Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Publikationer-Botime të reja
Botime të reja

Libër me fabula nga Vangjush Saro

Libër me fabula nga Vangjush Saro

“Trumcaku ftillon ferrën”, libri më i ri i shkrimtarit humorist

Pas librit “Dhelpra shpërblen lepurin”, shkrimtari Vangjush Saro vjen sërish te lexuesit me një përmbledhje tjetër me fabula. “Trumcaku ftillon ferrën” titullohet libri i tij i ri, me rreth 30 fabula që iu drejtohen lexuesve të një spektri të gjerë. Autori e shikon këtë lloj si një mundësi ideale për të komunikuar me lexuesit në lidhje me deformimet që vërehen në jetën e përditshme. Fabulat e këtij libri flasin me lexuesin në një gjuhë jo thjesht e vetëm alegorike, por hera-herës edhe përmes një lirizmi që përkon me disa nga karakteristikat e stilit të tij letrar. Ndër veçanësitë e librit “Trumcaku ftillon ferrën”, është edhe përcjellja e fabulës përtej subjekteve e botës së kafshëve, tani edhe te sende e dukuri të ndryshme të jetës, që përmes vargjeve personalizohen duke hyrë në marrëdhënie varësie a sjelljeje me njëra-tjetrën. Libri është botuar dhe vënë në qarkullim nga ERIK Botime.


Vangjush Saro ka një përvojë të gjatë në zhanrin e satirës dhe humorit. Në vitet e fundit, krijimtaria e tij është pasuruar në mënyrë të dukshme; deri tani ai ka botuar rreth 15 tituj. Nga librat e tij me tregime satiro-humoristike, mund të veçohen “Dy orë dramaturg” dhe “Biri i ambasadorit”. V.Saro është gjithashtu autor i kinokomedisë “Shkëlqim i përkohshëm”; por ka shkruar edhe skenarë për filma dokumentarë dhe vizatimorë. Sidoqoftë, pjesa më e veçantë e krijimtarisë së tij, janë pikërisht fabulat dhe proza për të vegjëlit, tregimet dhe novelat gazmore. Në këtë fushë, janë të njohur sidomos librat “Një ditë pa mamin”, “Polic Këmbëvogli”, “Dy fëmijë në Kampionatin Botëror të Futbollit”, “Aventurat e Don Kishotit në Shqipëri” dhe “Rrëfime nga shkolla ime”.

 

M.Gecaj: PUNTORIE ZIBA: “PUNËTORE” E MIRË, ME SHUMË LIBRA TË BUKUR…

PUNTORIE ZIBA: “PUNËTORE” E MIRË, ME SHUMË LIBRA TË BUKUR…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

1.

Ndokush, mund të pyesë: Si u njohe ose si u lidhe me poeten Puntorie Ziba? Meqenëse nuk përbën ndonjë “sekret”, po ua tregoj, shkurtimisht. Me dëshirën e mirë që ta kisha pjesëtare në librin për krijueset tona dhe një bashkatdhetare nga trojet amtare në Maqedoni, i kërkova “ndihmë” kolegut e mikut tim, Nehat Jahiu, me banim në Orizare. Sepse unë vetëm kisha lexuar diçka, në faqet e Internetit. Ndërsa ai e njihte mirë krijimtarinë e saj dhe më shfaqi mendimin, që të komunikoja për këtë gjë, me mësuesen e poeten Puntorie Muça-Ziba, nga Struga dhe me banim e punë mësuese, në qytetin Shkup.


Kështu, në vijim, i dërgova asaj një mesazh, bashkë me kërkesat përkatëse dhe ajo u përgjigj menjëherë. Më poshtë, po shkëpus disa radhë, nga ato çfarë shkruante Puntoria, në e-mail e saj:

I nderuar Z. Gecaj! Në fillim, të përgëzoj për punën që po bëni, pasi ajo do durim, sakrificë dhe kohë.  Me kënaqësi pranoj që edhe unë, femër krijuese, të futem në librin tuaj. Me guximin tim krijues, jam përpjekur që t'i gjykoj shfaqjet e barierat, shabllonet dhe të gjitha dukuritë tjera të shëmtuara, në këto treva. Me këtë rast, po ju dërgoj disa poezi, sa për të patur një imazh për krijimtarinë time. Por mund të hyni edhe në faqen time zyrtare, në fb dhe do të njiheni më gjërësisht me punën time krijuese. Aty mund të gjeni poezi të përkthyera, fragmente nga romanet dhe atë, se çka ka shkruar kritika e mirëfilltë për veprat e mia.  Unë ju përshëndes dhe ju dëshiroj suksese! Do të jemi në kontakt…”.

Më tej, shkurtimisht, Puntoria flet për jetën dhe veprimtarinë krijuese e botuese. Lindi në qytetin e Strugës, në vitin 1954. Shkollën fillore e kreu në Veleshtë, të mesmen në Strugë, kurse Akademinë Pedagogjike, dega gjuhë e letërsi shqipe, në Shkup. Ka vite që shërben mësuese letërsie, në një shkollë 9-vjeçare trigjuhëshe, po në këtë qytet.

2.

Krijimtaria e Puntorie Zibës është mjaft e pasur. Deri tani, ajo ka botuar këta libra poetikë, për të rritur: ”Rruga e mjellmës“,1987; “Sodisin yjet”,1990;Kuku”,1977; “Rapsodi udhëtarësh”,1995 e “Suita e lënduar”,2002. Në vitin 2000 botoi librin me poezi për të rritur, në gjuhën maqedone, “Suita ime”(” Mojata svita”). Në vazhdimësi, ka botuar librat poetikë për të rritur: “Vega”,2006; „Edhe qielli mbetet i kaltër“, 2011 dhe në vitin 2013 „Lulesyri“, poezi anglisht-shqip-maqedonisht.

Por, e çmuar është krijimtaria e Puntories edhe për fëmijët. Kështu, ka botuar librat me poezi, kushtuar atyre: “Yllkat bisedojnë me meteorë”,1994 e “Xixëllonjat luajnë valle natën”, 2007 dhe pjesën dramatike “Aventurat e princit Ujkan”,1999. Ndërsa për të rriturit ka shkruar pjesët dramatike : “ Motrat me shirit të kuq”, venë në skenë në Shkup dhe në Teatrin Kombëtar, Tiranë,1993 -1994; “Dorotea”, botuar në revistën "Stili", 1998; “Udha e ikjes” , fitoi çmimin e tretë. në konkursin “Buzuku” , Prishtinë dhe botuar më 2007; “Nuk martohem kësaj vere”,1999 ; “Zonja me celular”, monodramë dhe « Ahengu i grave të qytetëruara” e “Djajtë e netëve të fundit”, të botuara në revistën “Jehona” dhe komedia Harta sekrete”.

Në prozë, ka botuar librat me tregime, për të rriturit: “Shtatë vjet pritje”,1974 ; “Te logu i cucës”,1998  dhe “Mjedra e egër në malin e thatë”,2003. Ndërsa titujt e romaneve të Puntories janë :Vjeshtë totemesh”,2007; “Emma Jazzi”,2009; “Unë, dhuna dhe Emma Jazzi”, 2009 e „Gjurmë dhe ishuj“, 2012. Për romanin e fundit janë shprehur, me artikuj vlerësues: Fatmir Terziu, Ramadan Musliu, Violeta Allmuça dhe Ahmet Selmani.

Disa poezi të kësaj autoreje janë përkthyer në anglisht, rumunisht, frengjisht, gjermanisht dhe  në gjuhën arabe. Ato janë futur nëpër antologji, të botuara në Londër, Bruksel, Bukuresht, Damask etj.

Për tërë këtë veprimtari të gjerë e cilësore, krijuesja e talentuar Puntorie Ziba është nderuar me çmime dhe mirënjohje të ndryshme. Ato i ka marrë në disa veprimtari: në takimet e poeteshave në Kosovë (Vushtrri, 1995 e 2008) e Tetovë (2008); në Kuvendin e tretë të Grave të Shquara të Kombit (Shkup, 2004) dhe në Festivalin e poezisë të vllehëve, në Maqedoni (Shkup,2001). Ka merituar Çmimin e tretë në konkursin „Buzuku“, me një dramë për të rritur (Prishtinë, 2007) dhe ka marrë Diplomë nga Klubi  i Shkrimtarëve në Botë, „Drita“.

Po kështu, është nderuar me shumë çmime të tjera, në konkurset letrare, për poezi dhe tregime, në edicionin e botimeve të „Flakës së vëllazërimit“ dhe në takimet e pedagogëve krijues (Shkup, 1996).

3.

Besoj, është e kuptueshme që nuk mund të bësh një analizë të gjithë kësaj krijimtarie, në pak faqe të një shkrimi të zakonshëm. Por dëshiroj të shfaq vetëm ndonjë mendim modest për pak poezi, të cilat m’i ka dërguar Puntoria dhe që i kam tani përpara. Menjëherë, e ndjen se temë e pëlqyer e saj, e cila lidhet me profesionin mesuese, është kushtimi për shkronjat e ndritura të gjuhës amtare shqipe. Nga poezia me titullin „Për kokë të shkronjave“, po shkëpus vargjet kuptimplotë, shkruar kundër dhunimit të tyre nga vandalët maqedonas, në maj 2013: “...Dhe durimi, a nuk t’i këputë fijëzat,/ kur trazojnë plagët e shkronjave/ të Manastirit!?/ Ah, ç'më vjen/ sikur m’i këpusin vargjet/ me gërshërë/ e m’i prejnë kokat/ e profetëve të mi!?”
Po me kaq atdhetarizëm e zjarr shkruan ajo, në vargjet kushtuar qytetit të saj dhe Flamurit Kombëtar Shqiptar. Ndërsa nga poezia plot lirizëm, “Hëna”, po marrim vargjet e bukur: “Bëhesh nuse nga mesnata,/ e vejë mbetesh sapo zbardh./ Mbete nimfë, mbete nimfë,/ ia zë vendin errësirës /e ditës kur i bën hije,/ ti mashtruese prej argjendi,/ ia gjerb sytë ndonjë vashe,/ që e tretë në merak;/ i fute në kthetra dashurie/ të rinjtë e gjorë dhe ndonjë plak”.

4.

Në mbyllje të këtyre radhëve, dëshiroj të nënvizoj që,sigurisht, tërë kjo krijimtari e autores Puntorie Ziba, sasiore e cilësore, nuk ka mbetur jashtë vëmendjes së kritikës dhe, në përgjithësi, të fjalës së lexuesve. Pra, herë pas here, ata kanë shprehur mendime dhe kanë bërë vlerësime objektive për të. Njëri nga ata, ka pohuar: “Shkrimtarja Puntorie Ziba vlerësohet një nga pioneret e para, të përfshira në lëvizjen feministe të autoreve femra, me nocionet e indivdualitetit dhe të identitetit krijues letraro-artistik, që e kanë klasifikuar atë në letrat shqipe”. Ndërsa një tjetër, ka shkruar edhe këto fjalë, kur ka komentuar një libër të saj: “Puntorie Muça-Ziba, pishtare e pasosur e arsimimit dhe shtjellë e kujtesës kombëtare. Shpirti i saj krijues, i veshur me spektrin e dritëhijeve, do të ndrisë edhe më shumë e do të bëjë lëvizjet andej, ku bashkohen rrugët e lirisë dhe të bashkimit: ATDHE!” Po kështu, në komentin e libritë të ri, “Lulesyri”(përrmbledhje vjershash), janë mjaft domethënës mendimet e shprehura: “Nga vargjet e këtij libri buron cilësi, e cila e josh dhe e mahnit lexuesin artdashës, nëpërmjet tyre nënkuptohet fati tragjik i shqiptarëve, kudo që jetojnë, në tërë rruzullin…Poezitë e kësaj autoreje janë plot shpirt kombëtar”.





 

Dukagjin Hata: Vëllimi me tregime "Le të jem unë Zamira..." i shkrimtarit Pierre-Pandeli Simsia, një zbulim befasues

Vëllimi me tregime "Le të jem unë Zamira..." i shkrimtarit Pierre-Pandeli Simsia, një zbulim befasues


Nga Dukagjin Hata

Vëllimi me tregime "Le të jem unë Zamira" me autor shkrimtarin shqiptaro-amerikan Pierre-Pandeli Simsia, është padyshim një zbulim befasues.

Tregimet e këtij libri janë copëza të gjalla jete dhe impresionesh, ku përveç konceptit estetik të blicit fotografik (natyralizimit), të gdhendur me anë të një rrëfimi të ngrohtë dhe të sinqertë, konturohet dhe një filozofi e brendshme, që shkon drejt mesazheve të humanizmit dhe të vlerave të qënies njerëzore.

Autori bën pjesë në radhën e atyre krijuesve, që duke u larguar nga Atdheu, në dhera të tjera, në të tjera raporte gjeografike, psiqike dhe shpirtërore, iu rikthyen vendit të tyre me anë të një vizioni të ri, duke e bërë historinë e përditshmërisë pjesë të vetëdijes estetike, pjesë të rrëfimit të kulluar.

Në këtë kuptim, personazhet, ngjarjet, subjektet e rrëfimit, fitojnë një qytetari tjetër, qytetarinë e modernitetit, ku dukja dhe thelbi i dukurive shkrihen në një të vetme. Ky vektor rrëfimtar dhe interpretativ është një nga veçantitë e prozës moderne, në formatimin e së cilës kontributi i diasporës shqiptare është i konsiderueshëm.

Hapësira mbarëshqiptare e prozës aktuale, ku padyshim letërsia e diasporës mban një peshë të konsiderueshme, po përfshin në vorbullat e saj, përditë e në mënyrë më të dukshme, një gamë të gjërë problematikash rrëfimtare, duke u bërë interpret i një psikologjie të re të bashkëkohësit shqiptar.

Integrimi i kësaj hapësire të gjërë, bashkë me tendencat më të spikatura të njeriut shqiptar që endet në pesë kontinente në kërkim të "tokës së premtuar", është një temë e vjetër letrare shqipe, por që në këtë kohë po merr trajtat e një alarmi estetik dhe filozofik.

Në këtë kuadër, shqetësimi qytetar dhe krijues i shkrimtarit Pierre-Pandeli Simsia, është më se i përligjur.

Nëse këtij shqetësimi më tepër se normal i shtojmë dhuntinë e të rrëfyerit, një dhunti vërtet natyrale e autorit, rezulton se kemi të bëjmë me një prozator, i cili aftësinë për t'iu shkuar ngjarjeve dhe rrëfimit deri në fund, duke i vështruar në të gjitha këndet dhe hapësirat e mundshme, e përdor si një mekanizëm të strukturës së tregimit.

Tregimet e shkrimtarit Pierre-Pandeli Simsia mbajnë erë qytetarie dhe emancipimi. Ata mbartin kumtet e një kërkimi të vëmendshëm në shpirtin njerëzor.

Në disa tregime duken shenjat e një rrëfimtari që synon të krijojë gjendje të papritura siç bën, bie fjala, O' Henri në prozat e tij befasuese.

Situatat të mbajnë pezull deri në fund, ku edhe me anë të humorit të lehtë e të ngrohtë, shpalosen rrethanat e "një historie me paskuinë", siç mund të thoshte Markezi.

Tregimet e Pierre-Pandeli Simsiasë marrin spunto nga gjërat e vogla, por që kthehen në bërthamastrukturore, rrëfimtare dhe konceptuale të një shqetësimi moral dhe qytetar.

Libri është një identitet i spikatur artistik i shkrimtarit që punon e jeton në Amerikë, duke iu bashkangjitur letërsisë më të mirë të shkruar nga emigrantëtë në diasporën shqiptare.

 

Një libër i ri i gazetarit Abdurahim Ashiku



SHKOLLA SHQIPE E SELANIKUT

Një libër i ri i gazetarit Abdurahim Ashiku


Abdurahim Ashiku, me 6 libra të serisë publicistike “NJERËZ QË I DUA”, me rreth 3000 faqe jetë në mërgimin Helen, erdhi këtë MARS 2014 me një dëshmi për 7 MARSIN 2001, ditë kur për herë të parë shkronjat e Gjuhës Shqipe, u shkruan në një klasë të thjeshtë në Selanik.
I dashuruar pas punës vullnetare të mësuesve shqiptarë anekënd Greqisë të cilët në tre librat e tij i sjell si Rilindës të Kohës Sonë: “Rilindësit e Kohës Sonë” (2008); “Shkolla Shqiptare e Athinës-Rilindësit e Kohës Sonë-2” (2009); dhe “Shkolla Shqipe e Selanikut-Mësuesit, këta Rilindës Çudi” (2014)... e mpreh lapsin, e fokuson fotoaparatin për ti sjellë në përkushtimin dhe madhështinë e tyre; profesor Dashin, mësueset Mimoza,Valbona, Merita, Mimoza D, Juliana, Evisi, Irena, Irisi, Redina, Rovena, Evgjenia, Anila, Xhensila, Evrisi, Jonida, Silvana, Dëfrimja, Almira, Afërdita, Aurela...
Një libër sa historik po aq edhe letrar në shkronjën jo vetëm të autorit, por edhe të mësuesve që me dije e kulturë janë gjallëria e bisedave dhe e paraqitjeve publike në seminare e simpoziume në Greqi dhe në takimet e përvitshme me bashkëmësues të Gjuhës Shqipe që nga Mesdheu deri në zonën polare.
Abdurahim Ashiku, nxënës në fshatin e tij të lindjes Brezhdan-Zdojan nuk harron të sjellë midis Rilindësve të Rinj, dy mësuesit e tij; Nigjare Velçanin nga Berati dhe Mikel Garulin nga Përmeti, në shenjë se MËSUESI është gjithë jetën me germa kapitale në shpirtin e njeriut...
Abdurahim Ashiku, mësues për disa vite në Shkollën e Mesme Bujqësore “Nazmi Rushiti” në Peshkopi, nuk harron të sjellë dy nga nxënësve të tij; Gjovalinin dhe Gjonin, njeri në Miçigan e tjetri në Tropojë, fjalët e të cilëve i ka vënë në kopertinën e librit në shenjë , siç shkruan...
“Prindi e do fëmijën mbi veten. Mësuesi e do nxënësin mbi veten. E dëshiron të ecë përpara. Të dy, edhe prindi, edhe mësuesi, kur thinjen dhe u bie rasti, ngrenë kokën me krenari dhe thonë: “Ky është djali im!”, “Kjo është vajza ime!”, “Ky është nxënësi im!”...”
“Nëna Terezë” e Selanikut, shoqata që ka mbledhë pas vetes më se njëzet mësues vullnetarë që shkruajnë prej 13 vjetësh germat e arta të Gjuhës Shqipe ka të drejtë të krenohet për ato që kanë bërë mësuesit, nxënësit dhe prindrit, Rilindës të Kohës Sonë, përjetuar në një libër nga gazetari i palodhur Abdurahim Ashiku.

Bujar Karoshi
Botimet M&B

 

Hektor Veshi: Botimi trevëllimësh, i veprave të përkthyera të Hoxhë Hasan Tahsinit, në duar të lexuesve tanë

“YLLI I DITURISË” TË POPULLSISË ÇAME…

(Botimi trevëllimësh, i veprave të përkthyera të Hoxhë Hasan Tahsinit, në duar të lexuesve tanë)

Nga: Prof. Dr. Hektor Veshi

shkrimtar e studiues-Tiranë


H.Veshi

1.

Për shumë shqiptarë emri i dijetarit tonë, Hoxha Hasan Tahsini (1811-1881)  vetëm është dëgjuar. Shumëkush  di edhe se ai ka qënë prorektori i parë i Universitetit të Stambollit, kryeqytet i ish-perandorisë turke, në messhekullin e 19-të. Natyrisht, është ndjerë krenar. Por në sistemet shoqërore, që u këmbyen në Shqipëri pas shpalljes së saj shtet i pavarur (1912), njohja e vlerave të trashëguara kombëtare ose ishte e mangët  (deri  më 1939) ose edhe u krijuan rreth tyre mendime negative: fetë – terrene obskurantiste dhe personat fetarë në krye të tyre, kundërshtarë të regjimit komunist etj etj.

Por nga të gjithë ata personalitete, emri i Hoxha Tahsinit nuk u përlye dot. Mund të mos dihej sa duhej për të, por emri i tij mbeti në kujtesën e brezave i pastër, si bora e majëmaleve të larta, ku edhe alpinistët nuk shkelin. Kurse në  rrethin e njerëzve të gjakut të tij , edhe mbi një shekull pas vdekjes (1881), në fshatin Ninat, në veri të Çamërisë shqiptare, në jug të Shqipërisë shtetërore,  mbetej gjithnjë i gjallë, siç e kishin njohur bashkëkohësit: i urtë, i ditur, rrezëllitës në çdo pikëpamje. Kur zihej në gojë ai, te fëmijët ndizej një dritë adhurimi, sa ëndrra e tyre më e madhe ishte, si e si të rriteshin sa më shpejt dhe ta ndiqnin rrugën e tij, mundësisht të shkelnin gurët, ku kishte ecur këmba e tij.

Njëri prej fëmijëve të tillë, tani grua e pjekur, që çau shumë pengesa për ta “takuar” të adhuruarin e madh të fisit, yllin e diturisë së popullatës çame, Hoxha Tahsinin, është zonja Manushaqe Halili. Përbëjnë rrëfenja të gjata ndodhitë e jetës së saj, gjatë udhëtimeve vetjake për në Stamboll, në kërkim të varrit, shtëpisë ku jetoi dhe të veprave që shkroi e botoi, shqiptari i adhuruar Hoxha Tahsini. Kurse vlerësimin e gjithëçkaje, që ka të bëjë me të e vërteton edhe fakti se, siç thotë e shkruan vetë diku në librat e botuara, një cope letër e grisur  nga origjinali i njerës prej veprave të Tahsinit gjatë fotokopjimit, diku në bibliotekat e Stambollit, ajo e mori, e mbështolli dhe e ruan si gjë të shtrënjtë në çantën e vet. Është copëz letre, besnike e diturisë së Hoxha Tahsinit, që e ruajti sa i takon mënçurinë e tij, për mbi një shekull… Me këtë përkushtim, pa kursyer asgjë nga vetja, lodhje, shpenzime, takime e njohje me specialistë e gjuhëtarë të fushave të ndryshme, si dhe zgjedhjen e botuesit (SHB “Onufri”), ajo ka arritur t’ua paraqesë lexuesve veprën (vandak) trivëllimëshe, një thesar diturie dhe model realizimi teknik tipografik  e libërlidhjeje, që nderon çdo lexues, kur e merr në dorë dhe, më tej, e lumturon, kur i lexon.


Hoxha Hasan Tahsini (1811-1881)

2.

Po cila është përmbajtja e tre librave- vepra e botuar?

Libri i parë, pas vlerësimeve për shkencëtarin Hoxha Tahsin nga autorë bashkëkohorë, si Sami Frashëri ose botues të tij, parathënies  së thekshme të studjuesit Moikom Zeqo dhe   mendimeve hyrëse të zonjës Manushaqe Halili, me titullin “Hoxha Tahsini: Frymëzimi, krenaria dhe përkushtimi im”, vijon me veprat: “Historia e qënies ose e krijimit”;  “Sekretet e ujit dhe ajrit” dhe mbyllet me “Psikologjia”, gjithësej 212 faqe.

Libri i dytë, me 349 faqe, plotësohet me lëndë të përkthyera nga dy numra të revistës “Mexhmua-I Ulum” (Revista shkencore), ku paraqet interes “Rregullorja për botimet e zakonshme” dhe, sidomos, afër 22 bisedat për probleme me shumë interes për kohën e tij, por edhe për ne sot, jo vetëm thjesht për njohje.

Gjithashtu, me interes është edhe tema “Përparimi i arsimit, historia, klasifikimi dhe frytet e shkencave”.

Edhe në librin e tretë, me 275 faqqe, vazhdon lënda e revistës shkencore, deri te nr.7 i saj dhe vijon me “Historia e shkurtër e astronomis”.Aty i lihet vend më vete metodologjisë së Keplerit dhe temës “Gravitacioni dhe pesha e përgjithshme”.

Me aq sa kemi mundur të kuptojmë, nga leximi i këtyre veprave, mendojmë se karakterizohen nga saktësia shkencore, gjuha e qartë ose lakonike. Kur autorit i duhet të paraqesë teori të vështira ose kundërvenie te argumentuara, u lë  vend mendimeve përparimtare, nga shkencëtarë dhe zyrtarë të vendeve të përparuara, por edhe  konservatorëve.

Për vlerat e padiskutueshme intelektuale dhe shkencore të Hoxha Tahsinit kanë shkruar mjaft personalitete të kohës, bashkatdhetarë ose me origjinë nga Shqipëria, si dhe të tjerë, jashtë Turqisë. Kështu, Sami Frashëri (i dituri-“ Shemshedin Samiu”!) ka shkruar:”Hoxha Tahsini ishte nga ata njerëz të mëdhenj, që rrallë nxjerrin shekujt dhe epokat”. Poeti  i shquar turk, Abdul Hak Hamidi, ish-nxënës i tij, ka shkruar për Hoxha Tahsinin: “Ishte vëzhgues dhe shkencëtar shumë i ditur, ishte thesar i njohurive shkencore, ndoshta, një botë e tërë dijesh; ishte filozof, letrar, vjershëtar, i zoti  t’i përgjigjej çdo pyetjeje…”. Kurse Riza Teufiku, filozof turk me origjinë shqiptare, ka thënë se “I ndjeri ishte mësuesi i shumë njerëzve të mëdhenj”. Për këto arsye “Emri dhe fama e njeriut të madh e të virtytshëm,- shkruan, ndër të tjera, ish-nxënësi dhe botuesi i veprave të tij, Nadiri Fevzi-nuk u përhap vetëm në Stambollin romantik, por edhe në Europë”.

Pasi  është njohur më në thellësi me veprat teorike të shkencëtarit emërmadh, studjuesii dhe enciklopediku i sotëm shqiptar, Moikom Zeqo, e ka titulluar parathënien e krejt botimit, ”Hoxha Tahsini, profili shqiptar i ndritur i shekujve”. Tani, kur mund ta marrë vetë në dorë çdo lexues  këtë thesar të dijes, le ta gjykojë vetë sa të drejtë kanë pasur ata burra bashkëkohës  të korifeut me mantel fetari dhe, sidomos, sa i shërbejnë edhe sot vendlindjes dijet e tij të thella, të gjera, nga shumë fusha, përfshirë edhe letërsinë. Jam i isigurtë se lexuesit e sotëm do t’iu mbeten mirënjohës një numri të madh ndihmetarësh, në  të gjithë proceset e përpunimit të lëndës, nga përkthimet e deri në botim. Pra, meritojnë falënderime të gjithë. Personalisht, jam enthusiast për këtë botim, pasi plotësohet një boshllëk i madh në “panteonin” e njerëzve tanë të dijes,  rragullohet një padrejtësi e zgjatur në kohë, ndaj atij personaliteti. Por është edhe një model  i shfaqjes së atdhetarisë nga një zonjë, i denjë për t’u ndjekur për shërimin e mjaft plagëve të sotme ose të bartura nga e kaluara. Unë, do ta shprehja entusiazmin qytetar: Mirëse erdhe në gjirin tonë,  Hoxha Hasan Tahsini i pavdekshëm, përmes dritës së diturisë së madhe, që nuk shvleftësohet dot nga koha, në rrjedhën e saj të pafundme!

 


Faqe 11 nga 67

Newsflash

 

Kadri Tarelli

Suedezët në Durrës

Durrës më 20. 10. 2010

 

MËSUESIT E SHKOLLËS “DEMOKRACIA” NË DURRËS PRESIN MIQ NGA SUEDIA

 

 

Këto ditë të Tetorit 2010, kolektivi i mësuesëve të shkollës 9-vjeçare “Demokracia” të Durrësit priti një grup mësuesish të “Fjärdingskolan”nga qyteti Borás në Suedi. Një vizitë e premtuar dhe e pritur prej kohësh, sepse mësuesit tanë këtu e katër viteve më parë ishin të parët miq që vizituan Suedinë në kuadër të një lidhjeje (Binjakëzim), mes të dy shkollave. Grupi i miqëve suedëz përbëhej nga : Znj. Gulsen Ozdenkos, drejtore e arsimit për rajonin e komunes Brämhlut të qytetit Boras, drejtori i shkollës Z. Per Kettisen dhe mësueset, Znj. Sonja Persson, Znj. Anette Ekelund dhe Z. Sokol Demaku një shqiptar nga Kosova, mësues, poet, gazetar, botues, i vendosur në Suedi dhjetë vite të shkuar.

Miqtë do të qëndrojnë disa ditë dhe programi është shumë i ngjeshur. Drejtori i shkollës “Demokracia” z. Avdyl Buçpapaj, i cili është edhe nismëtari i kësaj lidhjeje mes dy shkollave, tregon veprimtaritë që do të ndiqen: Bisedë dhe diskutim me mësuesit e shkollës “Demokracia”, takim në Bashkinë e Durrësit, takim dhe bashkëbisedim me drejtuesit e DAR, e për të vazhduar  me vizita dhe biseda me drejtuesit dhe mësuesit  e disa institucioneve arsimorë të Durrësit, si në Kolegjin “Turgut Ozal”, kopshtin “1 Maj”, shkollën “Fëmijë me aftësi të kufizuar”, shkollën 9-vjeçare “Marie Kaçulini”, shkollën 9-vjeçare dhe të Mesme të Përgjithëshme Jopublike “Kasa”.

Më tej drejtori vazhdon: Mësuesit Suedezë janë shumë të interesuar për mënyrën e mësimdhënies në shkollat tona, prandaj një kohë të gjatë do t’i mundësohet ndjekja  e mësimit nëpër klasa në lëndë të ndryshme sidomos matematikë, gjeografi, gjuhët e huaja, etj. në ciklin e ulët dhe në ciklin e lartë. Ata kanë kërkuar të shohin nga afër disa veprimtari me fëmijët e kopshtit që ndodhet në shkollën tonë. Kolektivi ynë u ka rezervuar një vizitë të përbashkët në Krujë, Shkodër dhe të shtunën, në ditën e fundit në Tiranë. Kam frikë se koha nuk do të na mjaftojë t’i kryejmë të gjitha, po do të mundohemi t’i kënaqim dhe të përfitojmë sa më shumë”.

“Është një vizitë miqësie dhe pune, ku mund të shkëmbejmë përvojë”, kështu  e nisi fjalëne saj Znj. Gulsen, duke treguar edhe qëllimin e vizitës, dhe një pasqyrë të hollësishme të jetës arsimore në shkollat e komunës që ajo mbulon:

Në rajonin e qytetit Borás jetojnë rreth tridhjetë e tetë komunitete nga vende të ndryshme të botës ku përfshihen edhe shqiptarët. Vetkuptohet flasin tridhjetë e tetë gjuhë dhe sjellin po aq kultura të ndryshme. Politika e shtetit Suedez është e tillë që, bën gjithçka për të ndihmuar në integrimin e shpejtë të tyre në jetën suedeze, sidomos të vegjëlit dhe të rinjtë, por duke ruajtur identitetin dhe veçoritëe tyre. Shteti përballon të gjitha shpenzimet e shkollimit deri te librat falas për të gjithë. Natyrisht integrimi nuk është i lehtë, por kemi mbështetjen e të mësuesëve të shkëlqyer. Një vemendje të veçantë ze kujdesi pë zbatimin e demokracisë në shkollë, sidomos e drejta e fëmijeve për gjuhën e tyre e për të qënë vetvetja. Këmbëngulim dhe besojmë se jemi në rrugë të mbarë, pasi në qoftë se nuk i studjojmë paralelisht të dy gjuhët, nuk do të kemi sukses. Është një parim i njohur te ne dhe që vihet në jetë nga të gjithë punonjësit e arsimit: “Çdo orë e çdo minutë të dimë pse jemi në shkollë”. Në shkollat tona kërkohet të zbatohet me forcë një nga parimet  themelore të mësuesisë që : “Jo vetëm të flasim, por t’i zbatojmë në jetë”, sepse çdo veprim i yni si mësues, është një fotografi për nxënësin. Askush nga mësuesit, apo punonjësit e arsimit nuk guxon, sepse edhe nuk ka të drejtë të bëjë diferencim dhe t’i thotë fëmijës, se ti nuk je i zoti, apo tjetri është më i mirë se ti, etj, etj. Për të gjithë ne, ata janë të barabartë, por të ndryshëm dhe secili ka vlera.

Z.  Per Kettisen drejtori i “Fjärdingskolan” në Boras, në fjalën e tij vuri në dukje interesin e përbashkët të lidhjeve mes të dy shkollave, sepse 20 % e fëmijëve të shkollës janë nga trevavat shqiptare, kështu është në të mirë të tyre, që në të ardhmen vizitat e ndërsjellta të jenë për nxënësit, jo vetëm të mësuesëve. Ky është edhe synimi ynë. Me shumë kënaqësi tregoi bisedën që bëri me fëmijët shqipëtarë para nisjes: “U ula bashkë me ta dhe u thashë: me që do të shkojmë në Durrës, në Shqipëri, çfarë objektesh mund të vizitojmë dhe çfarë sendesh mund të gjejmë për të blerë. U gëzuan shumë. Më pëlqeu se kishin njohje për Durrësin, por më këshilluan që të gjeja dhe të merrja bustin e Skëndërbeut heroit tuaj kombëtar. E dinja se kështu do të ndodhte. U ngrita dhe shkova në zyrën time dhe u vura përpara në tavolinë bustin e Skënderbeut në kalë. Ata u habitën, por vura re se sytë i shkëlqenin nga kënaqësia.

Biseda me miqtë e largët  zhvillohet fare natyrshëm. Mësuesit e gjejnë shpejt fjalën me njëri – tjetrin. Problemet e mësimit dhe edukimit janë kudo njësoj dhe secili përpiqet të bëjë më të mirën për nxënësit. Mësuesit tanë kërkuan të dinë më shumë si zbatohet demokracia në shkollë, pasi shoqëria dhe shkolla suedeze mbahen si model. Të dyja mikeshat mësueset Sonja dhe Annete u përgjigjën thjesht dhe bukur: Nga të gjithë fëmijët, në të gjitha klasat,mundohemi të kërkojmë të zbatohen pesë rregulla:

1.      Çdo fëmijë që deshiron të futet në veprimtarinë e një grupi do të marrë lejë me këto fjalë: Á mund të marr pjesë? Ose: më falni á mundem?

2.      Të gjithë duhet të dëgjojnë shokun, pavarësisht se si shprehet mirë apo keq. Askush nuk ka të drejtë ta ndërpresë tjetrin. Respekt ndaj njëri – tjetrit.

3.      Të thonë fjalë të mira për të tjerët. Nuk pranohen ofendimet dhe fjalët e këqia.

4.      Mjetet e punës dhe lodrat që kemi në përdorim i ndajmë dhe i përdorim bashkarisht.

5.      Ndihma ndaj njëri – tjetrit, bile më shumë ndaj atij që ka më shumë nevojë.

I ndigjojmë dhe nuk çuditemi aspak. Janë pesë regulla fare të thjeshta, që ne mësuësve na venë në siklet të madh, sikur mbajmë një mal mbi shpinë. Jo që nuk i dimë, po á kemi vullnet e deshirë dhe sa përpiqemi t’i zbatojmë. Pikërisht këtu qëndron edhe çelsi i suksesit të mësuesëve në shkollën suedeze.

Mikpritja  nuk u kursye edhe në Bashki, ku grupi i mësuesëve suedezë u prit nga n/kryetari, Z. Adrian Çela. Miqtë parashtruan arësyen e vizitës së tyre, për projkte të përbashkëta, shkëmbim përvoje, vizita të ndërsjellta, por sidomos të vizitave dhe të lidhjeve mes  nxënësve të të dy vendeve. Mendime që u pëlqyen nga drejtuesit e Bashkisë, pasi të gjtha veprimtaritë janë në interes të fëmijëve shqipëtarë që ndodhen në Suedi, që ata të mos harrojnë gjuhën, origjinën dhe të forcojnë lidhjet me shqipqrinë.

Një bisedë e zgjatur u zhvillua në DAR me drejtoren Znj. Mira Bllani, sepse siç dihet, kur mësuesit hyjnë në të fshehtat e zanatit, vështirë të dalin lehtë. U diskutua për integrimin e fëmijëve në Suedi, janë të ndryshme por ngjasojnë, pasi edhe ne ndeshemi me integrimin brenda vendit. U rrahën mednime për decentralizimin e shkollës, programet, për lidhjen shkollë – prindër, zgjedhjen e teksteve mësimorë, veprimtaritë jashtë orës së mësimit, puna me librin etj..etj.

Miqtë nga Suedia patën deshirë të njihen me një shkollë jo publike. Vizita në kolegjin “Turgut Ozal” në Durrës dhe biseda me drejtorin Z. Seser Erdogan kaloi mjaft mirë. Shkurtimisht u njohën me ecurinë e shkollës në dhjetë vitet e saj në Shqipëri, e cila ka qënë gjithënjë në rritje. Drejtori i njohu me kompleksin e ri modern që po ndërtohet e mbaron së shpejti, programin mësimor, gjuhët e huaja. Mes të tjerave vuri theksin në kujdesin që tregohet ndaj nxënësve shumë të mirë dhe talenteve, për të cilët investohet dhe nxiten të marrin pjesë në konkurse shkencore si brenda vendit por dhe në ato ndërkombëtare. Sukseset nuk kanë munguar, pasi janë të shumtë nxënsit e kolegjit  që janë nderuar me çmime dhe vende nderi. Në kolegj vemendje i kushtohet veprimtarive educative jashtë procesit mësimor, sidomos në plotësimin e prirjeve dhe deshirave të nxënësve, duke marrë në shkollë specialist si, piktor, fotograf, muzikant, koreograf, etj…etj.  

Meqënëse mësuesit suedezë në shkollën e tyre kishin dy klasa me nxënës me aftësi të kufizuar mendore dhe fizike, treguan interes të bëjnë një vizitë dhe të  njhen me punën e shollës në Durrës që njihet me emrin PLM. Pyetjeve të shumta i’u përgjigj drejtoresha Znj. Arta Veizi, e cila i njohu me problematikën e shkollës dhe të fëmijëve, pengesat që hasen në punë, sidomos me mentalitetin e prindërve të cilët e pranojnë me shumë vështirësi gjendjen e fëmijëve të tyre.

Tek miqtë suedezë me të cilët u formuan shpejt lidhjet shoqërore dallojmë një veçori që na pëlqen e s’mund ta lemë pa e përmendur, pasi edhe na shërben: Serioziteti dhe kujdesi për t’i parë e prekur gjërat ashtu siç janë, deri në hollësi. Dëgjojnë me vëmendje. Për ata s’ka gjëra të dorës së dytë, edhe vogëlsirat janë të rendësishme.

Çdo takim, bisedë dhe veprimtari u shoqërua me këmbim dhuratash simbolike. Vërtet ishin të shumta, të larmishme dhe konsumuan shumë kohë, po sa shumë gjëra të përafërta dhe të dallueshme kemi ! Në këtë shkrim vumë vetëm pak nga të gjitha, pavarësisht se çdo veprimtari e meriton një shkrim më vete. E rendësishme është se përfituam të dy palët, si miqtë, por ca më shumë edhe ne.

Kjo vizitë do të mbahet mend për shumë kohë, pasi te të gjithë la mbresa të pashlyeshme. Urojmë që miqësia dhe bashkëpunimi mes të dy shkollave të vazhdojë gjatë, duke forcuar lidhjet mes mësuesëve dhe nxënësve.

 

Përgatiti

Kadri Tarelli

Durrës