Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Intervjuer-Intervista
Intervista

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

 

Sokol DEMAKU

DHE NGA TË GJITHA ARTET, MË SË SHUMTI MË PELQEN MEDITIMI-TË RRISH E TË MOS MENDOSH NË ASGJË!

-thotë gazetarja dhe moderatorja e Radio Kosovës, Radije Hoxha-Dija


Radije Hoxha-Dija është me prejardhje nga Kosova. E lindur në Shkup. Shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) i ka kryer në Shkup. Ka studjuar për mjeksi në Universitetin e Prishtinës. Ështe diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh “Belladona bimed”, në Shkup, në klasën e prof. dr. Edvin Dervisevic. Në Prishtinë ka kryer shkollen Art of Living ( ideator dhe udheheqes i saj është Sri Sri Ravi Sankar, nga India). Ka punuar 7 vjet gazetare në Shkup (Maqedoni) dhe 3 vjet në radio IRIB në Teheran (Iran), redaksia e programit në gjuhen shqipe. 13 vitet pas liftes punon ne Prishtine, per RTK, Radio Kosova.
Është anetare e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, anetare e Haiku Klubit Shqiptar “Ha” në Tiranë dhe anetare e Haiku Klubit Kroat “Karolina Rijecka”.

Ka marrë pjesë në shumë manifestime kulturore poetike, në Ballkan dhe në Azi.
Ka botuar librat me poezi dhe prozë. “Zoti më do natën”-poezi, botuar në Shkup, nga Shoqata e Shkrimtareve Shqiptare në Maqedoni, në vitin 1995. Libri : “Unë bëhem Ajo” (poezi) botuar nga i njëjti botues, në vitin 1997. Ky libër (po në këtë vit), në Manifestimin Ndërkombetar letrar- poetik “Ditët e Naimit” në Tetovë, fitoi çmimin “Libri i Vitit”. “Mosdija”, -roman, botuar në vitin 2000 nga Shtëpia Botuese “Buzuku” në Prishtinë. Libri u shpërblye me botim. Libri me poezi : “Gjeniu pleqnon çmendinë time”, botuar nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë në Maqedoni, në vitin 2005. Në manifetimin poetik “Ditët e poezisë Korçare” në Shqipëri, ky libër fitoi “Çmimin e Kristaltë”

Poezitë e saj janë përkthyer në anglisht, maqedonisht, kroatisht, boshnjakisht, rumunisht dhe turqisht, ndërsa janë botuar në disa revista letrare në rajon.

Ne Radio Televizionin e Kosovës, saktesisht ne Radio Kosovë drejton dhe moderon nje radio program javor,  “Portat e natës”.


Dije, keni kryer shkollën fillore dhe të mesme (të mjeksisë, dega infermiere) në Shkup, Maqedoni. Çfarë mundë të na thoni për këtë kohe të rinisë suaj?

Dija: Rinia ime ka qene e bukur dhe e ndrydhur!...Vitet me të bukura të jetës i kalova me maqedone! Shkollen fillore e kreva shqip por kur erdhi radha te shkoj metutje, u detyrova te mesoj maqedonisht! Ne ate kohe vetem Gjimnazi vijohej shqip! Te gjitha shkollat tjera maqedonisht, pra edhe Shkolla e Mesme e Mjeksise. Kjo shkolle kishte kritere shume te rrepta (e krahasonin me shkolle ushtarake)! Me përjashtim te nje vajze turke te gjitha shoqet e klases i kisha maqedone! Mesimi dhe jeta ishin shume bukur te organizuar, por kishim dhe organizimin tone te “brendshem” shkonim neper ekskursione, ne shëtitje...benim aksione e aktivitete te ndryshme, madje arrita te regjistrohem ne alpinista e parashutista...por gjithmonë me brente nje gje: fakti qe nuk kisha kontakte me shqiptaret dhe qe po kryeja shkollen pa lexuar asnjë liber shqip! Libri ishte imperativ i kohes! Shkalle qytetërimi! Shume vone lexova librat: “Sikur te isha djale”, “Pse”, “Gremina e dashurise”...Jane kujtime te zbehta...Sakaq dhe te pakuptueshme!...Mbaj mend te qeshurat (bashke me nje shoqen time) te varri i Titos ne Dedinje! Na cuan per mature. Jo qe dija ndj gje atehere politiken por sec na kapi nje e qeshur me lote, gati sa s’vdiqem! Njerezit mendonin se po qajme ndersa ne u keputem duke qeshur! Na bente te qeshim hipokrizia e njerëzve! Atehere nuk dija pse por sot e di qe ajo sjellje eshte prototip i pjekurise time emocionale!

Edhe dicka me kujtohet nga ajo kohe, era e librit “Hasta la vista”! Librit i vinte ere letre te djegur! I merrrja ere! Edhe sot e njoh ate ere!... Meqe libri nuk kishte gjurme nga zjarri kuptova se ishte ajo era e fashizmit te djegur nga lufta ne Spanje (ku moren pjese shume shqiptare; Asim Vokshi, Xhemal Kada) e përzier me zjarrin e dashurise mes Gorit (luftëtarit shqiptar) dhe Anites (infermieres spanjolle)! Gjurmova dhe gjeta se romani eshte shkruar me1958 ndersa filmi “Doktor Zhivago”, do te realizohej shtate vjet me vone! Me interesojne historite te dashurise, ngadhënjimi mbi vdekjen! Me pelqen te kerkoj te raportet dhe te perbashketat mes njerëzve. Psh. Omar Sharifit (protagonistit kryesor te filmit) u miqësua me nobelistin Nagip Mahfuz ndersa Petro Marko me (nobelistin tone te radhes) Xhevahir Spahiun! (Petro ka njohur dhe shume shkrimtare antifashiste te kohes: Ernest Heminguej, Pablo Neruda). Shkurt, per shkak te tyre jam lumtur qe jetoj ne kete kohe!

Keni studjuar Mjeksinë në Universitetin e Prishtinës, keni diplomuar për Mjeksi Tradicionale Kineze, dega Akupresure dhe Tui-na masazh. Dy lloj mjeksish qe plotesojne (ose perjashtojne) njera tjetrën?

Dija: Me shumë do te thosha plotesojne njera tjetren! Ndonese mjeket e mjeksise perendimore shpesh e kurdershtojne kete te dyten! Pa fakte, natyrisht! (Fali Zot, e kane nga mosdija!). Dy mjeksite i krahasoj me dy fe (monoteiste), te dyja shpiejne drejt nje Caku, vetem se Rruget jane te ndryshme! Une personalisht, meqe i besoj natyres, perparsi i jap sherimit alternativ, pa kimikate, mjeksise tradicionale kineze! Besoj (si Hipokrati) se ushqimi eshte ilac kurse ilaci ushqim! Kush dyshon ne kete thenje le ta vertetoje, le te lexoje!

Mendoni qe nuk lexojme aq sa duhet?

Dija: Per fat te keq! Jo, nuk lexojme! Eshte koha te pranojme para vetes (dhe para Zotit) kete fakt! Ndryshe, kush do ti mbushte tere diten kafenete perplote? Te rinjte nuk protestojne per libra, per kushte mesimi, por per kafenete qe nuk punojne naten! Dhe shume e pahijshme ishte menyra sesi protestuan, duke henger fara kungulli ne shesh (ne sheshin me te shtrenjte ne Evrope)! Ka prind qe ndjehet krenar per nje sjellje te tille? Nuk besoj! Dhe kjo me nxite te mendoj se te gjithe ne, jo vetem te rinjte, e kemi keqkuptuar demokracine! Prandaj abuzojme me te! Pa dashje! Sepse na kane sulmuar te gjitha llojet e varferise; intelektuale, morale, fetare (sindroma post-komniste), shpirterore...Mendoj se ilaci i gjithe kësaj eshte libri! Libri mpreh mendjen dhe zbute shpirtin! Ne jemi popull i vrare! Qe thote Visar Zhiti: populli me i pa pergedhelur! Si popull ne falim te gjithe! Pos vetvetes! Radha eshte qe te falim edhe vetveten! Te falesh eshte nje akt pranimi! Le te pranojme pra veten ashtu sic jemi (te mos hiqemi as si fitues as si humbes aty ku nuk jemi) dhe ja ku jemi hedhur hapin drejt vetëdijesimit!

Si ndodhi te shkonit ne Iran dhe te punoni atje per 3 vjet? Te jesh gazetare ne Lindje te mesme eshte nje pervoje ndryshe, apo jo?

Dija: Shkova ne Iran me ftese te nje delegacioni qe kishte monitoruar mediat ne Maqedoni. Ishte koha para luftes ne Kosove (koha e luftes se ftohte)! Sipas kritereve te tyre une isha e “përzgjedhura”. Hezitova pak (sa per te dëshmuar se vij nga vendi i paragjykimeve) dhe u nisa! U nisa te përfitoj dicka nga ajo kulture! Dhe nuk u pendova! Pashe vendlindjen e Saadiut, Hafizit, Khajamit!...Pasardhesit e lashte ariane. Natyrisht eshte pak problem komunikimi, derisa fillon te mesosh gjuhen. Persishtja ka alfabetin arab dhe numrat indian (ne kemi numrat arab!)...Gjithcka eshte e mrekullueshme ne kete vend; arti, kultura, tradita...Vetem mahalla ime, “Mejdune nur” (Sheshi i dritave) ka banore aq sa ka tere Kosova! Ne cdo cep parqe, gjelbërim...bejne “qilima te persise” me  lule! Veres me lule sezonale ndersa dimrit me specie te ndryshme lulelakrash! Dhe pas 13 vitesh, prape shkova kete vere. Kesaj radhe ne Konferencen Nderkombetare te Grave ne Teheran! Ishim rreth 2000 gra nga gjithe bota! Eksperience e hatashme! Na kane nderuar shume! Nje nate, nga ballkoni i dhomes time ne hotelin “Esteglal” (Pavaresia) po shikoja qytetin dhe po mendoja: Sa i madh eshte njeriu kur sheh veten nga lartësia!... Dhe e kundërta!...Persia ka qene frymëzimi klasikeve boterore. Ndersa sot, njerëzit ndikohen nga politika!


Zaratustra ka qene filozof dhe dijetar, themelues i mazdaizmit, kultit te urtesise. Kajetuar 1200 vjet para Krishtit. Ne librin e tij “Avesta” ai keshillon: pendare nik, goftare nik, kerdare nik! (qe do te thote: mendo mire, fol mire, puno mire!) Kjo maksime si vlere universale duhet te ngrihet mbi cdo tendence te kohes, shkon përtej cdo gazetarie a politike ditore!

Çfarë janë kushtet për të jetuar e punuar në Iran, mund të na bëni një krahasim me ato në vendlinje?

Dija: Po te jesh artist ne Iran, te ngrisin monument! Si Hafiz Shirazit a Omar Khajamit! I cmojne shume artistet! Populli eshte i bute, ka kulture komunikimi, ushqehet me vlera! Qytetet jane te bukura, ke ku te shkosh, me cfar te kenaqesh. Kur mezritesha ne fillim, dilja neper dyqanet e artizanatit te hiqja merzi! Ose shkoja ne ekspozita. Me vone kur mesova pak gjuhen fillova te frekuentoj restorantet tradicionale ku ka shfaqje te vërteta artistike me trupa te gjalla artistesh! Eshte dicka e papërshkrueshme! Vetem ai qe i ka pare ka idene se per cfare po flas! Madje dhe ne veshje kombetare kane plisin e bardhe te leshte te cilin ata e quajne “kelah” ndersa ne “qylah”!

Ju merreni edhe me shkrime, merreni me poezi apo me prozë?

Dija: E vertete, kam shkruar disa libra. Tani jam ne “gjendje anabiotike” them une! Nuk kam uje, as diell as kushte elementare per te shkruar dicka te bukur! Dicka qe e merr kur udhëton me valixhe te vogel! Thone: Ose hesht, ose thuaj dicka me te mire se heshtja! Tani per tani nuk kam c’te flas ndersa po krokasin politikanet (Si korbat e Edgar Allan Po-se)! Por uroj qe kjo heshtje te mos perfundoje me ndonje “dorëheqje” nga letërsia! Por edhe ne perfundofte, jam e lumtur qe kam shkrimtaret e mi te preferuar!

Cilet jane ata?

Dija: Jane ata qe me heqin stresin. Qe me nje fjale perfitojne besimin tim. Jane botet qe une nuk i kam pare dhe dua ti shoh permes shëtitjeve te bukura letrare. E keto i ofrojne poetet: Vehbi Skenderi, Xhevahir Spahiu, Grigor Jovani, Visar Zhiti, Pano Taci...Nga te huajt lista eshte me e gjate, natyrisht.

Mesiguri keni biblioteke te pasur. Sa libra keni?

Dija: Asnje! Te gjithe librat qe i pata, i fala! Perfundimisht! Dhe tani marr fryme lirshem! Konsidroj qe eshte krim ti mbash librat si te burgosurit! Ne burgun e shtepise sate! Libri eshte si njeriu, lexohet dhe lirohet, te shkoje tek lexuesi tjeter! Librat ia dhurova Bibliotekes se Therandes (qytetit ku u lind babai im). Sa i mbaj une peng ne shtepi, me mire le ti lexoje dikush! Kushedo qofte! Ne po ankohemi per cmime te larta te librave, ndersa secili prej nesh ka biblioteken e vet private! Ceshtja eshte nese ata libra qendrojne proporcionalisht me shprehine tone te leximit! Per fat te keq, ata qe lexojne shume, kane mundesi te pakta per ti blere!

Po librat tuaj,  i keni falur bashke me librat tjere?

Dija: Jo, nuk fala kopje nga librat e mi sepse nuk kisha as per vete! Me thoshte Mehmet Kajtazi (ndjese paste): na sill nga 3 kopje librash dhe te anetaresojme ne Shoqate (te Shkrimtareve te Kosoves), ndersa une ia ktheja me humor: Po te kisha aq kopje... do hapja librari (dhe do ti shisja perseri)! Hahaha...

Nga librat, cilin quani sukses, kë konsideroni suksesin tuaj më të madh?

Dija: Te gjithe librat e mi jane sukses, sepse jane pjese e jetes sime! Jane historia ime, frymëzimi im. Sot, ne distance kohore, shoh se kam poezi antologjike! Per dallim nga disa te tjera qe po ti kisha tani ne dore...(qe thote Driteroi) ‘do dija si do ti dhenderroja”! Hehehe...

Mbi librat e mij qendron nje projekt te cilin e ngris mbi cdo sukses timin personal; projekti te cilin e realizova para disa vitesh per femijet e verber ne Kosove. Me ndihmen e zonjes norvegjeze qe ka ndihmuar shume Kosoven, Astrid Megard Sollid.  Zonja qe ndihmoi pas luftes grate e veja te Krushes; femijeve u solli kompjutera ndersa grave traktora...Mbi te gjitha modelin e altruizmit dhe te solidaritetit qe per ne ishte bere i huaj!  Realizuam projetin: 8 libra per femije ne shqip. Libra me ze i incizuam ne 2 CD dhe qindra kopje bashke me CD palyera i dhuruam shkolles per femije te verber “Xheladin Deda” ne Peje. U preka shume ne promovim kur pashe disa femije, shume te vegjel, qe me njohen zerin! Ishin dëgjuesit e mi te vegjel te programit tim te nates (ne Radio Kosove)! Ne ate kohe programi im i nates zgjaste deri ne oren 05 te mengjesit! Kurre nuk kisha besuar se kam dëgjues te asaj moshe! Paramendoni sa te etur per dije jane femijet tane! Per me shume te verberit qe pos Abetares nuk kane asnjë liber ne alfabetin e Brajit!!!... Dhe ve doren ne zjarr nese pushtetaret tane do te dinin te japin përgjigje ne pyetjen time: Cilin sistem perdori Braji kur formoi shkronjat per te verberit? Pak kush do te dinte përgjigjen: Sistemin gjashte pikesh!


Pak per komunikimin masiv meqe punoni ne media.

Dija: E dua radion, jashte mase! Te lodh shume por dhe te sjell kenaqesi! Te hap dyert (dhe dritaret) e komunikimit. Per me shume se dy dekada mund te them se jam e lumtur qe nepermjet punes kam njohur shume njerëz te mire ne bote! Ceshtje tjeter eshte se si do te trajtohemi nje dite kur nuk do ta kemi me kete aftesi pune! Prandaj duhen konceptet sociale qe i kane shtetet demokratike ne bote, ku ben pjese dhe Suedia! Qe kemi probleme me komunikimin eshte nje fakt qe verehet ne te gjitha fushat e jetes! Kultura e komunikimit e them shpesh, nuk nënkupton vetem kulturen e te folurit por edhe ate te te degjuarit! Kete te fundit, une e mesova ne Lindje (ne Japoni psh. njerëzit e punësuar neper firma me renome, nuk shkojne ne mbledhje per te folur por per te degjuar)!

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptarët sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne?

Dija: Duhet ndryshuar shumecka ne shoqerine tone! Qendrimin, sjelljen, mendesine tone individuale e kolektive! Duhen hapa te rinj ne politike! Qe te mos ngelim (Aristoteli): “kafshe politike”! Ti njohim dhe perqafojme vlerat! Te mos dobesojme kombin! Te forcojme shtetin! Te mos kemi ambicie te medha per veten tone dhe ambicie te vockla kombetare! Ndihma ime do te ishte kudo: ne media, ne kulturen e te te jetuarit, ne mjeksi tradicionale kineze, ne fitoterapi, ne gastronomi! Kam shume dëshira dhe nje nga ato eshte te shoh nje Shtepi e Pleqve ne Kosove, ku do te shkonin artistet dhe do te begatonin jeten e tyre me programe nga me te ndryshmet! Une do te isha e para qe do ti degjoja! (Ne pauza do tu beja masazhe rekasuese dhe do tu tregoja barsoleta)...

Një gazetar  kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër.  Si është nga natyra Dija

Dija: Nga natyra jam kurreshtare prandaj jam e thirrur te punoj shume. Lexoj, kohet e fundit me shume ne internet (libra elektronike), sesa libra te shtypur. Udhetoj, komunikoj, veshtroj...me shpesh ndjek intuiten time sesa rutinen dhe rralle here gaboj! Kam njerëz te mire perrreth. E dua njeriun, mbi te gjithe artistin!

Cilat personalitete historike pëlqeni më shumë?

Dija: Uh, ka shume: Hellen Keller, vajza e verber dhe shurdhmemece qe tronditi boten me inteligjence! Arriti te shkollonte mesuesen deri ne Harvard per te arritur nivelin e saj! Ibn Sina (Avicena) gjeni, autor i 280 veprave ne matematike, komente Kuranore, fizike, kimi, mjeksi, muzike...perktheu veprat e Hipokratit...Vertete ka shume figura qe cmoj nga historia e vjeter, e re e botes dhe ajo shqiptare...Nga Kosova do te përmend Doc.dr.Ali Ijazin, internist, pneumoftiziolog, enciklopedi e gjalle... Ai ka shpikur nje ilac per nje semundje profesionale te mushkerijve dhe po pret ta patentoje (ne Kosoven e lire)! Ky njeri ka shume merita kombetare dhe bashke me disa te tjere ndrisin faqet tona te historise kombetare!

Nëse kjo lami që keni studujuar nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente vetën më mirë se në gazetari Dija?

Dija: Une jam si kinezet, kam shume profesione! Do shisja fara kungulli nese nje dite nuk do te punoja ne gazetari! Pa shaka e kam, farat e kungullit jane eliksir ne vete! Perndryshe, cdo pune e bej me dashuri prandaj them, une veshtire mbes pa buke! Ne Kinen e lashte (ne djepin e mjeksise kineze), me mjeksi jane mare njerëzit me te zotet! Nese nje rast psh. eshte kthyer 2 here si rast i pasheruar (ose recidiv), fshati e ka lene mjekun pa drith nje vit te tere. Ky ka qene ndeshkimi! Prandaj dhe mjeksia ka shkuar large! Ne konkurrence! Uroj qe as ne te mos ngelim pa buke!

E  lexoni revistën në shqip ”Dituria”që bothet në Skandinavi, cka mund te na thoni për te?

Dija: Po, e lexoj revisten “Dituria”ne version elektronik, duke ju falenderur ju, z.Demaku.  Me pelqen te lexoj shkrime informative per shqiptare te suksesshem ne bote! Dhe per kete ju uroj suksese! Por lidhur me shtypin, ne pergjithsi, une apeloj: Mehr Light, mehr light!  (me shume drite, me shume drite!)!  Sot kohen e kemi shume te kufizuar dhe veshtire qe i lexon kush shkrimet e stërgjata ku flitet shume e nuk thuhet asgje! Jane patetike!

Planet tuaja për të ardhmen, cka Dija mendon dhe ka në fokus?

Dija: Dua te shëtis, te eksploroj, te zbuloj! Vazhdoj te theksoj komunikimin e mirefillte (piken tone analgjetike). Jam e lumtur qe kam punuar shume ne fushen e kultures por tani ne fokus te interesit kam jeten e shendoshe, ushqimin e shendoshe, sportin... Me mrekullon bletaria, qumështi i bletes ame, propolisi, kërpudhat (sidomos tartufi)...bimet mjekuese, farat e zeza...pastaj me impresionojne ushujzat dhe implementimi i tyre tek sëmundjet e eneve te gjakut...etj. Kohet e fundit kam filluar te eksperimentoj me disa bime mjekuese dhe te prodhoj kremra per vete, madje nga pacientet e mij eshte nje figure publike dhe nje koleg imi nga studimet, sot punon mjek specialist ne Agli. Me intereson feja, metafizika, fizika kuantike, ezoteria, aromaterapia...Dhe sa me shume qe lexoj vetëdijesohem per mosdijen time!

Cka ju benë të lumtur  dhe cka ju mundon më së shumti?

Dija: Te lumtur me ben cdo sukses posacerisht i dëgjuesve te mi. Kur vetedijesohen. Aty shoh ndikimin tim pozitiv tek ata! E dua natyren dhe me deshire bej fushata kunder duhanit (e kam pire vet dhe e kam lene para 5 vitesh)! Me lumturoi ne nate jehona qe beri nje emision i imi ne fushate kunder duhanit. Nga ajo nate disa dëgjues nuktymosin me duhan! Kete po, e quaj sukses! Degjuesit me kane fale besimin dhe une i shpërblej me diskrecion. Kerkojne ndihme dhe i ndihmoj. Jane kategori te ndryshme, narkomane, HIV pozitiv,  invalide, te verber, artiste, te shkurter, nga te gjitha kategorite. Jemi nje familje e madhe te kapur dore per dore (si ne ate foton e UNICEF-it). .

Si e kalon kohen e lirë?

Dija: Ne kohe te lire lexoj, shikoj Tv, ka filma artistike me nje varg cmimesh kinematografike, qe nuk i nderroj me asgje! Here shikoj filma dokumentare ne platformen Digitalb...I dua dhe programet ku zbulohen artiste, talente te rinje... Shikoj kanale shqiptare dhe te huaja. Dal dhe me miq. Ka kohe qe po me mungojne lokalet me muzike te mire, ku mund ti nderrosh dhe disa fjale. Dikur ishte Nexhmije Pagarusha, Vace Zela, Nezafete Shala qe e degjoja me endje...Pastaj Shpresa Berisha, Shpresa Gashi...Qemal Kertusha...Po pakesohen vlerat! Sot kam Mefarete Lazen, Frederik Ndocin.... Selami Kolonjen qe e dua forte...Dhe nga te gjitha artet, me se shumti me pelqen meditimi-te rrish e te mos mendosh ne asgje!

Tani qe kam tejkaluar shopingomanine, tani blej vetem kur duhet!

Pergjithsisht, po mesohem te mbijetoj ne jeten e nomadit konform kërkesave te medha te shtetit tim njëshekullor (dhe te dytit penga vafreria ne Evrope)!

Po te kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetuar?

Dija: Do te kisha jetuar ne Shqiperine etnike! Dhe mos me dalte shpirti pa realizuar kete deshire!

 

 

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

 

Sokol DEMAKU

NUK ËSHTË LETËRSIA E AS POEZIA QË MË USHQEJNË, POR ATO MË MBAJNË GJALLË SE PËR NDRYSHE DO KISHA VDEKUR ME KOHË

-thotë Ibrahim Abedini poeti Strugan nga Landveter i Suedisë


- Asnjëherë gjatë historisë, pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë,nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar.

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi.

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve.

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”.

Kisha me ju lute per nje prezentim të shkurtër.

-Linda më 26 shkurt në katundin Zagraçan, rrethi i Strugës. Në katundin e lindjes e fillova ciklin e ulët të tetëvjeçares, dhe  e përfundova në Fidanishtë- një vend ndërmjet katundit Ladorishtë dhe katundit Shum. Gjimnazin e mbarova në qytetin e Strugës. Më 1981 u diplomova në universitetin e Shkupit, pranë katedrës së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nga regjimi i egër i asaj periudhe për shumë kohë u mohua e drejta ime për të ushtruar profesonin. Shkolla fillore H. Prishtina, në prishtinë ishte e vetmja që më hapi dyertë për të punuar dhe ushtruar profesorin që aq shumë e desha. Për të mbajtur veten dhe familjen në Strugë u detyrua të punoj edhe punë të rënda fizike. Interesimin për letërsi nuk e humba asnjëherë. Nga represioni i vazhdueshëm i organeve të brendëshme policore Sllavomaqedone, definitivishtë më 1990 u largova nga vendlindja dhe u vendos në Landvetter të Suedisë. Në Mönlycke, në komunën e Herryda-s, punova një kohë të shkurtër si arsimtar i gjuhës shqipe me fëmitë e bashkatëdhetarëve. Punova një vit si asistent në shkollën ”Högadal skolan” në Mölnlycke me fëmijë Suedez. Jam anëtar i lidhjes së shkrimtarëve të qytetit të Strugës që nga viti 1999. Në vitin 2009 u pranova në lidhjen e shkrimtarëve ” Författarcentrum väst”( Qendra e shkrimtarëve-perëndim) në Göteborg të Suedisë.  Dhe në vitin 2012 u pranova anëtar i SHSHAKSHS- së (Shoqata e shkrimtarëve,artistëve dhe krijuesve shqipëtarë të Suedisë). Me poezi fillova të merrem që në bangat e shkollës së mesme.

Përvecse nje shkrimtar me renome, jeni edhe poet  i njohur në gjuhën suedeze dhe ne shqip. Do te ishte me interes te mesonim nga ju se si e perkufizoni rolin e shkrimtarit ne jetën bashkëkohore?

-Në botën Shqiptare, Kryesishtë në Shqipëri, Kosovë dhe Në Maqedoninë Shqiptare  botimet e mia janë të shpërndara nëpër biblioteka të caktuara të disa qyteteve dhe në një masë të caktuar edhe në dorën e lexuesve dhe adhuruesve të artit dhe kulturës. Jeta ime si shkrimtar bashkëkohor është e lidhur ngushtë me të jetuarit po të kësaj kohe, por që trajtonë tema edhe të së kaluarës dhe të së ardhmes që më kanë preokupuar më së shumti si Shqiptar dhe si shkrimtar.

Krijimtaria juaj i perket nje periudhe të gjatë kohore. Cila eshte tema dhe motivi ne veprat e juaja?

Krijimtaria ime është e kufizuar, disa vjeçare. Unë do ta veçoj atë që fillon me botimin e veprës së pare me poezi:”Mos vono, moj valle”-1998. Unë si shkrimtar dhe poet, nuk i kam dhënë vetes të drejtën që të jem i përcaktuar vetëm në një drejtim, dua të them se, temat dhe motivet në veprat e mia, kanë qenë të shumëanëshme, të shumëllojshme  dhe të ndryshme. Që ta rrumbullaksoj pak më mire dhe më shkurt pyetjen tuaj, do të shtoj se, jeta nuk ka vetëm një motiv dhe një temë. Dhe nga kjo jetë me shumë motive janë krijuar edhe veprat e mia.

Nga e merrni frymëzimin e romaneve tuaja? Cfarë është tema apo subjekti në to?

-Frymëzimi kryesor i tregimeve të mia janë jeta, e kaluara historike, vuajtjet dhe preokupimet e popullit tim në shekuj dhe në ditët e sotme. Me vuajtjet e popullit tim, kam vuajtur edhe unë dhe kur populli im ka kënduar, kam kënduar edhe unë në tregime dhe në poezi. Por nuk ka munguar asnjëherë dashuria në tema dhe subjekte të ndryshme që kam trajtuar me dashuri dhe respekt.

Ju keni botuar ne shqip por edhe ne suedisht?

- Po! Në Shqip kam botuar shtatë vepra deri tani dhe nga këto, njëra është botuar e përzgjedhur edhe në gjuhën Suedeze nga Ullmar Qvick, miku i Shqiptarëve. Për këtë, ka shkruar edhe gazeta:”Härryda Posten”dhe shumë e më shumë edhe revista letrare:”Dituria” që del në gjuhën shqipe në Båros të Suedisë me redaktor, Sokol Demakun.

Cka ka botuar deri me tani  Ibrahimi  dhe cka pret lexuesi nga ju tani?

- Për herë të parë më 1998 botova:

” Mos vono, moj valle”- Poezi

” Dëgjoni zërin tim”- Poezi -1999

” Luli guximtar ”   - Novelë për fëmijë- 2000

” Brengat e liqenit- Poezi   - 2002 ( përkthyer në përzgjedhje në gjuhën Suedeze me titullin: ” Sjöns smärta” po në të njejtin vit, nga Ullmar Qvick).

” Arifi deshte të fluturonte”- tregim për fëmijë- 2005

” Harro se ç´kemi biseduar”- Tregime për të rritur- 2009

“Çdo gjë i përket jetës”- Poezi – 2012   .                                                                               Por veprimtaria ime do të vazhdoj derisa të më punoj koka dhe duartë. Dhe unë besoj se lexuesit e rregulltë të veprave të mia, presin vazhdimin e epizodeve të lexuara. Dhe për lexuasit, vepra ime e ardhëshme do të jetë një përmbledhje me tregime , ku do të zbuloj në tërësi maskën e regjimit Sllavo-Maqedon për padrejtësitë dhe krimet që ka bërë.

Kur kemi te bejme me poezinë cila është ajo qe le gjurme tek ju dhe qe ju shtynë te merreni me te?

- Unë do thosha kështu: Çdo gjë që ka lënë gjurmë të thella në shpirtin e popullit tim, ka lënë gjurmë të thella edhe në rrjeshtat e poezisë sime. Jeta Shqiptare në veçanti dhe jeta si tërësi e pandarë e të gjithve të kësaj bote me të mirat dhe të këqiat, domosdo që e kanë shtyrë poetin Ibrahim Abedini të shkruaj.

Keni botuar bukur e së fundi cka pritete që të jete ne duartë e lexuesit dhe cfarë është tema që trajtohet këtu?

- Të gjithë atë që kam botuar deri më tani është në duartë e lexuesve. Dhe të gjithë botimet i kam bërë me kontributin tim dhe më së shumti i kam dhuruar falas. Për këtë nuk jam penduar asnjëherë.U thashë se I.Abedini nuk do pushoj së shkruari asnjëherë, dhe pak më lartë e përmenda se cila do jetë vepra e ardhëshme dhe tema e sajë dhe do ta them edhe njëherë, pa rezervë, se do demaskoj rregjimin Sllavo-Maqedon që ka bërë në bashkëpunim me atë Serbo-Sllav.

Si e kalon Ibrahim Abedini një ditë punës në megrim?

- Jo me kënaqësinë më të madhe në momente të caktuara, kur me trup është pranë kompjuterit dhe karriges në Landvetter të Suedisë dhe me mentë dhe shpirt është diku larg në burimet e pasura me ujë, në kodrat dhe livadhet e vendlindjes, në krasta dhe në malet e pasura me dru. Pranë miqve dhe shokëve në kafenetë e Strugës. Dhe më së shumti pranë shtëpisë që e kam lënë të vetëm

Ju jeni Gjuhtar me profesion por tani merreni me shkrime dhe publicistikë, cfare është dallimi mes asaj qe keni perjetuar ne vendlindje dhe sot këtu në Suedi?

- Unë mendoj se dallimi midis këtyre të dy drejtimeve nuk është shum i madh në thelb. Të dy drejtimet takohen në një pikë të përbashkët dhe kanë për qëllim veprimin e njejtë. Gjuha dhe letërsia studjojnë shkrimet dhe publicistikën dhe që të merresh me shkrime dhe publicistikë duhet të njohësh gjuhën dhe të kesh studjuar letërsinë, dhe kur të shohësh, nuk bënë njëra pa tjetrën. Nëse provoj të përgjigjem në pyetjen se, cfarë kam përjetuar në vendlindje dhe sotë në Suedi?, do më duhej të lexoja një vepër të tërë të shkruar, por unë do të them shkurtimisht se, atë që kam përjetuar, që kam parë dhe që kam dëgjuar në atëdhe, në Suedi jam munduar ta  shpreh dhe ta përshkruaj me anë të veprave dhe që do vazhdoj ta paraqes me vepra të tjera në mënyrë reale. Me një fjalë, Suedia dhe bujaria e këtij populli Skandinav më dha mundësinë të paraqes një pjesë të realitetit sa të hidhur aq edhe tragjik të popullit tim të lashtë.

Një shkrimtrar, një publicist kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje te shkurtër.  Si është Ibrahimi nga natyra?

-I etur. I pangopur. Kurreshtar. Një njeri i thjashtë që do të di çdo gjë, jo vetëm nga vendlindja e pandarë por edhe nga ambienti që e rrethonë. Nga e përditshmja që jeta i ofronë dhe realiteti ia diktonë. Një njeri që nuk mund të ri i qetë kur atë që e sheh dhe e dëgjonë, ta lëshoj të mbytet pa e paraqitur përpara të tjerëve. Se i thonë një fjalë:”Të dish për një gjë të rëndësishme, dhe të mos e ngresh zërin e ta prezentosh atë të mirë apo të keqe, është njëlloj sikur nuk ke ditur asgjë”. Nga natyra Ibrahimi është i qetë, por agresiv në mënyrën e të shkruarit kur është fjala për të sharë vetveten për të paarriturën.

Ju jeni edhe një prozator shumë i talentuar, cfarë është aktiviteti juaj në media. Si e ndieni veten si shkrimtar, publicit në mergim?

-Mediave nuk ia vë veshin shumë. Ata e bëjnë detyrën e vetë të informimit dhe do-do japin edhe ndonjë kritikë të mënyrës së vetë. Por, për  mua është me rëndësi  që atë që e shkruaj ta lexoj lexuesi, të kënaqet dhe të mësoj diçka të re nga ajo që unë do paraqes. Të jesh shkrimtar është kënaqësi e vecantë. Unë nuk shoh ndonjë privilegj në punën që bëj si shkrimtar, se kryej vetëm një obligim që kam ndaj vetvetes si njeri. Do mjaftonte për mua që lexuesit të lexonin atë që unë shkruaj. Shkrimtari si shkrimtar kudo që të ndodhet e ka të njejtën rëndësi dhe obligim:-Vetëm të shkruaj të drejtën.

Nëse do te kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptaret, ku mendon konkretisht që duhet ndryshuar diçka ne?

- Thjeshtë do kisha këmbëngulurnë  ndryshimin e mentalitetit  të të menduarit. Duhet të ndryshojmë gabimet e të parëve tanë të të menduarit. Çfarë dua të them me këtë?Nuk dua të nënçmojë aftësitë që ka kombi jonë që nga klasa më e ulët e deri tek klasa intelektuale. Por dua të nënvizoj se, ne nuk duhet të jemi shumë bujar, shumë të urtë dhe të butë, nuk duhet t´i japim të tjerëve atë që na takonë vetëm neve, nuk duhet të lejojmë që të na vjedhin pasurinë kulturore me dëshirën tonë duke u treguar zemërgjërë. Duhet të jemi konzervativ dhe të njëanshëm kur është fjala për të mbrojtur vetveten. Dhe nëse më kishit pyetur mua se, si duhet mbrojtur e tëra kjo që thashë më lartë, përgjigja do të ishte:- Duhet të mësojmë nga Japonezët. Ja një shembull konkret : Japonezët, misionarëve të huaj nuk u mësonin  gjuhën e tyre që ata të mos kishin mundësinë të  mësonin më shumë për Japonezët dhe pozitën e tyre në shoqëri.

Cka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin, Shqipëri-Kosovë dhe trojet tjera shqipëtare?

- Asnjëherë gjatë historisë,¨pas kohës së Skënderbeut, nuk kemi qënë më mirë. Me këtë, nuk dua të them se jemi shumë mire sotë. Dua të them, se na është lejuar të kemi një nënë dhe një vëlla por jo një familje të kompletuar. Për t´i dhënë një përgjigje më të mire pyetjes suaj, unë do ju paraqes një poezi e cila flet më mire si përgjigje e pyetjes suaj:

Kosova-djep i shqiptarisë

Në trojet e lashta të Ilirisë

Brënda në zemër të Dardanisë

Kosova përkund djepin e shqiptarisë.

Në trojet tona

Në epokën e re

Lindi edhe një atëdhe - hola…

Dhe sa vjen e shkonë,

Për çdo vit,

I vdes sërbosllavisë një- mit.

Dhe sa shkonë e sa vjen

Po rringjallet një kala

Që u shëmb, që u shkatërrua,

Por që nuk u shua.

Si shqiponja që nuk fle

Që godet e di të ruaj fole

Kjo ishte Kosova për armiqtë—hola…

E bukur, shtatlartë, e re

E zonja dhe krenare, por jo e ve

Kjo është Kosova sotë për miqtë – hola…

Valë të egra detrash të goditën

Valë të pandërprera piratësh të sulmuan,

Si Odisenë,

Për të mos u kthyer më në atëdhe.

Por Dardania lindi gjithmonë Akila

Që historinë famëkeqe e shtinë në grila- hola…

Shqipëtarët nuk do qajnë më, jo,

Ata do këndojnë.

Shqipëtarët nuk do mbajnë zi më, jo,

Ata do hedhin valle.

Si ata në Çamëri

Si ata në Mal të zi

Si ata në Preshevë

Si ata në Iliridë,

Se nuk janë më jetimë

Se nuk kanë vetëm një nënë

Nëse letërsia, ose publicistika nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente veten Ibrahim Abedini?

- Ibrahim Abedini e ka gjetur veten dhe profesionin këtu e gjashtëmbëdhjetë vite më parë-Saldator i rregjur. Nuk është letërsia e as poezia që më ushqejnë, por ato më mbajnë gjallë se për ndryshe do kisha vdekur me kohë.

Planet tuaja për të ardhmen, cka Ibrahimi mendon dhe ka në fokus?

- Të plakem dhe të pensionohem me shëndet. Të kem sa më më shumë kohë të lirë, të jem i pavarur që të shkruaj sa më shumë vepra me karakter kombëtar dhe të dashurisë se, këto të dya shkojnë bashkë si dy qe të pandarë. Ibrahimi mendon të njejtën, atë që e mendon i tërë kombi Shqiptar:”Bashkimin e trojeve etnike”. Këtë e ka në mëndje dhe në plan të parë, të tjerat janë në planin ”B”.

Përveç artit te të shkruarit dhe publicistikes, si e kalon kohën e lirë?

- Nuk më mbetet shumë kohë e lirë, por ajo kohë që më tepëron e kaloj duke luajtur me mbesën,Delin.Duke e ndihmuar gruan në pregaditjen e ushqimit. Duke lexuar gazetën dhe lajmet në internet. Shetitje në natyrë me gruan dhe të tjera që dalin të paplanifikuara.

Cka ju benë të lumtur dhe cka ju mundon më së shumti?

Të lumtur më bëjnë arritjet e kombit, si Kosova shtet i pavarur, të arriturat e shqiptarëve në IRJ të Maqedonisë dhe po ashtu përfundimi i një vepre me poezi apo me prozë. Më bënë të lumtur kur jeta në familje shkonë mirë, drejtë një qëllimi afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Më bëjnë të lumtur sukseset dhe të arriturat e fëmijëve. Dhe më mundon më së shumti kur partitë politike shqiptare si në parlamentin e Shqipërisë ashtu edhe të Kosovës kur nuk mund të gjejnë gjuhë të përbashkët për t´u marrë vesh mes tyre e për të tejkaluar problemet dhe në veçanti më dhëmb kur partit Shqiptare në maqedoni kacafyten mes veti e të vjelat i korrin partitë Maqedonase. Më dhëmb kur dëgjoj dhe lexoj që Shqiptarët vriten mes tyre për motivet ë dobta dhe hakmarrje dhe armiqtë që i kemi tek dera qeshin dhe bëjnë”Amin”. Më dhëm kur shoh se shpërnguljet e Shqiptarëve vazhdojnë edhe në ditët e sotme.

Po të kishit mundësin të zghidhni, ku do kishit jetu?

- Unë nuk do kasha thënë, po të kisha mundësi. Mundësitë nuk egzistojnë asnjëherë për të plotësuar një dëshirë. Dëshirën për ta plotësuar, duhet të veprosh, të sakrifikosh apo të vendosësh edhe pa menduar. Po të më ishte lejuar në një jetë tjetër, ma mëdyshje do kisha vendosur të jetoj në Strugë, por vetëm me një kusht, pa të drejtë shpërnguljeje. Dikush mund të ma bëjë pyetjen: Shko dhe shpërngulu tani se kushtet egzistojnë? Por, këtë pyetje nuk besoj që do ma bënte një njeri që ka fëmijë të moshes sime. Unë e kam thënë në një poezi:”Po u shpërngule njëherë, ke vdekur dy here”.

 

 

Jolanda LILA: INTERVISTË ME PROF. AGIM VINCA

 

Jolanda LILA

INTERVISTË ME PROF. AGIM VINCA

Flet Profesor Agim Vinca: Të reaguarit, detyrë e çdo krijuesi dhe intelektuali


Në një kohë kur apatia dhe mosreagimi ndaj padrejtësive e problemeve shoqërore ka përpirë të gjithë shqiptarët, pavarësisht nivelit shoqëror që përfaqësojnë; përballë këtij realiteti, ku të gjithë ulin kokën dhe pranojnë në heshtje e kapërdijnë çdo prapësi të keqqeverisjes dhe sharlatanizmit të politikanëve apo drejtuesve, thuajse në të gjitha nivelet drejtuese, pikërisht mes kësaj amullie mbizotëruese dhe njëherësh paralize të reagimit, vjen një zë kumbues, një penë e ndritur, një autoritet i mendimit dhe i shkencës shqiptare, një personalitet imponues dhe gjithnjë kërkues e hetues i së vërtetës, vjen profesori i nderuar Agim Vinca me librin e tij “Arti i reagimit”.

Ashtu siç shenjohet që në titull, kjo përmbledhje shkrimesh publicistike përçon art, si në aspektin formal ashtu edhe në atë përmbajtësor. Publicistika e profesor Agim Vincës karakterizohet nga gjuha e gjallë dhe leksiku i pasur, që gërshetohet me mjeshtërinë e letrarit, i cili me finesë, vërtetësi e qartësi sjell copëzat dhe fragmentet e jetës së mishëruar në të. Kjo cilësi e një mjeshtri të fjalës, bën që shkalla e ndikimit të shkrimeve dhe të temave të rrokura prej realitetit historik dhe aktual të jetë shumë e madhe te receptuesit. Natyrshmëria dhe qartësia e stilit të publicistikës së profesor Agim Vincës janë një sistem reference për të gjithë, por në mënyrë të veçantë ky libër shërben si një manual shumë i mirë orientimi për mënyrën se si mund të shkruajmë dhe të shprehemi mbi fenomene të ndryshme, që shqetësojnë realitetin tonë.

Për t’u ballafaquar me problemet e realitetit kërkohet guxim, largpamësi e mençuri dhe pikërisht këto cilësi shpërfaq autori, teksa ekspozon një bosht tematik, që rrok çështje të ndryshme, si: situata politike e shoqërore, opinione për çështje të rëndësisë kombëtare, përshkrimi i veprimtarisë jetësore e profesionale të heronjve dhe personaliteteve me kontribut intelektual, letrar e patriotik, krijimi i UÇK-së dhe fakte tronditëse të luftës së Kosovës e deri tek përsiatjet e thella dhe reflektimet rreth botës.

Agim Vinca kritikon dhe nxjerr në pah jo vetëm të keqen që vjen nga jashtë, konkretisht nga pushtuesit, por edhe atë që vjen nga brenda, si pasojë e anarkisë, hipokrizisë,  servilizmit, frymës së shkatërrimit etj.

“Arti i reagimit” është libri i tretë publicistik i autorit, që vjen pas librave “Populli i pandalur” (1992) dhe “Shqiptarët mes mitit dhe realitetit” (1997), si një vokacion i pastër dhe i hapur për çështje të jetës së përditshme dhe për çështjen kombëtare në tërësi.


Për të mësuar më shumë rreth përmbajtjes së këtij libri, ju ftojmë të lexoni një intervistë që autori ka dhënë për Radio Kontaktin, ku ai rrëfen arsyet që nxorën në dritë këtë libër publicistik.

Pse “Arti i reagimit”? Çfarë keni dashur të shenjoni me këtë titull?

Titujt e librave janë si emrat e fëmijëve, autorët gjithnjë kanë dilema si t’i pagëzojnë ata. Unë kam menduar gjatë për titullin e këtij libri dhe kam ardhur në përfundim se ky titull, pra “Arti i reagimit”, i përshtatet përmbajtjes së tij. Shumë nga shkrimet e librit janë reagime të lindura në çaste dhe situata të ndryshme historike, nëpër të cilat kanë kaluar shqiptarët e Kosovës, të Maqedonisë, madje dhe të Shqipërisë, në këto 10-12 vitet e fundit. Dihet që kjo është periudhë e ngjarjeve dramatike, si: rënia e komunizmit, robëria e Kosovës, rezistenca paqësore, lufta e armatosur, bombardimet e NATO-s, çlirimi i Kosovës, vendosja e administratës së UNMIK-ut pas luftës,  një lloj protektorati ndërkombëtar në bashkëqeverisje me vendorët, që zgjati deri në shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008; zhvillimet pas shpalljes së pavarësisë etj.

Koncepti i këtij libri mbështetet në reagimin intelektual ndaj ngjarjeve, dukurive dhe situatave nëpër të cilat kanë kaluar shqiptarët gjatë kësaj periudhe.

Ajo çfarë të bën përshtypje është fakti që dhe pse ka kaluar një periudhë kohore, duke ditur që disa nga shkrimet tuaja datojnë nga vitet 1998-99, sërish kur i lexon ato arrin ta kuptosh sfondin. Ka një lloj ekstrakti që nuk është fort i zakonshëm për publicistikën, e jo më kot gazetarët njihen si shkrues së të sotmes dhe historianët si shkrues të së djeshmes. Ndërkohë që ju i keni alternuar magjishëm këto dy kohë. Cili është çelësi për ta arritur këtë?

Këto nuk janë shkrime të një gazetari, por të një krijuesi e intelektuali, i cili vokacion të vetin e ka letërsinë, kurse profesion studimin e letërsisë dhe mbajtjen e leksioneve në fakultet. Këto shkrime kanë lindur si rezultat i shtytjeve të mia intelektuale. Intelektuali nuk mund të jetë indiferent ndaj zhvillimeve të kohës. Sociologë e filozofë të shquar kanë shfaqur mendime për këtë çështje.  Kështu, fjala vjen, sociologu dhe filozofi bashkëkohor francez, Edgar Moren, thotë se intelektual nuk është njeriu që merret me çështje të profesionit të tij (shkrimtari, filozofi, mjeku, avokati etj.), por njeriu që angazhohet me problemet e kohës së vet dhe se, rrjedhimisht, jo çdo njeri i shkolluar mund të quhet intelektual, duke shtuar se misioni i tillë i intelektualit bëhet i nevojshëm sidomos në kohë krizash, kur shoqërisë i kanoset rreziku i erozionit moral, në mos edhe ndonjë katastrofë. Duke dashur ta arsyetojë këtë mendim të tij, Moreni thotë se Zola ishte shkrimtar i njohur, madje edhe themelues i një shkolle letrare - natyralizmit, edhe para vitit 1898, por intelektual u bë kur shkroi pamfletin “J'accuse” (Akuzoj), me të cilin mori në mbrojtje kapitenin Drajfus, të burgosur padrejtësisht mbi bazën e një akuze të rreme.

Ka edhe shumë shembuj të tjerë, nga Sokrati e gjer te Unamuno, por nuk dëshiroj të zgjatem me numërimin e tyre. Dëshiroj të them se edhe unë, me mundësitë e mia, i frymëzuar nga shembujt e ndritshëm, të cilët nuk mungojnë as në letërsinë dhe kulturën shqiptare (Noli, Konica etj.), kam bërë përpjekje ta marr në mbrojtje popullin tim prej sulmeve, akuzave, shpifjeve, denigrimeve dhe në përgjithësi nga fushata antishqiptare, që zhvillohej në vitet ’90, sikurse edhe më parë, nga propaganda serbe.

Shkrimet e këtij libri mbajnë qëndrim kritik ndaj fenomeneve negative në shoqëri dhe posaçërisht ndaj faktorëve që janë bartës dhe frymëzues të tyre. E këto janë në radhë të parë formacionet politike e shtetërore dhe njerëzit që janë në krye të tyre. Jam përpjekur gjithmonë të shpreh mendimin tim kritik me kohë ndaj problemeve shoqërore e politike, edhe atëherë kur ato mbështeten nga një numër i madh njerëzish, për të mos thënë nga shumica dërrmuese. Nuk jam pajtuar me të ashtuquajturën “lëvizje paqësore, pacifiste” në Kosovë, e cila ishte pozitive në fillim, kur doli në skenë, në fillim të viteve ’90, por pastaj u akomodua në “pushtet” dhe u bë si të thuash një lloj legjitimimi i dhunës dhe terrorit të përditshëm millosheviçian në Kosovë. Konsideroja se duhej një lëvizje më aktive, mosbindje qytetare, protesta, demonstrata, greva, në mos edhe diç më shumë: kryengritje e armatosur. Kam qenë ndër mbështetësit e protestës së njohur të 1 tetorit 1997 të studentëve dhe mësimdhënësve të Universitetit të Prishtinës, por edhe dhe organizator i saj në nivel të Fakultetit të Filologjisë dhe të Degës së Letërsisë Shqipe, protestë kjo që kundërshtohej nga kryesia e LDK-së, përfshirë edhe disa kolegë të mi profesorë, që ishin anëtarë të saj ose të afërt me të. (Dihet se kujt i dha koha të drejtë). Kam mbështetur pa rezervë, ndër të parët nga intelektualët kosovarë, daljen në skenë të UÇK-së; i jam kundërvënë propagandës kundër saj me gojë dhe me shkrim, me intervista në mediat e shkruara e elektronike, me shkrime e fjalë të mbajtura në tribuna të ndryshme, brenda e jashtë, çfarë është, fjala vjen, tribuna e rëndësishme me temë: "Dopo la Bosnia, il Kosovo" (Pas Bosnjës, Kosova), e mbajtur në Romë në tetor 1998, në organizim të Fondacionit "Moravia", ku unë u paraqita me kumtesën “Holokausti kosovar, thirrje ndërgjegjes së Evropës”, e cila u botua në revistën e njohur “Quaderni” të Romës (nr. 1.’99), nën titullin “Kosovo, olocausto di fine secolo”.

Domethënë ju jeni angazhuar përveçse me shkrime edhe me veprimtarinë tuaj të drejtpërdrejtë intelektuale?

Po. I kam dhënë përparësi të parës: reagimit përmes shkrimeve, por nuk kanë munguar as veprimtaritë e llojit të dytë, herë-herë, madje, në nivele të larta... Dy muaj pas Romës, në dhjetor 1998, kam udhëtuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës me ftesë të UNICEF-it, për të marrë pjesë në manifestimin e mbajtur me rastin e 50-vjetorit të Deklaratës së Përgjithshme për të Drejtat e Njeriut, me ç’rast, në mbledhjen solemne që u mbajt më 10 dhjetor në selinë e OKB-së, kam folur për situatën në Kosovë; për represionin serb mbi shqiptarët; për shkeljen e të drejtave dhe lirive të njeriut: për vrasjet, burgosjet dhe shpërnguljet, që kishin si synim spastrimin etnik të Kosovës etj. Kam pasur nderin të qëndroj pranë funksionarëve të lartë të OKB-së, si Carol Bellamy, Mary Robinson e Federico Mayor dhe personaliteteve të shquara të artit botëror, si aktorja dhe veprimtarja e madhe e të drejtave të njeriut, Vanessa Redgrave, që kishte ardhur nga Londra; aktorja amerikane Mia Farrow, poeti i njohur rus Jevtushenko etj.

Është një fakt që pak njihet në opinion...

Po, është e vërtetë. Sepse unë më shumë jam kujdesur që ta bëja si duhet punën time, t’i dilja zot asaj, sesa t’i bëja publicitet, siç veprojnë shumë të tjerë, për të mos thënë shumica. Gjatë qëndrimit në SHBA kam pasur, natyrisht, edhe takime me bashkatdhetarët tanë që jetojnë e punojnë atje; kam marrë pjesë edhe në tubimet që kishin për qëllim mbledhjen e ndihmave materiale për UÇK-në, të cilat edhe falë pranisë sime janë treguar shumë të suksesshme.

Ju njiheni si krijues letrar, posaçërisht si poet dhe si studiues i letërsisë. Çka ju shtyu që të merreni edhe me publicistikë?

Është një traditë në letërsinë shqipe që shkrimtarët, krahas krijimtarisë letrare, të merren edhe me shkrime publicistike. Kjo dukuri lidhet me rrethanat historike në të cilat kanë jetuar shqiptarët dhe me qëndrimin aktiv të krijuesve ndaj çështjeve me karakter kombëtar, politik, shoqëror etj. Kjo traditë ka qenë shumë e përhapur në periudhën e Rilindjes Kombëtare. Fillon me Naimin, Samiun, De Radën, Pashko Vasën e Jani Vreton; vazhdon me Konicën, Nolin, Çajupin, Asdrenin, Fishtën etj. dhe arrin gjer te Mihal Grameno me shokë në periudhën e pavarësisë dhe te shkrimtarët bashkëkohorë më vonë. Mendoj se përmes shkrimeve publicistike njeriu i shpreh më drejtpërdrejt shqetësimet e tij si qytetar dhe komunikon më shpejt me bashkëkohësit. Në krijimtarinë letrare ky komunikim është më i ngadalshëm, por s’do mend edhe më afatgjatë.

Te libri “Arti i reagimit”, në shkrimet e tij, ju e konfirmoni plotësisht këtë përcaktim tuajin. Çka tjetër e karakterizon qëndrimin tuaj në periudhën për të cilin flasin këto shkrime, që është ajo e para, gjatë dhe pas luftës në Kosovë?

Kam kërkuar që politika shqiptare të ketë një strategji në planin e brendshëm kombëtar, por edhe në raport me fqinjët, sepse shpeshherë kjo na ka munguar dhe pasojë e kësaj janë shumë nga ngjarjet që po ndodhin edhe sot. Fjala vjen, situata e komplikuar në Maqedoni, është pasojë e mungesës së një politike të pastudiuar nga subjektet shqiptare në Maqedoni, por edhe nga përfaqësuesit e shtetit amë, Shqipërisë, të cilët janë të obliguar edhe me kushtetutë që të interesohen për pjesët e kombit të mbetura jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë. Pra, unë jam përpjekur që këto probleme t’i ngre drejt, pa ekuivoke, t’i shpreh pikëpamjet e mia, t’i argumentoj ato, pavarësisht nga fakti që ndonjëherë mund të kem edhe ngjyrime emotive. Është normale kjo gjë për një njeri të penës, aq më shumë kur qëllon të jetë poet. Pikënisje është e vërteta e jo dëshira për t’i bërë qejfin dikujt a shtytja për ta denigruar dikënd. Jo rrallë këta qëllojnë të jenë njerëz konkretë, liderë politikë si Rugova, Sejdiu, Thaçi, Ahmeti etj. andej apo edhe Nano, Berisha, Topi, Rama etj. këndej. Natyrisht, kush më pak e kush më shumë, sipas “meritave”. Por zakonisht më kritik kam qenë ndaj atyre që janë në pushtet e jo në opozitë. Një kapitull pothuajse të veçantë të librit zënë shkrimet për Lëvizjen “Vetëvendosje!” si artikuluese e vullnetit të popullit të Kosovës - kërkesës për sendërtimin e së drejtës së vetëvendosjes dhe liderin e saj, Albin Kurtin, një djalë i guximshëm e inteligjent, idealist, të cilin e stolis përkushtimi ndaj atdheut dhe interesave të tij, por që, për çudi, nuk gëzon përkrahjen e duhur.

Nuk mungojnë në këtë libër as shkrimet për probleme të kulturës, të mentalitetit, të pozitës së intelektualëve në shoqëri, në këtë tranzicion tonin të stërzgjatur. Më lejoni të citoj një paragraf nga një shkrim i këtillë, i botuar në vitin 2006: “Kriter i përzgjedhjes së kuadrove në institucionet tona shtetërore (por edhe në ato shkencore, arsimore etj.) është përkatësia partiake dhe luajaliteti ndaj ‘shefit’ e jo dija, talenti dhe përgatitja profesionale. Njerëzit e kulturës kurrë nuk kanë qenë më të shpërfillur në këtë vend, ku lufta për pushtet na është bërë ‘art’ dhe ‘shkencë’. Modeli i sjelljes, që mbizotëron në vendet e dala nga ish-Jugosllavia, sikurse edhe në vendet e tjera të ish-Lindjes komuniste, është ‘kultura e gënjeshtrës’. Jo rastësisht një nga korifenjtë e mendimit njerëzor, gjeniu Niçe, ka pasë thënë: ‘Në Ballkan plehu ngrihet mbi fron, kurse froni mbi pleh’ ”.

Shkrimet e librit tuaj “Arti i reagimit” i cilëson guximi intelektual dhe fryma polemike. Këto dy veti, në fakt, spikasin në artin tuaj të të shkruarit e, madje, edhe në qëndrimin tuaj në jetën reale. A keni pasur pasoja për shkak të këtij qëndrimi dhe a jeni ndëshkuar herë pas here për rolin tuaj si polemist në lidhje me shumë çështje?

Unë jam ndëshkuar nga pushteti hegjemonist serb dhe maqedonas në të kaluarën: nuk kam pasur të drejtë të zgjidhem në vende udhëheqëse; nuk më janë dhënë çmime letrare edhe atëherë kur i kam merituar ato; nuk jam bërë anëtar i institucionit më të lartë shkencor të Kosovës, që quhet Akademi e Shkencave dhe e Arteve etj. Në periudhën e diferencimit politik, që filloi menjëherë pas demonstratave të ’81-shit, kam qenë në listën e ngushtë të të diferencuarve plot tetë vjet. Në vitin 1989 jam përjashtuar nga Lidhja e Komunistëve, ku qeshë futur si të thuash me imponin, ngaqë ishte kusht për të punuar në universitet, kurse një vit më vonë, pas marrjes së autonomisë së Kosovës, jam larguar edhe nga fakulteti ku punoja, si “armik i përbetuar i politikës jugosllave”, pjesë e së cilës ishte edhe Kosova, për ta vazhduar më vonë punën në sistemin tonë paralel arsimor të “shtëpive-shkolla” deri në çlirimin e Kosovës më 1999. Mund të them, madje, pa dashur të ankohem për fatin tim të keq, sepse mijëra të tjerë e kanë pësuar shumë më keq sesa unë, se e kam provuar edhe burgun. Kjo ka ndodhur në vitin 1996. Dhe e dini përse? Për shkak të ardhjes në Shqipëri pa të ashtuquajturën “vizë dalëse”, që patën aplikuar organet serbe për ta penguar komunikimin mes Kosovës dhe Shqipërisë.

Në Maqedoni, në vitet ’80, është zhvilluar një fushatë e egër politike kundër meje, pikërisht për shkak të shkrimeve të asaj kohe në mbrojtje të të drejtave dhe dinjitetit të shqiptarëve në këtë Ish-Republikë Jugosllave. Edhe më vonë, pas rënies së sistemit të vjetër, kur në qeveritë e Shkupit marrin pjesë edhe partitë politike shqiptare, ka ndodhur të më mbyllen, fjala vjen, dyert e Universitetit të Tetovës si “i papërshtatshëm”!

Ka edhe gjëra të tjera të kësaj natyre, andej-këtej, por nuk vlen të përmenden, sepse në krahasim me ato që kanë vuajtur të tjerët, “vuajtjet” e mia janë një pikë uji në oqean.

Çfarë kriteri keni ndjekur për renditjen e shkrimeve në libër?

Kriteri është tematik, sipas problemeve që trajtohen, ndërsa brenda kapitujve, që janë gjithsej shtatë, është ndjekur rendi kronologjik, sepse janë shkrime publicistike që dëshmojnë për një kohë dhe që si të tilla mbajnë datën e botimit në fund. Ka ndonjë shkrim që unë nuk kam dashur ta botoj në kohën kur është shkruar, siç është shkrimi për Konferencën e Rambujesë, ku merrnin pjesë disa miq të mi, të cilët ishin pjesë e delegacionit të Kosovës. Ajo ishte një konferencë shumë e rëndësishme, por që nuk e zgjidhi drejt çështjen e Kosovës, të paktën jo në atë kohë (në vitin 1999), sepse, sipas Marrëveshjes së saj, Kosova mbeti nën sovranitetin e të ashtuquajturës Jugosllavi (Serbi dhe Mali i Zi). Pala serbe nuk e nënshkroi Marrëveshjen as si të tillë, pra si të favorshme për të dhe pastaj, siç dihet, pasoi fushata e bombardimeve të NATO-s, e cila u bë jo vetëm për shkaqe humanitare, si thuhet, por edhe për shkak se Aleanca e fuqishme ushtarake Veriatlantike do ta humbte besueshmërinë në 50-vjetorin e formimit të saj po të mos e ndërmerrte këtë hap.

Gjykimi im ndaj Konferencës së Rambujesë (nga perspektiva e kohës kur u mbajt ajo) është kritik, por zhvillimet e mëvonshme treguan se ajo konferencë qe, megjithatë, një mundësi për të ecur përpara drejt lirisë dhe pavarësisë së Kosovës.

Në fund të disa materialeve, ju theksoni se është dërguar në këtë apo atë redaksi, por nuk është botuar. Si është e mundur që mediat shqiptare censurojnë edhe zërin e një intelektuali të përmasave tuaja?

Shqiptarët në sistemin monist kaluan nëpër një diktaturë të tmerrshme, që zbatonte censurën e  diktatin dhe ky diktat ka lënë gjurmë në mendësinë tonë intelektuale dhe veçanërisht në politikën redaktuese të disa mediave tona. Në kohën tonë, mediat, në të dy anët e kufirit, janë shpeshherë në shërbim të partive politike e të oligarkive pushtetore dhe kur ndodh të dërgohet ndonjë shkrim në të cilin “preket” sidomos “shefi i madh”, vonohet botimi i tij për arsye formale ose edhe ndodh të mos botohet fare.

Ka redaksi e redaktorë që nuk duan “të prishen” me autoritetet, prej të cilave varen edhe materialisht ose nuk duan të preken “mitet” politike të krijuara pikërisht prej tyre, por ata harrojnë, të gjorët, se jetojmë në kohën e internetit dhe se mundësia e komunikimit virtual, fatbardhësisht, nuk varet prej vullnetit të tyre, ndryshe nga ç’ndodhte në të kaluarën.

Kapitulli i fundit i librit ka një titull metaforik: “Pikëllim i mermertë”. Përse flet ai?

Kapitulli i fundit i librit flet për vdekjen e shkrimtarëve, ndonjëri prej të cilëve mik i autorit dhe për nderimet që ata meritojnë për atë që kanë bërë për të gjallë. Në ndonjërin nga shkrimet flitet për qëndrimin shpërfillës e mohues që mbahet, herë-herë, ndaj tyre pa të drejtë dhe, madje, edhe për prishjen e varrezave të shkrimtarëve, dukuri kjo e cila ndodh të jetë po ashtu e pranishme në jetën tonë të ngarkuar gati për çdo ditë me lajme për krime e ndodhi makabre. E çka nuk ndodh sot, për fat të keq, në botën shqiptare! Të gjithë njerëzit i përjetojnë rëndë këto ngjarje, por shkrimtarët kanë dhuntinë e, besa, edhe detyrimin, ta shprehim dhembjen për to në shkrimet e tyre jo vetëm letrare, por edhe publicistike.

Disa prej shkrimeve tuaja janë shkruar para shumë kohësh, a ka ndikuar kjo distancë kohore  që ju të mendoni a reflektoni ndryshe mbi ato shkrime, apo botëkuptimi juaj mbetet i njëjtë?

Unë nuk jam nisur nga interesat e mia personale e as të ndonjë grupi të caktuar, por nga ato që i kam konsideruar interesa vitale me rëndësi të përgjithshme për shoqërinë. Kam shprehur pikëpamjet e mia për zhvillimet në hapësirën shqiptare dhe kam mbështetur proceset historike: përpjekjet për liri, pavarësi e demokraci, duke iu kundërvënë në vazhdimësi dhunës, gënjeshtrës dhe padrejtësisë. Prandaj, vazhdoj të qëndroj prapa shkrimeve të mia, pavarësisht nga koha kur janë shkruar ato.

 

 

Nora Kalaja: Intervistë Eksklusive me Z. Tonin Ndoja, Albanian Canadian Events

 

Albanian Canadian Events sjell elitën e kulturës shqiptare për 100 vjetorin

Nga: Nora Kalaja, New York


Kanadaja nëpërmjet punës fisnike të Albanian Canadian Events ka filluar përgatitjet për Koncertin e madh të 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Me në krye, organizatorin dhe biznesmenin e suksesshëm z. Tonin Ndoja, komuniteti shqiptar dhe kanadez po angazhohen për realizimin e këtij manifestimi madhështor. Të pranishëm do jenë tenori Kastriot Tusha, Myferete Laze , Vellezrit Endri & Stefi Prifti dhe Mera Zymeri. Gjithashtu e Ftuar speciale Mjeshtre e madhe Tinka Kurti, zëri legjendar i Mera Zyberit, grupi përfaqësues i New Yorkut (aktorët Shaban Lajci, Tomë dhe Blerina Gjergji), grupi i shquar valltar, ‘Bijtë e Shqipes’ dhe orkestra e famshme Alba. Koncerti zhvillohet me 24 nëntor 2012 (www.albcanevents.com).

Shqiptarët  e Kanadasë përgatiten për 100 vjetorin e Pavarësisë

Intervistë Eksklusive me Z. Tonin Ndoja, Albanian Canadian Events

Më 24 nëntor, pra pak ditë para startimit të ditës që plotëson 100 vite të pavaruara për shqiptarët, edhe në Kanada do të festohet. Cilat janë disa nga përgatitjet e albaniancanadian për për këtë ditë?

Tonin Ndoja: Po është e vërtetë. 24 nëntori i këtij viti që shënon plot 100 vite pavarësi do të jetë një ditë e madhe feste për shqiptarët e Kanadasë. Për vetë rëndësinë e madhe që ka kjo festë për shqiptarët, ne si staf i Albanian Canadian Events kemi punuar që herët që festa të përcillet me madhështinë që meriton. Që në praneverën e këtij viti, menjëherë pas përfundimit të koncertit në traditë të pranverës, kemi filluar të marrim masat përgatitore. Fillimisht kemi rezervuar sallën për aktivitetin, ndërkohë që vetë kam udhëtuar për në Tiranë ku edhe kam nënshkruar kontratat përkëtëse me artistët, si edhe jam marrë me dokumentacionin e tyre. Duke qenë se akoma vendi ynë Shqipëria  akoma nuk ka shkëmbime në nivel ambasadash, kam adresuar një menagjer i cili ka pasur tagrin për të udhëtuar drejt Romës për të siguruar vizat e udhëtimit.

Në këtë kontekst nuk mund të lë pa vlerësuar ambasadën kanadeze në Romë, e cila ka qënë një mbështetëse dhe dashamirëse e të gjithë aktiviteteteve tona në Kanada.

Puna ka vijuar me informimin e publikut me të gjithë format tashmë të njohura si me postera, postcard-s, e-maile, fb-linked, twitter, Tel dhe TV.

Z. Tonin, deri tani keni organizuar shumë koncerte, festivale, mbrëmje kulturore. Ç’far  nënkupton festa me datën 24 nëntor, sidomos për rëndësinë historike të 100 vjetorit të pavarësisë?

Tonin Ndoja: Të  gjitha evenimentet kanë rëndësinë e vet, por aktiviteti i  100 vjetorit është  një motiv më shumë, pasi finalizohet një shekull luftë e përpjekje për mbijetesë të shqiptarëve. 100 vite liri dhe shtet, por fatkeqësisht jo për të gjithë shqiptarët në trojet e tyre. Pak më shumë se një dekadë më parë edhe Kosova ju bashkëngjit listës së shteteve të pavaruara të globit, por ende pjesë të trungut të shqiptarëve janë të shkëputuara si një mallkim antishqiptar që ende vazhdon, ndonëse është në momentet e fundit. Janë Camëria, Lugina e Preshevës e Bujanoci etj. Shqiptarët në Mal të Zi dhe në Maqedoni ende nuk i kanë të drejtat që meritojnë dhe u takojnë. Megjithatë optimizmi ndër shqiptarë nuk mungon. Kjo shikohet qartë në organizimet dhe festat e përbashkëta.

Ndonëse janë të shpallur në postera, cfar mund të thuash më shumë për artistët shqiptarë që do të entuziasmojnë sallën në ditën e shqiptarëve?

Tonin Ndoja: Për vetë specifikën që paraqet evenimenti, ne jemi përpjekur të sjellim elitën e kulturës dhe muzikës shqiptare. Janë të mirnjohur ndër shqiptarë anë e mbanë botës si tenori i madh shqiptar Kastriot Tusha, ikona e muzikës së lehtë Myfarete Laze, këngëtarët tipkë të veqantë si Endri & Stefi Prifti. Por ky event do të sajdiset me elitën e teatrit dhe kulturës shqiptare, aktoren e madhe Tinka Kurti.

Nuk mund të mungonte një zë i fuqishëm nga Kosova e lirë Mera Zyberi me këngën më të fundit të saj “Ora e historisë”. Një realizim i shkëlqyer dhe i merituar për që i kushtohet festës së 100 vjetorit.

Ndërsa nga New-Yorku do të jenë pjesmarrës aktorët Shaban Lajci, Tomë dhe Blerina Gjergji të cilët do të interpretojnë momente historike që kanë shoqëruar ngritjen e e flamurit.

Edhe komuniteti shqipëtar këtu në Kanada do të ketë përfaqësuesit e vet gjatë interpretimeve. Konkretisht është ftuar këngëtarja Grace Paci e cila do të interpretojë himnin e flamurit shqiptar dhe atij kanadez, si dhe muzikanti Sami Pacolli me vjazën e tij do të përshëndesin publikun dhe artistët e ardhur nga Shqipëria.

Për vetë rëndësinë e aktivitetit, a do të ketë pjesmarrje autoritetesh si shqiptare ashtu edhe kanadeze?

Tonin Ndoja: Jemi ne kontakte  te vazhdueshmë  me ambasadoren e RSH në Ottawa, Z. Elida Petoshati, e cila na ka  përkrahur në shumë aktivitete, edhe kësaj rradhe kanë konfirmuar se do të jenë prezentë, ku edhe janë parashikuar përshendetje në emër të Ambasadës që përfaqëson republikën e Shqipërisë.  Po ashtu do të ketë pjesmarrës nga parlameti i  Ontarios dhe të Canadas, por pritet që edhe ministra te qeveris Kanadeze të ndjekin evenimentin e shenjëtë të shqiptarëve. Megjithatë gjatë ditëve në vazhdim websiti ynë do të jetë në shërbim të të interesuar me informacion të përditësuar.

Atmosfera por dhe niveli i aktivitetit janë më ndryshe këtë vit. Cili është ndryshimi,  dhe çfarë mund të presi publiku nga përjetimet dhe eksperiencat në këtë koncert?

Tonin Ndoja: Albanian Canadian Events tashmë eshte konfirmuar dhe vlerësuar nga komunitetiti shqiptar këtu por edhe më gjerë. Kësaj rradhe  stafi është edhe më me përvojë, pasi ka kaluar me sukses edhe aktivitete të tjera. Vecoj faktin se koreografja Denajda Dhrimaj ka filluar pregaditjet me grupin e valleve “Bijte e Shqipes” një grup i krijuar nga Albanian Canadian Events. Gjithashtu dhe dy prezantuesit e kesaj mbremje te madhe,  aktori shqiptaro-kanadez Indrit Kasapi dhe Edlira Cini,  po punojme ngushtë me njeri tjetrin per te realizuar programin sa me professional. Javen që vjen kemi takim me inxhinieret e salles se koncertit për finalizimin e dritave, skenografisë, dhe detaje te tjera, cdo gje falë teknologjisë do bëhet live dhe do trasmetohet nëpër monitorve ne cdo ambjent të pallatit të koncerteve. Ky koncert do mbetet për shumë kohë ne kujtesën e ç’do pjesmarrsi.

Keni ftuar enkas dhe orkestrën e famshme Alba të New Yorkut. Çfar  ofron programi këtë natë?

Tonin Ndoja: Orkestra Alba Edmond Xhani (drejtues),Maksim Vathi saxophone, Ilir Dangellia, Zini Borova jan nje garanci me shum per suksesin. Ketij grupi i shtohet dhe xhez bandisti Kanadez  Barete Santourdjian dhe Lola Kecaj  violin

Mesazhi juaj për publikun për koncertin dhe mesazhi për shqiptarët për festën e 100 vjetorit.

Tonin Ndoja: Unë do uroja që komuniteti shqiptar do gjejë një motiv më shumë të marrë pjesë ne Koncertin e 100 vjetorit të organizuar nga Albanian Canadian events, por dhe në të gjitha aktivitetet që do organizohen nga individdë apo shoqata te ndryshme këtu në Kanada, pasi motivi është i njëjtë:  të festojme të gjithë së bashku dhe të percojmë tek brezi i ri vlerat tona të muzikës dhe artit.  Shprehja ime e vjetër ka qenë atë si nuk arrin ta bëjë politika, le ta bëjë muzika dhe ne te bashkohemi dhe ne vllazërim me njeri tjetrin vetem te festojme dhe te gezojmë, për një të ardhe më të mirë.

Ruajtja e traditave forcon identitetin kombëtar, sidomos në diasporën shqiptare jashtë vendlindjes. Cili është angazhimi i komunitetit shqiptar në Kanada në këtë drejtim ?

Tonin Ndoja: Komuniteti shqiptar këtu në Kanada është shumë i ndjeshëm dhe në një mënyrë apo tjetër e shpreh se i mungon Atdheu , por ka arritur me punë dhe dinjitet te integrohet plotësisht ne jetën kanadeze. Unë do thoja se suksesi i nje elite shqiptaresh këtu në Kanada, të cilët kanë arritur të gjejne vende  pune si ne arsim finance, kërkime shkencore dhe bisnes ne identifikohemi si shqiptar per mire. Por eshte per tu vlersuar lart dhe puna ambicioze e studenteve shqiptarë ku shquhen për rezultate te larta në të gjitha universitetet kanadeze.


Cila mendoni se do të jetë pjesëmarrja, sa prisni të vijnë në këtë manifestim kulturor, dhe ku do zhvillohet?

Tonin Ndoja: Pjesmarrja pritet te jet madheshtore, kjo tregon dhe fakti i interesimit te madh qe tani, parashikojme një  pjesmarrje masive dhe ne ju kemi ofruar nëpërmjet websitit tone www.albcanevents.com rezervimin e vendeve dhe online duke paguar me visa, mastercard, american expres. Gjithashtu me telefon 289-937-6523.

Falemiderit!

 

 

Ajet Nuro: Intervistë me z. Kastriot Frashëri, President i Institutit të Çështjeve Kombëtare në Tiranë

 

Nga Ajet Nuro, Montreal, Canada

Intervistë me z. Kastriot Frashëri, President i Institutit të Çështjeve Kombëtare në Tiranë



NË JETËN E NJË KOMBI, PA DYSHIM QË DITA MË E SPIKATUR ËSHTË DITA E PAVARËSISË SË TIJ

Z. Frashëri! Së pari, faleminderit që na dhatë mundësisë për të bashkëbiseduar me lexuesit e Tribunës Shqiptare. Ju jeni i njohur për lexuesit tanë, sidomos për artikujt mbi Kanadanë. Sidoqoftë do të dëshironim pak fjalë për Ju dhe institucionin që Ju drejtoni?

Kastriot Frashëri: Faleminderit! Është kënaqësi të komunikoj me lexuesit e për me tepër me ata të një vendi mik e të dashur për mua si Kanadaja. Kam lindur më 11 gusht 1969, në Ersekë. Studimet e larta i kam përfunduar në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës. Kam ndjekur Gjuhën Angleze në “Derby Multicultural Center”, Derby, në Mbretërinë e Bashkuar. Në vitin 2004 kam fituar titullin “Avokat” nga Dhoma Kombëtare e Avokatëve të Shqipërisë. Jam krenar që kam lindur në një trevë që identifikohet me djepin e Rilindjes sonë kombëtare…

Instituti i Çështjeve Kombëtare që drejtoj është një ent (Think Tanks) kërkimor dhe studimor i pavarur, i cili synon të konsolidojë parimet demokratike të zhvillimit të shoqërisë dhe institucioneve, sigurinë kombëtare, zhvillimin social-ekonomik të vendit, të drejtat e njeriut dhe integrimin europian të Shqipërisë. Ai u shërben interesave kombëtare, duke përmirësuar bërjen e politikave dhe strategjive kombëtare dhe për të gjetur zgjidhje publike dhe private për probleme të përbashkëta. Që nga themelimi i tij në vitin 2001, instituti ka nxitur kërkimin, analizën, zgjidhjen dhe diskutimin e çështjeve, fenomeneve dhe problemeve kryesore të brendshme dhe atyre ndërkombëtare. Në ushtrimin e funksioneve të tij INA, mbron në çdo rast interesin publik dhe të drejtat ligjore dhe kushtetuese të shtetasve.


Zoti Frashëri, në këtë 100-vjetor të Pavarësisë, shumë flasin për çështjen kombëtare, nga e majta, nga e djathta, njerëz që në fakt deri dje ishin për internacionalizmin dhe sot janë për nacionalizmin… Dëshiroj një opinion nga një “Dekan” i cështjeve kombëtare, pra nga një autor i njohur që kryeson një organizëm si institucioni Juaj. Si e shikoni çështjen tonë kombëtare sot?

Kastriot Frashëri:  Në jetën e një kombi, padyshim që dita më e spikatur është dita e pavarësisë së tij. Kjo ditë është një nga ngjarjet më kulmore e më të rëndësishme në historinë e tij, sepse ka të bëjë me vetë identitetin dhe prosperitetin e tij kombëtar. Meqënëse shqiptarët kudo në botë po përgatiten të festojnë 100- Vjetorin e Pavarësisë, lutjeve të mia për kremtimin e tij, do të dëshiroja t’u bashkohen edhe aktivitetet e organizatave dhe rretheve patriotike e shkencore brenda e jashtë vendit, ashtu siç e meriton ky eveniment. Por me keqardhje më duhet të them se përkundër kësaj fryme konstatojmë se nuk ka asnjë përpjekje serioze nga qeveria për të përkujtuar një jubile të përmasave të tilla dhe për më tepër vlen të theksohet që këtë eveniment e ka privatizuar kryeministri për merita dhe lavdinë e tij personale, duke mos krijuar asnjë hapësirë për institucionet apo organizatat e tjera në vend. Duke u rikthyer tek pyetja juaj do të theksoja se sot, karta e patriotizmit është kthyer në një profesion për të mbijetuar. Nuk do të dëshiroja që në këtë intervistë të analizoj veprimet e disa individëve të cilët këto kohët e fundit, krejt papritmas dhe pa asnjë lidhje kanë veshur xhaketën e ‘patriotit’, por do të ndalem tek mënyra se si i trajton qeveria dhe institucionet e vendit interesat kombëtare apo më gjerë faktin nëse Shqipëria zhvillon një politikë kombëtare për çështje të caktuara. Unë do të përgjigjem se Tirana zyrtare deri më sot, nuk ka ndjekur dhe as ndjek ndonjë politikë kombëtare, si në aspektin politik, ekonomik apo kulturor. Shëmbuj të shumtë me privatizimet e shumta në sektorin strategjik si në telekomunikacion, banka, burimet minerale, sektorin e naftës etj., dëshmojnë qartë se gjithë ekonomika kombëtare është tjetërsuar tek ato vende të cilat tradicionalisht kanë patur pretendime teritoriale dhe kanë qenë pushtuesit dhe agresorët e këtij vendi. Në këtë kontekst do të theksoja se shërbimi që mund ti bëjë qeveria çështjes kombëtare është pothuajse i kritikueshëm. Institucionet e pavarura, siç është dhe instituti ynë, janë në mëshirë të fatit për shkak të mungesës së fondeve dhe indiferencës së qeverisë. Nëse do të ekzistonte kjo përkrahje, sigurisht që shumë prej këtyre problemeve edhe pse të krijuara artificialisht do të neutralizoheshin ose shpresa për zgjidhje do ishte evidente. Së fundi, për sa i përket pyetjes tuaj se si e shikoni çështjen tonë kombëtare sot, kam përshtypjen se në rrethanat e reja të krijuara për shqiptarët në këtë fillim mijëvjeçari të ri, çështja shqiptare në tërësinë e saj ka avancuar duke njohur një dimension të ri, që as që nuk mund të imagjinohej dy apo tre dekada më parë. Në këtë kontekst do të theksoja se Kosova, falë ndërhyrjes ushtarake të trupave të NATO-s në vitin 1999 u shkëput nga thundra e egër shtypës serbe dhe më vonë me mbështetjen e fuqishme të Komunitetit Ndërkombëtar me në krye SHBA, Britanine e Madhe, Kanadanë, Gjermaninë, Francën dhe vende të tjera të BE, ngriti institucionet e saj dhe arriti të krijohet si shtet i ri, i pavarur dhe sovran. Po ashtu shqiptarët që jetojnë në trojet e tyre në Republikën e Maqendonisë për gjatë këtyre dy dekadave të fundit me gjithë vështirësitë e krijuara kanë aritur të konsolidojnë pozitën e tyre në shoqërinë maqedonase, kanë organizimin e tyre politik, gjuha shqipe është futur si gjuha e dytë zyrtare në këtë shtet. Kanë institucionet e arsimit të cilat lejojnë arsimimin në gjuhën amtare, si dhe marrin pjesë në jetën social-shoqërore nëpërmjet organizimit në partitë politike, ku disa prej tyre janë në një koalicion qeverisës që udhëheq drejtimin e vendit dhe institucioneve të tij. Kam mendimin se si shoqërisë shqiptare të Kosovës, ashtu edhe shoqërisë shqiptare në Maqendoni, e në veçanti elitave politike të tyre, u bie barra të emancipohen drejt një shoqërie të hapur perëndimore. Sigurisht që ky mision është i vështirë, po të mbahet parasysh vështirësitë e shumta të tyre në drejtim të arsimimit, të përfaqësimit në jetën publike etj, por pa përpjekje nuk mund të arrish asgjë. Nga ky koncept dhe kjo filozofi nuk mund të përjashtohen as edhe shqiptarët e Malit të Zi. Por, në se popullsia shqiptare dhe shtetformuese në këto vende është në lëvizje dhe evoluim të pandërprerë e kundërta ndodh me shqiptarët e Greqisë, të njohur si popullsia çame, e cila është dëbuar me forcë nga pronat dhe trojet e tyre nga qeveria greke pas Luftës së Dytë Botërore. Dihet se mijëra njerëz për shkak të atij genocidi dhe dëbimi kolektiv me dhunë nga qeveria greke përfunduan në Shqipëri. Të gjithë këta njerëz kanë një të drejtë legjitime, e cila nuk mund t’ju mohoet kurrë- e drejta për tu kthyer në shtëpitë dhe në pronat e tyre. Se si mund të realizohet kjo, mendoj se ekzistojnë shumë opsione, por mungon vullneti politik dhe juridik nga qeveritë e të dy vendeve tona. Është e pakuptueshme se si përgjatë këtyre njëzet viteve kur nga ana e politikanëve tanë trumbentohet me të madhe deri në delir marrëdhëniet e mira dhe miqësore shqiptaro-greke, nuk kemi parë asnjë përpjekje serioze nga ana e diplomacisë shqiptare për të gjetur nje modus vivedi për zgjidhjen jetike të mijëra qytetarëve të ardhur nga Çamëria të cilët kërkojnë të kthehen në trojet e tyre. Ky është një problem madhor kombëtar që kërkon zgjidhje dhe i përket qeverisë, e cila ka detyrim ligjor të përdorë të gjitha instrumentet ligjorë për realizimin dhe finalizimin e të drejtës ligjore të anëtarëve të këtij komuniteti të rikthehen në vendin e tyre.

Z. Frashëri, një pyetje edhe më konkrete. Si e shikoni Ju bashkimin kombëtar të shqiptarëve?


Kastriot Frashëri:
Shpesh herë shqiptarët jo vetëm në Shqipëri, por edhe më gjerë në përpjekje për të argumentuar idetë e tyre mbi bashkimin kombëtar dhe për t’ju kundërvënë pikëpamjeve të ndryshme mbi këtë aspekt janë të prirur të përmendin fjalën "bashkim" në mbrojtje të ideve të tyre. Mirëpo duket qartazi se kjo nuk është shumë shqetësuese për shumicën pasi ky term është futur në fjalorin e politikës së ditës për shkak të debateve të mbarsura me interesa politike të caktuara. Pyetja në thelbin e saj transmenton një aspiratë kombëtare përballë zhvillimeve globale në të cilat janë drejtuar shoqëritë e sotme.  Rjedhimisht përkundër këtyre zhvillimeve identiteti kombëtar në marrëdhëniet ndërkombëtare ka njohur një dobësim, duke u orjentuar drejt globalizimit. Në këtë kontekst, duke njohur dinamikën e marrëdhënieve ndërkombëtare, aktorët dhe Fuqitë e Mëdha në gjeopolitikën globale mund të themi me siguri se faktorët më me ndikim në gjeopolitike janë elementët e fuqisë të cilët shërbejnë për t’i dhënë formë skenarëve gjeopolitikë. Fuqia kombëtare e një vendi është relative, dhe jo absolute. Një komb (shtet) nuk ka fuqi abstrakte në vetvete, por vetëm fuqi në lidhje me një ose disa aktorë të tjerë të arenës ndërkombëtare. Së bashku ato përbëjnë burimet për arritjen e objektivave dhe qëllimeve kombëtare.  Nisur nga perceptimet më të fundit të zhvillimit të këtyre marrëdhënieve në të cilën për ditë e më shumë po reduktohen barrierat kufitare drejt një lëvizjeje të lirë mund të themi pa hezitim se hapësirat e komunikimit të shqiptarëve në Ballkan janë rritur. Është e vërtetë që shqiptarët sot, nuk janë të bashkuar në një shtet administrativisht shqiptar dhe jetojnë të ndarë në 4 shtete të ndryshme për shkaqe që dihen, por kjo nuk do të thotë se për ato janë pakësuar, por përkundrazi janë shtuar hapësirat e tyre të lëvizjes dhe komunikimit. Sot, promotor i këtij bashkimi shpirtëror është bërë media, ku valët e saj depërtojnë, jo vetëm në hapësirën mbarëshqiptare, por edhe në të gjithë botën. Sot, njerëzit nuk mund ti ndajnë kufijtë apo territoret, por janë dallimet social- kulturore, gjuhësore, arsimore, ekonomike, fetare ato që shpesh kanë vështirësuar komunikimin midis tyre. Në këtë kontekst gjykoj se bashkimi kombëtar do të arrihet atëhere kur të jenë shkrirë të gjitha barrierat që përmenda më sipër dhe ata do ta ndjejnë më afër njeri-tjetrin.

Një pyetje që më vjen në mendje tek sa flasim për çështjen kombëtare. Si e shikoni ju gjendjen e shqiptarëve të Maqedonisë? Pas vitit 2001 duket se ata do të ecnin përpara në konsolidimin e të drejtave të tyre falë edhe marrëveshjes së Ohrit. Por, realiteti është ndryshe. Keni ndonjë mendim rreth asaj se çfarë nuk funksionon atje?

Kastriot Frashëri:  Pak kohë më parë kam lexuar një libër interesant, të cilin kam mendimin se duhet ta lexojnë sidomos ata që kanë vendosur të merren me politikë. Ai quhet “Përse dështojnë kombet” dhe është një studim interesant nga Daron Acemoglu dhe James Robinson që analizon, krahason, komenton dhe konkludon në lidhje me arsyet se përse disa kombe përparojnë dhe pse disa të tjerë dështojnë. Udhëheqës egoistë, të pangopur dhe që nuk njohin historinë janë arsyeja kryesore përse kombet dështojnë, ky është përfundimi i librit. Pikërisht kur mendon se kontrollon çdo gjë dhe ke pushtet absolut, ky është momenti kur në fakt fillon të humbasësh gjithçka. Ndaj i përket lidershipit të shqiptarëve të Maqendonisë të gjejnë gjuhën e përbashkët jo vetëm mes tyre, por edhe me pjesën tjetër shtetformuese maqendonase për të punuar dhe konsoliduar së bashku institucionet politike dhe administrative të shtetit të tyre dhe demokracia të jetë sa më funksionale. Sigurisht që gjendja dhe të drejtat e shqiptarëve në këtë vend nuk janë më ato që ishin në vitin 2001, në kohën e marrëveshjes së Ohrit, por edhe pse ato janë përrmirësuar dukshëm këto vitet e fundit, mendoj se duhet të punohet më shumë nga ana e shumicës etnike për reduktimin sa më shumë të këtyre dallimeve që çdo komunitet të ndihen të barabartë mes tyre. Gjithashtu do të inkurajoja lidershipin shqiptar në këtë vend që nëpërmjet dialogut, urtësisë dhe pragmatizmit të punojnë më shumë jo vetëm për emancipimin e shoqërisë, por edhe të vendosin ura komunikimi më të mira, të jenë më bashkëpunues me etnitetet e tjera në shërbim të sigurimit të paqes sociale dhe begatimit të vendit.

Si e shikoni perspektivën e çështjes sonë kombëtare? 

Kastriot Frashëri:  Ashtu si dhe theksova më sipër ky shekull ka ardhur i mbarë për shqiptarët. Sot marrëdhëniet e Shqipërisë me vendet e tjera apo Fuqitë e Mëdha nuk janë të njëjta, sikundër karakterizoheshin një shekull më parë. Është fat i madh që këto vitet e fundit në përpjekjet tona për anëtarësimin në strukturat Euro-Atlantike dhe të BE ne kemi patur në krah për realizimin e objektivave tona kombëtare USA, Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Gjermaninë, Italinë e vende të tjera të rëndësishme Perëndimore. Kjo është një arritje që duhet vlerësuar. Por nga ana tjetër i përket lidershipit të vendit të punojë me shumë maturi për të krijuar urra të reja bashkëpunimi, për ti thelluar më tej marrëdhëniet miqësore me këto vende. Integrimi dhe anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Europian janë dhe duhet të jenë sfidat më të mëdha për shqiptarët. Pa një lartësim si komb europian, ne jo vetëm që nuk mund të përparojmë, por nuk do të mundemi të ecim përkrah kombeve të qytetëruar. Si rrjedhim perspektiva e interesave kombëtare do të kushtëzohet nga këto faktorë. Në vitet që do të vijnë kam përshtypjen se faktori shqiptar në Ballkan do të jetë një zë i konsiderueshëm. Shqiptarët jashtë trevave të Shqipërisë nuk do të jenë më pjesë e konflikteve ndëretnike. Të vetmin problem të vështirë për t’u zgjidhur shoh realizimin e të drejtës së qytetarëve çamë për tu kthyer në shtëpitë dhe pronat e tyre në Greqi. Përmbushja e këtij detyrimi gjykoj se duhet të jetë misioni kryesor i diplomacisë shqiptare në vijim.  

Ku mendoni se kemi nevojë të korrigjojmë veprimet tona?

Kastriot Frashëri: Kam mendimin se shoqëria shqiptare për të ecur përpara ka nevojë sot më shume se kurrë të punojë për emancipimin, konsolidimin e institucioneve të saj, zbatimin e ligjit, si dhe forcimin e marrëdhënieve me faktorin ndërkombëtar dhe ridimesionimin e tyre me ato vende që udhëheqin lidershipin e botës Euro-Atlantike.

Në këtë kuptim do të doja të theksoja se shoqëria shqiptare ka nevojë për njerëz që duan ta lartësojnë veten e vet dhe kombin, duke u ngritur përmbi logjikën dhe politikën e ditës, për njerëz që dinë ta kuptojnë kohën, që njohin fund e krye nevojat e saj e që kanë guximin të marrin përgjegjësipër të ndryshuar këtë realitet që na identifikon me shoqëritë primitive. Kam besimin se ekziston gjithmonë momenti që në këtë vend të shfaqen njerëz të një dimensioni të madh me vizione dhe kurajo në luftën e Qytetërimit, në luftën e rrënjosjes së themeleve kombëtare, në betejën e fitimit të vlerave morale, pasurimit të shpirtit dhe përqasjes europiane.

Tek varfëria jonë shpirtërore, duket që sundon e kaluara. Mbi të qëndron kapadaillëku, tribalizmi, dembelizmi, trishtimi, hakmarrja, melankolia, tek të cilat kanë zanafillën e tyre plagët tona sociale dhe shoqërore. Në problemet e shumta që kanë sot shqiptarët gjendet ende e rrënjosur hija e pushtimeve të huaja dhe fryma e keqe, që ata krijuan dhe na lanë si dhuratë. Era e rëndë orientale, që ka filluar të fryjë, në këtë mijëvjeçar të tretë, e nuk na shqitet, që nga epoka bizantine i ka bërë dhe vazhdon ti bëjë dëme të mëdha shpirtit shqiptar. Ky nuk është vetëm një sistem të menduari në shekullin e XXI, por edhe një ripushtim shpirtëror, ekonomik, politik dhe mbi të gjitha një mënyrë komunikimi dhe veprimi që prodhon krizë, që nga fjala deri te shprehja përditë me dhunë e predikimit fetar të islamit. Kjo nuk është vetëm një ndotje akustike, apo prishje e qetësisë publike siç njihet në gjuhën e ligjit, por një betejë e ashpër për të na larguar nga Europa që për fat të keq zhvillohet nën bekimin e qeverisë tonë.

Koha vërtet ka ecur përpara, por nga pikëpamja shoqërore koha shqiptare ka mbetur në vend. Problemet shqiptare, po përsëriten, po koklaviten dhe po bëhen të pamundura për t’u zgjidhur. Kompleksi i Kalasë së Rozafës, thelbi i moskuptimit, hipokrizisë dhe mosbashkimit, që në thelb do të thotë të mos gjendet një gjuhë e përbashkët mes njëri-tjetrit, është një nga dobësitë tona shoqërore dhe një nga pengesat kryesore të mospërparimitsi komb. Kjo është një gangrenë që duhet të na shqetësojë të gjithëve dhe të mendojmë për të ardhmen. Lufta e egër që ka shpërthyer kundër njeri-tjetrit, egoizmi cmira dhe klientelizmi në të gjithë hapësirën e shtetit shqiptar, median dhe organizimin politik e shoqëror po e minimizojnë mundësinë për të zgjidhur problemet e mëdha social-ekonomike dhe kombëtare që ka Shqipëria. Plaga e vjetër e përçarjes kombëtare sot ka agravuar në konjuktura të ditës, ku e fundit për të cilën mendohet në këtë vend është kjo Republika jonë. Këto psikoza, përçarje, marrëzira i frymëzon një politikë që konfliktin e ka bërë një mjet shpëtimi, për të mbijetuar përjetësisht…

Një pyetje që në dukje ndoshta del pak nga tema. Keni (bashkë) shkruar një libër për Kanadanë dhe ç’do 1 Korrik që është dita e themelimit të Federatës Kanadeze, Ju ngrini flamurin në Tiranë. Çfarë u ka bërë të ndiheni kaq afër këtij vendi. A mendoni se iu shërben modeli kanadez si shembull për kombin tonë?

Kastriot Frashëri:  Po është e vërtetë se së bashku me zotin Shpëtim Cami jemi autorë të një libri për Kanadanë. Qëllimi ynë ishte të prezantomim për publikun shqiptar një vend si Kanadaja dhe për ta bërë këtë vend sa më atraktiv tek shqiptarët dhe rezultati ishte surprizë të gjitha kopjet e librit u mbaruan brenda një muaj.

Është fakt që prej disa vitesh ne kremtojmë Canada Day dhe ngrejmë flamurin e Kanadasë në Tiranë. Ky aktivitet është pjesë e veprimtarisë së Institutit për të promovuar dhe forcuar më tej marrëdhëniet e miqësisë dhe të bashkëpunimit midis Shqipërisë dhe Kanadasë. Një festë e tillë -jubile- vjen vetvetiu edhe si një ndërgjegjësim për rolin dhe fuqinë e Kanadasë në botë, për atë çfarë ajo mund të ofrojë ndaj vendeve të tjera; si një përçuese e mundësive investuese, vlerave demokratike. Shqipëria si një vend në tranzicion ka se çfarë të mësojë nga eksperienca e pasur kanadeze. Vizitat e fundit në Tiranë të personaliteteve të lartë të shtetit kanadez, zhvillimi i forumeve të biznesit tregojnë më së miri nivelin e lartë të bashkëpunimit dhe marrëdhënieve të mira midis dy vendeve tona. Nga ana tjetër rritja e investimeve kanadeze në Shqipëri, organizimi i kontakteve politike, ekonomike, ushtarake, kulturore, diplomatike, shtron si impenjim të domosdoshëm aktivizimin e strukturave të qeverisë, shoqërisë civile, të biznesit në vendin tonë për të patur një prezencë më të madhe kanadeze. Ndaj nuk mund të mos evidentojmë në këtë rast prezencën e disa kompanive të rëndësishme kanadeze që operojnë në treg dhe kontribuojnë fuqishëm në ekonominë shqiptar si “Bankers Petroleum”-Ltd; “Petromans”-Inc., “Tirex Resources”-Ltd; etj., të cilat me aktivitetin e tyre të njohur kanë dëshmuar fuqinë kanadeze në botë.

Mesazhi Juaj

Kastriot Frashëri: Do të dëshiroja t’Ju uroja jo vetëm lexuesve Tuaj, por gjithë shqiptarëve kudo ku ndodhen suksese e begati në jetë dhe në familjet e tyre. Nga ana tjetër, duke përfituar nga rasti do të theksoja rëndësinë e ekzistencës së mjeteve të informimit në gjuhën shqipe, si shprehëse të opinionit publik dhe ente komunikimi të komunitetit shqiptar me mbarë botën. Ndaj do të dëshiroja t’Ju tërhiqja vëmendjen të gjithë lexuesve kudo që ndodhen të mbështesin “Tribunën Shqiptare” si mjet i domosdoshëm i informimit publik, e cila me ekzistencën dhe veprimtarinë e saj, do t’i japë një peshë më të madhe komunitetit shqiptar në Kanada.

Po ashtu do të dëshiroja të inkurajoja ju zoti Ajet Nuro, si botues, që, me gjithë vështirësitë e shumta që ndeshen përditë në këtë mision të vështirë, të bëhen të gjitha përpjekjet për përmirësimin, pasurimin dhe vazhdimësinë e saj, si i vetmi zë në gjuhën shqipe në Kanada.

 

 

 


Faqe 10 nga 16

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 23 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1140794
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Baladë e përflakur / Flammande ballad

(Antologji poetike në gjuhën shqipe dhe suedeze)

Balada e përflakur është pregaditur në Suedi dhe e ka parë dritën e botimit në Bukuresht, në sajë bashkëpunimit ndërmjet shqiptarëve të Suedisë me Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë. Autor i antologjisë: Sokol Demaku. Redaktor i lëndës në gjuhën shqipe: autori i këtij shkrimi. Redaktor në gjuhën  suedeze:  Sven Esselius. Në bazë të parathënies (Ura e Shëndetit) kuptojmë se  fjala është për një album i ri që lumturon lexuesin dhe një grup autorësh që kanë fat ta dëgjojnë me zërin e shpirtit se si tingëllon vargu i tyre në gjuhën dashurisë ndaj artit poetik! Balada e Sokol Demakut është libri i parë i një zhanri të këtillë që del në gjuhën shqipe dhe atë suedeze. Autori ka zgjedhur dhjetë autorë nga trojet etnike dhe diaspora shqiptare, duke i rikënduar disa nga perlat e tyre edhe në gjuhën e një populli të urtë e të mençur që ka hapur portat e mikpritjes edhe për etnosin shqiptar.

Lexo ma...