Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Murat Gecaj: LULZIM BREZNICA: LUFTËTAR PËR LIRINË DHE DASHURINË…

LULZIM BREZNICA: LUFTËTAR PËR LIRINË DHE DASHURINË…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e majta: L.Breznica e M.Gecaj(Tiranë, 26 maj 2014)

Siç e kam vërejtur, herë pas here, çdo përurim libri në kryeqytetin tonë ka të veçantën e tij. Në rastin konkret, e kam fjalën edhe për këtë, që po i kushtoj pak radhë, pra për përurimin e librit të parë të luftëtarit për lirinë e dashurinë, Lulzim Breznica. Ai ka lindur në Podujevë të Kosovës, aty është shkolluar e ka kaluar vite të tëra dhe ajo trevë është bërë burimi i frymëzimeve të tij poetike. Por, i mbrujtur me traditata atdhetare dhe liridashëse të paraardhësve të tij, pasi Kosova martire firoi lirinë e pavarësinë, që atij i realizuan dëshirën më të madhe të jetës, një detyrë tjetër e shenjtë e thirri atë. Pra, me misionin e paqeruejtësit, shkoi me rrobën ushtarake në Afganistan, përkrah bashkatdhetarëve tjerë, nga Kosova e Shqipëria. Sigurisht, kjo gjë i shërbeu atij për ta zgjeruar tematikën e poezive të tij, që kishte nisur të thurte.

Duke plotësuar edhe një ëndërr tjetër të tij, pra për ta vizituar për herë të parë Shqipërinë, ky krijues i talentuar 35-vjeçar kosovar, u ndodh sot në mjediset e bibliotekës së Muzeut Historik Kombëtar. Kjo gjë u gërshetua bukur e simbolikisht, me përurimin e librit të parë të tij, që ka titullin domethenës, “Klithmë për dashurinë”(Tiranë, 2014). Kishin ardhur familjarë e miq të autorit, shkrimtarë e poetë, nga Shqipëria e Kosova, nga media e shkruar dhe jo elektronike etj.

Tubimin e çeli krijuesja e njohur, Fatime Kulli, e cila është redaktore e këtij libri. Ndër të tjera, ajo bëri këtë vlerësim të merituar: “Kjo vepër letrare tregon se autori ka arritur të krijojë një UN shumë interesant, një model Breznician, pa imituar asnjë, me origjinalitetin e tij në zgjedhjen e fjalës, në strukturimin e vargjeve, me simbolika dhe metafora artistike. Ato shprehin shenja dritëzash poetike, në një kopsht letrar, ku shëmbëllejnë shënja të mirëfillta arti letrar, me një forcë të brendshme të mendimit filozofik: për dashurinë, për vendlindjen, për Atdheun e Kombin”.


Pamje nga salla, ku u bë përurimi..

Në vazhdim, u ndoqën me interes fjalët dhe mendimet dashamirëse e nxitëse të të pranishmëve, për krijimtari të mëtejshme nga ky autor i ri. Ata ishin: Prof.Dr. Klara Kodra, shkrimtarët e poetët Pandeli Koçi, Hasan Gremi, Kolec Traboini e Vllasova Musta. Përmbajtja kryesore e tyre ishte, se poeti Lulzim Breznica dallohet për origjinalitetin e krijimeve të tij poetike, me motive të freskëta e të bukura, që veprojnë aktivisht dhe pozitivisht në ndjenjat e lexuesit. Ndërsa Mehmet Breznica u ndal në rrugëtimin jetësor të kusheririt të tij, duke nënvizuar cilësitë morale vetjake, mbrujtur me atdhedashuri e mirësi ndaj të tjerëve dhe me frymëzime poetike, që i konkretizoi edhe me këtë libër të parë të tij. Ai nënvizoi se frymëzime të pashterrshme për të u bënë poetët tanë kombëtarë dhe u mbrujt me ndjenjat e larta të lirisë e atdhdashurisë së shqiptarëve, në të gjitha trojet tona amtare.

U duartrokitën nxehtësisht disa poezi, që u recituan nga të pranishëm në këtë përurim, ndër të cilët ishte Xhelal Luca. Emocione krijuan edhe fjalët përshëndetëse të bashkëluftëtarit të autorit në Afganistan, ushtarakut Fadil Ciroku, të Lumnije Avdiut etj.

Në mbyllje të përurimit, me fjalë dashamirëse e të kursyera, Lulëzimi i falënderoi, si folësit dhe gjithë pjesëmarrësit në këtë festë të bukur. Pastaj, ata i kaluan disa çaste së bashku, ku temë e bisedave të tyre ishte ky përurim dhe botimet e reja të autorëve tanë, që na e pasurojnë përherë jetën shpirtërore.

 

KRISTAQ TURTULLI: Mendime rreth antologjisë poetike me përkthime të Ligor Priftit

KRISTAQ TURTULLI

Mendime rreth antologjisë poetike me përkthime të Ligor Priftit:

‘Në tryezë me poetët.’

Sa herë i rikthehesh një vepre të përkthyer me dinjitet dhe përkushtim, prej kolosëve të mëdhenj të letërsisë botërore. Si të ulesh në gjunjë pranë një burimi me ujë të kulluar, dhe të pish me etje pa ndërprerë freskinë, pastërtinë dhe mrekullinë. Përsëri dhe përsëri zbulon në to një minierë të re me xhevahire dhe diamante. Dhe përsëri, qëndron i hutuar, si një fëmijë adoleshent dhe magjepsesh prej tyre. Kjo gjë më ndodhi me librin e përkthyer nga talentuari Ligor Prifti: ‘NË TRYEZË ME POETËT.’ E mora përsëri në duar, fillova ta lexoja, ta përpija. Libër ky ku autori me çiltërsi dhe përgjithësi ka ftuar ti vijnë në tavolinë figurat më të shquara, të artit poetik, të ulen bashkë me të dhe të fillojnë një bisedë të gjatë, të hapur, si rrallë herë. Kjo ndodh për shkak se përkthyesi ynë Ligor Prifti ka derdhur pa kursim polemin e mrekullueshëm të tij. Pasi ai, në brendësi, është vetë poet i lindur.

Çdo krijues në fillimet e veta gjithnjë ka qenë i tunduar kur ka qëndruar i hutuar përpara shkallinave të mermerta ku ngrihej dera dy kanatesh me tokëza ari por e mbyllur hermetikisht e tempullit të letërsisë së madhe botërore. Është zgjatur, kacavarur, përpjekur të hapë derën dhe të hyjë brenda tempullit, shpesh herë ka shkarë dhe është rrëzuar, nuk ka mundur mësojë, të fisnikërohet, të mrekullohet për vlerat dhe madhështinë, sepse i ka munguar çelësi i domosdoshëm për të hapur atë derë dhe hyrë në tempull: ‘Gjuha’.

Rilindësit tanë të mëdhenj, Naim Frashëri, Asdreni, Çajupi , dhe më pas të tjerët, të cilët e ngritën në një stad më të lartë me vlera të pazëvendësueshme si: Fan Noli, Lasgush Poradeci , Mitrush Kuteli, Jusuf Vrioni, Vedad Kokana, Petro Zheji, Pertaq Kolevica më të rinjtë Aurel Plasari, Adrian Klosi, Vangjush Ziko etj e dinin mirë rëndësinë e thembrës së Akilit. Për të bërë një popull që të shtyhet të dojë artin dhe kulturën duhet ti japësh një ‘Peshqesh’ të kushtueshëm për ta joshur dhe shijuar dhe ata i u futën përkthimit të veprave më të shquara të letërsisë botërore. Personalitet e artit dhe kulturës me përkushtim me obligim të pa imagjinueshëm në kushtet në të cilat jetuan dhe punuan, bënë letërsi të rëndësishme dhe njëherësh hapën dritare të mrekullueshme për të njohur botën dhe dashuruar atë.

Ne kemi lexuar, përpirë vepra të përkthyera nga letërsia botërore dhe jemi ngazëllyer. Të marrësh përsipër të shqipërosh një letërsi të madhe nuk është e lehtë, është sakrificë, është punë e paçmuar dhe e papaguar dhe para së gjitha duhet njohje e thellë, pra është një rikrijim. Mbasi dihet historikisht në eksperiencën dhjetëra vjeçare të fatit të artistit dhe poetit, ata gjithnjë kanë dhënë nga vetja dhe nuk kanë marrë kurrgjë, shpesh herë pas tyre është mbjellë harrimi por fatmirësisht ka ngelur i pazëvendësueshëm vepra e sjellë e dhuruar, përkthimi.

Në këtë kuadër, në këtë vazhdimësi është edhe njeriu serioz dhe inteligjent, përkthyesi i talentuar Ligor Prifti i cili para do kohe botoi antologjinë poetike: ‘Në tryezë me poetët’. Përkthime nga poetë të shquar të letërsisë botërore, në shtypshkronjën e mirënjohur edhe shumë vite më parë në qytetin e Korçës: ‘Kotti’. Ligori duket sikur hyn me ndrojtje, disi me pasiguri, por në realitet përkthyesi ynë hyri me dinjitet në kurorën e përkthimeve me vlerë të letërsisë së huaj

Qysh në titull të librit ‘NË tryezë me poetët’:ndjehesh i joshur, i afruar me bujari të ulesh në tavolinë, të pish një gotë prej mushtit më të përzgjedhur të autorit nga poetët e mëdhenj. Ligori me bujari, sinqeritet dhe thjeshtësi, të jep të lagësh buzët dhe të shijosh bukurinë e paçmuar të mrekullisë poetike të mjeshtrave të mëdhenj. Përnjëherësh ndjehesh i çliruar prej trusnisë, je ulur dhe bashkëbisedon me gjenitë, të cilët kanë lënë gjurmë në zemrën e njerëzimit dhe në botën e madhe të artit e të kulturës. Ata janë fare pranë teje.

Pastaj autori me përkushtim, inteligjencë, dashuri dhe guxim na merr për dore dhe bashkërisht futemi në tempullin e shenjtë dhe përnjëherësh përpara syve tanë hapet një kopsht i mrekullueshëm ku të në harlisen lulet më të bukura dhe plot aromë të letërsisë botërore. Ligor Prifti çiltërsisht e thjeshtësisht dhe me përzgjedhje profesionale, na afron diamante të letërsisë botërore. Vizioni i tij në këtë libër ka një shtrirje gjeografike të gjerë në pjesën më të madhe të globit, nga Evropa e gjer në Amerikë, nga Izraeli e gjer në Japoninë e lindjes së largët. Vargu  i ëmbël e lakonik i këtij përkthimi të tërheq fuqishëm. Ne ecim të hutuar prej magjisë së artit por ai na shkund  dhe na fton të shijojmë sonetet e më të madhit e më të mëdhenjve, gjeniu i letrave Uilliam Shekspirin, më pas shijojmë Bajronin, Lermontovin, Edgar Allan Poe-n. Të mençurin Omar Khajanin me rubairat e tij të papërsëritshme, Emili Dickinson, Pjetër Pavlloviç Ershov. Bashkëkohësin e Shekspirit, i lindur vetëm dy muaj përpara tij, Kristofer Marlou. Odat e mrekullueshme japoneze etj. Janë shumë autorë që ka përzgjedhur përkthyesi i talentuar Ligor Prifti, i cili ecën me kujdes në një fushë të madhe me lule shumëngjyrëshe, na jep një panoramë të mrekullueshme. Ky libër që në dukje është shumë modest ka vlera të veçanta.

Qysh në bankat e shkollës  kemi lexuar pjesë nga tragjeditë e Shekspirit, Hamletit, Makbethit  dhe më pas libra të plotë të përkthyer me mjeshtëri prej Nolit të madh. Ligori matet me guxim dhe na sjell me mjeshtëri dhe profesionalizëm disa nga sonetet e mrekullueshme të Kolosit Shekspir si: ‘ Venera dhe Adonis’. ‘Ankohet një vajzë e dashuruar’. Sa bukur jepet në harmoni dhe mjeshtëri bota shpirtërore të dy të rinjve:

Ajo si prush në faqe flakëruar,

Ai në turp, në epsh i akulluar...

Ky hir u lodh e më tepër po mundohet

Të japë prova shumë, pa mbarim.

Kjo dashuri, që de e s’dashurohet

Një tjetër çmim e meriton shpërblim. ( Venera dhe Adonis)

Baluken kafe krelë përmbi vetull;

Puhis’ e lehtë kur vinte nga lumi

Në ato buz’ parcelën kishte gjetur,

Më e ëmbël ç’ ish e bënte më së shumti.

Kush sy e shihte zvjedheshe nga gjumi.

Në atë fytyr’ kur binte mbetej mbytur,

Aty parajs’ e tërë rrinte zhytur...( Ankohet një vajzë e dashuruar)

Ligor Prifti përpiqet japë vlera të mirëfillta duke e respektuar metrikën, ritmin dhe rimën, si një princip besnikërie ndaj origjinalit. Në rastin e poezisë angleze një handikap ku nuk mund të mposhtë densitetin 11- rrokësh. Në sajë të numrit të madh të fjalëve një- rrokëshe, veçanërisht në këtë poemë ku mund të përmbajë  deri në gjashtë elemente kategori gramatikore emër, mbiemër, folje etj. Ligor Prifti na ka dhenë me sukses të plotë ndjelljen e magjishme të Shekspirit.

‘Krahasuar me tekstet e përfituara në gjuhët gjermanike- anglosaksone, forma e vargëzimit në këtë poemë shfaqet menjëherë si një formë që nuk nxë më shumë njësi të tilla gjatë përkthimit në shqip. Përkthyesi e kupton qartësisht se duke u nisur prej një kriteri poezia kthehet në një problem të fizikës së fjalëve, të shfrytëzimit sasior të hapësirës metrike të vargut. Ekzistojnë elemente karakteristike shekspiriane të cilët nuk mund të lihen pa u vëne re në asnjë mënyrë, i të thuash pa u tradhtuar e madje edhe struktura thellësisht, betimet patetike të poezisë trilli imagjinar, antitezat e forta, vargjet përmbyllëse proverbiale që japin kolorit dramatik, mesazh filozofik, timbër sugjestionues dhe nj imponim për tu ngulitur në kujtesë’, thotë autori në parathënien e librit.

Përkthyesi Ligor Prifti përkthen me art dhe bukuri poemën: ‘I burgosuri i Shilonit’ vepër prej ikonës së poezisë angleze dhe botërore Xhon Gordon Bajron. Shumë nga ne jemi njohur me poemën madhore: ‘Shtegtimet e Çajld Haroldit’. Kjo poemë është e ndjerë, e trishtueshme dhe e fuqishme. Shkruar me art dhe temp të madh.

Një dritë më llapsi brenda trurit-

Më bujti zogu perandor;

Këngën e pyllit ktu ma pruri

Tek hyn e del në kraharor.

Kalimi nga poezia klasike anglofone,  e cila e ndërton poezinë mbi të tjera struktura mbi hapin lambik, mbi një tjetër temp të krahasuar me shqipen është kryer në mënyrën me të disiplinuar.

Ne i kemi lexuar dikur në fletë fletoreje të kaluara dorë më dorë ‘Rubairat’ e Omar Khajanit, të përkthyera me mjeshtëri të lartë nga i madh Fan Noli. Sipas specialistëve të kohës këto përkthime ishin të dorë së parë. Mund të jetë modeli i përkthimit të tyre në të gjitha gjuhët e botës, të reja e të vjetra, të gjalla dhe të vdekura. ‘O Zot, Ti e di, që unë të kam njohur Ty sipas kutit të mendësive të mia. Më fal, njohja që kam bërë është njohja drejt teje.’ Sipas një legjende besohet që këto janë fjalët e fundit të Omar Khajanit para vdekjes.

Tani na i sjell Rubairat e të madhit Omar Khajanit përkthyesi Ligor Prifti, me të njëjtën temp, intensitet, forcë dhe freski:

Ësht’ fushë shahu, bota, ja se si;

Një dit’,një natë, ushtarë un’ e ti.

Na lëvizin, rrethojnë e na vrasin,

Të prehemi, na venë në kuti.

Apo:

U shfletua libri i jetës. Sa keq!

Haretë, pranverat shkuan për dreq.

Rinia si zog s’ e kuptova si erdhi,

E si m’u zhduk, si nga dora një qelq?

Ligori Prifti na sjell me mjeshtëri Petrarkën, poetin e madh të rilindjes italiane me sonetin XLVII me një varg të shkathët dhe lakonit që i këndon me aq zjarr dhe dashuri ndjenjës së lartë:

Kur, i burgosur në syt’ e tu, një rreze më ndriti...

Ligori Prifti në antologjinë  e tij : ‘Në tryezë me poetët’, na magjepsën nga faqja në faqe, për rrjedhshmërinë dhe origjinalitetin edhe pse janë krijues të ndryshëm, me karakteristika të veçanta dhe shumë të mëdhenj. Përkthyesi na befason dhe ngjan si kërkuesit e arit të cilët kërkojnë, punojnë pa u ndalur për të gjetur ar të pastër.  Ai  është i përkushtuar për të na dhenë me realizëm të gjithë vlerat dhe mrekullinë e artit botëror. Ai nuk ndalet por përpiqet dhe operon me kolosët e mëdhenj për të përftuar tek lexuesi emocion të fuqishme me një muzikalit habitës.

Ne e kemi njohur të madhin Edgar Allan Poe  dhe poemën e tij të famshme: ‘Korbi’ të sjellë me aq art dhe mjeshtëri nga Noli ynë i madh. Jeta e Poes është më melodramatikja nga të gjithë shkrimtarët e gjeneratës së tij. Përkthyesi Ligor Prifti e qëmton figurën, fjalën e bukur, muzikalitetin, dhe na sjell me dinjitet një tjetër perlë të përkthyer me art prej tij poezinë: ‘Anabela Li’:

Dhe yje në qiell në mos pastë

Mjaftojnë syt’ e saj të zes.

Do shtrihem e do shoh nga deti

Mos del gjëkundi e do ta pres.

Hëna kallaj përsipër meje

Më ngjan me Anabela Li,

Por kjo e fundit poshtë dheut

Të bëhet nuse pret e ri...

A ka më të fuqishme dhe me figuracion të gjetur se kjo poezi kushtuar vajzës që dashuron. Sytë të së dashurës i krahason me yjet e qiellit por me një figuracion mahnitës. Apo hëna kallaj përsipër meje ri, më ngjan me  Anabela Li, e cila në një mënyrë apo tjetër pret të bëhet nuse...!

Lexuesi kalon, lexon me kërshëri nga faqja në faqe të antologjisë poetike, nga një krijim në tjetrin. Përnjëherësh bindesh se përkthyesi di të përzgjedhë, të krijojë një larmi të këndshme, di të fokusojë dhe të krijojë emocione të fuqishme, në krijimet më të mira e më të rëndësishme të krijimtarisë të poetëve. Duke bashkëbiseduar me ta gjithnjë dhe përcjellë tek lexuesi emocione të mëdha.

Nuk mund të lihet mënjanë dhe pa përmendur poezia izraelite të Shaull Cernikocski me titull: ’Ninull’

Është një ninullë e veçantë gati epoke, i këndon me shpirt nëna birit të saj, i cili është shumë i vogël dhe që pret të ritet. Të rrëmben dhe të mallëngjen nga patosi, forca dhe dashuria e nënës për fëmijën, familjen, mëmëdheun, të cilat për të janë të gjitha të lidhura nyje në mënyrë të pazgjidhshme. Sa bukur e jep në përkthim Ligor Prifti:

Zogjtë heshtën, fli dhe ti,

Hijet kudo ranë.

Mos ki frik’ nga terr’ i zi,

Fli, se më ke pranë.

Je hebrej. Përmban kjo fjalë

Jet’ e hidhërim.

O filiz nga lashtësia,

Rritu bëhu trim..!

Përkthyesi Ligor Prifti përcjell tek lexuesi poezi nga lindja e largët, të panjohura deri më parë, ode të fuqishme japoneze, të cilat janë peizazhe për jetën dhe dashurinë. Këto ode janë shumë të njohura e të pranishme në çdo familje japoneze. Ato përbëjnë perlat antike të mençurisë dhe të shprehjes personale të jetës dhe dashurisë.

Ah! Dashuri, tu binda unë i tëri.

Livadheve jam bërë arrakat.

Këtë pranver, për ty jehoi zëri,

Në fushë lule mblodha e në shpat.

Mbi mëngët e mia, a se sheh?

Bora bie, gjurmët e saj le.

Duke parë dhe ndjekur një krijim nga një tjetër, një autor nga një tjetër, nga një anë e globit në tjetrin cep. Në tematikën e larmishme të kësaj antologjie poetike me vlerë dhe nuk mund të mos vihet re se tema që parapëlqen më shumë përthyesi ynë Ligor Prifti është tema e madhe dhe universale e dashurisë, sepse vetëm këtu shpërthen forca e artit dhe jep poezi brilante të pa arritshme në artin botëror. Në secilin autor tema e dashurisë zë një vend të merituar dhe të pazëvendësueshme. Përkthyesi e di mirë këtë ndaj e parapëlqen dhe na jep përkthime të bukura me musht poetik.

Një vend të rëndësishëm në këtë antologji poetike zë dhe krijimtaria e poetit të madh rus, Mihail Jurjeviç Lermontov. Ikonë e poezisë ruse e botërore. Prozator i ndritur. Shumë i njohur për lexuesin shqiptar me romanin:’Një hero i kohës sonë’, me ‘Lirikat’, përkthyer nga Lasgushi ynë  i madh. Gjithashtu dhe poemën:’Demoni’ përkthyer me mjeshtërisht nga Petraq Kolevica. Lermotovi ka qenë dishepull i Pushkinit dhe vazhdues i veprës së tij. Lermontovi i ka kënduar dashurisë dhe të zgjedhurave të tij si asnjë tjetër.

Unë pres i përmalluar,

Veç me sy marr ushqim;

Kurse ti , e dëshëruar,

Më bën shenjë për afrim...( Çast i lumtur)

Apo një tjetër:

O shpirt! Që sot do jesh jetime!

S’do gjesh të afërm, as strehim,

As te një tjetër përqafim!

Të qeshur kurrë s’do ti kesh sytë,

Kush gjeti lumturi të dytë:! ( Engjëlli i vdekjes)

Në disa poezi të tjera shpirti i poetit të madh shpërthen dhe Përkthyesi na i jep me art në poezitë: ‘Kupa e jetës’,’Mërzi e trishtim’, ‘I burgosuri’ etj

Rusi e pistë, lamtumirë,

Vend skllevërish e me sundimtarë,

Ju uniforma blu me ngjyrë,

O popull, që të vënë samarë.

Po ta vëresh me kujdes përkthyesi i jep me intensitet dhe emocion, përcjell me mjeshtëri shqetësimin, brengën, revoltën e poetit të madh. Bukuria qëndron kudo , intonacionet e zërit shtjellohen në izofoni vertikale. Goditja nuk stonon gjatë gjithë idesë e cila është thellësisht e rrjedhshme. Përkthyesi ynë Ligor Prifti me elementet e shkathëta artistike që ka përdorur nuk e tejkalojnë dhe as e lënë pas origjinalin. Për këtë ia vlen ta respektosh dhe ta shijosh deri në fund kupën e mbushur buzë për buzë të artit të krijuesit të shquar dhe kjo shije e pazëvendësueshme është një meritë dhe rezultat i një pune të vazhdueshme dhe këmbëngulëse.

Ndërkohë nëpër faqet e internetit në shohim dhe lexojmë përkthime të reja prej përkthyesit të talentuar Ligor Prifti nga poetë të mëdhenj. Ai është gjithnjë, natë dhe ditë në tempull, mes sofrës së pasur të poetëve të mëdhenj. Edhe pse shëndeti shpesh herë nuk e ndihmon. I lexon të mëdhenjtë e ftuar në sofrën e pasur të tij, bisedon me ta, pastaj vendos se çfarë do të dhurojë lexuesit shqiptar.

Përkthyesi ynë i talentuar Ligor Prifti shpesh herë punon me lente, mbasi nuk e favorizon dhe aq drita e syve, por ai nuk  e ndërpret studimin dhe përkthimin. Përpara se veprat, poemat dhe poezitë të marrin rrugën e shqipërimit, ai i lexon dhe i rilexon veprat e mjeshtret të mëdhenjtë. Më pas i përkthen me durim, i limon, u jep ëmbëlsi me shumë kujdes dhe dashuri. Na i dhuron neve me zemërgjerësi, ne i lexojmë i shijojmë dhe e përshëndesim...

https://mail.google.com/mail/images/cleardot.gif

 

Prof. Murat Gecaj: ALBANA FANI E FLUTUR MUSTAFA: PAK FJALË, PËR DY POETE ULQINAKE…

ALBANA FANI E FLUTUR MUSTAFA: PAK FJALË, PËR DY POETE ULQINAKE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 


A.Fani-Rrashi F.Mustafa

Para disa ditësh, në mjediset e Bibliotekës Kombëtare në kryeqytet, u organizua një veprimtari e bukur dhe mbresëlënëse. Botuesit e revistave shqipe, në Malin e Zi, paraqitën para pjesëmarrësve periodikë të tillë, si: “Malësia”, “Lemba”, “Dija”, “Buzuku” etj. Por, me atë rast, u shkëmbyen edhe botime, ndërmjet autorëve të ndryshëm. Njëri nga këta libra, që pata kënaqësinë ta merrja dhuratë, ishte ai me titullin “Botë inverse”(Përmbledhje me pooezi, nga konkursi i Librarisë “Arti”-Ulqin). E shfletova me kujdes dhe u ndala posaçërisht në emrat e tri krijueseve, të cilat kishin publikuar aty disa poezi të tyre. Ajo janë: Albana Fani-Rrashi, Flutur Mustafa e Flora Suldashi. Më pas, u interesova të lidhesha me këto krijuese, sigurisht përmes Internetit. Dhe ja, nga dy prej tyre, mora disa të dhëna jetësore e për krijimtarinë poetike të tyre, që po e paraqes më poshtë, shkurtimisht.

1.

Në vëllimin poetik, që përmenda më lart, mësova se Albana Fani tani është emigrante dhe jeton në Bloomington Indiana-Amerikë. Aty janë publikuar katër poezi të saj, pra “M’ mungon vedja jeme”, “Ferishtës”, “Lul’kuqes” dhe “Na të dy”. Me ndjeshmëri të natyrshme nëne, ajo i drejtohet me vargje të bukur fëmijës së saj: “Oh, zanafillë e jetës,/kuptim i ditëve të mia!/…Për ty gjithmonë/ gjoksi im ka me qenë cak’ psherëtimash,/ prehni im qoshe ledhatimesh,/ dora ime facoletë loti”. Por edhe në një poezi tjetër, që nuk është në këtë libër, pranë vajzës së vet, përsëri ajo shkruan me dufin e zemrës, për vazhduesit e jetës: “Unë kundroj n’heshtje, tuj vlue gur-gur/ e lutem me shpirt, për të tanë fëmijët:/ Bota e tyre t’jetë si vetë ata,/ e qeshun, e bukur, e fortë me themele bese!”(“Emma, e vogla jeme”, prill 2014).

Duke vëzhguar e shkruar për njerëz e dukuri, nga të afërtat dhe deri te më të largëtat, Albana ka thurë poezi të bukura edhe për prindërit e saj. Sa me ndjeshmëri e përmallim, ajo i drejtohet nënës, duke e përfytyruar përsëri veten të vogël: “Njikto ditë e njikto orë,/ due me u ba e vogël krejt;/ due me u ngi me erën tande,/ n’krahët tu due me fjetë…”(shkurt, 2014). Ndërsa, duke e uruar në festën e baballarëve, ajo i drejtohet me një poezi të jatit, prej të cilës po shkëpus këto vargje: “Ai floku i bardhë asht “dhuratë” e jemja,/ kur mendimi të vrit’te, se kush do jem unë nji ditë,/ në ato netë, kur gjumin “top” e bajsha, n’ andrrime pa fund…”(mars, 2014).

Por në krijimtarinë e Albanës kanë zënë vend edhe tema të tjera, ndër të cilat është ajo për Atdheun, për dashurinë etj. Me mallin zhuritës të emigrantes, ajo shkruan për qytetin e Shkodrës, nga e ka origjinën:”Shelgu sot lodroka me erën/ e vala krela-krela don me i ndjekë mbrapa, vargje ngarkue…/ Jam nisë me ardhë!”(mars, 2014). Te poezia “Unë besoj” shkruan me sinqeritet: “Unë besoj n’ shqiptari e u përulem tana besimeve!/ Respektoj besimtarët e falënderoj Zotin, që asht nji”.

Ndërsa, ja disa vargje të frymëzuar, nga poezia “Na të dy”: “Këndueme s’bashku/ do jare t’ vjetra,/ do kangë dashunije,/ me trille malli./ Ti m’fale tingullin,/ unë si kunorë zanin…”. Më tërhoqi vëmendjen edhe një poezi e saj, që këngëtarja e njohur Rita Ndoci e ka vendosur mbi një gërshëtim lulesh të bukura: “N’cilin petal me ta hjedhë lotin,/ o e bukura jeme?/Se loti jem ty t’ jep jetë!/ N’cilën stinë ke me çilë prapë për mue,/ o e mira jeme?/Se prej teje zemra jeme njeh veç nji,/ veç pranverë!”(2012). Po, ndër poezitë më të reja është kjo, që ka publikuar këto ditë në FB. Ja vargjet e saj:”Edhe kur t’ pyes: Si t’ kam…?/Edhe kur t’ them: Gjumë t’ amël…!”/Çdo frazë e jemja ka një mbrapashtesë t’ padukshme:/ Zemër, o shpirt!/ Thjesht të due, pa ra n’ sy,/ thjesht te due pa b’za…/ Puhizë…”(prill, 2014)

Me fjalë lavdëruese, mund të shkruanim edhe për poezi tjera të kësaj autoreje, të cilës i urojmë gjitha të mirat në jetë dhe krijimtari sa më të pasur e cilësore!

Siç shihet edhe në foton e saj bashkëngjitur, Albana Fani është përherë e lidhur me vendlindjen, Atdheun. Ndër të tjera, këtë gjë ajo e shprehë hapur me pjesëmarrjen në veprimtaritë kulturore e artistike në emigracion dhe me kostumin e bukur popullor, që mban veshur.

2.

Flutur Mustafa, në fundin e gushtit të sivjetëm, i mbushë 20 vjet, qëkur ka lindur në komunën e Ulqinit. Aty mbaroi shkollën fillore dhe gjimnazin. Aktualisht, është studente në degën e drejtësisë, në Universitetin e Prishtinës. Dy herë është nderuar me çmime, në konkursin e recituesve, që është organizuar në vendlindjen e saj. Gjithashtu, po nga Fondacioni “Studenti”, mori çmimin e parë, në konkursin e esse-ve, me temën “E sotmja, bisedon me të ardhmen”. Ishte protagoniste në dramën “Kalendari”, që u dha me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë e që u shfaq në teatrot e qyteteve Tiranë, Prishtinë e Shkodër. Shpesh herë ka qenë pjesëmarrëse në veprimtari kulturore e artistike, që janë organizuar në qytetin bregdetar të Ulqinit.

Si krijuese, Flutra mori pjesë për herë të parë në Festivalin “Skena Verore”, më 2012. Ka pasion letërsinë, aktrimin e moderimin dhe çdo gjë, që lidhet ngusht me skenën. Kohët e fundit njihet edhe skenariste. Në shfaqjen teatrore, “Servantes dhe Dulçina”, ka rolin kryesor. Ajo pritet të jepet në Ulqin, në harkun kohor 20-25 maj 2014.

Por ka kohë që ajo edhe shkruan e boton poezi. Kurorëzim i kësaj pune, është vëllimi i parë poetik, me titullin “Përtej lajthitjes”, që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Ato kanë tematikë dhe ua kushton: shpirtit të vet të lirë, familjes, miqëve dhe gjithë dashamirëve etj. Pa u ndalur në shumë poezi të këtij libri, për të krijuar një mendim sadopak për talentin e Flutrës, po përmendi pak prej tyre. Titujt e tyre janë: “Vetëmohim”, “Kur flaka takon akullin”, “Mall i acartë” etj. Në një poezi tjetër, ajo shprehet se e deshi me zemër detin, por tani është e penduar dhe lëshon klithmën e saj, bashkuar me zërin e nënave, që valët e pamëshirshme të tij ua mori bijtë e tyre, në thellësitë e veta: “Krejt nanat t’kanë namë, det/ e unë goxova me t’ deshtë;/ me t’ deshtë njimand/ e jo ashtu, siç din (mos) me dashtë ti!?”

Është e kuptueshme se edhe me moshën, që ka Flutra, ka rënë në “kthetrat” e dashurisë. Prandaj, në poezinë “Ti m’frymëzon me jetu”, ajo këndon me ndjenja të çiltëra për vajzën, që ia ka dhënë zemrën djaloshit: “Emni yt asht fryma jeme/ e zanin kur ta dëgjoj,/ asht melodia ma e amël për veshët e mi,/ kur m’ thu, se veç e jotja jam/ e kam me kenë…/Ti m’ frymëzon me jetu/ kaq: shkurt e shqip!”(FluMus, 21 janar 2014).

Ashtu si shumë bashkëmoshatare të saj edhe Flutra Mustafa ka një udhëtim të gjatë në jetë, bashkë me poezitë, aktrimin dhe profesionin e juristes etj. Po, rëndësi ka që ajo është e vendosur, këmbëngulëse dhe plot pasione e vrulle rinore, për të arritur në lartësi të reja. Prandaj e urojmë atë me gjithë zemër që t’i plotësohen ëndrrat e dëshirat më të guximshme të saj!

(Kërkoj ndjesë, që nuk shkrova diçka edhe për poeten tjetër ulqinake, Flora Suldashi, pasi nuk i pata të dhënat e nevojshme).

Tiranë,____prill 2014

 

Gentiana Zagoridha: DJALI DHE TIGRI

Gentiana Zagoridha

DJALI DHE TIGRI


Atë ditë mësueja hyn në klasë me një libër të ri në dorë.Nxënësit kureshtarë ndiqnin çdo lëvizje të saj me vëmendje dhe në heshtje.Ajo vendos librin në tavolinën e saj e hap në faqen e parë diçka lexon dhe vë buzën në gaz.E mbyll dhe bëhet gati për fillimin e orës së mësimit.Një zë paksa i mbytur u dëgjua nga fundi i klasës.

-Mësuese do të na e lexosh?


-Nuk të dëgjova mirë,si the?- iu drejtua mësuesja nxënësit.

-Mësuese ne kemi dëshirë të na e lexosh këtë libër -u dëgjua zëri i një fëmije tjetër.

-Po,po mësuese duam të na e lexosh - vijuan njëzëri nxënësit e tjerë.

Nuk kishin faj këta nxënës .Ishin paksa të përkëllelur nga mësuesja e tyre.

Që në klasë të parë ajo ishte kujdesur duke shfrytëzuar orët e lira për të ngjallur tek ta kureshtjen dhe dashurinë për librat.

E patën nisur me leximin e disa librave për fëmijë të përkthyer nga suedishtja në shqip të dhuruara nga mësuesit e shkollës Fjardinskolan.Tërheqja ishte maksimale.Ilustrimet bënin të tyren.Fëmijët dëgjonin me vëmendje. Asgjë nuk pipëtinte në klasë gjatë leximit të këtyre librave.Thuajse dhe fryma u mekej.Vetëm tek tuk dëgjohej shpërthimi i të qeshurave nga ndonjë episod gazmor i personazheve. Ç’kënaqësi,entuziazëm,dëshirë e pamatë shikohej në fytyrat e tyre.Të etur për aventura pothuajse ishin të përfshirë në botën e secilit personazh. Fytyrat e tyre vrejteshin kur diçka e rrezikshme u kanosej personazheve.Buzëqeshnin kur arrinin të shpëtonin nga një situatë e vështirë.

Veç ti shikoje mimikat e tyre!


Gjatë pauzave të ndryshme nxitnin mësuesen që të mos ndalonte por të vazhdonte leximin deri në fund të përrallës.Ishin kureshtar.Nuk prisnin të nesërmen për të mësuar aventurat e rrallës të personazheve të tyre të parapëlqyer.

Në klasën e dytë u vijua me leximin e aventurave të Pipi Çorapegjatës libër ky dhuruar sërisht nga mësuesit suedez.Shumë shpejt u lexua dhe u rilexua dhe ky libër.Them rilexua dhe nuk e ekzagjeroj aspak pasi nxënësit nuk ngopeshin së dëgjuari aventurat e Pipit.Ata e kanë parë dhe të ekranizuar por magjia e leximit i zhyste ata në botën e imagjinatës dhe ata përfshiheshin në aventurat e Pipit sikur të ishin dhe ata me të.

Dhe ja klasa e tretë u solli sërisht mundësinë të njihen me aventura të reja.

Libri DJALI DHE TIGRI sapo kishte zgjuar kureshjen e tyre.

Pyetjet u nisën furtunë nga çdo cep i klasës:

-Mësuese për ne është ky libër?

-Kush ta dhuroi?

-A është i bukur?

Dhe mësuesja duke i parë fëmijët plot dashuri iu drejtohet :

Ju kujtohet xhaxhi Sokoli?

-Po mësuese si nuk na kujtohet.Ai së bashku me disa mësues të tjerë suedezë na kanë dhuruar lapsa, na kanë bërë fotografi.

Na kanë dhuruar dhe një kalë të kuq mësuese,- u hodh një nxënës tjetër.

Po po u përgjigjën dhe nxënësit e tjerë njëzëri.Xhaxhi Sokoli është shumë i mirë.

-E pra,- vijoi mësuesja këtë libër e keni dhuratë pikërisht nga ai.

Po pse mësuese shkrimtar është xhaxhi Sokoli?! -pyeti një nxënëse.

Po,xhaxhi Sokoli përveçse mësues shkruan dhe libra për të rritur.Libra në prozë e poezi.Ka një revistë që e drejton në Suedi.Një radio madje dhe një televizion për të gjithë shqiptarët që punojnë dhe jetojnë atje që të ndihen sa më pranë kombit të tyre.Mos të harrojnë gjuhën dhe zakonet shqiptare.Këtë libër e ka përkthyer enkas për të gjithë fëmijët shqiptar me qëllim që dhe ata të njihen më nga afër me Suedinë dhe shumë qytete të saj nëpërmjet aventurave që kalojnë personazhet kryesorë djali dhe tigri.


Na e ka dhuruar ne dhe shumë fëmijëve të tjërë në shkolla dhe qytete të ndryshme.Ne do ta lexojmë këtu në klasë gjatë orëve të lira siç e kemi bërë zakon tashmë por ju do të keni mundësinë ta lexoni sërisht vetë pasi xhaxhi Sokoli shumë kopje të këtij libri ia ka dhuruar bibliotekës së shkollës sonë dhe bibliotekës së qytetit ku shumë prej jush janë regjistruar.

Kështu u tha mësuesja atë ditë nxënësve të saj dhe vijoi orën e mësimit “të cënuar paksa” nga kureshtja e tyre.

 

Murat Gecaj: ÇFARË NA “RRËFEN” AGIM GJAKOVA, ME ROMANIN E TIJ TË RI….

ÇFARË NA “RRËFEN” AGIM GJAKOVA, ME ROMANIN E TIJ TË RI….

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e majta: Agimi e Murati

Siç është bërë e njohur, përmes mjeteve të komunikimit masiv, këto ditë mjediset e Muzeut Historik Kombëetar në kryeqytetin tonë ishin në festë. Në datat 23-27 prill 2014, aty u organizua “Festivali i Librit dhe Artit Pamor”. Sigurisht, duke patur parasyshë numrin e madh të pjesëmarrësve, si nga Shqipëria dhe trojet tjera amtare, do të duheshin disa faqe për ta pasqyruar këtë veprimtari mbresëlënëse. Ndër të tjera, aty u bë edhe përurimi i disa librave të rinj, nga autorë të ndryshëm. Ndërsa unë do të ndalem vetëm në njerin prej tyre, pra për romanin e ri të shkrimtarit të njohur, Agim Gjakova, “Rrëfime”. Por edhe më parë kam patur kënaqësinë të marr pjesë dhe të shprehem sadopak për libra të rinj, që ka përuruar ky krijues kosovar. Ndër të tjera, kujtoj këtu përurimin e romanit të tij, “A ka kund, Zot?”(Tiranë, 15 nëntor 2009).


Pamje nga salla, ku u zhvillua veprimtaria…

Në përurimin e sotëm ishin të pranishëm shkrimtarë e poetë dhe studiues të letërsisë, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., si nga Tirana dhe Prishtina. Fjalën e rastit e mbajti studiuesi Behar Gjoka, i cili theksoi se, çdo ngjashmëri me realitetin e sotëm, është e vërtetë artistike, të cilin na e përshkruan bukur autori. Pastaj, posaçërisht, për përmbajtjen e romanit të ri të Agim Gjakovës, u ndal në fjalën e tij, Kliton Nesturi. Ai tha se personazhet e kësaj vepre janë pjesë përbërëse e jetës së Kosovës, skalitur artistikisht.


Ballina e parë e romanit…

Në vazhdimësi, me fakte bindëse, disa folës sollën për të pranishmit vlerat kryesore të këtij botimi. Kështu, Pandeli Koçi nënvizoi se ky roman është i një lloji të veçantë, humoristik e sarkastik. Ai e përshkruan “çorbën” e korrupsionit dhe dukuri tjera negative të shoqërisë së sotme shqiptare. Duke u bazuar në sa më sipër, Hysen Sinani e vlerësoi roman të fortë, të një autori po të tillë. Faik Mustafa, i ardhur posaçërisht nga Kosova, tha se ai përmban figura të skalitura dhe që me të fshikullon çdo të metë, nga jeta e shoqërisë në ato treva.

Kur e lexova këtë roman, u shpreh Kolec Traboini, m’u duk se autori më ofroi një “fushë shahu” dhe më ftoi që të luanim bashkë. Është roman metaforik-sarkastik, që i përshkruan me realizëm mjediset e sotme shqiptare. Prandaj politikanët tanë duhet ta lexojnë, se aty do ta gjejnë veten e tyre.Në diskutimin e tij, Gani Demiri përmendi krijimtarinë e frytshme të A.Gjakovës, që nga librat e tij të parë poetikë dhe deri te ky roman, në të cilin janë skalitur disa personazhe letrare. Rreth këtyre çështjeve foli edhe Arben Kondi.

Në mbyllje të veprimtarisë, shkrimtari prodhimtar e cilësor Agim Gjakova i falënderoi, si folësit dhe pjesëmarrësit në këtë përurim.

Tiranë, 26 prill 2014

 


Faqe 11 nga 70

Newsflash

 

Kryesia e SHSHAKSH nga Suedia vizitë në kryeministri të  Shqipërisë dhe takim me Kryeministrin

Shkroi: Bahtir Latifi

Kryetari I Shoqatës se Shkrimetarëve , Artistëve , Krijuesve  Shqiptarë ne Suedi  zotri  Hysen Ibrahimi së bashku  me disa aktivist dhe antarë të kryesisë së kësaj shoqate zhvilluan nje takim të enjeten me kryeministrin Sali Berisha për nder të 100 vjetorit të shtetit Shqiptar.

Qëllimi I kesaj vizite ishte festa e madhe e cila u festua nga të gjithë shqipetarët për shtet formimin dhe ngritjen e flamurit Kuq e Zi me 28 nëntor te vitit 2012.Po ashtu edhe prezantimi I punës dhe kontributin e mërgimtarëve shqiptarë në diasporë ,në këtë rast Shoqata e Shkrimëtarëve, Artistëve, Krijuesve  Shqiptarë në Suedi .

Kjo vizitë u bë sipas agjendës e cila ishte bërë nga  kjo kryesi dhe pas vizitës që u bë në Kosovë në vende historike ,ne Vlore dhe së fundi në Tiranë për nder të 100 vjetorit të shtetit  Shqiptar.

Kryeministri Sali Berisha shprehu falenderime kryetarit te SHSHAKSHS dhe mergimtareve per kontributin ne qeshtjen kombetare , po ashtu edhe kryetari  Hyseni në emer  te shoqatës dhe mërgimtarërve shqiptarë në Suedi shprehu falenderimet më të thella per pritjen  dhe kohen që kryeministri kishte ndar për një takim të till.

Në këtë rastë Hysen Ibrahimi pasi prezantoj punën e mërgimëtarëve  dhe kontributin  e tyre në  qështjen shqiptare para kryeministrit ,dhuroj edhe disa libra qe ishin te botuara po nga kjo shoqat.

Libri “Thesari Kombëtarë I mërgatës shqiptare në Suedi”Papa Klementi XI,Albani.

“Dritë Ngrohtësi Optimizëm “Libër dokumentarë për shkollën shqipe në strehimoren Svenshogen, Suedi 1991-1994, nga autori Fetah Bahtiri dhe libri nga Hysen Ibrahimi “Mërgata “për arsimin në vendlindje.


Bashkarishtë me kryetarin e SHSHAKSH në Suedi Hysen Ibrahimin në këtë vizitë ishin:Nënkryetarëja e SHSHAKSHS ,Qibrije Hoxha, Fetah Bahtiri, Osman Ahmetxhekaj, Rrahman Rrahmani, Florije-Lule Bajraktari, Bedri Paci , Bajram Muharremi, Shaban Murseli, Mursel Shkupolli, Adem Ahmeti, Halim Hoti.

Takmi mes kryeministrit Sali Berisha dhe kryesis se Shoqates se shkrimetarëve ,Artistëve,Krijuesëve,shqiptarë në suedi ,”Papa Klementi” XI,Albani ishte shum ëI rendesishëm për mërgatën shqipëtare për nder të 100 vjetorit të shtetit Shqipëtarë.