Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Intervjuer-Intervista
Intervista

Arsim Halili: Intervistë me Mësuesit Zeqir dhe Zejnie Asllani –Mësimdhënës në Gjermani

 

 

Nga Arsim Halili

Intervistë me   Mësuesit Zeqir  dhe Zejnie Asllani –Mësimdhënës në Gjermani

“GJUHA RUHET ATY KU SHKRUHET”

-thonë mësusesit e Gjuhës shqipe nga Wendlingen i Gjermnaisë


Zejnije & Zeqir Asllani ,mësuesit e shkollës shqipe !

Takimi ynë i parë me  mësuesit,pedagogët,intelektualët e shkollës shqipe çiftin bashkëshortor  Zejnije & Zeqir  Asllani  ishte në një mbrëmje  letrare e cila u organizua në Shtutgart të Gjermanisë,në takimin krijuesve  letrar të trojeve tona etnike Shqiptare! (Reshat Sahitaj, Ganii Xhafolli, Bahri Myftari, Kalosh Çeliku, Haxhi Shabai, Arsim Halili) Në  këtë takim pata  nderin të takohem me  këta  dy mësues të cilët gjatë bisedave që patëm në këtë  mbrëmje më lanë përshtypje mbresë dhënëse ,për punën e tyre  që kryejnë në formë  vullnetare në shkollat shqipe,me nxënësit e mërgimtarëve tanë!  Por sa hyrën  në lokalin ku do të mbahej takimi vërejta  përshëndetjet e tyre me të pranishmit në mënyrë vëllazërore  me të gjithë .Kuptova  pas bisedave që kisha edhe me miqtë e mi si : Asllan Dibranin ,Xhafer  Lecin  dhe ish  ambasadorin e Rep. Së Kosovës  në Berlin  Dr.Vilson Mirdita , më  njoftuan në hollësi  për rolin e tyre si mësues të zellshëm në shkollat shqipe në Shtutgart me rrethinë. Unë ndihesha krenar  për  punën dhe rezultatet pozitive të këtyre dy pishtarëve të diturisë , që kanë marrë  mbi supet e tyre  si  obligim moral ,që fëmijët e mërgimtarëve tanë të mësojnë :gjuhën ,kulturën ,historinë për traditat tona Kombëtare  si dhe për prejardhjen e prindërve të tyre! Në fund  u përshëndetëm miqësisht ,por unë ndihesha i obliguar  që takimi ynë mos të mbetet vetëm me kaq,sepse unë dëshiroja që të lidhim  ura bashkëpunimi  në të ardhmen  dhe kështu që kërkova  të bëjmë një intervistë  së bashku !

Shikoja  me vëmendje dhe pritja përgjigjen  nga  mësuesit Zejnije & Zeqir Asllani,të cilët njëzëri  mu përgjigjen :ne jemi të gatshëm çdo herë për bashkëpunim me të gjithë ata që kontribuojnë  për arsimimin e brezave tanë që po rritën në mërgim,sepse ´´Gjuha  ruhet aty ku shkruhet´´

Na tregoni  në pika të shkurta për biografin tuaj?

Zejnije (Behluli) Asllani, u linda më 11.06.1968. në fshatin Ramnabuqë, komuna e Bujanovcit. Shkollën fillore e mbarova në vendlindje, kurse të mesmen në Prishtinë. Në vitin 1987/88 u regjistrova në Fakultetin Filologjik, dega Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Prishtinë. Diplomova me  02.07 92, te profesori i nderuar Dr. Latif  Mulaku. Pas diplomimit u punësova si arsimtare e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, në Fushë Kosovë. Aty  punova deri ne ditën kur morëm rrugën e mërgimit.

Zeqir.Asllani: u linda me 05.10.1965. në fshatin Sharban, komuna e Prishtinës (malësi e gollakut)

Shkollën fillore mbarova në fshat,kurse të mesme vazhdova në Gjimnazin "Sami Frashëri" (dikur´´ Ivo Llolla Ribar´´) në Prishtinë. Në vitin 1986/87, u regjistrova në Univerzitetin e Prishtinës, në Fakultetin Filologjikë, dega Gjuhë dhe Letërsi Shqipe. Me 01.07.1992 kam diplomuar te Profesori i nderuar Dr.Fadil Raka.

Pas  diplomimit u ftova nga drejtori i shkollës fillore´´Nexhmi Mustafa´´zot.Rexhep Rexha,që të angazhohem si arsimtar në shkollën e fshatit.

Na përshkruani pak jetën tuaj si fëmijë në fshatin e lindjes?

Zejnije Asllani: Po edhe sot e kësaj dite i ruaj kujtimet e freskëta për jetën time në fshat. Ne si fëmijë kishim botën tonë fëmijërore, për një të ardhme sa më të mirë. Ne si fëmijë që ishim jetonim ne një fshatë kodrinor- malor e i cili  së bashku me disa  troje tjera u aneksua nga Serbia.

Zeqir Asllani, fsh. Sharban, është një fshat  i cili shtrihet  në afërsi  të vargmaleve  të gollakut,ka një pamje të bukur natyrore ,i përshtatshëm  edhe për kullosat  e blegtorisë. Nga malet e fshatit ka burimin edhe lumi i cili i shton bukurinë fshatit në peizazhin i cili tërheq edhe vizitorët për të kaluar  kohën në natyrë dhe ajër të pastër.

Në fshat  kishim shkollën fillore dhe shtëpinë e shëndetit e     cila i plotësonte kushtet për  nevojat e fshatarëve,autobusi qarkullonte për çdo ditë nga fshati në qytet,ku nxënësit dhe punëtorët  kishin rastin të shërbeheshin sipas nevojave t ë tyre pa vonesa në punë dhe në shkollë.

Pas mbarimit të shkollës së mesme, ju vazhduat studimet?

Zejnije Asllani: Pas përfundimit të shkollës së mesme, u regjistrova ne Universitetin e Prishtinës, pra në  Fakultetin Filologjik, dega Gjuhë dhe Letërsi Shqipe të cilin mbarova me sukses dhe në afatin e rregullt. Po, pas mbarimit të studimeve unë si çdo femër tjetër mezi  prisja që diku t’ia filloj punës.

Pas diplomimit, u ftova në një bisedë nga drejtori i shkollës në Fushë Kosovë, që të punoj si arsimtare e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Kërkesën e pranova me kënaqësi,u ndjeva shumë e lumtur dhe e nderuar, që m´u dha rasti të japë edhe unë kontributin tim si arsimtare e kësaj shkolle.

Zeqir Asllani:Në vitin 1986/87,u regjistrova në Fakultetin Filologjikë,dega Gjuhë dhe Letërsi Shqipe. Ishte një konkurrencë e madhe për të fituar një index. Ky ishte vetëm një  para kusht për  të  vazhduar më tutje. Jeta studentore, ka vështirësitë  e veta,por është  jeta më e lumtur për një individ i cili kalon një periudhë të tillë. Gjatë kohës studentore ishim shumë të organizuar,por kohën të cilën kishim në dispozicion duhej t´a shfrytëzonim sa më mirë.  Kështu arritëm të përfundojmë studimet  në afat . Më 01.07.1992. Kam  diplomuar te Profesori i nderuar Dr.Fadil Raka.

Na përshkruani momentin kur ju morët  ditarin për herë të parë në dorë dhe shkuat para nxënësve?

Zejnije Asllani: U ndjeva pak sa e emocionuar, por edhe krenare që  m´u dha rasti që te jap sado pak kontributin tim në edukimin e brezave të rinj edhe pse diferenca ishte shumë e vogël në mes meje dhe nxënësve, për nga mosha.

Zeqir Asllani:Ndihesha mjaft  krenar,arsyeja ishte shumë e thjesht të kontribuosh për popullin tuaj të përvuajtur nëpër shekuj në momentin kur çdo gjë ishte ngulfatur nga represioni  i atëhershëm serb, është një nderë i veçantë  për një të ri i posa diplomuar.

Çka ju shtyri të largoheni nga vendlindja në vitet ,1994/95 ?

Zejnije Asllani: Duke  pasur parasysh se jeta vështirësohej dita -ditës , shtoheshin presionet e vazhdueshme nga sistemi i cili ishte instalua në Kosovë, ne pa dëshirën tonë u detyruam të marrim rrugën e kurbetit, pikërisht në kohen kur të gjithë  bëheshin gati për të filluar viti i ri shkollor, ne bënim gati valixhet për tu nisur për në kurbet.

Zeqir Asllani:Si të gjithë shqiptarët tjerë që ishin të larguar nga puna , dhuna e vazhdueshme e cila nuk kishte të ndalur edhe ne ishim në mesin e tyre ,që nuk frymonim lirshëm ,por nuk u kursyem as nga presioni i vazhdueshëm i cili kishte një qëllim të caktuar largimin e shqiptarëve nga trojet e tyre stërgjyshore dhe realizimin e planeve famëkeqe serbo-sllave.

Si u ndiet ju kur ja kthyet shpinën vendlindjes, familjes, dhe nxënësve?

Zejnije Asllani: Ishte shumë vështirë, por koha dhe rrethanat ishin ato që na detyruan të largohemi nga vendlindja, edhe pse këtë ditë nuk e kisha paramenduar asnjë herë. Ishte një ndarje shumë e vështirë, përplot lot e mall, u përshëndeta me të gjithë me radhë, e në fund me vëllain e vogël, duke mos e ditur se ato përqafime e ato shtrëngime duarsh ishin të fundit, sepse unë kurrë në jetën time ma nuk i pashë. Unë mora rrugën e mërgimit bashkë me bashkëshortin tim dhe pas shumë vuajtjeve e sakrificave arritëm në Gjermani.

Kur arritët në Gjermani si gjetët mërgatën shqiptare?

Zeqir. Asllani: Mërgata shqiptare ishte ajo që është edhe sot e kësaj dite, çdo herë me mendje dhe zemër të drejtuar kah vendlindja. Malli për atdheun nuk shuhet kurrë, kudo që të shkosh shqiptarët kanë një hall të përbashkët për vendlindjen e tyre.

Mund të na thoni se pas sa vitesh u kthyet në Kosovë dhe si e gjetët atë dhe  familjen tuaj ?

Zejnije Asllani: Në Kosovë u kthyem menjëherë pas luftës, së bashku me bashkëshortin dhe dy fëmijët. Unë shkova në shtëpinë e babit, aty ku për herë të fundit isha përshëndetur me  të  gjithë .. (dhe nga sytë i rrjedhin lotët) mirëpo derën e shtëpisë e gjeta të thyer.., nuk ma qeli as kush..,  sepse në luftën e fundit në Kosovë, (prapë i mbushën sytë me lot merr  frymë thellë) komplet familjen time i kishin vrarë dhe masakruar barbarët serb. Më kishin vrarë babin, nënën, 2 - motrat dhe 2 vëllezërit, pra tërë familjen, mirëpo ne ende nuk e dinim sepse nuk kishim dëshmi për vrasjen e tyre. Ende ishim në kërkim të trupave të tyre, e deri sa nuk i gjetëm trupat na mbante shpresa se ndoshta janë ndokund dhe një ditë do të ktheheshin e do të çmalleshim me ta, sepse na mungonin shumë, malli dhe frika sa vinte e shtohej, vitet kalonin mirëpo ata nuk ktheheshin dhe nuk kishte as një lajm për ta. Kaluan plot 11 - vite pritje, ankth e mall për të marrë lajmin e vërtetë se ata janë gjetur të vrarë e të masakruar në varrezat e Serbisë dhe së shpejti do të kthehen trupat e tyre.  Me të marrë lajmin se është gjetur një varrezë masive në Serbi dhe së shpejti ato trupa të pa jetë do të kthehen për në Kosovë unë mora rrugën për në Kosovë. U identifikuan në bazë të A D N –së, i përcollëm për në banesën e fundit së bashku me shumë martirë të tjerë të vrarë e të masakruar po të njëjtën ditë, i varrosëm që të 6-it në varrezat e Dëshmorëve në Fushë Kosovë. Dhimbja ishte shumë e madhe, ndarja ishte shumë e dhimbshme, me shumë lot e vaj sepse pikërisht atë ditë u ndava për herë të fundit me më të dashurit e mi..., ah jetë e mallkuar.., ah..,

Zejnije, a e vizitoni shpesh Kosovën?

Zejnije Asllani: Po së bashku me familje shkojmë  për çdo vit në Kosovë, nga dy  herë. Me të arritur në Kosovë, së pari shkoj e bëj homazh pranë varrezave, kthehem te shtëpia e babit edhe pse e djegur .., dhe e shkrumbuar, hyj deri në oborr, mirëpo as kush nuk më hap derën... kthehem në shtëpi e ngopem duke qarë.

Çka ju shtyri që të kyçeni në procesin mësimor këtu në mërgim?

Zejnije Asllani: Dëshira shumë e madhe ishte që edhe këtu në mërgim të ushtroj profesionin tim si arsimtare. Po mundohemi që të japim kontributin tonë që fëmijët krahas shkollës gjermane të mësojnë edhe gjuhën e ëmbël shqipe,të mësojnë për historinë ,kulturën dhe traditat tona kombëtare si dhe për vendlindjen e prindërve të tyre.

Zeqir Asllani:Të punosh si mësimdhënës në shkollën shqipe në vendlindje, është një privilegj,por  të punosh  këtu në mërgim ka peshë të dyfishtë për shqiptarin mërgimtar. Qëllimi i shkollës shqipe është, që fëmijët tanë të  mësojnë gjuhën, t´a ruajmë kulturën,historinë dhe traditat tona Kombëtare sepse përndryshe po na troket në derë rreziku i asimilimit të fëmijëve tanë. Fëmijët  tanë janë të mrekullueshëm ,këtu në mërgim,të gjithë kanë treguar rezultate të mira në shkollën gjermane. Prandaj ne kemi obligim moral dhe Kombëtar,që përmes shkollës shqipe të mësojnë për prejardhjen e prindërve të tyre ,për kulturën tonë traditat dhe të jenë sa më afër vendlindjes .

Sa po e kuptojnë drejt bashkatdhetarët tanë rolin e shkollës shqipe këtu në mërgim, si dhe sa është numri i nxënësve që vijojnë mësimin, duke marrë parasysh numrin e madh të mërgimtarëve që jetojnë në Gjermani, respektivisht në Shtutgart?

Zejnije & Zeqir Asllani: Ne po mundohemi të kryejmë punën tonë, së bashku me të gjithë kolegët dhe koleget, ne po japim kontributin tonë edhe për kundër vështirësive që po kemi gjatë rrugëtimit tonë. Nëse marrim parasysh numrin e nxënësve të cilët janë duke vijuar mësimin plotësues në gjuhën shqipe, në krahasim me numrin e përgjithshëm të bashkatdhetarëve që jetojnë në Gjermani, është shumë i vogël. Por ne mendojmë se edhe ju përmes mediave të shkruara dhe atyre elektronike të na ndihmoni që të  gjithë fëmijët t´i përfshijmë në shkollën shqipe.

“Gjuha ruhet aty ku shkruhet”.

Ne kemi informacione se ju pas mësimit plotësues që mbani në shkollën plotësuese shqipe, ju një pjesë të madhe të kohës e kaloni me nxënës duke u marrë edhe me aktivitete të lira?

Zejnije & Zeqi r Asllani: Ne së bashku kemi filluar të ushtrojmë detyrën e mësuesit pranë shkollës shqipe . Duke marrë para sysh mësimi i cili zhvillohet në shkollën shqipe me mësim plotësues, kemi parë të rrugës që nxënësve të mos ju bëhet monotone shkolla shqipe,prandaj pas një kohe të shkurtër kemi formuar  Ansamblin e valleve ´´MIGJENI´´ në kuadër të shkollës shqipe. Formimi i Ansamblit u arrit falë bashkëpunimit të ngushtë në trekëndëshin: mësues, prindër dhe nxënës. Kemi grupin recitues ,të cilët dita-ditës  po shkëlqejnë me prezantimet e tyre gjatë festave tona Kombëtare!

Ju lutem na tregoni për aktivitetet e lira që keni zhvilluar gjerë më tani?

Zejnije & Zeqir Asllani: Në përmbyllje të vitit shkollor, më

16.07.2011. në bashkëpunim me prindërit dhe një grup bashkatdhetarësh tanë në Stuttgart me rrethinë, organizuam një turnir në futboll të vogël për grup-moshat 6-18 vjeç. Në këtë turnir morën pjesë 192, fëmijë shqiptar, të pranishëm ishin mbi 800 mërgimtar, ku për herë të parë ishte një organizim i tillë në emër të shkollës shqipe. Në fund të gjithë fëmijëve pjesëmarrës në turnir i´u ndan Mirënjohje me mbishkrimin Shkolla Shqipe, Stuttgart.

Si qëndron bashkëpunimi në trekëndëshin: mësues,nxënës dhe prindër?

Zejnije & Zeqir Asllani: Ne kemi një bashkëpunim të ngushtë me nxënësit dhe prindërit, me të gjithë ata që kuptojnë drejt rëndësinë dhe rolin e shkollës shqipe në mërgim, sepse pa një bashkëpunim të ngushtë do të mungonin edhe rezultatet pozitive. Prindërit duhet  t´i motivojnë fëmijët e tyre ,që të vijnë me dëshirë në shkollën shqipe!

Më 01 korrik. 2012, arsimtarët, Zejnije & Zeqir Asllani, në bashkëpunim me prindërit e 32 nxënësve, të cilët aktualisht vijojnë mësimin plotësues, organizuan një program kulturo-artistikë, në përvjetorin e parë të hapjes së shkollës shqipe "DITURIA" në Wendlingen të Gjermanisë.

Ju gjerë më tani jeni  dëshmuar si arsimtarët më të suksesshëm me bashkëshorten tuaj Zejnijen. -Na tregoni se ku qëndron sekreti i punës suaj,duke marrë për bazë të gjitha këto organizime?

Zejnije & Zeqir Asllani: Puna e cila kryhet me një përkushtim dhe me  një angazhim të madh,ajo çdo herë është e suksesshme,por falë edhe përgatitjes sonë profesionale se për ndryshe do të kishim vështirësi . Rezultatet pozitive të shkollave shqipe ,ku punojmë ne së bashku me bashkëshorten Zejnijen ,qëndron pikërisht  këtu ,se për ndryshe është vështirë të organizosh programe kulturo-artistike këtu në mërgim. Falë edhe përkrahjes së fuqishme të prindërve të cilët çdo herë luajnë rolin kryesor në organizime të tilla. Pra, të gjitha këto organizime janë bërë nga shkollat shqipe ,ku ne mbajmë mësimin plotësues!

Këtë vit është mbajtur edhe Kampionati i Diturisë´´Wuppertalli 2012´´,keni marrë  pjesë apo jo?

Zejnije & Zeqir Asllani: Po keni të drejt se është mbajtur Kampionati i Diturisë,më 23.06.2012,në Wuppertall,ishte kënaqësi të jesh pjesëmarrës me nxënësit e shkollës shqipe. Ne së bashku me bashkëshorten  Zejnijen ,u prezantuam me dy ekipe të Shkollave  shqipe´´Migjeni´´nga Shtutgarti dhe Shkolla ´´Shpresa´´nga Riut-Osfilderni. Hapja e programit në Kampionatin e Diturisë ishte rezervuar pikërisht për nxënësit e shkollave tona,të Shtutgartit dhe të Ruitit,ku u prezantuam me grupin recital  ,Gjuha shqipe,nga Gjergj Fishta si dhe me recitalet kushtuar ditës së Flamurit dhe Dheut  të Kosovës. Nxënësit tanë u duartrokitën gjatë nga të pranishmit  e sidomos në veçanti  nga Ambasadori i posa emëruar në Berlin, zot.Skënder Xhakaliu, Nuhi Gashi nga Minstria e Arsimit , Kryetari i KASH-it,zot. Xhemshir Haziri si dhe mësimdhënësit që ishin pjesëmarrës në Kampionatin e Diturisë ´´Wuppertali 2012´´

Në fund të vitit shkollor ,çka presin nxënësit nga ju?

Zejnije & Zeqir Asllani: Po të gjithë nxënësve të shkollës shqipe ku ne punojmë ju kemi  ndarë  Dëftesat në fund të vitit shkollor . Ne jemi ndarë të kënaqur me rezultatet pozitive të nxënësve tanë, si në mësim ashtu edhe  në programet festive të cilat janë organizuar nga shkollat shqipe.

Tani  jemi në ditët e fundit të vitit 2012,por më tregoni  se si keni festua me nxënësit tuaj festën e flamurit me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë?

Zejnije & Zeqir Asllani : Me 01.12.12. u festua në mënyrë  madhështore me rastin e 100- vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë në Stuttgart-Filderstadt,ku nxënësit e shkollave tona u prezantuan para publikut me një program të pasur kulturo-artistikë, duke filluar prej orës 18:00 në praninë e mbi 700 vetave.

Në mënyrë madhështore u festua 100-vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë! Pamje nga publiku i mrekullueshëm!Shkolla shqipe, çdo herë kujdeset për publikun, me program të pasur kulturo-artistikë nga trevat tona dhe mërgata Shqiptare.

Në fund  a keni diçka për të shtuar ?

Zejnije & Zeqir Asllani , ne jemi mirënjohës  për  punën tuaj  të shenjët dhe humane ,që kryeni  për t´a informuar  mërgatë shqiptare ! Të gjithë  shqiptarëve  kudo që janë në botë  i´u urojmë  festat e fund vitit ,kurse nxënësve  pushime të këndëshme !  Por në fund mos të harrojmë se shkolla shqipe ,është një çerdhe e diturisë e cila sjellë rreze dite në çdo familje shqiptare!  ´´Gjuha ruhet aty ku shkruhet´´!

 

 

Ermira Babamusta: Projekti“Një Rini Botërore” (OWYP) reformon programet shkollore në Kosovë dhe botë

 

Revolucioni i Edukimit Digjital:

Projekti“Një Rini Botërore” (OWYP) reformon programet shkollore në Kosovë dhe botë


Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., New York

Universitete të ndryshme kanë udhëzime të caktuara në lidhje me përdorimin e teknologjisë së avancuar të kompjuterit apo celularit nga studentët në klasë. Sot nejetojmë në një botë të librave digjitalë dhe kursevenë internet (online) që ofrojnë vlera të barabarta arsimoreme mësimin në klasë. Projekti amerikan “Një Rini Botërore” (One World Youth Project -OWYP) ka revolucionarizuar edukimin përmes përdorimit të teknologjisë.Projekti “OWYP” po nxit një miqësi ndërkombëtare, duke bërë të mundur shkëmbimin kulturor midis Amerikës dhe shteteve të tjera. Projekti mundëson që një student në Uashington DC tëlidhet me një student në Prishtinë, pa qenë e nevojshme që ata të udhëtojnë jashtë vendit.

"Kosova u bë më shumë se një vend në hartë për këta studentë,” u shpreh Drejtoresha e Komunikacionit e Institutit të “OWYP”-së. “Kosova u bënjë vend i gjallë me një kulturë unike,dhe mbi të gjitha, ajo ishte shtëpia e miqve të rinj për studentët. Gjatë viteve, studentët nga të dy vendet kanë qenë të etur dhe mjaft të interesuar për të vazhduar dialogun dhe për të mësuar më shumë për jetën e njëri-tjetrit dhe rreth kulturës së tyre. Ata fituan një kuriozitetnë lidhje me vendet e tjera", shprehet znj. Daryanani.

Përgatitja e të rinjve për një Botë të ndërlidhur

Një nga sfidat më të mëdha, me të cilat përballen shkollat ​​në një botë të shekullit të 21 është edukimi për kompetencë globale. Përgatitja e të rinjve për t'u angazhuar për një botë të ndërlidhur është e nevojshme për të siguruar që studentët do të lulëzojnë në një ekonomi globale. Projekti “Një Rini Botërore” ka gjetur mënyra të reja për të forcuar shkollat ​​publike dhe ka ripërqëndruar përpjekjet për të mundësuar bisedat dhe njohuritë mbarëbotërore.

“Një nga përfitimet e integrimit të një programi ndërkulturorështë ndërtimi i aftësive jetike globale,midis studentëve që nevojiten në shekullin e 21, si p.sh., të jenë në gjendje të komunikojnë me njerëz nga një kulturë tjetër dhe të punojnë së bashkupër të sjellë ndryshime produktive. Ne i japim përparësi më tepër aftësive se fakteve, d.m.th., në vend që nxënësittë mësojnë përmendësh faktet për një provim, ne po u japim atyre një mundësi për të praktikuar aftësitë që do t’u duhen në një botë të globalizuar", deklaroi Anjali Daryanani.

Projekti “Një Rini Botërore” (One World Youth Project) është krijuar nga Jess Rimington në vitin 2004 për të lidhur shkollën e saj të mesme në Massachusettsme një shkollë në Addis Ababa, Etiopi. “OWYP”-ja është bërë një organizatë arsimore e suksesshme, jo-fitimprurëse dhe me ndikim ndërkombëtar,që lidh shkollat ​​në mbarë botën për të përgatitur një brez qytetarësh mbarëbotërorë të dalluar, të ndjeshëm dhe të pajisur me autoritet.

“OWYP”-ja ka filluar në Kosovënë vitin 2009,në partneritet me Universitetin e Prishtinës (UP) dhe drejtuesit e studentëve të angazhuar të UP-së, për të mundësuar programin mësimor të kompetencës globale në Shkollën e Mesme “Elena Gjika”në Prishtinë dhe shkollën “Yll Morina” në Gjakovë. Programi mësimor zgjeron njohuritë e studentëvetë vendeve dhe kulturave të tjera, duke e sjellë botën tek të rinjtëe Kosovës, të cilët nuk kanë shumë mundësi për të udhëtuar jashtë vendit.

Nga viti 2009 deri në vitin 2011, disa vullnetarë të “OWYP”-së nga Universiteti i Prishtinës krijuan lidhje midis nxënësve të shkollave të mesme në Prishtinë dhe Gjakovë me studentë në Uashington DC, SHBA përmes mediave sociale, për të eksploruar së bashku njohuritë globale, mirëkuptimin shumëkulturor dhe udhëheqjen lokale.

“OWYP”-ja ka filluar kohët e fundit në vende të tjera në SHBA, Guajana, Turqi dhe Pakistan,me qëllim që të sjellë përvojat formuese globale të mësimit tek më shumë sedyqind studentë universiteti dhe nxënës të shkollave të mesme këtë vit.

“OWYP”-ja promovon paqen nëpërmjet ndërtimit të mirëkuptimit kulturor

Një intervistë e posaçme me Anjali Daryanani, Drejtoresha e Komunikacionit të Projektit“Një Rini Botërore” (OWYP)

Intervistoi: Ermira Babamusta

Ermira Babamusta: Projekti “Një Rini Botërore” (OWYP) ka marrë iniciativën për të siguruar përvoja ndërkombëtare për studentët kosovarë në klasat e tyre, të cilët nuk kanë mundësi të udhëtojnë jashtë vendit. Kjo u jep atyre mundësinëpër të bashkëvepruar me studentë dhe klasa të tjera në Uashington DC nëpërmjet mediave sociale. Cili ka qenë rezultati i përdorimit të teknikave ndër-kulturore? Cili është reagimi i studentëve nga të dyja kulturat?


Anjali Daryanani: Rezultati kryesor që kemi marrë prej studentëve, ka qena rritja e konsiderueshme ekuriozitetit të tyre në lidhje mebotën jashtë komunitetit të tyre.Para programit, disa studentë në Uashington DC nuk kishin asnjë ide se ku gjendej "Kosova".Por kur ata i panë vetë fytyrat e nxënësve në klasë, në Prishtinë dhe Gjakovë,dhe kur u lidhën me ta përmes Skype, YouTube, dhe mesazheve me zë, Kosova u bë shumë më tepër se një vend në hartëpër këta studentë. Kosova u bë një vend i gjallërishëm me një kulturë unike, dhe mbi të gjitha,ishte shtëpia e miqve të tyre të rinj. Gjatë viteve, studentët nga të dyja kulturat kanë qenë të etur dhe të interesuar për ta vazhduar dialogun dhe për të mësuar më shumë për jetën dhe kulturën e njëri-tjetrit. Ata u bënë kuriozë për vendet e tjera, gjë që nuk e kishin shfaqur kaq shumë më parë.

Ermira Babamusta: Cilat janë disa nga përfitimetdhe sfidat e integrimit të një programi ndër-kulturor?

Anjali Daryanani: Një nga problemet më të mëdha të arsimit sot është seshumica e programeve të arsimit kombëtar nuk janë më bashkëkohore dhe këto programe nuk kanë ndryshuar shumë që prej revolucionit industrial.Për shkak të kësaj, të rinjtë po diplomohen në shekullin e 21 me aftësi të shekullit të 20-të, të papërgatitur për të bashkëvepruar me njerëz nga kultura të tjera në një mjedis shumëkulturor, si dhe të papërgatitur për të përballur sfidat më të mëdha të shekullit të 21.

Një nga përfitimet e integrimit tënjë programi mësimor ndër-kulturorështë se ai ndërton aftësitë e jetës globale midis studentëve, aftësi që janë të nevojshmenë shekullin e 21, si p.sh., të jenë në gjendjetë komunikojnë me njerëz nga një kulturë tjetër dhe të punojnë së bashkupër të sjellë një ndryshim produktiv. Ne i japim përparësi aftësive më tepër se fakteve, kështu që në vend që nxënësit të mësojnë përmendësh faktet për një provim, ne u japim atyre mundësinë për të praktikuaraftësitë që do t’u duhen në një botë të globalizuar. Edhe brenda një komuniteti të vetëm, studentëve do t’u nevojiten aftësitëpër të komunikuar me fqinjët e tyredhe të bashkë-ekzistojnë me njerëz me besime dhe prejardhje të ndryshme. Nëpërmjet këtij programi, ne po punojmëdrejt një bote më të drejtë, të ndërtuar përmesveprimeve të ndjeshme dhe kompetente të qytetarëve globalë.

Disa nga sfidat përfshijnëkuptimin e logjistikës për të zbatuar programin, sidomos organizimin e lidhjes midis klasave. Nuk ndodh shpesh që klasat të jenë në gjendje të lidhen në kohë realepër shkak të ndryshimeve kohore, kështu që na është dashur të gjejmë zgjidhje për lidhjet që nuk janë në kohë reale, por që akoma të jenëkuptimplote. Një nga mënyrat ka qenë që studentët të linin mesazhe me zë për njëri-tjetrin, në mënyrë që klasa tjetër të mund t’i dëgjonte, ndërkohë që në klasë zhvillohej mësimi.

Ermira Babamusta: Duke e prezantuar klasën me kultura dhe grupe njerëzish që ata nuk kanë hasur më parë pas lidhjes nëpërmjetmediave sociale, cilat janë disa nga gjërat që studentët mësojnë që ata kanë të përbashkët?

Anjali Daryanani: Kur studentët në Uashington DC, u lidhën për herë të parë me klasën e tyre partnerenë Gjakovë, ata u gëzuan kur mësuan se nxënësit e klasës së tyre partneredëgjonin muzikë nga Beyonce, Justin Timberlake, dhe shikonin po të njëjtat programe televizive që shikonin dhe ata. Por ndërkohë qëdialogu vazhdoi me kalimin e kohës, studentët mësuan se komuniteti i klasës së tyre partnere përballej gjithashtu me të njëjtat probleme për të pastrehët, pengesat e edukimit shkollor, dhunësdhe të tjera. Studentët mësonin se ata kishin pikëpamje dhe shpresa të ngjashme për botën, duke bërë pyetje të tilla, "Ne shpresojmë për një botë ku gjithkush trajtohet në mënyrë të barabartë. Për çfarë shpresoni ju?" Kjo është pika kur nxënësit kuptojnë se ngjashmëritë nuk janë më sipërfaqësore, por arrijnë një nivelmë themelor.

Ermira Babamusta: Është shumë emocionuese kur mësojmë se “OWYP”-ja pokrijon mundësi të ndryshmemësimi për studentët me prejardhje të ndryshme kulturore, duke lidhurkomunitete të ndryshme me pjesë të tjera të botës. A ka ndikuar kjo përvojë nëbesimin, motivimin, entuziazmin dhe lehtësinë e komunikimit të studentëve?

Anjali Daryanani: Po, ne kemi punuar nëshumë klasa, ku disa prej studentëve më të druajtur dhe më të mbikëqyrur shfaqën një interes për këtë lidhje, folën hapur dhe e kishin më të lehtë të shprehnin mendimin e tyre. Kur i pyet studentët për kulturën e tyre, ata ndjehen të rëndësishëm dhe kanë krenari të madhe kur flasin për identitetin dhe kulturën e tyre.Studentët nga të dyja vendet ndjeheshin që ata zotëronin pronësinë eidentiteteve të tyre dhe me këtë vjenudhëheqja dhe veprimtaria. Studentëtjanë akoma më të interesuar dhe entuziastë për temaqë kanë të bëjnë drejtpërsëdrejti me jetën e tyre.

Ermira Babamusta: Është e rëndësishme të mësojmë për dallimetkulturore. Çfarë kanë vëzhguar mësuesitduke u bazuar në atë që pranohet nga ana kulturore? A ka sjellje apo veprime të caktuara që vijnë si rezultat i dallimeve kulturore midis studentëve që rriten dhejetojnë në Shtetet e Bashkuara dhe ata në Kosovë?

Anjali Daryanani: Një nga planet e para mësimoretë programit mësimor të “OWYP”-së përqendrohet tek traditat dhe identiteti. Gjatë mësimit, studentët përgatisin një listë të "traditave" të kulturës dhe komunitetit të tyre, si dhe krijojnë "Kube Kulturash", ku ata përshkruajnë kulturën e tyre në gjashtë mënyra të ndryshme, duke u bazuar tek: heronjtë e tyre, gjuhët, gjërat e shkëlqyera, të drejtat/të gabuarat dhe pushimet.Studentët pastaj gjejnë mënyra për t’ia paraqitur këto elemente të kulturës së tyre studentëve të një kulture tjetër, dhe kështu eksplorojnë së bashku dallimet midis kulturave të tyre.

Ajo që kemi zbuluar është se jo vetëm që studentët arrijnë të kuptojnë dallimet kulturore, por ata gjithashtu fitojnëaftësinë për ta parë veten përmessyve të dikujt nga një kulturë tjetër. Ata pyesin: "Çfarë do të mendojnë për mua? Çfarë dua unë që ata të dinë për mua?"Duke qenë i vetëdijshëm për dallimetnë pikëpamje, dhe të jesh në gjendje ta shikosh veten përmes syve të dikujt tjetër, këto janë disa nga hapat e parë për t’u bërë një qytetar global.

Ermira Babamusta: Zyra e Studimeve dhe Përmirësimit Arsimor (OERI, 1998) në një studim që ndërmori krahasoi kolektivizmin dhe individualizmin në mjediset shkollore. Studimi rezultoi se studentëtqë vijnë nga kulturat e kolektivizmitkanë më pak gjasa për t'u pyetur për mendimin e tyre personal, për shkak se ky rol është rezervuar më tepër për "njerëz të ditur me një status më të lartë" (OERI, 1998, f. 21). Studimi gjithashtu shpjegon se "një student i qetë do të mësojë më shumë dhe respektohet më tepërse ai që e thotë hapur mendimin e tij,që e veçon veten ngagrupi dhe harxhon kohën e mësimit me pyetje kur flet mësuesi" (OERI, 1998, f. 27). Ndërsa, në njëkulturë individualiste, mësimi që merr studenti është që të mendojë në mënyrë të pavarur dhe ta shprehë hapur mendimin e tij.Cila është vlera kolektive dhe individualiste që theksohetnë klasë dhesi ndikon kjo në qëndrimet e studentëve?

Anjali Daryanani: Ne përpiqemi t’i trajnojmë ndërmjetësuesit tanë të studentëve të universitetit që të arrijnë ekuilibrin e përsosur midis stilevetë të mësuarit kolektivist dhe individualist, stil që nxitrritjen midis individëve, ndërkohë që forcon gjithashtu vlerësimin e tyre përkomunitetin global. Ne e inkurajojmëpërqasjen kolektive, kur studentët janë duke bashkëpunuar të tërë bashkë, për të gjetur një zgjidhje krijuese për problemet së bashku, por ne e inkurajojmë gjithashtu përqasjen individualiste, kur sigurohemi që nxënësitndjehen kompetentë dhe që zëri i tyre duhettë dëgjohet. Të dyja stilet e të mësuarit kolektivist dhe individualist janë të rëndësishme, kur studentëvei jepen mjetet për të sjellë ndryshime dhe për të qenë të suksesshëm në një botë të globalizuar.

Ermira Babamusta: Vitin tjetër, “OWYP”-ja planifikon të ndërlidhë komunitetet mbarëkombëtare në përpjekje për të promovuar njohjen e shtetit të Kosovës. Cilat janë disa nga çështjet ku do të përqëndrohet projekti pas lidhjes me vendet e tjera?

Anjali Daryanani: Një ndër hapat e parë për ndërtimin e paqes ndërkombëtare është krijimi i kulturës së tolerancës dhe respektit për shumëllojshmëri dhe ndryshim brenda për brenda shoqërive. Zgjidhja e vështirësive politike të kohës sonë mbështetet në ndërtimin e një themeli të paqes dhe mirëkuptimit mbarëbotëror, gjë që mund të nxitet nga lidhjet teknologjike, ndërkulturore dhe ndryshimet në edukimin shkollor. Përsëris këtu shpresën e kolegut tim për ndikimin që do të ketë në të ardhmen programi i “OWYP”-së dhe programe të ngjashme, “kur studentët maturantë do të shikojnë në lajme një katastrofë mjedisi në Pakistan, apo një drejtues turk i cili nderohet me Çmimin Nobël për Paqe, ata do të kujtojnë një bisedë të vazhduar gjatë një viti të tërë shkollor me individë nga këto komunitete vetëm pak vite më parë. Dhe ata akoma e ndiejnë lidhjen që kanë ndjerë më parë me atë komunitet.” Ne po punojmë që të ndërtojmë një frymë respekti dhe mirëkuptimi përtej ndryshimeve që do të çojë në një botë më paqësore dhe të drejtë.

Ermira Babamusta: Projekti “OWYP” po shtrihet në Turqi, Pakistan dhe Guajanë. Cilat janë burimet që përdor projekti për t’i mundësuar këto lidhje dhe partneritete mbarëbotërore? Cilat janë disa nga zhvillimet që kanë pasuar nga këto lidhje me distancë të largët?

Anjali Daryanani: Shumica e partneriteteve tona me lidhje me distancë të largët janë krijuar nëpërmjet teknologjisë. Kontratat tona me universitetet nënshkruhen në mënyrë elektronike nëpërmjet mjeteve të nënshkrimit elektronik si p.sh., EchoSign. Takimet me administratorët e universitetit për të diskutuar hapjen e programit të “OWYP”-së bëhen nëpërmjet Skype. Ne përdorim teknologji novatore jo vetëm në programin tonë, por edhe në ndërtimin e partneriteteve në të gjithë botën, si dhe në veprimtaritë tona në përgjithësi. Përdorimi i teknologjisë ndërlidhëse me burim të hapur është një zgjidhje e leverdisshme ekonomike për drejtimin dhe administrimin e programit tonë ndërkombëtar.

Ermira Babamusta: Ndonjë koment të fundit?

Anjali Daryanani: Drejtuesit dhe pjesëmarrësit e programit tonë në Kosovë kanë personifikuar pikësynimin që kemi për çdo vend. Ka qenë një nder për ne që të punonim me studentët e Universitetit të Prishtinës, të cilët sjellin kaq shumë pasion dhe motivim në këtë kontribut. Kosova është një shtet i ri me studentë të talentuar dhe me pikësynime, të cilët me të vërtetë duan të sjellin një ndryshim brenda për brenda vendit të tyre. Na kanë lënë mbresa drejtuesit e shkëlqyer nga studentët e Universitetit të Prishtinës, si dhe kurioziteti dhe entuziazmi midis studentëve pjesëmarrës në Prishtinë dhe Gjakovë, dhe ne mezi presim që ta përhapim punën tonë kudo në Kosovë.

 

 

TË LËNDOSH NJËRIN SY, LOTON EDHE TJETRI-KËSHTU UNË GJEJË VETËN NË POEZI DHE PROZË

 

Sokol Demaku

 

TË LËNDOSH NJËRIN SY, LOTON EDHE TJETRI-KËSHTU UNË GJEJË VETËN NË POEZI DHE PROZË

-thot e poetja e re Vushtrriase Gentiana Mikushnica


 

Te lëndosh njërin sy, loton dhe tjetri– kështu unë gjejë vetën në poezi, dhe në prozë. Kur kam për të berë një shpjegim më të gjatë për jetën apo… shkruaj proza – zakonisht i shkruaj për fëmijë, ndërsa kur dua te jap nje mesazh shkruaj poezi- dhe nuk mund ti ndaj- vetëm mund të them se së pari kam filluar të shkruaj prozë pastaj poezi.

Frymëzimin e gjejë tek pafajësia e fëmijëve, te çiltërsia e tyre, tek buzeqeshja e tyre, tek bota të cilën ata e shohin.

Gjithmonë me zemër në vendlindjen time, por sikur të kisha mundësin ndoshta do më pëlqente të jetoja dhe te provoja sfiden jashtë vendlindjes, të shijoja mallin nga mërgimi, pastaj të më vinte nostagjia e bukur për kohën të cilën kam kaluar këtu, dhe të vazhdoja rrugëtimin tim duke aritur suksese.

Psikologu dhe rendësia e tij në jetën kosovare tashmë ka filluar të jetë i mirëpritur nga populli ynë, kanë arritur të vetedijësohen se të shkosh në këshillim tek një psikolog nuk është asgjë e keqe, thjeshtë është një gjë mjaftë me vlerë, të kesh pranë një mik besnik, ti refesh ati për kujtimet e tua, apo dhe për problemet tua madhore..!

Kohë më parë psikologët në vendin tonë kanë qenë shumë të lënë pas dore, ndërsa tani veq se kanë filluar të kuptojnë se psikologu duhet të jetë në çdo vend pune, dhe ndjejnë nevojën të mbajnë seancë këshillimi.


 Kush është Gentiana Mikushnica?

Jam Gentiana Mikushnica– Jetoj ne Vushtrri,ne nje familje intelektuale , kam kryer shkollën fillore Naim Frasheri në Vushtrri- jetoj në Vushtrri, dhe punoj në një qendër tregtare, si shitese-studjoj Psikologjin në përfundim e siper te vitit të tretë.

 

Shkollën fillore keni krye në vendlindje pasatj Gjimnazin Eqrem Qabej në Vushtrri- drejtimi i shkencave shoqërore çka mund të na thoni për këtë kohe të rinisë suaj?

Po Shkollën fillore kam kryer në vendlindje, kurse Gjimnazin, Eqrem Qabej ate kohe ishte privilegj per nje te ri të ishte nxënëse e këtij gjimnazi pra dhe unë gëzova fatin të jem në mesin e shumë fatlumeve nxënëse e ketij gjimnazi, atë kohë meresha me shkrime kryesisht shkruaja ese, ose dhe poezi – por i shkruaja vetëm per vete- atëher të shkruash poezi ishte përqeshje nga rrethi për një të re, kishe frikë te tregoje se çfar të flen në shpirt, sepse të mernin si dobësi shoqeria se ti I thurë vargje dashurisë, jetës, sfidës..!

Me kujtohet si sot, profesori Xhabir Haradinaj me kishte verejtur se une meresha me shkrime, edhe pse une e mohoja kete, dhe pas nje viti ai para gjith shokeve me tha – Gentiana keni talent për të shkruar- unë mbeta e hutuar, se besoja-ai filloi te qeshte duke më mbështetur me fjalë shumë përkdhelese – nesër ndoshta do të kem librin tend- këtë e dua nga ti, e di se ti mundesh, thjeshtë beso tek vetja. Këto ishin fjalët më të bukura që një profesor mi kishte thenë atë kohë, dhe ishte një motivim që të vazhdoj të shkruaj, tani më haptas dhe të ndjehem e nderuar se posedoj  aftësi për të shkrua.

 

Jeni studente ne Universitetin Dardania në Prshtinë,Degen-Psikologji Aplikative -studime menaxheriale si e ndien veten Gentiana?

Po jam studente e universitetit Dardania dhe ndihem e priviligjuar që jam pjesë e këtij universiteti shumë perstigjioz në vendin tonë, dhe e ndjej vehten shumë mirë se universiteti Dardania më ka dhanë mundësi që të realizoj një ëndërr timen shumë të madhe që e kam pas qysh në femijëri e kjo ëndërr është që unë të studjoj në një universitet ku do të ndjehem plotësisht pjesë e tij pa kurfar neglizhence .

 

Pas studimeve cfare e pret Gentianën, cka keni ne plan pas studimeve?

Pas diplomimit mendoj të regjistroj master dhe të vazhdoj edhe më  tutje, pas perfundimit te master mendoj të mos ndalem, do te vazhdoj dhe do te studjoj prap psikologjin – dege e cila kerkon të jesh në çdo hap me kohën..!

 

Cfarë donë të thot për ju profesioni psikolog dhe rendësia e tij në jetën kosovare?

Profesioni psikoge për mua do të thot mjaft, vetë fakti se ti kupton një person – kjo do të thot shumë për te, pastaj psikologjia është një ilaq i shpirtit , të kesh arritur qetësi në shpirt është ndjenjë mjaft e bukur, dhe vetë fakti se ti e ndjen se ke mundësi te ndihmosh dike, ai të benë të ndihesh shumë mirë. Psikologu dhe rendësia e tij në jetën kosovare tashmë ka filluar të jetë i mirëpritur nga populli ynë, kanë arritur të vetedijësohen se të shkosh në këshillim tek një psikolog nuk është asgjë e keqe, thjeshtë është një gjë mjaftë me vlerë, të kesh pranë një mik besnik, ti refesh ati për kujtimet e tua, apo dhe për problemet tua madhore..!

Kohë më parë psikologët në vendin tonë kanë qenë shumë të lënë pas dore, ndërsa tani veq se kanë filluar të kuptojnë se psikologu duhet të jetë në çdo vend pune, dhe ndjejnë nevojën të mbajnë seancë këshillimi .

 

Gentiana në një kohë punon në një profesion që nuk i përket profesionit të saj shitese-në një Qendër tregtare çfarë është eksperienca e juja këtu?

Po, tash një vit punoj në këtë Qendër tregetare në qytetin e Vushtrris, eksperienca ime ne këtë punë është mjaftë e mirë, më pëlqen kur zgjohem herët në mëngjes përqafoj rrezet e diellit të cilat më ngrohin rrugës për në punë, pastaj mënyra se si më çmojnë dhe me respektojnë gjithë kolektivi, dhe gjëja me e bukur e cila me falë buzëqeshje në vendin e punës është konsumatori, me pëlqen mënyra se si ata komunikojnë me mua, zakonisht të moshuarit din të më falin një respekt të mrekullueshëm gjë që më bënë të ndihem mjaftë mirë..!

 

Arsyeja pse zgjodhët te studjoni psikologjin?

Arsyeja pse zgjodha të studjoj psikologjin është kjo, kur isha fëmijë gjithëmon kisha dëshirë të ndihmoja çdo njeri, mundohesha të zgjedhja çdo problem, zhurma më pengonte shumë dhe pa qenë psikolog i vetës nuk mund të jesh psikolog për të tjerët , kështu që vendosa të vë në provë së pari vetën, të këshilloj vetën, të zgjedh problemin tim, të sfidojë jetën, dhe të dua boten pa berë dallime.

Si e kalon një ditë pune në tregti Gentiana?

Një ditë pune në tregti e kaloj bukur, koha më iken shpejt, vetë fakti se për qëllim kam të mbaroj studimet ,e di se më pret një sfidë mjaftë e madhe pas mbarimit të studimeve, prandaj koha ikën  kur kujton se nesër do te pret një punë e cila i përket profesionit tend.


 

Jeni marrë me poezi dhe prozë, cilën adhuroni më shumë?

-Te lendosh njerin sy, loton dhe tjetri– kështu unë gjejë vetën dhe në poezi, dhe në prozë. Kur kam për të berë një shpjegim më të gjatë për jetën apo… shkruaj proza – zakonisht i shkruaj për fëmijë, ndërsa kur dua te jap nje mesazh shkruaj poezi- dhe nuk mund ti ndaj- vetëm mund të them se së pari kam filluar të shkruaj proza pastaj poezi.

 

Keni botua poezitë dhe prozat tuaja deri me tani dhe ku?

Po kam botuar poezitë dhe prozatë në Revistën Dituria – revistën tuaj dhe timen, pastaj ne gazeten javore New Life e cila botohet në Amerikë, dhe ne disa web faqe ne internet Fjala e lirë,  Londër.

 

Si është reagimi i lexuesve të poezisë suaj, sa jeni e kënaqur me këtë?

Reagimi i lexueseve të mi më befason  për së miri çdo ditë e më shumë, nganjëher mendoj se arsyeja dhe motivi pse unë vazhdoj të shkruaj janë lexuesit e mi të mrekullueshëm, me dhembë shumë fakti qe nuk kam botuar ende një libër që ata të kenë mundësi të lexojnë vargjet e mia në një vend . Çdo ditë e më shumë kam kërkesa nga lexuesit që të botoj librin- shumë herë më thonë-çdo varg që shkruan sikur na lexon shpirtin tonë- me pëlqen shumë se ata gjejne veteën dhe qetësin e tyre në vargjet e mia.

 

Ju shkruani eshe për të vegjlit, ku e gjnei frymëzimin për këtë?

Frymëzimin e gjejë tek pafajësia e fëmijëve, te çiltërsia e tyre, tek buzeqeshja e tyre, tek bota të cilën ata e shohin.

 

Çka presin lexuesit në të arrdhmen nga Gentiana, cilat janë planet e juaja?

Shpresoj mos ti zhgenjej lexuesit, pasi të perfundoj studimet do të përgadis një përmbledhje të poezive të mia për botim- kamë në mendje si të përgjumur të shkruaj dhe një roman, ndoshta dikur më vonë, thjeshtë është një dëshirë që tani kotet në gjumin e ëndrrës.

 

Sa ka arritur Gentiana të krijoj shokë apo shoqe në një mes të ri në një rreth letrar?

Mendoj se kam arritur mjaft, poetët të cilët tashmë kanë të botuar shumë libra më kanë pritur shumë mirë, më kanë dhenë komplimente për mënyrën e veqantë të cilën unë shkruaj, dhe më përkrahin çdo hap.

 

Çka i pelqenë në jetë Gentiana Mikushnicës dhe cka është ajo që e benë krenare?

Në jetë më pëlqen kur arijë diçka të mirë, kur ndihmoj dike, më pëlqen qetësia, bukuria e natyrës, dhe krenare me bejnë vlerat të cilat i kam krijuar gjatë jetës sime.

 

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmesën tende në realitetin që jetojmë ne Kosovë sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne?

Hmm– të ndimoj njerzit që ende s`kanë kulm mbi kokë, ti ndihmoj fëmijët bonjak, apo ti ndihmojmë personat me aftësi të kufizuara. Me dëshirë dhe shpirt do ti ndihmoja të gjithë, por nëse do të duhej të bëja zgjedhjen atëher zgjedhja do te jetë kjo, personat me aftësi te kufizuara do ti ndihmoja, si nga ana financiare ashtu dhe morale, shembull – do te ofroja dhe punë për këta përsona, të mos ndjehen të shkelur, të jemi të barabartë me të drejta, unë njoh shumë persona më aftësi të kufizuara të cilët kanë talent për të shkruar, talent për punë dore, talent për të pikturuar, talent për të kënduar, dhe pse mos tu ofrojme dhe këtyre një mundësi të shprehin talentin e tyre, pasionin dhe të jenë bota jonë..!

 

Një psikolog i ri , një poet i sapoformuar kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër. Si është nga natyra Gentiana?

E qetë.

 

Ju keni lindë dhe jeni rritur këtu, sa janë kontaktet tuaja me të rinjët këtu, keni miq dhe a shoqëroheni?

Po unë kam lindë dhe jamë rritë në qytetin e Vushtrris, në një qytet ku njerezit janë shumë të thjeshtë, dhe mikpritës, qyteti im është një qytet i vogël por ka një vlerë shumë të madhe. Të rinjët në qytetin tonë janë shumë human, kemi aktivitete të ndryshme qe ata bejnë për të ndihmuar të varfërit. Shoqerinë të cilën kam krijuar në këtë vend, gjithmonë kamë frikë se po të shtegtoj diku tjetër një shoqëri me plotë vlerë do të mbetët vetëm një kujtim në kokën time..!

E lexoni revistën në shqip ”Dituria”që botohet në Skandinavi, cka mund të na thoni për te?

Po e lexoj revistën Dituria dhe më pelqën shumë, tash e një vit kam fillua të familjarizohem më ketë revistë të mrekullueshme..!

 

Planet tuaja për të ardhmen, cka Gentiana mendon dhe ka në fokus?

Planet e mia për të ardhmen –- shpresoj që pas mbarimit të studimeve të gjejë një punë te profesionit tim, pastaj në focus kam të bejë permbledhjen e një cikli të poezive dhe teëbotoj ate.

 

Çfarë dëshire keni në jetë?

Kamë frikë se mos humbas atë dëshirë të jetës, prandaj nuk po e zbuloj, por po e mbaj sekret..(Hhaha) Në jetë primare është shëndeti, dëshira ime në jetë është të kem shendet!

 

Çka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Te lumtur më benë vet fakti se marrë frymë ne ketë jetë plot sfida, e më mundon më së shumti një padrejtësi që më bëhet dhe s`kam forcë nganjeher ta luftoj.

 

Si e kalon kohen e lirë?

Kohën e lirë e kaloj në natyrë, me pëlqen të shetisë, pastaj dal me shoqëri, ca kohë të lirë mundohem t’ia kushtoj dhe familjarëve, pastaj dhe një copëz e ndaj për pasionin tim, për poezit.!

 

Po të kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetu?

Gjithmonë me zemër në vendlindjen time, por sikur të kisha mundësin ndoshta do më pëlqente të jetoja dhe te provoja sfiden jashtë vendlindjes, të shijoja mallin nga mërgimi, pastaj të më vinte nostagjia e bukur për kohën të cilën kam kaluar këtu, dhe të vazhdoja rrugëtimin tim duke aritur suksese..!

Të jetosh në Kosovë, dhe të arrish aty ku ti dëshiron të shohësh veten është një sfidë mjaftë e veshtire- do më pëlqente të jetoja në një vend i cili nuk do të më sillte zhurmë, i cili nuk do të më prishte qetësin,..Në një vend, të cilit ende emër si kamë ven, ndoshta do të doja te jetoja ne nje kasoll, e rrethuar me natyrën e pastër, dhe me qiltërsin e qiellit blu,-

Ëndrrës sime.!

 

 

 

Jolanda Lila: ABDULATIF ARNAUTI: OPUSI IM POETIK MBETET SHQIPËRIA, EDHE PSE KAM LINDUR E JETUAR NË SIRI

Nga Jolanda Lila

ABDULATIF ARNAUTI:  OPUSI IM POETIK MBETET SHQIPËRIA, EDHE PSE KAM LINDUR E JETUAR NË SIRI

Pengu më i madh i jetës sime: Djegia e bibliotekës personale dhe dorëshkrimeve pa fund, që gjendeshin në pritje të dritës së botimit.


Kush është Abdulatif Arnauti?

Abdulatif Arnauti është një nga personalitet më të rëndësishme të botës arabe, ai njihet gjerësisht si shkrimtar, poet, studiues i gjuhës dhe i letërsisë arabe, publicist dhe mbi të gjitha ai mban kurorën e meritës si përkthyesi i parë i letërsisë shqiptare në gjuhën arabe.

Origjina e prindërve të tij është nga Kosova dhe që prej vitit 1913, ata kanë emigruar drejt Sirisë, si shumë shqiptarë të tjerë, të cilët u shpërndanë anekënd për t’i shpëtuar represionit serb të kohës.

Edhe pse ka lindur dhe vijon të jetojë në Damask të Sirisë, Abdulatif Arnauti, sot 81 vjeç, vazhdon të krijojë dhe njëherësh të përkthejë autorët më të mirë të letërsisë shqipe, si Ismail Kadare, Ali Podrimja, Dritëro Agolli, Azem Shkreli etj. Firmën e tij të prurjeve artistike e shkencore e mbajnë 61 vepra të zhanreve e llojeve të ndryshme të krijimtarisë. Pavarësisht se krijimet e veta i ka shkruar në arabisht dhe paçka se ai është rritur në një mendësi dhe kulturë të ndryshme nga ajo shqiptare, veprat e Abdulatif Arnautit mbartin kryekëput  frymën shqiptare dhe botëkuptimin e kombit tonë. Këtë e pohon edhe shkrimtari Ismail Kadare, në parathënien e hartuar me rastin e publikimit në gjuhën shqipe të vëllimit poetik “Zjarri i mallit” (Sh. B. “Naim Frashëri, 1985), ku motiv mbizotërues në këtë libër me poezi është dashuria për rrënjët e kombëtarësisë dhe vajtimi i fatit të shqiptarit që endet në emigrim.

Për herë të parë, Abdulatif Arnauti jep një intevistë për mediat shqiptare dhe posaçërisht për emisionin “Kontakt letrar” në radio Kontakt. Intervista vijuese paraqet fakte tronditëse nga jeta e shkrimtarit, që nga djegia e dorëshkrimeve të fundit të tij prej bandave rebele siriane e deri tek peripecitë jetësore të familjes së tij. Ai flet edhe për përvojën përkthimore dhe takimet me Kadarenë e Agollin, që prej vitit 1981.

Në këtë intervistë është të zgjeruar ai rrëfehet në tre plane: profesor Abdulatif Arnauti mes familjes, shqiptarëve të Sirisë dhe letërsisë. Për më shumë, ju ftojmë të lexoni intervistën vijuese:


Përse gjendeni në Tiranë profesor Arnauti, në një kohë kur në Damask trazirat po marrin çdo ditë jetë njerëzish dhe po djegin e plaçkitin gjithçka, mos vallë keni vendosur të ndryshoni vendbanimin tuaj?

Së pari, ju falënderoj për interesimin që shprehët ndaj meje, por edhe për këmbënguljen që treguat për të realizuar këtë intervistë, sepse në Shqipëri kam ardhur shpesh, por për herë të parë po jap një intervistë. Më vjen mirë që po flas shqip, sepse ka tre vjet që nuk kam pasur mundësi të flas në këtë gjuhë, për shkak se gruaja ime është arabe dhe fëmijët e mi nuk dinë shqip.

Unë gjendem në Tiranë për të përjetuar nga afër atmosferën e festimeve që po bëhen për 100-vjetorin e shtetit shqiptar, por edhe për të marrë pjesë në një seminar kulturor, që organizoi Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam (AIITC), në të cilin unë fola për fatin e shqiptarëve të Sirisë sot, duke qenë se edhe familja ime është pjesë e këtij komuniteti të madh.

Në lidhje me vendbanimin, vërtet do të kisha dëshirë të jetoja në Shqipëri, por jam i detyruar të kthehem në Damask, sepse atje kam shtëpinë, gruan, djalin, vajzën dhe kam sakrifikuar shumë gjithë jetën, e nëse unë e lë shtëpinë atje mund të ma marrin rebelët sirianë.

Kur ka emigruar familja juaj drejt Sirisë?

Në vitin 1913 im atë pati ndërmend që të shkonte në Arabi Saudite (afër Mekës e Medinës), por kur mbërritën në Siri, u ndalën aty sepse gjetën mikpritjen e popullit sirian. Duke qenë se shqiptarët ishin njerëz punëtorë, sirianët i punësonin ata dhe për këtë arsye, edhe i respektonin shumë, duke u krijuar kushte të përshtatshme jetese.

Si ikën prindërit e tu deri në Siri?

Rrugën nga Kosova deri në Siri, prindërit e kanë bërë me këmbë dhe ky udhëtim ka zgjatur gati tre muaj. Pasi janë vendosur në Siri, ata kanë bërë dasmën. Pas 15 vjetësh martesë kam lindur unë, pra në vitin 1931 dhe më pas erdhën në jetë dy motrat e vëllai im Abdul Kadri.

Cili ishte profesioni i prindërve tuaj dhe a e patën të vështirë integrimin në Damask?

Babai im ishte nëpunës në Shkup dhe dinte të lexonte e këndonte Kuranin. Ndërsa nëna ime ka qenë mësuese, por kishte shumë pasion të shkruarit. Kur u vendosën në Siri, u detyruan të merren me punë të ndryshme. Megjithatë, nëna e vijoi të ushtruarit e profesionit të mësueses për pasion, duke u mësuar leximin e Kuranit grave shqiptare që jetonin në Siri.

Çfarë raportesh kishin me letërsinë familjarët tuaj, sepse ne dimë që rridhni nga një familje artistësh?

Është e vërtetë që në familjen time ka shumë artistë. Gjyshi im quhej Abdulla Ferizaj dhe ka shkruar disa vepra letrare e fetare. Para se të vdiste, ai më la amanet disa vepra, por unë nuk pranova t’i mbaja fletoret me shënimet e tij, duke i thënë: “Gjysh, ju keni edhe shumë jetë përpara dhe nuk duhet të flisni për amanete”. Ky ka qenë gabimi më i madh i jetës sime, sepse unë fletoret e tij nuk i gjeta më, pasi ai u largua nga kjo botë, përveç disa poezive dhe shënimeve letrare.

Gjithashtu nëna ime, ka shkruar shumë poezi, veçanërisht me temë atdhetare, por nuk ka botuar, thjesht ua lexonte fëmijëve dhe grave të bashkësisë shqiptare në Siri.

Motra ime Hatixheja ka qenë po ashtu poete, por pasi u martua lindi shtatë fëmijë dhe iu përkushtua atyre dhe jetës me bashkëshortin e saj në Francë. Ndërsa motra tjetër Aishja ka shkruar katër vëllime me poezi dhe një roman. Vëllai im Abdyl Kadri, ka qenë piktor shumë i njohur në tërë Sirinë dhe konsiderohet si një nga personalitetet e kësaj fushe. Ai është ndarë nga jeta 20 vjet më parë, por edhe sot kritikë dhe dashamirës të artit i referohen veprës që ai ka lënë pas.

Gjyshi juaj ka shkruar shumë mevlude, a keni dorëshkrime të tij në këtë zhanër?

Gjyshi im ka shkruar shumë mevlude dhe poezi shqipe, por me alfabet arab dhe kjo është e veçanta, sepse ai ndiqte traditën e bejtexhinjve si në formë, ashtu edhe në përmbajtje.

Njëri prej mevludeve të krijuar prej gjyshit lexohej në festën e mevludit çdo vit, saqë thuajse të gjithë i dinit përmendësh vargjet e tij. Më vjen shumë keq, që si për ironi të fatit, unë nuk e disponoj këtë mevlud, edhe pse deri para disa vitesh e kisha.

Çfarë ndodhi, pse nuk e keni më tani?

Kur isha në Kosovë takova poetin Latif Berisha, i cili asokohe po bënte një studim rreth mevludeve në arabisht. Me këtë rast, unë i dhashë kopjen e vetme të mevludit, në mënyrë që të përfshinte edhe gjyshin në këtë studim. Unë ia dhashë me të drejtë kthimi, sepse atëherë nuk kishe fotokopje. Kur u zhvillua lufta në Kosovë, në vitin 1999, Latifin e vranë forcat serbe duke zbritur shkallët e shtëpisë së tij dhe shtëpinë ia dogjën, e kështu mevludi humbi.

Cila është muza juaj e frymëzimit dhe kush ju ka inkurajuar për  ta parë botën me syrin e artistit?

Padyshim është nëna ime. Ajo më ka dhënë zemër për të shkruar, por më ka ushqyer me edukatën që të jem pro gruas dhe jo kundra saj. Këshillat e nënës dhe marrëdhënia e mirë me të më kanë ndihmuar që të ndërtoj një jetë të qetë edhe me bashkëshorten time, me të cilën kam kaluar pesëmbëdhjetë vjet dhe një jetë shumë të mirë. Ne e kemi shtyrë jetën, e ndonjëherë dhe ajo na ka shtyrë neve, por e rëndësishme është që bashkëshortja ime më ka ndihmuar dhe pas nënës, ajo ka qënë burimi i frymëzimit tim.

Po me bashkëshorten tuaj si jeni njohur?

Unë isha inspektor arsimi në Damask, ndërsa ajo ishte drejtoreshë e një shkolle, ku kishte nën varësi 40 mësues. Ajo ishte 31 vjeç dhe kishte mbaruar studimet për histori. Kur shkova për kontroll në shkollën që drejtonte Mona, unë u magjepsa nga rregullsia e saj në punë dhe menjëherë, mendova se ishte një njeri i denjë për të kaluar jetën me të.  Dhe kështu ndodhi, unë i propozova asaj menjëherë që të martoheshim bashkë dhe pas një jave, ajo erdhi në zyrë time dhe më tha që ishte dakord. Që prej asaj dite, ne nuk jemi ndarë kurrë nga njëri-tjetri dhe së bashku kemi dy fëmijë: një djalë dhe një vajzë, të cilët sot kanë krijuar familjet e tyre dhe janë bërë me fëmijë.

Cilat janë profesionet e fëmijëve tuaj, a kanë lidhje me të shkruarit?

Jo, fatkeqësisht asnjëri prej fëmijëve të mi nuk ka lidhje botën e letërsisë, por ndjehem krenar për ta, sepse ata janë bërë të aftë në fushën që kanë zgjedhur. Djali im Ahmeti është inxhinier  dhe asnjëherë nuk ka shprehur interes për të lexuar ato gjëra që shkruaja unë, por çuditërisht vajza e tij që është 12 vjeç, pra mbesa ime ka shumë dëshirë të lexojë dhe madje edhe të krijojë vjersha.

Si e mësuat gjuhën shqipe?

Herën e parë, gjuhën shqipe në versionin e folur e kam mësuar nga nëna dhe babai, të cilët gjithnjë na flisnin shqip. Në lagjen ku jetonim kishte shumë shqiptarë dhe mbaj mend që flisnim shqip kur luanim me fëmijët e tjerë, madje unë deri kur kam nisur shkollën nuk dija asnjë fjalë arabisht.

Më pas kur shkova në shkollë fillova të shkruaja e të lexoja arabisht. Mësuesit e mi u habitën nga shkrimi im dhe nga përvetësimi i shpejtë që i bëra gjuhës arabe dhe që prej asaj kohë, njëra prej mësuese të mia më tha se në të ardhmen do të bëhesha shkrimtar.

Cila ka qenë fusha juaj studimore më tej?

Unë kam studiuar në fakultetin e Gjuhës dhe të Letërsisë Arabe. Më pas kam kryer studimet kam pasuniversitare për këtë fushë. Temën e diplomës e kam mbrojtur me temën “Çështje gjuhësore jonormative në gjuhën arabe”, saqë kur përfundova studimin shumë shokë e kolegë të mitë bëni çudi sesi një shqiptar ka ardhur për të na mësuar gjuhën arabe.

Në cilën moshë keni filluar të shkruani?

Kam nisur të shkruaj poezi për dashurinë që kur isha 16 vjeç. Ndërsa rreth moshës 18-vjeçare kam shkruar romanin me titull “Aroma e Hyrit”. Ky roman lindi nga dashuria e madhe që ndjeja unë për një vajzë, e cila nuk pranoi të lidhje me mua, por u martua me një mjek, sepse ai ishte më i pasur se unë. Këtë histori reale nga jeta ime unë e bëra subjekt romani, por kur e shoh tani mendoj se romani im i parë nuk ka vlerë.

Pjesa dërmuese e krijimeve tuaja kanë qenë në gjuhën arabe, sepse ajo është gjuha me të cilën jeni formësuar, po në shqip kur keni nisur të shkruani?

Herën e parë unë kam bërë përkthime, nuk kam krijuar në shqip. Fillimisht kam përkthyer këngët shqip se ishin më të lehta për përkthim dhe këtë proces e kam nisur rreth viteve ’60. Pastaj vendosa që t’i dërgoj për botim në shtypin periodik arab, ato këngë popullore që përktheja. Në vendet arabe u pëlqyen shumë dhe botuesit më kërkonin të tjera materiale poetike nga krijimtaria e shqiptarëve. Ndërsa unë vetëm kam krijuar disa poezi në gjuhën shqipe, sidomos pas viteve ’80, ku edhe kam botuar një përmbledhje poetike me titullin “Zjarri i mallit”.

Ju jeni i pari që keni prezantuar letërsinë shqipe përballë botës arabe. Cili është viti që keni nisur të përktheni në arabisht dhe cilët janë autorët e parë që përzgjodhët?

Siç thashë, përkthimet e para i kam nisur herët, duke sjellë në arabisht këngë popullore që mua më pëlqenin dhe i dija përmendësh. Ndërsa autori i parë që kam përkthyer ka qenë Ismail Kadare me veprën “Përse mendohen këto male?”. Në vitin 1964 kam përkthyer disa nga poezitë e Kadaresë dhe më pas edhe romanin “Gjeneralin e Ushtrisë së vdekur”.

Të 5 mijë kopjet e para të këtij romani janë shitur brenda 6 muajsh në vendet arabe, sepse Ministria e Kulturës së Sirisë shprehu konsideratë për vlerat e kësaj vepre.

Më tej, po nga Kadareja kam përkthyer romanet: “Kështjella”, “Dasma” “Dosja H” etj.

Gjithashtu kam përkthyer veprën e Dritëro Agollit: “Njeriu me top’’, dramën ”Ato male” të Vath Koreshit, veprën “Toka jonë” të Kolë Jakovës etj. Në gjuhën arabe kam përcjellë 100 poezi të 100 poetëve më të mirë të historisë së letërsisë shqiptare. Një rëndësi të veçantë i kam dhënë edhe përkthimit të vjershave për fëmijë, të cilat kryesisht i merrja nga revistat e kohës si “Fatosi’ dhe “Pioneri”.

Si i siguronit këto materiale të letërsisë shqiptare?

Librat unë i merrja me postë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia. Këto materiale m’i dërgonin Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, apo institucione të tjera, si redaksitë e gazetave “Zëri i popullit”, “Bashkimi” etj. Pra, çdo material më mbërrinte në pesë kopje zakonisht dhe unë një kopje e mbaja për vete, të tjerat i shpërndaja ndër biblioteka universitare. Fatkeqësisht, asnjë prej këtyre librave nuk i kam më.

Çfarë ka ndodhur me bibliotekën tuaj?

Ah mos më pyesni më mirë...(përlotet teksa flet). Kam pasur një bibliotekë shumë të madhe, të cilën e kisha ngritur në një apartament të ri që bleva në Damask. Çdo ditë unë shkoja punoja në këtë bibliotekë dhe në mbrëmje kthehesha në shtëpi. Ai mjedis ishte streha ime shpirtërore e përditshme, në të cilën më shoqëronte shpesh edhe gruaja ime. Kjo gjë ndodhte përditë deri para një muaji e gjysmë, kur një mëngjes e gjetëm të shkrumbuar nga zjarri. Rebelët sirianë kishin shkatërruar gjithçka në atë apartament dhe librave u kishin vënë zjarrin. Aty gjendeshin të gjitha shënimet, përkthimet dhe krijimet e mia. Aty gjendeshin librat që i kisha të trashëguar prej gjyshit dhe babait tim dhe libra të tjerë në gjuhë të ndryshme. Aty gjendej pjesa më e vyer e jetës sime dhe e shpirtit tim. Unë tani kam mbetur i shokuar dhe nuk di nga t’ia nis. Projektet e mia e prenë në mes dhe puna ime shumëvjecare humbi brenda pak çastesh.

Profesor, u kuptojmë gjendjen tuaj, por duhet të kuptoni se pavarësisht se jua kanë djegur librat, nuk mund të fshihen apo të digjen ato gjëra që ju keni në mendje dhe për të cilat keni punuar gjithë jetën, prandaj presim të tjera botime nga ju?

Eh...shpresoj! Por e kam shumë të vështirë, më kuptoni, jam i dërrmuar.

A keni informacione se si kanë emigruar shqiptarët nëpër në Siri?

Emigrimet shqiptare në Siri kanë nisur përpara 200 vjetësh, kur ushtarët shqiptarë të Ibrahim Pashës, djalit të sunduesit shqiptar të Egjiptit Mehmet Ali Pashës, nuk u kthyen me ushtrinë në Egjipt, por u vendosën në Siri. Pjesa më e madhe e tyre e ruajtën gjuhën dhe traditat, por pati nga ata që u përzien me vendasit dhe nuk arritën të ruajnë as gjuhën dhe madje as mbiemrat e tyre. Por, megjithatë ata edhe sot e kësaj dite ata janë të vetëdijshëm për origjinën e tyre shqiptare dhe nuk e harrojnë atë. Emigrimet e tjera të shqiptarëve në Siri ishin ato të viteve 1912-1913 (ku bën pjesë edhe rasti i emigrimit të familjes sime) për t’i shpëtuar represionit serb të kohës dhe të viteve 1945-1948 dhe për t’i shpëtuar përndjekjes së pushtetit komunist në Shqipëri e Jugosllavi. Por këta të fundit, më pas emigruan drejjt Amerikës dhe shumë pak prej tyre qëndruan në Siri.

Një veçori e shqiptarëve të Sirisë është se ata kanë qenë tepër të lidhur me njëri-tjetrin. Ata mblidheshin bashkë në  kuvendime dhe falnin namaze dhe më pas, gjithsecili shkonte në shtëpitë e veta. Nëse dikush nuk dilte në xhami, mendonim se ka ndonjë problem dhe menjehërë i shkonin për vizitë në shtëpi, pra imagjinoni nuk rrinin dot një ditë pa u parë me njëri-tjetrin.

Po brezi pasardhës a i ka ruajtur traditat dhe sa flitet sot gjuha shqipe ndër shqiptarët e Sirisë?

Brezi pasardhës nuk i ka trashëguar pothuajse fare as traditat dhe as gjuhën. Në vitin 40-të shqiptarët filluan të shpërndaheshin, nuk jetonin në të njëjta lagje. Nëpër shkolla mësonin arabisht dhe shumica prej tyre martohen me arabë, e normalisht që gjithçka është zbehur, për të mos thënë që cdo gjurmë e shqipes është zdukur.

Në Siri nuk ka shkollë shqipe, madje edhe një që u hap para disa vitesh u mbyll, për shkak se nuk kishte asnjë nxënës të interesuar për të mësuar shqipen.

A keni miq shqiptarë, të cilët i keni njohur që nga fëmijëria juaj?

Po, kam shumë miq shqiptarë, por shumë prej tyre e kanë harruar gjuhën shqipe.  Shumica e miqve të mi, sot janë figura me kontribut madhor në kulturën dhe artin arab, si romancieri Maaruf Arnaut, piktori Abdulkadir Arnaut, dijetarët Muhamed Nasiruddin Albani, Abdulkader Arnauti, Vehbi Gavoçi etj. Gjithashtu, shumë vite më parë kanë ekzistuar edhe klubet e arnautëve në Siri, ku të gjithë mblidheshim e diskutonin cështje të ndryshme sociale e kulturore

Keni kontakte me shqiptarët sot dhe si po e përjetojnë kohën e trazirave?

Për shkak të situatës në Siri nuk është se tani kam shumë kontakte me shqiptarët atje.

Cilat janë profeisonet dhe zanatet e shqiptarëve në Siri?

Janë inxhinierë, mësues, nënpunës dhe punëtorë. Ata janë të përfshirë dhe janë integruar mirë në Siri.

Si e shihni ju shtetin shqiptar në këtë 100-vjetor?

Më ka pëlqyer shumë Shqipëria. Dëshiroj që Shqipëria të ketë sukseset e saj. Unë e shoh të stolisur bukur dhe aroma festive ndjehet ngado. Sa i takon politikës, unë nuk dua të merrem fare me këtë pjesë, por thjesht dua ta shoh Shqipërinë si burimin pozitiv të forcës sime krijuese e jetësore.

Në çfarë moshe keni ardhur për herë të parë në Shqipëri?

Ka qenë viti 1963 kur unë vizitova për herë të parë Kosovën. Isha 32 vjeç dhe vendosa të vija vetëm në Kosovë për të njohur nga afër vendin ku kishte lindur babai dhe nëna ime dhe gjithashtu të takoja kushërinjtë e mi. Unë isha marrë vesh me letra me kushërinjtë dhe me miqtë e mi dhe ata e dinin që unë dija shqip dhe kisha dëshirë t’i takoja.

Ndërsa në Tiranë kam ardhur në vitin 1971 me ftesë të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, të cilët kishin dëgjuar për përkthimet e mia dhe dëshironin të më njihnin nga afër.

Mbaj mend që te “Hotel Dajti” në atë vizitë jam takuar për herë të parë me Ismail Kadarenë dhe me Dritëro Agollin.

Çfarë mban mend nga takimi me Kadarenë dhe Agollin, për çfarë biseduat?

Ata më falënderuan për përkthimin që u kisha bërë veprave të tyre në arabisht. Ata ishin të interesuar rreth faktit se si ishte pritur letërsia shqiptare në kulturën arabe.

Islamil Kadareja më inkurajoi që të botoja poezitë e mia në gjuhën shqipe dhe madje më hartoi edhe një parathënie për vëllimin që u botua më vonë me titullin ‘’Zjarri i mallit”. Në fillim këto vjersha i kisha shkruar në arabisht, ndërsa më vonë i përktheva e botova në shqip, megjithësi ka prej tyre që janë shkruar direkt në gjuhën shqipe.

Sa njihet letërsia shqipe në vendet arabe?

Në vendet arabe nuk e kanë ditur fare se çfarë është letërsia shqiptare. Unë kam filluar të përkthej duke bërë përkthime të materialeve letrare dhe të studimeve mbi historinë e Shqipërisë. Libri shqiptar atje ka qenë tërësisht i panjohur, por tashmë situata ka ndryshuar, sepse përveç meje ka edhe shumë të tjerë që përkthejnë si Dr. Muhamed Mufaku, apo përkthyes nga gjuhët e tjera si Affif Imashkija që ka përkthyer romanin “kështjella” prej frëngjishtes në arabisht me titullin “Tamburet e shiut”.

Çfarë pikëtakimesh ekzistojnë mes kulturës shqiptare dhe asaj arabe, përderisa urat e komunikimit po shtrihen kaq dendur?

Lidhja që i bashkon këta dy popujt është shumë e fortë. Lidhja më e fuqishme është  çështja e  besimit fetar mysliman, që ka lënë gjurmë të mëdha për hedhjen e bazave të kulturës së dy popujve. Muslimanët janë të njësishëm, pavarësisht vendit të botës ku ata jetojnë. Gjithashtu një tjetër ngjashmi mes kombeve, une e shoh tek gjendja sociale e politike, e shoh tek dhimbja e te shpresat e përbashkëta të njerëzve, por edhe te persekutimet, me të cilat u ballafaquar popujt përkatës.

Shqiptarët emigruan në vendet arabe nën gjurmët e faktorëve të panumërt, por ajo që e bën më të fortë lidhjen mes kombeve është fakti se emigrantët shqiptarë jetuan në vende të ndryshme të Arabisë Saudite. Vendet arabe u kanë hapur dyer vijimësisht për shqiptarët, duke u ofruar miqësinë e vëllazërinë dhe duke mos e kthyer ardhjen e tyre për përfitime meskine, por duke baskëpunuar në mënyrë njerëzore të shkëlqyer, gjë e cila shëmbëllen fisnikërinë e popullit arab. Unë  personalisht, ndjehem në Siri si një ndër  qytetarët e Damaskut dhe për asnjë cast nuk jam ndjerë i paragjykuar, apo nuk më janë mohuar të drejtat dhe mundësitë qytetare.  Prandaj gjithë kjo klimë miqësore e gjithë këto gjëra të përshkakëta nuk janë rastësi, por janë një element që lexuesinm arab e bën të pranojë natyrshëm frutet e kulturës shqiptare. Ata përqafojnë me dashuri letërsinë dhe kulturën shqiptare, ashtu siç përqafuan dhe pranuan komunitetet shqiptare që të bashkëjetojnë pranë tyre.

Cili është një nga shkrimtarët më të vështirë për t’u përkthyer?

Nuk mund të them kush është më i vështiri, por mund të pohoj se për mua një nga zhanret më të vështira për t’u përkthyer është poezia, e cila kërkon jo vetëm përkthimin e kuptimit, por edhe ruajtjen e muzikalitetit të vargut.

Cilin çmoni më shumë nga poetët shqiptar të Kosovës dhe të Shqipërisë?

Çdo poet e ka vlerën e vetë. Megjithatë për mua më të dashurit janë Llazar Siliqi, pasi ka një poezi të veçantë dhe gjithashtu Ismail Kadarenë.

Me çfarë po merreni kohët e fundit?

Tani nuk po shkruaj më, sepse jam ende shumë i turbulluar nga djegia e dorëshkrimeve. Shpresoj që të rikrijoj librin me poezi, që ia kam dedikuar bashkëshortes sime.

Duket sikur në krijimet tuaja i jepni një rëndësi  të veçantë çështjes së gruas. Çfarë synoni të përcillni, duke përzgjedhur femrën si figurë bosht në letërsi?

Unë kam siguri të plotë se me të vërtetë femra ka nevojë dhe e meriton të jetë në qendër të veprave letrare, por edhe në qendër të veprimtarive jetësore. Kur shoh gra të poshtëruara apo femra që diskriminohen vetëm prej gjinisë së tyre natyrore, më vjen vërtet shumë keq dhe mendoj se secili prej nesh mund të japë kontributin e vet për ta ndryshuar situatën dhe të triumfojë barazia gjinore. Burri dhe gruaja duhen parë si dy gjini që plotësojnë njëri-tjetrin dhe lidhja midis tyre është lidhja e harmonisë dhe e tolerimit dhe jo e çjerrjes, inferioritetit dhe e obligimeve që shihen vetëm në formë të njëanshme.

Cilat është vepra që ju vlerosoni më shumë nga ato që kanë shkruar deri tani?

Në fakt, e kam shumë të vështirë të veçoj, sepse veprat që krijon janë si puna e fëmijëve, ku e ke vështirë t’i dallosh nga njëra-tjetra, për shkak se të gjitha i kam krijuar me përkushtim dhe dashuri të veçantë. Megjithatë, përderisa kanë qenë edhe më të vlerësuarat nga kritika, do të përmendja romanin “Aroma e Hyrit” dhe romanin “Druvari”. Subjektet e këtyre romaneve lidhem me historinë e shtegtimit të shqiptarëve, por sigurisht janë veshur me elementi dhe trillin artistik.

Më parë, ju keni përkthyer korifenjtë e letërsisë shqiptare. Po sot që ka kaq shumë botime në Shqipëri, si orientoheni në përzgjedhjen e autorëve për përkthim?

Pothuajse u kam mbetur besnik emrave ë konsoliduar të letërsisë shqipe dhe të them të drejtën nuk marr përsipër të përkthej nëse nuk më pëlqen dicka. Përveç kësaj, larmia e botimeve dhe mungesa e një kritike të mirëfilltë në Shqipëri, më krijon vështirësi edhe kur dua të marr një libër të mirë për ta lexuar për kënaqësi. Kjo larmi krijimesh e botimesh mua më përgjithësisht më duket pozitive, sepse tregon zhvillimin dhe pasurinë e letërsisë e kulturës shqiptare.

Për çfarë ndjeheni më tepër krenar që jeni shqiptar?

Ndjehem krenar për mbiemrin tim, për gjuhën dhe traditat që i kam ruajtur me fanatizëm dhe patjetër ndjehem krenar për dinjitetin që e karakterizon figurën e shqiptarit në çdo kohë.

Cili është mesazhi juaj për të gjithë shqiptarët?

T’i rikthehen vlerave më përfaqësuese të tyre si bujaria, ndershmëria dhe puna. Gjithashtu, u them të gjithë bashkëkombasve të mia që ta duan librin dhe kulturën, sepse kjo është rruga më e sigurtë dhe më e bukur për të ecur në jetë.

Intervistoi:

Jolanda Lila

Dhjetor 2012

 

 

Raimonda MOISIU:Intervistë me historianin, publicistin dhe studiuesin Prof. Neki Babamusta

Intervistë me historianin, publicistin dhe studiuesin Prof. Neki Babamusta

Bisedoi:Raimonda MOISIU


“Lufta për lumturinë e jetës presupozon triumfin mbi pengesat dhe vështirësitë”

“Frojd”

Pakëz dritë për të merituar emrin e ndritur të shqiptarit!

E nderuara Znj. Rajmonda!

Nëpërmjet intervistës tuaj ndjehem tepër i privilegjuar!

Modest, si miliona bashkatdhetarë, vendosim grimca rëre në themelet e identitetit tonë kombëtar. Bazuar në argument historike jemi ndër popujt më të vjetër të Evropës, ndër më inteligjentët, liridashës dhe humanë. Për interesa strategjike, Fuqitë e Mëdha, na coptuan padrejtësisht, në interes të shovizimit Ballkanik. Por dashuria për të jetuar të lirë në trojet tona stërgjyshore nuk na ka gjunjëzuar. Barbarizmat jetën sa të ëmbël, na e bënë të trishtë! – 1897 F. Konica: Jashtë çdo mundësie për të na asimiluar.

Emigrimi plagë e rëndë!

Pushtuesit nuk arritën të na ç’kombëtarizojnë. Në zemrat dhe në mendjet e shqiptarëve është skalitur vetëdija hyjnore: Një komb, një ide, një qëndrim!

Disapora në SH.B.A. me afro një milion shqiptarë, ka 100 vite që është bërë flamuri udhërrëfyes i mbrojtjes së interesave tona kombëtare. Federata patriotike “Vatra”, gazetat “Dielli”, “Iliria” dhe “Zëri i Amerikës” janë Triumvirati i artë për shqiptarizmin. Vepra e tyre e bekuar qe leva e Arkimedit që përshpejtuan pavarësinë më 1912-ën me tribunët e kombit tonë: Ismail Qemali, Isa Boletini etj. Edhe me veprimtarinë e “Zërit të Amerikës” v.1943, na çliruan nga metastazat e fantazmës komuniste.

Keni fatin e madh që jetoni dhe punoni në SH.B.A., sinonimi i atdheut të dytë. Për të gjithë popujt, SH.B.A.-ja është bërë simboli i Altarit për Demokraci. Për kombin tonë Shtetet e Bashkuara të Amerikës reflektojnë miqësinë e sinqertë tradicionale, të lidhur me një aleancë të shenjtë.

Në vizitën e saj në Tiranë më 1.11.2012, Znj. Hillari Klinton deklaroi: “SH.B.A.-ja është krenare që ka mike të ngushtë dhe partnere Shqipërinë. Bashkëpunimi ynë do të vazhdojë edhe në 100 vitet e ardhshme .... edhe 100 vite të tjera”. “Vizita juaj, tha Kryeministri i Shqipërisë Z. Sali Berisha është xhevahiri më i çmuar në prag të 100 vjetorit të pavarësisë”.

Në SH.B.A. dishepujt e kombit tonë: Fan Noli, Faik Konica, Mit-hat Frashëri, Abaz Ermeni, Abaz Kupi etj., kanë proklamuar manifested e tyre më të mirë të çështjes shqiptare. Vepra e tyre u pasua që nga biznesmeni patriot Xhoni Athanas, duke vazhduar me falangën pararojë të të nderuarit Z. Shaqir Gashi, Eqerem Bardha, Harry Bajraktari, Zef Balaj. Mjaft frutdhënëse është puna e personaliteteve të larta intelektuale si Martin Camaj, Arshi Pipa, Peter Prifti.

Për çështjen shqiptare vazhdojnë kontributin e tyre prof. Sami Repishti, prof. Nikollaq Pano. Ing. Agim Karagjozi, Dr. Gjon Bucaj, Naum Prifti, Genc Kortsha, Elez Biberaj, Pjetër Jaku, Mërgim Korça, Novruz Nazarko, Gëzim Basha, Dr. Gjekë Gjelaj, Ramiz Gjini, Lulash Palushaj, Merita Bajraktari, Dalip Greca etj.

Nëse Amerika është bërë në sajë të punës, padyshim meritë kanë edhe shqiptarët e diasporës. Atdheu i Xhorxh Uashingtonit nuk është një tragjedi amerikane me Klajd Grificë, siç e ironizonte romancieri Teodor Drajzer. Znj. Hillari Klinton më 1.11.2012 u shpreh: Jam mirënjohëse për kontributin e mijëra shqiptarëve në SH.B.A.

I nderuar Prof. Babamusta, ju falenderoj për këtë intervistë. Ju jeni një penë publicistike historiane mjaft e njohur në Diasporë dhe trojet shqiptare. A ju kujtohen ditët tuaja të para si historian? Cfarë ka ndikuar te ju më shumë apo dicka e papritur që ju zgjodhët të tregoni historinë ashtu sikundër ka ndodhur..?

Historia si poetesha e kohërave të njeh me botën reale. Kur egzistenca (jeta) orientohet nga të menduarit pozitiv, siç theksonte filozofi De Kartes, dëshiron të mbijetosh edhe me det të trazuar si Heminguej. Dashurinë për atdhe na e trashëguan Rilindasit. Ngjarjet kulmore historike ngritën në këmbë tërë mëmëdhetarët shqiptarë.

Nga të parët e mi dhe nga shumë dëshmitarë, në sofrën bujare të fisit Babamusta vinin si miq personalitetet e kohës: Ismail Qemali (ku ndenji një natë) ku të parët e fisit i siguruan udhëtimin dhe Kavaja e përcolli me shumë përzemërsi për misionin historik. Gjithashtu kanë ardhur patriotët e kombit Aqif Pashë Elbasani, Avdi Bej Toptani. Për detyra patriotike kishin lidhje të ngushta me fiset Biçaku në Elbasan, Canët në Peqin, me Mojsitë, me Xhantë, me Must Carën etj. Gjatë luftës çlirimtare vinin vëllezërit Myslim e Shyqyri Peza, Mustafa Gjinishi.

Realisht ndjeva tronditje nga vrasja macabre (mbytja me tel) e Mehmet Babamustës, vdekja në burg e Hasanit, burgimet politike të Ibrahimit, Halitit dhe tim vëllai Qemalit. Im atë vdiq nga ataku në zemër. Një pushtetar vendor e kërcënonte: “Jam Enver Hoxha”. Në Gjysylkonaj, në vitin 1953 u bëra dëshmitar i luftës së klasave. Nga jeta e mësueseve të mia të para, të shkëlqyera si rreze drite, por të persekutuara, mora mësimet e para për diktaturën komuniste.

A mund të na përshkruani shkurtimisht Londrën  si zemra e emigracionit shqiptar në Europë, por edhe ku ndërthuren shumë kultura të tjera?

Anglia, vendi i Shekspirit që tronditi fronet mbretërore. Vendi i Oliver Kromuellit që përmbysi feudalizmin. Vendi i inxhinierit Stefenson, lokomotiva e të cilit përhapi rrugën e civilizimit për dritë e dituri. Londra me 10 milion banorë, kryeqendra e diturisë dhe kulturës botërore. Në Angli jetojnë afro 200 mijë shqiptarë dhe disa milionë emigrantë nga e tërë bota. Shqiptarët me punën e tyre janë inkuadruar në rrjedhën e jetës britanike duke fituar respektin e vendasve.

Ju keni një karrierë të gjatë si historian, që do të thotë nëpërmjet momenteve  historike keni përjetuar momente mbresëlënëse, të këndshme, por edhe kritike, dëshpëruese e të trishta. A mund të na përshkruani  momente  nga eksperienca juaj?

Për arsye kontraditash shumë ngjarje nga “Heroi Popull” nuk dalin në dritë. Ndonëse me vështirësi e vërteta del. Rinohesh kur edhe sot, pas 60 vitesh banorët patriotë, trima dhe bujarë siç janë edhe pasardhësit e tyre gjysylkonaj të kujtojnë me admirim dhe lot .... vëllavrasje! 1954.

Ndjehem tepër i nderuar, kur një fis i tërë “Ndreu” nga Dibra shpëtoi nga kurthi i sigurimit famëkeq – 1968.

U gëzova pa masë, kur me disa shokë ngritëm “Muzeun historik” Kavajë, “kabinete historike” në 3 shkolla, që u bënë qendra eksperimentale. Duke mos pranuar t’i shërbej Sigurimit të kuq e pashë të udhës, më me vlerë edukimin patriotik, duke hulumtuar për thesaret historike të popullit tonë. Edhe sot ish-nxënësit e mi më kujtojnë për mësimet shembullore në Krujë.

Si të mos ndjehesha i frikësuar kur më kërcënuan për vendosjen në stendë të Shqipërisë etnike, apo për figura kombëtare në museum, si të komandantit akademist (1920) Adem Riza Berati, sepse fëmijët e tij u persekutuan, apo të patriotit Bajram Xhani, sepse të vëllanë Qamilin ia pushkatoi Mehmet Shehu, v. 1943.

Ndonëse shumë dokumenta historike ia dërgoja Institutit të Historisë, me drejtor Stefanaq Pollo, ku merrja përgëzime, por s’arrita të kuptoj pse në vendlindje më kërkuan një dosje me fakte, por që nuk ma kthyen më. Nuk më lejuan të futesha në ‘Arvishen e Shtetit’ se nuk isha i imunizuar me dy karta anëtarësie çudibërëse!

Çfarë do të dëshironit të thoni në lidhje me karakterin e përgjithshëm historik të Shqipërisë, trojeve shqiptare,  Ballkanike apo Lindore, në krahasim me atë çka është shkruar e ri-shkruar, bazuar në ato çka ju keni lexuar, shkruar apo vënë re?

Në Konferencën e Paqes, Paris, janar 1919, Presidenti Vilson i SH.B.A.-së deklaroi: “Nuk kemi ardhur të bëjmë këmbim popujsh!

Ismail Qemali, tri ditë para se ta helmonin, më 22 janar 1919 deklaroi: Do ngjallemi, ose do të vdesim!

22 mars 1992, fitorja e demokracisë na dhuroi lirinë. Shqipëria ka pësuar transformime të dukshme. Në vend të bunkerëve dhe gomerëve kemi autostrada moderne, ndërtime kapitale, zhvillim të arsimit. Siç merituam futjen në NATO dhe liberalizimin e vizave, së shpejti flamuri ynë do të valëvitet në Bruksel përkrah familjes evropiane, Shqipëri-Kosovë.

Ndonëse jemi popull paqedashës, nuk ua kemi borxh të na përkëmbim identitetin tonë kombëtar. Në drejtim të mirëqenies ende lipset shumë punë

Si iu lindi ideja për të shkruar historinë shqiptare, trojeve etnike dhe asaj ballkanike -si  pjesë narrative jetësore e rëndësishme nën ndikimin e kulturës, historisë e fenomeneve sociale, ekonomike dhe politike në komunitet, apo....?

Me fitoren e pavarësisë së Kosovës, shkurt 2008, ëndrrat shovene të Beogradit kanë përfunduar, po ashtu edhe ato të disa klaneve ekstremiste të Athinës. Më 31.10.2012, Znj. Klinton deklaroi: Pavarësia e Kosovës, problem i mbyllur. Kryeministri Thaçi u shpreh: Ora e Historisë nuk do të kthehet mbrapsht.

Konsolidimi i marrëdhënieve në të gjitha fushat me Kosovën duhen forcuar më tej. Mbarë klasa politike shqiptare kombëtare të jetë në unison për funksionimin e Marrëveshjes së Ohrit. Mbrojtja e interesave të shqiptarëve, kudo që jetojnë, është problem madhor mbarë popullor.

Prof. Babamusta  ju mbani titullin Prof. Sigurisht i fushës së historisë. Çfarë ju pëlqen dhe çfarë nuk ju pëlqen në punën tuaj profesionale? Në ditët e sotme tradita dhe realiteti  “përziehen” me vlerat fetare. Në opinionin tuaj si historian a ka ndonjë konfuzion që ndikon në marrëdhëniet njerëzore dhe në marrëdhëniet mes kulturave të tjera?

Engjëlli nuk bashkëpunon me Djallin! E vërteta historike ndriçohet me guxim, me mençuri aktive, duke mos u pajtuar me errësirën e mendjeve abstrakte.

Periudha e Mbretërisë ka vlerat e veta që diktatura e mohoi. Për korifejt e kombit Noli, Konica, Gurakuqi, Migjeni, Mit-that Frashëri, Abaz Kupi, Abaz Ermeni e deri tek Nënë Tereza, Fishta e Kadareja etj lipset të përulemi me respekt! Ndryshe do të mohonim vetveten. S’ka përse të jetojmë ende me simptomat e mentaliteteve komuniste. E tërë bota le të marrë shembull nga Shqipëria dhe Kosova, ku vlerat fetare jetojnë në harmoni, duke pasur përparësore interesat e kombit.

A keni përjetuar fëmijëri të lumtur?A ka pasur në fëmijërinë tuaj se një ditë do të bëheshit historian dhe një nga më të lexuarit e më të pëlqyeshmit të shtypit postkomunist të Diasporës dhe atij në trojet shqiptare?

Njeriu vjen në jetë duke qarë dhe e përcjellin në banesën e fundit po duke qarë. Për miliona njerëz, jeta barasvlerësohet me disa universitete. Kujdesi dhe optimizmi i nënës dhe i të afërmve ma zvogëlonin udhën e mundimshme të fëmijërisë. Vazhdoj të lexoj e të rilexoj Rilindasit, Nolin, Fishtën, Konicën, Ali Podrinjën, Kadarenë etj.

Kam lexuar e konspektuar Shekspirin, Gëten, Shilerin, Tolstoin, Pushkinin, Hugonë, Khajamin etj. Jam i dhënë pas literaturës publiçistike historike që nga më të hershmet, përfshi dhe ato botërore. Kam lexuar klasikët e M.L. teorinë ekonomike. Duke u ballafaquar me realitetin në Angli e SH.B.A. jam ndjerë tepër i zhgënjyer nga teoritë boshe të pa bereqet të komunizmit.

Natyrisht ekonomia socialiste me kolektivitetin e saj nuk mund të konkurronte me ekonominë e tregut të lirë kapitalist. Komunizmi: Sistem i dështuar!

Lexoj artikujt me vlerë nga Diaspora “Dielli”, “Iliria”, “Tribuna Shqiptare”, “Albania”. Ndjek emisionet e “Zërit të Amerikës”.

Ç’mund të na thoni për momentet më të dhimbshme të familjes suaj, burgu, persekutimi dhe internimi. Cili qe kërcënimi që familja juaj i sillte sistemit diktatorial komunist?

Persekutimi familjar: Vdekja e babait nga kërcënimet, burgosja e tim vëllai me akuza të sajuara, shpronësimet, burgosja e kushërinjve (duke vdekur edhe nëpër burgje) natyrisht janë ngjarje të hidhura që të krijojnë urrejtje. I pushuar nga puna si bir tregtari, më çonin në zonat më të largëta. Kalvar vuajtjesh pësoi edhe familja e gruas. Bashkëshorten nuk e fusnin në punë, si rezultat i akuzave të regjimit komunist.

Kur ishim në SH.B.A. na dukej vetja se po jetonim në një planet tjetër. Populli amerikan kudo që kemi shkuar, na ka trajtuar si mysafirë tepër të nderuar. Sensibilizimi i luftës heroike të vëllezërve tanë në Kosovë na ringjallte, ashtu sikur na shtonin urrejtjen barbaritë serbe. Në SH.B.A. dhe në Angli morëm leksionet reale për Demokracinë e lirë!

Në publicistikën tuaj  historike gjithçka vjen nga jeta reale. Çfarë lloj kërkimi keni bërë për të? A keni pasur materiale apo ngjarje që ju kanë ndihmuar në shkrimin e tyre?

Kam shkruar mbi ngjarje reale. Kam kontaktuar me dëshmitarë okularë, me të persekutuar. Kam qenë në kontakt me vlerat politike të Demokracisë. Pata krijuar një bibliotekë familjare, duke mbajtur lidhje me disa biblioteka. Më kanë ndodhur shumë ngjarje që për nga përmbajtja, janë të denja për skena hollivudiane.

Jeta si rrjedhje pa mbarim, vazhdon!

Në jetën e përditshme në Londër, Angli, ju jeni në kontakte me personalitete të kulturës, intelektualë e qytetarë të thjeshtë, diplomatë figura të njohura të komunitetit shqiptaro-britanik, por edhe të politikës shqiptare dhe  britanike. Sa është prezent atdheu ynë Shqipëria e çështja shqiptare, veçmas ajo e Kosovës e Çamërisë  në marrëdhëniet me ta?

Sa herë që takojmë shqiptarë, sikur rilindim. Vlerat demokratike në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, mbrojtja legjitime e vëllezërve tanë të Çamërisë janë çështje dite.

Zgjuarsia shqiptare në Londër, nëpërmjet organit të saj “Tribuna Shqiptare” trajton vazhdimisht problematikën kombëtare. Afro 200 mijë shqiptarë të sistemuar në Britani, me punën dhe zgjuarsinë e tyre, por tregojnë se ne jemi popull evropian. Shqiptarët kanë fituar admirimin e londinezëve.

Është e natyrshme që mjedisi shqiptaro-britanik në Diasporë, karakterizohet nga  ndjenja patriotike, atdhedashuri, krenari, vlera e identitet kombëtar. A ka ndikuar në publicistikën tuaj dhe a  i kini numëruar botimet e shumta të shkrimeve tuaja historike në këto vite?

Për çështjen shqiptare, ndjehesh gjithmonë i ri. Çdo mëmëdhetar, pavarësisht pozicioneve ekonomike, politike, apo arsimore, e ka për detyrim të punojë për të mirën e Kombit! Të mos rikthejmë kohën, “Isha unë Çobo Rrapushi”.

Jetoni në zemër të Anglisë, Londër.  Si ndiheni kur dëgjoni për krimin në familje, apo veset e tjera që kanë përfshirë një pjesë të komunitetit shqiptaro-britanik, sikundër droga e krimi? Si mund të reflektojë komuniteti shqiptaro-britanik për lehtësimin e këtyre plagëve?

Kur dëgjojmë për ndonjë vrasje, natyrisht që sjellin tronditje. Nuk pajtohemi me krimin, të cilin e dënon i tërë komuniteti, ashtu sikurse ndodh që vriten dhe shqiptarë të pafajshëm.

Mendoj se publicistika juaj aktuale është tërësisht me lëndë  nga jeta historia, veprimtaria, kontributi shqiptaro-britanik. Cilat janë sfidat për t’i përshkruar ato  në shkrimet tuaja?

Vëllazërim, bashkim për Shqiptarizëm!

A kini botuar  libra historikë dhe natyra e të shkruarit tuaj? Si ndjeheni pas gjithë kësaj periudhe që shkruani si akademik dhe historian?

Si hulumtues historie, kam shkruar mbi 100 kumtesa, referate, publicistikë, pa përmendur një dosje me dokumenta që s’mi kthyen. Kam punime historike akoma të pabotuara. Me versione historike, kam krijime poetike. Shkrime dhe dokumente, shpesh, i dërgoja Institutit të Historisë.

A është i lirë shtypi sot? Si jeni ndjerë përballë botës së frikshme të mediokritetit, klaneve dhe hipokritëve, përballë vetëmburrjes dhe vetëbujës? Ç’kuptojmë me shprehjet “vetëgjymtim dhe vetëvrasje intelektuale”?
Në çdo demokraci, populli ka Qeverinë që meriton. Me fitoren e demokracisë, bashkë me mjaltin u futën edhe mizat.

Droga, krimi, prostitucioni, si fenomene negative erdhën nga jashtë, por që po përpiqen të gjejnë shtrat në vendin tonë. Korruspionin e bëjnë pushtetarët që nga baza. Kur godet ligji, çmenduria nuk ngre krye. S’vritet njeriu për një vijë uji, ose më ke vrarë para 70 vitesh ....

Shoqëria shqiptare të marrë nga perëndimi të mirën, e keqja vetëm se turbullon. Ka shtyp të pavarur. Një pjesë janë veshur me kostume laramane, ngjyrë ylberi. Hipokritët kalërojnë me mantel donkishotesk. Janë kalbësira e shoqërisë, që gjymtojnë apo vrasin, ndriçimin intelektual. Të bardhën nuk mund ta bësh të zezë!

Kush ju mbështet shpirtërisht në krijimtarinë tuaj të larmishme historike e publicistike?

H. Klinton në Tiranë, 1.11.2012:

Interesat kombëtare janë përpara interesave partiake politike! Zgjedhje të lira! Luftë korrupsionit! Korrupsioni, kancer që konsumon shoqërinë! Për funksionimin e shtetit ligjor, duhet kultura e bashkëpunimit.

Nëse muzika është e pastër, shpirti buron i lirë. Zemra është tempulli i shpirtit. Lumturia për të qenë i dobishëm për atdhe, zemrën dhe forcën e gjejnë në popull. Duhet të përfitosh nga valltarët e vlerave kombëtare. Edhe një here: Nëna më dha leksionin e madh të jetës! Respekto personalitetin e çdo njeriu! Bëhu pjesë e këtij populli, përfito nga mençuria e tij dhe inteligjencës që e rrethon.

Z. Babamusta, Kongresi Amerikan në SHBA, - familjen tuaj Babamusta dhe familjen e vjehrrit tuaj, Cani – e kanë nderuar me OFFICIAL CITATION (Dëshmi mirënjohje) për veprimtarinë diplomatike-demokratike, respektivisht të të dyjave familjeve të lartpërmendura. Ç’mund të na tregoni rreth saj..?

Në mendjet e ç’ekuilibruara, kultivohet ideotizmi. Luigji XIV i Francës: Jam Mbreti Diell! Diktatorët: Pushtete të përjetshme me piramida egjiptiane.

Çdo njeri duhet të ndjehet dhe të punojë si i barabartë në mes të barabartëve. Merita i takon vlerave popullore.

Dekorimet -   21.1.1985 Medalje “Naim Frashëri”

3.3.1994: “Mësues i Merituar”

2.8.2004 Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

2.4.2004 Kastriot Cani Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

21.5.2004 Ermira Babamusta Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

Çfarë nuk do të falnit në jetë??

Dashuria është parajsa e jetës. Diktatorët, “këta luanë të racës njerëzore” e shohin popullin lojë shahu. Çuditërisht, sot në Botë ka sejmenë servilë që u përkulen tiranëve të kuq. Fundi i tyre gjithmonë ka qenë rruga e Ferrit.

E kush popull nuk e do lumturinë?!

Mesazhi për inteligjencën shqiptare...

Jeta është e shkurtër për ta shijuar, plot ëmbëlsi, por edhe me derte! Të gjitha frutat e pemëve nuk i kap dot dhe fatkeqësisht nuk i shijon. Ndoshta, mollë e ndalueme! Megjithatë, le të mbjellim pemë dhe të kultivojmë lule për trashëgimtarët. Inteligjenca jonë: Me mençuri hyjnore! Rreze Drite! Shkëlqim pranveror si hyjneshat trime të Dardanisë. Vepra e tyre si Butrinti i Arbërit, me aromë të magjishme dhe Valbona të rrjedhë gjithë jetën me pastërtinë e kristaltë!

Cfarë dëshironi të shtoni...

Ligji i Lustracionit. “Mefistofelë me fytyrë engjëlli”!

Populli shqiptar me ndjenja humane, s’e ka në traditën e tij vëllavrasjen. Nëse me fillimin e demokracisë do të kishim vepruar si në Hungari apo Çeki v.56, ku kundërshtarët politikë u lidhën me litarë pas makinave, apo si në Indonezi, në v.60, ku gjenerali Suharto bëri rebelimin ekstrem kundër P.K.-së të Indonezisë me Aidit, duke i mbushur lumenjtë me mbi 1 milion kufoma, ne do të rikthenim luftën e klasave. Fatkeqësisht një pjesë e avancuar e nomeklaturës së kuqe, me dragojt e tyre u futën në vallen e demokracisë me mentalitete komuniste. Të mençurit bënë kthesë duke flakur teserat e kuqe.

Bisedoi :Raimonda MOISIU

 


Faqe 10 nga 17

Newsflash

Në Romë të Italisë, në moshën 91-vjeçare, ndërroi jetë atdhetari dhe anëtari i fundit i Komitetit “Shipnija e lirë”

Tafë Përvizi - besnik i devotshëm i nacionalizmës shqiptare

Nga Besim MUHADRI

Romë, 17 mars 2010: Të dielen, më 14 mars, në moshën 91-vjeçare, ndërroi jetë atdhetari i shquar i kauzëz sonë kombëtare, Tafë Përvizi, duke lënë pas vete një veprimtari të shquar në fushën e angazhimit për lirinë e Kosovës dhe të bashkimit kombëtar. Ai është anëtari i fundit që deri më tani ishte gjallë, i Komiteti “Shipnija e lirë”, të cilin Komitet e udhëhiqte profesor dr. Rexhep Krasniqi. Në vitin 1946, bashkë me shumë atdhetarë ishte detyruar të lërgohej nga Kosova dhe të emigronte në vende të ndryshme të Evropës dhe botës, si Turqi, Siri dhe në vitin 1949 të vendosej definitivisht në Romë, ku edhe zhvilloi aktivitetin e tij patriotik, gjitmonë në përpjekje për çlirimin dhe lirinë e Kosovës, ndërkaq, ëndërr e tij e përjetshme qe dhe mbeti Bashkimi Kombëtar. Për meritat e tij atdhetare, në vitin 1996 nga presidenti i atëhershëm i Shqipërisë, zoti Sali Berisha, u dekorua me medaljen “Për veprimtari patriotike” si dhe “Organizator dhe luftëtar në luftën për pavarësinë e Kosovës e bashkimin kombëtar”

Lexo ma...