Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Gentiana Zagoridha: DJALI DHE TIGRI

Gentiana Zagoridha

DJALI DHE TIGRI


Atë ditë mësueja hyn në klasë me një libër të ri në dorë.Nxënësit kureshtarë ndiqnin çdo lëvizje të saj me vëmendje dhe në heshtje.Ajo vendos librin në tavolinën e saj e hap në faqen e parë diçka lexon dhe vë buzën në gaz.E mbyll dhe bëhet gati për fillimin e orës së mësimit.Një zë paksa i mbytur u dëgjua nga fundi i klasës.

-Mësuese do të na e lexosh?


-Nuk të dëgjova mirë,si the?- iu drejtua mësuesja nxënësit.

-Mësuese ne kemi dëshirë të na e lexosh këtë libër -u dëgjua zëri i një fëmije tjetër.

-Po,po mësuese duam të na e lexosh - vijuan njëzëri nxënësit e tjerë.

Nuk kishin faj këta nxënës .Ishin paksa të përkëllelur nga mësuesja e tyre.

Që në klasë të parë ajo ishte kujdesur duke shfrytëzuar orët e lira për të ngjallur tek ta kureshtjen dhe dashurinë për librat.

E patën nisur me leximin e disa librave për fëmijë të përkthyer nga suedishtja në shqip të dhuruara nga mësuesit e shkollës Fjardinskolan.Tërheqja ishte maksimale.Ilustrimet bënin të tyren.Fëmijët dëgjonin me vëmendje. Asgjë nuk pipëtinte në klasë gjatë leximit të këtyre librave.Thuajse dhe fryma u mekej.Vetëm tek tuk dëgjohej shpërthimi i të qeshurave nga ndonjë episod gazmor i personazheve. Ç’kënaqësi,entuziazëm,dëshirë e pamatë shikohej në fytyrat e tyre.Të etur për aventura pothuajse ishin të përfshirë në botën e secilit personazh. Fytyrat e tyre vrejteshin kur diçka e rrezikshme u kanosej personazheve.Buzëqeshnin kur arrinin të shpëtonin nga një situatë e vështirë.

Veç ti shikoje mimikat e tyre!


Gjatë pauzave të ndryshme nxitnin mësuesen që të mos ndalonte por të vazhdonte leximin deri në fund të përrallës.Ishin kureshtar.Nuk prisnin të nesërmen për të mësuar aventurat e rrallës të personazheve të tyre të parapëlqyer.

Në klasën e dytë u vijua me leximin e aventurave të Pipi Çorapegjatës libër ky dhuruar sërisht nga mësuesit suedez.Shumë shpejt u lexua dhe u rilexua dhe ky libër.Them rilexua dhe nuk e ekzagjeroj aspak pasi nxënësit nuk ngopeshin së dëgjuari aventurat e Pipit.Ata e kanë parë dhe të ekranizuar por magjia e leximit i zhyste ata në botën e imagjinatës dhe ata përfshiheshin në aventurat e Pipit sikur të ishin dhe ata me të.

Dhe ja klasa e tretë u solli sërisht mundësinë të njihen me aventura të reja.

Libri DJALI DHE TIGRI sapo kishte zgjuar kureshjen e tyre.

Pyetjet u nisën furtunë nga çdo cep i klasës:

-Mësuese për ne është ky libër?

-Kush ta dhuroi?

-A është i bukur?

Dhe mësuesja duke i parë fëmijët plot dashuri iu drejtohet :

Ju kujtohet xhaxhi Sokoli?

-Po mësuese si nuk na kujtohet.Ai së bashku me disa mësues të tjerë suedezë na kanë dhuruar lapsa, na kanë bërë fotografi.

Na kanë dhuruar dhe një kalë të kuq mësuese,- u hodh një nxënës tjetër.

Po po u përgjigjën dhe nxënësit e tjerë njëzëri.Xhaxhi Sokoli është shumë i mirë.

-E pra,- vijoi mësuesja këtë libër e keni dhuratë pikërisht nga ai.

Po pse mësuese shkrimtar është xhaxhi Sokoli?! -pyeti një nxënëse.

Po,xhaxhi Sokoli përveçse mësues shkruan dhe libra për të rritur.Libra në prozë e poezi.Ka një revistë që e drejton në Suedi.Një radio madje dhe një televizion për të gjithë shqiptarët që punojnë dhe jetojnë atje që të ndihen sa më pranë kombit të tyre.Mos të harrojnë gjuhën dhe zakonet shqiptare.Këtë libër e ka përkthyer enkas për të gjithë fëmijët shqiptar me qëllim që dhe ata të njihen më nga afër me Suedinë dhe shumë qytete të saj nëpërmjet aventurave që kalojnë personazhet kryesorë djali dhe tigri.


Na e ka dhuruar ne dhe shumë fëmijëve të tjërë në shkolla dhe qytete të ndryshme.Ne do ta lexojmë këtu në klasë gjatë orëve të lira siç e kemi bërë zakon tashmë por ju do të keni mundësinë ta lexoni sërisht vetë pasi xhaxhi Sokoli shumë kopje të këtij libri ia ka dhuruar bibliotekës së shkollës sonë dhe bibliotekës së qytetit ku shumë prej jush janë regjistruar.

Kështu u tha mësuesja atë ditë nxënësve të saj dhe vijoi orën e mësimit “të cënuar paksa” nga kureshtja e tyre.

 

Murat Gecaj: ÇFARË NA “RRËFEN” AGIM GJAKOVA, ME ROMANIN E TIJ TË RI….

ÇFARË NA “RRËFEN” AGIM GJAKOVA, ME ROMANIN E TIJ TË RI….

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e majta: Agimi e Murati

Siç është bërë e njohur, përmes mjeteve të komunikimit masiv, këto ditë mjediset e Muzeut Historik Kombëetar në kryeqytetin tonë ishin në festë. Në datat 23-27 prill 2014, aty u organizua “Festivali i Librit dhe Artit Pamor”. Sigurisht, duke patur parasyshë numrin e madh të pjesëmarrësve, si nga Shqipëria dhe trojet tjera amtare, do të duheshin disa faqe për ta pasqyruar këtë veprimtari mbresëlënëse. Ndër të tjera, aty u bë edhe përurimi i disa librave të rinj, nga autorë të ndryshëm. Ndërsa unë do të ndalem vetëm në njerin prej tyre, pra për romanin e ri të shkrimtarit të njohur, Agim Gjakova, “Rrëfime”. Por edhe më parë kam patur kënaqësinë të marr pjesë dhe të shprehem sadopak për libra të rinj, që ka përuruar ky krijues kosovar. Ndër të tjera, kujtoj këtu përurimin e romanit të tij, “A ka kund, Zot?”(Tiranë, 15 nëntor 2009).


Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria…

Në përurimin e sotëm ishin të pranishëm shkrimtarë e poetë dhe studiues të letërsisë, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., si nga Tirana dhe Prishtina. Fjalën e rastit e mbajti studiuesi Behar Gjoka, i cili theksoi se, çdo ngjashmëri me realitetin e sotëm, është e vërtetë artistike, të cilin na e përshkruan bukur autori. Pastaj, posaçërisht, për përmbajtjen e romanit të ri të Agim Gjakovës, u ndal në fjalën e tij, Kliton Nesturi. Ai tha se personazhet e kësaj vepre janë pjesë përbërëse e jetës së Kosovës, skalitur artistikisht.


Ballina e parë e romanit…

Në vazhdimësi, me fakte bindëse, disa folës sollën për të pranishmit vlerat kryesore të këtij botimi. Kështu, Pandeli Koçi nënvizoi se ky roman është i një lloji të veçantë, humoristik e sarkastik. Ai e përshkruan “çorbën” e korrupsionit dhe dukuri tjera negative të shoqërisë së sotme shqiptare. Duke u bazuar në sa më sipër, Hysen Sinani e vlerësoi roman të fortë, të një autori po të tillë. Faik Mustafa, i ardhur posaçërisht nga Kosova, tha se ai përmban figura të skalitura dhe që me të fshikullon çdo të metë, nga jeta e shoqërisë në ato treva.

Kur e lexova këtë roman, u shpreh Kolec Traboini, m’u duk se autori më ofroi një “fushë shahu” dhe më ftoi që të luanim bashkë. Është roman metaforik-sarkastik, që i përshkruan me realizëm mjediset e sotme shqiptare. Prandaj politikanët tanë duhet ta lexojnë, se aty do ta gjejnë veten e tyre.Në diskutimin e tij, Gani Demiri përmendi krijimtarinë e frytshme të A.Gjakovës, që nga librat e tij të parë poetikë dhe deri te ky roman, në të cilin janë skalitur disa personazhe letrare. Rreth këtyre çështjeve foli edhe Arben Kondi.

Në mbyllje të veprimtarisë, shkrimtari prodhimtar e cilësor Agim Gjakova i falënderoi, si folësit dhe pjesëmarrësit në këtë përurim.

Tiranë, 26 prill 2014

 

Murat Gecaj: SADIJE ALITI: ËSHTË “E FALUR”, PËR VARGJET E SAJ TË BUKUR POETIKË…

SADIJE ALITI: ËSHTË “E FALUR”, PËR VARGJET E SAJ TË BUKUR POETIKË…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

1.

Kur po qëndronim në mjediset e Hotelit “Livia“ të kryeqytetit, së bashku me kolegun e mikun nga Borasi i Suedisë, Sokol Demaku dhe shkrimtarin e njohur Viron Kona, aty erdhën dy mike shqiptare, nga Tetova, Sadije Aliti dhe Mensure Ilazi. Siç ndodhë zakonisht ndërmjet krijuesve, menjëherë e gjetëm gjuhën e përbashkët. Pra, nisëm bisedat për botimet e ndërsjellta. Por, si ta thuash, në këtë rast, “dollibashi” ishte pikërisht Sokoli. Pas botimit të librit për fëmijë, “Djali dhe tigri”, shkruar nga autori suedez Lars Westman dhe që ai e kishte shqipëruar, e lëshoi menjeherë “kushtrimin” në të gjitha trojet shqiptare, sapo erdhi nga Borasi i Suedisë, ku jeton e punon tash sa vjet. Pra, do të niste shpërndarjen falas të 1.000 kopjeve të atij libri. Kështu, ndër të parët, që arritën ishin pikërisht këto dy mësuese tetovare.

Me pak “qortim” në vetëvete, që nuk kisha patur rastin më parë të lexoja poezi të Sadijes, ajo më tregoi se, deri tani, kishte publikuar shtatë libra të tillë. Me një shënim të saj dashamirës, ajo ma dhuroi vëllimin poetik, “A do t’më falësh, nënë”(Tetovë, 2012). Me këtë rast, mësova diçka më tepër edhe nga jetëshkrimi i saj.

Ka lindur në fshatin Gllogjë, ku dhe kreu shkollën fillore. Më tej, e mbaroi Gjimnazin në qytetin e Tetovës. Me dëshirën për të marrë arsimin e lartë, ndoqi dhe përfundoi degën për gjuhë e letërsi shqipe, në Universitetin e Shkupit. Tani ajo është e regjiustruar aty kursin pasuniversitar, po për këtë degë. Në vitet 1999-2001, shërbeu mësuese në shkollën fillore “Asdreni” të vendlindjes dhe, më tej, 12 vjet në shkollën e fshatit Tercë. Ndërkohë, në vitet 2009-2010, ishte asistente në katedrën e gazetarisië të Universitetit të Tetovës. Ndihmesë të çmuar dha ajo në kurset e gjuhës për femrat e komunës së Tetovës, punësuar atje në institucionet shtetërore dhe financuar nga IOM, në përiudhën shtator 2002-maj 2004. Mësime të tilla në gjuhën shqipe dha ajo edhe në vitet 2005-2007, për studentët e komunës së Tetovës e të rrethinave të saj, kurse per jo shqiptarët. Që në vitin 1991, ka qenë bashkëpunëtore e gazetës në gjuhën shqipe “Flaka”, e Radios “Bleta” dhe gazetare e rregullt në “Fakti” (maj 1999-dhjetor 2010).


Që nga viti 1993, Sadije Aliti është dalluar për veprimtarinë e saj të pandërprerë në disa projekte dhe organizma shoqërore, sidomos në ato për gratë e vajzat, mbështetur nga fondacione të ndryshme etj. Ka marrë pjesë dhe ka lexuar tema me interes në konferenca e seminare dhe veprimtari të larmishme jashtë vendit, si në Gjermani, Tiranë, Kosovë, Kroaci, Mali i Zi, Stamboll e Izmir etj. Për tërë këtë veprimtari aktive dhe të frytshme, ajo është zgjedhur në forume të ndryshme në shtetin, ku jeton dhe është nderuar me disa Mirënjohje e ka marrë çmime të merituara.

2.

Siç është e kuptueshme, puna mësimdhënëse dhe përvoja e gjerë jetësore, kanë bërë që Sadije Aliti t’i shprehë mendimet e ndjenjat e saj, jo vetëm me artikujt e shumtë në shtyp e në radio, por dhe i është përkushtuar krijimtarisë poetike. Libri i parë i saj doli në qarkullim më 1996, me titullin “Koha blu”. Më tej, botoi librat tjerë me poezi: “’Dasmë zanash” (Tiranë,2000),”Vallëzim parajse”(Tetovë, 2002), “Fjalë të heshtura”(Tetovë, 2006)”Valixhe kujtimesh” (Tetovë, 2008) “A do më falësh, nënë”, (Tetovë, 2012), “Dritë Dashurie”(2014, Bukuresht), vëllim poetik, përkthyer në gjuhën rumune. Po kështu, ka botuar monografinë “Shkëndija është një dhe mbi të gjitha” dhe monografinë tjetër, “Sporti na bashkoi”(2012), ku është bashkautore.

Tani kam ndër duar librin e përmendur më lart, “A do më falësh, nënë”, i cili më sjell ndjeshmëri të veçantë, që në titull dhe më ngjan se më bashkon diçka e brendsshme me këtë autore tetovare. Kjo, sepse nëna mua më la jetim, që në moshën 4,5-vjeçare dhe prej saj nuk ruaj asnjë fotografi. Prandaj, megjithëse nuk jam poet, pak vite më parë shkrova vjershën “Silueta”, e cila është publikuar edhe në përmbledhjen poetike, kushtuar nënave, “Karvan dashurie” dhe që është përgatitur nga Ilirjana Sulkuqi, me banim në Nju Jork.


Ballinat e njërit libër poetik të Sadije Alitit…

Libri i Sadijes përmban 121 poezi dhe, në fund, recensionet e shkruara nga Rami Kamberi e Nexhat Rexha. Ato janë ndarë në tre cikle, që lidhen harmonikisht me njëri-tjetrin: “Ditari i Atdheut”, “Ditari i fjalës” dhe “Ditari i dashurisë”. Sipas datave në fund të tyre, poezitë janë shkruar në vende e vite të ndryshme, pra në: Ohër e Strugë, Gostivar e Kumanovë, Prizren e Vushtri, Shkup, Tiranë, Vlorë, Korçë e Durrës, Gjenevë, Stamboll e Bursë, Zyrih e Bernë, Padovë, Vjenë e Budapest etj.

Si një formë përkushtimi, libri hapet me “Ditar i ditareve”, ku shkruhen këto radhë: “Miqtë e mirë, çdo herë, janë si yjet e qiellit,/ nuk i sheh gjatë një shekulli,/ por e di se ata një shekull janë aty,/ pranë teje…”. Meqenëse autorja e ka vendosur titullin e tërë librit, nga ai i poezisë së parë, vetëm po riprodhoj këtu disa vargje dhimbjeje e malli të pashuar të saj për Nënën:”Pranoj se nëna është vetëm një,/ që çdo herë e falë atë që e lindi,/atë që i dha dritë e jetë në këtë botë./A do më falësh, nënë,/ për jetë të jetëve?” Ndërsa në poezinë “Pse s’u bëre mëmë?” shpërthen me dufin e zemrës, ndaj një faji të dikujt tjetër, për mosbërjen nënë: “Sa dëshirë pate të thirresh nënë,/ ëmbël e bukur tingëllon kjo fjalë./Por ajo thirrje, ai zë mbeti larg./…U përgjërove para çdo gjëje,/ vetëm e vetëm të bëhesh nënë”.

Poezitë e kësaj autoreje janë “të ngarkuara” me emocione dhe mendime përgjithësuese, të cilat e mbajnë afër lexuesin:” Për të lumturuar të tjerë,/ duhet të jeshë vetë i lumtur”.(Poezia “Liri burgu”). Njeriu i përjeton të gjitha, ai sikur dehet nga çdo gjë, prandaj në poezinë me këtë tematikë, renditë shumë ndjeshmëri të tilla, duke nisur me vargjet: “Njeri çdoherë i dehur,/ shumë çaste i dehur:/Dehje nga gëzimi,/ dehje nga dëshpërimi,/ dehje nga dashuria,/ dehje nga ashpërsia,/ dehje nga xhelozia,/dehje nga mërzia.,/ dehje nga skamja, dehje nga pasuria…”. Poetja ka një mision fisnik dhe prandaj shkruan, në “Buzëqeshje dite”:“Dita e re është planifikuar,/ shpesh nga të tjerët;/ mua më mbetet obligim,/ që ta kaloj me dashuri e buzëqeshje”. Ndërsa te “Prcjellje porosie”: Misioni i artit/ kënga të jetë poezi” dhe, më tej, te poezia “Zbardhim imazhi” shkruan: “ Ndjenjë e mirë, kur dikush/ të kujton për ditë të mirë/ e punë të mbarë…”.

Me po këtë ritëm dhe ndjenja vazhdojnë poezitë e dy cilkeve të tjera. Koha e shkuar nuk kthehet më dhe këtë poetja na e pohon me vargjet: “Kujtimet u tretën në këtë ditë,/për atë dashuri,/ perëndoi bashkë me diellin e ëndrrën” (Poezia “Të gjitha perënduan”). Kurse te poezia “Kohë të dala mendsh”: “Dhimbja e ndarjes së madhe/ nuk besoj të kthehet”.Prandaj na flet ajo në një poezi tjetër: “…për të thënë fjalën e pathënë,/ por vetëm me shikime,/ për vrullin e dashurisë së thyer” (“Dasmë aristokrate”).

Në shumë poezi të këtij vëllimi, si të gjitha femrat krijuese, Sadija i këndon me ndjenja të bukura dashurisë njerëzore. Ja, te “Ujëvarë dashurie” shprehet: “E bukur nga natyra,/ e bukur nga dora, /panoramë magjepse,/me ujë kristali shumëngjyrsh…”. Ndërsa te “Kallëzim përrrallor” shkruan: “Të ftoi me yjet,/ mori lule të vizatuara në kaltërsi”. Por jeta ka edhe ndarje, dhimbje e lotë: “Valët e liqenit vijnë e shkojnë,/ bartin e sjellin mbeturina,/ të çdo fare e soji./ Mbeturinat e një dashurie/ dhembin e copëtojnë…”.(“Kur je duke pritur”). E, po kështu, te “Ishte vetëm një lojë nate”: “Ngatërruan shkronja e fjalë,/ ishte një rastësi njohjeje…”.Ndërsa në një tjetër poezi: “ Mbaroi loja e pafilluar,/ ëndrra e gjumit të pafjetur”(“Dashuria magjike”).

Sidomos, te cikli “Ditari i dashurisë” autorja vazhdon të “zërthehet” e të flasë për këto ndjenja, të pastra e të çiltëra. Pa i përmendur të gjitha, shënoj këtu vetëm pak vargje të një poezie, si për t’i përmbyllur mendimet rreth ktij vëllmi poetik të Sadije Alitit. Aty, ajo shkruan: “ Dy sy të bukur,/ vjedhurazi shikojnë,/ asgjë nuk flasin,/ vetëm rrinë në heshtje,/ edhe heshtja tregon dashuri”( “Sy të bukur”). Prandaj, mendoj se është i përligjur edhe titulli, që i vura këtij shkrimi modest për atë.

Tiranë,___prill 2014

 

Sokol Demaku:ME HIJET DHE RETË E ZYHDI DERVISHIT NË METASTAZAT, UDHECAKET, STUHITË, TORNADOT DHE CUN

Sokol Demaku

ME HIJET DHE RETË E ZYHDI DERVISHIT NË METASTAZAT, UDHECAKET, STUHITË, TORNADOT DHE CUNAMET E KOHËS, NË LIBRINE TIJ ME TE RI ME POEZI ”VETËKLONIMI I MASKËS”

Një rrugëtim në retrospektiv në buqetën peotike, të Zyhdi Dervishit, ”Vetëklonimi i maskës”, lexuesi bënë një ecje në kohën në të cilën poeti në vite, në rrugëtimin e tij ecanak mundi të shoh, të ndjej dhe të vlerësoj qeshtje themelore të jetës së njeriut, në situata dhe kushte jetese të ndryshme. Në vagun e tij ai ka rezervuar një hapësirë të gjerë, të jetës me baticat dhe zbaticat në skenat e përditshmërisë sonë.

Vëllimin poetik “Vetëklonimi i maskës” autori e qelë me shkrimin: “Tim eti, një mësusi idealist të kësaj bote”, cka na jep me kuptue se autori këtë buqetë poetike ia kushtin babait të tij, mësues gjeneratash, në kohe¨.

Ky vëllim me lirika ku krijimet ndërthuren me ndjenjën e shpirtit për realitetin e kohës në të cilën jeton autori me vargun e tij prej perle zbutë rrokjet dhe tingujtë për të shprehë ndjenjën dhe mrekullin përmes emocioneve që ai ka dhe ndjenë, dashuria ndaj së mirës që autorin e mbanë gjallë dhe dhembja e cila e prekë në sedër, por koha eshtë e pa kohë.

Autori librin ka ndarë në shtatë kapituj por e fillon me poezinë “Ylberi i zgjimit” ku ai me mjaftë mjeshtri përdorë hipërbollën dhe analogjinë për të shprehurë ndjenjën e tij që ai mban në shpirt kur thotë:

Në dy male të lartë u mbështeta

Si në dy këmbë.

Trupi m`u lartësua si llavë e zjarrtë

E shpërthimit vullkanik

Të gjakut e palcës

Së dy këmbëve-male.

Ky rrugëtim poetik i autorit fillon me kapitullin “Përballë cunameve” e që po të e kthejmë në fjalorin tonë këtë si duket ne do kemi huazime të cilat nuk janë pjellë apo pjesë e jona sepse këto rryma të fuqishme, këto lëkundje si një fatkeqësi që rendon mbi supet e njerëzve e këtë autori e ilustron për mrekulli në poezinë e tij “Autodafe” me të cilën dhe e qelë këtër buqetë poetike kur thotë:

Më digjni në furrat e gëlqerës

Ose më bluani të gjallë

Në mokrat që s`bluajtën kurrë

Miell gëzimi.

........

...se në tokën time

Deri në mpiksjen e mbarme të gjakut

Përjetësisht jam dashuruar.

Hijet dhe retë të cilat janë prezente në vargjet e poetit vijn edhe sa i shtojnë ndjenjat e lexuesit në metastazat dhe udhecaket ku stuhit, cunamet, tornadot shpeshherë rebelohen dhe për herë këto metastaza kanceroxhene shaktërrojnë cdo gjë në këto troje. Këtë e shprehë me një sarakzëm të qiltër autori tek poezia “Metastaza ballkanike” kur thotë:

Në Ballkan

Para barelievit të varreve

Qiparisat nuk përulen

Nga përlotjet e stuhive

Tropikale.

..........................

Në Ballkan

Stuhitë e tajfunet e tornadot e cunamet

Rebelohen në tela me gjemba

Të nervave të tendosura e të skuqura

Prej mënisë e zmerimit.

Mbi kafkat e ballkanasve

Zgjaten e kërleshen

Metastazat kanceroze

Të vetëshklatrrimit.

Pra poeti është ai i cili përjetoi këto metastaza ballkanike të cilat kanë lënë gjurmë jo vetëm në jetën e tij por edhe tek bashkëkombasit e tij dhe se edhe sot ato ndjehen dhe kanë ndikim. Kjo më së miri përshkruhet tek poezia “31 Dhjetor” kur poeti thotë:

U zvarrit si gaforrja dhe një vit i mbrapshtë

Me mundime, dhimbje e strese.

Politika-shtrigë më shtrigane

Turbulloi edhe cdo pikël vese.

Kapitulli i dytë i kësaj buqete poetike nga autori është titlluar “Retina të plagosura” e ku përmes klithmave e zërave të trazuar të mbretërve të xhunglës jeta ishte mbyturë në nota të ligësisë njerëzore të kompozuara për këtë rast, e ai në poezine e tij “Pentagrami i rrenimit” thotë:

Nuk më tremb hungërima e ujkut

Në xhunglën e fererme të ferrave.

As ulërima e luanit kur më shtërngon

Me morsën e kthetrave

Të uritura të bëbëzisë.

Më gërryen themelt e shpirtit

Mjaullima e maces kompozitor

Me notat më të ndotura të ligësisë.

Jeta vazhdon me peripecitë e saja por edhe me të gjitha ato ligësit të cilat njeriut i rrinë mbi kokë nga ajo re e murrme e cila ka mbuluar kupollën qeillore. Sa bukur e përshkruan poeti këtë me një pesimizëm sarkonik ku si duket se kjo re ka zerë vend këtu dhe se do jetë këtu me vite. Ja si përshkruan poeti këtë tek poezia: “Nën hijen e qiellit” kur thotë:

Një re e murrme

Më rri mbi kokë

Si pelerinë.

Herë ngjeshet si shaptë

Herë mblidhet si kanë

Herë godet si vetëtimë.

Këto ndjenja, këto vuajtje nëpër faqet e historisë sonë sa te hidhura dhe të ashpra prap se parpë njeriun nuk arritën ta stepin por ai me forcën dhe durimin e tij u strehua dhe diti të mbijetoj fatin, i cili ishte shkruar për të. Dhe edhe pse në kushte të vështira mbijetoj të gjitha në strehën e tij të kasollës se varfër shekullore. Kështu e shprehë ndjenjen e tij autori përmes poezisë “Strha ime” kur thotë.

Goditur nga breshëri

Rrebesh trishtimi.

Rrekem të gjejë strehë

Në kasollën mbuluar

Me kashtë të thinjur

Mundimi e stërmundimi.

Por jeta vazhdon me ritmin e saj në faqet e histirsë sonë të zymt në vite, me skenare dhe lojëra te hidhura e ku peti ndjen pezmin dhe pesimizmin e tij në jetë. Këtë ai e shprehë me poezinë e tijn të fundit në këtë cikë me titull: “Kotësi” kur thotë:

Në guvat e qeta të varreve hedhin lule

Petale të rëna nga cikma zie.

Më kot rreken të mbuhsin me lule varret-

Humnera pafund padrejtësie.

Në ciklin e tij të tretë titlluar “Guaska drite dhe gurëzime” poeti na del më optimist për jetën dhe se edhe vargu i tij ndjehet më i butë por prap me ate zjarrin e tij rinor i cili mundohet që jetën ta qoj përpara dhe të ndjej ate cfarë cdo kush e dëshiron, e këtë e ndjen lexuesi përmes vargjeve të peozisë “Sytë e përjetësisë” ku autori thotë:

Një foto drite

Gremiset nga

Maja e qiparisit.

Përmbytete e përmbytet

Por nuk zhbëhet

Në këllirat e gjirizit.

Dhe se optimizmi i poetit vjen dhe bëhet edhe me i zjarrt në poezinë “Lot dhe re” ku ai ndjen dhe sheh se dicka po levizë dhe se edhe natyra po e ndjen se do vijnë ditë më të mira, ditë kur bora e kurorave te maleve do shkrihet përgjithmonë dhe ai thotë:

Bora e kurorës së maleve

Në valle rrethanore u shkri

Ndër mijëra mote.

Lotët e maleve rrëke rrodhën

Dhe rrjedhin nën dhe.

Kur njeriu del nga mjegullnaja dhe nga ajo e cila e rendon shpirtin e tij, nuk duhet harrua se ai lidhet, tek hyjnitë por edhe përenditë, që të kthejnë buzëqeshjen, sepse dashuria njerëzore është ajo e cila krijon mrekulli në jetë. Sepse tornadot e mëkateve edhe Krishtinv e kryqezojnë e poeti e sheh këtë kështu përmes poezise se tij “Mos” kur thotë:Tornadot e mëkateve/Krishtin e kryqëzojnë dhe rikryqëzojnë/ miliarda herë/ në sekondë/ në kryqin/ e katër horizonteve.

Një fjalë filozofike shqipe thotë:“Njeriu nuk është i përjetshëm, le të përpiqet të jetë e pavdekshme ajo që do tëthotë dhe ajo që do të bëjë”.

Poeti vazhdon rrugëtimin e tij poetik me vargjet në kapitullin vijues “Vargmale ngujimi” një titull sa simbolik për trevat tona e poeti tek poezia “Kockat e dinjitetit” thotë: Të drejtën e shkrirë në qenien e tij/ia përgjakën me dhëmbëzit/ e harkuar të drapërit/.

Kockat e shpirtit iu polarizuan vertikalisht/sipas ligjeve të harruara/ të dinjitetit/.

Zyhdi Dervishi duket si një burim i pashterrshëm frymzimi i atyre lirikave të cilat ai i vargon në kapitullin vijues “Horor vaciu” ku na del një optimizëm prekës kur thotë tek poezia “Një grimë”: Qindra mijëra kilometra/ njerëzit ngjiten me anije kozmike/në rrathët e qiejve të shumfishuar./A ngihen qoftë edhe një grimë/ mbi veten e zvetënitur?/

Jeta ndertohet me shijen e petaleve të luleve më të bukura që egëzistojnë në tokë e ato së bashku krijojnë kopshtin e lulëzuar që njerëzit ta shijojnë të lumtur, e kur njeriu ushqehet me një aromë të tillë, ai nektar e embëlson jetën dhe ai është një dhuratë e bukur për njeriun.

Zyhdi Dervishi e përfundon rrugëtimine e tij poetik me kapitullin nga i cili mori edhe titullin ky vargëtim “Vetëklonimi i maskave” e ku me poezinë e ketij kapitulli me titul “Vetëngujim gjenetik” poeti ve në pah atë kopsht lulesh që une përmenda më lart por me një sens tjetër dhe me një ide dhe mendim kritik për njeriun kur thotë:

Si barinj në kopshtet e mirazheve

Me alkiminë e tjetërsimit

Njerëzit e kohës sonë

Vetëklonohen 1001 herë.

T¨åe klonuarit e njetë si narcisë

Dashurohen mes veti.

Në retinat e syve

Nuk u gjallojnë më

Silueta njerëzish

Të tjerë.

Një fjalë e urtë filozofike shqipe thotë:Nuk i takon gjë dhëmbit të skiles që qëndron e mbyllur në strofkun e vet.

 

MURAT GECAJ:; SOKOL DEMAKU NA SOLLI ”DJALIN E TIGRIN”, NGA SUEDIA …

SOKOL DEMAKU NA SOLLI ”DJALIN E TIGRIN”, NGA SUEDIA …

(1.000 kopje të librit të tij, për shkollat shqiptare)

Nga: MURAT GECAJ

publicist e studiues-Tiranë


Në shkollën 9-vjeçare “Demokracia”, Durrës, përshëndet drejtori, Avdyl Buçpapaj

Në foto: Murat Gecaj. Vilheme Vranari, Avdyl Buçpapaj, Sokol Demaku, Viron Kona, Zabit Rexhepi

1.

Kishte kohë që, arsimtari, shkrimtari e publicisti Sokol Demaku na kishte “paralajmëruar” , se do të vinte në Shqipëri, nga qyteti Boras i Suedisë, ku punon e jeton familjarisht, me një mision disi të veçantë. Them kështu, pasi ai ka ardhur këtu edhe disa herë më parë. Kryesisht, kanë qenë udhëtime të kryera, së bashku me kolegë e miq të tij, shqiptarë dhe suedezë. Kështu, ndër të tjera, kujtoj këtu veprimtarinë e zhvilluar, në prag të 100-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, në shkollën 9-vjeçare “Demokracia” të qytetit të Durrësit, me të cilën është binjakëzuar “Fjërdignskolan” e Borasit, me drejtor Per Ketissen. Ndërsa, në tetor të vitit të kaluar, Sokoli ishte në përbërje të një grupi të Shoqatës së Shkrimtarvë e Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”, në Suedi, e cila kryesohet nga Hysen Ibrahimi. Me atë rast, në Tiranë e Durrës, u bë përurimi i veprës voluminoze, “Thesar Kombëtar” (Nr. 1 e Nr.2), me krijime të mjaft autorëve të saj.

Ndoshta, ajo që shkrova në fillim të këtyre pak radhëve edhe mund të keqkuptohet. Prandaj po sqaroj këtu, se “misioni” i tanishëm i Sokolit dallohej paksa, nga pesë të mëparshmit. Ndërsa herë të tjera kishte dhuruar libra me autorësinë e tij, për kolegë e miq ose kolektiva shkollash, tani këtë gjë do ta bënte me librin “Djali dhe tigri”, të autorit të shquar suedez, Lars Westman. Ky u shkrua posaçërisht për shkollarët e vegjël dhe është shqipëruar nga S.Demaku. Këshilltar editorial i tij është Mr.fil. Sadulla Zendeli-Daja dhe recensentë dr.Rovena Vata, Ismet Hasani e Mr.Kadrije Mëniqi. Ballina e punimet grafike janë të Shkëlqim Demakut. Ndërsa redaktor ka shkrimtarin Viron Kona, i njohur me librat për të vegjëlit, ndër të cilët është “Eh, mor Bubuliono!”, përkthyer në gjuhën suedeze dhe shpërndarë për shkollat e atij vendi mik skandinav.


Kopertina e parë e librit, dhuratë për shkollat shqiptare…

2.

Që në takimin e parë, S.Demaku na tregoi se autori suedez Lars Westman, tashmë dhe mik i shqiptarëve, i kishte besuar atij që ta kryente një detyrë miqësore. Kjo gjë lidhej me vendimin, që kishte marrë, se 1.000 kopje të librit të tij, “Djali dhe tigri”, t’i jepte falas për nxënësit e moshave të vogla, në shkollat e Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë, Malit të Zi e Preshevës. Është e kuptueshme se, këtë punë, Sokoli do ta niste, së pari, në kryeqytetin Tiranë. Me simbolikën e saj, ky nder i takoi pikërisht shkollës 9-vjeçare “7 Marsi”, ku është drejtor Alfred Jani. Të pranishme aty ishin dhe dy mësuese nga Tetova, Sadije Aliti e Mensure Ilazi. Gjithashtu, ato morën një sasi kopjesh të librit “Djali dhe tigri”, për shkollat e tyre shqipe, për të cilët e falënderuan autorin dhe përkthyesin, S.Demakun.

Më pas, për këtë ngjarje të shënuar, drejtuesja dhe mësuesja e njohur, Dava Marku shkroi edhe këto radhë, në Facebook, të shoqëruara me disa fotografi: “Sot, pra më 14 prill 2014, ndërmjet mësuesve e nxënësve të shkollës “7 Marsi” ishte Sokol Demaku, poet e prozator, pedagog, drejtues i revistës mujrore “Dituria” dhe i emisioneve në gjuhën shqipe, në radio e TV lokal, po me këtë emër. Përvoja e shkollës suedeze, ku ai shërben tash sa vjet, lë pa fjalë arsimin e vendeve më të zhvilluara të botës. Kështu, mësues si Sokoli, dëshirojnë gjithnjë jo vetëm të përcjellin te ne përvojën e vendeve të largëta skandinave, por dhe të marrin nga ne diçka, që mund t’u vlejë në shkollën e tij. Mbi 60 kopjet e librit “Djali dhe tigri”,me autor Lars Westman, iu dhuruan bibliotekës së shkollës dhe nxënësve të klasës IV-A. Falënderim, respekt e mirënjohje për ju, kolegu e miku im, Sokol Demaku!”

Më tej, në shkollën 9-vjeçare të kryeqytetit, “Gjergj Fishta”, ku është drejtor Faik Maqellara e zv.drejtoreshë Violeta Tota, ai dhe miqtë, që e shoqëronin, u pritën me dashamirësi, nga mësuesit e nxënësit, të cilëve ua dhuroi disa kopje të librit të mësipërm. Po kështu, u veprua në shkollën 9-vjeçare “Skënder Luarasi”, ku është drejtoreshë Arjola Hasa.


Nga e djathta: V.Kona, M.Gecaj, S.Demaku e D.Osmani (Krujë, 13 prill 2014)

Takim interesant ishte edhe ai, që u organizua në mjediset e Universitetit jopublik “Vitrina” të Tiranës. Aty, S.Demaku dhe miket mësuese nga Tetova, u pritën nga prof. Qazim Dushku dhe zhvilluan një bisedë të ngrohtë me studentët e degës së mësuesisë, të cilët morën kopje disa të librit “Djali dhe tigri”.

3.

Foto: Avdyl Buçpapaj, Lindita Mukaj dhe Sokol Demaku

Ndalesën e parë, në qytetin e Durrësit, e bëmë në Drejtorinë Arsimore Rajonale, ku na priti me ngrohtësi dejtoresha, Lindita Mukaj. Ajo u interesua të dinte sa më shumë për përvojën e shkollës suedeze, si dhe për mikun e ardhur aty, Sokol Demaku. Gjithashtu, shprehu kënaqësinë e lidhjeve e bashkëpunimit të shkollave të atij rrethi, me ato të qytetit Boras, në Suedi. Sëbashku bëmë fotografi, për t’i patur kujtim nga ai takim.

Pastaj, të shoqëruar nga drejtori i shkollës 9-vjeçare “Demokracia”, Avdyl Buçpapaj, u ndodhëm përsëri ndërmjet kolektivit të zjarrtë të saj, ku mësues e nxënës janë përshtatur me miqtë e tyre nga Veriu i largët, shqiptarë e suedezë. Ata kanë ardhur aty nga shkolla e qytetit Boras, ndër të cilët kanë qenë drejtori Per Kettisen dhe mësueset Anette Ekelund e Sonja Persson etj. Por dhe disa mësues e nxënës të shkollës “Demokracia” kanë patur kënaqësinë të udhëtojnë për atje dhe ta shohin nga afër përvojën e asaj shkolle e ta përjetojnë mikpritjen suedeze. Koncertin e bukur, të përgatitur me këtë rast, e drejtoi me aftësi mësuesja Mimoza Mezini. Siç është e kuptueshme, këtu Sokoli e ndjente veten si në “shtëpinë” e tij. Mbas drejtorit A. Buçpapaj, ai foli e dhuroi disa libra të autorit suedez Lars Ëestman, për kolektivin e kësaj shkolle. Gjithashtu, përshëndeti shkrimtarja e njohur vlonjate, Vilhelme Haxhiraj-Vranari, “Mjeshtre e Madhe”.Ndër të tjera, ajo ka merituar çmimin “Pena e kristaltë”, me një poezi të saj, paraqitur në konkursin e organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras-Suedi.

Foto:Sokol Demaku, Murat Gecaj, Merita Thartori-Kuçi, Viron Kona dhe Avdyl Buçpapaj

Me dashamirësi e respekt u pritëm, bashkë me mikun nga Borasi, edhe në dy shkolla tjera 9-vjeçare të Durrësit, në “Eftali Koçi”, ku është drejtor Murat Dashi dhe në atë “14 shtatori”, ku është drejtoreshë Merita Thartori-Kuçi.

Foto: Sokol Demaku dhe Mirela Ylli-Kurti

Më tej, shkrimtari e publicisti S.Demaku u prit me kënaqësi në mjediset e Bibliotekës Publike të qytetit Durrës, ku kishte qenë edhe më pare, bashkë me mësuesin veteran, poetin e leksikografin Sadulla Zendeli-Daja etj. Në bisedën e zhvilluar kësaj radhe, Sokoli foli për vazhdimin e bashkëpunimit edhe në të ardhmen, me këtë institucion kulturor. Ndërsa drejtoresha, Mirela Ylli-Kurti, e falënderoi atë për vizitën e bërë e librat e dhuruar.

Pas kthimit në Tiranë, përkthyesi i botimit të ri “Djali dhe tigri”, Sokol Demaku, në emër të autorit Lars Westman, i dha disa kopje të këtij libri edhe kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë. Ndërsa, për gjestin e dashamirës e bujar, duke u dhuruar shkollave shqiptare, gjithësej 1.000 kopje të tij, kryesia e kësaj Shoqate i dërgoi atij një “Mirënjohje”.

3.

Këto fakte, që i përmendëm fare shkurt më lart, patën edhe anën tjetër “të padukshme”, pra jo aq zyrtare. Kështu, shkrimtari e publicisti Sokol Demaku, në katër ditët e qëndrimit në Tiranë, Durrës e Krujë, pati edhe disa takime tjera të ngrohta, me kolegë, miq e dashamirë, të cilët tashmë i ka të shumtë në Shqipëri. Pa u ndalur hollësisht në bisedat e zhvilluara, të cilat sigurisht kanë qenë me interes të ndërsjelltë, po shënoj vetëm emrat e tyre. Ata ishin: Prof.Dr.Zyhdi Dervishi; kryetari i Shoqatës Qytetare të Sigurisë Rrugore dhe Mjedisit, Demir Osmani; drejtori i shtëpisë botuese “West Print”, Eduard Vathi; publicistët e shkrimtarët: Bashkim Hoxha, Jaho Margjeka e Kozeta Hoxha; kineasti Kristaq Janushi etj.

Foto: Viron Kona, gazetari Bashkim Hoxha, Murat Gecaj de Sokol Demaku

Në mbyllje të këtyre pak radhëve, e falënderojmë nga zemra kolegun e mikun tonë të përbashkët, Sokol Demakun, për këtë udhëtim të dobishëm e mbresëlënës, në Shqipëri. Me këtë rast, e përshëndesim nga larg dhe shprehim mirënjohjen tonë të veçantë, për autorin e librit “Djali dhe tigri”, shkrimtarin e nderuar suedez, Lars Westman.

Tiranë, 18 prill 2014

 


Faqe 11 nga 69

Newsflash

Intervistë me mikun e shqiptarëve dhe njohësin e mirë të gjuhës, historisë dhe kulturës shqiptare Ullmar Qvick

Bota demokratike duhet të kujdeset më shumë për Kosovën, kosovarët e bashkuar të kujdesen për të mirën e kombit!

Gjuha shqipe më intereson për shumë arsye, nuk mund të mohoj se ndiej krenari se e zotëroj – në disa aspekte – më mirë se shumë nga shqiptarët vetë. Nga ana tjetër kur shqiptarët flasin shpejt midis tyre – sidomos në dialektet e Kosovës – duhet të pranoj se shpeshherë ”mbetem me gisht në gojë”!Shqipërinë e vizitova për herë të parë në vitin 1970, pastaj në 1978, 1979, 2004 dhe 2005. Në Kosovë përveç seminarit të vitit 1977 mora pjesë edhe në seminarin e vitit 2004.Bukuria e natyrës, mikpritja e njerëzve, këto janë përshtypjet më të forta nga atje.Me shqiptarët, përveç simpatisë sime për këtë popull zemërgjerë, më lidh fakti se e kam gruan shqiptare dhe të afërmit shqiptarë të cilët kanë rëndësi të madhe dhe pozitive për mua.

Lexo ma...