Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Intervjuer-Intervista
Intervista

Raimonda MOISIU:Intervistë me historianin, publicistin dhe studiuesin Prof. Neki Babamusta

Intervistë me historianin, publicistin dhe studiuesin Prof. Neki Babamusta

Bisedoi:Raimonda MOISIU


“Lufta për lumturinë e jetës presupozon triumfin mbi pengesat dhe vështirësitë”

“Frojd”

Pakëz dritë për të merituar emrin e ndritur të shqiptarit!

E nderuara Znj. Rajmonda!

Nëpërmjet intervistës tuaj ndjehem tepër i privilegjuar!

Modest, si miliona bashkatdhetarë, vendosim grimca rëre në themelet e identitetit tonë kombëtar. Bazuar në argument historike jemi ndër popujt më të vjetër të Evropës, ndër më inteligjentët, liridashës dhe humanë. Për interesa strategjike, Fuqitë e Mëdha, na coptuan padrejtësisht, në interes të shovizimit Ballkanik. Por dashuria për të jetuar të lirë në trojet tona stërgjyshore nuk na ka gjunjëzuar. Barbarizmat jetën sa të ëmbël, na e bënë të trishtë! – 1897 F. Konica: Jashtë çdo mundësie për të na asimiluar.

Emigrimi plagë e rëndë!

Pushtuesit nuk arritën të na ç’kombëtarizojnë. Në zemrat dhe në mendjet e shqiptarëve është skalitur vetëdija hyjnore: Një komb, një ide, një qëndrim!

Disapora në SH.B.A. me afro një milion shqiptarë, ka 100 vite që është bërë flamuri udhërrëfyes i mbrojtjes së interesave tona kombëtare. Federata patriotike “Vatra”, gazetat “Dielli”, “Iliria” dhe “Zëri i Amerikës” janë Triumvirati i artë për shqiptarizmin. Vepra e tyre e bekuar qe leva e Arkimedit që përshpejtuan pavarësinë më 1912-ën me tribunët e kombit tonë: Ismail Qemali, Isa Boletini etj. Edhe me veprimtarinë e “Zërit të Amerikës” v.1943, na çliruan nga metastazat e fantazmës komuniste.

Keni fatin e madh që jetoni dhe punoni në SH.B.A., sinonimi i atdheut të dytë. Për të gjithë popujt, SH.B.A.-ja është bërë simboli i Altarit për Demokraci. Për kombin tonë Shtetet e Bashkuara të Amerikës reflektojnë miqësinë e sinqertë tradicionale, të lidhur me një aleancë të shenjtë.

Në vizitën e saj në Tiranë më 1.11.2012, Znj. Hillari Klinton deklaroi: “SH.B.A.-ja është krenare që ka mike të ngushtë dhe partnere Shqipërinë. Bashkëpunimi ynë do të vazhdojë edhe në 100 vitet e ardhshme .... edhe 100 vite të tjera”. “Vizita juaj, tha Kryeministri i Shqipërisë Z. Sali Berisha është xhevahiri më i çmuar në prag të 100 vjetorit të pavarësisë”.

Në SH.B.A. dishepujt e kombit tonë: Fan Noli, Faik Konica, Mit-hat Frashëri, Abaz Ermeni, Abaz Kupi etj., kanë proklamuar manifested e tyre më të mirë të çështjes shqiptare. Vepra e tyre u pasua që nga biznesmeni patriot Xhoni Athanas, duke vazhduar me falangën pararojë të të nderuarit Z. Shaqir Gashi, Eqerem Bardha, Harry Bajraktari, Zef Balaj. Mjaft frutdhënëse është puna e personaliteteve të larta intelektuale si Martin Camaj, Arshi Pipa, Peter Prifti.

Për çështjen shqiptare vazhdojnë kontributin e tyre prof. Sami Repishti, prof. Nikollaq Pano. Ing. Agim Karagjozi, Dr. Gjon Bucaj, Naum Prifti, Genc Kortsha, Elez Biberaj, Pjetër Jaku, Mërgim Korça, Novruz Nazarko, Gëzim Basha, Dr. Gjekë Gjelaj, Ramiz Gjini, Lulash Palushaj, Merita Bajraktari, Dalip Greca etj.

Nëse Amerika është bërë në sajë të punës, padyshim meritë kanë edhe shqiptarët e diasporës. Atdheu i Xhorxh Uashingtonit nuk është një tragjedi amerikane me Klajd Grificë, siç e ironizonte romancieri Teodor Drajzer. Znj. Hillari Klinton më 1.11.2012 u shpreh: Jam mirënjohëse për kontributin e mijëra shqiptarëve në SH.B.A.

I nderuar Prof. Babamusta, ju falenderoj për këtë intervistë. Ju jeni një penë publicistike historiane mjaft e njohur në Diasporë dhe trojet shqiptare. A ju kujtohen ditët tuaja të para si historian? Cfarë ka ndikuar te ju më shumë apo dicka e papritur që ju zgjodhët të tregoni historinë ashtu sikundër ka ndodhur..?

Historia si poetesha e kohërave të njeh me botën reale. Kur egzistenca (jeta) orientohet nga të menduarit pozitiv, siç theksonte filozofi De Kartes, dëshiron të mbijetosh edhe me det të trazuar si Heminguej. Dashurinë për atdhe na e trashëguan Rilindasit. Ngjarjet kulmore historike ngritën në këmbë tërë mëmëdhetarët shqiptarë.

Nga të parët e mi dhe nga shumë dëshmitarë, në sofrën bujare të fisit Babamusta vinin si miq personalitetet e kohës: Ismail Qemali (ku ndenji një natë) ku të parët e fisit i siguruan udhëtimin dhe Kavaja e përcolli me shumë përzemërsi për misionin historik. Gjithashtu kanë ardhur patriotët e kombit Aqif Pashë Elbasani, Avdi Bej Toptani. Për detyra patriotike kishin lidhje të ngushta me fiset Biçaku në Elbasan, Canët në Peqin, me Mojsitë, me Xhantë, me Must Carën etj. Gjatë luftës çlirimtare vinin vëllezërit Myslim e Shyqyri Peza, Mustafa Gjinishi.

Realisht ndjeva tronditje nga vrasja macabre (mbytja me tel) e Mehmet Babamustës, vdekja në burg e Hasanit, burgimet politike të Ibrahimit, Halitit dhe tim vëllai Qemalit. Im atë vdiq nga ataku në zemër. Një pushtetar vendor e kërcënonte: “Jam Enver Hoxha”. Në Gjysylkonaj, në vitin 1953 u bëra dëshmitar i luftës së klasave. Nga jeta e mësueseve të mia të para, të shkëlqyera si rreze drite, por të persekutuara, mora mësimet e para për diktaturën komuniste.

A mund të na përshkruani shkurtimisht Londrën  si zemra e emigracionit shqiptar në Europë, por edhe ku ndërthuren shumë kultura të tjera?

Anglia, vendi i Shekspirit që tronditi fronet mbretërore. Vendi i Oliver Kromuellit që përmbysi feudalizmin. Vendi i inxhinierit Stefenson, lokomotiva e të cilit përhapi rrugën e civilizimit për dritë e dituri. Londra me 10 milion banorë, kryeqendra e diturisë dhe kulturës botërore. Në Angli jetojnë afro 200 mijë shqiptarë dhe disa milionë emigrantë nga e tërë bota. Shqiptarët me punën e tyre janë inkuadruar në rrjedhën e jetës britanike duke fituar respektin e vendasve.

Ju keni një karrierë të gjatë si historian, që do të thotë nëpërmjet momenteve  historike keni përjetuar momente mbresëlënëse, të këndshme, por edhe kritike, dëshpëruese e të trishta. A mund të na përshkruani  momente  nga eksperienca juaj?

Për arsye kontraditash shumë ngjarje nga “Heroi Popull” nuk dalin në dritë. Ndonëse me vështirësi e vërteta del. Rinohesh kur edhe sot, pas 60 vitesh banorët patriotë, trima dhe bujarë siç janë edhe pasardhësit e tyre gjysylkonaj të kujtojnë me admirim dhe lot .... vëllavrasje! 1954.

Ndjehem tepër i nderuar, kur një fis i tërë “Ndreu” nga Dibra shpëtoi nga kurthi i sigurimit famëkeq – 1968.

U gëzova pa masë, kur me disa shokë ngritëm “Muzeun historik” Kavajë, “kabinete historike” në 3 shkolla, që u bënë qendra eksperimentale. Duke mos pranuar t’i shërbej Sigurimit të kuq e pashë të udhës, më me vlerë edukimin patriotik, duke hulumtuar për thesaret historike të popullit tonë. Edhe sot ish-nxënësit e mi më kujtojnë për mësimet shembullore në Krujë.

Si të mos ndjehesha i frikësuar kur më kërcënuan për vendosjen në stendë të Shqipërisë etnike, apo për figura kombëtare në museum, si të komandantit akademist (1920) Adem Riza Berati, sepse fëmijët e tij u persekutuan, apo të patriotit Bajram Xhani, sepse të vëllanë Qamilin ia pushkatoi Mehmet Shehu, v. 1943.

Ndonëse shumë dokumenta historike ia dërgoja Institutit të Historisë, me drejtor Stefanaq Pollo, ku merrja përgëzime, por s’arrita të kuptoj pse në vendlindje më kërkuan një dosje me fakte, por që nuk ma kthyen më. Nuk më lejuan të futesha në ‘Arvishen e Shtetit’ se nuk isha i imunizuar me dy karta anëtarësie çudibërëse!

Çfarë do të dëshironit të thoni në lidhje me karakterin e përgjithshëm historik të Shqipërisë, trojeve shqiptare,  Ballkanike apo Lindore, në krahasim me atë çka është shkruar e ri-shkruar, bazuar në ato çka ju keni lexuar, shkruar apo vënë re?

Në Konferencën e Paqes, Paris, janar 1919, Presidenti Vilson i SH.B.A.-së deklaroi: “Nuk kemi ardhur të bëjmë këmbim popujsh!

Ismail Qemali, tri ditë para se ta helmonin, më 22 janar 1919 deklaroi: Do ngjallemi, ose do të vdesim!

22 mars 1992, fitorja e demokracisë na dhuroi lirinë. Shqipëria ka pësuar transformime të dukshme. Në vend të bunkerëve dhe gomerëve kemi autostrada moderne, ndërtime kapitale, zhvillim të arsimit. Siç merituam futjen në NATO dhe liberalizimin e vizave, së shpejti flamuri ynë do të valëvitet në Bruksel përkrah familjes evropiane, Shqipëri-Kosovë.

Ndonëse jemi popull paqedashës, nuk ua kemi borxh të na përkëmbim identitetin tonë kombëtar. Në drejtim të mirëqenies ende lipset shumë punë

Si iu lindi ideja për të shkruar historinë shqiptare, trojeve etnike dhe asaj ballkanike -si  pjesë narrative jetësore e rëndësishme nën ndikimin e kulturës, historisë e fenomeneve sociale, ekonomike dhe politike në komunitet, apo....?

Me fitoren e pavarësisë së Kosovës, shkurt 2008, ëndrrat shovene të Beogradit kanë përfunduar, po ashtu edhe ato të disa klaneve ekstremiste të Athinës. Më 31.10.2012, Znj. Klinton deklaroi: Pavarësia e Kosovës, problem i mbyllur. Kryeministri Thaçi u shpreh: Ora e Historisë nuk do të kthehet mbrapsht.

Konsolidimi i marrëdhënieve në të gjitha fushat me Kosovën duhen forcuar më tej. Mbarë klasa politike shqiptare kombëtare të jetë në unison për funksionimin e Marrëveshjes së Ohrit. Mbrojtja e interesave të shqiptarëve, kudo që jetojnë, është problem madhor mbarë popullor.

Prof. Babamusta  ju mbani titullin Prof. Sigurisht i fushës së historisë. Çfarë ju pëlqen dhe çfarë nuk ju pëlqen në punën tuaj profesionale? Në ditët e sotme tradita dhe realiteti  “përziehen” me vlerat fetare. Në opinionin tuaj si historian a ka ndonjë konfuzion që ndikon në marrëdhëniet njerëzore dhe në marrëdhëniet mes kulturave të tjera?

Engjëlli nuk bashkëpunon me Djallin! E vërteta historike ndriçohet me guxim, me mençuri aktive, duke mos u pajtuar me errësirën e mendjeve abstrakte.

Periudha e Mbretërisë ka vlerat e veta që diktatura e mohoi. Për korifejt e kombit Noli, Konica, Gurakuqi, Migjeni, Mit-that Frashëri, Abaz Kupi, Abaz Ermeni e deri tek Nënë Tereza, Fishta e Kadareja etj lipset të përulemi me respekt! Ndryshe do të mohonim vetveten. S’ka përse të jetojmë ende me simptomat e mentaliteteve komuniste. E tërë bota le të marrë shembull nga Shqipëria dhe Kosova, ku vlerat fetare jetojnë në harmoni, duke pasur përparësore interesat e kombit.

A keni përjetuar fëmijëri të lumtur?A ka pasur në fëmijërinë tuaj se një ditë do të bëheshit historian dhe një nga më të lexuarit e më të pëlqyeshmit të shtypit postkomunist të Diasporës dhe atij në trojet shqiptare?

Njeriu vjen në jetë duke qarë dhe e përcjellin në banesën e fundit po duke qarë. Për miliona njerëz, jeta barasvlerësohet me disa universitete. Kujdesi dhe optimizmi i nënës dhe i të afërmve ma zvogëlonin udhën e mundimshme të fëmijërisë. Vazhdoj të lexoj e të rilexoj Rilindasit, Nolin, Fishtën, Konicën, Ali Podrinjën, Kadarenë etj.

Kam lexuar e konspektuar Shekspirin, Gëten, Shilerin, Tolstoin, Pushkinin, Hugonë, Khajamin etj. Jam i dhënë pas literaturës publiçistike historike që nga më të hershmet, përfshi dhe ato botërore. Kam lexuar klasikët e M.L. teorinë ekonomike. Duke u ballafaquar me realitetin në Angli e SH.B.A. jam ndjerë tepër i zhgënjyer nga teoritë boshe të pa bereqet të komunizmit.

Natyrisht ekonomia socialiste me kolektivitetin e saj nuk mund të konkurronte me ekonominë e tregut të lirë kapitalist. Komunizmi: Sistem i dështuar!

Lexoj artikujt me vlerë nga Diaspora “Dielli”, “Iliria”, “Tribuna Shqiptare”, “Albania”. Ndjek emisionet e “Zërit të Amerikës”.

Ç’mund të na thoni për momentet më të dhimbshme të familjes suaj, burgu, persekutimi dhe internimi. Cili qe kërcënimi që familja juaj i sillte sistemit diktatorial komunist?

Persekutimi familjar: Vdekja e babait nga kërcënimet, burgosja e tim vëllai me akuza të sajuara, shpronësimet, burgosja e kushërinjve (duke vdekur edhe nëpër burgje) natyrisht janë ngjarje të hidhura që të krijojnë urrejtje. I pushuar nga puna si bir tregtari, më çonin në zonat më të largëta. Kalvar vuajtjesh pësoi edhe familja e gruas. Bashkëshorten nuk e fusnin në punë, si rezultat i akuzave të regjimit komunist.

Kur ishim në SH.B.A. na dukej vetja se po jetonim në një planet tjetër. Populli amerikan kudo që kemi shkuar, na ka trajtuar si mysafirë tepër të nderuar. Sensibilizimi i luftës heroike të vëllezërve tanë në Kosovë na ringjallte, ashtu sikur na shtonin urrejtjen barbaritë serbe. Në SH.B.A. dhe në Angli morëm leksionet reale për Demokracinë e lirë!

Në publicistikën tuaj  historike gjithçka vjen nga jeta reale. Çfarë lloj kërkimi keni bërë për të? A keni pasur materiale apo ngjarje që ju kanë ndihmuar në shkrimin e tyre?

Kam shkruar mbi ngjarje reale. Kam kontaktuar me dëshmitarë okularë, me të persekutuar. Kam qenë në kontakt me vlerat politike të Demokracisë. Pata krijuar një bibliotekë familjare, duke mbajtur lidhje me disa biblioteka. Më kanë ndodhur shumë ngjarje që për nga përmbajtja, janë të denja për skena hollivudiane.

Jeta si rrjedhje pa mbarim, vazhdon!

Në jetën e përditshme në Londër, Angli, ju jeni në kontakte me personalitete të kulturës, intelektualë e qytetarë të thjeshtë, diplomatë figura të njohura të komunitetit shqiptaro-britanik, por edhe të politikës shqiptare dhe  britanike. Sa është prezent atdheu ynë Shqipëria e çështja shqiptare, veçmas ajo e Kosovës e Çamërisë  në marrëdhëniet me ta?

Sa herë që takojmë shqiptarë, sikur rilindim. Vlerat demokratike në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, mbrojtja legjitime e vëllezërve tanë të Çamërisë janë çështje dite.

Zgjuarsia shqiptare në Londër, nëpërmjet organit të saj “Tribuna Shqiptare” trajton vazhdimisht problematikën kombëtare. Afro 200 mijë shqiptarë të sistemuar në Britani, me punën dhe zgjuarsinë e tyre, por tregojnë se ne jemi popull evropian. Shqiptarët kanë fituar admirimin e londinezëve.

Është e natyrshme që mjedisi shqiptaro-britanik në Diasporë, karakterizohet nga  ndjenja patriotike, atdhedashuri, krenari, vlera e identitet kombëtar. A ka ndikuar në publicistikën tuaj dhe a  i kini numëruar botimet e shumta të shkrimeve tuaja historike në këto vite?

Për çështjen shqiptare, ndjehesh gjithmonë i ri. Çdo mëmëdhetar, pavarësisht pozicioneve ekonomike, politike, apo arsimore, e ka për detyrim të punojë për të mirën e Kombit! Të mos rikthejmë kohën, “Isha unë Çobo Rrapushi”.

Jetoni në zemër të Anglisë, Londër.  Si ndiheni kur dëgjoni për krimin në familje, apo veset e tjera që kanë përfshirë një pjesë të komunitetit shqiptaro-britanik, sikundër droga e krimi? Si mund të reflektojë komuniteti shqiptaro-britanik për lehtësimin e këtyre plagëve?

Kur dëgjojmë për ndonjë vrasje, natyrisht që sjellin tronditje. Nuk pajtohemi me krimin, të cilin e dënon i tërë komuniteti, ashtu sikurse ndodh që vriten dhe shqiptarë të pafajshëm.

Mendoj se publicistika juaj aktuale është tërësisht me lëndë  nga jeta historia, veprimtaria, kontributi shqiptaro-britanik. Cilat janë sfidat për t’i përshkruar ato  në shkrimet tuaja?

Vëllazërim, bashkim për Shqiptarizëm!

A kini botuar  libra historikë dhe natyra e të shkruarit tuaj? Si ndjeheni pas gjithë kësaj periudhe që shkruani si akademik dhe historian?

Si hulumtues historie, kam shkruar mbi 100 kumtesa, referate, publicistikë, pa përmendur një dosje me dokumenta që s’mi kthyen. Kam punime historike akoma të pabotuara. Me versione historike, kam krijime poetike. Shkrime dhe dokumente, shpesh, i dërgoja Institutit të Historisë.

A është i lirë shtypi sot? Si jeni ndjerë përballë botës së frikshme të mediokritetit, klaneve dhe hipokritëve, përballë vetëmburrjes dhe vetëbujës? Ç’kuptojmë me shprehjet “vetëgjymtim dhe vetëvrasje intelektuale”?
Në çdo demokraci, populli ka Qeverinë që meriton. Me fitoren e demokracisë, bashkë me mjaltin u futën edhe mizat.

Droga, krimi, prostitucioni, si fenomene negative erdhën nga jashtë, por që po përpiqen të gjejnë shtrat në vendin tonë. Korruspionin e bëjnë pushtetarët që nga baza. Kur godet ligji, çmenduria nuk ngre krye. S’vritet njeriu për një vijë uji, ose më ke vrarë para 70 vitesh ....

Shoqëria shqiptare të marrë nga perëndimi të mirën, e keqja vetëm se turbullon. Ka shtyp të pavarur. Një pjesë janë veshur me kostume laramane, ngjyrë ylberi. Hipokritët kalërojnë me mantel donkishotesk. Janë kalbësira e shoqërisë, që gjymtojnë apo vrasin, ndriçimin intelektual. Të bardhën nuk mund ta bësh të zezë!

Kush ju mbështet shpirtërisht në krijimtarinë tuaj të larmishme historike e publicistike?

H. Klinton në Tiranë, 1.11.2012:

Interesat kombëtare janë përpara interesave partiake politike! Zgjedhje të lira! Luftë korrupsionit! Korrupsioni, kancer që konsumon shoqërinë! Për funksionimin e shtetit ligjor, duhet kultura e bashkëpunimit.

Nëse muzika është e pastër, shpirti buron i lirë. Zemra është tempulli i shpirtit. Lumturia për të qenë i dobishëm për atdhe, zemrën dhe forcën e gjejnë në popull. Duhet të përfitosh nga valltarët e vlerave kombëtare. Edhe një here: Nëna më dha leksionin e madh të jetës! Respekto personalitetin e çdo njeriu! Bëhu pjesë e këtij populli, përfito nga mençuria e tij dhe inteligjencës që e rrethon.

Z. Babamusta, Kongresi Amerikan në SHBA, - familjen tuaj Babamusta dhe familjen e vjehrrit tuaj, Cani – e kanë nderuar me OFFICIAL CITATION (Dëshmi mirënjohje) për veprimtarinë diplomatike-demokratike, respektivisht të të dyjave familjeve të lartpërmendura. Ç’mund të na tregoni rreth saj..?

Në mendjet e ç’ekuilibruara, kultivohet ideotizmi. Luigji XIV i Francës: Jam Mbreti Diell! Diktatorët: Pushtete të përjetshme me piramida egjiptiane.

Çdo njeri duhet të ndjehet dhe të punojë si i barabartë në mes të barabartëve. Merita i takon vlerave popullore.

Dekorimet -   21.1.1985 Medalje “Naim Frashëri”

3.3.1994: “Mësues i Merituar”

2.8.2004 Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

2.4.2004 Kastriot Cani Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

21.5.2004 Ermira Babamusta Dëshmi Mirënjohje nga Kongresi Amerikan

Çfarë nuk do të falnit në jetë??

Dashuria është parajsa e jetës. Diktatorët, “këta luanë të racës njerëzore” e shohin popullin lojë shahu. Çuditërisht, sot në Botë ka sejmenë servilë që u përkulen tiranëve të kuq. Fundi i tyre gjithmonë ka qenë rruga e Ferrit.

E kush popull nuk e do lumturinë?!

Mesazhi për inteligjencën shqiptare...

Jeta është e shkurtër për ta shijuar, plot ëmbëlsi, por edhe me derte! Të gjitha frutat e pemëve nuk i kap dot dhe fatkeqësisht nuk i shijon. Ndoshta, mollë e ndalueme! Megjithatë, le të mbjellim pemë dhe të kultivojmë lule për trashëgimtarët. Inteligjenca jonë: Me mençuri hyjnore! Rreze Drite! Shkëlqim pranveror si hyjneshat trime të Dardanisë. Vepra e tyre si Butrinti i Arbërit, me aromë të magjishme dhe Valbona të rrjedhë gjithë jetën me pastërtinë e kristaltë!

Cfarë dëshironi të shtoni...

Ligji i Lustracionit. “Mefistofelë me fytyrë engjëlli”!

Populli shqiptar me ndjenja humane, s’e ka në traditën e tij vëllavrasjen. Nëse me fillimin e demokracisë do të kishim vepruar si në Hungari apo Çeki v.56, ku kundërshtarët politikë u lidhën me litarë pas makinave, apo si në Indonezi, në v.60, ku gjenerali Suharto bëri rebelimin ekstrem kundër P.K.-së të Indonezisë me Aidit, duke i mbushur lumenjtë me mbi 1 milion kufoma, ne do të rikthenim luftën e klasave. Fatkeqësisht një pjesë e avancuar e nomeklaturës së kuqe, me dragojt e tyre u futën në vallen e demokracisë me mentalitete komuniste. Të mençurit bënë kthesë duke flakur teserat e kuqe.

Bisedoi :Raimonda MOISIU

 

Ajet Nuro, Tribuna Shqiptare: Bisedë me z. Kujtim Ismaili, kryetar i Bashkësisë Shqiptare të Kebekut në Montreal

 

Në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë

Mesazhi i Nënë Terezës ... paqe, dashuri respekt dhe mirenjohje pa patur dallime rracore apo fetare

Bisedë me z. Kujtim Ismaili, kryetar i Bashkësisë Shqiptare të Kebekut në Montreal

Bashkëbisedoi, Ajet Nuro, Tribuna Shqiptare

Z. Kujtim Ismaili duke u shpjeguar projektin një grupi sipërmarrësish shqiptarë nga Montreali, 21 korrik 2012

Z. Ismaili përshëndetje dhe përgezime për nismën për ngritjen e një statuje të Nënë Terezës në Montreal si dhe për suksesin e deritanishëm. Me sa dëgjuam statuja ndodhet tashmë në Montreal. Si ndiheni?

Kujtim Ismaili: I lehtesuar dhe i shqetesuar njekohesisht. I lehtesuar sepse statujen perfundimisht e kemi ketu dhe i shqetesuar se duhet akoma pune deri ne përurim dhe koha nuk na premton shume. Duhet te jemi gati te pakten 5-6 dite perpara dates se inagurimit.

Ndonëse është shkruar shumë për këtë nismë, përsëri do t'u bëjmë një pyetje për fillimin e kësaj nisme, si lindi  ideja dhe si e menduat në fillim?

Kujtim Ismaili: Une e kam thene disa here qe kjo nisme ishte nje ide e Z. Taulant Dedja te cilen pasi e biseduam se bashku e hodhem per diskutim ne Keshillin Drejtues te Bashkesise ku dhe u morr vendimi qe kjo nisme te kthehej ne realitet. Sigurisht qe nga hedhja e idese e deri ne realizim do shume pune e kembengulje per realizimin e saj e mund te them me bindje qe ide te bukura mund te kemi te gjithe por kthimi ne realitet i ideve eshte padyshim pjesa me e veshtire ne te gjitha drejtimet.

Nënë Tereza është e vetja shqiptare që ka fituar çmimin Nobël dhe ndoshta më e njohura në botë. Megjithatë, pse Nënë Tereza?

Kujtim Ismaili: Fakti qe zgjodhem Nene Trezen ka te beje me mesazhin qe ne shqipetaret deshirojme ti percjellim gjithe komuniteteve ketu ne Montreal ne Kanada e mbare Ameriken e Veriut, pikerisht ate mesazh qe Nene Tereza i percolli mbare njerzimit ane e mbane botes per me shume se gjysem shekulli , pra paqe, dashuri respekt dhe mirenjohje pa patur dallime rracore apo fetare.

Ç'farë përvoje keni krijuar me këtë nismë?

Kujtim Ismaili: Te them te drejten puna me komunitetin eshte e veshtire por me jep kenaqesi pasi realizimet e veshtira te japin me shume kenaqesi. Nga ana tjeter duke punuar per realizimin e ketij projekti per gati 9 muaj me dha mundesi te njihja jo vetem me shume bashkekombas por te bindesha njekohesisht qe jemi nje komunitet solid dhe shume dinamik e per kete te jeni i sigurte . Kam bindjen qe projekte te kesaj natyre tregojne jo vetem forcen dhe dinamizmin e nje komuniteti por edhe lidhjen e komunitetit tone me komunitetet e tjera ne Kanada.

Ju keni qenë epiqendra e këtij aksioni, por do të desha të di, cilët janë ata që ndihmuan më shumë në mbarëvajtjen e ngritjes së statujës së Nênë Terezës në Montreal?

Duke punuar për themelin e statujës. Nga e majta z. Bujar Mujollari, z. Jorgo Koçiu dhe z. Kujtim Ismaili djathtas

Kujtim Ismaili: Mund t’ju them me bindje qe deshira per te ndihmuar nuk i ka munguar asnje pjestari te komunitetit pavaresisht  gjendjes financiare te gjithkujt. Por nder ata qe ndihmuan me shume ne realizimin e Projektit Nene Tereza mund te permend, zoterinjtë, Jorgo Kociu, Bujar Mujollari, Musa Shega , Vellezerit Kociu, Dr. Hysni Marku, Bardh Malaj, Dr. Andi Bajraktari, Petrit Xhepaxhiu, Lulzim Laloshi, Besnik Bashi, Sotiraq Shegani, Kujtim Canaj, Mevlan Hasani, Familjen Pistoli, Familjen Dushaj, Nikolin Vukelaj dhe nuk mund te le pa permendur edhe Misionin Shqipetar “E lumja Nene Tereza“ Toronto. Përfitoj nga rasti të përgëzoj dhe falenderoj autorin e statujës, artistin Benard Lekgegaj për punën e shkëlqyer në realizimin e statujës së Nënë Terezës.

Pengesat?


Me një grup sipërmarrësish shqiptarë duke diskutuar projektin, Montreal, 21 korrik 2012

Kujtim Ismaili: Pengesat jane te natyrave te ndryshme , nga te cilat mund te permend koha qe mori dhenia e lejes nga Bashkia e Jug-Perendimit te Montrealit, informimi jo i mjaftueshem i komunitetit, largesia mes nesh dhe vendit ku u prodhua statuja pra veshtiresi ne komunikim me autorin Z. Benard Lekgegaj per kriteret e percaktuara nga Bashkia dhe  qe skulptori duhet te ndiqte me rigorozitet etj etj, nuk kam deshire te permend veshtiresite tani qe ja arritem realizimit, por me besoni nuk ishte e lehte.

Ngritja e statujës së Nënë Terezës në Montreal, pikërisht me forcat e komunitetit shqiptar këtu është një risi, besoni se shqiptarët po të duan bëjnë mrekullira?

Kujtim Ismaili: Jam i bindur plotesisht per kete dhe po te duan shqipetaret bejne mrekullira kudo jane  , mjafton sensi i mire dhe komunikimi korrekt.

Jeni kritikuar në të kaluarën (si Bashkësi) por edhe sot vërehet se ka mangësi në disa çështje si shkolla shqipe. Mendoni se suksesi i një aksioni si ky i Statujës së Nënë Terezës do ndihmoi në zgjidhjen e problemeve që mund t'i dalin Bashkësisë që ju drejtoni në të ardhme?

Kujtim Ismaili: Ky projekt ishte nje shembull qe tregoi qarte se se bashku gjithshka realizohet. Persa i perket shkolles shqipe mund t’ju them se mos gjetja e nje ambjenti per shkollen qe te jete i volitshem per pjesen me te madhe te familjeve me femije te moshes 7-12 vjec ka qene edhe celesi i ndonje mos funksionimi  momental por edhe ky problem do marri rruge shume shpejt pasi ne muajin shkurt 2013 do organizojme Asamblene e Pergjitheshme te Bashkesise Shqipetare te Kuebekut ne Montreal ku edhe ato probleme organizative qe kemi do diskutohen e kapercehen me siguri.

Ndoshta po dalim nga tema por një pyetje rreth bashkëpunimit me shoqata të tjera. Aksioni Juaj më i fundit, ka bërë të kontaktoni edhe shoqata simotra në Kanada e ndoshta dhe jashtë saj. Mendimi juaj, bashkëpunojnë shqiptarët me njëri-tjetrin?

Kujtim Ismaili: Projekti qe sapo mbyllem ishte nisme e komunitetit tone e rrjedhimisht ne kishim menduar te ralizohej me financimin e komunitetit tone. Por nga ana tjeter meqe ky project realizohej me rastin e 100 vjetorit te pavaresise dhe meqe Nene Tereza eshte e te gjithe shqipetareve e me gjere , I beme thirrje edhe komuniteteve te tjera shqipetare ne Kanada si psh. atij te Torontos te Otavës etj. Fatkeqesisht nuk patem ndonje mbeshtetje me perjashtim te Misionit Shqipetar “ E lumja Nene Tereza” ne Toronto e per kete i falenderojme e u jemi mirenjohes edhe per faktin se ata kane konfirmuar edhe pjesmarrjen ne inagurim.

Së fundi, u jeni drejtuar bashkëkombasve Tuaj këtu në Montreal dhe gjetiu për ndihmë. Tash që gjithçka mbaroi me sukses, cili është mesazhi Juaj për Ta?

Kujtim Ismaili: Se pari gezuar festen e 100 vjetorit te pavaresise,  se dyti statuja e Nene Terezes ne sheshin e Metrose Monk megjithese e realizuar nga komuniteti yne ketu ne Montreal, ju perket te gjithe shqipetareve te te gjitha trevave e besimeve  kudo që jane dhe së fundi i ftoj te gjithe te jene të pranishëm në përurimin e saj ne daten 24 nëntor 2012 ne oren 11.00.

Z. Ismaili faleminderit për kohën që n'a kushtuat dhe suksese në përurimin e statujës dhe në festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë. Urime Juve dhe Bashkësisë Shqiptare të Kebekut në Montreal.

Kujtim Ismaili: Ju faleminderit edhe juve pasi informacioni qe ju i jepni emigranteve shqiptarë kudo jane, eshte detyre fisnike dhe  ne sherbim te kombit, detyrë  te cilen ju e beni me profesionalizem.

 

 

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

 

Sokol DEMAKU

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

-thotë gazetarja dhe moderatorja e Radio Kosovës, Radije Hoxha-Dija


Radije Hoxha-Dija është me prejardhje nga Kosova. E lindur në Shkup. Shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) i ka kryer në Shkup. Ka studjuar për mjeksi në Universitetin e Prishtinës. Ështe diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh “Belladona bimed”, në Shkup, në klasën e prof. dr. Edvin Dervisevic. Në Prishtinë ka kryer shkollen Art of Living ( ideator dhe udheheqes i saj është Sri Sri Ravi Sankar, nga India). Ka punuar 7 vjet gazetare në Shkup (Maqedoni) dhe 3 vjet në radio IRIB në Teheran (Iran), redaksia e programit në gjuhen shqipe. 13 vitet pas liftes punon ne Prishtine, per RTK, Radio Kosova.
Është anetare e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, anetare e Haiku Klubit Shqiptar “Ha” në Tiranë dhe anetare e Haiku Klubit Kroat “Karolina Rijecka”.

Ka marrë pjesë në shumë manifestime kulturore poetike, në Ballkan dhe në Azi.
Ka botuar librat me poezi dhe prozë. “Zoti më do natën”-poezi, botuar në Shkup, nga Shoqata e Shkrimtareve Shqiptare në Maqedoni, në vitin 1995. Libri : “Unë bëhem Ajo” (poezi) botuar nga i njëjti botues, në vitin 1997. Ky libër (po në këtë vit), në Manifestimin Ndërkombetar letrar- poetik “Ditët e Naimit” në Tetovë, fitoi çmimin “Libri i Vitit”. “Mosdija”, -roman, botuar në vitin 2000 nga Shtëpia Botuese “Buzuku” në Prishtinë. Libri u shpërblye me botim. Libri me poezi : “Gjeniu pleqnon çmendinë time”, botuar nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, në vitin 2005. Në manifetimin poetik “Ditët e poezisë Korçare” në Shqipëri, ky libër fitoi “Çmimin e Kristaltë”

Poezitë e saj janë përkthyer në anglisht, maqedonisht, kroatisht, boshnjakisht, rumunisht dhe turqisht, ndërsa janë botuar në disa revista letrare në rajon.

Ne Radio Televizionin e Kosovës, saktesisht ne Radio Kosovë drejton dhe moderon nje radio program javor,  “Portat e natës”.


Dije, keni kryer shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) në Shkup, Maqedoni. Çfarë mundë të na thoni për këtë kohe të rinisë suaj?

Dija: Rinia ime ka qene e bukur dhe e ndrydhur!...Vitet me të bukura të jetës i kalova me maqedone! Shkollen fillore e kreva shqip por kur erdhi radha te shkoj metutje, u detyrova te mesoj maqedonisht! Ne ate kohe vetem Gjimnazi vijohej shqip! Te gjitha shkollat tjera maqedonisht, pra edhe Shkolla e Mesme e Mjeksise. Kjo shkolle kishte kritere shume te rrepta (e krahasonin me shkolle ushtarake)! Me përjashtim te nje vajze turke te gjitha shoqet e klases i kisha maqedone! Mesimi dhe jeta ishin shume bukur te organizuar, por kishim dhe organizimin tone te “brendshem” shkonim neper ekskursione, ne shëtitje...benim aksione e aktivitete te ndryshme, madje arrita te regjistrohem ne alpinista e parashutista...por gjithmonë me brente nje gje: fakti qe nuk kisha kontakte me shqiptaret dhe qe po kryeja shkollen pa lexuar asnjë liber shqip! Libri ishte imperativ i kohes! Shkalle qytetërimi! Shume vone lexova librat: “Sikur te isha djale”, “Pse”, “Gremina e dashurise”...Jane kujtime te zbehta...Sakaq dhe te pakuptueshme!...Mbaj mend te qeshurat (bashke me nje shoqen time) te varri i Titos ne Dedinje! Na cuan per mature. Jo qe dija ndj gje atehere politiken por sec na kapi nje e qeshur me lote, gati sa s’vdiqem! Njerezit mendonin se po qajme ndersa ne u keputem duke qeshur! Na bente te qeshim hipokrizia e njerëzve! Atehere nuk dija pse por sot e di qe ajo sjellje eshte prototip i pjekurise time emocionale!

Edhe dicka me kujtohet nga ajo kohe, era e librit “Hasta la vista”! Librit i vinte ere letre te djegur! I merrrja ere! Edhe sot e njoh ate ere!... Meqe libri nuk kishte gjurme nga zjarri kuptova se ishte ajo era e fashizmit te djegur nga lufta ne Spanje (ku moren pjese shume shqiptare; Asim Vokshi, Xhemal Kada) e përzier me zjarrin e dashurise mes Gorit (luftëtarit shqiptar) dhe Anites (infermieres spanjolle)! Gjurmova dhe gjeta se romani eshte shkruar me1958 ndersa filmi “Doktor Zhivago”, do te realizohej shtate vjet me vone! Me interesojne historite te dashurise, ngadhënjimi mbi vdekjen! Me pelqen te kerkoj te raportet dhe te perbashketat mes njerëzve. Psh. Omar Sharifit (protagonistit kryesor te filmit) u miqësua me nobelistin Nagip Mahfuz ndersa Petro Marko me (nobelistin tone te radhes) Xhevahir Spahiun! (Petro ka njohur dhe shume shkrimtare antifashiste te kohes: Ernest Heminguej, Pablo Neruda). Shkurt, per shkak te tyre jam lumtur qe jetoj ne kete kohe!

Keni studjuar Mjeksinë në Universitetin e Prishtinës, keni diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh. Dy lloj mjeksish qe plotesojne (ose perjashtojne) njera tjetrën?

Dija: Me shumë do te thosha plotesojne njera tjetren! Ndonese mjeket e mjeksise perendimore shpesh e kurdershtojne kete te dyten! Pa fakte, natyrisht! (Fali Zot, e kane nga mosdija!). Dy mjeksite i krahasoj me dy fe (monoteiste), te dyja shpiejne drejt nje Caku, vetem se Rruget jane te ndryshme! Une personalisht, meqe i besoj natyres, perparsi i jap sherimit alternativ, pa kimikate, mjeksise tradicionale kineze! Besoj (si Hipokrati) se ushqimi eshte ilac kurse ilaci ushqim! Kush dyshon ne kete thenje le ta vertetoje, le te lexoje!

Mendoni qe nuk lexojme aq sa duhet?

Dija: Per fat te keq! Jo, nuk lexojme! Eshte koha te pranojme para vetes (dhe para Zotit) kete fakt! Ndryshe, kush do ti mbushte tere diten kafenete perplote? Te rinjte nuk protestojne per libra, per kushte mesimi, por per kafenete qe nuk punojne naten! Dhe shume e pahijshme ishte menyra sesi protestuan, duke henger fara kungulli ne shesh (ne sheshin me te shtrenjte ne Evrope)! Ka prind qe ndjehet krenar per nje sjellje te tille? Nuk besoj! Dhe kjo me nxite te mendoj se te gjithe ne, jo vetem te rinjte, e kemi keqkuptuar demokracine! Prandaj abuzojme me te! Pa dashje! Sepse na kane sulmuar te gjitha llojet e varferise; intelektuale, morale, fetare (sindroma post-komniste), shpirterore...Mendoj se ilaci i gjithe kësaj eshte libri! Libri mpreh mendjen dhe zbute shpirtin! Ne jemi popull i vrare! Qe thote Visar Zhiti: populli me i pa pergedhelur! Si popull ne falim te gjithe! Pos vetvetes! Radha eshte qe te falim edhe vetveten! Te falesh eshte nje akt pranimi! Le te pranojme pra veten ashtu sic jemi (te mos hiqemi as si fitues as si humbes aty ku nuk jemi) dhe ja ku jemi hedhur hapin drejt vetëdijesimit!

Si ndodhi te shkonit ne Iran dhe te punoni atje per 3 vjet? Te jesh gazetare ne Lindje te mesme eshte nje pervoje ndryshe, apo jo?

Dija: Shkova ne Iran me ftese te nje delegacioni qe kishte monitoruar mediat ne Maqedoni. Ishte koha para luftes ne Kosove (koha e luftes se ftohte)! Sipas kritereve te tyre une isha e “përzgjedhura”. Hezitova pak (sa per te dëshmuar se vij nga vendi i paragjykimeve) dhe u nisa! U nisa te përfitoj dicka nga ajo kulture! Dhe nuk u pendova! Pashe vendlindjen e Saadiut, Hafizit, Khajamit!...Pasardhesit e lashte ariane. Natyrisht eshte pak problem komunikimi, derisa fillon te mesosh gjuhen. Persishtja ka alfabetin arab dhe numrat indian (ne kemi numrat arab!)...Gjithcka eshte e mrekullueshme ne kete vend; arti, kultura, tradita...Vetem mahalla ime, “Mejdune nur” (Sheshi i dritave) ka banore aq sa ka tere Kosova! Ne cdo cep parqe, gjelbërim...bejne “qilima te persise” me  lule! Veres me lule sezonale ndersa dimrit me specie te ndryshme lulelakrash! Dhe pas 13 vitesh, prape shkova kete vere. Kesaj radhe ne Konferencen Nderkombetare te Grave ne Teheran! Ishim rreth 2000 gra nga gjithe bota! Eksperience e hatashme! Na kane nderuar shume! Nje nate, nga ballkoni i dhomes time ne hotelin “Esteglal” (Pavaresia) po shikoja qytetin dhe po mendoja: Sa i madh eshte njeriu kur sheh veten nga lartësia!... Dhe e kundërta!...Persia ka qene frymëzimi klasikeve boterore. Ndersa sot, njerëzit ndikohen nga politika!


Zaratustra ka qene filozof dhe dijetar, themelues i mazdaizmit, kultit te urtesise. Kajetuar 1200 vjet para Krishtit. Ne librin e tij “Avesta” ai keshillon: pendare nik, goftare nik, kerdare nik! (qe do te thote: mendo mire, fol mire, puno mire!) Kjo maksime si vlere universale duhet te ngrihet mbi cdo tendence te kohes, shkon përtej cdo gazetarie a politike ditore!

Çfarë janë kushtet për të jetuar e punuar në Iran, mund të na bëni një krahasim me ato në vendlinje?

Dija: Po te jesh artist ne Iran, te ngrisin monument! Si Hafiz Shirazit a Omar Khajamit! I cmojne shume artistet! Populli eshte i bute, ka kulture komunikimi, ushqehet me vlera! Qytetet jane te bukura, ke ku te shkosh, me cfar te kenaqesh. Kur mezritesha ne fillim, dilja neper dyqanet e artizanatit te hiqja merzi! Ose shkoja ne ekspozita. Me vone kur mesova pak gjuhen fillova te frekuentoj restorantet tradicionale ku ka shfaqje te vërteta artistike me trupa te gjalla artistesh! Eshte dicka e papërshkrueshme! Vetem ai qe i ka pare ka idene se per cfare po flas! Madje dhe ne veshje kombetare kane plisin e bardhe te leshte te cilin ata e quajne “kelah” ndersa ne “qylah”!

Ju merreni edhe me shkrime, merreni me poezi apo me prozë?

Dija: E vertete, kam shkruar disa libra. Tani jam ne “gjendje anabiotike” them une! Nuk kam uje, as diell as kushte elementare per te shkruar dicka te bukur! Dicka qe e merr kur udhëton me valixhe te vogel! Thone: Ose hesht, ose thuaj dicka me te mire se heshtja! Tani per tani nuk kam c’te flas ndersa po krokasin politikanet (Si korbat e Edgar Allan Po-se)! Por uroj qe kjo heshtje te mos perfundoje me ndonje “dorëheqje” nga letërsia! Por edhe ne perfundofte, jam e lumtur qe kam shkrimtaret e mi te preferuar!

Cilet jane ata?

Dija: Jane ata qe me heqin stresin. Qe me nje fjale perfitojne besimin tim. Jane botet qe une nuk i kam pare dhe dua ti shoh permes shëtitjeve te bukura letrare. E keto i ofrojne poetet: Vehbi Skenderi, Xhevahir Spahiu, Grigor Jovani, Visar Zhiti, Pano Taci...Nga te huajt lista eshte me e gjate, natyrisht.

Mesiguri keni biblioteke te pasur. Sa libra keni?

Dija: Asnje! Te gjithe librat qe i pata, i fala! Perfundimisht! Dhe tani marr fryme lirshem! Konsidroj qe eshte krim ti mbash librat si te burgosurit! Ne burgun e shtepise sate! Libri eshte si njeriu, lexohet dhe lirohet, te shkoje tek lexuesi tjeter! Librat ia dhurova Bibliotekes se Therandes (qytetit ku u lind babai im). Sa i mbaj une peng ne shtepi, me mire le ti lexoje dikush! Kushedo qofte! Ne po ankohemi per cmime te larta te librave, ndersa secili prej nesh ka biblioteken e vet private! Ceshtja eshte nese ata libra qendrojne proporcionalisht me shprehine tone te leximit! Per fat te keq, ata qe lexojne shume, kane mundesi te pakta per ti blere!

Po librat tuaj,  i keni falur bashke me librat tjere?

Dija: Jo, nuk fala kopje nga librat e mi sepse nuk kisha as per vete! Me thoshte Mehmet Kajtazi (ndjese paste): na sill nga 3 kopje librash dhe te anetaresojme ne Shoqate (te Shkrimtareve te Kosoves), ndersa une ia ktheja me humor: Po te kisha aq kopje... do hapja librari (dhe do ti shisja perseri)! Hahaha...

Nga librat, cilin quani sukses, kë konsideroni suksesin tuaj më të madh?

Dija: Te gjithe librat e mi jane sukses, sepse jane pjese e jetes sime! Jane historia ime, frymëzimi im. Sot, ne distance kohore, shoh se kam poezi antologjike! Per dallim nga disa te tjera qe po ti kisha tani ne dore...(qe thote Driteroi) ‘do dija si do ti dhenderroja”! Hehehe...

Mbi librat e mij qendron nje projekt te cilin e ngris mbi cdo sukses timin personal; projekti te cilin e realizova para disa vitesh per femijet e verber ne Kosove. Me ndihmen e zonjes norvegjeze qe ka ndihmuar shume Kosoven, Astrid Megard Sollid.  Zonja qe ndihmoi pas luftes grate e veja te Krushes; femijeve u solli kompjutera ndersa grave traktora...Mbi te gjitha modelin e altruizmit dhe te solidaritetit qe per ne ishte bere i huaj!  Realizuam projetin: 8 libra per femije ne shqip. Libra me ze i incizuam ne 2 CD dhe qindra kopje bashke me CD palyera i dhuruam shkolles per femije te verber “Xheladin Deda” ne Peje. U preka shume ne promovim kur pashe disa femije, shume te vegjel, qe me njohen zerin! Ishin dëgjuesit e mi te vegjel te programit tim te nates (ne Radio Kosove)! Ne ate kohe programi im i nates zgjaste deri ne oren 05 te mengjesit! Kurre nuk kisha besuar se kam dëgjues te asaj moshe! Paramendoni sa te etur per dije jane femijet tane! Per me shume te verberit qe pos Abetares nuk kane asnjë liber ne alfabetin e Brajit!!!... Dhe ve doren ne zjarr nese pushtetaret tane do te dinin te japin përgjigje ne pyetjen time: Cilin sistem perdori Braji kur formoi shkronjat per te verberit? Pak kush do te dinte përgjigjen: Sistemin gjashte pikesh!


Pak per komunikimin masiv meqe punoni ne media.

Dija: E dua radion, jashte mase! Te lodh shume por dhe te sjell kenaqesi! Te hap dyert (dhe dritaret) e komunikimit. Per me shume se dy dekada mund te them se jam e lumtur qe nepermjet punes kam njohur shume njerëz te mire ne bote! Ceshtje tjeter eshte se si do te trajtohemi nje dite kur nuk do ta kemi me kete aftesi pune! Prandaj duhen konceptet sociale qe i kane shtetet demokratike ne bote, ku ben pjese dhe Suedia! Qe kemi probleme me komunikimin eshte nje fakt qe verehet ne te gjitha fushat e jetes! Kultura e komunikimit e them shpesh, nuk nënkupton vetem kulturen e te folurit por edhe ate te te degjuarit! Kete te fundit, une e mesova ne Lindje (ne Japoni psh. njerëzit e punësuar neper firma me renome, nuk shkojne ne mbledhje per te folur por per te degjuar)!

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptarët sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne?

Dija: Duhet ndryshuar shumecka ne shoqerine tone! Qendrimin, sjelljen, mendesine tone individuale e kolektive! Duhen hapa te rinj ne politike! Qe te mos ngelim (Aristoteli): “kafshe politike”! Ti njohim dhe perqafojme vlerat! Te mos dobesojme kombin! Te forcojme shtetin! Te mos kemi ambicie te medha per veten tone dhe ambicie te vockla kombetare! Ndihma ime do te ishte kudo: ne media, ne kulturen e te te jetuarit, ne mjeksi tradicionale kineze, ne fitoterapi, ne gastronomi! Kam shume dëshira dhe nje nga ato eshte te shoh nje Shtepi e Pleqve ne Kosove, ku do te shkonin artistet dhe do te begatonin jeten e tyre me programe nga me te ndryshmet! Une do te isha e para qe do ti degjoja! (Ne pauza do tu beja masazhe rekasuese dhe do tu tregoja barsoleta)...

Një gazetar  kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër.  Si është nga natyra Dija

Dija: Nga natyra jam kurreshtare prandaj jam e thirrur te punoj shume. Lexoj, kohet e fundit me shume ne internet (libra elektronike), sesa libra te shtypur. Udhetoj, komunikoj, veshtroj...me shpesh ndjek intuiten time sesa rutinen dhe rralle here gaboj! Kam njerëz te mire perrreth. E dua njeriun, mbi te gjithe artistin!

Cilat personalitete historike pëlqeni më shumë?

Dija: Uh, ka shume: Hellen Keller, vajza e verber dhe shurdhmemece qe tronditi boten me inteligjence! Arriti te shkollonte mesuesen deri ne Harvard per te arritur nivelin e saj! Ibn Sina (Avicena) gjeni, autor i 280 veprave ne matematike, komente Kuranore, fizike, kimi, mjeksi, muzike...perktheu veprat e Hipokratit...Vertete ka shume figura qe cmoj nga historia e vjeter, e re e botes dhe ajo shqiptare...Nga Kosova do te përmend Doc.dr.Ali Ijazin, internist, pneumoftiziolog, enciklopedi e gjalle... Ai ka shpikur nje ilac per nje semundje profesionale te mushkerijve dhe po pret ta patentoje (ne Kosoven e lire)! Ky njeri ka shume merita kombetare dhe bashke me disa te tjere ndrisin faqet tona te historise kombetare!

Nëse kjo lami që keni studujuar nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente vetën më mirë se në gazetari Dija?

Dija: Une jam si kinezet, kam shume profesione! Do shisja fara kungulli nese nje dite nuk do te punoja ne gazetari! Pa shaka e kam, farat e kungullit jane eliksir ne vete! Perndryshe, cdo pune e bej me dashuri prandaj them, une veshtire mbes pa buke! Ne Kinen e lashte (ne djepin e mjeksise kineze), me mjeksi jane mare njerëzit me te zotet! Nese nje rast psh. eshte kthyer 2 here si rast i pasheruar (ose recidiv), fshati e ka lene mjekun pa drith nje vit te tere. Ky ka qene ndeshkimi! Prandaj dhe mjeksia ka shkuar large! Ne konkurrence! Uroj qe as ne te mos ngelim pa buke!

E  lexoni revistën në shqip ”Dituria”që bothet në Skandinavi, cka mund te na thoni për te?

Dija: Po, e lexoj revisten “Dituria”ne version elektronik, duke ju falenderur ju, z.Demaku.  Me pelqen te lexoj shkrime informative per shqiptare te suksesshem ne bote! Dhe per kete ju uroj suksese! Por lidhur me shtypin, ne pergjithsi, une apeloj: Mehr Light, mehr light!  (me shume drite, me shume drite!)!  Sot kohen e kemi shume te kufizuar dhe veshtire qe i lexon kush shkrimet e stërgjata ku flitet shume e nuk thuhet asgje! Jane patetike!

Planet tuaja për të ardhmen, cka Dija mendon dhe ka në fokus?

Dija: Dua te shëtis, te eksploroj, te zbuloj! Vazhdoj te theksoj komunikimin e mirefillte (piken tone analgjetike). Jam e lumtur qe kam punuar shume ne fushen e kultures por tani ne fokus te interesit kam jeten e shendoshe, ushqimin e shendoshe, sportin... Me mrekullon bletaria, qumështi i bletes ame, propolisi, kërpudhat (sidomos tartufi)...bimet mjekuese, farat e zeza...pastaj me impresionojne ushujzat dhe implementimi i tyre tek sëmundjet e eneve te gjakut...etj. Kohet e fundit kam filluar te eksperimentoj me disa bime mjekuese dhe te prodhoj kremra per vete, madje nga pacientet e mij eshte nje figure publike dhe nje koleg imi nga studimet, sot punon mjek specialist ne Agli. Me intereson feja, metafizika, fizika kuantike, ezoteria, aromaterapia...Dhe sa me shume qe lexoj vetëdijesohem per mosdijen time!

Cka ju benë të lumtur  dhe cka ju mundon më së shumti?

Dija: Te lumtur me ben cdo sukses posacerisht i dëgjuesve te mi. Kur vetedijesohen. Aty shoh ndikimin tim pozitiv tek ata! E dua natyren dhe me deshire bej fushata kunder duhanit (e kam pire vet dhe e kam lene para 5 vitesh)! Me lumturoi ne nate jehona qe beri nje emision i imi ne fushate kunder duhanit. Nga ajo nate disa dëgjues nuktymosin me duhan! Kete po, e quaj sukses! Degjuesit me kane fale besimin dhe une i shpërblej me diskrecion. Kerkojne ndihme dhe i ndihmoj. Jane kategori te ndryshme, narkomane, HIV pozitiv,  invalide, te verber, artiste, te shkurter, nga te gjitha kategorite. Jemi nje familje e madhe te kapur dore per dore (si ne ate foton e UNICEF-it). .

Si e kalon kohen e lirë?

Dija: Ne kohe te lire lexoj, shikoj Tv, ka filma artistike me nje varg cmimesh kinematografike, qe nuk i nderroj me asgje! Here shikoj filma dokumentare ne platformen Digitalb...I dua dhe programet ku zbulohen artiste, talente te rinje... Shikoj kanale shqiptare dhe te huaja. Dal dhe me miq. Ka kohe qe po me mungojne lokalet me muzike te mire, ku mund ti nderrosh dhe disa fjale. Dikur ishte Nexhmije Pagarusha, Vace Zela, Nezafete Shala qe e degjoja me endje...Pastaj Shpresa Berisha, Shpresa Gashi...Qemal Kertusha...Po pakesohen vlerat! Sot kam Mefarete Lazen, Frederik Ndocin.... Selami Kolonjen qe e dua forte...Dhe nga te gjitha artet, me se shumti me pelqen meditimi-te rrish e te mos mendosh ne asgje!

Tani qe kam tejkaluar shopingomanine, tani blej vetem kur duhet!

Pergjithsisht, po mesohem te mbijetoj ne jeten e nomadit konform kërkesave te medha te shtetit tim njëshekullor (dhe te dytit penga vafreria ne Evrope)!

Po te kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetuar?

Dija: Do te kisha jetuar ne Shqiperine etnike! Dhe mos me dalte shpirti pa realizuar kete deshire!

 

 

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

 

Sokol DEMAKU

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

-thotë Ibrahim Abedini poeti Strugan nga Landveter i Suedisë


- Asnjëherë gjatë historisë, pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë,nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar.

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi.

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve.

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”.

Kisha me ju lute per nje prezentim të shkurtër.

-Linda më 26 shkurt në katundin Zagraçan, rrethi i Strugës. Në katundin e lindjes e fillova ciklin e ulët të tetëvjeçares, dhe  e përfundova në Fidanishtë- një vend ndërmjet katundit Ladorishtë dhe katundit Shum. Gjimnazin e mbarova në qytetin e Strugës. Më 1981 u diplomova në universitetin e Shkupit, pranë katedrës së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nga regjimi i egër i asaj periudhe për shumë kohë u mohua e drejta ime për të ushtruar profesonin. Shkolla fillore H. Prishtina, në prishtinë ishte e vetmja që më hapi dyertë për të punuar dhe ushtruar profesorin që aq shumë e desha. Për të mbajtur veten dhe familjen në Strugë u detyrua të punoj edhe punë të rënda fizike. Interesimin për letërsi nuk e humba asnjëherë. Nga represioni i vazhdueshëm i organeve të brendëshme policore Sllavomaqedone, definitivishtë më 1990 u largova nga vendlindja dhe u vendos në Landvetter të Suedisë. Në Mönlycke, në komunën e Herryda-s, punova një kohë të shkurtër si arsimtar i gjuhës shqipe me fëmitë e bashkatëdhetarëve. Punova një vit si asistent në shkollën ”Högadal skolan” në Mölnlycke me fëmijë Suedez. Jam anëtar i lidhjes së shkrimtarëve të qytetit të Strugës që nga viti 1999. Në vitin 2009 u pranova në lidhjen e shkrimtarëve ” Författarcentrum väst”( Qendra e shkrimtarëve-perëndim) në Göteborg të Suedisë.  Dhe në vitin 2012 u pranova anëtar i SHSHAKSHS- së (Shoqata e shkrimtarëve,artistëve dhe krijuesve shqipëtarë të Suedisë). Me poezi fillova të merrem që në bangat e shkollës së mesme.

Përvecse nje shkrimtar me renome, jeni edhe poet  i njohur në gjuhën suedeze dhe ne shqip. Do te ishte me interes te mesonim nga ju se si e perkufizoni rolin e shkrimtarit ne jetën bashkëkohore?

-Në botën Shqiptare, Kryesishtë në Shqipëri, Kosovë dhe Në Maqedoninë Shqiptare  botimet e mia janë të shpërndara nëpër biblioteka të caktuara të disa qyteteve dhe në një masë të caktuar edhe në dorën e lexuesve dhe adhuruesve të artit dhe kulturës. Jeta ime si shkrimtar bashkëkohor është e lidhur ngushtë me të jetuarit po të kësaj kohe, por që trajtonë tema edhe të së kaluarës dhe të së ardhmes që më kanë preokupuar më së shumti si Shqiptar dhe si shkrimtar.

Krijimtaria juaj i perket nje periudhe të gjatë kohore. Cila eshte tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Krijimtaria ime është e kufizuar, disa vjeçare. Unë do ta veçoj atë që fillon me botimin e veprës së pare me poezi:”Mos vono, moj valle”-1998. Unë si shkrimtar dhe poet, nuk i kam dhënë vetes të drejtën që të jem i përcaktuar vetëm në një drejtim, dua të them se, temat dhe motivet në veprat e mia, kanë qenë të shumëanëshme, të shumëllojshme  dhe të ndryshme. Që ta rrumbullaksoj pak më mire dhe më shkurt pyetjen tuaj, do të shtoj se, jeta nuk ka vetëm një motiv dhe një temë. Dhe nga kjo jetë me shumë motive janë krijuar edhe veprat e mia.

Nga e merrni frymëzimin e romaneve tuaja? Cfarë është tema apo subjekti në to?

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi. Por nuk ka munguar asnjëherë dashuria në tema dhe subjekte të ndryshme që kam trajtuar me dashuri dhe respekt.

Ju keni botuar ne shqip por edhe ne suedisht?

- Po! Në Shqip kam botuar shtatë vepra deri tani dhe nga këto, njëra është botuar e përzgjedhur edhe në gjuhën Suedeze nga Ullmar Qvick, miku i Shqiptarëve. Për këtë, ka shkruar edhe gazeta:”Härryda Posten”dhe shumë e më shumë edhe revista letrare:”Dituria” që del në gjuhën shqipe në Båros të Suedisë me redaktor, Sokol Demakun.

Cka ka botuar deri me tani  Ibrahimi  dhe cka pret lexuesi nga ju tani?

- Për herë të parë më 1998 botova:

” Mos vono, moj valle”- Poezi

” Dëgjoni zërin tim”- Poezi -1999

” Luli guximtar ”   - Novelë për fëmijë- 2000

” Brengat e liqenit- Poezi   - 2002 ( përkthyer në përzgjedhje në gjuhën Suedeze me titullin: ” Sjöns smärta” po në të njejtin vit, nga Ullmar Qvick).

” Arifi deshte të fluturonte”- tregim për fëmijë- 2005

” Harro se ç´kemi biseduar”- Tregime për të rritur- 2009

“Çdo gjë i përket jetës”- Poezi – 2012   .                                                                               Por veprimtaria ime do të vazhdoj derisa të më punoj koka dhe duartë. Dhe unë besoj se lexuesit e rregulltë të veprave të mia, presin vazhdimin e epizodeve të lexuara. Dhe për lexuasit, vepra ime e ardhëshme do të jetë një përmbledhje me tregime , ku do të zbuloj në tërësi maskën e regjimit Sllavo-Maqedon për padrejtësitë dhe krimet që ka bërë.

Kur kemi te bejme me poezinë cila është ajo qe le gjurme tek ju dhe qe ju shtynë te merreni me te?

- Unë do thosha kështu: Çdo gjë që ka lënë gjurmë të thella në shpirtin e popullit tim, ka lënë gjurmë të thella edhe në rrjeshtat e poezisë sime. Jeta Shqiptare në veçanti dhe jeta si tërësi e pandarë e të gjithve të kësaj bote me të mirat dhe të këqiat, domosdo që e kanë shtyrë poetin Ibrahim Abedini të shkruaj.

Keni botuar bukur e së fundi cka pritete që të jete ne duartë e lexuesit dhe cfarë është tema që trajtohet këtu?

- Të gjithë atë që kam botuar deri më tani është në duartë e lexuesve. Dhe të gjithë botimet i kam bërë me kontributin tim dhe më së shumti i kam dhuruar falas. Për këtë nuk jam penduar asnjëherë.U thashë se I.Abedini nuk do pushoj së shkruari asnjëherë, dhe pak më lartë e përmenda se cila do jetë vepra e ardhëshme dhe tema e sajë dhe do ta them edhe njëherë, pa rezervë, se do demaskoj rregjimin Sllavo-Maqedon që ka bërë në bashkëpunim me atë Serbo-Sllav.

Si e kalon Ibrahim Abedini një ditë punës në megrim?

- Jo me kënaqësinë më të madhe në momente të caktuara, kur me trup është pranë kompjuterit dhe karriges në Landvetter të Suedisë dhe me mentë dhe shpirt është diku larg në burimet e pasura me ujë, në kodrat dhe livadhet e vendlindjes, në krasta dhe në malet e pasura me dru. Pranë miqve dhe shokëve në kafenetë e Strugës. Dhe më së shumti pranë shtëpisë që e kam lënë të vetëm

Ju jeni Gjuhtar me profesion por tani merreni me shkrime dhe publicistikë, cfare është dallimi mes asaj qe keni perjetuar ne vendlindje dhe sot këtu në Suedi?

- Unë mendoj se dallimi midis këtyre të dy drejtimeve nuk është shum i madh në thelb. Të dy drejtimet takohen në një pikë të përbashkët dhe kanë për qëllim veprimin e njejtë. Gjuha dhe letërsia studjojnë shkrimet dhe publicistikën dhe që të merresh me shkrime dhe publicistikë duhet të njohësh gjuhën dhe të kesh studjuar letërsinë, dhe kur të shohësh, nuk bënë njëra pa tjetrën. Nëse provoj të përgjigjem në pyetjen se, cfarë kam përjetuar në vendlindje dhe sotë në Suedi?, do më duhej të lexoja një vepër të tërë të shkruar, por unë do të them shkurtimisht se, atë që kam përjetuar, që kam parë dhe që kam dëgjuar në atëdhe, në Suedi jam munduar ta  shpreh dhe ta përshkruaj me anë të veprave dhe që do vazhdoj ta paraqes me vepra të tjera në mënyrë reale. Me një fjalë, Suedia dhe bujaria e këtij populli Skandinav më dha mundësinë të paraqes një pjesë të realitetit sa të hidhur aq edhe tragjik të popullit tim të lashtë.

Një shkrimtrar, një publicist kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër.  Si është Ibrahimi nga natyra?

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”. Nga natyra Ibrahimi është i qetë, por agresiv në mënyrën e të shkruarit kur është fjala për të sharë vetveten për të paarriturën.

Ju jeni edhe një prozator shumë i talentuar, cfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si shkrimtar, publicit në mergim?

-Mediave nuk ia vë veshin shumë. Ata e bëjnë detyrën e vetë të informimit dhe do-do japin edhe ndonjë kritikë të mënyrës së vetë. Por, për  mua është me rëndësi  që atë që e shkruaj ta lexoj lexuesi, të kënaqet dhe të mësoj diçka të re nga ajo që unë do paraqes. Të jesh shkrimtar është kënaqësi e vecantë. Unë nuk shoh ndonjë privilegj në punën që bëj si shkrimtar, se kryej vetëm një obligim që kam ndaj vetvetes si njeri. Do mjaftonte për mua që lexuesit të lexonin atë që unë shkruaj. Shkrimtari si shkrimtar kudo që të ndodhet e ka të njejtën rëndësi dhe obligim:-Vetëm të shkruaj të drejtën.

Nëse do te kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptaret, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne?

- Thjeshtë do kisha këmbëngulurnë  ndryshimin e mentalitetit  të të menduarit. Duhet të ndryshojmë gabimet e të parëve tanë të të menduarit. Çfarë dua të them me këtë?Nuk dua të nënçmojë aftësitë që ka kombi jonë që nga klasa më e ulët e deri tek klasa intelektuale. Por dua të nënvizoj se, ne nuk duhet të jemi shumë bujar, shumë të urtë dhe të butë, nuk duhet t´i japim të tjerëve atë që na takonë vetëm neve, nuk duhet të lejojmë që të na vjedhin pasurinë kulturore me dëshirën tonë duke u treguar zemërgjërë. Duhet të jemi konzervativ dhe të njëanshëm kur është fjala për të mbrojtur vetveten. Dhe nëse më kishit pyetur mua se, si duhet mbrojtur e tëra kjo që thashë më lartë, përgjigja do të ishte:- Duhet të mësojmë nga Japonezët. Ja një shembull konkret : Japonezët, misionarëve të huaj nuk u mësonin  gjuhën e tyre që ata të mos kishin mundësinë të  mësonin më shumë për Japonezët dhe pozitën e tyre në shoqëri.

Cka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin, Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqipëtare?

- Asnjëherë gjatë historisë,¨pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë, nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar. Për t´i dhënë një përgjigje më të mire pyetjes suaj, unë do ju paraqes një poezi e cila flet më mire si përgjigje e pyetjes suaj:

Kosova-djep i shqiptarisë

Në trojet e lashta të Ilirisë

Brënda në zemër të Dardanisë

Kosova përkund djepin e shqiptarisë.

Në trojet tona

Në epokën e re

Lindi edhe një atëdhe - hola…

Dhe sa vjen e shkonë,

Për çdo vit,

I vdes sërbosllavisë një- mit.

Dhe sa shkonë e sa vjen

Po rringjallet një kala

Që u shëmb, që u shkatërrua,

Por që nuk u shua.

Si shqiponja që nuk fle

Që godet e di të ruaj fole

Kjo ishte Kosova për armiqtë—hola…

E bukur, shtatlartë, e re

E zonja dhe krenare, por jo e ve

Kjo është Kosova sotë për miqtë – hola…

Valë të egra detrash të goditën

Valë të pandërprera piratësh të sulmuan,

Si Odisenë,

Për të mos u kthyer më në atëdhe.

Por Dardania lindi gjithmonë Akila

Që historinë famëkeqe e shtinë në grila- hola…

Shqipëtarët nuk do qajnë më, jo,

Ata do këndojnë.

Shqipëtarët nuk do mbajnë zi më, jo,

Ata do hedhin valle.

Si ata në Çamëri

Si ata në Mal të zi

Si ata në Preshevë

Si ata në Iliridë,

Se nuk janë më jetimë

Se nuk kanë vetëm një nënë

Nëse letërsia, ose publicistika nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente veten Ibrahim Abedini?

- Ibrahim Abedini e ka gjetur veten dhe profesionin këtu e gjashtëmbëdhjetë vite më parë-Saldator i rregjur. Nuk është letërsia e as poezia që më ushqejnë, por ato më mbajnë gjallë se për ndryshe do kisha vdekur me kohë.

Planet tuaja për të ardhmen, cka Ibrahimi mendon dhe ka në fokus?

- Të plakem dhe të pensionohem me shëndet. Të kem sa më më shumë kohë të lirë, të jem i pavarur që të shkruaj sa më shumë vepra me karakter kombëtar dhe të dashurisë se, këto të dya shkojnë bashkë si dy qe të pandarë. Ibrahimi mendon të njejtën, atë që e mendon i tërë kombi Shqiptar:”Bashkimin e trojeve etnike”. Këtë e ka në mëndje dhe në plan të parë, të tjerat janë në planin ”B”.

Përveç artit te të shkruarit dhe publicistikes, si e kalon kohën e lirë?

- Nuk më mbetet shumë kohë e lirë, por ajo kohë që më tepëron e kaloj duke luajtur me mbesën,Delin.Duke e ndihmuar gruan në pregaditjen e ushqimit. Duke lexuar gazetën dhe lajmet në internet. Shetitje në natyrë me gruan dhe të tjera që dalin të paplanifikuara.

Cka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve. Dhe më mundon më së shumti kur partitë politike shqiptare si në parlamentin e Shqipërisë ashtu edhe të Kosovës kur nuk mund të gjejnë gjuhë të përbashkët për t´u marrë vesh mes tyre e për të tejkaluar problemet dhe në veçanti më dhëmb kur partit Shqiptare në maqedoni kacafyten mes veti e të vjelat i korrin partitë Maqedonase. Më dhëmb kur dëgjoj dhe lexoj që Shqiptarët vriten mes tyre për motivet ë dobta dhe hakmarrje dhe armiqtë që i kemi tek dera qeshin dhe bëjnë”Amin”. Më dhëm kur shoh se shpërnguljet e Shqiptarëve vazhdojnë edhe në ditët e sotme.

Po të kishit mundësin të zghidhni, ku do kishit jetu?

- Unë nuk do kasha thënë, po të kisha mundësi. Mundësitë nuk egzistojnë asnjëherë për të plotësuar një dëshirë. Dëshirën për ta plotësuar, duhet të veprosh, të sakrifikosh apo të vendosësh edhe pa menduar. Po të më ishte lejuar në një jetë tjetër, ma mëdyshje do kisha vendosur të jetoj në Strugë, por vetëm me një kusht, pa të drejtë shpërnguljeje. Dikush mund të ma bëjë pyetjen: Shko dhe shpërngulu tani se kushtet egzistojnë? Por, këtë pyetje nuk besoj që do ma bënte një njeri që ka fëmijë të moshes sime. Unë e kam thënë në një poezi:”Po u shpërngule njëherë, ke vdekur dy here”.

 

 

Jolanda LILA: INTERVISTË ME PROF. AGIM VINCA

 

Jolanda LILA

INTERVISTË ME PROF. AGIM VINCA

Flet Profesor Agim Vinca: Të reaguarit, detyrë e çdo krijuesi dhe intelektuali


Në një kohë kur apatia dhe mosreagimi ndaj padrejtësive e problemeve shoqërore ka përpirë të gjithë shqiptarët, pavarësisht nivelit shoqëror që përfaqësojnë; përballë këtij realiteti, ku të gjithë ulin kokën dhe pranojnë në heshtje e kapërdijnë çdo prapësi të keqqeverisjes dhe sharlatanizmit të politikanëve apo drejtuesve, thuajse në të gjitha nivelet drejtuese, pikërisht mes kësaj amullie mbizotëruese dhe njëherësh paralize të reagimit, vjen një zë kumbues, një penë e ndritur, një autoritet i mendimit dhe i shkencës shqiptare, një personalitet imponues dhe gjithnjë kërkues e hetues i së vërtetës, vjen profesori i nderuar Agim Vinca me librin e tij “Arti i reagimit”.

Ashtu siç shenjohet që në titull, kjo përmbledhje shkrimesh publicistike përçon art, si në aspektin formal ashtu edhe në atë përmbajtësor. Publicistika e profesor Agim Vincës karakterizohet nga gjuha e gjallë dhe leksiku i pasur, që gërshetohet me mjeshtërinë e letrarit, i cili me finesë, vërtetësi e qartësi sjell copëzat dhe fragmentet e jetës së mishëruar në të. Kjo cilësi e një mjeshtri të fjalës, bën që shkalla e ndikimit të shkrimeve dhe të temave të rrokura prej realitetit historik dhe aktual të jetë shumë e madhe te receptuesit. Natyrshmëria dhe qartësia e stilit të publicistikës së profesor Agim Vincës janë një sistem reference për të gjithë, por në mënyrë të veçantë ky libër shërben si një manual shumë i mirë orientimi për mënyrën se si mund të shkruajmë dhe të shprehemi mbi fenomene të ndryshme, që shqetësojnë realitetin tonë.

Për t’u ballafaquar me problemet e realitetit kërkohet guxim, largpamësi e mençuri dhe pikërisht këto cilësi shpërfaq autori, teksa ekspozon një bosht tematik, që rrok çështje të ndryshme, si: situata politike e shoqërore, opinione për çështje të rëndësisë kombëtare, përshkrimi i veprimtarisë jetësore e profesionale të heronjve dhe personaliteteve me kontribut intelektual, letrar e patriotik, krijimi i UÇK-së dhe fakte tronditëse të luftës së Kosovës e deri tek përsiatjet e thella dhe reflektimet rreth botës.

Agim Vinca kritikon dhe nxjerr në pah jo vetëm të keqen që vjen nga jashtë, konkretisht nga pushtuesit, por edhe atë që vjen nga brenda, si pasojë e anarkisë, hipokrizisë,  servilizmit, frymës së shkatërrimit etj.

“Arti i reagimit” është libri i tretë publicistik i autorit, që vjen pas librave “Populli i pandalur” (1992) dhe “Shqiptarët mes mitit dhe realitetit” (1997), si një vokacion i pastër dhe i hapur për çështje të jetës së përditshme dhe për çështjen kombëtare në tërësi.


Për të mësuar më shumë rreth përmbajtjes së këtij libri, ju ftojmë të lexoni një intervistë që autori ka dhënë për Radio Kontaktin, ku ai rrëfen arsyet që nxorën në dritë këtë libër publicistik.

Pse “Arti i reagimit”? Çfarë keni dashur të shenjoni me këtë titull?

Titujt e librave janë si emrat e fëmijëve, autorët gjithnjë kanë dilema si t’i pagëzojnë ata. Unë kam menduar gjatë për titullin e këtij libri dhe kam ardhur në përfundim se ky titull, pra “Arti i reagimit”, i përshtatet përmbajtjes së tij. Shumë nga shkrimet e librit janë reagime të lindura në çaste dhe situata të ndryshme historike, nëpër të cilat kanë kaluar shqiptarët e Kosovës, të Maqedonisë, madje dhe të Shqipërisë, në këto 10-12 vitet e fundit. Dihet që kjo është periudhë e ngjarjeve dramatike, si: rënia e komunizmit, robëria e Kosovës, rezistenca paqësore, lufta e armatosur, bombardimet e NATO-s, çlirimi i Kosovës, vendosja e administratës së UNMIK-ut pas luftës,  një lloj protektorati ndërkombëtar në bashkëqeverisje me vendorët, që zgjati deri në shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008; zhvillimet pas shpalljes së pavarësisë etj.

Koncepti i këtij libri mbështetet në reagimin intelektual ndaj ngjarjeve, dukurive dhe situatave nëpër të cilat kanë kaluar shqiptarët gjatë kësaj periudhe.

Ajo çfarë të bën përshtypje është fakti që dhe pse ka kaluar një periudhë kohore, duke ditur që disa nga shkrimet tuaja datojnë nga vitet 1998-99, sërish kur i lexon ato arrin ta kuptosh sfondin. Ka një lloj ekstrakti që nuk është fort i zakonshëm për publicistikën, e jo më kot gazetarët njihen si shkrues së të sotmes dhe historianët si shkrues të së djeshmes. Ndërkohë që ju i keni alternuar magjishëm këto dy kohë. Cili është çelësi për ta arritur këtë?

Këto nuk janë shkrime të një gazetari, por të një krijuesi e intelektuali, i cili vokacion të vetin e ka letërsinë, kurse profesion studimin e letërsisë dhe mbajtjen e leksioneve në fakultet. Këto shkrime kanë lindur si rezultat i shtytjeve të mia intelektuale. Intelektuali nuk mund të jetë indiferent ndaj zhvillimeve të kohës. Sociologë e filozofë të shquar kanë shfaqur mendime për këtë çështje.  Kështu, fjala vjen, sociologu dhe filozofi bashkëkohor francez, Edgar Moren, thotë se intelektual nuk është njeriu që merret me çështje të profesionit të tij (shkrimtari, filozofi, mjeku, avokati etj.), por njeriu që angazhohet me problemet e kohës së vet dhe se, rrjedhimisht, jo çdo njeri i shkolluar mund të quhet intelektual, duke shtuar se misioni i tillë i intelektualit bëhet i nevojshëm sidomos në kohë krizash, kur shoqërisë i kanoset rreziku i erozionit moral, në mos edhe ndonjë katastrofë. Duke dashur ta arsyetojë këtë mendim të tij, Moreni thotë se Zola ishte shkrimtar i njohur, madje edhe themelues i një shkolle letrare - natyralizmit, edhe para vitit 1898, por intelektual u bë kur shkroi pamfletin “J'accuse” (Akuzoj), me të cilin mori në mbrojtje kapitenin Drajfus, të burgosur padrejtësisht mbi bazën e një akuze të rreme.

Ka edhe shumë shembuj të tjerë, nga Sokrati e gjer te Unamuno, por nuk dëshiroj të zgjatem me numërimin e tyre. Dëshiroj të them se edhe unë, me mundësitë e mia, i frymëzuar nga shembujt e ndritshëm, të cilët nuk mungojnë as në letërsinë dhe kulturën shqiptare (Noli, Konica etj.), kam bërë përpjekje ta marr në mbrojtje popullin tim prej sulmeve, akuzave, shpifjeve, denigrimeve dhe në përgjithësi nga fushata antishqiptare, që zhvillohej në vitet ’90, sikurse edhe më parë, nga propaganda serbe.

Shkrimet e këtij libri mbajnë qëndrim kritik ndaj fenomeneve negative në shoqëri dhe posaçërisht ndaj faktorëve që janë bartës dhe frymëzues të tyre. E këto janë në radhë të parë formacionet politike e shtetërore dhe njerëzit që janë në krye të tyre. Jam përpjekur gjithmonë të shpreh mendimin tim kritik me kohë ndaj problemeve shoqërore e politike, edhe atëherë kur ato mbështeten nga një numër i madh njerëzish, për të mos thënë nga shumica dërrmuese. Nuk jam pajtuar me të ashtuquajturën “lëvizje paqësore, pacifiste” në Kosovë, e cila ishte pozitive në fillim, kur doli në skenë, në fillim të viteve ’90, por pastaj u akomodua në “pushtet” dhe u bë si të thuash një lloj legjitimimi i dhunës dhe terrorit të përditshëm millosheviçian në Kosovë. Konsideroja se duhej një lëvizje më aktive, mosbindje qytetare, protesta, demonstrata, greva, në mos edhe diç më shumë: kryengritje e armatosur. Kam qenë ndër mbështetësit e protestës së njohur të 1 tetorit 1997 të studentëve dhe mësimdhënësve të Universitetit të Prishtinës, por edhe dhe organizator i saj në nivel të Fakultetit të Filologjisë dhe të Degës së Letërsisë Shqipe, protestë kjo që kundërshtohej nga kryesia e LDK-së, përfshirë edhe disa kolegë të mi profesorë, që ishin anëtarë të saj ose të afërt me të. (Dihet se kujt i dha koha të drejtë). Kam mbështetur pa rezervë, ndër të parët nga intelektualët kosovarë, daljen në skenë të UÇK-së; i jam kundërvënë propagandës kundër saj me gojë dhe me shkrim, me intervista në mediat e shkruara e elektronike, me shkrime e fjalë të mbajtura në tribuna të ndryshme, brenda e jashtë, çfarë është, fjala vjen, tribuna e rëndësishme me temë: "Dopo la Bosnia, il Kosovo" (Pas Bosnjës, Kosova), e mbajtur në Romë në tetor 1998, në organizim të Fondacionit "Moravia", ku unë u paraqita me kumtesën “Holokausti kosovar, thirrje ndërgjegjes së Evropës”, e cila u botua në revistën e njohur “Quaderni” të Romës (nr. 1.’99), nën titullin “Kosovo, olocausto di fine secolo”.

Domethënë ju jeni angazhuar përveçse me shkrime edhe me veprimtarinë tuaj të drejtpërdrejtë intelektuale?

Po. I kam dhënë përparësi të parës: reagimit përmes shkrimeve, por nuk kanë munguar as veprimtaritë e llojit të dytë, herë-herë, madje, në nivele të larta... Dy muaj pas Romës, në dhjetor 1998, kam udhëtuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës me ftesë të UNICEF-it, për të marrë pjesë në manifestimin e mbajtur me rastin e 50-vjetorit të Deklaratës së Përgjithshme për të Drejtat e Njeriut, me ç’rast, në mbledhjen solemne që u mbajt më 10 dhjetor në selinë e OKB-së, kam folur për situatën në Kosovë; për represionin serb mbi shqiptarët; për shkeljen e të drejtave dhe lirive të njeriut: për vrasjet, burgosjet dhe shpërnguljet, që kishin si synim spastrimin etnik të Kosovës etj. Kam pasur nderin të qëndroj pranë funksionarëve të lartë të OKB-së, si Carol Bellamy, Mary Robinson e Federico Mayor dhe personaliteteve të shquara të artit botëror, si aktorja dhe veprimtarja e madhe e të drejtave të njeriut, Vanessa Redgrave, që kishte ardhur nga Londra; aktorja amerikane Mia Farrow, poeti i njohur rus Jevtushenko etj.

Është një fakt që pak njihet në opinion...

Po, është e vërtetë. Sepse unë më shumë jam kujdesur që ta bëja si duhet punën time, t’i dilja zot asaj, sesa t’i bëja publicitet, siç veprojnë shumë të tjerë, për të mos thënë shumica. Gjatë qëndrimit në SHBA kam pasur, natyrisht, edhe takime me bashkatdhetarët tanë që jetojnë e punojnë atje; kam marrë pjesë edhe në tubimet që kishin për qëllim mbledhjen e ndihmave materiale për UÇK-në, të cilat edhe falë pranisë sime janë treguar shumë të suksesshme.

Ju njiheni si krijues letrar, posaçërisht si poet dhe si studiues i letërsisë. Çka ju shtyu që të merreni edhe me publicistikë?

Është një traditë në letërsinë shqipe që shkrimtarët, krahas krijimtarisë letrare, të merren edhe me shkrime publicistike. Kjo dukuri lidhet me rrethanat historike në të cilat kanë jetuar shqiptarët dhe me qëndrimin aktiv të krijuesve ndaj çështjeve me karakter kombëtar, politik, shoqëror etj. Kjo traditë ka qenë shumë e përhapur në periudhën e Rilindjes Kombëtare. Fillon me Naimin, Samiun, De Radën, Pashko Vasën e Jani Vreton; vazhdon me Konicën, Nolin, Çajupin, Asdrenin, Fishtën etj. dhe arrin gjer te Mihal Grameno me shokë në periudhën e pavarësisë dhe te shkrimtarët bashkëkohorë më vonë. Mendoj se përmes shkrimeve publicistike njeriu i shpreh më drejtpërdrejt shqetësimet e tij si qytetar dhe komunikon më shpejt me bashkëkohësit. Në krijimtarinë letrare ky komunikim është më i ngadalshëm, por s’do mend edhe më afatgjatë.

Te libri “Arti i reagimit”, në shkrimet e tij, ju e konfirmoni plotësisht këtë përcaktim tuajin. Çka tjetër e karakterizon qëndrimin tuaj në periudhën për të cilin flasin këto shkrime, që është ajo e para, gjatë dhe pas luftës në Kosovë?

Kam kërkuar që politika shqiptare të ketë një strategji në planin e brendshëm kombëtar, por edhe në raport me fqinjët, sepse shpeshherë kjo na ka munguar dhe pasojë e kësaj janë shumë nga ngjarjet që po ndodhin edhe sot. Fjala vjen, situata e komplikuar në Maqedoni, është pasojë e mungesës së një politike të pastudiuar nga subjektet shqiptare në Maqedoni, por edhe nga përfaqësuesit e shtetit amë, Shqipërisë, të cilët janë të obliguar edhe me kushtetutë që të interesohen për pjesët e kombit të mbetura jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë. Pra, unë jam përpjekur që këto probleme t’i ngre drejt, pa ekuivoke, t’i shpreh pikëpamjet e mia, t’i argumentoj ato, pavarësisht nga fakti që ndonjëherë mund të kem edhe ngjyrime emotive. Është normale kjo gjë për një njeri të penës, aq më shumë kur qëllon të jetë poet. Pikënisje është e vërteta e jo dëshira për t’i bërë qejfin dikujt a shtytja për ta denigruar dikënd. Jo rrallë këta qëllojnë të jenë njerëz konkretë, liderë politikë si Rugova, Sejdiu, Thaçi, Ahmeti etj. andej apo edhe Nano, Berisha, Topi, Rama etj. këndej. Natyrisht, kush më pak e kush më shumë, sipas “meritave”. Por zakonisht më kritik kam qenë ndaj atyre që janë në pushtet e jo në opozitë. Një kapitull pothuajse të veçantë të librit zënë shkrimet për Lëvizjen “Vetëvendosje!” si artikuluese e vullnetit të popullit të Kosovës - kërkesës për sendërtimin e së drejtës së vetëvendosjes dhe liderin e saj, Albin Kurtin, një djalë i guximshëm e inteligjent, idealist, të cilin e stolis përkushtimi ndaj atdheut dhe interesave të tij, por që, për çudi, nuk gëzon përkrahjen e duhur.

Nuk mungojnë në këtë libër as shkrimet për probleme të kulturës, të mentalitetit, të pozitës së intelektualëve në shoqëri, në këtë tranzicion tonin të stërzgjatur. Më lejoni të citoj një paragraf nga një shkrim i këtillë, i botuar në vitin 2006: “Kriter i përzgjedhjes së kuadrove në institucionet tona shtetërore (por edhe në ato shkencore, arsimore etj.) është përkatësia partiake dhe luajaliteti ndaj ‘shefit’ e jo dija, talenti dhe përgatitja profesionale. Njerëzit e kulturës kurrë nuk kanë qenë më të shpërfillur në këtë vend, ku lufta për pushtet na është bërë ‘art’ dhe ‘shkencë’. Modeli i sjelljes, që mbizotëron në vendet e dala nga ish-Jugosllavia, sikurse edhe në vendet e tjera të ish-Lindjes komuniste, është ‘kultura e gënjeshtrës’. Jo rastësisht një nga korifenjtë e mendimit njerëzor, gjeniu Niçe, ka pasë thënë: ‘Në Ballkan plehu ngrihet mbi fron, kurse froni mbi pleh’ ”.

Shkrimet e librit tuaj “Arti i reagimit” i cilëson guximi intelektual dhe fryma polemike. Këto dy veti, në fakt, spikasin në artin tuaj të të shkruarit e, madje, edhe në qëndrimin tuaj në jetën reale. A keni pasur pasoja për shkak të këtij qëndrimi dhe a jeni ndëshkuar herë pas here për rolin tuaj si polemist në lidhje me shumë çështje?

Unë jam ndëshkuar nga pushteti hegjemonist serb dhe maqedonas në të kaluarën: nuk kam pasur të drejtë të zgjidhem në vende udhëheqëse; nuk më janë dhënë çmime letrare edhe atëherë kur i kam merituar ato; nuk jam bërë anëtar i institucionit më të lartë shkencor të Kosovës, që quhet Akademi e Shkencave dhe e Arteve etj. Në periudhën e diferencimit politik, që filloi menjëherë pas demonstratave të ’81-shit, kam qenë në listën e ngushtë të të diferencuarve plot tetë vjet. Në vitin 1989 jam përjashtuar nga Lidhja e Komunistëve, ku qeshë futur si të thuash me imponin, ngaqë ishte kusht për të punuar në universitet, kurse një vit më vonë, pas marrjes së autonomisë së Kosovës, jam larguar edhe nga fakulteti ku punoja, si “armik i përbetuar i politikës jugosllave”, pjesë e së cilës ishte edhe Kosova, për ta vazhduar më vonë punën në sistemin tonë paralel arsimor të “shtëpive-shkolla” deri në çlirimin e Kosovës më 1999. Mund të them, madje, pa dashur të ankohem për fatin tim të keq, sepse mijëra të tjerë e kanë pësuar shumë më keq sesa unë, se e kam provuar edhe burgun. Kjo ka ndodhur në vitin 1996. Dhe e dini përse? Për shkak të ardhjes në Shqipëri pa të ashtuquajturën “vizë dalëse”, që patën aplikuar organet serbe për ta penguar komunikimin mes Kosovës dhe Shqipërisë.

Në Maqedoni, në vitet ’80, është zhvilluar një fushatë e egër politike kundër meje, pikërisht për shkak të shkrimeve të asaj kohe në mbrojtje të të drejtave dhe dinjitetit të shqiptarëve në këtë Ish-Republikë Jugosllave. Edhe më vonë, pas rënies së sistemit të vjetër, kur në qeveritë e Shkupit marrin pjesë edhe partitë politike shqiptare, ka ndodhur të më mbyllen, fjala vjen, dyert e Universitetit të Tetovës si “i papërshtatshëm”!

Ka edhe gjëra të tjera të kësaj natyre, andej-këtej, por nuk vlen të përmenden, sepse në krahasim me ato që kanë vuajtur të tjerët, “vuajtjet” e mia janë një pikë uji në oqean.

Çfarë kriteri keni ndjekur për renditjen e shkrimeve në libër?

Kriteri është tematik, sipas problemeve që trajtohen, ndërsa brenda kapitujve, që janë gjithsej shtatë, është ndjekur rendi kronologjik, sepse janë shkrime publicistike që dëshmojnë për një kohë dhe që si të tilla mbajnë datën e botimit në fund. Ka ndonjë shkrim që unë nuk kam dashur ta botoj në kohën kur është shkruar, siç është shkrimi për Konferencën e Rambujesë, ku merrnin pjesë disa miq të mi, të cilët ishin pjesë e delegacionit të Kosovës. Ajo ishte një konferencë shumë e rëndësishme, por që nuk e zgjidhi drejt çështjen e Kosovës, të paktën jo në atë kohë (në vitin 1999), sepse, sipas Marrëveshjes së saj, Kosova mbeti nën sovranitetin e të ashtuquajturës Jugosllavi (Serbi dhe Mali i Zi). Pala serbe nuk e nënshkroi Marrëveshjen as si të tillë, pra si të favorshme për të dhe pastaj, siç dihet, pasoi fushata e bombardimeve të NATO-s, e cila u bë jo vetëm për shkaqe humanitare, si thuhet, por edhe për shkak se Aleanca e fuqishme ushtarake Veriatlantike do ta humbte besueshmërinë në 50-vjetorin e formimit të saj po të mos e ndërmerrte këtë hap.

Gjykimi im ndaj Konferencës së Rambujesë (nga perspektiva e kohës kur u mbajt ajo) është kritik, por zhvillimet e mëvonshme treguan se ajo konferencë qe, megjithatë, një mundësi për të ecur përpara drejt lirisë dhe pavarësisë së Kosovës.

Në fund të disa materialeve, ju theksoni se është dërguar në këtë apo atë redaksi, por nuk është botuar. Si është e mundur që mediat shqiptare censurojnë edhe zërin e një intelektuali të përmasave tuaja?

Shqiptarët në sistemin monist kaluan nëpër një diktaturë të tmerrshme, që zbatonte censurën e  diktatin dhe ky diktat ka lënë gjurmë në mendësinë tonë intelektuale dhe veçanërisht në politikën redaktuese të disa mediave tona. Në kohën tonë, mediat, në të dy anët e kufirit, janë shpeshherë në shërbim të partive politike e të oligarkive pushtetore dhe kur ndodh të dërgohet ndonjë shkrim në të cilin “preket” sidomos “shefi i madh”, vonohet botimi i tij për arsye formale ose edhe ndodh të mos botohet fare.

Ka redaksi e redaktorë që nuk duan “të prishen” me autoritetet, prej të cilave varen edhe materialisht ose nuk duan të preken “mitet” politike të krijuara pikërisht prej tyre, por ata harrojnë, të gjorët, se jetojmë në kohën e internetit dhe se mundësia e komunikimit virtual, fatbardhësisht, nuk varet prej vullnetit të tyre, ndryshe nga ç’ndodhte në të kaluarën.

Kapitulli i fundit i librit ka një titull metaforik: “Pikëllim i mermertë”. Përse flet ai?

Kapitulli i fundit i librit flet për vdekjen e shkrimtarëve, ndonjëri prej të cilëve mik i autorit dhe për nderimet që ata meritojnë për atë që kanë bërë për të gjallë. Në ndonjërin nga shkrimet flitet për qëndrimin shpërfillës e mohues që mbahet, herë-herë, ndaj tyre pa të drejtë dhe, madje, edhe për prishjen e varrezave të shkrimtarëve, dukuri kjo e cila ndodh të jetë po ashtu e pranishme në jetën tonë të ngarkuar gati për çdo ditë me lajme për krime e ndodhi makabre. E çka nuk ndodh sot, për fat të keq, në botën shqiptare! Të gjithë njerëzit i përjetojnë rëndë këto ngjarje, por shkrimtarët kanë dhuntinë e, besa, edhe detyrimin, ta shprehim dhembjen për to në shkrimet e tyre jo vetëm letrare, por edhe publicistike.

Disa prej shkrimeve tuaja janë shkruar para shumë kohësh, a ka ndikuar kjo distancë kohore  që ju të mendoni a reflektoni ndryshe mbi ato shkrime, apo botëkuptimi juaj mbetet i njëjtë?

Unë nuk jam nisur nga interesat e mia personale e as të ndonjë grupi të caktuar, por nga ato që i kam konsideruar interesa vitale me rëndësi të përgjithshme për shoqërinë. Kam shprehur pikëpamjet e mia për zhvillimet në hapësirën shqiptare dhe kam mbështetur proceset historike: përpjekjet për liri, pavarësi e demokraci, duke iu kundërvënë në vazhdimësi dhunës, gënjeshtrës dhe padrejtësisë. Prandaj, vazhdoj të qëndroj prapa shkrimeve të mia, pavarësisht nga koha kur janë shkruar ato.

 

 


Faqe 10 nga 16

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 35 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1185004
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Sokol DEMAKU

KOSOVARËT SHKELQEJNË NË GOTHIA CUP NË GÖTEBERG TË SUEDISË

Në Göteborg të Suedisë nga 18 deri me 24 korrik po mbahet Turniri ndëkombëtar i futbollit për të rinjë ”Gothia Cup” në të cilin po marrinn pjesë mbi 1500 ekipe nga më se 70 vende të ndryshme të botës moshash të ndryshme nga ajo 15 deri në 19 vjeq. Këtë vit Republika e Kosovës është përfaqësuar me katër ekipe të mëshkujve moshash dhe kategori të ndryshme .

Ekipi i djelmoshave ILIRIA nga Kjeva

Kujtojm se ky manifestim është i rëndësishëm për të rinjët pjesëmarrës dhe se do jetë gjatë ne kujtesës e tyre. Për një moment këtu të gjithë janë të përfshirë në këtë evenamng dhe të gjithë ndjehen si të jenë një komunitet. Dhe kjo është pika kulminante e atmosferës që mbretëron në hapjen e Gothia Cup ku në fytyrat e të gjithëve sheh gëzimin, zemra të rritet nga kënaqësia dhe të gjithë do mbajn në kujtesën e tyre për një kohë të jetës këtë ngjarje madheshtore dhe kulminante.

Në hapjen solemne të Gothia Cup kishte mbi 50 000 njerëz të pranishëm si lojtar, drejtues ekipesh, shikues dhe banor të Göteborg adhurues të këtij sporti për të krijuar një atmosferë magjike në Ullevi.

Lexo ma...