Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Murat Gecaj: LIBËR I RI I PROF. SHEFIK OSMANIT, PËR CIKLIN E ULËT SHKOLLOR

LIBËR I RI I PROF. SHEFIK OSMANIT, PËR CIKLIN E ULËT SHKOLLOR

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Prof.Shefik Osmani

Në vitet e jetës së tij (Shkodër, 20.05.1923-Tiranë, 21.07.2012) prof. dr. Shefik Osmani shkroi e publikoi mjaft vepra didaktike e shkencore, nga fusha e arsimit tonë kombëtar, si dhe qindra artikuj e studime me tematikë të tillë, në gazeta e revista të ndryshme, brenda e jashtë vendit tonë. Kështu, me zellin, aftësitë dhe këmbënguljen e tij, hartoi e botoi afër 40 tituj të librave kërkimorë, studimorë e shkencorë. Ata mbeten pasuri e çmuar për brezat e sotëm dhe ata që do të vijnë, për ta njohur ende më mirë udhën nëpër të cilën kaloi shkolla dhe pedagogjia shqiptare, ndër vite. Por vetëm vdekja e ndau atë nga kjo punë e lodhëshme e frytdhënëse. Pra, ai la dorëshkrim ose të pambledhur në libra të veçantë, shumë punime e studime me vlera. Ndërsa, falë aftësive të rralla profesionale e shkencore të bashkëshortes, Urti Osmani-“Mësuese e Popullit”, ato po bëhen pasuri e lexuesve tanë. Kështu, pasi ajo shkroi vetë dhe publikoi librin e parë, pas ndarjes nga jeta të tij, “Përjetë me Shefikun”(Tiranë, korrik 2013), e vazhdoi punën e zellshme për mbledhjen e sistemimin e shkrimeve, sipas tematikave të ndryshme. Pastaj, njëri pas tjetrit, ua dhuroi lexuesve librin “Vlerësime për prof.dr. Shefik Osmanin”(Tiranë, janar 2014) dhe dy me emrin e tij, “Figura të shquara të arsimit dhe pedagogjisë”(Tiranë, qershor 2014) e “Ligjërata dhe shkrime të zgjedhura”(Tiranë, korrik 2014).

Siç është e njohur nga lexues dhe studiues të interesuar, të arsimit dhe pedagogjisë sonë, gjatë jetës së tij, prof. Sh.Osmani dha ndihmesë të veçantë për trajtimin e çështjeve me rendësi të ciklit të ulët të shkollave shqiptare. Kjo ishte arsyeja se përse Urti Osmani punoi afër një vit dhe me këmbëngulje për mbledhjen e sistemimin e shkrimeve, që flasin për këtë tematikë. Fryt i kësaj pune, është libri i sapobotuar, “Probleme të ciklit të ulët”(Tiranë, mars 2015). Redaktore është Ma.Fatmiroshe Xhemalaj (Tiranë) dhe recensentë: prof.dr.Vehbi Hoti (Shkodër) e prof.as.dr.Kolë Tahiri (Brukesel). Libri është venë në qarkullim nga SHB “Filara”-Tiranë e përmban 422 faqe. Ai është botuar me teknikë të lartë dhe shoqërohet me mjaft fotografi e grafikë të ndryshëm.

Ballinat e librit të ri…(Tiranë, 2015)

Në hapje të këtij botimi janë shkrimet kritike: “Cikli i ulët, në kënvështrimin e një studiuesi dhe didakti të shquar”(nga prof.dr.Vehbi Hoti) e “Për një shkollë, ku formohet personaliteti i njerëzve të lirë”(nga Ma.Fatmmiroshe Xhemalaj-Shehaj).

Ky libër është ndarë në katër pjesë. Në të parën, flitet për bazat psikologjike të të mësuarit, ku autori tërheq vëmendjen dhe trajton çështje të tilla, si: “Inteligjenca është e matshme”, “Liria dhe karakteri”, për të folurit dhe qendrimin e nxënësve në bankë etj. Më tej, trajtohen probleme të përmbajtjes së të mësuarit dhe nënvizohet fakti se themeli i shkollës vihet që në ciklin e ulët; flitet për disa çështje të formimit gjuhësor të nxënësve dhe për lëndë të ndyshme, si leximin letrar, matematikën etj.

Dihet se në jetën shkollore ka rëndësi vendimtare procesi i mësimdhënies. Prandaj, në pjesën e tretë të librit, janë botuar punime me interes të këtij autori, si: për metodat e punës mësimore në ciklin e ulët dhe debatin mësimor, për rëndësinë e bazës materiale didaktike-mësimore dhe të organizimit të ekskursioneve mësimore etj. E pandarë nga mbarëvajtja e punës, në tërë ciklin e ulët, është kujdesi ndaj organizimit, drejtimit dhe edukimit në shkollë. Prandaj, në pjesën e katërt, janë botuar përfundime metodike e shkencore të prof. Shefik Osmanit, si: “Udhëheqja e shkollës dhe dokumentacioni”, trajtohen çështje me rëndësi se si duhet të ndërtohet orari i mësimeve dhe si bëhet analiza e një ore mësimi. Po në këtë pjesë, jepen mendime dhe këshilla të vlefshme për cilësitë dhe autoritetin e mësuesit e të prindit, se si duhet të jetë mjedisi shkollor, në shërbim të edukimit, si mund ta krijojmë muzeun e shkollës etj.

Parë në tërësi, edhe ky botim i ri i prof. Shefik Osmanit, i përgatitur me kujdes e profesionalizëm nga “Msuesja e Popullit” Urti Osmani, është me vlera të shumta didaktike e shkencore. Për mjaft çështje, që trajton, është një udhëzues praktik, si për drejtuesit dhe mësuesit e ciklit të ulët të shkollave 9-vjeçare. Prandaj është mirë që ai të jetë, si në bibliotekat e tyre, por dhe të vetë mësuesve tanë.

Tiranë, 20 prill 2015

 

Hysen Ibrahimi: Recension

Recension

 


Nga: Hysen Ibrahimi, Kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani”, Suedi, Borås, 28-03-2015

Për: Librin i titulluar ”VEÇ NJË ZEMËR” i autorit Shuquri Sejdijaj, poet, gazetar, publicist dhe atdhetar

Shuquri Sejdijaj, del para opinionit lexues, me librin e tij poetik të titulluar ”VEÇ NJË ZEMËR”, botuar në Prishtinë, 2012, faqe, 66

Qysh në fillim të librit, autori Sidjijaj, shkruan poezi kushtuar atdheut dhe vërejm se te autori, dominon motivi i atdhedashurisë, me ç’rast autori identifkohet qysh në fillim me flamurin, gjuhën, kombin, shtetin nënën, Shqipërinë…..! Se dominon motivi i atdhedashurisë, këtë mund ta shofim qysh në poezinë e titulluar ”VEÇ NJË ZEMËR”, poezi e cila, ka një mesazh, për jetësimin e ëndërrave të të parëve tonë që patën, por që kjo do të vazhdon edhe sot, edhe nesër deri në përmbushjen e synimeve tona kombëtare. Autori mesazhin e tij në këtë poezi e dëshmon në vargun e fundit kur thot: ”E një zemër Shqipëri”.


Mirëpo, në vazhdim, autori Sejdijaj, në poezinë e tij të titulluar ”Letër e hapur”, dallon për kah a para, që ishte me një optimizëm. Disi në këtë poezi, preokupohet me të drejtë me një zhgënjim jetësor.

Paraqet idenë e ndjenjës se ndodhet në një ambient i të ”zhdukurit”, apo edhe i të ”humburit”, ”treturit”. Për autorin mërgimi, paraqitet përmes kësaj poezie si një lëndim shpirtëror:

Të gjallë na shpresojnë,

Eshtrat s’na i gjejnë. Të vdekur na numrojnë varre s’na gjejnë

Mërgimin e shqiptarëve, autori me vargun e tij, arrinë për mrekulli t’a fikson realitetin e hidhur por të vërtetë, i cili prek ndjnjenjën e hidhur të çdo zemre të mërguar, i cili ka lën vendlindjen e tij. Autori me të drejtë i jap prioritet të vërtetës që do ta vërtetojë historia. Po ashtu është tejet mallëngjyese, kur lexojm vargjet e po të njetës poezi, në strofën e fundit:

Fotgrafi të mureve

Na lani me lot.

Vitet kalojnë

dhe s’na gjeni dot…

vargje këto, të cilat prekun burimin e dhimbjes shpirtërore, e që fatkeqsisht është një realitet, që autori shkëlqyeshëm paraqet këtë të vërtet përmes mesazhit poetik.


Poezia e autorit Shuquri Sejdijaj, në krijimtarinë e tij poetike, nuk paraqet vetëm poezi sa për të shkruar apo krijuar, por tek ai shofim se secila poezi ka mesazhin e saj, me reagime intelektuale që rezulton nga ndjenja shpirtrore e autorit. Artikulon bindshëm mbrenda poezive artistike, ku lexuesit ia bën të mundshëm që përmes poezisë së tij, ta shoh realitetin e ekzistencës së një krijues, herë me zhgënjime e herë me optimizëm. Në kapitullin ”PËR DASHURINË ME MOTIVE POPULLORE”, autori Shuquri Sejdijaj, paraqitet me poezi të shkëlqyera dhe me vlerë artistike. Sigurisht se poezia e tij, ka të bëjë me një shkallë të lartë tjetër të të krijuarit. Në poezinë e titulluar ”Në sytë e tu”, shkruan këto vargje:

Në sytë e tu të kaltër

shoh kthjelltësi pranverore

dhe ndjej rrezet

e ngrohta diellore.

Me po të njejtin motiv, autori, me vetëm katër vargje të kësaj poezie, e dëshmon një të vërtetë të ndodhur apo edhe të përjetuar, pa përcaktuar periudhë kohore.

Libri i titulluar ”VEÇ NJË ZEMËR”, i autorit Shuquri Sejdijaj, është i ndarë në katër kapituj, si: ”MOTIVE ATDHETARE”, PËR DASHURINË ME MOTIVE POPULLORE”, ”MËRGIMI NË SUEDI” DHE SATIRIKË”, të cilat dallojnë me njëra tjetrën gjatë pasqyrimit, që autori i kushtohet, apo është ndikuar për të krijuar, por jo nga vlera artisik e të krijuarit. Poeti, të kaluarën, në poezinë e tij të titulluara si ”Dashuri në largësi”, e cila është njëra ndër poezit më reflekse, që dallon me shprehje të senqerta, të preokupuara që i takojnë vetëm poetit. Janë të gjitha këto poezi, që kanë vlerë artistike, dhe të krijuara me shprehje të sinqerta dhe spontane. Në poezinë e autorit Shuquri Sejdijaj, kemi edhe satirikën, të cilat kanë një mesazh që i ofron lexuesit.

 

Ibrahim Hajdarmataj: LIBËR, ME LARUSHI TEMATIKE DHE PASURI GJUHËSORE…

LIBËR, ME LARUSHI TEMATIKE DHE PASURI GJUHËSORE…

(“Me shpirt atdhedashurie”, i prof. Murat Gecaj)

Nga: Ibrahim Hajdarmataj

-arsimtar e publicist

I.Hajdarmataj

Shkrimtari, publicisti dhe studiuesi i njohur, prof. Murat Gecaj vjen te lexuesi ynë, me librin e tij të 13-të, “Me shpirt atdherdashurie”(Tiranë, 2015), venë në qarkullim nga SHB “Edlora”. Redaktor është Viron Kona dhe recensentë: Sokol Demaku e Bahtir Latifi. Këta dy kolegë e miq shqiptarë, me banim në Suedi, e kanë bërë dhuratë këtë libër, në përvjetorin e lindjes së tij. Me këtë rast, janë shprehur me fjalë miradie e vlerësuese, në hyrjet e vendosura në faqet e para të këtij libri. Titujt e tyre janë: “Pishtar i palodhur i çështjes sonë mbarëkombëtare”(nga S.Demaku) dhe “U bënë sa vite, që u njohëm dhe çdo herë ai është i njëjtë…”(nga B.Latifi).
Në përgjithësi, pothuajse, të gjithë shkrimet e këtij libri janë publikuar në faqen e Internetit “Dituria” dhe në revistën, po me këtë emër, që del në qytetin Boras të Suedisë.

Pjesa e parë e librit hapet me titullin domethënës, “Për kolegët e miqtë, nga Suedia”. Më tej, vijojnë 14 shkrime e reportazhe, të shoqëruara me 51 fotografi kuptimplote. Sidomos, të bien në sy ajo e albanologut të shquar suedez dhe mik i shqiptarëve, Ullmar Kvik dhe e mësuesit të parë të shkollës shqipe në Suedi, Sadulla Zendeli-Daja, autor i mjaft librave, në poezi e prozë dhe i disa fjalorëve të ndryshëm.

Pjesa e dytë hapet me skicën domethënëse, “Të lumtë, Shqipëria ime!”, kushtuar mikpritjes shembullore, që iu bë në Shqipëri, Papa Françeskut. Interesant është shkrimi, “Mbretëresha shqiptare” Teuta, që takoi mbretëreshën e Suedisë”. Ai bën fjalë për Teuta Halilajn, arsimtare, me aftësi të kufizuara shëndetësore. Pastaj, vijojnë shkrimet: për bisedën e ngrohtë, në shtëpinë e saj në Prishtinë, me këngetaren e madhe Nexhmije Pagarusha; për festën e Bytyçit, në Malin e Dajtit; për vajzën shqiptare Sara Titka, që shkëmbeu letra me Presidentin e Amerikës, Xhorxh W.Bush etj.

Ballinat e librit të ri, me autor prof. Murat Gecaj

Vlera të veçanta paraqet dhe pjesa e tretë e librit. Aty janë botuar shkrime nga përurimi i disa librave të reja, në kryeqytetin tonë. Të tillë janë librat për Mgjenin, nga Akademiku Alfred Uçi; ai për atdhetarin Ali Ibër Nezaj,i Malësisë së Gjakovës- Tropojë (përgatitur nga Ganimete Thaçi) etj.

Në vazhdimësi, tërheqës janë shkrimet kushtuar disa autoreve krijuese. Të tillë, po përmendim atë për librin e korçares Reshida Çobës, me banim në Kaliforni, “Më kot më fshihesh, unë do të shoh, në mos në rrugë, në ëndërr domosdo” dhe “Mos e vrisni dashurinë”, nga poetja Nafie Salihaj (Zogaj-Tropojë). Në shkrimin “E ndiej se poezia është melodia e zemrës sime”, autori flet për krijimtarin e Mimoza Agalliut dhe në atë me titullin “Unë e ndiej se jam e lirë, si një pulëbardhë, që fluturon në hapësirë” për poeten vlonjate Zyba Hysa. Në vijim, shkrimi “Kolege dhe mike, që të nderon me krijimtarinë e saj” flet për shkrimtaren dhe publicisten e njohur Shpresa Vreto; tjetri për poeten e re Enkelejda Tahiri, me banim në Bruksel, “Vazhdoj të jem vatra e vendit tim” dhe, i treti, për librin e poetes Lumturi Ymeri, “Ditëhije dashurie”. Po kështu, janë shkrime për librat e poeteve: Merita Gjoni, Ermira Isufaj, Lida Lazaj dhe Eli Kanina.

Pjesa e gjashtë hapet me skicën “Dritëroi është edhe tropojan” dhe vazhdon me tjetrën, ,po kaq të bukur, “Miku ynë Sejdo Harka, tani u bë me dy 6-ta”, shkruar me rastin e ditëlindjes së tij.

Megjithëse autori i këtij libri nuk është poet, me raste, ka thurur vargje të frymëzuar, të cilët i ka vendosur në pjesën “Vjersha”, siç i quan ai. Ato i ka krijuar për ngjarje të shënuara të jetës vetjake e familjare, si për nënën, që e la jetim në moshë të mitur dhe për emigracionin e 6 marsit 1991, kur dy djemtë e tij shkuan në Itali, por dhe me temë atdhetare, si ajo kushtuar atdhetarit të shquar, Isa Boletini etj.

Parë në tërësi, shkrimet e këtij libri të autorit prof. Murat Gecaj, dallojnë për larushinë tematike dhe të gjinive të përdorura, por dhe për gjuhën e tyre të pasur dhe të saktë letrare, pasi ai vetë ka qenë pjesëmarrës dhe ka lexuar punim të tij, në Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, në vitin 1972.

Në këtë përvjetor të 75-të të lindjes së prof. Murat Gecaj, publicist e studiues ynë i njohur dhe prodhimtar në fushën e letrave shqipe, e urojmë përzemërsisht! Gjithashtu, i dëshirojmë shëndet të mirë dhe mendje të kthellët, për të na dhënë libra të tjerë të bukur, ashtu siç janë dhe të mëparshmit, secili më domethënës e i veçantë, në tematikën dhe llojin e vet.

Tiranë, 15 prill 2015

 

Viron Kona: Një libër i nevojshëm që ndihmon në shërimin e plagës së gjakmarrjes

 

Një libër i nevojshëm që ndihmon në shërimin e plagës së gjakmarrjes

(Rreth librit “Përballë gjakmarrjes”, të shkruar nga Prof. Dr. Hektor Veshi)

Nga Viron Kona

Kohët e fundit ndodhet në duart e lexuesit libri “Përballë gjakmarrjes”, botim i shtëpisë botuese “Ombra GVG”. Autori i këtij libri është Prof. Dr. Hektor Veshi, një emër i njohur i letrave shqipe, veçanërisht i pedagogjisë shqiptare. Ajo çfarë të tërheq më shumë drejt këtij libri nuk mendoj se është thjesht tema e tij tashmë e njohur, e përmendur dhe analizuar shpesh herë në faqet e shtypit dhe në medien elektronike, por analiza e thellë dhe origjinale e fenomenit të hak/gjakmarrjes, emocionet e thella që krijojnë rrëfimet dhe trajtesat e autorit, ndjeshmëria e lartë që libri shkakton te lexuesi. Ndërkohë bien në sy stili i veçantë i të shkruari, kompozicioni logjik i subjekteve, shtrimi i ngjarjeve, zhvillimi i tyre, kulmi, si dhe kërkimi dhe gjetja e fillit për t`i shpleksur e zgjidhur ato. Libri, nga njëra anë të prek dhe të trondit thellë me materialin jetësor që paraqet, por nga ana tjetër edhe të jep forcë, besim e shpresë me humanizmin, me dashurinë për jetën dhe marrjen në mbrojtje të saj.

image

Prof.Dr.Hektor Veshi

Është nga ata lloj librash, që fillon, kur ke mbaruar së lexuari faqen e tij të fundit. Pasi të ka rrëmbyer dhe zhytur gjatë gjithë kohës në botën e tij, “Përballë gjakmarrjes” të vë në mendime për shkaqet dhe mënyrat e zgjidhjes së këtij fenomeni, të cilin bota ta kohë që e tejkaluar, kurse vendit tonë i ka mbetur si një barrë e rëndë, si një çiban që shëmton, vret dhe trondit jetën shqiptare.

Libri hapet me dedikimin kushtuar “Gjithë atyre që përpiqen me çdo fuqi e mjet, kundër gjakmarrjes…”, teksa vijon me një gjuhë sa publicistike edhe letrare:

“Vajza e brishtë , e strehuar, 10-11 vjeçare, pyetjes së gazetares së Top –Channel”:

–Çfarë do të dëshiroje më shumë?

I përgjigjet:

-Të shoh vëllezërit e mi të shëtisin të lirë…”

“Të shoh vëllezërit e mi të shëtisin të lirë…” Mjafton kjo përgjigje e 11 vjeçare-s së dëlirë dhe të pafajshme, që lexuesi të ndjejë një dhimbje të mprehtë, përpara tij sikur hapet “kutia e Pandorës”1) dhe shfaqet një lubi e kuçedër që vazhdon prej shekujsh t`i rrëmbejë Shqipërisë jetë dhe gjak njerëzish të pafajshëm, të sjellë dallgë fatkeqësish të reja, që duket sikur s`do të kenë të mbaruar…Sikur të mos mjaftonin ordhitë e dyndje barbare e pushtuese ndaj Shqipërisë, që kanë ardhur dallgë-dallgë, që kanë vrarë, kanë djegur e shkatërruar gjithçka...Kurse, ja, edhe kjo plagë e vjetër, që e kemi mes nesh dhe ende nuk po ia gjejmë dot shërimin. Një plagë e zezë, që shfaqet vazhdimisht në forma, pamje dhe zgjatime të reja metastazash, që trondit vazhdimisht mendjet dhe zemrat shqiptare, që të krijon ndjesinë se trupi i shoqërisë sonë, që ka moshën më të re në Evropë, vuan nga një sëmundje mjaft e rëndë, e cila ngjason me kokat e zvarranikëve dhe dragonjve, që, sa herë i pret, aq herë ngjallen, duke shkaktuar drama dhe tragjedi të reja njerëzore.

Artikujt e librit, njëri më interesant se tjetri, bartin tingëllimat drithëruese të kambanave që ngrenë alarmin dhe nxitin ndjeshmërinë e njerëzve, të shtetit, politikës, institucioneve arsimore, sociale dhe kulturore, duke u bërë thirrje që më në fund edhe ne shqiptarët ta zgjidhin përfundimisht këtë dramë e tragjedi të thellë e të stërzgjatur, ta nxjerrim atë nga jeta si një relikt, dhe, me largimin e saj të dalin dhe të çlirohen nga bunkerët e ngujimi qindra familje shqiptare, qindra fëmijë vajza dhe djem, që me sytë e pafajshëm shohin të habitur se përse na ka përfshirë ne kjo flamë e tmerrshme!?

Në vazhdim, ky libër i Prof. Dr. Hektor Veshit, i shkruar me shqetësim e dhimbje, me forcën dhe peshën e fjalës së mençur, na rrëfen përvoja, shfaq ide, mendime dhe alternativa sesi duhet të veprojmë, tregon se fenomeni i hak/gjakmarrjes është një problem sa individual, familjar e fisnor, po aq edhe kolektiv, që zgjidhet edhe me sensibilizim të përgjithshëm, por edhe me zgjidhje të “vogla”, një e nga një, rast pas rasti, hap pas hapi.

Libri na tregon se ky fenomen nuk është vetëm i një treve gjeografike, por ai përfshin herë njërën zonë dhe herë tjetrën. Ndërkohë që autori nënvizon se nuk mund t`a shpëtosh e shëndoshur gjendjen duke futur kokën në rërë si struci, por duke u përballuar e triumfuar mbi të keqen, duke ndërhyrë urgjentisht sepse fenomeni i ndezur i hak/gjakmarrjes është si zjarri, që po nuk e ndale që në fillim, ai përhapet me shpejtësi dhe përvëlon gjithçka. “Një shkëndijë ndez një mal”, thotë populli.

Shkrimet e librit janë të lidhur rreth një boshti, ato i bëjnë apel individit dhe familjes shqiptare, i bëjnë apel partive politike dhe shtetit, i bëjnë apel kombit shqiptar që të veprojë si një trup i vetëm dhe ta largojë nga vetja këtë plagë të rëndë vdekjeprurëse, ashtu si mjeku i mirë largon sëmundjen e keqe nga trupi i pacientit. Tërheqin vëmendjen në libër kapitulli “Tri fazat e një ngjarjeje të vërtetë” dhe nënkapitujt “Vrasje në një ditë me shi dhe plogështia e shtetit”, “Ndërhyrje dashamirëse nga larg”, “Vetëpërmbajtje e vështirë e një fisit tërë”..

Shteti dhe partitë politike në Shqipëri merren me shumë gjëra, më shumë me luftën për pushtet dhe anashkalojnë këtë plagë të rëndë sociale. Prandaj dhe autori vëren se “pushtetarët e politikanët tanë të këtyre viteve tranzicioni, pothuaj nuk e përmendin fare as në jetën e përditshme, as në fushatat elektorale, thuajse kjo plagë e rëndë shoqërore nuk e ekziston”, ndërkohë që ajo është shndërruar përpara syve tanë në një humnerë që gëlltit e përpinë në thellësitë e saj pa mëshirë jetë njerëzish, veçanërisht të rinj e deri fëmijë shqiptarë. Është tronditëse kjo kur shihet nga të gjithë se në Shqipëri hak/gjakmarrja vijon me ngulm, ndërsa janë rreth 600 familje në ngujim, janë sa e sa fëmijë të ngujuar, që nuk shkojnë në shkollë, që rijnë gjithnjë tërë frikë nga vrasësi i panjohur, i cili mund t`u vijë nga çasti në çast, që përgjon rastin t`u marrë jetën me të vetmin shkak dhe paragjykim se do të marrë gjak.

Duke qenë pedagog i njohur, autori i librit e orienton edukimin për zgjidhjen e problemit veçanërisht në shkolla, në mjediset e nxënësve dhe të mësuesve, si një nevojë që ky brez të edukohet me frymën dhe ndjenjën kundër hak/gjakmarrjes, si dukuri dhe fenomen i një të kaluare, që s`ka vend në shoqërinë moderne shqiptare. Janë tronditës artikujt “Krizë mendimesh në shkollë”, “U vra mësuesja dhe opinioni shoqëror hesht?!” Kapitujt e librit janë njëherazi edhe analiza psikologjike e pedagogjike, nxënësit dhe mësuesit diskutojnë dhe arsyetojnë, janë vetë ata që e nxjerrin problemin nga thellësia e mendimit të mykur në sipërfaqe dhe, duke e ndriçuar e analizuar, arrijnë në përfundime të drejta sesi të ndihmojnë edhe ata në zgjidhjen e këtij lëmshi të pleksur keq. Por kjo kërkon mençuri, qetësi dhe gjakftohtësi që t`i gjendet shkaku të keqes dhe të mos ketë as ngutje dhe as paragjykime, pasi shpesh herë gjërat vijnë edhe nga keqkuptimet, mungesa e thellimit, nga paramendimet dhe paragjykimet, ashtu siç është rasti i nipit, të cilin fisi e akuzon për vrasjen e dajës së tij, sepse mendojnë, meqenëse kishe pasur dikur një grindje, ai duhej të ishte shkaktari i vrasjes. -Kujdes! - këshillon libri, - nga keqkuptimet e vogla, lindin mosmarrëveshje dhe grindje të mëdha, që jo rrallë përfundojnë në hak/gjakmarrje. Ballafaqimi ishte i nevojshëm. Njerëzit jo vetëm u sqaruan, por edhe gjykuan vetveten se, në vend të zgjidhjes, mund të ndiznin akoma më shumë zjarrin e gjakmarrjes. Kur ligji dhe njerëzit e shtetit u treguan më të vendosur, vrasësi i vërtetë u zbulua dhe u dënua sipas ligjit.

Libri është një kontribut i drejtpërdrejtë dhe i nevojshëm që ndihmon në shërimin e plagës së hak/gjakmarrjes, e cila edhe një sekondë e më parë të gjejë zgjidhjen do të shpëtonte dhjetëra jetë shqiptarësh të pafajshëm. Prandaj dhe mesazhet e librit janë në radhë të parë për ndjeshmërisë qytetare të kombit, ato i drejtohen arsyes dhe nevojës urgjente për veprim, për t`u ngritur të tërë në këmbë. “Përballë gjakmarrjes” është një kambanë e fuqishme alarmi për shoqërinë, për shtetin dhe politikën, për institucionet arsimore e social-kulturore që e kanë forcën dhe mundësinë t`i thonë më në fund ndal këtij atavizmi shekullor, këtij fenomeni ogurzi që errëson, shëmton dhe gjymton rëndë shoqërinë shqiptare.

1).Kutia e Pandorës.

Sipas mitologjisë greke, kjo kuti(thes) ishte një dhuratë e Zeusit për Pandorën. (Pandora korrespondon me Evën e Biblës). Kutia nuk duhej të hapej, por Pandora nga kureshtja e hapi. Menjëherë nga kutia dolën të gjitha të këqijat, fatkeqësitë, vuajtjet, sëmundjet dhe u përhapën nëpër botë.

 

Murat Gecaj ,"TË SHKRUASH, ËSHTË SI TA PRESËSH TRENIN…”

"TË SHKRUASH, ËSHTË SI TA PRESËSH TRENIN…”

(Bisedë me Liljana Kristulin, mjeke dhe autore e pesë librave)

Nga: Prof. Murat Gecaj ,

publicist e studiues-Tiranë

1. Është kënaqësi, dr.Lili, që po bisedojmë bashkë. Dy janë arsyet kryesore: Së pari, krahas botimeve profesionale,  shkruan edhe në fushën e letërsisë. Së dyti, ke shërbyer në Malësinë e Gjakovës (Tropojë), nga jam edhe unë.  Po kësaj teme do t’i kthehemi  pak më tej. Pra, po e nisim bisedën  me pyetjen, kur ke filluar të shkruash?


- Të shkruaj, me kuptimin e plotë të fjalës, nisa  në semestrin e dytë të klasës së parë. Atë vit, me të filluar ditët e ngrohta të pranverës, dilja që me mëngjes  nga   “Lëndinka e Lotëve”, e harrohesha mbas luleshqerkave. Më të hyrë të  dimrit,  që atë mot e shtroi borën para kohe, ngjitesha  përpjetë Qeroskës e shkisja  tëposhtë sokakut  të ngrirë. Kthehesha në shtëpi, kur më cfiliste uria. (Isha bërë bredhamankë, thënë me fjalët e gjyshes).

Për të më "përmbledhur", pasi  njëra nga tezet kishte thënë  se vetem të nxënët  "ia  mbledh kallaballëkun", një ditë të hëne, më vunë  në dorë pecen e kallamarin e më nisnë për në shkollë.

Semestri i dytë, kishte një copë herë që kishte filluar e unë nuk e kisha mbushur moshën shkollore. Nuk dija të shkruaja, por dija të  lexoja. Më pranuan dëgjuese.

Mësova  të shkruaja e vazhdoja të lexoja, kureshtare, çdo gjë  që më binte ne dorë. Se shtëpia  ishte plot me libra e revista. Biblioteka e qytetit,  dy hapa më tej, në krye të  rrugicës. Kur nga librat e tezes nuk  mbeti më ç'të lexoja, se i përpiva  pa mbaruar tetëvjeçaren, u regjistrova në bibliotekë.  Më kujtohet ajo ditë. Klara, bibliotekarja, me orientoi  drejt  librave të përshtatshëm për moshën time. Ndërsa unë mora drejtimin për në sallën tjetër, me libra për të rritur. Era e ngjitësit të librave,  moria e librave të sistemuar në raft e  siper raftit,   skrivania me librat e përhapur mbi të dhe qetësia, si në kishë, e sallës së  leximit, më magjepsën.

Shi  atë çast mendova: edhe unë do të shkruaj një ditë. Nisa  të shkarravisja  mbresa  në çdo cep libri e fletoreje dhe më pas të shkruaja  poezitë e para. Poezi, që i përmblodha në librin  "Pemë e gjethe".

2.Duke  e lexuar , poezi pas poezie, "Pemë e gjethe" të le përshtypjen e tërësisë,  vazhdimësisë, si një poemë. Tematika e saj, ajo mbizotëruesja është ndarja, largimi,  pa  trishtim, pa keqardhje, pa melankoli.  Largimi, ikja, ndarja, për ty janë  një proces normal i jetës?

-Jeta  ime ka rrjedhur nëpër ndarje. Rritur midis Tiranës, ku banonte familja, dhe Korçës, ku banonte gjyshja me tezet, më duhej të ndahesha shpesh  nga familjarët  dhe  miqësitë. Emërimi në Tropojë, pastaj  transferimet dhe më vonë emigrimi, pra kjo lëvizje e përherëshme, ecejakje  e vazhdueshme, pa zënë asnjëherë plotësisht rrënjë në të njëjtin vend, mendoj se ka lenë gjurmë, pra ka ndikuar edhe  në poezitë e mia.


3.Librat në prozë “Mespërmes Europës” dhe “Gra të harruara”  i ke  shkruar në vetën e parë. Kjo është thjesht një zgjedhje letrare apo tregimet  janë rrëfime nga  jeta?

-Ngjarjet janë të jetuara, personazhet realë. Të shkruarit  në vetën e parë ishte  komunikim me vetëveten; ishte shkëputja  nga  kujtime të dhimbshme, fshehur nënë kore. Zgjodha të “rrëfehem”,  për t’u bindur se isha  shëruar nga e kaluara, edhe pse cikatricet   ishin  të thella; se isha  ngritur  sërish në këmbë  edhe pse  rruga, që po ndiqja, nuk ishte fushë me lule. Vendosa t’i botoja, për ta ndarë përvojën  time me ata që, si unë, ndryshojnë, formohen, përpiqen e piqen, përmes gabimeve e vështirësive, me të vetmin qëllim : t’ia dalin mbanë.

4.Novela "Gra të harruara" ka personazhe me karaktere  të spikatura . Çfarë mendoje, ndërsa  shkruaje  jetët e tyre, të ndërthurura me njëra-tjetrën ?

-Do më pëlqente, që  lexuesja  të mendojë: Kjo jam unë…Kjo është një pjesë e jetës time…

5.Ke botuar 5 libra, një me poezi, dy me tregime e dy  profesionalë. Mendon se ke arritur  aty, ku  ke dëshiruar?

- Vënia në diskutim e asaj, që  ke arritur të bësh, mendoj  se është  e rëndësishme për t’i njohur veten, dëshirat, mundësitë; për t’u rivlerësuar objektivisht, realisht, pa e mëshiruar veten, pa keqardhje, që nuk ke mundur ta bësh siç ke dashur o  për  ç’ka   nuk  ke arritur të bësh më parë. Besoj se asnjëherë nuk është vonë për t’ia bërë vetes pyetjen : Kjo jam unë? Është  kështu, ajo që dua të jem, me të vërtetë?

6.Kjo do të thotë, se ke në dorë një libër tjetër?

Një vëllim me poezi dhe një novelë,  për 2016-ën. Shpresoj.Uroj!...

7. Çfarë është të shkruarit, për ty ?

-Pritje, pritje e domosdoshme. Si të presësh ndërrimin e një treni. Zbret nga treni i  së përditëshmes, për ta marrë atë të fantazisë. Rri aty, përzjehesh me turmën, sheh, vëren, kujton,  dëgjon, imagjinon, veçohesh, pret…E ndjen me të gjitha shqisat  trenin, që afrohet. Je gati të hipësh mbi të. Gati për të shkruar një faqe tjetër.Kështu, ndjehesh mirë.

8.Bota e komunikimit ka ndryshuar. Shumë autorë përdorin blog për t’u lidhur me lexuesin. Ke një blog tëndin?

-Jo, por në facebook, jam duke publikuar librin “Heshtja nuk është zgjidhje”. Faqja gjendet pikërisht me këtë emër. Për këtë libër me tema shoqërore kam punuar disa  vite. Mendimi për ta shkruar më lindi pasi lexova të dhënat, që sekretari i O.K.B.-së, Kofi Annan, ia paraqiti Asamblesë së Përgjithëshme së kësaj organizate. Ishin shifra e fakte tronditëse për dhunën, që pësojnë fëmijët nga të rriturit.

Duke nënvizuar se shifrat janë shumë më të vogla, se realiteti, ai raportoi që, gjatë  vitit në studim, 150 milionë vajza dhe 3 milionë djem, të moshës më të vogël se 18 vjeç, janë detyruar të kenë marrëdhënie seksuale, ose kanë pësuar dhunë seksuale!?

Në nivel botëror, 36% e grave dhe 29 % e burrave, pohuan se  gjatë fëmijërisë kanë qenë viktimë e provokimit dhe ngacmimit seksual, nga një i huaj ose një familjar.

Në  libër e kam trajtuar pikërisht këtë temë delikate, pedofilinë, abuzimin e dhunën seksuale, duke shtuar edhe njohuri për  bulizmin, stalking, mobbing e  drogën, dukuri  të përhapura, tashmë. Argumentet janë shtjelluar  në përshtatje me moshën e fëmijëve dhe adoleshentëve.

Ndërsa libri "Unë dhe Dializa" është manual për personat, që trajtohen me dializë. Shkruar, fillimisht në italisht, për pacientët e klinikës ku punoj. Më 2014, e botova edhe në shqip.

9.Po i kthehem sërish faktit, që ke  jetuar gjatë në  Malësi  të Gjakovës, nga jam edhe unë. Pra, megjithëse ti je rritur mes Korçës e Tiranës, më ngjan se jemi bashkëkrahinas (ha,ha). Çfarë mund të më thuash, për ato vite ?

-Vitet e kaluara në Tropojë kanë qenë për mua një universitet i dytë. Në atë bashkësi  me pak banorë, ku të gjithë dinim gjithëçka për njëri- tjetrin, çdo gjë kishte përmasa epike: dashuria, vetmia, miqësia, malli, dëshirat, dhimbja, vuajtja.

Bujaria, mikpritja, fisnikëria  e banorëve të atyre trojeve, barazohen me lartësitë e bjeshkës.  Novela, që kam ndër duar,  e “ngjyen” penën pikërisht aty, në Tropojë të vjetër.

10.Kur  të rastis të takohesh me një tropojan, si sot me mua, çfarë  mbresash të ringjallen?

-Të mira, të bukura. Më vjen  ndërmend “aroma e kshtajave të pjekuna, shija e pites dhe e  flinit dhe më mbushet goja me lang. Ndjesi e "damshme" kjo, sepse janë të pasuna me kolesterol dhe m'duhet me ba kujdes !” (ha,ha,ha).

11.Keni shumë vite larg Atdheut, jetoni në Itali… Cilat janë përshtypjet,  kur  rikthehesh?

-Po të flasim për librat, them se më bën përshtypje sasia e botimeve. Autorë shqiptarë dhe përkthime, emra të njohur e të panjohur. Kjo është pozitive dhe e bukur. Por, në ketë "bum"  krijimtarie, miqtë e mi, autorë librash ose studiues, shprehin trishtimin, që shtëpitë e  botimit nuk  investojnë për  autorët. Pra, botimi është në dorë  të shtypshkronjave: librat  shtypen, vetëm po të paguash?!

12.Ti je mjeke, çfarë këshille do t’i jepje lexuesit?

-Të lexojë sa më shumë; romane, tregime, poezi. T’i "shfrytëzojë" rregullisht bibliotekat. Biblioteka është muzeu i librit. Ashtu si objektet e muzeut,  librat e rrëfejnë  biografinë e  vendit dhe të popullit të tij.  Biblioteka është  djepi i demokracisë, aty librat  flasin pa u imponuar, pa u përzierë, pa u ngatërruar me njëri-tjetrin. Zërin e çdo libri  e dëgjon qartë, veçmas, e dallon.  Nëpërmjet leximit  zbulojmë se gjithkush,  autorët  e personazhet  kanë sekrete e dëshira, pra jemi të barabartë. Kjo është një lloj terapie.

Falemnderit për bisedën!...

-Gjithashtu, ju falënderoj përzemërisht, dr. Lili. Me këtë rast, ju uroj shëndet të mirë dhe arritje në punët e pëërditëshme, krijimtari të begatë dhe gëzime e lumturi në familje!

Mars, 2015

 


Faqe 11 nga 78

Newsflash

 

REVY MODE ME VESHJE KOMBETARE SHQIPTARE NË GÖTEBORG TË SUEDISË NË KUADËR TË KREMTIMIT TË DITËS SË FLAMURIT


Dita e pavarësisë respektivisht  Dita e flamurit është një ditë force, një ditë që na sjellë në mendje aktin më të lartë të vetëpërcaktimit tonë historik ,shtetëror e kombëtar drejtë të ardhmes, lirisë dhe demokracisë.

Kjo ditë e madhe historike është një arritje, përparim dhe force e re në realizimin e idesë së unitetit brenda kombit.

Në cdo pjesë të botës ku frumon shqip kjo ditë festohet në mënyrë madhështore, ku rrumbullkaksohen të arriturat dhe vijzohen planet për një punë edhe më dinjitoze në jetë dhe punë.

Në organzim të Qendres Kulturore shqiptare Migjeni nga Borås në 28 Nëntor në kuadër të festimit të Ditës së Flamurit, Ditës së Shpalljes së pavarësise dhe ditës së Clirimit të shqipërisë organziohet manifestim i madh kulturore në Qendrën kulturore dhe tregëtare “Nordstan” në Göteborg me fillim nga ora 13;00.

Në ketë manifestim do kete Revy mode me veshje kombëtare shqiptare, veshje të punuara nga artizanalja kosovare Selevete Kastrati, e cila do jetë prezent në këtë sfilatë mode, do marrin pjese të rinj e te reja nga qytete të ndryshme te Suedisë, grupe valltaresh nga Göteborg dhe “Shqiponja e maleve” nga Falkenberg me koreograf Hamdi Arifin, Rapsodi i njohur lezhjan Gjon Frroku, grupi folklorik i Muzafer Krasniqit, grupi Alba nga Göteborg të rinij dhe te reja shqiptare nga qyteti i Göteborg, Borås, Varberg, Nösje, Trollhetan dhe qytete tjera, të cilët në mënyrë madhështoire do prezentojnë punën e artizanales së njohur kosovare Servete Kastrati, kohë e veqantë do jetë për voglushet shqiptar në këtë manifestim ku ata do paraqiten me pika të posaqme nga repertoari i fëmijëve.

 

Këtë manifestim të madh kulturor tëorganizuar nga QKSH “Migjeni” e kanë mbeshtetur edhe “Kultur i Väst” nga Göteborg, Studifrämjandet nga Borås dhe vet Qendra tregëtare “Nordstan” nga Göteborg.