Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Botime të reja


Murat Gecaj: PSE LEDI KONDI E THURI POEZINË E MALLIT, “PO KTHEHEM!”…

PSE  LEDI KONDI  E THURI POEZINË E MALLIT, “PO KTHEHEM!”…

Nga: Murat Gecaj


L.Kondi e M.Gecaj (Tiranë, 2012)

1.

Para pak ditëve, ashtu siç e kemi praktikë të zakonshme, në këto vitet e fundit, shkëmbeva dy mesazhe me mësuesen e poeten dhe miken time, Enkelejda Kondi-Masseboeuf, banuese familjarisht në Perpignano të Francës. Disa ditë më parë, kisha patur rastin edhe t’i dërgoj e-mail urimi për ditëlindjen e djalit të dashur të saj, Redi. Po, fjalë dashamirësie i kam dërguar asaj edhe për vajzën, Sarën.

Ndërsa në dy mesazhet, që përmenda më lart, kishte edhe një “sekret”, të cilin ajo ma zbuloi, vetëm pasi ngulmova unë. Fjala ishte të më tregonte, saktësisht, se kur do të rikthehej në vendlindje, pra në Shqipëri dhe në Korçën e bukur, ku jetojnë prindërit e saj. Më në fund, ajo më njoftoi,  se do të udhëtonte për në Rinas të Tiranës, me avion, në ditët e para të muajit gusht 2013.

Për sa shkrova më sipër, ndoshta, nuk paraqet ndonjë interes ë veçantë për lexuesit. Po, më shumë, e kam fjalën, që t’u tërheq vëmendjen  të afërmve, miqëve e kolegëve të saj, që e presin me padurim Ledin, se ajo na ka “paralajmëruar” me kohë dhe na e ka zbuluar “sekretin”, që ruante, me poezitë e saj. Pra, hapeni Faqen e Internetit “Facebook” dhe aty do të lexoni vargjet më të reja, në dy poezi të frymëzuara. Poezia e parë e ka titullin,”Aeroportet”. Sigurisht, nuk është e nevojshme ta vendos atë të plotë këtu. Pra, po shkëpus vetëm pak vargje të kësaj poeteje emigrante, që m’u dukën më të goditur:

Udhëtim imagjinatash, 
Ndjesi rrugëve të botës.
Gjysmëdashuri të lodhura,
Gjysmëdashuri të trishtuara,
Braktisur, pra, nga përzgjedhja e fateve.
Aeroportet, vende të dezerta, ku lëmë shpirtin peng…

Ndërsa vjersha tjetër, e cila na e zbulon plotësisht “sekretin” e riardhjes, këto ditë, të Ledit në Atdheun tonë, e ka titullin domethënës, “Po kthehem…“. Edhe nga kësaj po shkëpus pak radhë, që më pëlqyen me shumë:


Po kthehem në Atdhe,
Po vij të ngroh shpirtin e të qetësoj mallin.

Po vij...
Të mbështes kokën në gjoksin e nënës,
T’ia krehi flokët erës, që më njeh, tashmë;
Të eci rrugëve, që më njohin me zemër,
Ma njohin hapin, si trokitjet e zemrës…

2.

Me Ledi Kondin nuk ka shumë vite që njihem. E kam shpjeguar këtë gjë edhe në një recension të njërit nga librat e saj me poezi. Pra, kjo ka ndodhur pikërisht, kur ajo më dërgoi me postë, dy libra të saj poetikë, që nga vendbanimi i saj, në Francë. Në vazhdimësi, ajo erdhi e u takuam dhe u njohëm nga afër, në kryeqytetin tonë, Tiranë. Sigurisht, temë kryesore e bisedave tona ishte letërsia, ishin botimet tona. Kemi shkëmbyer dhe libra tanë, me shënime dashamirëse.

Kopertina e librit më të ri të poetes L.Kondi

Tanimë, emri i kësaj poeteje të talentuar, ku në qendër të poezive të saj ka dashurinë dhe mallin për vendlindjen, është i pranishëm në disa faqe Interneti. Por, kreyesorja, lexuesit shqiptarë kanë në duar disa libra me poezi, varg njëri pas tjetërit. Ja, titujt e tyre: “Shtegtim ndjenjash”, “Ëndrra e një gruaje”, “Loti është grua” e “Një vjeshtë pa ty”. Pasi publikova një recension modest për librin e saj më të ri, Ledi më shkruante:

“Të falenderoj nga zemra, Babush, për fjalët e ngrohta e dashamirëse që ke shkruar për  librin “Një vjeshtë pa ty”, "fëmijën tim të katërt poetik"! Për këtë krijesë të brishtë, që kishte frikë e druhej të dilte në dritën e Diellit, por që, falë shpirtit tënd të madh, ia zgjate dorën dhe me fjalë të ëmbla e të mençura, e bëre të mos i druhej dritës së fortë…”.

Po, gjithashtu, Ledi Kondi ka botuar edhe një libër me poezi të zgjedhura, në gjuhën angleze, pra për lexuesit e huaj, të cilëve u tërheq vëmendjen poezia e një emigranteje shqiptare.

Në mbyllje të këtyre pak radhëve, i urojmë nga zemra  mirëseardhjen në  vendlindje, mësueses dhe poetes, tashmë të njohur e të pëlqyer nga lexuesit, Enkelejda Kondi. Pra, ajo do të vijë sërish në vendin më të bukur dhe më të dashur për të, të cilin e ka përherë në zemër, nuk e harron kurrë dhe që, vazhdimisht, ka qenë e do të mbetet burim i pashterrshëm frymëzimi në krijimtarinë e saj, të pasur e cilësore.

 

Tiranë, 1 gusht 2013

 

Murat Gecaj: “VJERSHAT E MIA BËHEN NJËSH ME NATYRËN, ME SYTË DREJT KALTËRSISË SË DETIT…”

“VJERSHAT E MIA BËHEN NJËSH ME NATYRËN, ME SYTË DREJT KALTËRSISË SË DETIT…”

(Bisedë me poeten durrsake, Alma Begaj)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Ku po vështron Alma Begaj?

1.-Përshëndetje, Alma! Është kënaqësi, që po bisedojmë bashkë…Në këto çaste, sjell ndërmend se si, fillimisht, jemi “njohur” përmes Internetit, kësaj shpikjeje ndër më të bukurat e njerëzimit. Nuk di për ty, por unë ruaj diçka prej tyre, në “arkivin” tim…

-Përshëndetje, Babush i nderuar! E gjithë kënaqësia për këtë bisedë është imja dhe a e dini se pse? Sepse, së pari, kur mendoj “nofkën” Babush, (me të cilën ju drejtohen jo vetëm nipat e mbesat, por mjaft miq e kolegë tuaj, madje edhe të moshuar), më kapë menjëherë një ndjesi bije, sikur jam ulur pranë babushit tim, me dëshirën për t’i folur e treguar gjithë ditën, kur jam larg tij.

Së dyti, përveç faktit se jemi “njohur” (lexuar e këmbyer e-maile, komente dhe opinione) përmes botës virtuale (Internetit), mezi kam pritur që t’u takoja nga afër, në ndonjë nga veprimtaritë artistike-letrare dhe asnjëherë nuk e kam patur një rast të tillë. Përgatitja e botimi i kësaj bisede, më duket si një mundësi për të shprehur më shumë, se sa në “ritualet” e virtualitetit.

2.-Tani, le të hyjmë drejt e në temën e bisedës sonë…Pra, kur e ke nisur, për herë të parë, krijimtarinë letrare dhe cilat janë arritjet e tua, deri më sot?

-Oh! Gjithnjë ka një “herë të parë”, e cila mbahet mend, si të ndodhë në këtë çast, tani. Nuk e di, nëse erdhi vargu tek unë apo shkova unë tek ai. Mendoj se kjo gjë ka ndodhur që herët. Ndoshta dhe jo shumë, por unë gjykoj se me vargun jam marrë që nga lindja, ardhja ime në jetë. Them që nga lindja, sepse kujtoj mjaft nga shprehjet e nënokes sime të ndjerë (nënës së babit tim) në formë vargjesh, që rimonin aq bukur dhe kishin tinguj këngësh, që edhe sot i kam në vesh e të cilat m’i thurte ajo, aty-këtu, për të më ledhatuar, si: “Alma si serma, kolopuçe të ka nëna, / topsheqere e nënës, sot i ngjake hënës. / Alpinushe sylarushe, të ka nëna si ketrushe…” etj etj.

Kam lindur në qytetin e Beratit, ku ishin prindërit e mi, në vitet ’60-të të shekullit të kaluar. Filloren dhe 8-vjeçaren i kam mbaruar në shkollën e muzikës, në qytetin e Lushnjës. Kam studiuar për violinë, më pas kitarën dhe, natyrisht, veglat muzikore më kanë ushqyer me magjinë e vërtetë të artit. Edhe të mesmen e kam mbaruar në Liceun Artistik “Jakov Xoxa”, në Fier, për fagot. Këtë instrument e studionin rrallë, në ato vite, por ende më të rralla ishin femrat (ndoshta, klasifikohesha e vetmja femër në Ballkan atëherë). Ndaj shpesh, në provimet semestrale, vinin të më dëgjonin edhe prej matanë dheut mëmë. Kjo nuk ishte e çuditshme për mua, që as kisha dijeni, se kush më dëgjonte dhe çfarë diskutonte për mua në sallën e saxhos.  Dymbëdhjetë vjet radhazi, muzika ka qenë ajri dhe fryma ime. Pra, nuk janë pak, për t’u gatuar me ndjenjën e melodisë në vesh dhe shpirt, për t’u edukuar me elitën muzikore dhe artin, në përgjithësi. Aty nga fundi i vitit të dytë, në shkollën e mesme, kur po organizoheshin mbrëmjet e matures ’85, shumica e shokëve dhe shoqeve, si traditë, kërkonin të mbushnin “blloqet e kujtimeve”, me shënime e vizatime. Ndërsa unë, e mbaj mend që, në atë periudhë, kam filluar t’i “mbush” blloqet e tyre me vjershat e mia të para, në vend të shprehjes së mendimeve. Hmm, fjala mori dhenë dhe askush nuk i linte bankat e shkollës, pa marrë “bekimin” me vargjet e mia.

Me mbarimin e Liceut, më 1987, më emëruan mësuese muzike, larg qytetit, ku banoja me prindërit e mi, pra në kodrat e Divjakës. Endesha në mes arash e parcelash, për orë të tëra, deri sa të mbërrija në shkollë për mësim. Mendojeni dimërin me shira ose verën e nxehtë, e cila shtohej edhe më shumë, kur ishte koha e korrjeve të grurit. Shpesh, zetorët ishin mjetet, me të cilat mund të bënim një copë udhë. Gjithësesi, nuk i harroj shtatë vitet e jetës sime, të rendura rreth e qark Myzeqesë. Kjo përvojë, sido që ishte, gjendet në disa prej vjershave të mia, kur bëhem njësh me natyrën, kur ujtohem si bima prej shiut, kur lëkundem me erën e fushës, kur tretem me retë në hapsirë ose kur ndodhem me sytë drejt kaltërsisë së detit të pafund…

Në vitet e mëkëtejme, pasoi një “heshtje” e brendshme, pasi dihet që periudha e tranzicionit na “trazoi” të gjithëve. Njëherazi, kam shkruar në fletoret e mia “të fshehta”, por që fatkeqësisht, bashkë me bibliotekën time të vyer, në vitin 1993, m’u dogjën të gjitha, nga një shkëndijë zjarri, e cila përfshiu dhomën time! Peng i kam partiturat e shkruara me kujdes, nga veprat e Moxartit, Schumann, Schubert, Beethoven etj., të cilat ishin unike. E, megjithatë, sado që përpiqem, nuk gjej në kujtesë asnjë krijim të hershëm, veç disa grimcave të gjinisë së Hajkut, të cilat m’i kishte ruajtur një mike imja (fletoren e kishte ajo për ta lexuar dhe daton: 12 shkurt 1983).

Në vitin 1995, u bëra nënë dhe nisa t’i përkushtohem tërësisht engjëllit tim, Adelaidës. Nga viti 1996 dhe deri në mesin e 1998, emigruam në Greqi, me familjen e sapongritur. Pastaj u rikthyem në atdhe, në qytetin e Durrësit, ku banoja tashmë prej nga martesa, e zhgënjyer dhe pa shpresë, se do mund të filloja punë, në profesionin tim. Ndërkohë, etja për të lexuar nuk kishte reshtur tek unë. Duke parë oferta të ndryshme në tregun e punës, fillova disa kurse intensive në fusha të disallojshme. Së pari, kreva një kurs për stilim dhe prerje në parukeri, por nuk e ushtrova asnjëherë këtë zanat. Më pas, bëra njëherësh dy kurse, në fushën e administrimit dhe babysitter-it. Ndërkohë, gjeta punë në një rrobaqepësi, ku punova për gati dy vite dhe këtë gjë e vlerësoj për përvojën, që mora aty. Më tej, për afër dy vite, kreva kursin e kompjuterit dhe arrita të fitoja “Master Passport European”, në fushën e elektronikës. Më 2001 e deri më 2003, u punësova në sektorin privat, menaxhere e një kopshti privat, në Durrës. Ndërkohë, vazhdimisht kërkoja punë në arsim, në profilin tim. Ja arrita qëllimit, vetëm në shtator të vitit 2003 dhe nisa punë mësuese në shkollën e mesme “Benardin Qerraxhia”,  po në qytetin tonë, ku shërbej dhe tani. Krahas punës, kreva edhe studimet në Fakultetin e Shkencave të Edukimit, në Degën e Edukatës Qytetare, të Universitetit “A.Xhuvani”, Elbasan.

E gjithë kjo periudhë, ka qenë e mbushur plot me përvoja, si të ëmbla dhe të hidhura. Por asnjëherë nuk ma prishën “nektarin” e brendshëm, me të cilin ushqeja shpirtin tim.

Kopertina të librave, nga autorja Alma Xhelal Begaj

Cila është krijimtaria ime? Ah!... Pas gjithë kësaj, që u tregova, “heshtja” ime  shpërtheu dhe, bashkë me të, ndërkohë, kishte marrë hov zhvillimi i kibernetikës. Si fillim, shkruaja në vebsite të huaja, në ato italiane më së shumti. Duke qenë se shkruaja shqip, ndihesha më e lirë në gjithçka shkruaja, se mendoja që askush nuk ma kuptonte gjuhën!?(ha,ha)...

Më pas, një mik më ndihmoi të hapja një faqe Interneti, që ta përdorja si “Ditarin” tim vetjak, ku askush nuk mund të hynte (e kam ende dhe sot). Se nuk u besoja më fletushkave, që më humbisnin, sa herë ndërroja çantën ose edhe fletoreve, të cilat dikur më ishin djegur. Pas shfaqjes sime në rrjetin social të Internetit, publikimit të disa cikleve me poezi, në vebsite të ndryshme, si dhe gazeta elektronike (ku më keni shkruar, se keni lexuar dhe juve) ose edhe në revista të respektuara letrare, sikur mora edhe “zemër” të re për t’u përballur me kritikën letrare. Shumë, shumë kam publikuar. Disa nga poezitë e mia janë botuar në revista periodike letrare-artistike, si “Obelisk”, “Pegasi” e “Art Jonian”, në antologji poetike, si “Korsi e hapur- 2”, “Galaktika poetike, Atunis”, “Lotët e virgjër” etj.

Po aq sa vjersha janë botuar e publikuar, ndoshta, më shumë janë në “ngrirje” brenda ditarit tim. Por, vetëm para tre vitesh, arrita të bëja botimin e librit të parë,  me titullin, “Shikim që sfidon distancat”, i cili përmbledh 118 poezi. Ndërsa më tej, botova vëllimin e dytë poetik, me titullin “Farfurima e shpirtit”, që përmban 80 poezi.

3.-Si ka ndikuar fakti, që ti jeton, punon e frymëzohesh në brigjet e Detit Adriatik, pra në qytetin e lashtë dhe të bukur të Durrësit?

- (Ha,ha,ha!) Deti? Ai, ka qenë, është dhe do të mbetet i vetmi “dashnor” i imi, që kurrë s’do më tradhëtojë. Deti Adriatik, mbart brenda qytetin e Durrësit, me gjithë historinë e tij të hershme. Ai mban brenda dhe mua, mos harro! E di? Unë jetoj dhe punoj në Durrësin e bukur e të lashtë, por magjia e tij më ka bërë të ndihem sirenë e detit. E them me bindje të plotë këtë, pasi në çdo lloj situate emocionale të ndodhem, edhe pse jo shpesh fizikisht, sikur notoj ujërave të tij, në çdo njëzet e katër orë, në secilën ditë të vitit. Atje, përballë tij, ai më vështron dhe ma thith shpirtin, ma tret, ma vorbullon, ma mbush me qetësi dhe paqe, e ma risjell në trup, sërish. Ndërkohë, unë bëhem fëmijë i lumtur dhe luaj me çdo valë, i them të pathënat e mia dhe ai nuk bën zë. Nëse rikthehemi te pyetja e parë, ikni e bëni “kompromis” me detin, që të t’ua tregojë “sekretin” tim…Si ka ndikuar bregdeti në frymëzimin tim? A mund të përgjigjem, me disa vargje? Ja, ato:

Tek shkëmbi në bregdet,

Ulur këmbëkryq

E dëgjoj si më flet.

I flas me zë të ulët,

Ulur këmbëkryq

Me duart bërë grusht.

Mbushem me të

E veç ai më mbush.

Kur shkoj para tij,

Me një gllënjkë e përpij!

Shpresoj të kem dhënë përgjigjen, që dëshironi, Babush! J

4.-Sigurisht, ti lexon autorë të ndryshëm…A mund të veçosh ndonjërin prej tyre, si shqiptar e të huaj dhe përse të pëlqen?

-Natyrisht, vazhdoj të lexoj shumë, çdo ditë, deri sa më mbyllen sytë. Po, për ta bërë më të thjeshtë, po citoj disa autorë, që më kanë lënë mbresa, qysh nga fëmijëria dhe adoleshenca. Sepse, shpesh nëna ime, më thërriste me dashamirësi: “Hutaqe, ha bukë, kur ulesh në tavolinë dhe mos lexo më!”. Ndërkohë që unë as dëgjoja ç’më thoshte ajo dhe vazhdoja të lexoja, duke harruar të fusja një kafshatë bukë në gojë!? Autorët, që kam në mendje, nga periudha e adoleshencës, janë: Petro Marko, Lasgushi, Kuteli, Jakov Xoxa, Noli e Migjeni, por dhe Esenin, Bajron, Berns, Neruda, Remark, Heminguej, Markez, Ricos, Tolstoi, Pushkin, Borges, Kafka, Osho dhe mjaft të tjerë…

Oh, aq shumë kam lexuar dhe vazhdoj të lexoj, sa shpesh mes miqësh them: “E kam kokën si një magazinë pa inventar!...”. Me këtë dua të them se, që nga koha kur m’u dogj biblioteka e familjes, jam përpjekur të bëj zëvendësimet e titujve të librave. Por disa nga librat ende nuk i kam gjetur. E, megjithatë, e them me krenari se kujtesa, hera-herës, më mbetet te veprat e para artistike, të raftuara në bibliotekë, si: “Ana Karenina” e Leon Tolstoit, “Tom Sojeri” dhe “Hakelber Fini” nga Mark Tvein, “Lumi i vdekur” nga Jakov Xoxa, “Nata e Ustikës” nga Petro Marko, “Tregime të moçme shqiptare” të Kutelit etj etj. Nuk mund t’i rreshtoj sot gjithë librat, që kam lexuar ose rilexuar, pasi nuk dua të renditem si një lexuese “absolute” e gjithë veprave më të arrira të autorëve të huaj ose shqiptarë. Por, mund të them me kënaqësi, se vazhdoj të lexoj letërsi artistike dhe njëkohësisht vepra të tëra, me përmbajtje historike, filozofike e sociologjike, nga autorë vendës e të huaj. Kjo literaturë zë një vend të rëndësishëm në bibliotekën time. Meqë kam rastin sot të shprehem për librin në përgjithësi, një vend të veçantë e të rëndësishëm zë tek unë edhe hapësira e botimeve poetike, proza, essatë, studimet etj., nga miqtë e mi, të cilat më janë dhuruar prej tyre, në takime përurimesh të ndryshme.

5.-Para se të bëhet njeriu shkrimtar ose poet, mësues, artist etj., ka një udhë të mëparshme në jetë…Pra, a mund të na tregosh diçka më tepër për këtë gjë, si dhe për punën, familjen etj?

-Ha,ha,ha! Unë nuk di të jap përgjigje për udhën e shkrimtarëve ose poetëve, sepse nuk e fus veten në një “rang” të tillë. Madje, as në rangun e artistëve. Por mund të ritregoj udhën time mësuese, që e sqarova më sipër. Vetëm se dua të shtoj diçka për këtë çështje. Me fjalën “Mësues”, unë kuptoj një njeri, i cili në çdo sekondë të jetës së tij nuk resht së mësuari, së pari, vetëveten, me qëllim që të jetë i aftë dhe të dijë të japë nga vetja, për të tjerët. Ndaj dhe unë, çdo ditë, përpiqem të mësoj. Kjo është udha ime, në të cilën kam 26 vjet, ku eci dhe që, në çdo hap, mundohem të lë shenjë, sado të vogël.

Gjatë këtyre viteve, siç e tregova edhe më sipër, asnjëherë nuk jam përpjekur që të mos eci përkrah me kohën, me të rejat e shekullit. Me këtë dua të kujtoj kujdesin, që kam treguar dhe vazhdoj të tregoj në përmbushjen time intelektuale, gjë e cila nuk arrihet pa vështirësi. Pas kaq përvoje, duke theksuar faktin se jam një femër, jam një nënë, një bijë, ndihem vërtetë me fat që ekzistoj, falë dy prindërve të mi të mrekullueshëm e të thjeshtë, falë vajzës sime të dashur, Adelaidës, që m’i mbushin çastet e jetës me kënaqësi e optimizëm.

5.-A të ka mbetur ndonjë gjë tjetër “merak”, për ta shtuar në këtë bisedë tonën?

-Profesor Murati, “meraku” im është vetëm një: T’u falënderoj nga zemra për gjithë sa trajtuam së bashku, rreth jetës e punës sime dhe për durimin, që patët. Ishte kënaqësi për mua të bisedoja me një njeri të veçantë si ju, publicist e studiues i njohur, autor i disa librave, sidomos nga historia e arsimit dhe e mendimit pedagogjik shqiptar. Respekte maksimale prej meje dhe ju uroj gjithçka të bukur, në jetë e familje!

-Shumë faleminderit për urimet, Alma! Por, në mbyllje, dua të them diçka… Pak më lart, më tregove për autorët tu më të pëlqyer, për leximin e librave të kolegëve e miqëve, që t’i dhurojnë. Kam kënaqësinë që edhe unë, në takimin më të parë, të dhuroj ty, libra të mi. Ndër ta, ende kam libra: kushtuar pedagogut e mikut tim të ndjerë, prof.Bedri Dedjes-Akademik dhe shkrimtar i njohur; për mbesën time të dashur, me titullin “Dorela” dhe, së fundi, libër me shënime e mbresa nga vizita ime në Suedi, në prillin e vitit 2012…Sigurisht, në bibliotekën vetjake do të vendosi me kënaqësi edhe dy librat tu me poezi dhe presim botime tjera të reja, pasi ti shkruan e shkruan, pandërprerje…

Së fundi, të falënderoj për përgjigjet tua të bukura e të sakta, me frymëzimin e një poeteje dhe artisteje muzikante. Përmes tyre, lexuesit do të krijojnë një mendim më të plotë për jetën dhe krijimtarinë tënde, me sytë e ngulur gjithnjë nga deti, nga Perëndimi apo jo? (ha,ha).

 

Tiranë, korrik 2013

 

Murat Gecaj: “POEZIA IME LINDI NË ATË VEND, KU UNË VURA KOKËN SË PARI…”

“POEZIA IME LINDI NË ATË VEND, KU UNË VURA KOKËN SË PARI…

” (Bisedë me Anila Dahriun, emigrante në Kalabri të Italisë”

Nga: Prof. Murat Gecaj publicist e studiues-Tiranë

Poetja Anila Dahriu 1.

-Besoj të kujtohet që, së pari,  ne jemi takuar e njohur në një veprimtari të bukur, që u organizua në Tiranë, me rastin e përurimit të disa librave të rinj…Çfarë mbresash ruan nga ajo ditë? -Përshendetje, Profesor! Po, vërtet ishte një ditë e veçantë, ku përveç rrezeve të ngrohta të qershorit 2011, që mbështillnin qytetin e Tiranës, ato kishin mbështjellë dhe shpirtin tim, ardhur nga  gulçet e emocioneve, që ndieja. Unë vija aty nga larg, për paraqitjen e librave të mi,"Lërmë të vij me ty” e "Mos ma lëndo ndienjën",të përkujdesur nga Pilo Zyba, i cili ishte protagonisti i organizimit të kësaj ngjarjeje. Bashkë me mua ishin dhe dy krijues të rinj të talentuar, Dëshira Haxhi dhe Sajmir Hide. Ajo, që më mbushi më tepër me emocione të vençanta dhe më frymëzoi pa masë, ishte fakti që, pikërisht atë ditë, bëhej dhe përkujtimorja e poetit të njohur Vehbi Skënderi. Pra, ndihesha mjaft e privilegjuar, që pikërisht librat e mi dhe të kolegëve, u përuruan edhe në nderim të këtij poeti të madh  të vendit tonë, ku unë dhe miqtë e mi dhamë ndihmesën tonë modeste edhe financiarisht, për realizimin e asaj veprimtarie të bukur e të paharruar. U ndieva, me gjithë mend mirë, ndërmjet njerëzve mjaft të njohur të letrave shqiptare. Me kënaqësi prita aty përgëzimet, si dhe kritikat e tyre dashamirëse, një shtysë kjo për të ardhmen në ktijimtarinë time.

2.-Jo vetëm për mua, por dhe për lexuesit e këtyre radhëve, është me interes të dimë diçka më shumë për jetën tënde: prejardhjen, shkollimin, familjen, punën etj. -Unë kam lindur në qytetin e Vlorës, më  25 maj 1970, nga një familje e thjeshtë çame. Prindërit e mi emigruan në Shqipëri, në vitin 1945, të detyruar nga persekutimi dhe shfarosja e kësaj etnie në trojet e tyre stërgjyshore, në vendin fqinj grek, ku ua pushtuan me dhunë të gjitha tokat dhe pasuritë e lëna. U rrita nën kujdesin dhe edukimin e tyre të rreptë, pasi vetë koha të detyronte të krijoje një murajë mbrojtëse për të mbijetuar, në atë periudhë të errët të diktaturës komuniste. Isha fëmija më i vogël, në një familje të madhe, me 8 fëmijë. Prindërit e mi, me sakrifica të mëdha, u munduan për shkollimin tonë, që ishte një nga kërkesat e tyre më tëe ligjëshme dhe kryesore ndaj nesh. Im atë, një intelektual i thjeshtë, ekonomist në një nga ndërmarjet buqësore të qytetit, u përkujdes gjatë tërë jetës së vet, mes mijëra vështërsive, të na krijonte një strehëzë dhe të gjitha materialet e mundshme për jetën tone, mjaft të ndërlikuar nga regjimi i kohës. Më pas, njëri-pas tjetrit, secili nga ne fëmijët, përkujdesej për më të vegjëlit. Nëna ime ishte mjaft kërkuese, ndaj ne fëmijëve. Ajo punonte në ndërmarjen e konservave të qytetit dhe, falë saj, krijova karakterin tim të forte dhe arrita t’i përballoja me guxim, më vonë, të gjitha “betejat” e jetës sime. Këtu, nuk mund të lë pa përmendur as gjyshen, “fatën mbrojtëse”, e cila zuri një pjesë të rëndësishme në jetën time. Qëndrova me të 22 vjet, po aq edhe me tim atë. Por vdekja e pamëshirshme m’i mori njëri pas tjetrit, brenda një viti. Ndoshta, kjo periudhë ka qenë më e vështira e jetës sime dhe ndikoi në formimin tim të mëtejshëm. Pra, u gjenda ndërmjet shndërrimeve kolosale të vendit tim dhe humbjes së njerëzve më të dashur të jetës sime. Më tej, mua do të më mungonte gjatë, ajo strehëz e dikurshme, ai udhëheqës i hapave të mi në jetën time,  duke u ndodhur në të  papriturat e saj. Se nuk do ta kisha më atë ngrohtësi të gjyshes sime, kur natë e ditë thurte  uratat dhe fjalët më të ëmbla për mua, kur i shërbeja  me aq zell e dashuri. Në vitin 1988, mbarova shkollën e mesme industriale, në degen mekanike. Vendosa që mos të vazhdoja më tutje, pasi prirjet e mia i takonin degës së letërsisë. Gjatë atyre viteve, deri më 1991, punova në një nga ndërmarrjet e qytetit. Ndërkaq, të gjithë do të gjendeshim përpara një gjigandi të furishëm dhe të domosdoshëm, të ardhur si papritur. Pra, ndodhi mrekullia: shndërrrimi i sistemit, fryu furishëm era e demokracisë edhe në strehëzat tona. Po, vallë, a do të ishte kështu?! Më 1996, pasi doli në dritë libri im i parë me poezi, "Porta e vetes", redaktuar nga shkrimtari Bardhosh Gaçe, vendosa t’i nisja studimet në degën gjuhë-letërsi, të Universitetit "Eqerem Çabej", në Gjirokastër. Isha shumë entuziaste dhe pse vështirësitë ekonomike I kiushim të mëdha. Isha futur në këtë udhë me forcat e mia dhe përkrahjen e nënës sime, pra që të studioja dhe ta realizoja ëndrrën time. Por, fatkeqësisht, isha e detyruar të mos i vazhdoja studimet, nga situatat e ndera, që u krijuan në qytetin tim. Pikërisht në atë vit u njoha me bashkëshortin tim, me të cilin dhe sot udhëtojmë në “binarët” e jetës, të cilën e kemi krijuar bashkë. Këto vite kanë qenë dhe janë vitet, që kanë ndikuar dhe në formimin tim letrar. Pasi vendosa të lija vendin tim, më 17 mars , me anijet fantazma, në kërkim të së ardhmes, u shkëputa për një periudhë të gjatë nga endrra ime e dikurshme, duke futur në folenë, jo të harresës, tragjeditë e asaj kohe dhe kanalin e Otrantos, pas një jave të mbërritjes në anën tjetër të Adriatikut. Lashë kështu pas qytetin tim dhe vendosa të isha shpëtimtare e jetës sime, duke u përkujdesur me shpirt edhe për  mbesën. Pas vdekjes së babait tim, u përkujdesa për edukimin dhe mirërritjen e saj...E kujtoj mirë atë ditë marsi, kur e shtrëngoja atë fort në gjirin tim, mes dallgëve të furishme, që mund ta gëlltisnin anijen tonë, me 400 veta brenda. Por, tani pas kaq vjetësh, jam shumë e gëzuar, që mbesa ime ka krijuar familjen e saj dhe jeton në Romë, bashkë me burrin e një vajzë. Më duket se ende i dëgjoj krismat e atij mëngjesi marsi, kur me kallashnikov në dorë, banditët qëllonin në ajër, drejt qiellit, për ta trembur turmën, e cila afrohej me synimin që të hipnin në anijen karakatinë...Ende më ngjan se dëgjoj klithjet e fëmijëve dhe ngashërimet e nënave, kur përcillnin fëmijët e tyre drejt një bote tjetër, të panjohur...Unë isha më me fat, ndoshta, për ta shkruar një ditë këtë ngjarje të kobshme, se sa fqinjët e mi. Se, pas një jave, ata i gëlltiti deti i madh e u bënë ushqim për peshqit?! Ndaj, kur mbërrita në krahët e të ardhmes, bashkë me mbesën time, aq të tronditur dhe të zhytyr në të vjella,vendosa të luftoja ankthet e përmbindshme, që kishin pushtuar shpirtin dhe trupin tim. Fillova t’i kushtohem me të gjitha fuqitë e mia jetës së re dhe mbesës sime. Duke iu shkëputur shkrimit dhe endrrës sime për të dëshmuar, i ruajta atje kujtimet e mia, në “sëndukun” e viteve, që kalonin dhe nuk doja t’i zgjoja... Aktualisht,  jetoj në Pietrapaola të Kalabrisë, që është vendi i lindjes së tim shoqi. Këtu jemi transferuar para 4 vjetësh. Një periudhë të gjatë jetova, bashkë me familjen time, në Firence, ku kishim nisur të ndërtonim të ardhmen. Më 2008, pas krizës botërore, e cila preku dhe familjen tonë, filloi një betejë ende më e ashpër për mbijetesë. Pas 2 vjetëve, humba përgjithnjë dhe nënën time, që ishte një goditje tjetër e rreptë e fatit për mua. Por, si gjithë betejat e jetës, dhe këtë herë fitoi thjeshtësia dhe kuptimi i vlerave të saj...Dhe, si i thonë në një shprehjeje, pas një të keqeje, vjen një e mirë. Kështu, unë iu riktheheva ëndrrës sime të shkrimit. Aktualisht, në sezonin e verës, punoj në studion time (sallon estetik) dhe në muajt e dimërit përkujdesem për leximin dhe studimin e autorëve të mi të pëlqyer,  si shqiptarë dhe të huaj. Po, përgjithësisht, lexoj shumë letërsi të huaj, e cila ndikon dhe mbushë forminin tim letrar. Më kryesorja, është përkushtimi ndaj familjes sonë, përkujdesja dhe edukimi i fëmijëve, Davide dhe Simone.

3.-Siç e treguat edhe më lart, ashtu si mjaft të rinj e të reja shqiptare, ka disa kohë që ndodhesh në emigracion, në Itali. Si e përjeton ti këtë gjë dhe si i mban lidhjet tua, me vendlindjen e Shqipërinë? -Po, kam 17 vjet larg Atdheut. Por, njëkohësisht, gjatë kësaj kohe, tashmë, jam përshtatur plotësisht dhe me Italinë fqinje. Këtu doja të theksoja, duke iu përgjigjur sinqerisht pyetjes suaj, që emigrimin e kam përjetuar thekshëm dhe shumë ashpër, në vitet 1993-1994, kur gjendesha me vëllezrit e mi, në  qytetin Bari. Ishte i pakët qëndrimi ynë aty, vetëm një vit. Pastaj jam detyruar të kthehem në vendlindje për shkak të sëmundjes të tim eti, i cili u nda përgjithnjë nga jeta, pas dy muajve. Ky ishte dhe grushti më i forte, që jeta më dha. Nëna ime jetonte vetëm me mbesën time 13- vjeçare, sepse motra ime u rimartua me një person,  që sipas tyre, nuk mund të bëhej kurrë ati i saj... Përsa i përket intregimit tim, në këtë vend të huaj, mund të them se ishin mundësitë më të mëdha, që t’i hidhje themelet e jetës tënde. Se isha në moshë rinore dhe me aftësi intelektuale. Ndërsa disa bashkatdhetarë, për fat të keq, të shihnin si një “specie të çuditshme”, se unë kisha vendosur të kapërceja detin, pa “kurorë martese"?! Në atë mars të mbërritjes në Itali, siç e përmenda dhe më lart, kërkoja të projektoja dhe te realizoja jetën time, në një fushë të re. Dhe kjo ishte ajo e  bukurisë. Me durim dhe studim, tre vjet vijova në shkollën e Akademisë së Trukut, duke arritur atë që desha. Natyrisht, pengesat ishin mikroskopike, sepse pata ndihmesën e pakursyer të  bashkëshortit, Mikele Longo, i cili më ka mbështetur në të gjitha nismat e mia. Kështu, pra, dhe integrimi im, ishte më se i kuptueshëm dhe i realizueshëm. Në lidhjet e pandara me Shqipërinë, jam munduar të kem një raport sa më konkret. Si familjes dhe bashkatdhetarëve  të mi, nuk u kam rrëfyer “pekulet” e fatit të mirë në emigracion, po sinqerisht, vështërsitë dhe pengesat e shumta, që mund të paraqiten në një vend më të intreguar me kohën, në dallim prej nesh... Kam ardhur në vendlindje, kur m’u kanë paraqitur mundësitë, si dhe mbaj lidhje me të afërm, kolegë krijues, miq e dashamirë, me mjetet e shumta të ndërlidhjes, që janë sot. Sigurisht, malli im për Shqipërinë është i madh e dashurinë për të përpiqem t’ua edukoj edhe fëmijëve të mi.

4.-E përmendëm edhe në fillim të kësaj bisede se, një “pikë e dobët” e jetës  tënde të përditëshme, është krijimtaria letrare. Kur ke nisur të shkruash poezi, cilat janë librat e botuar, deri tani dhe a mund të na thuash diçka, shkurt, për  tematikën dhe përmbajtjen e tyre? Po në prozë, a shkruan? - Po, vërtet, pika ime e dobët është krijtaria letrare, është si ajo rrjedhja e gjakut në dejet e mia, ku e ndiej të tërën, përjetoj drithërimën e shpirtit. Se, kur më vjen frymëzimi, duhet patjetër të gjendem përpara një letre të bardhë, me laps në dorë ose përpara ekranit të kompjuterit. Kështu, ndodhem nën sfondin e një muzike të lehtë, që më shoqëron gjatë këtyre ndjenjave  të përjetuara, nën ethet e emocioneve. Kam shkruar që herët. Më kujtohet se isha vetëm 10 vjeçe dhe, herë- herë, dëgjoja gjyshen time nën dritëzën, që hynte nga dritarja e dhomës, ku ajo shpesh ulej pranë shtratit dhe arnonte gjunjët e varfërisë sonë. Këndonte në vaje dhe lotët i rridhnin çurk, në faqet e saja të reshkura, tashmë, nga vitet. Ndërsa unë i afrohesha, duke i thënë: “Nanë, pse qanë në këtë mënyrë, se nuk ka vdekur askush?!” Ajo më buzëqeshte me dashamirësi, më përkëdhelte krelat e verdha e më përgjigjej: "Si kujton ti, bija ime, nana jote nuk ka pasë halle në këtë jetë, nuk e ka takuar vdekjen e fëmijëve të saj? Tokën e lamë të përgjakur me skeletërat e prindërve dhe grumbuj të pafajshëm njerzish të hedhur nëpër gropat e skëterrës, pa patur faj!" Sigurisht, unë tmerrohesha, kur dëgjoja këto rrëfime të saja tronditëse dhe mendoja se isha fëmija më e lumtur, sepse, deri në atë kohë, kisha njohur vetëm ngrohtësinë. E vështroja mendushëm, se isha një fëmijë shumë kureshtare dhe  pëshpërisja me vete:”Po, po...Një ditë, dua ta shkruaj këtë histori....”. Poezia ime lindi në atë vend, ku unë vura kokën së pari, mes tufaneve dhe klithjeve të para rinore. Kështu,i mblodha ato në një tufëz dhe  vendosa ta botoja librin e parë, me titullin "Porta e vetes". Në vazhdimësi, në vitin 2010 botova librat me poezi, "Lërmë, të vij me ty" dhe "Mos ma lëndo zemrën",nën përkujdesjen e  mikut Pilo Zyba. Ndërsa, pa u ndalur, një vit më vonë botova dhe dy libra tjerë poetikë, të fundit nën përkujdesjen e shkrimtarit e publicistit Albert Zholi, me titujt "Drithërim Zane" e "Drejtë të panjohurës"... Është kënaqësi t’u tregoj se, këto ditë, do të dalë nga shtypi dhe libri im i i ri me poezi, shqip-italisht. Së bashku me poeten dhe shkrimtaren  e talentuar Fatime Kulli, përzgjodhëm poezitë e mia më të mira. Ndërsa  prof.dr. Klara Kodra u përkujdes për përkthimin e tyre dhe kështu e realizuam vëllimin e ri, “Fra le costole del peccato”("Nëpër brinjët e mëkatit"). Në fillim, përurimi do të bëhet këtu, ku jetoj dhe në 5 vende të tjerë, me etni arbëreshe të Kalabrisë. Kështu, ata do të kenë rastin të njohin më nga afër një pjesë nga kultura e stërnipërve të legjendarit tonë, Skënderbeut. Por edhe në prozë kam provuar të shkruaj që herët. Më kujtohet se, pjesët që shkruaja, ia lexoja nënës sime të paharruar dhe mikes  sime, Natasha Kasneci, e cila ishte shtysja ime e parë dhe që këmbënguli të zhytesha në fushën e letërsisë. Ajo ka një pjesë të sajë në ndikimin e formimin tim letrar, pra ishte mësuesja ime e parë. Siç duket, ajo kuptoi shumë tek unë dhe për një periudhë kohe, 1994-1997, më ndoqi me zell. Prandaj, i jam gjithnjë mirënjohëse, për këtë gjë.

5.-Me kënaqësi kam parë dhe lexuar në faqe të ndryshme Interneti, që ti publikon pandërprerje krijime të reja. Nëqoftëse nuk përbën “sekret” (ha,ha), cilat janë planet tua për botimin e librave tjerë , në të ardhmen?

- Së pari, po u tregoj se dita ime fillon kështu…Ngrihem herët në mëngjes. Pasi shfletoj internetin, në fb, ndalem te një poezi, tregim ose shkrim publicistik. Informohem për gjithëçka, për ndodhitë e ditës, aktualitetin, si të vendit, ku jetoj dhe vendlindjes sime. Kështu, mund të them me bindje të plotë, ato bëhen shkas që unë të shkruaj e të publikoj sadopak aty.

Jam pragmatiste, më pëlqen çasti dhe sajoj diçka, me ndihmën e fantazisë...Më vonë, dhe kjo ndodhë pothuajse çdo ditë, sidomos në stinën e dimërit, kam krijuar disiplinën time të punës së të shkruarit. Lexoj e studioj për  disa orë dhe më tej shkruaj diçka të shkurtër, ndonjë esse. Ndërsa më vonë zhytem te romani i sapofilluar, derisa koha e frymëzimit ma lejon, më tutje jo.

Nuk kam “sekrete” tjera, përveç sa rrëfeva, që është pjesërisht jeta ime. Çdo ndryshim dhe libër, që shkruaj, ndoshta, ka një pikë të saj. Po shtjellësia e romanit, që kam shkruar, është një ngjarje, nga ajo që unë mendoj, që mund të ndodhte. Këtu luan rolin fantazia ime, asgjë më tepër....Dhe, kështu do të jetë në të ardhmen, për sa do të shkruaj. Çdo pikëz e përjetuar është shndërruar në një rrugëtim të fantazisë sime, ku futem te personazhet dhe i përjetoj jetët e tyre.

Librat e ardhshëm? Po, mund t'ua them, si “zbulim sekreti” (ha,ha), që është në redaktim libri im i parë me tregime dhe mendoj që atë ta botoj sivjet. Ndërsa romanin, besoj që do ta botoj vitin e ardhshëm. Ndërsa jam duke shkruar edhe romanin e dytë, ku mendoj t’i vë të gjitha forcat e mia, me dëshirën që ta përfundoj vitin e ardhshëm. Po, siç dihet, koha do kohën e vet. Në “sirtarin e ëndrrave” të mia  janë shumë e shumë libra, që dua të shkruaj, në vijimësi, nëse Zoti do më lejojë të kem shëndet dhe jetë...

6.-A dëshiron të shtosh diçka tjetër, në këtë bisedë të shkurtër tonën?

- Po, jam mjaft e lumtur, profesor, që më nderuat me kërkesën tuaj për ta bërë këtë bisedë, së bashku! Të shpresojmë që ajo të na sjellë fat dhe ju uroj nga zemra gjitha të mirat, në këtë jetë! Dëshiroj shumë që të takohemi, përsëri e  së shpejti në Tiranë, për përurimin e librave të mi të rinj. Me shumë respekt për ju, nga unë, Anila!

-Ishte kënaqësi, Anila, që e njohëm më nga afër jetën dhe punën tënde krijuese, me vlera të çmuara. Të falënderojmë për përgjigjet e pyetjeve, me korrektësi e sinqeritet dhe të urojmëq çdo të mirë, si në punë e krijimtari dhe në jetën familjare e shoqërore!

Korrik, 2013

 

 

Sokol Demaku: KJO BOTË NUK ËSHTË E PËRJETSHME, PRANDAJ JEPI VLERË E KUPTIM CDO DITË

Sokol Demaku

Këto ditë doli nga shtypi libri i  shkrimtares së re nga Kuçova, Dhurata Lezo,”30 vjet lumturi”.

KJO BOTË NUK ËSHTË E PËRJETSHME, PRANDAJ JEPI VLERË E KUPTIM CDO DITË

-këtë filozofi lexuesi do e gjejë në librin e saj me të ri “30 vjet lumturi”, botoj shtëpia botuese Milosao-Gjirokastër


Jeta e lumtur, dashuria dhe idili në jetë ruajnë kujtimet më të bukura në jetën e njeriut qoftë edhe nga rinia e hershme. Shkrimtarja e re Dhurata Ramadan Lezo me përvojën e saj krijuese ka sjellur për lexuesin tonë copëza jete të ruajtura në arkivin e saj, të cilat komunikojnë edhe sot me dëlirësi rinore me lexuesin kur kemi të bëjmë me jetën idilike, rinore të kohës në të cilën autorja ka jetuar dhe  ka ruajt dhe sot bart ngjarjet dhe prezenton tek lexuesi përmes  tregimeve të prezentuara në librin e saj më të ri me titull „30 vjet lumturi”. Të gjitha tregimet e shpalosura në këtë libër në vete kanë ruajtur momentet më  karakteristike të jetës rinore të shfaqur përmes tregimeve të shkruara thjeshtë dhe me plotë ndjenja rinore të vet autores.


Autorja e re, pra Dhurata Lezo, e cila për ne deri me tani ka qenë  njohur përmes botimeve aty këty të tregimeve të saja në të perditshme  nga më të ndryshmet, e ja tani edhe me tufën e  tregimeve të përmbledhura në vëllimin e saj „30 vjet lumturi” përmes këtyre tregimeve ajo të kthen në tërërsinë e kësaj bote, në retrospektivën idilike, që nuk ka përfundim.

Dashuria mund të ketë  ndryshim në shfaqjen e saj, por si përjetim e ndjenjë gjithmonë të rrëmben, është ajo cka shumë poet por edhe shkrimtar i ngriten lapidar në shkrimet e tyre, e një gjë të till do e gjejmë edhe tek shumë tergime në këtë vëllim. Në  këtë botë vjen ndnjenja e kënaqësive rinore përmes përjetimeve të ruajtura në thellësi të shpirtit dhe të arkivuara në arka të helmetuara të cilat se vështirë do lejojnë që dicka të humbas, do ruhet e lexohet me kujdes kjo kujtesë e shprehur me filozifin e autorës dhe me ndjenjen e saj pesimiste te jetës por që në fund të fundit autorja shef një dritë e që edhe ia ngorhë zemren dhe shpritin. Ndnjena e shfaqur nuk pasqyron vetëm dashurinë e dy të rinjve, ajo ngreh  në lartësi  përjetimin si objektivë të asaj periudhe e cial ruhet thellë në shpirtin rinor me të gjitha dallgët e pengesave që vinin nga koha e përjetuar për të gjithë të rinjtë, ajo kohë e cila ndoshta ishte paksa jo e zakont. Por nese njeriu analizon si edhe autorja nuk ka fuqi që mund ta betonojë në pengesa këtë dashuri të sinqertë.  Dhe këtë lexuesi do e ndjej përmes leximit të tergimeve të së resë Dhurata. Do bindet lexuesi përmes këtyre perjetimeve të autores e shprehur në rrefimet e saj se të rinjtë, kur dashurohen ata magjepsin tërë ambientin.

E autorja në tergim e saj „Atje ku mban trupi” thotë:

A mund të betoheshe për dashuri të përjetshme në një botë kur cdo gjë qe e përkohshme, kur mbaronte së ekzistuari njeriu, qoftë edhe në mendjen e tjetrit, pastaj, ai tjetri, për një gtimë kohe, vazhdonte të shpresonte qoftë edhe me një shåresë të turbullt.


Nga ajo që prezentohet në këtë libër, kuptojmë se e reja Dhurata Lezo shkruan me ndjenjën e dinjitetit personal duke prezentua ate çka ajo ndjen dhe mabanë në shpirtin e saj dhe me një stil të veçantë bënë përshkrim të gjithanshëm të gjërave të thjeshta e të bukura që njeriu përjeton në jetën e tij, por nuk mungon as ana tjetër e medlajes pra edhe vujatja, hidhërimi, sepse autorja është vetë ajo që në shpirt përjetoj këto çaste edhe hareje edhe deshprimi.

Dhe shton se:

Ai mall, që, po të të braktiste, kishte rrezik të mos i duhesh askujt.

Të njohësh, të përjetosh, dashurinë, duhet të jesh me mendje e shpirt me tregimet e saj në librin ”30 vjet lumturi”, por duhet ta them edhe këtë se fillozofija e shprehur në këto tregime është aq e fortë sa që lexuesi duhet koncentrim gjatë leximit dhe se me siguri cdo  tregim do ta  rilexoj disa herë.

Para nesh kemi një autore që i jep rëndësi filozofisë moderne të  të menduarit për jetën dhe dashurinë duke patur si personazh qëndror ne tregimet e saja dashurinë, relacionet mes të rinjëve dhe ndjenjat e shprehura në këtë aspekt e ku ajo thtë.

Dashuria, ajo e plota, e madhërishmja tragjikisht, s`egzistonte, ose, ose s`kuptohej për besë!

Pra kjo është ajo ana  filozofike e të menduarit dhe të shprehurit të ndnjenjes dhe asaj cka njeriu mban në shpirtine  tij. Folozofija e jetës ka kuptimin e  plotë në tregimet  e Dhuratës. Ate lexuesi e ndjenë në komponim dhe me metaforën e përdorurë për mrekulli nga autorja pothuaj në të gjitha tregimet e këtij vëllimi. E hasim këtë pothuaj në shumicën e poezive të këtij vëllimi.

Autorja i qaset jetës shpirt hapur, me entuziazëm të pashoq e këtë e vërejmë tek tregimi “Varrosja e lumturisë”. Qëndrimet janë kufizime, ashtu si autorja i pranon kufizimet në shijimin e jetës, në përvojën, në jetë dhe filozofin e jetës, në vuajtjet, në ato vuatje që dashuria i sjellë cdo të riu. Ku autorja thotë:

Si një zjarr i vockël digjeshin dëshirat e mia të topitura nëpër natën vetmitare aq sa s`qe zor të më treteshin një ditë ndër duar. Pastaj u binda, nbase ashto kotazi, se ëndërrat ishin mashtruese me plot kuptimin e vërtetë të fjalës, se në jetë dashuria s`ishte kurrë aq e përsosur, pa gabime brutale të pafalshme e pendimsjellëse.

Intelektuali i vërtetë jeton në dy botë, atë të ideve dhe atë të realitetit konkret. Jeta është e mbushur me befasi, por ne duhet të jemi të pregaditur që asnjë e papritur mos të na befasojë, kjo është një qasje reale e jetës e asaj cka njeriu ka në mendje dhe ndjen në vetëvete. Mirepo autorja shprehë pesimizmin e saj për jetën përmes tregimit të saj „Kohë që vdiste” kur thotë:

Kishte mendua se lumturia qe gjendje mendore!

Jeta jonë është e mbushur me befasi, është një histori në vete, është një sprovë, por ne duhet të jemi të pregaditur që asnjë e papritur mos të na befasojë në jetë sepse atëhere edhe jeta humbë qellimin. Mendimet filozofike për jetën janë të lidhura aq ngusht me religjionin dhe njeriu i ndjenj aq sa që njeriu do konkludoj në këtë se fillimi i mençurisë është frika ndaj Zotit dhe frika ndaj fjalës. E autorja e tregimit „Kohë që vdiste”thotë se Bibla thekson:

Prisnin një ditë kur frika nuk do ua grryente më shpirtin dhe do merrnin frymë lirshëm. Jezusi thotë se secilës ditë i mjafton pikëllimi i vet. Njeriut i duhej shpresë, gëzim, qeshje. Për shkak të përendisë ishim në jetë, permes rrebeshit të saj, lodhjes së mendimit.

Vazhdojmë me ecjet e leximit, vazhdojmë me bezdisjet  e autores nepër tregimet e saja, pra autorës në shëtitje pa e larguar asnjëherë shikimin nga ngjarjet magjepse, dashuria, famililja,vuajtjet në vend të huaj, nëpërkëmbjet.  Por si duket autorja është pakëz sa e ndrojtur dhe e prekur nga kjo, sepse na shpreh një pesimizëm të saj. Në përshtypje të parë të duket kjo një gjendje humbjeje. Në një moment mundohet ta kapë këtë madhështi, dhe se ia arrinë ta paraqes ashtu si ajo e ndjenë në shpirt gjendjen e saj, ndjenjen e miqesisë dhe humanizmit të shpirtit. Por nuk është e lehtë jeta. Gjithçka e bukur është vështirë të pasqyrohet ashtu siç është në esencë dhe ajo në tregim e saj nga edhe vet libri merrë titullin “30 vjet lumturi” thot:

Kjo botë nuk është e përjetshme, prandaj jepi vlerë e kuptim cdo ditë!


Por autorja e këtyre copëzave dashurie mendon dhe shkon më tutje me filozofin e  saj dhe shton:

Disa lloj dashurie i kishte refuzuar vetem per te provuar magjine e largeses. Ishin te destinuara te te mbanin te gozhduar pas. Jeta, vazhdonte, te tjeret lumturoheshin, kurse ti, ngeleshe me koken kthyer pas. Kishe kaq raste ku mund te perkushtoheshe, te dashuroheshe e te dashuroje...por, nderkohe, e kishe bere zgjedhjen...te ishe perjetesisht e TIJA. Vetem ate te gjente, s'do te qetesohej kurre. "Sa te thjeshta e te nderlikuara qene gjerrat nganjehere!Puna ishte te gjeje njeriun e zemres. Po e kerkonte e do e kerkonte deri ne perjetesi. .....Ti, i thyen te gjitha ligjet e normat...Ti je kulmi i krijimtarise letrare, pse jo, edhe fundi...Nje dashuri e plotesuar. C'tjeter mund te donte njeriu ne jete po te kishte ATE? Vetem me te, mund te provoje dridhje gjunjsh, stomaku e zemre...Djali i mrekullive tek i cili s'kishte asnje te mete, djali i perkryerjeve, i vetmi gezim, i vetmi shtrenjtesi....qe e shtynte ne dliresi. Djali pa emer,i jetes se saj...i humbjes....nga  ”30 VJET LUMTURI”....

Qe e paperseritshme ajo kohe...sepse i kishe te dy, prinderit, plot 30 vjet lumturi, ndersa tani, te duhej t'i perballoje te gjitha vetem. Dhe kish kaq shume skena para syve qe i gervishtnin plaget. Portrete qe shuheshin, shtepi qe s'do shikonte me dy njerez te dashur, deshira te paplotesuara, pengje te lene gjysem...I kishte humbur e s'dinte ku t'i gjente, nuk dinte c'bente ne kete dynja.Si te vinte ajo ne shtepi tani e te mos e priste kush?Si rronte valle kjo zemer, s'i bente pa perqafimin e mamase, pa doren e bukur te te atit, kur shkruante ne bllokun e shenimeve te tre emrat e tyre....NJE LIDHJE E PERJETSHME. Me nje thirrje qe nuk degjohej , por, as shuhej brenda shpirtit...PRINDERIT....tere jeta e saj.

Dhurata Ramadan Lezo na vjen me krijimtartin e saj si një dhuratë lexusit i cili nuk mund të ndahet se lexuari terë vellimin edhe pse në te ka tregime të ndryshme, por kur se lexuari fillon i duket se ngjarjet janë të lidhura ngusht njëra me tjetrën e dhe atëhere ato bëhen edhe më te lexueshme dhe interesante.

Krijimtaria e saj shprehë optimizëm, filozofinë e jetës dhe dashurinë ndaj njeriut e këto ne mund ti quajmë edhe parimet elementare në krijimtarinë e saj.

TAKIM PAS VITESH....Shikoje nje njeri qe dikur e kishe hyjnizuar, e, s'ndjeje gje me. E shumta, vetem mall i perzier me dhimbje per kohet qe kishin ikur. E vetmja qe i rezistonte kohes, ishte lidhja me prinderit. Ajo, s'shuhej, behej me e prekshme deri ne kocke.
E dinte se letersia e kishte fajin, ARTI I SE BUKURES, qe u vishte nje drite magjie.

DASHURI NE XHAM...Koha, ikte e shkonte e njerezit, s'mbeteshin ne vend. Vec kujtimi, i rezistonte asaj. Arrestim kohe, tha ajo e deshperuar. Dinte dhimbjen me keq se plaget qe jepnin kujtimet.

Por është shumë inetersant se në filozofinë e saj na paraqitet edhe besimi dhe  mos besimi në Zot, por kemi edhe ata të cilët janë të misheruar në te, ndërsa në anën tjetër vlerat morale kanë anën pozitive.

Sipas Biblës, frika ndaj Zotit është një koncept pozitiv, një ndjenjë e thellë konsiderate ndaj krijuesit të botës e këtë e thekson në disa prej tregimeve të saja edhe autorja e tufës së tergimeve ”30 vjet lumturi”

 

FJALA E FETAH BAHTIRIT, REDAKTOR I LIBRIT

PROMOVIMI

i librit "Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi, numër 2,

Për pavarësinë e Republikës së Kosovës"

Vendi: Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës, Prishtinë

Data: 16 korrik 2013,(e martë), me fillim në orën 12.00

FJALA E FETAH BAHTIRIT, REDAKTOR I LIBRIT

Ju përshëndes juve të gjithë të pranishmëve në këtë promovim të veprës së Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani”.

Si redaktor i këtij libri, e kam obligim t`i them nja dy-tri fjalë.

Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” e udhëhequr nga z. Hysen Ibrahimi është përcaktuar shpirtërisht që ta përmbushë një obligim moral që e ka ndaj popullit të vet, ndaj mëmëdheut prej nga e kemi prejardhjen dhe ndaj atdheut tonë të dytë – Suedisë dhe qytetarëve të saj të cilët ishin aq miqësorë, aq të afërt me ne, aq shumë na ndihmuan e na inkurajuan në çastet më të vështira e më të duhura e edhe sot veprojnë me të njëjtat ndjenja të mirësisë e njerëzisë duke na ndihmuar e mundësuar që ta promovojmë kulturën tonë në përmasa më të gjëra.

Neve na ka lindur dëshira, vullneti dhe mundësia që t`i shërbejmë popullit tonë, historisë sonë dhe atdheut tonë. Prandaj, ne jemi përcaktuar që shprehjen e moralit dhe të dinjitetit njerëzor të bashkatdhetarëve tanë dhe të populli mik suedez ta evidencojmë e të shkruajmë për sa më shumë vepra, veprime e veprimtari të këtilla. Pra, këtë mision ia kemi dhënë vetvetes me vullnet e dashuri, duke dëshiruar që pas nesh të lëmë gjurmë edhe për gjeneratat e ardhme.

Synimi ynë kryesor është që pasardhësve tanë t`ua lëmë të shkruar si trashëgimi veprën e kësaj gjenerate e cila pati mundësinë dhe nderin që ta vëjë ndonjë gurë në themelet e shtetit të Kosovës.

Ne sot punojmë shumë me mund e me djersë për të sotmen, por, më shumë punojmë për dekadat e ardhshme… Pra, qëllimi ynë është që gjeneratat e ardhshme ta shijojnë aromën e kësaj epoke e të krenarisë.

Konsideroj se ky libër mban titullin mjaft domethënës - "Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi, numër 2, Për pavarësinë e Republikës së Kosovës" dhe është një gur i vërtetë, i madh, në muret e shtetit të Kosovës.

Libri është bukur voluminoz. Përfshin 617 faqe me material të llojllojshëm dhe interesant.

Libri përbëhet prej 12 kapitujve me materiale të shumëllojshme.

Medoemos më duhet të theksoj se për përpilimin e këtij libri një veçori interesante është puna në grupe. Grupet e punës kanë hulumtuar dhe përgatitur materiale dhe kështu shumë individë kanë dhënë kontribut të madh në ndriçimin e veprimtarisë dhe të vërtetës për shqiptarët, për organizimin e bashkatdhetarëve tanë në Suedi në mënyrë perfekte në shërbim të kombit e të atdheut.

Një veçori tjetër është se gjithnjë dhe gjithmonë në këtë libër flitet vetëm me gjuhën e fakteve, me gjuhën e argumenteve, me gjuhën e dokumentacionit origjinal, i cili këtu është i shtruar në përmasa bukur voluminoze. Pra, libri flet vetëm me fakte dhe dokumente.

Dhe në fund, si veçori e tretë që meriton të ceket është përfshirja e autorëve nga e gjithë gjeografia shqiptare dhe nga diaspora.

 

Ju falemnderit për vëmendjen!

 


Faqe 26 nga 72

Newsflash

SË SHPEJTI: PANAIRI I LIBRIT, “ULQINI-2014”

Nga: Prof.Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Plazhi i Vogël i Ulqinit, ku do të organizohet Panairi i Librit...

Përmes një e-maili në Internet, Zyra e Shtypit e Institutit të Librit dhe Promocionit “Toena”, në Tiranë, njofton për një veprimtari të rëndësishme dhe të bukur kulturore. Është fjala për vazhdimin e traditës së festës së librit, tashmë në qytetin e bukur bregdetar të Ulqinit.

Sipas programit të hartuar e të detajuar, nga data 19-24 gusht 2014, aty do të organizohet Panairi i Librit “Ulqini-2014”. Më konkretisht, ai do të çelet në Shëtitoren e Plazhit të Vogël të atij qyteti. Panairi zhvillohet nën kujdesin e kryetarit të Komunës së Ulqinit, Fatmir Gjeka.

Janë ftuar në këtë veprimtari mjaft poetë e shkrimtarë, personalitete të kulturës e artit, përfaqësues të jetës politike e shoqërore, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., si nga Shqipëri, Kosova, Maqedonia dhe Mali i Zi. Pjesëmarrës, me librat e tyre, do të jenë shtëpi të shumta botuese dhe mbi 50 autorë, nga vendet e mësipërme. Është parashikuar që të ekspozohen dhe të jepen për shitje mbi 4 mijë tituj librash, prej të cilëve më shumë se 400 janë të rinj. Para lexuesve të Ulqinit dhe pushuesve të ardhur aty, do të paraqiten libra të gjinive e llojeve të ndryshme, si: libra artistikë të autorëve shqiptarë e të huaj, me temë nga historia e kultura, libra për fëmijë, fjalorë e metoda për mësimin e gjuhëve të huaja, albume e katalogë të ndryshëm etj.

Sipas programit të hartuar, nata e dytë e këtij Panairi do t’i kushtohet poetit të ndjerë dhe Akademikut nga Kosova, Ali Podrimja, me veprën e plotë të tij. Për jetën e krijimtarinë e tij do të flasin akademikët Ali Aliu e Basri Çapriqi, si dhe botuesja e mjaft veprave të tij dhe njëra nga organizatoret e këtij Panairi, Irena Toçi.

Gjatë ditëve të këtij Panairi, do të përurohen libra të rinj dhe do të jepen konferenca të veçanta, për median e shkruar dhe atë elektronike.

Duke e parë në përgjitëhsi programin e këtij Panairi, i cili sivjet organizohet në qytetin e Ulqinit, krijon bindjen se, në vazhdim të traditës së fituar me panaire të tillë në trojet shqiptare, do t’i sillet një shrbim tjetër i çmuar pasurimit të jetës shpirterore e kulturore, jo vetëm të lexuasve tanë, por dhe të gjithë dashamirësve të letërsisë sonë. Prandaj i përshëndesim organizatorët e kësaj veprimtarie dhe urojmë plotësimin e të gjitha synimeve të tyre!

Tiranë, 16 gusht 2014