Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Botime të reja


Vangjush Saro: Shënime për krijimtarinë e Teodor Laços

Vangjush Saro

Shënime për krijimtarinë e Teodor Laços

Teodor Laço, ndër emrat më të njohur në letërsinë shqiptare, përfaqëson në të njëjtën kohë një nga ato dukuri të rralla kur shkrimtari lëvron me sukses në disa fusha të letrave. Kemi sot përmbi 50 vepra që mbajnë emrin e tij: përmbledhje me tregime e novela, romane, drama, komedi, skenarë filmash, publicistikë. Një begati, që do ta kishte zili çdo shkrimtar i madh. Kjo pllojë veprash letrare në shumë plane, përbën një pasuri të madhe letrare jo thjesht e vetëm për Teodor Laçon, por më së pari për kulturën mbarëshqiptare.

Teodori hyri në letërsi përmes prozës së shkurtër. Tregimet e tij të para lajmëruan kritikën shqiptare dhe lexuesit se po qasej një talent i madh. Në tregimet e tij të hershme, krahas vizatimeve brilante të natyrës, erdhi njeriu i thjeshtë, me botën e tij të vockël a të madhe, por në njëfarë mënyre në një dritë të re, ku gjithmonë do të gjendej pak shpresë për nesër, një përfytyrim ndryshe, grishja për një zgjidhje më të mirë. “Ajri i ftohtë i mesnatës” do të shënonte një pikë kulmore në krijimtarinë e autorit. Më pas, ai do të përfshihej edhe në tema të angazhuara (“Tokë e ashpër”,) por do të punonte edhe në ngastra të tilla, ku disi i “bëhej bisht” realitetit “delikat” dhe parimeve e kërkesave të ngurta të soc-realizmit; (“Lëndina e lotëve”).

Ndër vite, krijimtaria e tij e zgjeron edhe më shtratin. Ai skaliti figura që u bënë dhe mbetën proverbiale. Një lexues (me sa duket mjaft i kënduar), gjatë një polemike në rrjetet e shumta në internet, me të qeshur a me të ngjeshur, na kujton: “I vetmi Platon që ne mund të flasim rehat është Platon Bubuqi i Teodor Laços.” Stili i shkrimtarit përsoset sidomos në librat  “Portat e dashurisë”, “Një ditë dhe një jetë”, “Zemërimi i një njeriu të urtë”, për të marrë përmasa të tjera në “Vit i hidhur”, “Vrasja e buzëqeshjes” si dhe “Një dritare në Kremlin” e “Kthimi i amerikanëve”. Një moment të rëndësishëm në krijimtarinë e tij, shënon padyshim libri “Bashkëjetesë me kohën”, ku ai rrëfen jetën e tij përtej vitit ‘97, sigurisht në një kuadër të gjerë të zhvillimeve komplekse në Shqipëri.

Ndërkaq, një pjesë e krijimtarisë së Teodor Laços është përkthyer e botuar edhe në gjuhë të huaja; (anglisht, frëngjisht, italisht, rusisht, rumanisht, turqisht, bullgarisht, greqisht).

Duke pasur parasysh se proza e tij përgjithësisht është marrë në shqyrtim në një sërë analizash, në këto radhë po ndalem në disa nga veprat e tij të destinuara për skenën dhe ekranin. Në gjininë e dramës, Laço kontribuoi fillimisht me komedinë “Një nuse për Stasin”, për të vijuar me “Gjëmimi i atij dimri” dhe “Shi në plazh”, pjesë e vënë në skenë nga regjisori Gëzim Kame me pedagogët dhe studentët e Institutit të Lartë të Arteve në vitin 1985. “Këmbanat e muzgut” ishte drama që, si të thuash, e solli artin e Teodor Laços në erën e pluralizmit dhe të lëvizjes së lirë. Ai shkroi gjithashtu një numër të madh skenarësh, që u bënë filma artistikë, veçmas në përthyerje të viteve ‘80: “Streha e re”, “Dorina”, “Përballimi”, “Shtëpia jonë e përbashkët”, “Dhe vjen një ditë” , “Flutura në kabinën time”, etj.

Këtu është vendi për një parantezë. Nuk është ndonjë gjë e re të them se mbi letërsinë dhe filmat e kësaj dekade, shpesh pa të drejtë hidhet baltë. Këtë e bëjnë veçmas shkrues pa peshë, që edhe në atë kohë, edhe sot, mbeten  në periferi të letrave. Nuk është vendi të tjerrim këtë çështje, por duhet të pohojmë që edhe pse jo në kushtet më të favorshme, shkrimtarë dhe kineastë të kësaj periudhe tentuan të shkonin përtej rrjetave të ideologjisë së kohës. Në vështrimin tim, Teodor Laço ishte një nga këto personalitete që përpiqej heraherës t’iu vidhej parimeve të ngushta e rregullave të serta të soc-realizmit. Në një pjesë të mirë të krijimtarisë së tij, ai kërkonte një mënyrë më të drejtpërdrejtë për të kumtuar problematikat e shoqërisë së atëhershme. Më së pari, kjo u vu re pikërisht në disa nga veprat e tij të skenës dhe ekranit.

Në krijimtarinë e Teodor Laços ka disa tregime që “u bënë problem” që përpara viteve ‘80 dhe ndonjë nga libra e tij u ndalua; por në këtë shënim, parapëlqej të përcjell disa nga vlerat - që zgjaten në kohë - të skenarëve dhe dramave të tij. Pa qenë nevoja të prodhojmë shumë debat për krijimet e tjera, “Dhe vjen një ditë” e “Flutura në kabinën time” (të regjisorit Vladimir Prifti) janë dy nga realizimet që përbëjnë kontribut të pacënueshëm në kinemanë shqiptare. Filmi i parë trajton temën e tjetërsimit të njeriut (mjaft e rrahur në letërsinë e viteve ‘80). Përmes jetës së personazhit kryesor Llano Bleta - njëlloj krijese hibrid i kohës, pak fshatar, pak qytetar, që e ndërton të ardhmen duke bjerrur fragmente të karakterit të tij - autorët japin pamje realiste të jetës në Shqipërinë e viteve ‘80.

“Dhe vjen një ditë” është një poemë e sjelljes njerëzore në rrethana kur njeriu ka përpara prova jo të lehta. Llano Bleta është një nga ata, që siç thotë diku Esenini, “e kanë harruar shtëpinë prej druri...” Llano i jepet tërësisht nuses së tij të bukur - prej një familjeje “me peshë” - strofkës së tij të ngrohtë. Dhe këtu nuk do të kishte asgjë të keqe, sikur ai të mos lëkundte (me këto prirje) raportet e tij me njerëzit më të afërt, sikur ai të mos linte pas dore rrethin e tij familjar, deri edhe të ëmën. Një trajtim kaq ‘privat’ e njerëzor - dhe në detaje - i episodeve nga jeta e atyre që bënin ‘përpjetë’ me çdo kusht e me çdo çmim, e bën filmin të ndiqet edhe sot me shumë interes.

I një natyre tjetër, por sërish përmes një drame të fortë, vjen rrëfimi për një djalë të shkujdesur, shofer, për të cilin nuk ka kuptim asgjë ideologjike përqark, as plani i ndërmarrjes, as këshillat moralizuese të shefave; ai po vëzhgon jetën e vet monotone, pa ritëm, të flashkët; dhe është i pakënaqur, pi e zhurmon se nuk mundet të protestojë ndryshe...Deri sa në pamjen e rëndomtë dhe mediokre të jetës së përditshme, shfaqet një vajzë. Është një mësuese. Një femër e bukur. Një njeri i qetë dhe që kur flet, të rrëmben me ëmbëlsinë e vet. Tek ajo fillon dhe mbaron edhe filmi “Flutura në kabinën time”. Asnjëherë më parë, kinemaja shqiptare nuk ishte dhënë kaq shumë pas një dashurie të vështirë, si në dramën e këtij djali liberal, (s’më erdhi në mendje tjetër epitet për momentin). Koha që shkon, edhe më të qarta e më solide i sjell vlerat e këtyre filmave.

Edhe “Shi në plazh” paraqet mjaft interes në këtë vështrim. Është një tjetër vepër përfaqësuese e pllojës Teodor Laço; bën pjesë ndër ato komedi që nuk rrahin të gjitha shtigjet për të përcjellë me doemos një mesazh apo një mësim shoqëror, paçka se jo gjithherë iu ikën moralizimeve. Unë mendoj, gjithsesi, që komedia anon më shumë nga arti për art, duke ndërtuar një ngjarje sa gazmore aq edhe dramatike, por gjithsesi me qendër graviteti larg ideologjive të kohës. Emblematik ka mbetur ndërkaq Çomja, një personazh tashmë aq popullor, nga ata që nuk krijohen pa mund dhe nuk zënë vend lehtë në mendjen e lexuesit dhe spektatorit. Ai të bën për vete me çiltërsinë e tij, me shpirtin e hapët; të gjitha këto cilësi, mbështeten në një fjalor çapraz dhe në një pasuri frazeologjike të rrallë.

Mbase edhe vërejtje mund të formuloja për të gjitha sa u analizuan më lart, por në kushtet kur një pjesë e shkruesve nuk dinë të menaxhojnë urrejtjet e tyre, kur disa shkrimtarë mesatarë kanë filluar të rrëfejnë histori bajate e të bëjnë lista si dikur, më duket më e drejtë shpërfaqja e disa vlerave, përkitazi nga ato që nuk kacaviren pas fjalëve. Qoftë edhe këtyre që u thanë në këtë shënim. “Teksti nuk mund të ndryshohet, kurse opinionet janë vetëm shprehje e dëshpërimit.”, thotë diku Franc Kafka.

Radhët e mëposhtëme nuk kanë të bëjnë posaçërisht me letërsinë dhe filmin. As me të tjera detaje të krijimtarisë së tij artistike. Por ato, gjithsesi, flasin për njeriun që ndërsa shkruante (e shkruan pareshtur), kujdesej po kaq edhe për krijuesit e tjerë, shpesh të tërhequr e të keqtrajtuar nëpër rrethe të largëta. Gjatë gjithë karrierës si shkrimtar dhe si zyrtar, nga Korça në Tiranë, nga Tirana në Fier, nga Fieri në ish-Kinostudio “Shqipëria e re”, në Ministrinë e Kulturës e gjetkë, Teodor Laço ka qenë një nga personalitetet që më shumë se kushdo tjetër ka inkurajuar dhe ndihmuar shkrimtarët më të rinj. Janë të shumtë emrat e sotëm të letërsisë dhe publicistikës shqiptare, që i janë atij mirënjohës për përkujdesjen ndaj tyre. (Me modesti, një nga ata është edhe autori i këtyre radhëve.)

Dhe nuk mund të ndodhë ndryshe nga sa Teodor Laço shkruan me aq shpirt në tregimet, skenarët dhe dramat e tij. Në këtë nëntemë, si mund të thoshte Faik Konica “...duhen pak fjalë dhe pak fjalë arrijnë.”

 

Arqile Pipa: “TOKËSORËT NË HAPËSIRË, KOHË...Ç’TRONDITJE”

 

“TOKËSORËT NË HAPËSIRË, KOHË...Ç’TRONDITJE”

- Refleksione për një libër të rrallë, me autor Agron Shehun-

Nga: Dr. Arqile Pipa

Cleveland, OH-Kanada


Tiranë, nëntor 2012: Në përurimin e librit të ing. Agron Shehu (në mes). Djathtas: Fatmiroshe dhe Fatmir Xhemalaj (Foto nga: Murat Gecaj)

Me mendimin që rrethet letrare, kur punoja për të ushqyer disa gazeta dhe revista me recensa dhe mendime, më klasifikonin si një lexues “rrebel”, me përkulshmëri të ulët, si dhe me dyshimin se a do të më japë kënaqësi dhe çlodhje, si dhe a do të përligjë kohën, që do të marrë, e nisa leximin e librit “Tokësoret në hapësirë-kohë… Ç’tronditje!”, shkruar nga njëri prej shokëve të mi të zgjedhur, Agronit.

Titulli me joshi, se ishte një zgjedhje e goditur… Por, të shkojmë më tej. Që në tri faqet e para, fillova të përjetoja një ndjenjë, që ishte shumë, shumë e veçantë dhe që nuk e kisha përjetuar më parë. Vazhdimi më kërrusi, të ndenjurat m’u  “salduan” në karriken rrotulluese. I befasuar dhe njëkohësisht “i ngulur” aty, harrova gjithçka. Në një: “Oh, Oh, ç’po ndodh?”,- u bë aktive mendimi me kërkesën: “Agron, me fal, të paskam njohur pak në këtë fushë, me fal, me fal!”. Këtë falje do të përpiqem ta kthej në reflektim, për të përsosur më tej të përsosurën, detyrë mjaft e vështirë kjo.

Në çast, mendova t’ia dërgoja një e-mail, si refleksion kënaqësie, të bashkuar me përgëzimin, për punën e bërë. Dhe kështu veprova.


Kopertina e librit të ing.Agron Shehu

Vepra “Tokësoret, në hapësirë-kohë … Ç’tronditje!” e autorit Agron Shehu, nuk është thjesht një roman, sepse më e përgjithshmja, që lexuesit mendojnë për një roman, është një skemë disi klasike e tij, një hyrje me përshkrime dhe njohje personazhesh, lindje zhvillimesh, periudha jo shumë të gjata të lundrimit në ngjarjet, klimaks dhe një rrugë drejtë mbylljes. Pak a shumë, kështu konturohen veprat e këtij lloji.

Por, kjo do të ishte pak për këtë libër, sepse ai udhëton në një histori të 4 milionë viteve. Personazhet dhe meditacioni, përzierjet fantazi-realitet-shkencë janë të jashtëzakonshme, jo të nxjerra nga arkiva, por të ideuar me njohje dhe saktësi të rreptë shkencore. Pronësi të tilla i kanë pak individë.

Analiza dhe gjetje të tilla, si ajo e luftës ndaj gravitetit ose e Zotit në mendjen njerëzore, ideja dhe organizimi i udhëtimit të njëkohshëm në të shkuarën dhe në të ardhmen, “debatet” e personazheve për probleme të rëndësishme të zhvillimit të shoqërisë njerëzore, mënyra e kompozimit dhe fantazia e përdorur , në karakteret pjesëtare të këtij udhëtimi, përfundimet për tokësorët dhe problematikën e tyre, përshkrimet e zhvillimeve dhe nyjet gordiane, që ata duhet të zgjidhin në të ardhmen për vazhdimësinë dhe sigurinë e saj,-përbëjnë një kurore letrare, të një lloji shumë të veçantë, mjaft të lakmuar dhe të arritur nga pak pena të fuqishme të romanit, si vepra letrare më e përhapur dhe më e lexueshme nga njerëzit.

Vepra është shumëplanëshe dhe, të ndërmarrurit e një punë të tillë, kërkon një edukim të tërë jetësor, parë këto si procese, që marrin kohë shumë të gjatë, ndoshta, një jetë nuk do të mjaftonte për t’i arritur ato.

Tjetër, gërshetimi ndërmjet reales dhe imagjinares, të cilat udhëtojnë në hapësirë-kohë; ndërthurjet me energjinë, gravitetin, shpejtësitë dhe shndërrimet, janë ngjizur jashtëzakonisht harmonishëm me personazhet.

Tepër e rrokur është ideja e personazhit të dyzuar në dy qenie, trup-shpirt dhe tjetra mendim, që nuk pranon të bashkëjetojë me shpirtin, në një kafkë. Po kështu,  e jashtëzakonshme  është gjetja Kuark, Ardi, pasardhësi Glouni dhe anija DreamLiner,  si mjeti udhëtues i hapësirave të pafundme.

Personazhet në udhëtim: Higgsi, Kuarku, Ardi janë një kompozim tepër i përsosur, sepse kështu dhe vetëm kështu, autorit i jepet mundësia të ekspozojë ide dhe zhvillime për historinë e jetës në Planetin Tokë.

Abstraksioni i hedhur në vepër, është një tjetër risi, gati e paarritshme, në qoftë se nuk je njohës i mirë i subjekteve dhe disiplinave të shumta, që ndërthuren në vepër. Përshkrimet, gjuha e përdorur nga personazhet me nivele të ndryshme qytetërimesh, dhe gjuha e tretë, e përdorur nga ju si autor, të detyrojnë përjetim, të ngacmojnë dhe eksitojnë fantazinë, të korrigjojnë vetëpërmbajtjen, të detyrojnë që të kthehesh në faqe për t’u freskuar me të shkuarën.

Tjetër e veçantë, në këtë vepër, është klimaksi. Në roman, zakonisht, gjendet vetëm një i tillë. Te libri juaj unë ndesha disa të tillë, pothuaj katër, por e veçanta e tij është se këtu rroken personazhe që përfaqësojnë kohë-hapësirë dhe shpejtësi të ndryshme. Analiza, duke përdorur debatin midis personazheve, është një tjetër risi, që preket bollshëm, në këtë libër. Të tillë, atë e kam gjetur në shkrimtarë të shquar, si te Kadareja, Kafka, Hygo. Por, kjo e gjetur në këtë libër, është e një lloji të veçantë, si mjalti i bletëve të Çajupit, që të tillë e gjen vetëm atje.

Përshkrimet për fillimet e jetës së njeriut në tokë dhe evolucionin e saj, edhe Darvini vetë do ta kishte të vështirë ta stiste kështu. Sepse, informacioni dhe edukimi që ai kishte, vështirë se do ja mundësonin atë.

Një tjetër çast, sa atraktiv dhe çlodhës në lexim, është udhëtimi i Higgsit në planetin Kuark, thellë në Galaksi, ku ai gjen të përsosurën dhe jo luftë për të skllavëruar dhe zhdukur njëri-tjetrin, ku ka vetëm gjelbërim, vetëm ditë dhe njerëz të lumtur. Ajo ç’ka alieni Kuark, në udhëtimin drejt Tokës, u afron bashkëudhtarëve të tij, jep rrugën e zhvillimit të njeriut, duke filluar me mjedisin, veglat dhe mjetet e para të punës, përdorimin e kalit si mjet transporti dhe energjie; përmirësimet e mëtejshme të mjeteve të prodhimit, si makinat me avull etj., si dhe futja në shtjellim e parasë, e konturojnë veprën. Kurse të rejat rreth energjisë dhe gjenizimit i japin asaj lartësi, produkti i së cilës afron një volum të rendit , ndjerë ky shumë fuqishëm në mbylljen e saj.

Një tjetër gjetje e krijuar është udhëtimi me DreamLiner, ku raporte tokësore dhe jotokësorë zbulojnë zhvillime dhe përpjekje të vazhdueshme të njerëzimit për të progresuar dhe zbuluar misteret e hapësirës së pafundme.

Ballafaqimet Kuark-Higgs, Kuark-Ardi dhe futja në “debat” e Glounit, kanë një zhvillim, ku autori ka investuar shumë dhe ka ekspozuar me bollëk njohjen e tij, për arritjet në kërkim të hapësirës. Në këtë investim, autori ka ndërthurur njohuri nga shkenca, si: fizika, biologja dhe filozofia, të shoqëruara këto me një saktësi të admirueshme.

Ballafaqimet, mbështetur në ngjarje reale të ofruara si imazhe në DreamLiner dhe të veshura me fakte shkencore, rrisin dukshëm thellësinë e analizës dhe të përfundimeve, që autori ka projektuar të arrijë. Jashtëzakonisht bukur, janë futur zhvillime si: Luftërat Botërore  ose djegia e bibliotekës së Aleksandrisë, veprimet e Hittit (personazh famëkeq i historisë së gjysmës së parë të shek. XX), zhvillimet HBomB etj.

Pra, forca e vënë në lëvizje nga shpirti pa mendim brenda, afron dhe e bënë të pranishme kataklizmonë, që shkatërron çdo arritje të tokësorëve, për t’u bërë njerëz.

Alternimet e ofruara gjatë udhëtimit dhe qëndrimit në Tokë, midis asaj çka ngjet në planetin Kuark, çka ngjet në të shkuarën në  të, të veshur dhe me shembuj të shumtë nga shumë zhvillime të pakëndshme në Tokë, si luftërat botërore, hedhja e bombës atomike, rrëzimi i kullave binjake, gara e armatimeve, si dhe ekspozimi së bashku me to dhe i individëve, që i prodhuan ose u ndihmuan atyre, brilantojnë, jo një ndërtesë të vogël, por një “KALA”, ku tokësorët sot, dhe aq më shumë nesër, mund dhe do të gjejnë një çelës për të programuar dhe investuar për të ardhmen e tyre të sigurt, arritjen dhe vazhdimësinë e jetës në Tokë.

Mesazhi, i gjendur me bollëk në planetin Kuark dhe i evidencuar fuqishëm për mbrojtjen e tokësorëve dhe ruajtjen e planetit të tyre “Blu”, të arritura këto me një rend shoqëror,  ku të gjithë të ndihen të lirë, të barabartë, të mirëushqyer dhe të shëndetshëm, e projekton njerëzimin të sigurt, jo vetëm në planetin e tij, por dhe në “hapësira e vendbanime” të reja në hapësirë, parë këto, jo si pushtime, por si një prirje e kërkesës për bashkëjetesë, shkëmbim e mirëkuptim.

Gjuha e përdorur në këtë libër, në kombinim me figurat letrare, përbejnë një tjetër element, ku lexuesi gjen dhe ndjen atë që i nevojitet. Po kështu, vepra, duke kërkuar të jetë në të njëjtin nivel dhe njëkohësisht të dali nga ”beteja” letrare, me ruajtje të ekuilibrave aq të nevojshëm, fiton lartësi të reja, me kulminacion në fundin e saj dhe me vazhdimin e “luftës” për të fituar lartësi, në hapësirat e pafundme.

Gjatë leximit të parë të librit, m’u krijua përshtypja, sikur ndesha në përsëritje të shumta. Për ta vërtetuar saktësinë e këtij përfundimi  dhe me dëshirën për t’u ndalur më mirë dhe përjetuar më gjatë disa përshkrime mbresëlënëse, të cilat më ofruan meditacion dhe me larguan gjumin, për disa ditë, iu riktheva dhe e rilexova përsëri. Për saktësi, nuk gjeta përsëritje, por paragrafë të kompletuar më mirë, e drejtë e plotë, kjo, e autorit. Po kështu dhe shumë zhvillime  ose fjalëformime të reja, të krijuara nga autori, i rivlerësova të nevojshme, që vepra të arrinte të përmbushte plotësisht qëllimin, objektivin e saj. Për më tepër, do të mendoja, që autori mund të kishte afruar të tjera, të përsosura në shpirt, si Nënë Tereza, që për fatin tonë të madh i përket gjakut tonë shqiptar. Një personazh i tillë, si mendim dhe shpirt së bashku, i kapur në imazhe nga Kuarku, do të ofronte këshilla me vlera të jashtëzakonshme.

Sidoqoftë, duke e respektuar plotësisht të drejtën e autorit, mendoj se zgjedhjet e tij janë shumë të gjetura dhe, për këtë arsye, i vlerësoj maksimalisht ato.

Në këto kushte, a nuk do të ishte pak, që ky libër të emërtohej roman?

Unë mendoj se po. Më e pakta, do të  këshilloja një tjetër emërtim, të ngjizur në procesin e leximit të veprës, “HYPER-ROMAN” fantastiko-shkencor, në shërbim të tokësorëve.

Në shenjë mirënjohje, kënaqësie, ndihmese dhe refleksioni, ndjehem i detyruar dhe, natyrshëm, jam duke dalë jashtë kornizave të dhënies së mendimit, sepse një thirrje ma ka pushtuar gjithë qenien time dhe nuk më lejon që të mos e bëhem pjesë e kësaj pune, që ndërmora:

Lexues të nderuar, kudo që ndodheni! Gjeni kohë dhe lexojeni këtë Hyper-Roman; aty ju do të gjeni të shkuarën, të tanishmen dhe të ardhmen e njerëzimit, në hapësirë-kohë. Ju siguroj që do të përjetoni vetëm kënaqësi dhe, mbas leximit të librit, natyrshëm do të ofroni diçka më shumë për t’i shërbyer më shumë jetës suaj dhe gjeneratave, që do të vijnë.

( E dërgoi për publikim, prof. Murat Gecaj-Tiranë )

 

 

Viron Kona: Pak fjalë për librin e prof. Murat Gecaj “Me zemër në vendlindje”

 

Pak fjalë për librin e prof. Murat Gecaj “Me zemër në vendlindje”

(Shënime nga Suedia)

Nga: Viron Kona

Duke qenë i ftuar nga Qendra Kulturore Shqiptare  “Migjeni”, në Boras të Suedisë, në festimet e 5-vjetorit të krijimit të Revistës  “Dituria” dhe të 4-vjetorit të Radios “Dituria”, në prill të vitit  të kaluar, prof. Murat Gecaj është nxitur të shprehet ndjeshëm, me respekt  dhe me shumë dashuri, për ato festime dhe për aureolën, që i ka shoqëruar ato, në Shqipëri dhe në Suedi. Këtë gjë, ai e ka realizuar bukur, përmes faqeve të librit më të ri të tij, “Me zemër në vendlindje” (Shënime nga Suedia), i cili u publikua para disa ditëve në Tiranë.

Kur i lexon, varg njëri pas tjetrit, shkrimet e librit të krijojnë përshtypjen e një buqete me lule të shumëllojshme e  të freskëta, të lidhura me “fjongon” e miqësisë shqiptare – suedeze. Ato u dhurohen dhjetëra mijëra bashkëkombësve shqiptarë, me banim në Suedi, por dhe mikpritësve suedezë,  të cilët iu gjendën pranë vëllezërve tanë nga Kosova, në ditët e tyre më të vështira, kur mbi ta veproi me egërsinë më të madhe, gjenocidi  serb.

Në shkrimet e këtij libri, pasqyrohen dhe  vlerësohen dukuri, episode dhe ngjarje, veprimtari miqësore shqiptare - suedeze dhe ndjenja atdhedashurie, për vendlindjen Kosovë dhe Shqipërinë. Por shprehen edhe meditime rreth asaj çfarë prof.Gecaj ka përjetuar e ka ndjerë, në ato ditë të qëndrimit dhe të vizitave në Boras e Goteborg të Suedisë mike. Gjithçka është parë dhe shkruar nga këndvështrimi i një publicisti të sprovuar. Me penën e artë të tij, autori gjen rastin të shprehet bindshëm, argumentues dhe bukur për Suedinë e zhvilluar dhe të përparuar. Njëherazi, shkruan me një gjuhë zemre të ngrohtë edhe për ato vlera thellësisht njerëzore, që e shquajnë popullin suedez.

Cilido lexues i vëmendshëm vëren  se ngjarjet, episodet, shënimet, përshtypjet, skicat, reportazhet e bisedat dhe e tërë ngrehina publicistike e paraqitur mjeshtërisht në faqet e librit, ka një bosht, rrezaton një subjekt: jetën e suedezëve dhe të shqiptarëve, me banim në Suedi; jetën aktuale, marrëdhëniet e natyrshme dhe tepër njerëzore e miqësore të krijuara ndërmjet tyre, për një ardhmëri të sigurt; për fëmijët, familjet dhe vazhdimësinë e jetës. Libri pikëzon dhe veçon episode dhe ngjarje, portretizon tipa dhe karaktere  njerëzish,  shqiptarë dhe suedezë, të moshave dhe profesioneve të ndryshme; vë në dukje e vlerëson dhe gjithçka  e bën në mënyrë tepër shprehëse, figurative dhe emocionuese.

Libri nisë me lajmin e udhëtimit për në Suedi, nëpërmjet ftesës së veçantë të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” në Boras; me udhëtimin ajror drejt Veriut të Europës, në vendin e dikurshëm të vikingëve, kurse sot të suedezëve të zhvilluar, të përparuar dhe shpirtmirë, me botë të pasur njerëzore. Vijon libri me shkrime për brendinë e festimeve të  5-vjetorit të revistës “Dituria” dhe të 4-vjetorit të radios “Dituria”. Por gjejmë në libër edhe vazhdimësinë e lidhjeve të autorit me kolegë e miq të tij në Suedi, si me anë të Interenetit, por dhe nga takimet me ta në qytetin e Durrësit dhe në Tiranë.

Nëpër  faqet e librit kalojnë emra njerëzish të moshave e profesioneve të ndryshme, shqiptarë e suedezë, fëmijë, nxënës shkollash, mësues e mërgimtarë të thjeshtë, personalitete të artit e kulturës, miq dhe dashamirës të Shqipërisë e Kosovës; autoritete vendëse, gazetarë, shkrimtarë, artistë, studiues… Emrat e tyre bëhen të njohur nga autori me respekt e dashuri; ata portretizohen dhe paraqiten bukur me të veçantat e tyre, me vlerat dhe me mesazhet që përcjellin, nëpërmjet tregimeve, ndodhive, bashkëbisedave të ngrohta e të sinqerta. Nga njëra faqe në tjetrën, lexuesi miqësohet  me ta, si me njerëz, që ka mall e dëshirë t`i takojë e t`i njohë më nga afër.

E bën tërheqës librin, fakti se ai është  shkruar me një gjuhë të pastër letrare e drejtshkrimore, me larmi, ngjyrime e nuanca emocionale, me stil tërheqës e origjinal. Gjithashtu, e bën edhe më të plotë librin, pajisja me fotografi njerëzish, vendesh, peisazhesh dhe pamjesh, nga vizitat në  Suedinë  e bukur, si dhe nga takimet vazhduese, në Durrës e Tiranë.

Do të jetë vetë lexuesi, ai që do ta bëjë vlerësimin e librit “Me zemër në vendlindje”(Shënime nga Suedia), me autor prof. Murat Gecaj. Por, me këtë rast, e urojmë dhe e përgëzojmë atë, për  këtë botim të bukur, mbresëlënës e domethënës!

Tiranë (Shqipëri)-Boras (Suedi), 29 mars 2013

 

 

Mehmet Deliu: “ Zonja nga Borasi”, kontribut i veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze

 

“ Zonja nga Borasi”, kontribut i veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze

(Libri tretë i Shkrimtarit Viron Kona, për Suedinë)

Nga Mehmet DELIU, Fushë - Krujë


Në foto Mehmet Deliu

Në shenjë nderimi e respekti për miqtë suedezë dhe shqiptarët që jetojnë të barabartë atje, ju kushtoj një përshëndetje modeste, nëpërmjet disa mendimeve që më lindën nga leximi i librit të shkrimtarit Viron Kona, “Zonja nga Borasi”, i cili i shtohet dhe zbukuron natyrshëm krijimtarinë e pashtershme të tij.

Çdo gjë e rrallë dhe e veçantë, bën pjesë në vlerat e çmuara e shumë të çmuara. Me bindje dhe plotësisht me të drejtë, në rrethet intelektuale, ndër kolegë shkrimtarë, krijues e studiues të ndryshëm, thuhet me zë e nën zë, se Viron Kona po i kalon caqet e normales e të zakonshmes. Krijimtaria e tij artistike në shume plane dhe shumë intensive, e ndjerë, tërheqëse dhe mesazh përçuese, në të gjitha fushat, është bërë shumë e kërkuar dhe e vlerësuar, sfiduese e letrave boshe. Libër pas libri, Viron Kona, vjen te lexuesi jo vetëm si një krijues i talentuar artistik, por dhe si një edukator i madh, si njeri vizionarë, me botë të gjerë, si një erudit i pjekur dhe i kompletuar. Në librat e tij lexuesi merr përgjigje të sakta e të denja nga të gjitha fushat.

***

Libri tretë për Suedinë, “ Zonja nga Borasi”, që vjen si një dhuratë e bukur për lexuesin shqiptar e atë suedez, në shërbim të forcimit të ndjenjave të përbashkëta të miqësisë dhe dashurisë, përbën  një kontribut të veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze, në jetën shqiptare, duke lozur rolin e një suedologu shqiptarë, në gjurmimin, analizimin dhe konfirmimin e vlerave të gjithanshme të historisë së Kombit suedez.

***

Faleminderit  Viron Kona, që nëpërmjet librave të tu, dashurisë dhe dashamirësisë tënde, kulturës dhe artit tënd, na ke sjellë kaq pranë, kaq natyrshëm, vlerat dhe historinë, kulturën dhe përparimin e një populli mik.

“Zonja nga Borasi”, është një libër i bukur, i thjeshtë, i kuptueshëm, mbresëlënës, që të bën pjesë të çdo ngjarje dhe me shumë emocion e përjeton atë natyrshëm.

Në çdo rresht që lexon, ndjen respektin dhe dashurinë e Vironit për Suedinë, për njerëzit e saj, për historinë dhe kulturën, për shkencën e ekonominë dhe për çdo arritje në tërësi.

Ashtu si dhe në dy librat e tjerë ”Për ju miqtë e mi” e “Bukuri Suedeze”, edhe “Zonja nga Borasi” vjen në rritje, trajton më shumë tema, në thellësi e në gjerësi, nga të gjitha fushat.

Në këtë libër, shkrimtari Viron Kona, me shumë art e ndjenjë, me shumë argument dhe realizëm praktik, bazuar në ngjarje, fakte e figura të vërteta, ndërthurur bukur me fantazinë artistike të tij, duke zbritur në terrene lehtësisht të perceptueshme, sjell te lexuesi informacione tërheqëse, të gjithanshëm historik e shkencor, njerëzor e natyror, kulturor e letrar, por të “mjaltëzuar” në atë masë që nuk ka si të mos pëlqehet nga çdo lexues.

Aq shumë është miqësuar dhe dashuruar Vironi me Suedinë e suedezët, me fisnikërinë e tyre, me historinë dhe kulturën e tyre, sa që në çdo tregim të tij, do të gjendet një “Mrekulli suedeze”, që për çdo rast vishet natyrshëm e bindshëm me efektin pozitiv “magjik”.

***

Nëpërmjet këtij libri dhe dashurisë së mësuese Ollgës për fëmijët, lexuesit mësojnë se shkencëtari i madh suedez Karl Linne` i ka kushtuar gjithë jetën studimit të bimëve dhe luleve, që ne i duam aq shumë, se ato janë pjesë e jetës së njeriut dhe kanë nevojë e duhen trajtuar si vetë njeriu. A nuk na ndodh të gjithëve që të  sëmuremi dhe gjëja e parë që bëjmë është matja e temperaturës? Këtu mësojmë natyrshëm se dhe termometrin e ka shpikur astronomi i shquar suedez, Anders Celsius, për nderë të cilit ka marrë emrin temperatura.

Edhe “Promeksi” suedez, mjeti i fuqishëm i hapjes së tuneleve në Shqipëri e në botë, përveç kësaj mrekullie vishet natyrshëm me aftësinë “mbrojtëse” të njeriut që e përdorte në detyrën e vështirë. A nuk flet për dashurinë ndaj Suedisë, një “fotografi në bibliotekën suedeze”, në shkrimin e 100 - vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë, që zbulon dhe koincidencën me ditën e librit të Suedisë? Po përshtypja dhe mbresat që shkakton te shkrimtari Viron Kona, përshëndetja e tij, nga i madhi Ulmar Kvik, me “Korin e Skllevërve”, që dikur ishte aspirate shpirtërore e shkrimtarit, dhe tani konfirmohet se liria nuk është vetëm e zogjve, a nuk tregon atë lidhje të fuqishme miqësie mes shkrimtarit shqiptar dhe Suedisë e suedezëve?

Ky libër tregon se Viron Konës nuk i ka shpëtuar dhe nuk i shpëton asnjë fragment, asnjë fjalë dhe asnjë rast, ku bëhet fjalë për Suedinë, pa trajtuar dhe amplifikuar për mirë e në të mirë të saj, siç është zonja me origjinë suedeze nga Goteborgu, apo skulptura, dhuratë, “Tregtari i Bronztë”, që paraqitet si tregtarë me imunitet ndërkombëtare, dhe që i “kalonte doganat” lehtësisht, vetëm se kishte siglën e Suedisë. Dhe më tej, Igna Maj, misionarja e shenjtë në Shqipëri, që në çastin e largimit shprehet se: “arti i afron njerëzit, por më shumë i afrojnë dhe i lidhin ndjenjat dhe zemrat e bukura”.

Në këtë libër shfaqet me anët më të bukura dhe më të dëlira, deri në përsosmëri, natyra njerëzore, me humanizmin e gjithanshëm, jo vetëm ndaj njerëzve, por dhe ndaj botës bimore, luleve e pemëve në përgjithësi, deri te lisi i Borasit që njehsohet me Lisin Shqiptarë të Drenicës, dashuria ndaj botës shtazore, nëpërmjet keqardhjes e dhimbjes për kafshët e shpendët,si për macet, qentë, lejlekët, patat, pelikanët e çdo gjë tjetër të gjallë, ndaj të cilave shfaqet dhuna.

Këto mesazhe jepen aq bukur dhe kuptueshëm nëpërmjet lartësimit të shkrimtares së madhe suedeze Selma Lagerlof në fjalët ”Thuaju njerëzve që të lënë dhe pak vend për ne kafshët. Të mos na vrasin ose lëndojnë” dhe se ”…edhe kafshët e zogjtë kanë të drejta si dhe njerëzit”.

***

Viron Kona me një natyrshmëri dhe me një dashuri ideale, përpiqet dhe gjen pika të fuqishme kontakti, midis Suedisë e Shqipërisë, duke i krahasuar por dhe duke i përafruar e gati njësuar ato në vlerat e tyre.

Kështu nga “Promeksi” i fuqishëm suedez, pasqyrohet dhe emri i Karl Gegës, inxhinierit shqiptarë, mjeshtërit të ndërtimit të hekurudhës së parë malore në botë, në Semmering të Austrisë. Nga parku natyror në Boras, shkrimtari kalon në lagunën shqiptare të Karavastasë, nga gërshëra simbol i Suedisë, te rrobaqepësi dhe njeriu i urtë e i nderuar Toli Kona, baba i autorit, që me punën e ndershme përballonte jetesën e vështirë të familjes, e kështu në të gjithë rastet, nëpërmjet personazheve të zgjedhur në Suedi e Shqipëri, me emra të ndryshëm, por me  ekuivalencë të njëjtë qëndrimi dhe dashurie, butësie dhe mirësie ndaj kujtdo e çdo gjëje që e meriton atë.

Viron Kona është bërë sot ambasadori më i fuqishëm i përfaqësimit të vlerave shqiptare në Suedi e në botë dhe anasjelltas.

Është shumë e kuptueshme dhe e pranueshme nga të gjithë, se, “ Zonja nga Borasi”, krahas dy librave të mëparshëm dhe të tjerëve në vazhdim, përbëjnë një kontribut të veçantë artistik, në përçimin e mrekullive suedeze, në jetën shqiptare dhe kanë efekte të fuqishme në forcimin e miqësisë dhe dashurisë midis dy popujve tanë.

Por për të pasur miq të mirë, më parë duhet të jesh dhe vetë i mirë. Viron Kona është tejet i besueshëm për publikun shqiptarë, për ato që thotë e trajton për Suedinë, sepse vazhdimisht ka qenë vetvetja dhe në çdo kohë është cilësuar : ”Njeriu i Mirë”, prandaj nëpërmjet mesazheve kuptimplote të tij dhe ne lexuesit shqiptarë e ndjejmë si një vlerë të re miqësinë e pastër me suedezët.

Urime dhe suksese në vepra të tjera të arrira, urime dhe suksese Popullit Suedez dhe Shqiptarëve që jetojnë atje.

Fushë-Krujë, më 25.03.2013

 

 

NJË VEPËR KULMORE ME RËNDËSI LETRARE E SHKENCORE PËR BREZAT QË VIJNÊ

 

Deli Smaka

NJË VEPËR KULMORE ME RËNDËSI LETRARE E SHKENCORE PËR BREZAT QË VIJNÊ


Këto ditë në kuadër të botimeve të redaksisë së revistës Dituria në Borås të Suedisë doli nga shtypi libri më i ri i autor Sokol Demakut, kushtuar legjendës së mërgatës shqiptare në Skandinavi Sadulla Zendeli Daja, me titull:  “SADULLA ZENDELI-DAJA, NË AVENTURË ME DROJËN E NJË EMIGRANTI ”PA ATDHE” me Këshilltar editorial dhe redaktor letrar:Prof. Murat Gecaj,  Redaktor: Baki Ymeri, Recensentë:Viron Kona dhe Kadrije Meniqi, Ballina dhe përpunimi kompjuterik: Shkëlqim Demaku, Botim i revistës "Dituria", Borås-Suedi,dhe me autor, gazetarin, publicistin, poetin, pedagogun Sokol Demaku.

Në kuadrin e kësaj vepre, autori jep një pasqyrë reale mbi personalitetin krijues të veteranit të kulturës shqiptare në Suedi. Sokol Demaku e prezanton Sadulla Zendelin Dajën përmes mendimimeve të tij briliante në faqet e para të librit ku në menyrë faktike benë pershkrimin e vendlindjes së veteranit të arsimit në mërgim, Gostivarin me fshatrat e tij pitoreske, vazhdon me prezentimin e jetës dhe veprës së leksikografit, poetit, publicistit dhe mësuesit përmes një interviste me elemente të reja mbi jetën dhe veprën e Dajës në mërgim, që kjo formë e prezentimit te Demaku është bërë profesionale në punën e tij prej gazetari.

Ky libër kushtuar leksikografit, pedagogut të mërgatës sonë, sipas mendimit tim është një vepër kulmore me rendësi letrare dhe shkencore për brezat e ardhshëm që në një menyrë ata të kanë mundësin të njihen me mërgatën tonë që nuk është e pakët në ditët e sotme.

Lexuesi përmes këtij libri do e njoh më përse afërmi së pari mërgimtarin shqiptar të  viteve të 60-ta në Skandinavi, dëshirën e tij për të krijuar kushtet dhe mundësinë që të ndihmohet brezi i ri në mërgim, përmes shkollës shipe, sepse ishte koha kur në mërgim fëmijet shqiptar edhe pse nuk e zotëronin  gjuhën serbokroate detyroheshin ta mësonin në mërgim këtë gjuhë.

Puna e palodhshme e Dajës për të krijua lehtësi dhe mundësi për marrjen dhe mësimine  gjuhës suedeze nga mërgimatret shqiptar kur ai angazhohet në përpilimin dhe botimine fjlaorit të parë suedisht-shqip, një ndihmes shumë e madhe për mërgimatret shqiptar në këto kohë të vështira.

Mërgimtari i ri nga Gostivari me një eksperiencë të hidhur dhe të bollshme nga vendlindja nga represioni thotë se “ zgjodha të keqen më të vogël, duke emigruar nga vendi im i dashur, nga ai vënd, që çuditërisht gurët, që m’i vrisnin këmbët e zbathura, më dukeshin të butë, ”bash” sikur ecja mbi barin e njomë të vendlindjes sime të dashur! Vendosa të largohem kudoqoftë, në qiell, në hënë e parajsë, e në ferr jo”! Nga këtu del se edhe Daja ndihej i privilegjuar dhe për te ishte një krenari e madhe se ishte nga Gostivari dhe se  është edhe bashkëfashtar i heroit të madh, Xhem Gostivari. Po ka edhe heronj të tjerë, siç është inxhinieri më i njohur në ish-Jugosllavi. Një hero i madh i fshatit Koritë, Bilall Selimi. Fshati Koritë mund të krenohet edhe me Malik Azizin, i cili kishte një vizion shumë përparimtar për popullin shqiptar.E kështu në mesin e këtyre heronjëve dhe njerëzve të mëdhenje nga Gostivari do bëjë pjesë edhe Daja.

Kryeprotagonisti i këtij libri u lind në fshatin Sërmnovë të Gostivarit. Pas mbarimit së shkollës, u punësua drejtor i kooperativës ”Bukovik”, në fshatin Sërmnovë.

Koha dhe kushtet e jetës ishin ato të cilat patën dnikim të madh në jetën e  mëtejme të protagonistit të këtij libri e lexuesi do ketë mundesi të ndjekë rrugën jetësore të Dajës këtu.

Me largimin e tij nga vendlindja, ai me vete mori dhe traditën dhe atdhedashurinë dhe Daja thotë me tutje:

Gjuhën shqipe e kam sjellë nga vendlidja ime. Pa i harruar pllajat e bekuara shqiptare, vendosa të largohem kudoqoftë: në qiell, në hënë, në parajsë, veç në skëterrë jo! Takimi i parë me Suedinë ishte sinjali, se ëndërra ime për arsim dhe liria e popullit tim do të realizohen. Ky ishte një vrull atdhedashurie, nga dita e parë, në këtë vend nordik”. (Daja)

Këtë vepër e dinamizojnë edhe disa fotografi të bukura kushtuar Dajës në atdheun e tij të dytë, si dhe nëpër disa manifestime dinjitoze që janë mbajtur në Shqipëri dhe diasporë. Autori me precizitete prezenton punën dhe mundin e Dajës në mërgim dhe thotë se : Daja është “drita shqiptare” e Skandinavisë, ndërsa vlera reale e njeriut përcaktohet nga lartësia e realizimeve të tij. Atdhetarët tanë, në trevat shqiptare, të udhëhequr nga kjo ndjenjë magjike, u prinë gjeneratave të tëra drejt lirisë së mëmëdheut. E unë këtu do përdorë thënjen filozofike shqiptare nga paskopertina e librit në të cilën thuhet:

Gjithësecili dëshiron t’i shohë njerëzit e mëdhenj, por më mirë është të shohësh

veprat e tyre, d.m.th. të shohësh ata vetë, sepse idetë e tyre s’kuptohen nga fytyrat e tyre, por dallohen nga veprat e tyre.

Sepse cdo shqiptar që mësyen veriun apo më mirë të them Suedin, të parin përson që do takoj apo ndeshë atje do jetë pikërisht Sadulla Zendeli Daja, jo ndoshta fizikisht por me veprat e tij e që ato nuk janë të pakta. Pra shqipatri do takoj Dajen atje përmes fjaloreve të tij suedisht – shqip që janë një ndihmes dhumë e madhe për cdo mergimtar shqiptar atje.

Për të vazhduar më tutje unë do përdorë serishë një thënje filozofike shqipe ku thuhet:

“Fjalët dhe punët e njerëzve të mëdhenj nuk janë sipas vendit e kohës së tyre, ata mund t’i përshtaten çdo kohe dhe çdo vendi”.

E mendoj se edhe Daja i cili na prezentohet në këtë libër na del i tillë dhe se do mbetet i tillë si në thenjen filozofike shqipe, sepse vepra e tij ate e bënë madheshtor dhe të pavdekshëm, i jep jetë dhe e bënë të afërt me të gjithë në mërgim.

Është shumë interesant se  Daja pas diplomimit në Shkollën e Lartë të Bibliotekarisë, zgjodhë për të jetua  ishullin Öland. “Ai thotë se e kam zgjedhur si një ishull shqiptar, sepse kështu e paramendoja. Edhe shenjtorja Birgita (Härliga Birgita) e ka kështjellën këtu. Ajo, kur ka shkuar në Itali, e gjeti një ishull si Ölandin. Dhe mbeti atje. Përmendorja i është ndërtuar në këtë ishull, aty afër shtëpisë verore, mbretërore”.

Pra me siguri edhe sadulla Zendeli Daja do jetë ai i cili do ndjekë rrugën e Birgitës së Shenjtë suedeze, por jo sepse Daja veq është prezent sot në vendlindjen e tij të shtrenjtë.

Pra siq duket motivi ishte se, duke qenë larg atdheut, mërgimtarët tanë i pret pashmangshëm asimilimi i pjesëshëm ose ai i plotë.

Libri vazhdon me prezentimin e mendimeve dhe fakteve te te tjerëve për Dajën e në mesin e  tyre do gjejmë fjalën e Ambasadorit të Shqiperisë në Stockhol Shaban Murati, fjalën e prof. Fetah Bahtiri nga Uddevala, poetit dhe mesusit Rizah Sheqiri nga qyteti Kristianstad, prof. Rexhep Jashari nga Landskruna, prof. Haxhi Biringjiku nga Norrköping, mbajtur në lokalet e Amnbasades së Shqipërisë në Stockholm me rastine promovimit të fjalorit të Dajës suedisht- shqip në vitin 2005.

Lexuesi do ketë mundësi këtu të lexoj edhe ca shenime nga njohës të mirë të punës dhe veprës së Dajës, si mikut nga Bukureshti dhe bashkëkombasit të Dajës,a po si ne e quajmë Djaloshi i Sharit, Baki Ymeri, pastaj nga Tirana miku i madh i Dajës, Murat Gecaj, poetit nga Iliriada Nehat Jahiu, i cili Dajës i kushtoi një poemë të terë.

Mendoj se Demaku me këtë paraqitje ia ka arritur qëllimit në portretizimin dhe prezentimin e verpimtarit të devotshëm të qështjes kombëtare, njeriut që tërë qënjen e tij ia kushtoj mërgatës, shkollës në mërgatë dhe fëmijëve të mërgimtarëve tanë.

 

 


Faqe 26 nga 67

Newsflash

 

Kuvendi i parë Themeltar i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesëve

 

Shqiptarë në Suedi, kryetar zgjodhi z. Hysen Ibrahimi.

 

Nr. 2011/006 Protokolli

 

                   Kryesia e punës në Kuvendin themeltar të SHSHAKSHS-së

 

Në sallën e lokalit të shkollës ”Förslöv Skolan” në Förslöv të Suedisë, në praninë e 61 delegatëve, u mbajtë të shtunën më 26 nëntor 2011 Kuvendi i parë Themeltar i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesëve Shqiptarë në Suedi (SHSHAKSHS) i thirrur nga Këshilli Inicues, i themeluar kohë më parë. Në këtë Kuvend, u hap edhe një ekspozitë e librave dhe e pikturave të shkrimtarëve dhe piktorëve shqiptarë që jetojnë dhe veprojnë në Suedi. Pjesëmarrësit në këtë Kuvend i përshëndeti në emër të nikoqirit z. Rrahman Rrahmani, anëtar i Këshillit Inicues dhe kryetar i shoqatës ”Nëna Terezë” në Ängelholm dhe pastaj ia dha fjalën z. Mr. Sadulla Zendelit – Daja, që ishte më i moshuari për të hapur Kuvendin Themeltar të SHSHAKSHS-së.

 

Kuvendin e përshëndeten: z. Adnan Dibrani, deputet në Parlamantin Suedez,  z. Halim Hoti, biznismen i dalluar në Suedi, drejtor gjeneral i firmës “Systemputs murning bygg i Tvååker” AB - Suedi dhe sponsor për librin e parë të shoqatës në fjalë, z. Naser Zeqiri kryetar i shoqatës ”Ilirida” si dhe deputet në asamblenë komunale të Halmstadit, z. Rrahman Rrahmani, kryetar i Shoqatës ”Nëna Terezë” Ängelholm, Kamer Bytyqi kryetar i shoqatës ”Shqiponja” dhe deputet në asamblenë komunale në Hörby, biznismeni Enver Jashari pronar i sallonit të automobilave ”Hörby Cars” në Hörby dhe sponsor (donator) për librin. Mursel Shkupolli, lexoi letrën përshëndetëse që kishte arritur Kuvendit, nga Kryesia e  Shoqatës së Krijuesëve Shqiptarë në Zvicër, z. Besnik Camaj, kryetar. Kuvendi zgjodhi Kryesinë e Punës në përbërje: Prof. Osman Ahmetgjekaj, prof. Fetah Bahtiri, Afërdita Avdyli Dolovac, Mr. Sadulla Zendeli-Daja dhe Shaban Gashi. Procesmbajtës u zgjodh prof. Shqipe Koshi.

Kuvendi, punimet i zhvilloi në frymën demokratike, ku u miruatua Rregullorja e Punës dhe Statuti, dhe u shpalosën idetë për punët të cilat priten nga Kryesia që do të dalë nga ky Kuvend. Duke marrë parasyshë shtrirjen e madhe gjeografike të Suedisë për gjithëpërfshirjen sa më të madhe të aktivitetit të mërgimtarëve shqiptarë në Suedi  që kontribuan për Pavarësinë së Republikës së Kosovës, u vendos që Kryesia të zgjedhet nga një përbërje të gjërë.

Kuvendi zgjodhi Kryesinë e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesëve në Suedi  prej 29 anëtarëve, me këtë përbërje: Hysen Ibrahimi kryetar,  Mr. Sadulla Zendeli nënkryetar,  Afërdita Avdyli-Dolovac nënkryetare,  prof.Shyqri Gjurkaj nënkryetar, Yllka Sheqiri nënkryetare, Avdyl Uka nënkryetar, prof.Osman Ahmetgjekaj sekretar, Rrahman Rrahmani arkëtar, prof.Fetah Bahtiri, prof. Ismail Imeri, Naser Zeqiri, prof. Riza Sheqiri, Hamit Gurguri, prof. Bedri Paci, prof. Shqipe Koshi, Shaban Gashi, Ferit Qollaku, prof. Sejdi Zeka, Florije Bajraktari, Mursel Shkupolli, Ahmet Ahmeti, Halim Hoti, Enver Jashari, prof. Sokol Demaku, prof.Raif Mehmeti, Shaban Murseli, Fortesa Hoti, Avdi Islami dhe Bahtir Latifi të gjithë anëtarë të Kryesisë.

Kuvendi po ashtu zgjodhi organet e saj përcjellëse si, Komisionin mbikëqyrës, Komisionin për informim, Komisionin për redaktim, Komisionin për lektorim, Komisionin për ndarjen e çmimeve dhe Komisionin për promovimin e veprave.

 

Për nderë të këtij Kuvendi, nga grupi i të rinjëve i cili vepron në kuadër të shoqatës ”Nëna Terezë” në Ängelholm, me në krye koreografin e mirënjohur z. Ahmet Ahmeti, çfaqen një pjesë teatrale kushtuar ish-Presidentit të Repiblikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova dhe disa valle burimore shqiptare.

Vlenë të theksohet se shpenzimet e e këtij Kuvendi i mbuluan vëllezërit Halim dhe Robert Hoti, gjë që për këtë u falenderuan publikisht.

 

P.S.

Teknikën me projektor dhe zërimin, i përgaditi z. Astrit Shkupolli.

 

Më 26 nëntor 2011                                                                                           Për Kryesinë SHSHAKSHS-së

 

Förslöv-Suedi                                                                                                Prof. Osman Ahmetgjekaj, sekretar.