuan dhe ua rrefyen rinisë thënien e artë të rilindasve tanë, se liria vjen përmes rrugës së diturisë. Kështu Kosova sot është e lirë. Në libër ka një reportaxh të bukur të lidhjes së shkollës “Hysni Zajmi” në Vrellë në komunën e Istogut, me shkollën “Besnik Hidri” këtu në Shënavlash. Uroj që lidhja të vazhdojë, pasi kështu njhemi më mirë dhe shkëmbejmë përvojë. Miqësohemi ne dhe nxënësit tanë. Libri i Bajram Gashit është model edhe për studjuesit tanë në Kosovë. Historia nuk duhet të na humbasë.

Sadik Bicaj, drejtues i shkollë “HYsni Zajmi” dhe publicist, theksoi: “Libri monografik “Një shekull në udhën e dijes”, është një dhuratë e madhe për të gjithë ata që punuan dhe që dolën nga kjo vatër e diturisë…. Prandaj përgëzoj autorin për punën e palodhëshme dhe të guximëshme që ka bërë, por edhe të gjithë ata që kanë kontribuar në rrugën shekullore të arsimimit, që nuk ishte e lehtë. Urime!”.

Në fund u lexuan përshëndetjet e Vaso Papajt dhe profesor Murat Gecaj, të publikuara në internet, njëkohësisht dhe letra e shkrimtarit Viron Kona dërguar Bajram Gashit autorit të librit, ku mes të tjerave thuhet:

Të dashur pjesëmarrës, mësues, nxënës, të ftuar në përurimin e librit

”Një shekull në udhën e dijes”.

I dashur miku im Bajram Gashi!

Në pamundësi për të ardhur në festën tuaj të bukur përuruese, dëshiroj t`ju shpreh respektin dhe urimet e mia më të përzemërta e miqësore!

“Një shekull në udhën e dijes”, të cilin e kam lexuar që në dorëshkrim, është shkruar me pasion, kulturë dhe dashuri, prandaj edhe na emocionon së tepërmi dhe dëshirojmë ta mbajmë gjithnjë pranë, për brendinë dhe vlerat që rrezaton nga njëra faqe në tjetrën. Mrekullohemi, kur shohim sesi është hedhur dritë dhe janë portretizuar e ndriçuar figurat e mësuesve, të cilët autori, i vendos me penën e tij në piedestalin e lartë të nderit. Një libër, është i autorit kur ai e shkruan, por kur ai botohet, bëhet pronë e të gjithë lexuesve.

Faleminderi, Bajram Gashi!

Me respekt për të gjithë pjesëmarrësit në atë përurim!

Viron Kona

Në përfundim, mendimi i të gjithë pjesëmarrësve është: I lumtë Bajram Gashit, sepse bëri diçka. Ky nuk është fundi, por vetëm fillimi dhe duhet përgëzuar. Shpresojmë dhe besojmë që të shërbejë si shembull për këdo, që synon dhe ka guxim për t’i hyrë punës së mundimshme të plotësimit e pasurimit të histrikut shkollës.

Urime Bajram Gashit, me dëshirë dhe shpresë për libra të tjerë!

 


Faqe 10 nga 63

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 44 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1315824
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

PREZENTIM I BUKURISË SHQIPTARE PËRMES VESHJES KOMBËTARE

Në Borås të Suedisë, në këtë vend skandinavik për herë të parë u mbajt Sfilata e Modës me Veshje kombëtare shqiptare e organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare ”Migjeni” shoqatë kjo kulturore e shqiptarëve në këtë qytet suedez.

Kryetari i krysisë së kesaj Qendre Bahtir Latifi thotë se ky manifestim Kombëtar që organizohet për herë të parë në qytetin Borås do të ketë efektin e vet dhe rendesin.

Në organzim te Qendres Kulturore Shqiptare ”Migjeni” nga qyteti Borås i Suedise në bashekpunim me Agjensinë e Modës ”Bora fashion” Gjakovë u mbahjt Sfilatë Mode me veshje kombëtare shqiptare në lokalet e Muzeut të Textilit në qytetin Borås të Suedisë për herë të parë në Skandinavi Revy e Modës me veshje Kombëtare Shqiptare, organziuar nga Qednra Kulturore Shqiptare “Migjeni” nga Borås, së bashku me Muzeun e Textilit të këtij qyteti si dhe me ndihmën e Studie främjande po nga ky qytet.

Lexo ma...