Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Intervjuer-Intervista
Intervista

Elona Doda : Lumturi dhe Fatmir Istrefaj janë një çift sipërmarrësish të cilët prej 12 vitesh

Lumturi dhe Fatmir Istrefaj janë një çift sipërmarrësish të cilët prej 12 vitesh, kanë ngritur një aktivitet në Tiranë, të cilin vazhdojnë ta manaxhojnë në mënyrë të sukseshme.


Në kuadër të rubrikës ‘’Profil Gruaje’’ ne zhvilluam një bisedë më zj. Istrefaj me qëllimin për t’u njohur me mënyrën e angazhimit të grave pranë bizneseve familjare si dhe rolin e tyre si sipërmarrese. Falë bisedës së hapur me të dhe bashkëshortin e saj arritëm të kuptojmë kurajon, vështirësitë, sakrificat familjare që kishin kaluar si dhe të tregonim një shembull pozitiv të iniciativës sipërmarrëse në tërësi.

Nga ana tjetër morëm nga ata historinë e tyre, e cila ashtu siç do të lexoni përbën në fakt një histori suksesi e bizneseve familjare. Ndryshimi i sistemeve ekonomike në vendin tonë në drejtim të ekonomisë së tregut ka paraqitur dhe paraqet vazhdimisht sfida për tu përshtatur me sistemin e ri ekonomik, sfidë të cilën bashkëshotët Istrefaj e kanë përballuar më së miri duke përshtatur njohuritë profesjonale respektive në drejtim të manaxhimit të sukseshem aktivitetit të tyre të përbashkët.


Lumturi dhe Fatmir Istrefaj

Zj. Istrefaj kur e keni ngritur biznesin? Cili është formimi juaj, dhe sa e njohur ishte për ju dhe bashkëshortin tuaj fusha e sipërmarrjes private?

Im shoq dhe unë erdhem në Tiranë në korrik të vitit 2002 dhe po në këto kohë ngritem këtë biznes. Ne donim që të ndërtonim jetën tonë në Tiranë, dhe t’i siguronim vajzës shkollimin e duhur pa e larguar nga gjiri familjar që në moshën e adoleshencës. Kështu ne u larguam nga Kukësi duke hequr dorë nga profesionet tona për të ardhur në Tiranë.

Formimi im nga ana profesionale nuk i përkiste fare fushës  se sipërmarrjes apo biznesit. Unë me profesion jam mesuese e fizikës, profesion te cilin unë e kam ushtruar për njezet vjet, ndër këto vite kam qenë për ca kohë edhe edukatore kopështi.  Në këto kushte unë nuk kisha asnje njohuri në fushën e sipërmarrjes private. Arsyeja se pse ne zgjodhem të merrnim një iniciativë të tillë ishte im shoq. Ai ishte me profesion inxhinier por  kishte njohuri në fushën e biznesit pasi ishte kryetar i dhomës së tregtisë në Kukës. Nga ky pozicion im shoq mori shumë përvoja në vende të ndryshme të botës.  Pavarësisht skepticizmit tim të fillimit, im shoq gjithmonë thoshte se qendresën në Tiranë në mund ta sigurojme vetëm nëpermjet një aktiviteti privat. Iniciativa dhe besimi në vetvete i bashkëshortit u bënë shkas që të ndërmerrnim një hap të tillë, pasi e diskutuam dhe u konsultuam me njeri-tjetrin. Në atë kohë unë i thashë ‘’ Duke të patur ty të parë në këtë iniciativë,  unë do të mbeshtes dhe ne do ta bëjmë më së miri këtë punë’’.

Pse pikërisht ky lloji biznesi, pse kancelari?

Bashkëshorti im kishte studiuar paraprakisht tregun duke u konsultuar me biznese private, me të njohur të tij që kishin njohuri në fushën e biznesit. Pas këtyre konsultimeve u bindem që ky lloji biznesi kishte shumë përparësi në atë kohë, dhe koha e vertetoi këtë fakt. Vitet e para kemi patur shumë punë, pastaj ne e zgjeruam dhe fuqizuam gradualisht biznesin. Këtu mua më hyri në punë përvoja  ime në arsim pasi 40% e produkteve të kancelarisë janë bërë për nxënësit e shkollës, dhe duke qenë se unë vija nga arsimi dija se cilat produkte të mernim dhe cilat prej tyre ishin cilësorë. Ndërsa im shoq njihte shumë mirë anën administrative e teknike të drejtimit të biznesit si dhe mbulonte si duhet raportet me zyrat shteterore.

Sa kohë  ju merrte puna në fillimet e saj ?

Në pesë vitet e para pasi ngritëm aktivitetin ne të dy bashkë kemi punuar nga ora tetë e gjysëm e mëngjesit deri në dhjetë të darkës. Gjatë këtyre viteve kishim shumë punë dhe kërkesat ishin të mëdha pastaj u hapën pika të tjera dhe u përpjesetua si kërkesat ashtu dhe koha që kalonim në punë.

Po tani sa kohë ju merr aktiviteti?  A është e vështirë të ruash ekuilibrin midis kohës që iu kërkon aktiviteti dhe kohës që ju duhet tu përkushtoheni angazhimeve familjare?

Tani ne shpenzojmë më pak kohë pasi kërkesat kanë rënë dhe nga ana tjetër jemi organizuar më mirë duke krijuar marrëdhënje bashkëpunimi. Fillimet i kisha shumë të vështira, vajza jonë ishte 15 vjeçe dhe gjatë atyre 15 viteve i kisha qëndruar shumë afër pasi vetë puna në arsim e lejonte këtë gjë, për vetë faktin se ke më shumë kohë në dispozicion. Ardhja në Tiranë ma vështirësoji dëshirën time që t’i qëndroja afër vajzës për shak të kohës që kaloja në punë. Megjithatë, ne arritëm që të përqendrojmë në një zonë biznesin, shtëpinë dhe shkollën e vajzës duke na lejuar që të komunikonim më lehtë me njëri tjetrin gjatë ditës. Ndërsa përsa i përket angazhimeve familjare më ka ndihmuar nëna e bashkëshortit, e cila kontribuoji që ne të vazhdonim të punonim e e të mbanim biznesin.

Ç’do sipërmarrje mbart në vetvete rrisqe, a mund të na përshkruani një moment të vështirë të biznesit tuaj dhe si e kaluat atë?

Biznesi nuk është se nuk ka patur vështirësi, megjithatë faktin që unë nuk e kam mbajtur ngarkesën e momenteve të vështira ia Fatmirit i cili ka arritur që t’i manaxhoji punët në mënyrë të tillë që të mos kishim luhatje të mëdha në mbarëvajtjen e aktivitetit. Një gjë më ngelet peng, se nuk kam kaluar më shumë kohë me vajzën gjatë këtyre viteve.   Megjithatë kjo nuk ka ndikuar në marrëdhënjën tonë, pasi kemi patur gjithmonë raporte shumë të mira por koha fizike e kaluar bashke ishte reduktuar shumë.

A mendoni që gratë e kanë më të vështirë që të drejtojnë një sipërmarrje nga që kanë burrat?

Sipërmarrja është shumë e vështirë për një grua, aq më tepër në këto kohë. Gratë përballen më shumë barriera dhe ato gra që janë të suksesshme i shikoj si shumë mëndjearta dhe të zonja në plot kuptimin e fjalës, megjithatë, unë mendoj që ato sakrifikojnë shumë. Ato sakrifikojnë sepse atyre puna u kërkon shumë kohë, të cilën ato nuk e kalojnë në gjirin familjar. Personalisht, nuk do ta bëja kurrë zgjedhjen e mbajtjes së vetme të një sipërmarrjeje për shkak të sakrificave në familje, dhe prandaj me bashkëshortin tim kemi gjetur rrugë të ndërmjetme duke i kushtuar kohë edhe familjes edhe punës.

Na flisni pak për fëmijët tuaj, arsimimin e tyre dhe si mendoni a është më mirë që fëmijët që gjëndën në pozicionni e fëmijëve tuaj të marrin njohuri që do i ndihmonin të zhvillonin biznesin apo ata duhet të lihen të lirë që të bëjnë zgjedhjet e të ndjekin ëndrrat e tyre?

Ne kemi vetëm një vajzë, Malvinën ajo ka kryer ciklin 5 vjecar të studimeve për arkitekturë në universitetin ‘’Polis’’, dhe falë rezultateve të shkëlqyera është pranuar në pozicionin e asistent pedagoges pranë këtij universiteti. Ne të dy si bashkëshortë,  po flas dhe në emrin e bashkëshortit tim, asnjëherë nuk kemi dashur që vajza të ndjekë rrugën tonë përsa u përket profesioneve a biznesit. Ne gjithmonë kemi menduar që ajo të zgjedhe vetë rrugën e saj, rrugën ku ajo ka më tepër prirje dhe mund të japë më shumë. Në momentin kur ajo zgjodhi degën e studimit kishte marrë bazat e mjaftueshme që të vendoste për një degë të caktuar pasi kishte mesatare të përgjithshme dhjetë. Ajo, megjithatë, kërkoji mendimin tonë dhe ne i dhamë përparësi degës në të cilën ajo do të ndjehej më mirë. Gjatë asaj kohe, vajza  shpesh më pyeste se çfarë ajo pelqente të bënte kur ishte e vogël dhe unë i tregova për punët që bënte me letra, lapsa, vizatimet  dhe për punët që bënte me mjete rrethanore oriz makarona etj. Kështu ajo zgjodhi arkitekturën pasionin për të cilën po e shfaq çdo dite e më shumë.

Presionet e vazhdueshme që mbart biznesi në vetvete si:  ekuilibrat financiarë, taksat, raportet me organet shtetërore etj.  janë gjithmonë të pranishme dhe pjesë e drejtimit të tij.  A është e vështirë që të ndahen pjesa e punës bashkë me streset që mbart nga familja, dhe që këto probleme të mos mbartën e të rëndojnë atmosferën familjare?

Sigurisht që është e vështirë që të mos i mbartesh ngarkesat e ditës madje edhe kur shtrihesh për të fjetur e bën një pjesë të analizës së ditës. Është e pamundur që t’i presesh me thikë këto dy anë. Fati im i mirë është se kam patur në krah një bashkëshort të mrekullueshëm i cili ka ndihmuar që ne të dy të gjejme gjuhën e përbashkët, dhe të kemi komunikim e të tregojmë mbështetje për njëri-tjetrin. Kjo na ka ndihmuar që të mbajmë familjen e bashkuar e të mos ndikoheshim nga ulje ngritjet që na shfaqëshin në punë.

Duke e parë vendimin tuaj nga perspektiva e sotme, a mendoni që keni marrë vendimin e duhur?

Vendimi jonë për për t’u larguar nga Kukësi dhe për të ardhur në Tiranë për të ngritur një biznes privat, është vendimi më i mirë që mund të kishim marrë, megjithëse më mungon puna si mësuese. Nga kjo sipërmarrje ne kemi përfituar shumë, kemi mësuar aspekte të komunikimit me njerez të ndryshëm të formimeve dhe kulturave të ndryshme, kemi arritur që t’i sigurojmë vajzës një shkollim të mirë duke e patur afër. Duke e menduar tani them që është vendimi i duhur.

Z. Istrefaj, duke marrë në konsideratë përvojën tuaj ne pozicione drejtuese, do t’iu kërkonim që të ndanit me ne pikëpamjen tuaj mbi këtë iniciative sipërmarrëse, përvojën e nxjerrë si dhe rolin e bashkshortës tuaj gjatë ghithërrugëtimit tuaj së bashku në drejtimin e aktivitetit.

Fatmir Istrefaj: Të dy bashkëshortet keni profesjone të dyta, megjithatë kjo gjë nuk ndikoi në marrjen e vendimit për të investuar në një biznes privat, pra në kancelari. Natyrisht, nisma u mor nga ana ime me konsultim me bashkshortën, duke ia bërë të qartë vështirësitë që do të hasnim gjatë rrugës. Unë, sigurisht që kisha përvojë, pasi kisha punuar në drejtim në fusha të ndryshme jetësore, si përgjegjës në fabrikën e pasurimit Kalimash dhe zv. Drejtor i minieres së Kalimashit. Pas rënies së regjimit kam mbajtur dëtyra si: kryetar I Këshillit të Qytetit Kukës, Kryetar i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë. Të gjitha sa thashë ishin pervoja të mjaftueshme, për të guxuar në cdo fushë biznesi. Megjithatë fusha e kancelarisë për efekt të zërave të shumtë dhe emërtimeve të tyre, ishte e panjohur për ne pasi fillimisht ne do të mësonim emrat e artikujve te ndryshëm duke qenë se ishin shumë duhej zgjidhur ky problem duke e vendosur çdo zë në një vend pa e ndërruar atë për asnjëlloj arsyeje. Neve përvec njohies së artikujve, dhe gjetjes së mënyrës së sistemimit dhe administrimit të tyre, na duhej domosdoshmërisht të kishim njohuri të avancuara në fushën e ekonomisë. Gjatë ushtrimit të veprimtarisë ne i morëm këto njohuri gjë që na krijoi një përvojë të padiskutueshme, sidomos për time shoqe, e cila tashmë ka fituar përvojë të mjaftueshme, gati për të mbuluar ekonomistin e një ndërmarrje. Aktualisht, ne si biznes nuk mbajmë ekonomist pasi këtë dëtyrë e kryen ime shoqe. Mund të them poitësisht i bindur se ime shoqe është tashmë ne gjendje t’i futet edhe e vetme një aktiviteti privat. Kjo do të thotë se nje veprimtari e tillë nuk është e frikshme e papërballueshme sic konsiderohej në fillim. Natyrisht që shkalla e vështirësisë dhe e perfeksionimit është rritur, kjo do të thotë që edhe vetë ata që e ushtrijnë duhet të perfeksionjnë mënyrën e tyre të punës dhe të shfytëzijnë informacionin dhe novacionin gjithnje në rritje për të përballuar kërkesat e kohes të cilat natyrisht që duhet të jenë gjithmonë në rritje. Fitimet e siguruara nga ky aktivitet pervecse për pagesën e shkollës së vajzes i kemi investuar në ndertime të ndryshme kryesisht për të mbuluar nevojat tona por edhe në drejtim të perspektivave të reja.

Në fund, Zj. Istrefaj do ju kërkonim që të shpreheshit për ato gra të cilat ëndërrojnë të kënë një aktivitet të tyrin por që nuk e kanë bërë këtë gjë akoma pasi janë skeptike të marrin rrisqe përsipër?

Une gjithë atyre grave që kanë një ide, mundësi u them që vërtetë  kohët po ndryshojnë dhe po na shfaqen shumë pasiguri, luhatje të rregullave të biznesit etj. vështirësi këto që shtohen edhe përsa i përket faktit e të qënit grua. Megjithatë unë u them atyre që le të marrin guximin, kurajon që ta bëjnë një gjë të tillë pasi fillimet nuk janë asnjëherë të lehta dhe do të vije koha që ato do ta gjejnë veten e tyre në atë çka duan duan të bëjnë. Unë kam një ëndërr në sirtar që të hap një aktivitet timin në drejtim të arsimit, konkretisht një kopësht, për fëmijë të grupmoshave të ndryshme parashkollore. Ku unë do të bëj manaxhimin e atij kopështi dhe në këtë rast do jem unë ajo që do të jap idenë dhe bashkëshorti im do të jetë ai që do të më mbështesë.

Intervistoi Elona Doda

 

Murat Gecaj: Bisedë me Kozeta Zavalani

KOZATA ZAVALANI: ME VEPRIMTARI E BOTIME, SI NJË FUSHË ME LULE SHUMËNGJYRËSHE…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

1.Jemi njohur bashkë mjaft vite më parë dhe asnjëherë nuk kam shkruar për ty. Ndoshta, kur e ke një person afër, sikur nuk e “sheh“ atë, pra vëmendjen e drejton diku më larg. E them këtë gjë, pasi kam shkruar për disa kolege e mike të përbashkëta, ndërsa për ty jo?! Pra, me këtë rast, po kërkoj edhe njëfarë ndjese…Që mos të zgjatem, a ma jep fjalën që, deri sa ta përfundojmë këtë bisedë, nuk do të udhëtosh përsëri diku larg, deri në Azi ose Afrikë, siç po ndodh shpesh me ty, në vitet e fundit? (ha,ha) Duke i lënë shakatë, a mund të më flasësh, sigurisht shumë shkurt, për vizitat tua jashtë Shqipërisë dhe me çfarë qëllimi janë bërë ato?


-Fillimisht, ju falënderoj për bisedën së bashku, me një koleg e mik të hershëm, siç jeni ju. Pa iu ndarë bashkudhëtareve të mia, leximit e krijimit, që më kanë ushqyen shpirtin, duke bërë njëkohësisht që jeta ime sociale të zgjerojë hapësirat e mia, duke u pasuruar nëpër mrekullitë e botës, që kam pasur fatin t’i shoh, t’i prek e t’i ndjej. Qëllimi në këto udhëtime ka qenë gjithmonë marrja pjesë në veprimtari të rëndësishme ndërkombëtare, kushtuar letërsisë, gruas e paqes globale, në vende të tillë, si në Holandë, Itali, Amerikë, Poloni, Marrok, Norvegji, USA, Korenë e Jugut, Gjermani etj. Gjithashtu, kam kryer një sërë kualifikimesh pasuniversitare “Mbi menaxhimin e kohës”, nga Vrije University, në Amsterdam të Holandës. Doktoraturë e kam mbrojtur për “Burimet njerëzore dhe lidershipin”, në Institutin ISIDA, në Palermo të Italisë, ku jam laureuar me gradën shkencore “Doktore”.

2.Si kolegët e miqtë tu të shumtë, ndiej kanaqësi për arritjet tua në lëmin e publicistikës dhe të krijimtarisë letrare. Nga Interneti, kam një montazh kopertinash të disa librave tu, si një fushë me lule shumëngjyrëshe. Por ato nuk thonë gjithçka dhe kuptohet se mungon përmbajtja. Pra, cila është tematika kryesore e tyre?

-Krijimtarinë time e kam filluar qysh herët, me botimet e poezive në revistën e fëmijëve “Pionieri” dhe në gazetat “Zëri i Rinisë”, “Drita”, “Bashkimi”, ku jemi njohur së bashku etj. Më tej, kam vazhduar bashkautore në librin me poezi, "Këngë të para"(Tiranë, 1976) dhe në vëllimet me tregime, “Heronj të heshtur", nr.2-4-6, (Tiranë, 1978). Ndërmjet viteve 1997-2002, kam drejtuar botimin e gazetave periodike "Edhe Menaxhere" e "Zëri i Arbërit". Në vitin 2000 e 2002, kam botuar librin "Gra që më kane frymëzuar"(nr.1 e 2), në gjuhën shqipe dhe në anglisht, “Vomen vho have inspired me”. Në vitin 2005, botova vëllimin "Halfvorld", në anglisht dhe, në vitin 2007, vëllimin "Gjysmëbota", në gjuhën shqipe. Këto botime janë me mbresa e intervista, marrw nga gra të suksesshme, tw vendit e botws. Përveç këtyre, kam redaktuar disa libra, si dhe buletinin "Të drejtat e Njeriut", botuar nga QSHDNJ. Në vitin 2010, botova vëllimin poetik "Shtegtare-Migratory", shqip e anglisht. Gjithashtu, jam bashkautore në antologjinë poetike "Nëna", nga forumi "Pan Albanian Women Netvork", si dhe në përmbledhjen "Tregime", publikuar nga Shtëpia Botuese "ADA", Tiranë. Në vitin 2012, botova vëllimin poetik "Porta e Shpirtit", në disa gjuhë: shqip, anglisht, italisht, maqedonisht, turqisht, rumanisht e disa në gjuhën koreane. Më 8 mars 2014, ku keni qenë edhe ju, pra dhe në ditëlindjen time, në sallën “Tefta Tashko” të Ministrisë së Kulturës, përurova romanin "Ankthi” dhe librin publicistik “Frymëmarrje femërore”, si edhe vllimin poetik “Women” në www.amazon.com. Kudo mbizotëron tema e gruas, vështirësitë e rritjes së saj, drejt përparimit e suksesit.

3.Meqenëse edhe unë kam qenë në disa redaksi gazetash dhe përsëri vazhdoj të shkuaj artikuj publicistikë, mendoj se edhe lexuesit duan të dinë më shumë për revistën, që ti drejton, “Stina për ndyshim”…

-Ndryshimet demokratike sollën një stad të ri të botëkuptimeve dhe kërkesave të mia ndaj jetës. Vendosa të punoj për “Familja dhe Media – Fuqia për Ndryshim”, shoqatë e themeluar vitet e fundit, për të ndikuar në forcimin e pozicionit të familjes, nën parullën “Një familje e shëndetshme, për një shoqëri të shëndetshme”. Nën siglën e saj, drejtoj botimin e revistës "Stina për Ndryshim". Ajo ka për kryefjalë të saj shembuj nga gra të forta e të emancipura, ato modele shpresëdhënëse, për të cilat ka nevojë shoqëria shqiptare. Kështu, duke ecur me vlerat thelbësore njerëzore, si etika dhe forca e karakterit, të rrënjosura fort në ndërgjegjen time nga prindërit e mi, u rrita jo vetëm profesionalisht, por edhe personalisht. Jam anëtare e Shoqatës së Gazetarëve Ndërkombëtarë Profesionistë dhe Rrjetit Botëror të Grave dhe aty përvojën time e kam ndarë me bashkëpuntoret e mia, në shoqatat: “FIDAPA”në Itali, “Women and Peace”, UNESCO në Greqi, “Dirigenteas” në Paris, WIN - Zvicër, “Women Abroad” Angli, Globevomen, CIPE, TIAV dhe VIPP në Uashington D.C. etj. Nga konferencat ndërkombëtare, kryesisht kushtuar grave, kam marrë frymëzim, për të propoganduar arritjet e individëve të suksesshëm, nga vendi e bota dhe për t’i bërë shembuj për shoqërinë shqiptare.

4.Më lart folëm për krijimtarinë letrare. Po planet e afërta dhe të largëta tua, për botimet, cilat janë?

-Meqenëse "Connect Us Communications Canada" me ka shpallur një ndër gratë e shquara në botë, “Women of the Vorld - 2007”, me titullin "Editore dhe nënë, rol model për gratë", do ta vazhdoj punën time, jo vetëm për ta përligjur këtë titull, por edhe sepse e quaj veten me një mision të veçantë, pra e lindur në 8 mars, në Ditën Ndërkombëtare të Grave. Ndaj, do të vazhdoj të shkruaj e të botoj…Me plot iluzione, vizione, koncepte barazie dhe demokracie, do të vrapoj në realitetin “e çmendur” shqiptar. Përpiqem që të ngre diçka dhe disi, ia kam arrijtur. Nuk e di sa do t’i qëndrojë, kjo që po krijoj e ndërtoj, kohës së egër të pseudo-demokracisë. Gjithësesi, shpresoj dhe jam gati t’i pranoj sfidat e realitetit “të egër” shqiptar.

5.Një pyetje e radhës, e cila mund të ishte e para: Cili është jetëshkrimi yt, i përmbledhur ose CV-ja, me termat e reja?

-Kam lindur në Korçën e bukur, qytetin e serenatave, ku edhe jam rritur me flladin e Moravës, duke lexuar shumë mes aromës së blirëve e jargavanëve. Leximi ka luajtur një rol të rëndësishëm në formimin tim të përgjithshëm, duke ma pasuruar shpirtin. Ndonëse më 1982 u diplomova në Fakultetin Ekonomik, të Universitetit të Tiranës, në vitin 1985 jam specializuar për gazetari dhe qysh atëhere puna ime u përqendrua në këtë fushë e në krijimtari. I përkas atij brezi që, për të vazhduar studimet e larta, duhet të deklaroje, “do të shërbej, ku të ketë nevojë Atdheu”. Kështu, siç duket, ai kishte nevojë që të bëhesha ekonomiste, por fatkeqsisht ose fatmirësisht, krijimtaria letrare-artistike më nxiti që ta shihja ekonomisten si një qënie “të infektuar”, brenda meje. Ndaj, të ardhmen e kam parë të lidhur me botën krijuese, artistike e shoqërore.

Pas punës në Televizionin Shqiptar dhe Radio-Tirana, periudhë e cila më rriti profesionalisht në fushën mediatike, kam dhënë ndihmesën time në disa televizione private dhe, së fundi, në një universitet privat. Njëkohësisht, mundohem t’u qendroj pranë, t’i ndihmoj dhe t’u fal sa më shumë dashuri, bashkëshortit tim mjek dhe djemve, Mendit, që u diplomua për arkitekturë dhe Mikelit, që studion për inxhinieri kompjuteri. Ndërkohë, vazhdoj të punoj intensivisht me organizatat ndërkombëtare të grave, duke e bërë sa më të njohur shoqërinë femërore shqiptare, kudo në botë.

6.Si kolegë të shtypit, a mos harruam ndonjë pyetje të rëndësishme? Nëqoftese jo, a dëshiron të shtosh ndonjë gjë tjetër, në fund të bisedës sonë?

-Po, dëshiroj të shtoj faktin që jeta, në njëfarë mënyre, ma ka shpërblyer mundin tim. Jam zgjedhur "Ambasadore për Paqen", nga Federata e Familjes për Paqen Universale, ku jam kryetare e Këshillit të Paqes për Tiranën, që nga viti 2011 e në vazhdim. Jam nderuar me Çmimin e dytë në “Takimin e Poeteshave Shqiptare”, në Vushtrri të Kosovës dhe me Çmimin e parë për cikël me poezi, nga Redaksia NOSITI. Kam marrë Çmimin Special, në “Mbrëmjet e Poezisë së Ballkanit”, mbajtur në Korçë, në vitin 2010 e 2012. Në detyrën shoqërore, kryetare për Tiranën e Lidhjes Ndërkombëtare të Poetëve, Shkrimtarëve dhe Artistëve "Pegasi", jam vlerësuar me titullin e lartë, “Krijuese e Vitit” dhe "Veprimtare e shquar e Shoqërisë Civile". Në Kongresin e 22-të Botëror të Poetëve, në Larisa të Greqisë, kam marrë Çmimin "Demeter", të Poezisë Olimp, shoqëruar me "Diplomë Nderi", nga Festivali i Parë Mesdhetar i Poezisë dhe "Çertifikatën e Meritës", në vitin 2011. Jam një prej poetëve pjesëmarrës në “Mbrëmjet e 50-ta të Poezisë”, në Strugë dhe poezitë e mia janë botuar në librin "Vho is Vho", si dhe në "Poezi nga pesë kontinentet" - "Poetry from five continents" dhe në Antologjinë Botërore të Poezisë, për Kongresin e 22-të, në Larissa-Greqi, për Festivalin e 2-të Ndërkombëtar të Letërsisë, në Ordu të Turqisë dhe, më 2013, në Akaka të Turqisë. Në tetor 2013, jam nderuar me “Mirënjohje” në Manifestimin Tradicional Letrar, “Ora e Maleve”, në Rozhajë të Malit te Zi dhe tani, në mars 2014, në “Takimet Poetike të Karadakut”, në Kumanovë të Maqedonisë. Po kështu, jap ndihmesën time me leksione të ndryshme, duke qenë antare e “World Poets Society” (V.P.S.), “Union of Poets” & “Writers e Poets of Human Rights” dhe “International Poets and Writers for Human Rights” (OIPWHR) etj.

Kërkoj ndjesë se, ndoshta, u zgjata me këto informacione vetjake!...

-Jo, përkundrazi, ishte kanaqësi dhe të falënderojmë përzemërsisht, Kozeta dhe të urojmë gjitha të mirat, në jetën vetjake e familjare, me krijimtari të bollshme e cilësore, por dhe në veprimtari shoqërore të pandërprera! Jemi të sigurtë që, si deri tani, përherë do të jesh e pranishme dhe aktive, si në pëurimin e librave tu dhe të kolegëve e miqëve tanë, si në poezi e prozë, në arte figurative etj. Pra, në takime dhe veprimtari të tjera, të bukura dhe sa më mbresëlënëse!

- Edhe unë, ju falënderoj përsëri dhe ju uroj shëndet e suksese, në krijimtarinë tuaj e kudo, në jetë!

Tiranë, mars 2014

 

Elona Doda: Bisede me Vera Ibrahimi

Filip (Mëler) Philip Moeller ka shkruar se “Gratë rrallë janë  të heshtura.  Bukuria e tyre është gjithnjë duke folur për to”, e megjithatë kur shprehen ato bëhen akoma më të bukura. Fondacioni “Harriet Martineau’’ nëpërmjet rubrikës “Profil Gruaje” synon që të  krijojë  një mozaik të gruas shqiptare, mbështetur në bisedat që kemi zhvilluar me to. Duke menduar 8 marsin si një ditë kur gratë duhet të flasin,  kemi zhvilluar bisedën e rradhës  me zonjën Vera Ibrahimi, gruan e kompozitorit  Z.Feim Ibrahimi.

Zonja Ibrahimi do të donim që të ndanit me ne disa nga kujtimet e hershme të fëmijërisë suaj që ju përshkruajnë si fëmijë, familjen dhe shkollimin tuaj?

"Unë kam pasur fatin që u linda dhe u rrita në një familje të mirënjohur, në familjen Lohja, një familje me traditë në qytetin e Shkodrës. Familja ime përbëhej nga babai, nëna dhe jemi katër motra. Të rritesh në Shkodër ështe fat sepse vetë mjedisi i atij i qyteti të hap të hap horizonte, të jep shumë mundësi qoftë dhe për të marrë një shkollim të mirë. Arsimin fillor e kam kryer në shkollën ushtrimore ‘’Vojo Kushi’’, kjo shkollë quhej ushtrimore sepse aty bëheshin praktikat pedagogjike dhe konsiderohej shkolla më e mirë e Shkodrës. Pastaj vazhdova shkollën 7-vjeçare “Ndre Mjeda’’ e cila për fat të keq nuk ekziston më si godinë, për të ndjekur të mesmen pedagogjike po në Shkodër. Familja ime mendonte që vajzave u përshtatej bukur profesioni i arsimtares. Unë e kam zgjedhur me dëshirë këtë profesion, sepse mbi të gjitha kisha idhuj mësuesit e mi, të cilët kanë qenë të jashtzakonshëm në pikëpamjen e vlerave që ata mbartnin dhe përcillnin tek nxënësit. Disa prej tyre ishin diplomuar jashtë shtetit, para Çlirimit.
Arsimin e lartë e kam kryer në Universitetin e Tiranës në degën gjuhë- letërsi.

Shkodra vazhdonte të mbetej një pikë e dobët për mua dhe asnjëherë nuk mendoja që s’do të kthehesha më atje ku doja të jepja mësim, por jeta erdhi ndryshe. Njohja me Feimin bëri të merrja disa njohuri të tjera që mua më kishin munguar më përpara.

Dashur pa dashur hyra në mjedisin e muzikës.
E them fare pa drojtje që para se të njihja Feimin isha thuajse injorante në botën e muzikës dhe këtu nënkuptoj fushën e muzikës klasike dhe me siguri e tillë do të mbetësha nëse do të kthehesha në Shkodër, ashtu siç kisha menduar në fillim".

Si ka ndodhur njohja me bashkëshortin, çfarë cilësish vlerësuat më shumë tek ai në fillim të njohjes tuaj?
"Feimin, e kam njohur që në vit të parë në fakultet. Ne ishim shokë shumë të mirë dhe kurrë nuk ma merrte mendja që ai një ditë do të bëhej bashkëshorti im. Për shkak të miqësisë shumë të pastër që kishim, pata vënë re që ai ishte shumë i sinqertë, human por mbi të gjitha atë e karakterizonte thjeshtësia. Ai nuk diti kurrë të më thoshte që ishte i shkëlqyer në konservator, nuk diti kurrë të më thonte se ishte më i miri ndër studentët e konservatorit. Nuk mburrej kurrë e madje më thoshte që nuk kishte para apo kishte dhe borxhe".

A paraqet vështirësi jeta me një artist dhe në këtë sens cili mendon që duhet të jetë roli i bashkëshortes apo bashkëshortit? Çfarë prindi dhe bashkëshorti ishte Feim Ibrahimi?

"Të jetosh me një artist nuk është e lehtë në qoftë se ti e vlerëson atë. Aq sa nuk është e lehtë në momentin që ti e vlerëson atë, aq e bukur bëhet në momentin që ti e mbështet. Unë jam munduar që t’i bëj të dyja: ta mbështes dhe të mbaj përgjegjesinë time si grua. Në fund të

fundit gruaja brenda një familjeje ka një rol të kyç, ashtu siç ka dhe në mjediset jashtë, por unë flas për brenda familjes.

Mund të them pa shtuar dhe pa hiperbolizuar se midis nesh ka ekzistuar ajo dashuria që i ka bërë vështirësitë të kapërcyeshme. Nëse nuk do të ekzistonte kjo dashuri, ai do të humbiste në profesionin e tij, unë do të humbisja një bashkëshort si ai dhe vendi në fund të fundit do të humbiste një kompozitor e kalibrit të tij.

Kështuqë për mua, ka qenë më mirë të ‘’sakrifikohesha’’ po shprehem kështu por nuk e quaj aspak sakrificë zgjedhjen time që të bëja gjithçka që më takonte, pa pretenduar që të ndihmohesha nga ai, vetem që t’i lija atij sa më shumë kohë në dispozicion për të ushtruar artin e tij. Feimi, me sa duket e ka vlerësuar qëndrimin tim, përderisa ai gjithçka për mua.
E kam thënë dhe herë të tjera dhe e ripersëris vazhdimisht: edhe sot pas 17 vitesh nga humbja e tij, Feimi ka qenë fati im më i madh në jetë. Gjithmonë kam pasur përshtypjen se vajza të mira ka shumë, të mençura, të bukura por meshkuj të devotshëm janë të rrallë.
Këtë gjykim timin e shpreh sot, nisur nga lartësia e viteve që kam, se Feimi është ideali më i mirë i bashkëshortit dhe i prindit dhe këtë ideal, ( ndoshta duke e parë shumë subjektivisht) nuk e gjej të mishëruar diku tjetër. Ai ka qenë shumë i përkushtuar për familjen e tij pavarësisht funksioneve dhe profesionit që kishte dhe nuk e ngatërronte kurrë familjen me profesionin. Profesioni sipas tij ishte shumëçka, familja diçka tjetër edhe më e rëndësishme se profesioni".

Na flisni rreth vajzës tuaj, çfarë vlerash keni çmuar që t’i përçoni tek ajo?
"Vajza erdhi në vitin e dytë të martesës dhe na krijoi një situatë të mrekullueshme. Etri ishte gëzimi i madh i shtëpisë sonë. Feimi ka qënë një prind i përkushtuar plotësisht. Nuk menduam ndonjëherë që vajza duhej të përfshihej në botën e muzikës për shkak të vështirësive që paraqet jeta e një muzikanti, vështirësi të cilat ne i njihnim mirë. Megjithatë, sadoqë ne e mendonim jashtë botës së muzikës, ajo gjithmonë e më shumë tregonte interes dhe dhunti për të. Nuk kishte se si të ndodhte ndryshe, Etri, që pa lindur, ishte nën ndikimin e muzikës që dëgjohej gjithmonë në shtëpi. Ajo mori mësimet për piano që e vogël, që kur hyri te shkolla ‘’Kosova’’ dhe pastaj te ‘’Kongresi i Përmetit’’, por gjithnjë me mendimin që të merrte një formim muzikor.

Kjo për arsye se Feimi nuk donte që vajza e tij të ushtronte një profesion të tillë sepse mendonte vështirësitë e shumta të instrumentistit, sidomos për vajzat, të cilat do të bëhën nëna dhe u duhet që të mbulojnë njëkohësisht detyrimet familjare dhe punën që kërkon profesioni i instrumentistit.
‘’Në art duhet të jesh numër një ose më mirë të mos jesh fare’’, shprehej Feimi.
Megjithatë me këmbënguljen time dhe mësueses së saj të pianos Nihal Hakiu Gabeci , Etri konkurroi për piano në Liceun Artistik dhe pastaj Akademinë e Arteve me një konkurs, i cili u zhvillua me sekretin më të plotë. Në këtë konkurs vajza u vlerësua maksimalisht dhe këto rezultate maksimale mbajti gjatë gjithë karrierës së saj si brenda vendit ashtu dhe jashtë tij, në konservatorin ‘’Giuseppe Verdi’’ të Torinos ku u diplomua me dhjetën e artë.

Më pas ushtroi një karrierë të suksesshme si instrumentiste jashtë Shqipërisë.
Ka disa kohë që ajo është kthyer së bashku me familjen e saj këtu. Gëzimi ynë më i madh si prind, që më bën dhe edhe tani kur flas të emocionohem, ka qenë ai çast kur vajza, pasi dha privimin e diplomës, na mori në telefon për të na treguar rezultatet e saj maksimale".

Z. Ibrahimi është ndarë nga jeta në një kohë kur ishte ende i nevojshëm për jetën artistike të vendit duke lënë pas një pasuri të madhe artistike. Mungesën e artistit e ndjenë të gjithë, kurse ju keni ndier humbjen e njeriut më të dashur.
Sa e vështirë ishte të mësonit të jetonit me faktin që Feimi nuk është më, dhe të ndërtonit një rutinë të re në jetën tuaj pa praninë e tij?
"Feimi është larguar nga kjo jetë para kohe, në moshën 61 vjeç. Ndarja e tij nga jeta për mua ka qenë nje dramë e vertetë. Vdiq në Torino ku edhe pse gjendej në kushte optimale spitalore, ai nuk mundi që t’i shpëtonte infarktit nga i cili vuante prej kohësh. Në at kohë mendoja, vazhdimisht, se shumë shpejt do të bashkohesha me të në botën tjetër.
Mirëpo, pavarësisht nga drama dhe dhimbja e madhe që unë përjetova, i vura vetes një perde të hekurt për të mos shfaqur dhimbjen time tek të tjerët, megjithëse ata e dinin se si ndihesha unë realisht në atë kohë. Vendosa që të mos qaj, të mos mbaj rroba të zeza. Unë iu përkushtova krejtësisht mbledhjes dhe ruajtjes së kujtimeve të tij, duke filluar që nga sistemimi i fotografive, që nga arkivi i tij, nga partiturat. Gjithçka e tij është e mbledhur dhe e kompjuterizuar.
U mora vetëm me Feimin dhe duke u marrë vetëm me atë më dukej se e kisha pranë. Kjo më ndihmoi shumë që të përballoja humbjen e tij. Nuk kisha menduar kurrë që ndonjëherë do të merresha unë me arkivin e tij. Po, pse duhej që unë të merresha me arkivin e tij? Me humbjen e tij jeta më vuri para një prove shumë të madhe. Ajo perdja e hekurt që i vura vetes më ndihmoi shumë. Duke mos shfaqur emocionet tek të tjerët, ato përjetime u ndrydhën thelle brenda shpirtit tim, dhe vazhdova të jetoj e të punoj. I thashë vetës që nuk dihet se sa do të jetosh por për aq kohë sa do të jetosh, bëhu e dobishme qoftë për Feimin, qoftë për vajzën që t’i lësh asaj kujtimet dhe arkivin e pasurive artistike të babait të saj. Nuk është asgjë pasuria materiale: shtëpia, makina, paratë (jam krejt indiferente ndaj tyre dhe nuk jam e pasur). Ajo që ka rëndësi për mua është fakti se kam një pasuri të jashtëzakonshme shpirtërore dhe artistike të trasheguar im shoq".

Çfarë ju mungon më shumë nga jeta me Feimin?
"Më mungon ai. Ai ishte burimi i gjithçkaje. Nëse unë sot jam në gjendje të flas kështu, të shpalos atë çfarë unë mendoj dhe ndiej është se të gjitha unë i kam fituar nga ai në 30 vjetët e jetës sonë bashkë".
Cilat kanë qënë këngët apo muzika juaj e preferuar dhe a vazhdoni t’i dëgjoni?
"Feimi ka kompozuar pak muzikë të lehtë, por ato këngë të krijuar nga ai kanë mbetur në themelet e muzikës së lehtë shqiptare. Në shijet tona ka qenë gjithmonë muzika klasike, dhe brenda kësaj fushe parapelqimet tona variojnë shumë. Duke qenë nën ndikimin e Feimit dhe tani edhe të vajzës,vazhdimisht kam dëgjuar dhe vazhdoj të dëgjoj muzikë klasike, të cilat perveçse janë gjithmonë të vlefshme që t’i dëgjosh mua më sjellin edhe kujtime të bukura të jetës me Feimin".
Cila është jeta juaj tani, cilat janë shqetësimet tuaja të përditshme?
"Perveç përkushtimit të vazhdueshëm ndaj veprës së Feimit, unë jam edhe gjyshe.
Duke u gjendur në pozicionin e gjyshes mund të them që është akoma më e vështirë dhe se të qenit, nënë sepse më duhet të përkujdesem edhe për nipin e vogël edhe për vajzën, e cila ka nevojë për shumë kohë në dispozicion për shkak të profesionit të instrumentistes, i cil,i siç thamë kërkon shumë disiplinë.
Nipi është i vogël, është 4 vjeç, e megjithatë dëshiroj që dhe ai të jetë në botën e muzikës. Nga ana tjetër mundohem që t’i mësoj atij gjuhën shqipe të pastër duke qenë se gjuhë të tijën ai ka italishten. E marrim shpesh në opera dhe aty ,çuditërisht, është i vetmi vend në të cilin gjen qetësi sepse realisht ai është fëmijë shumë i lëvizshëm.
Në vitin ‘99 botova librin ‘’Vikama e tingullit’’ kushtuar Feimit.

Aty është jeta jonë dhe vepra e tij, për të cilën, nuk kam marrë aspak përgjegjësi të flas në mënyrë profesionale. Unë kam përmendur vetem fakte të dokumentuara të veprimtarisë së tij. Por nëse koha më premton dua që të shkruaj një libër tjetër rreth vepres së tij dhe jehonës pas vdekjes. Të shohim...

Sa për shqetësimet e përditshme, unë kam vazhdimisht në mëndje dyshimin nëse do të bëhemi ne shqiptarët. Dhe këtë e them duke mos u nisur nga problemet e mia, por, nga ajo çka shikoj përditë: lokalet e mbushura plot me të rinj të papunë dhe mungesën e shpresës tek ta.

Nuk mund të rri pa shprehur shqetësimin e një gruaje, nëne dhe gjysheje lidhur me këtë pamje të trishtë, por nuk heq dot as dyshimin e as shpresën se: "A do të bëhemi një ditë ne shqiptarët’’?!

Intervistoi

Elona Doda

 

Soko Demaku: Intervistë me Jusuf Buxhovin

Soko Demaku

MËRGATA NË SUEDI NUK ËSHTË E MADHE NUMERIKISHT, POR ËSHTË SHUMË E MADHE NË PARAQITJE SI NJË KOMUNITET UNIK

Intërvistë me prof. Jusuf Buxhovin, i cili kishte ardhë nga Republika e Kosovës, i ftuar si mysafir në Sesionin e Parë Shkencor të Shoqatës se Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë ”Papa Klementi 11-të Albani” në Suedi, në të cilin Sesion Shkencor u bë edhe promovimi i librit të njohur të profesor Jusuf Buxhovit KOSOVA 1, 2 e 3”, e né do i shtrojmë disa pyetje, në të cilat, besojmë se z. Buxhovi do na përgjigjet, dhe është interesant opinioni të njihet më shumë mbi këtë vepër, e cila është ndër veprat më voluminoze, njëra ndër veprat e cila pasqyron Historinë e Kombit tonë, Historinë e Popullit Shqiptarë në ato rrjedhat në të cilat né deshirojmë ta kemi Historinë e Popullit tonë, për arsye se deri tash kemi pasë një histori, mirëpo e kemi pasë, siç thoshte një mësuesi im: ”histori laramane”.


Prof. Jusuf, së pari, si e ndieni veten këtu në Suedi?

Ndihëm mirë këtu, ku kam qenë para 20-të e sa vitesh dhe erdha që veprës s’ime t’i hapi shtigje të reja, si çdo autor ndjehëm mirë dhe, aq më tepër, Suedia është një vend që u ka ofruar strehim shqiptarëve, është një vend shumë demokratik, shumë human dhe këto dy arsye më bëjnë që të ndjehëm mirë.

Me siguri se Ju jeni një ish-diplomat, një njeri që ka përjetua edhe mërgimin, një njeri që ka përjetua edhe Evropën edhe në kohërat më të hershme, kur Evropa Perëndimore ka qenë si ëndërr. Me siguri që ju e ndjeni veten ashtu, si ju thatë, mirëpo, është interesant çka e shtyri profesorin Jusuf Buxhovi që të hulumtoi historinë e Kombit, historinë popullit shqiptarë; duhet të ketë një bazë nga e cila prof Jusufi është nisur që ta prezantojë këtë histori?

Po, janë shumë arsye! E para është, sepse unë si shkrimtar, vazhdimisht si profesion e kam pasë historinë. Historia te unë si shkrimtar, e ka pasë një funksion tjetër, dmth, ka pasë një funksion që fakti të jetësohet, që të marr përmasat e një fakti jetësor, i cili do të mbetet i kryer dhe i përhershëm. Dmth, këtë çasje më historinë për temat të cilat mbeten – me zënë një vend shumë të rëndësishem, që nga vepra ime e parë, të nivelit pak më serioz, siç janë ”Shënimet e Gjon Nikollë Kazazit”, ”Historia e të mallkuarve”, ”Teologjia, prap vdekja” deri të libri ”Bllastit” që i kushtohet krye-kreje Luftës se fundit (në Kosovë). Pra, në të gjitha këto vepra, historia i ka ndihmuar krijimtarisë s’ime. Në këtë rropatje me historinë kam parë, megjitatë, se historia nuk mjafton vetëm se të lexohet, veçmas historia jonë, e cila ishte e anatemuar, e ndaluar, histori e sakrifikuar, etj.etj., por ajo edhe duhet të shkruhet. Para së të shkruhet, ajo duhet të hulumtohet. Kështu ka lindur edhe interesimi im që historia të hulumtohet, interesim kah mesi i vitetve të ’70-ta (të shek.20-të), kur do shkruaja një Felton për Lidhjën Shqiptare të Prizrenit, atëherë ishte 100 vjetori dhe si korrespodent që isha në Gjermani, të hy në arkivat e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Gjermanisë dhe aty, për herë të parë, ndesha atë që preokuponte parimet e mia, dhe iu kanë dhënë një çasje magjike, që unë kisha çasje në dokumentet e Kuvendit të Berlinit, nënshkrimin e Abdylit (Frashërit) e qindra shqitparëve tjerë. Kjo për mua ishte domethënëse. Kjo ka qenë ajo që, jo më të merrem më historiografi nga pikëpmaja e një shkrimtari e një publicisti, po të një historiani. Kjo ishte ajo që së pari më shtyri që të merrem më të dhe vazhdova. Kam pasë fatin që kam qenë korrespodent i ”Rilindjes” n’atë kohë më akreditimin e institucioneve tjera të Kosovës, nga Akademia e Shkencave deri të Instituti i Historisë, por edhe Arkivi Historik dhe të institucioneve të tjera dhe punova për disa vite… Kështu, në njëfarë mënyre- gadi të ”dhunshme” si shkrimtar, kalova në histori. Kjo për mua ishte më e rëndësishme e që ka të bëjmë më pyetjen që shtruat ju, që Kosova shkonte kah shtetësia dhe kjo ndodhi në vitin 2008, pikërisht më 18 shkurt 2008. Kosova duhej të kishte historinë e vet, jo vetëm si shtet, por edhe të një etnie, e cila duhej të kishte një histori që nga Antikiteti. Dhe, aty ishte një detyrë që ia vura vetit që, sa më shpejt të rrepatëm me këtë temë. E kjo është ajo Historia e Kosovës, kjo që kemi sot në 3 vëllime. Është edhe një Histori e Shqipërisë se natyrshme – nuk është Histori e Kosovës në kuptimin gjeografik. Kjo është Histori shpirtërore e popullit shqiptar nga Antikiteti e tutje, e kjo hap tash rrafshe të tjera – pse kjo histori është e kontestueshme në njërën anë dhe më dilema shumë të mëdha për shumë kë!? Kjo do të thotë se këtu bëhen rishikime: rishikimi në planin kohor dhe rishikimi në planin hapsinor. Dmth, këtu unë shkoj te antikiteti dhe gjenezën ilire e barti te Pellazgët. Te gjeneza ku qytetërimi antik është si djepi, na jemi qytetërimi etnik e kjo nuk e dëmton, përkundrazi e fisnikëron historinë tonë lidhur me të dhe kujtoj se edhe këtu në Suedi dhe kudo që janë shqiptarët, do ta lexojnë këtë histori dhe do të mburren me krenari, sepse, nëse deri dje kanë thënë se jemi pasardhës të Ilirëve, tash hiqen disa dilema që kanë mësuar prej historisë dhe sot thonë se janë pasardhës të pellazgëve dhe këta mund të krenohen dhe me Homerin, me veprat e Antikitetit e që në to qëndron shpirti i ynë. Kjo është ajo. Janë edhe disa teza tjera, të cilat i ka imponua çasja e lirueme nga kthetrat e ideologjisë ku për 50 vjet janë defekte shumë të mëdha dhe shumë nga çasjet, qofshin edhe të një natyre kompetente shkencore, por kanë humbë në objektivitet dhe historia jonë këtë duhet ta bëjë domosdosshmërisht: ka filluar Jusuf Buxhovi, por ta bëjnë të gjitha të tjerët. Kjo që kam bërë unë është një nismë, është diçka personale, ku janë hapur vetëm pistat ku do të shkohet më tutje. Këto hapje të pistave, u pajtuan apo s’u pajtuan të tjerët më mua, kjo është çështje tjetër. Duhet të nënshtroehen, ta zëmë teza e Antikitetit, çështja e Bizantit, çështja e rishikimt të shqiptarëve në Perandorinë Osmane dhe deri të kjo koha e jonë. Këtë rishikim e imponpon ideologjia. Këtu është diçka e dhimbshme, sepse shumë shkrimtarë punojnë sot e gjithë ditën, që ju kanë nënshtruar atyre kornizave, të cialt ua kanë ndryshuar edhe konceptet, të cilat duhet t’i lëshojë më, po kjo nuk është ndonjë fatkeqësi gjithëaq, sepse është në kuptimin hulumtues, por fatkeqësia më e madhe është që shkencëtarët nuk kanë punuar. Megjithëate, më disa kritere profesionale që ideologjia na i ka imponua do të ishte fatkeqësi që të mbeteshin/ngelnin në kurthin e kësaj, sepse pjesa shumë e ndershme që të pranohet rezultati dhe realiteti dhe kjo nuk ka asgjë të keqe në këtë drejtim. 

Unë pres prej kolegëve që t’i nënshtrohen kësaj logjike dhe të punojmë të gjithë bashkërisht dhe të shikojmë qe historia jonë të jetë sa më realitet, e vertetë – në përputje me argumentet, me dokumentet, në përputhje me një trajtim gjithëpërfshirës, sepse këtu ka nevojë për studime. Shkruarja e historisë është në një gjë kur janë studimet tjera e mund të disiplinohen nga arkeologjia deri të antropologjia. Të gjitha ato kanë të bëjmë me një strehim dhe neve na presin punë shumë të mëdha…Duhet të bëjmë përpjekje shumë dhe gjithëpërfshirëse dhe gabon ai që thotë se historia mund të rishkruhet me një Dekret Politik. Historia mund të rishkruhet vetëm më konceptet që krijojnë rrethanat që historianët punojnë në mënyrë profesionale: nga vjelja e arkivave, nga studimet arkeologjike, nga studimet e filologjisë, të folklorit, të antropologjisë dhe deri të ato të shkencave tjera. Kjo është një punë komplekse që shtrohet para botës sonë, por në këtë nuk e kemi gadishmërinë që institucionalisht t’i çasemi kësaj. Akademitë e Shkencave, ato në Shqipëri e në Kosovë, jo vetëm që janë largë, por po ngecin, dhe kjo është brenga shumë më e madhe, bile, bile si u pa nga disa reagime, ato (akademitë) janë edhe kundër hapjes se kësaj çasje, sepse disa stereotipe ideologjike, ku janë murosë disa njerëz, disa autoritete dhe nëse kështu sillen, deshirojnë t’i bëjnë piramida, të cialt janë të pambrojtura dhe kjo është kujt t’i bëjnë një dëm, por kjo është shkencë dhe nuk kanë mundësi ta ndalin këtë proces!

Kjo do vazhdon dhe do shkon deri në atë distancën e fundit, ku do del realiteti çfarë né e kemi dhe çfarë do të duhej ta kemi. Ju e përmendet se ka reagime edhe nga ana e fqinjëve. Cili është ai pozicioni i juaj në këto reagime dhe brenda etnitetit tonë shqiptarë, por edhe nga fqinjët tanë atje në Ballkan?

Po! Reagimet e para kanë ardhë nga Akademia e Shkencave Serbe, sepse ata janë autorë të memorandumeve, autorë të gjenocideve etj.etj. që, fatkeqësisht sot e gjithë ditën po ballafaqohemi më to. Dhe, ky është një reagim, sepse ata për herë të parë po dalin më fytyrën e tyre të vërtetë të shkencave të tyre dhe ky reagim diskrediton aty edhe hapë mundësinë që bota dhe të gjitha ata që i kanë besuar deri dje, në një farë mënyre, se s’kanë pasë argumente të tjera, e tash kemi Çështjen Shqiptare, që është në kundërshtim të plotë me ato reagime! Kjo është e para! E dyta, që është, po ashtu një problematikë, është kjo: se Institucionet shkencore të Kosovës dhe ato të Shqipërisë nuk kanë reaguar, kjo do të thotë se ato pranojnë një pjesë të fajit, sepse mosreagimi do të thotë- pajtim më të. Këtu nuk është çëshjta që kam shtruar unë, për mbrojtje të një autori, por për çështje konceptuale, se do ta pranojmë né dhe më tutje tezën hegjemoniste serbo-madhe më të cilën:

SHqiptarët janë popull endacakë, se janë:

Popull pa histori, popull më bisht etj.etj.

Apo do ta pranojnë një çasje reale historike që:

Ne jemi popull antik,

Popull që ka ndërtua Bizantin,

Popull që ka luajtur rol të rëndësishëm në Pradnorinë Osmane,

Popull që tragjikisht ishte ndarë,

Që ka pësuar 100 vite në saje të kësaj politike,

Në saje ku shkenca serbomadhe i ka dhënë ata binarët antihistorik e antishqiptar këtu shkenca jonë duhet të reagojë. Nuk ka reaguar, pra është një brengosje. Kanë filluar disa reagime nga disa mediokër dhe kvazi-historian, të cilë për fat të keq tonin, plotësisht e mbrojnë. Tezen hegjemoniste sllave.

Kjo është ajo brenga ime më e madhe! Sa mund të pajtohem se mund të kritikohem nga aspekti shkencor ose pa vend, më siguri mund të ketë vend, sepse ndonjë autor nuk mund t’i absorbojë të gjitha gjërat, nuk mund të japi përgjigje në të gjitha lëmitë dhe kjo është shumë e natyrshme dhe, do kisha deshiruar që përnjëmend t’i kisha, s’do u nënshtrohem mënjëherë atyre kritikave dhe do t’isha shumë mirënjohës.

Por këtu kanë ardhë kritikat pikërsiht nga këndvështrimi i pikëpamjeve hegjemonsite serbo-mëdha, do të thotë unë quhem nacionalist, urrejtës i serbëve, etj.etj. dhe të njejtën gjë e përdorin edhe disa mediokër të kruzhoçeve shqiptare, për fat të keq të lidhur dhe më Qeverinë e Kosovës.

Ndoshta këtu është ajo arsyeja se vet Ministria e Arsimit ka hyrë në disa aranzhmane anti-shkencore dhe anti-kosovare, siç është ajo, veçmas vendikinimi i rolit të Perandorisë Osmane, që iu dhanë premtime ministrit turk para disa kohe, ku unë kam reaguar më ashpërsi të madhe, por janë edhe disa pika tjera që kanë të bëjmë më Planin e Marti Ahtisarit, ku është pranuar Trashëgimia fetare, kulturore, që nuk është e vërtetë që është e tyre (e kishave, manastireve, serbëve), pasuri e krishtene, që shqiptarët i kanë tapiat, etj.etj. do të thotë këtu është një pozicionim politik, sepse, nëse né e pranojmë, do të thotë ta shkruajmë historinë objektive, do të thotë të lirohemi prej kurthit të koncepteve hegjemoniste, automatikisht ndryshojnë edhe disa çasja ndaj politikës dhe kjo politikë si duket nuk është e interesuar që t’i ndryshojë ato.

Unë do të vazhdoj të punoj dhe është interesant se libri për 3-4 muaj ka pësuar katër ribotime. Deri tash ka rreth 15 mijë ekzemplarë dhe pritet që deri në shtator (2013) të ketë 6-7 ribotime dhe mbi 30 mijë ekzemplarë.

Kjo është përgjigjeja ime më e madhe se populli e ka parë se ku është e vërteta dhe se populli e do realitetin, do të ketë historinë nga Antikiteti, sepse deri dje janë mësuar që historinë t’ua shkruajnë të tjerët dhe sot e dinë se një autor shqiptar na tregon se:

Jemi popull antik,

Jemi popull që kemi ndihmua qytetrimin përendimor,

Jemi popull që nuk kemi rrënuar, si thonë në historiografin serbomadhe.

Këto janë ato që çdo njeri i rendomtë në Kosovë i ka në librin që Kosova konsiderohet pjesë e identitetit të vet dhe ky është problemi që Qeverinë e vë para një situate shumë absurde: deri dje kemi luftuar për Shtetin e Kosovës, për një liri, për mendimin e lirë, që nënkupton edhe shkencëne lirë, sot po luftohet kundër kësaj të vërtete, e kjo është brengëgosëse!

Sa shoh unë, ju më Librin e juaj jeni paraqitë edhe në Kosovë, edhe në Shqipëri, por nuk kam dëgjaur, nuk kam hasur në ndonjë shkrim që është bërë prezantim i lbirit tuaj, librit për Kosovën dhe në tjera vende, mirëpo, jehonë të madhe ka pasë në Diasporë, dhe këtë e pamë edhe në qytetin Ängelholm të Suedisë. Çfarë janë opinonet e juaja për Diasporën në Librin e juaj, për vendlindjen u muarr vesht!?

Desha të ju plotësoj se në Shqipëri do të shkojnë disa ekzemplarë, atje janë më vonesë, por ata janë më disa probleme tjera dhe janë disa historianë që për ta lexuar librin ju duhen 3-4 muaj, por libri ka filluar që më parë në Shqipëri, dhe kjo është ajo që shkon.

Sa i përket Diasporës, në Diasporë është një interesim shumë i madh. Kemi fillua më Zvicrën, kemi pasë 3-4 promovime atje, në Gjermani kemi pasë disa promovime, po sot këtu (në qytetin Ängelholm). Dmth, është bërë një rrugëtim nga Jugu deri tek Veriu, është fillua më një Diasporë që është mjaft e koncentrueme edhe në Zvicër dhe shumë e fuqishme dhe shumë e madhe dhe numerikisht edhe në Gjermani, po ashtu e rëndësishme, por e pa organizuar sa duhet… deri tek ’Diaspora – në Suedi, ku nuk është e madhe numerikisht, por është shumë madhe për nga paraqitja si një komunitet në Suedi, dhe kjo është punë e mirë dhe fort e mirë që unë kam pasë mundësinë të komunikojë më këtë komunitet që është në një shtet shumë demokratik, që është shtet shumë human, që ka bërë shumë për këtë komunitet dhe janë shumë të interesuar që shqiptarët këtu ta kenë historinë e vet nga autorët e tyre e jo ta kenë atë që ua kanë mësuar që 50 vjet e sa!

Kjo për mua është shumë domethënëse dhe uroj që ky komunitet të integrohet, ta ruaj identitetin e vet dhe në të njejtën kohë të bëhen qytetarë të ndershëm e të përgjegjëshëm të Suedisë, te jenë ata të cilët do të janë ambasadorët tanë këtu në të gjitha fushat dhe kjo të jetë e dobishme për Kosovën!

Profesor Jusuf, ju faleminderit për intervistën. Besoj se do kemi rast të shihemi!

Ju faleminderit edhe juve!

 

Nga Elona Doda:Kësaj here kemi përzgjedhur një zonjë studiuese, pedagoge dhe profesioniste e shkencave sociale, një vlerë për shoqërinë ku ajo jeton dhe punon, znj. Merita Vaso Xhumari.

Nëpërmjet ciklit të intervistave nën titullin “Profil gruaje” dëshirojmë të kontribuojmë më shumë në njohjen e gruas shqiptare.

Përmes pyetjeve të ndryshme qëllimi është të kuptojmë më shumë mbi botën shpirtërore të gruas sonë, mbi pasionet dhe dëshirat, sakrificat në emër të profesionit, rëndësinë e aspekteve të jetës brenda dhe jashtë familjes.



Kësaj here kemi përzgjedhur një zonjë studiuese, pedagoge dhe profesioniste e shkencave sociale, një vlerë për shoqërinë ku ajo jeton dhe punon, znj.
Merita Vaso Xhumari.


Nga Elona Doda, juriste, koordinatore e Fondacionit “Harriet Martineau”.

1. Ju keni zgjedhur të jeni pedagoge duke hequr dorë nga pozicioni që keni patur në Institutin e Sigurimeve Shoqërore. Çfarë ju shtyu drejt një vendimi të tillë?

"Edhe gjatë kohës që kam punuar në Institut unë vazhdimisht kam mbajtur këtë pozicion në fakultet. Në Institut kam qënë shefe për studimet dhe kërkimet sociale për gati 10 vjet. Në vitin 2006 hoqa dorë përfundimisht nga puna në Institut por jo për të lënë kërkimet në fushën e politikës sociale. Idea ime ishte që të fitoja më shumë kohë të merresha me kërkime shkencore në këtë fushë. Pozicioni i profesores ne fakultet te jep lirine akademike edhe në përdorimin e kohës për vete dhe për t’iu kushtuar studimeve sociale. Gjithashtu, do të shmangej burokracia shtetërore, ajo ngarkesa e madhe në punën me shkresa që të jep puna në administratën shtetërore ku duhet që të rrish 8 orë në punë. Kjo ka qënë shtysa ime kryesore drejt një vendimi të tillë".

2. Cilat janë avantazhet e punës në fakultet dhe a kërkon puna si pedagoge altruizëm ?

"Fleksibiliteti i kohes dhe liria akademike. Kjo është ajo që mua më tërheq dhe që besoj që është shumë e rëndësishme për një individ mbi një moshë të caktuar dhe që ka fituar aftësitë e duhura profesionale nga përvoja e punës. Për më tepër që do t’i manifestojë ato në auditore para studentëve, por edhe t’i aplikojë ato në studime.
Përgjatë gjithë kësaj kohe kam qënë shumë e përfshirë në studime të politikës sociale në kuadrin e projekteve të Komisionit Evropian, të Bankës Botërore, Këshillit të Europës, ILO mbi aspekte të ndryshme, që nga vleresimi i nevojave te grupeve sociale, deri tek vleresimi i kapaciteteve institucionale të sistemit të politikës sociale në Shqipëri për t’ju pergjigjur këtyre nevojave.
Puna si pedagoge, si çdo punë tjetër kërkon krahas profesionalizmit, edhe altruizëm, sepse puna në universitet është mbi të gjitha punë dhe kontakt me njerëzit. Për më tepër që të rinjtë kërkojnë një lloj mbështetje të shumë anshme dhe kërkohet që t’i kuptosh ata në të gjitha dimensionet e jetës së përditshme dhe në problemet që kanë. Nuk mjafton që thjesht të vlerësosh përformancën në fund dhe atë ç’ka mund të reflektojnë ata nga literatura akademike, por t’i ndihmosh të arrijnë maksimumin në çdo rrethanë."

3. Ju jeni ndër ekspertet më të mira të politikës sociale në vend, por për të arritur deri këtu iu është dashur që të sakrifikoni. Cilat janë sakrificat më të mëdha që keni bërë për të qënë këtu ku jeni?

"Unë kam dy fëmijë. Sakrificë të madhe quaj faktin që kam pasur shumë pak kohë të qëndroj në shtëpi me fëmijët. Megjithatë besoj që fëmijët e ndjekin modelin e prindit pa ju bërë shumë moral. Kur fëmijët kanë parë që prindi punon fort edhe ata e kanë adaptuar modelin, duke punuar për të arritur rezultatet që duan".

4. Duke e parë situatën tuaj sot nga një këndvështrim tjetër, a do t’i bënit përsëri këto sakrifica?

"Po, do t’i ribëja. Kam hequr dorë nga shumë gjëra. Për mungesë të kohës që kam patur në dispozicion kam sakrifikuar duke hequr dorë nga gjëra të aspektit të kujdesit për veten time ndryshe nga gratë e tjera të cilat e kanë përdorur kohën për të shkuar në qëndra estetike ose palestër, per argetime e te qenit prezente ne
mjedise sociale. Por, të gjitha këto sakrifica do t’i ribëja sepse kam bërë gjithmone atë që kam dashur dhe që me ka sjellë kënaqësi".

5. Dihet që shoqëria shqiptare ka shumë probleme me papunësinë e të rinjve dhe me meritokracinë. Si janë reflektuar këto probleme tek studentët dhe në motivimin të tyre ndaj studimeve?

"Papunësia e të rinjve është vlerësuar në masën 40% nga anketa e fundit e forcave të punës e INSTAT, viti 2012. Unë mendoj që sistemi i vendosur i arsimit të lartë në Shqipëri pra sistemi i Bolonjës 3+2 ose 3+1 ka qënë një mënyrë për të shmangur deri në një farë mase papunësinë tek të rinjtë. Ata pasi përfundojnë ciklin bachelor, nxiten për të marrë një program studimi master shkencor ose profesional. Studentët nuk figurojnë të papunë por me status studenti dhe kjo iu jep atyre pak optimizëm duke i bërë të besojnë që me nje nivel të caktuar kualifikimi mund të kenë më shumë shanse për të gjetur vetën e tyre në tregun e punës.
Për sa i përket motivimit të tyre, unë kam konstatuar se gjatë viteve motivimi është rritur.
Kjo për faktin që universitetet private kanë dhënë mundësinë që një pjesë e mirë e studentëve që nuk arrijnë dot rezultatet mbi normat mesatare që kërkon Universiteti i Tiranës, të diplomohen madje me rezultate të caktuara. Studentët e Universitetit te Tiranës çdo vit e më shumë po kuptojnë që ky kontigjent të diplomuarish nga universitetet private përbën një konkurrencë të fortë për ta në tregun e punës. Ne këtë sens motivimi i tyre ndaj studimeve është rritur për shkak të konkurrencës që kanë treg dhe të kerkesave të rritje të vetë tregut për fuqi punëtore të kualifikuar".

6. Ç’farë moshe kanë fëmijët tuaj?

"Fëmijët janë të rritur. Janë të dy në ciklin e studimeve pasuniversitare, doktoraturë dhe master".

7. A keni ndërhyrë duke i këshilluar ata në përzgjedhien e profesionit? A e mendoni të arsyeshme ndërhyrjen e prindërve ose këshilluesve të karrierës në përzgjedhjen e profesionit ose deges së studimit duke pare gjithashtu dhe dinamikat e tregut të punës?

"Jo, nuk kam ndërhyrë në zgjedhjet e tyre. Djali ka studiuar matematikë pasi këtu ka patur më tepër prirje, ndërsa vajza duke qënë se është natyrë më sociale ka studiuar për shkenca sociale. Të dy janë në studime pasuniversitare në ShBA.
Unë mendoj që prindi mund ta orientojë fëmijën dhe ta drejtojë atë në përzgjedhien e profesionit duke qënë që ai kupton shumë mirë se ç’farë prirjesh ka fëmija dhe ç’farë aftësish ka treguar gjatë gjithë procesit të rritjes. Në këtë sens besoj që prindi mund ta ndihmojë fëmijën që të kuptojë pikat e tij të forta, por kjo duhet që të shihet gjatë gjithë procesit të rritjes dhe jo në momentin e fundit që do të aplikojë për në universitet apo në zgjedhjen e shkollës se mesme. Në këtë drejtim prindi duhet që të investojë e ta angazhojë fëmijën në aktivitete të ndryshme që ta ndihmojë fëmijën të kuptojë prirjet e tij. Ndërsa referuar dinamikave të tregut të punës sigurisht, që është e rëndësishme që fëmijën t’a orientosh drejt profesioneve që janë të kërkuara në tregun e punës, megjithatë unë besoj që është shumë e rendësishme ta orientosh në zhvillimin e prirjeve të tij individuale që do ta bënin ta donte punën që bën".

8. A është i harmonizuar mjaftueshëm legjislacioni shqipëtar i mbrojtjes shoqërore me çështjet gjinore?

"Në këtë pikë ka gjithmonë vënd për përmirësime, asnjëherë nuk mund të themi që kjo çështje është një çështje që ka marrë fund sepse vetë jeta ndryshon dhe nevojat e gruas në periudha të ndryshme, ndryshojnë. Une mendoj që në legjislaconin e punës për sa i përket pjesës për nxitjen e punësimit gruaja në shumë aspekte vendoset në pozita preferenciale punëkërkuese në raport me një burrë punëkërkues.
Kjo do të thotë që gruaja shikohet me më shumë përparësi se burri. Në legjislacionin e sigurimeve shoqërore vajzat nxitën që të vazhdojnë studimet e larta dhe kjo periudhë iu njihet atyre, ndryshe nga djemtë, edhe si një periudhë e vlefshme për t’u llogaritur si periudhe sigurimi për pension pleqerie. Mosha e daljes në pension është relativisht më e ulët për gratë se sa për burrat pra edhe ky është element favorizues për femrat.
Por, pavarësisht këtyre specifikimeve ne kuadrin ligjor, unë mendoj që ka vend për zbatimin e shumë politikave të tjera për mbështetjen e familjes dhe jo thjesht të gruas si të tillë. Do te theksoja vecanerisht politikat për mbështetjën e fëmijëve, për t’i dhënë mundësi gruas që te ketë më shumë mbeshtetje sociale që ajo të ketë mundësi që të çlirohet nga një pjesë e detyrimeve që i ka për shkak të punëve të papaguara në familje.
Sistemi i sherbimeve duhet te rritet ne shume drejtime, qe realisht ta emancipoje gruan shqiptare".

9. Duke u nisur nga eksperienca juaj në pozicione drejtuese si dhe nga puna në fakultet si e vlerësoni gruan shqiptare.

A është ajo ambicioze sa duhet?

"Une do e nis nga vlerësimet që kam për studentët dhe studentët më të mirë gjithmonë i kam patur vajza. Ky nuk është vlerësim i kohëve të fundit, por që nga koha kur unë kam filluar punën në fakultetin e Shkencave Politike ne Universitetin e Tiranës ne ’86-ën. Si atehere, edhe tani ne Fakultetin e Shkencave Sociale, shumica derrmuese kanë qenë vajza. Gjithmonë e më shumë besoj në mundësitë e në kapacitetet e vajzave shqiptare për të përballuar sfidat e jetës dhe kërkesat e tregut të punës si dhe kerkesat që duhen për të avancuar në karrierë.
Megjithatë ato pak i gjen të përfshira në poste drejtuese si në politikë edhe në institucionet publike.
Nderkohe besoj se përgjegjësitë familare në rolin e nënës, në rolin e gruas i bëjnë ato shpesh që të tërhiqen nga postet drejtuese të cilët përveç aftesive profesionale kërkojnë edhe punë të caktuara manaxheriale që femrave me angazhime familjare u marrin shumë kohë.
Une gjithmonë kam besuar dhe gjithmonë e më tepër besoj se po t’i jepet puna një gruaje, ajo mund t’a bëjë atë shumë herë më mirë se një burrë".

Znj. Merita ju falënderojmë për kohën që na kushtuat dhe mendimet tuaja jashtëzakonisht të vlefshme për gjithë shoqërinë!

 


Faqe 3 nga 17

Newsflash

 

Në fshatin Bogë të Rugovës u organizua konferenca internacionale për studentë nga pesë shtete të botës

Shkruan : Anjali Daryanani, Sh.B.A.

Në bashkëpunim me Universitetin e Prishtinës, organizata jo-qeveritare internacionale me qendër në Washington D.C., “Një Botë e Rinisë” (One World Youth Project) nisi konferencën për udhëheqje studentore për 12 studentë udhëheqës nga Shtetet e Bashkuara të Amerikes, Guajana, Pakistani, Turqija dhe Kosova, që u mbajt në fshatin Bogë në luginën e bukur të Rugovës.

“Nje Botë e Rinisë” (OWYP) është një organizatë jo-fitimprurëse edukativo-internacionale që lidhet me universitetet dhe i angazhon studentët si udhëheqës botëror në komunitetet e tyre lokale.Universiteti i Prishtinës ka qenë një partner i OWYP që nga viti 2009, duke punuar së bashku me organizatën për të sjellë mundësi globale arsimore të shkollave të mesme të Kosovës dhe komunitetit më të gjerë kosovar.

Studentët e Universitetit të Prishtinës Arlinda Vula dhe Nora Lluka janë duke e përfaqësuar UP në Konferencën Verore të Trajnimit, së bashku me moshatarët e tyre të projektit nga katër vendet e tjera në mbarë botën. Konferenca Verore e Trajnimit është një nga shumë trajnimet e programit te OWYP, i cili përgatit studentët universitarë që të bëhet mentor për studentët e moshës 10-14 vjeç, dhe për të lehtësuar një program njëvjeçar globale të duhur në shkollat e mesme lokale. Studentët e universitetit lidhin këto klasa të shkollave të mesme me klasat e tjera jashtë vendit për shkëmbim kulturor, duke i pajisur me mjete si, komunikimi ndërkulturor, të nevojshme për të lulëzuar në botën e shekullit të 21-të.

Studentet e UP, Arlinda Vula dhe Nora Lluka janë zgjedhur për të punuar gjatë 3 semestrave për të shërbyer si drejtues të projektit të ekipit të tyre studentor në UP.Qëllimi i konferencës është që të pajisë menaxherët me aftësitë e nevojshme për të drejtuar programin OWYP në kampuset e tyre gjatë gjithë vitit të ardhshëm akademik. Nëpërmjet aktiviteteve mësimore eksperimentuese në konferencë, menaxheret (studentët) janë duke i zhvilluar aftësitë në menaxhimin e projektit, organizimit, ndërtimin e grupit, zgjidhjen e konflikteve, moderimit, profesionalizmit, vendimmarrje dhe udhëheqje.

Ajo çfarë është më e rëndësishmja,studentët janë duke formuar lidhje të qëndrushme përtej lidhjeve kulturore përmes lehtësimit të dialogut,ndjeshmërisë dhe mirëkuptimit ndër-kulturor.Këto lidhje do të i ndihmojë studentët që të menaxhojnë programin një vjeçar duke bashkëpunuar me homologët e tyre nëpër botë,duke mësuar aftësitë e transferimit në menaxhimin e projektit si dhe kordinimit të saj.

"Komunikimi ndërkufitar,përgjegjësia e projekt menaxhmentit, llogaridhënja, bashkëpunimi dhe organizimi-të gjitha në një nivel global. Këto aftësi janë duke i fuqizuar studentët tanë me mundësinë që të jenë lider të shekullit 21 që është gjithnjë e më shumë i globalizuar," thotë drejtoresha ekzekutive e OWYP, Jess Rimington. "Kosova ka qenë një vend jashtëzakonshëm poashtu shumë i rëndësishëm për të organizuar këtë konferencë, ashtu që dhe vetë historia i ka lidhur miqtë, që të angazhohen për të ndërtuar komunitetin global, dhe të punojnë drejtë një bote më të drejtë".

"Ne ndihemi të ngazëllyera se kjo konferenca e trajnimit veror po mbahet në Kosovë. Ka qenë një mundësi shumë e mirë që të gjithë menaxherët e këtij projekti,të mësojne më shumë për shtetin tonë të vogël Kosovën, poashtu ata kanë treguar interes për të mësuar më shumë për historin e saj,veqanërisht për luftën e vitit 1999, ku unë dhe Arlinda u munduam më së miri të ju shpjegojmë," thotë studentja e UP, Nora Lluka."Ne shpresojmë që ky udhëtim të qëndroj gjatë në kujtimet tona si dhe ne të mbajmë gjithnjë kontakt mes vete".

Universitetet e përfaqësuara në konferencë janë Universiteti i Guajana (Georgetown, Guajana), Universiteti i Bostonit (Boston, SHBA), Georgetown University (Washington, DC, SHBA), Universiteti Kombëtar i Shkencave dhe Teknologjisë (Islamabad, Pakistan), Universiteti i Prishtinës (Prishtinë, Kosovë) dhe Universitetin Bilgi të Stambollit (Istanbul, Turqi). Nëpërmjet partneritetit me OWYP, Universiteti i Prishtinës do të vazhdojë të demonstrojë lidershipin e saj ashtu siq ajo ofron mundësi të shekullit 21 në edukimin e shkollave fillore të Kosovës gjatë rrjedhës së vitin e ardhshëm akademik.

Vizioni i “Një Botë e Rinisë” (One World Youth Project),është thjeshtë një botë e ndërtuar përmes veprimeve të gjeneratave të zgjuara,të ndjeshëm dhe të fuqizuar te qytetërimit global.OWYP ka partneritet me univeritetet dhe studentët e universiteteve për të ndërtuar respekt të ndërsjellë dhe mirëkuptimin në mes të rinjëve përmes një strukture unike që i trajnonë studentët për ta lehtësuar kompetencën globale në shkollat e mesme lokale.

Arlinda Vula, Universiteti i Prishtinës - Arlinda Vula, one of OWYP’s two Project Manager Fellows from the University of Prishtina, Kosovo, smiles on as she listens to one of the OWYP workshops at the Summer Training Conference.

Onika Stellinburg, Universiteti i Gajanës - Onika Stellingburg (University of Guyana Project Manager Fellow) gives constructive feedback to a Project Manager Fellow team after they co-facilitate a workshop among the group.

Drejtuesit e konferencës nga Kosova, SHBA, Pakistani, Turqia dhe Gajana - Project Manager Fellows from Boston, Washington D.C., Islamabad (Pakistan), Istanbul (Turkey), Prishtina (Kosovo) and Georgetown (Guyana) enjoy a quick lunch outside and share funny stories, engage in deep discussions about the work they are doing, and work together to build a stronger global PMF community.

Ayesha Mushtaq, nga Pakistani dhe Arlinda Vula në Kosovë - Ayesha Mushtaq (Project Manager Fellow from National University of Sciences and Technology, Islamabad, Pakistan) shares stories about her culture and the aspirations she has in life with Arlinda Vula (Project Manager Fellow from the University of Prishtina, Prishtina, Kosovo).

Përfaqësuesit e konferencës- All 12 Project Manager Fellows from Washington DC (USA), Boston (USA), Georgetown (Guyana), Prishtina (Kosovo), Istanbul (Turkey) and Islamabad (Pakistan) pose for a picture with a backdrop of the beautiful mountains of Boge Village, Kosovo. Fellows have been developing long-lasting friendships and will continue to work together as colleagues throughout the upcoming year.