Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Murat Gecaj: Prof. SKËNDER LUARASI, VAZHDUES I DENJË I TRADITAVE TONA MË TË MIRA ATDHETARE

Në 100-vjetorin e Petro N.Luarasit (1865-17 gusht 1911):

Prof. SKËNDER LUARASI, VAZHDUES I DENJË I TRADITAVE TONA MË TË MIRA ATDHETARE

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

Prof. Skënder Petro Luarasi

1.

Këto ditë, në shoqërinë e kolegëve, publicistë e shkrimtarë, Viron Kona e Kadri Tarelli, po bisedonim për 100-vjetorin e ndarjes përgjithnjë nga jeta të martirit të Atdheut e të shkollës shqipe, Petro Nini Luarasi. Natyrshëm, biseda jonë u soll edhe rreth birit të denjë të tij, Prof. Skënder Luarasi, atdhetar, pedagog e studiues i shquar. Ndër të tjera, Vironi kujtoi me nderim të veçantë takimet e tij me të, si në Vlorë, ku kishte qenë dikur pedagog, në Institutin Tregtar e në raste të tjerë. Pa i përmendur këtu kujtimet konkrete të kolegut tim, përmbajtja kryesorë ishte kjo: Prof. Luarasi ishte i mbajtur me ndjenja të larta atdhetare, i përkushtuar për edukimin e breznive të reja, me shpirt “rebel” e të papajtueshëm ndaj çdo padrejtësie. Shkurt, ai trashëgoi cilësitë e virtytet me të mira edhe të babait të tij, “Mësuesit të Popullit” Petro Nini Luarasi.

Lexo ma...
 

Eduard M. Dilo: ZONJA LUME M. JUKA

Eduard M. Di

ZONJA LUME M. JUKA

Zonja Lume M. Juka, motër ne shpirt dhe bashkëpunëtore e mike e afërt e Nënës sonë Terese, është një grua e rralle, aq sa te huajt këtu ne N.Y. kur bisedojnë me te, i thonë plot gëzim e dashuri: " na duket sikur takuam e biseduam Nënën Terese; ju lutem kush jeni ju, si e keni emrin?". Ajo me thjeshtësinë, butësinë, mirësinë dhe dritën qe reflekton ne ata sytë e saj plot ëmbëlsi, u përgjigjet:

Lexo ma...
 

Gentiana Zagoridha : SHQIPËRIA PËRLA E BALLKANIT

Gentiana Zagoridha

SHQIPËRIA PËRLA E BALLKANIT

Shqipëria ndodhet në pjesën juglindore të Evropës,në gadishullin e Ballkanit. Fqinjë të saj janë: Greqia, Serbi-Mali i Zi, Kosova, Maqedonia. Në perëndim ka një bregdet 362 km të gjatë në detin Adriatik dhe në detin Jon.

Në lashtësi ajo banohej nga fiset ilire. U pushtua nga romakët dhe u bë pjesë e perandorisë së tyre nga viti 167 para erës sonë deri në vitin 395 të erës sonë. Më pas,për disa shekuj, ra nën sundimin e perandorisë bizantine. Pas vitit 1393 u pushtua nga perandoria osmane. Në vitet 1443-1468, nën udhëheqjen e Skënderbeut, kundërshtoi pushtimin e vendit nga perandoria osmane. Pas vdekjes së tij, nga viti 1468 dhe deri në vitin 1912, vendi ra sërish nën sundimin osman. Fitoi pavarësinë nga Turqia në 28 nëntor 1912. Gjatë Luftës së Dytë Botërore u pushtua nga Italia më 7 prill 1939. Më pas u pushtua nga Gjermania naziste. U çlirua më 29 nëntor 1944. Festë kombëtare ka Ditën e Pavarësisë, 28 nëntorin .

Lexo ma...
 

Murat Gecaj: ME SHKRIMTARIN E NJOHUR NAUM PRIFTI, BISEDUAM “PËR SHKUP E PËR SHKODËR”…

ME SHKRIMTARIN E NJOHUR NAUM PRIFTI, BISEDUAM “PËR SHKUP E PËR SHKODËR”…

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

Nga e djathta: N.Prifti e M.Gecaj (Tiranë, 2 gusht 2011)

1.

Ndoshta, ky titull i shkrimit tim duket pak i pakuptueshëm. Kjo mund të jetë për ndonjë lexues, që nuk e di kuptimin e shprehjes popullore, që “folëm ose biseduam për Shkup e për Shkodër”. Megjithëse nuk jam i qartë se si ka mbetur e tillë kjo shprehje, që përdoret kryesisht në Malësinë e Gjakovës (Tropojë), përmbajtja kryesore e saj është, kur dy veta flasin me njëri tjetrin për tema nga më të ndryshmet, pra kur ata kalojnë “nga një degë, në tjetrën”. Kështu na ndodhi edhe mua e kolegut e mikut tim të kahershën, shkrimtarit të shquar Naum Prifti.

Pas një “odiseje” të mëparshme me anën e Internetit, përmbi Oqenain Atllantik, fatmirësisht, u morëm vesh me telefon dhe u takova dje në mbrëmje, në Tiranë, me këtë shkrimtar të njohur, aktualisht me banim në Nju Jork. Kishim afër 15 vjet që nuk ishim parë dhe, së fundi, kur unë isha për vizita atje, në vitet 1993 e 1994. Sigurisht, takimet e dy njerëzve ose kolegëve janë të natyrshme dhe nuk ka se përse të bëhen publike, nëqoftëse ato nuk kanë dhe një interes të tillë. Por, meqenëse mendova se ky mik i imi i kahershëm është ndër shkrimtarët e tregimtarët më të shquar shqiptarë, mendova se lexuesi ka kërshëri të njihet me të, më nga afër.

Lexo ma...
 

Gentiana Zagoridha: DURRËSI, NJIHENI EDHE KËSHTU

 

Gentiana Zagoridha

                                                                       DURRËSI, NJIHENI EDHE KËSHTU

Durrësi është një nga qytetet më të vjetër të Shqipërisë. Si vendbanim ilir i fisit Taulant, ka dëshmuar jetën e tij që në prehistori, bazuar në gjetjet arkeologjike dhe dëshmive të autorëve antikë. Ka mbijetuar në shekuj deri në ditët e sotme. Është qendër e rëndësishme portale, administrative,fetare,ekonomike,tregtare,politike në shekuj, e kurdoherë i pranishëm në historinë e Pellgut të Mesdheut,veçanërisht në detin Adriatik. Muzetë dhe objektet e  monumentet e vizitueshme, pasqyrojnë më së miri vlerat historike,arkeologjike,etnologjike,natyrore e urbanistike. Durrësi është themeluar në vitin 627 para Krishtit nga Epidamus i cili ishte një hero kulti i taulanteve një prej fiseve ilire,prej të cilit mori dhe emrin Epidamus. Më vonë ai u quajt  Dyrrahu sepse kështu quhej në atë kohë gadishulli  ku u ndërtua qyteti. Më pas, në një dorë të dytë ndërtimi limani i poshtëm i qytetit u quajt Dyrrah. Me kalimin e kohës, mbas një bashkëjetese të gjatë të dy emrave , Epidamus dhe Dyrrah, emri Dyrrah u bë sundues.

Durrësi është i vendosur në brigjet e detit Adriatik rreth 30 km larg Tiranës, kryeqytetit të Shqipërisë. Ai përfshin një vijë bregdetare rreth 60km. Është qendra e sistemit  hekurudhor, gjithashtu dhe porti më i madh e më i rëndësishëm i Shqipërisë. Pikënisja e korridorit të 8-të,si dhe kryqëzim i linjave më të rëndësishme të automobilizmit , ku më e rëndësishmja është linja  Durrës-Kukës-Morinë  e cila lidh Shqipërinë me Kosovën duke shkurtuar kështu distancën e udhëtimit ndërmjet këtyre dy vendeve. Trashëgimia arkeologjike e qytetit është ajo që e bën çdo durrsak të ndihet krenar për qytetin e tij. Durrësi i  cilësuar si Taverna Adriatikut mirëpret në kohët moderne,turist e vizitor nga e gjithë bota. Në qytetin antik të Durrësit ndodhen shumë monumente historike ndër të cilat më të rëndësishmet  janë:

Amfiteatri i cili konsiderohet si një nga monumentet më me vlera historike që ka mbijetuar nga ky qytet antik. Ai ka trajtë elipsi me diametër 136m e lartësi rreth 20m. Ka një arkitekturë romake dhe është 2700-vjeçar. Është zbuluar në vitin 1966 nga arkeologu i shquar Vangjel  Toçi.

Pusi  i Tophanasë është një tjetër monument  mesjetar i cili për disa shekuj me radhë kishte shërbyer si burim uji për lagjet qendrore të Durrësit. Dallohet për kolonat dhe pjesët e pusit,që janë rivendosur në hapësirën prej 25 metra katrorë. Sipas historianëve,pusi mesjetar i ka shërbyer më parë një punishteje për prodhimin e barutit,çka i dha dhe emrin “Tophane”.

Torra Veneciane është pjesë e Kalasë  Bizantine të Durrësit,e cila në mesjetë konsiderohej si një nga fortesat më të fuqishme të bregut perëndimor të Adriatikut. Në gjysmën e parë të shek të XV-të kur Durrësi ishte nën pushtimin e Venedikut, Torra u rindërtua dhe mori pamjen që ka sot. Ajo ka formë rrethore me diametër të jashtëm 9m e lartësi 9,6m. Muret kanë trashësi 3,7m dhe janë të përforcuar me breza druri.

Mozaiku “Bukuroshja e Durrësit” për herë të parë u zbulua rastësisht gjatë punimeve të ushtrisë austriake për krijimin e një fortifikate në vitin 1916. Më pas mozaiku u mbulua e humbi, duke u rizbuluar nga arkeologu Vangjel Toçi më 1947. Ky mozaik ka zbukuruar një banjë  private luksoze të një shtëpie në qendër të qytetit. Për ndërtimin e tij janë përdorur gurë zalli. Vajza përfaqëson hyjneshën  EYLITHEA e cila ndihmon lindjen e shëndetshme të fëmijëve. Ky është mozaiku më i shquar dhe më i lashtë i gjetur në Shqipëri. Mozaiku i përket shek IV para Krishtit. Sot ndodhet në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë.

Vila  Mbretërore  e Durrësit ose e ashtuquajtura  Vila e Mbretit Zog e cila daton aty rreth viteve 1925. Fillimisht përcaktohet si “Vila Presidenciale” pasi në atë kohë Zogu ishte President i Republikës. Në atë periudhë Zogu i posashpallur President i Republikës së Shqipërisë, i gjendur ngushtë për para iu drejtua Italisë për ndihmë ekomomike,e cila hapi një fond prej 50 milionë  franga ari hua për Shqipërinë. Një pjesë e këtyre fondeve u përdor dhe për ndërtimin e vilës. Ndërsa pas vitit 1928,me shpalljen e Monarkisë,ajo u quajt “Vila Mbretërore “.Ajo shquhet për vlerat e saj arkitekturore dhe është si një dëshmi e gjallë e një periudhe  lulëzimi për qytetin e Durrësit. Është ndërtuar në majën e një kodre dhe shërben si pikënisje e çdo udhërrëfimi për qytetin tonë.

Në Durrës gjenden aktualisht mbi 176 objekte antike dhe krejtësisht me arkitekturë italiane të viteve 1920-1939 duke qenë kështu shembulli i përkujdesjes së ish –Mbretit  Zog I, lidhur me projektet e zhvillimit  të qytetit. Ndër to përmendim disa që janë akoma funksionale si: godina e bashkisë së qytetit, shatërvani në qendër të qytetit, godinat në të dyja anët e bulevardit, ish hoteli “Iliria”, kanali kullues i bulevardit i cili është funksional dhe në ditët e sotme, ndonëse kanë kaluar 85-vjet nga ndërtimi i tij, Mitropolia ku ka qëndruar Fan Noli, objektet e konsullatave etj. Por nuk është vetëm historia e lashtë që e bën këtë qytet interesant. Durrësi ka një potencial të madh turistik. Ky potencial mbështetet në elementë realë që disponon vetë rrethi si: pozicioni i favorshëm gjeografik, port i rëndësishëm,pasuritë në monumentet e kulturës i qendrave muzeale apo natyrës shlodhëse. Turizmi përfaqëson një veprimtari të rëndësishme fitimprurëse sepse për të ka vazhdimisht një treg me kërkesa mjaft  të larta dhe gjithmonë në rritje. Kombinimet  panoramike të qytetit janë mjaft shlodhëse dhe shumë të bukura si në çdo qytet tjetër të Shqipërisë. Njerëzit janë mjaft entuziastë dhe shumë mikpritës. Ato janë të prirur gjithashtu drejt emancipimit  të jetës social-kulturore sipas modeleve të vendeve perëndimore të Evropës. Kjo pra është me pak fjalë panorama historike e qytetit tim në rrënjët e të cilit qëndron një kulturë e lashtë mijëravjeçare prej së cilës kemi lindur dhe jetojmë ne durrsakët dhe që një pjesë të saj ju ftojmë ta ndajmë së bashku.

 

Gentiana Zagoridha: DREJTUESI ME VIZION DREJT SË ARDHMES

 

Gentiana Zagoridha     

                                                                 DREJTUESI ME VIZION DREJT SË ARDHMES  

Shkolla 9-vjecare “Demokracia” DURRËS është një shkollë që është ndërtuar në vitet e para të demokracisë,ekzaktësisht në vitin 1996.

Shkollë e cila  asokohe i përmbushte pothuajse të gjitha standartet për tu quajtur një shkollë model, në të gjitha dimensionet e saj si në infrastrukturë ashtu dhe për stafin pedagogjik  që e përbënte. Ishte e mbajtur mirë, kishte komoditetin e duhur packa që mund të bëhej më shumë. Por gjithsesi i rezistonte kohës, të paktën edhe për disa vite të tjerë. Por u desh një dorë e fortë, një mëndje e ndritur, një njeri largpamës që nuk kënaqej me pak, që nuk priste të shihte me sytë e tij degradimimin dalngadalë të shkollës nga fshikullimi i pamëshirshëm i viteve. Ai do ta ndryshonte si me magji  imazhin e vërtetë të kësaj shkolle një herë e përgjithmonë. Ky njeri ishte drejtori i sapoemëruar  me 14 shkurt 2006, Abdyl Bucpapaj. E kujt ia merrte mendja që një njeri kaq modest  i heshtur e njëkohësisht kaq punëtor do të arrinte të ndryshonte imazhin e shkollës sonë e ta ngrinte atë në piedestalet e një shkolle Evropiane. E nisi fillimisht me kompletimim e fasadës së jashtme  të shkollës duke i dhënë nuancat e një ambienti sa edukues aq edhe shlodhës e argëtues. Vazhdoi më pas me kompletimin e ambienteve të brendëshme të saj. Klasat u pajisën me banka dhe dyer të reja e komode. Muret e brendshme të shkollës morën pamjen e një mozaiku shumëngjyrësh ku shpalosen të gjitha aktivitetet,përmbajtja e historiku i shkollës. Por nuk mjaftoi me kaq .Pasi e përmbushi  misionin e tij të parë për shndërrimin e imazhit  infrastrukturor të shkollës në prag të 10-vjetorit të saj,ai shkoi dhe më tej. Si një njeri me vizion të qartë për të ardhmen,si një mësues i përkushtuar e drejtues iniciator, ai arriti atë që shumë  drejtues,mësues e nxënës në të gjithë Shqipërinë e ëndërrojnë, binjakëzimin me një shkollë Evropiane dhe pikërisht me shkollën “Fjardingskolan”në Boras të Suedisë.

Ishte ky binjakëzim që hapi një dritare të re për të gjithë stafin e shkollës sonë e nxënësve gjithashtu. Nga kjo lidhje ne u bëmë më të fortë,më largpamës e kjo ishte meritë e një njeriu të vetëm, një njeriu që din të sakrifikojë gjithcka në emër të diturisë.Të gjithë në qytetin tonë habiten për arritjet e shkollës në pak vite; binjakëzim me një shkollë  Evropiane, vende të kënaqshme në konkurse e aktivitete të tjera jashtëshkollore, infrastrukturë bashkohore.Të gjitha këto arritje kanë vetëm një emër AVDYL BUCPAPAJ. Ky është pra me pak fjalë  imazhi i udhërrëfyesit  tim, në karrierën time profesionale,të cilit kurrë nuk kam mundur  tia shpreh mirënjohjen time të thellë drejtpërsëdrejti se githmonë para këtij njeriu të madh më dukej vetja e vogël. Por sot gjej frymëzimin tek puna,përkushtimi dhe sakrifica e këtij njeriu për tu treguar të gjithëve se kush është në të vërtetë ky njeri. Ky njeri sa i përkushtuar e serioz në punë që të inkurajon e vlerëson për cdo iniciativë sado modeste, aq edhe i thjeshtë e popullor në aktivitete jashtëshkollore të cilat vetëm ai di ti organizojë më së miri.Nuk ka festë që ne të mos ta festojmë, nuk ka periudha pushimi shkollor që ne të mos ta shfrytëzojmë për të njohur më së miri bukuritë përrallore të Shqipërisë e Kosovës sonë të dashur e të bukur. Është meritë e këtij organizatori të shkëlqyer i cili di të “kollundrisë” sic i themi ne shqipëtarët  ato pak të ardhura me nikorqillëk për të kënaqur,shplodhur e argëtuar sado pak stafin e tij që cdokush të ndihet më i shlodhur e më frytdhënës në punën e tij. Një aspekt shumë  i rëndësishëm në punën e tij janë gjithashtu dhe veprimtaritë e gjithanëshme zyrtare dhe disa botime modeste që lidhen kryesisht me gjuhën shqipe e madje  duke tentuar e në  fusha të ndryshme të diturisë njerëzore të cilat dëshmojnë më së miri për horizontin e gjerë profesional, intelektual, kulturor e gjuhësor të tij. Këto ishin vetëm disa pjesëza të vogla nga veprimtaritë e tij, pikërisht ato që i përkasin periudhës  5-vjecare në shkollën “Demokracia”, por begraundi  i tij është akoma më i gjerë e më i pasur po aq sa vitet dhe karriera e tij profesionale.

Do të duhej një mjeshtër i vërtetë i penës që të mund të përshruante e të shpaloste më së miri dhe e me dinjitet sakrificat e këtij njeriu kaq patriot e arsimdashës.Por në këto momente unë gjej forcën që në emrin tim dhe të kolegëve të shkollës “Demokracia”  ti  them FALEMINDERIT që je midis nesh.

 

 

 

Gentiana Zagoridha: Encefalopatitë

 

Gentiana Zagoridha

 

                                                                ENCEFALOPATITË

 

Encefalopatitë  përkufizohen  si c`rregullime  dhe  ndryshime    ndërgjegjes , sjelljes  dhe  shkaqet  janë  infektive. Që truri    funksionojë  mirë  duhet    furnizohet  me  substanca    ndryshme  për  prodhimin   e  energjisë   dhe sintezën  e  përbërësve  strukturorë, shoqëruar me  një  furnizim    mirë  me  gjak. Në  mungesë    këtyre  substancave  pakësohet  rryma  e  gjakut    shkon    tru, duke  sjellë  dëmtimin  e  tij. Encefalopatitë   nënkuptojnë mosfunksionimin  e  trurit . Ato  mund    jenë     vazhdueshme  dhe  disa  madje  janë     rikthyeshme   po    kapen     kohë. Encefalopatitë  shkaktohen  nga :

-infeksione    ndryshme

-anoksia ( mungesa  e oksigjenit    tru )

-tumoret  e  trurit

-kequshqyerja

 Ka  disa  tipa  encefalopatish :

-Encefalopatia  hipopsike – inshemike  e  cila  përkufizohet  si  mungesa  e furnizimit    indit  trunor  me  oksigjen  e  glukozë, sidomos  furnizimit    tij  me  gjak. Madje  kjo  e  dyta  është    e  rëndësishmja. Kur  mungon  oksigjeni  për  2-3 minuta  mund  shfaqet  encefalopatia . Kur  kjo  kohë  kalon  4 minuta  ndodh  inshemi  e  plotë  me  dëmtime    pakthyeshme. Shkaku    i  shpeshtë  i   hipopsisë  është  bllokimi  i  rrugëve    frymëmarrjes  si  dhe  veprime    muskulit  kardiak, por  edhe  acidodozat  diabetike  mund    jenë  shkaktarët  e  encefalopative. Ato mund    shfaqen  gjthashtu    anomalitë  e  rënda    dhe    sëmundjet  e  mushkërive.

-C`rregullimet  metabolike  dhe  endokronologjike. Ky c`rregullim  vjen  për  shkak    nivelit     glukozës    gjak.

-C`rregullimet  e  sëmundjeve     lëngjeve  e    elektroliteve  e cila  vjen  për shkak    nivelit    ulët    disa  substancave    nevojshme  si  Ca , Mg . Kjo  ndodh    shumë  gjatë  fazave    shtatzanisë  kur  nëna  ka  vuajtur  nga  sëmundja  e  graves  dhe  ka  marrë   barna  me  bazë  jodike. Kjo  lloj  encefalopatie  është  kalimtare.

Llojet      shpeshta    encefalopative:

-encefalopati   mitokondronale     vijnë  nga  shkaku  i   mosfunksionomit    ADN-së

-encefalopati  nga   glicina   një  c`rregullim  ky  i  moshës  pediatrike

-encefalopati  inshemike   i  cili   shkaktohet  nga  niveli   i   lartë   i   toksinave      cilat   pastrohen   nga   veshkat

-encefalopati   hipertensive   i  cili   shkaktohet  nga  ndryshimi  i  menjëhershëm  i  tensionit

-encefalopati   toksike-metabolike  ku  c`rregullimet   e  funksionit    trurit   shkaktohen  nga  infeksione   insuficience  organore  ose   intoksikimet.

Tek  shenjat  klinike   përfshihen:

-       Konvulsionet

-       Anomalitë  e  frymëmarrjes

-       Humbje  e   memorjes

-       Letargji

Terapia 

Për  shkak    variacionit     saj  jo    gjitha  encefalopatitë  mjekohen   njësoj. Psh  disa  prej  llojeve  të encefalopative  kërkojnë  terapi    zgjatur  deri  sa  gjendet   shkaku  i   vërtetë  i  llojit    encefalopatisë. Kështu  psh  në encefalopatinë   diabetike  trajtohet  hipoglicemia   duke  hequr  glukozën  nga  gjaku. Komplikacionet  e  encefalopative  variojnë   nga    rënda   deri    vdekje,  por   ka  raste  kur  nuk  shkaktojnë  asnjë   dëmtim.  Por  shpesh  komplikacionet   jo  gjithnjë  shkaktohen  nga   encefalopatitë  por  dhe  nga  sëmundje    tjera  primare  megjitatë  prognoza  e  saj  është  e  ndryshme    pacientë    ndryshëm. Tek  disa  nga  ndërhyrja  terapeutike  me  kohë  ose   ndalohen  ose  frenohen. Encefalopatitë  janë  fatale  kur  ka  dëmtime    parikthyeshme    tru.

 

Kadri Tarelli :“SHËN NAUMI” PERLË DHE PLAGË E HISTORISË SË SHQIPTARËVE

 

Kadri Tarelli    

 

Manastiri i “Shën Naumit”

Durrës, korrik, 2011

 

                                              “SHËN NAUMI” PERLË DHE PLAGË E HISTORISË SË SHQIPTARËVE

 

 

                                    

Manastrir i “ShënNaumit” dhe burimi i famshëm pranë tij, është ndoshta emri më i lakuar, më i përfolur, më i lakmuar, mbase edhe vendi më i vizituar për të gjithë ne shqiptaret, që shkelim herë pas here në Maqedoni. Shkaqet mund të jenë disa, por dy mendoj se janë më të veçantët: Bukuria e burimit, që s’ka të krahësuar dhe historia e manastirit, e cila është një plagë e hapur, që u dhemb të gjithë shqiptarëve.

Ç’ fjalë të gjej për burimin dhe mjedisin përrreth !? Një perlë e vërtetë. Si duket, perëndia kur deshte të bënte pak pushim, shkoi e zgjodhi më të bukurin liqen. Pranë tij krijoi edhe burimin madhështor me ujë të bollshëm e të ftohtë, rrethuar me gjelbërim të harlisur, të cilin shqiptarët e shenjtëruan, duke ndërtuar manastirin e “Shën Naumit” përbri, në majën e një kodrine shkëmbore, që bie thikë mbi liqen.

E fillova shkrimin me burimin, sepse vërtet është i bukur dhe e meriton, por i famshëm është bërë jo më shumë nga bukuria, se sa nga historia e këtij vendi të magjishëm, i cili na ka shoqëruar ne shqiptarët për shekuj e vite me radhë. Mjafton të veçojmë dy ngjarje, njëra shumë e njohur dhe tjetra e lënë disi në hije, si të thuash vetëm për ata që shkruajnë, lexojnë dhe që merren me histori.

E para ndodhi, po e nis nga më e afërta, na çon jo shumë larg në kohë, në vitet 1925, kur ky teritor mbeti jashtë kufijëve tanë shtetëror. Konferenca e Paqes në Paris më 1920 e njohu shtetin shqipatr të pavarur me kufinjtë e vitit 1913. Komisioni i Fuqive të Mëdha, i ngarkuar për të caktuar kufinjtë e shtetit Shqiptar, e la për shumë vite “Gardhin” hapur,  duke lënë “Shën Naumin” si të “harruar”, pa e vendosur se kujt i takon. Mbase qëllimisht si mollë për sherri mes dy vendeve, shtetit të ri Shqiptar dhe Mbretërisë Serbe, e cila kishte kohë që pretendonte dhe bëri çmos ta merte në teritorin e saj. U fol, e ç’nuk u fol atëherë. Vazhdoi e u hodh baltë edhe për shtatëdhjetë vjet të tjerë, se “Zogu e shiti “Shën Naumin”. Faktet historike na thonë ndryshe, se ky teritor, atëherë i pabanuar, nuk u shit, por me marveshje ndërqeveritare u këmbye me fshatra shqiptare dhe toka të tjera në kodrat në lindje të fushës dhe qytetit të Pogradecit. Për këtë bindemi mjafton të lexojmë librin e Teki Selenicës “Shqipëria në vitin 1927”. Kështu ky vend i bukur dhe i shenjët mbeti jashtë kufinjëve tanë. A nuk është plagë e hapur në historinë e shqiptarëve ? Më mirë duhet thënë se, është vazhdim i plagëve akoma më të mëdha, që i’u bënë trojeve shqiptare, me vendimet e Konferencës së Ambasadorëve në Londër më 1913, bile akoma kohë më parë, që me “Traktatin e Paqes të Shën Stefanit” dhe më pas me Kongresin e Berlinit në qershorin e vitit 1878. Po le të vazhdojmë mendimin mbi “Shën Naumin”: Se kush fitoi në këtë marvshje mbetet ta gjykojmë me mendje të kthjellët, por kam përshtypjen se, si atëherë, si sot pas tetëdhjetë e pesë vjetësh, si edhe pas tetëqind vjetësh, ne do të ndahemi në dy grupe: ca do të thonë se humbëm, e ca fituam, pavarësisht se nga anojnë faktet. Ndaj ky vend është bërë kaq i njohur dhe tërheq vemendjen e të gjithë shqiptarëve, qofshin këta pleq, apo të rinj.

Ngjarja e dytë na çon disi më thellë në kohë, rreth njëqind e gjashtëdhjetë vjet më parë, atëherë kur tërë Ballkani ishte nën sundimin e përandorisë Turke, me përjshtim të Greqisë që kishte fituar pavarësi. Dhe, çuditërisht na del “Shën Naumi” si një pikë e rendësishme në skenën politike të kohës dhe jepen urdhëra të prerë:  “Të digjet arkivi”. Ja ç’shkruan Nuri Dragoj në librin e tij “Shqiptarët dhe Grekët. Realitete historike”. Faqe 49.

“Ka patur dokumente të çmuara edhe në manastirin e “Shën Naumit”, të ndërtuar në shekullin XII, të cilat u shkatëruan me urdhër të patrikut grek në vitin 1850 ose 1851. Në këtë rast ata citojnë murgun Serafim, autor i këtij akti vandalizmi… “… Sa më ka kushtuar për t’i shkatëruar të gjitha këto ! Por patriku më ka urdhëruar tri herë radhazi. Më së fundi, ai më shkroi: “Është hera  e fundit që ne të urdhërojmë. Nëse në këtë kohë nuk janë djegur të gjitha arkivat, ti do të zëvendësohesh dhe atë që nuk do ta bësh ti, do ta bëjnë të tjerët”. Vetëm atëherë arrita në përfundim, që të bëja një pirg me to para manastirit dhe t’i vija flakën. Por sa keq më vinte” ! Me këtë fakt, s’besoj se mund të mendojë kush, që në “Shën Naum” nuk ishte hapur një plagë e thellë dhe e pariparueshme në trashëgiminë dhe historinë e shqiptarëve ! ?

Vandalizma të tilla të djegjes së bibliotekave dhe arkivave janë bërë edhe më parë në vende të ndryshëm të botës, historia njeh plot. Na vjen keq, po nuk çuditemi. Por në shumicën e herëve, djegiet kanë ndodhur kur pushtuesi synonte të godiste nervin e kombit, kulturën dhe kujtesën historike të tij. Po me arkivin e manastirit të “Shën Naumit” ç’patën ? Pas kësaj pyetje, vijnë plot të tjera: Pse patrikana dhe kisha greke i tembej dokumentave të herëshme ? Ç’përmbanin ato karta “Të nëmura”, që s’duhet t’i dinin shqipatërët dhe bota ? Ç’zullume në dëm të shqipatërve fshiheshin aty dhe që, duheshin zhdukur pa nam e nishan, duke u djegur ? Mos vallë ishte paralajmërim se së shpejti do të fillonte coptimi i trojeve shqiptare dhe pushtimi i tyre ? Çuditërisht dhe fatkeqësisht ngjarjet që pasuan e vërtetuan këtë vandalizëm ogurzi. Mes tyre edhe pyetja që e do një përgjigje: Pse arkivi duhesh djegur pikërisht në këtë kohë, dhe, jo më herët e as më vonë ?

Është shumë e lehtë të nxiren përfundime, bile pa hyrë në hollësi të historisë, mjafton të shqyrtohen vetëm disa nga ngjarjet më kulmore të cilat ndodhën në teritoret shqiptare, brenda një harku kohor të shkurtër. Së pari: Pashallëqet shqiptare, i Bushatllinjëve në veri dhe i Ali Pashë Tepelenës në Janinë, në jugë, pavarësisht se u shkatëruan, e mbollën farën e ndjenjës kombëtare dhe idenë e pavarësisë. Së dyti: rezistenca dhe kryengritjet e shqiptarëve kundër reformave të “Tanzimatit”, që ndërmori perandoria Turke, ishte një sinjal i fortë se shqiptarët qendruan dhe po zgjoheshin. Dhe ja në vitin 1844, në këtë periudhë kaq të trazuar, shkrepi “ylli i parë” në qiellin Shqiptar, Abetarja e Naun Veqilharxhit. Filluan të dalin në skenë e të veprojnë intelektualët, njerzit e mësuar e të ditur të kombit, që po merrnin në dorë fatet e kombit dhe dhanë kushtrimin “Me pushkë e penë për mëmëdhenë”, duke vënë në në krye të punëve shkrimin dhe mësimin e gjuhës shqipe.

Ngjarjet historike, luftrat e paprera në Ballkan të nxitura e të shkaktuara nga fuqitë e mëdha të kohës, dhe sidomos lakmia e fqinjëve ndaj teritoreve shqipatre, deshmojnë se, djegja e arkivit në manastirin e “Shën Naumit” ishte sinjali i luftës së hapur të patrikanës, ndaj kulturës, gjuhës dhe çështjes shqiptare, luftë që fatkeqësisht vazhdoi gjatë, duke i dhënë rrugë një skenari të përgjakshëm.

 

Murat Gecaj : NJË LETËR E VIRON KONËS, PËR PROF. ULLMAR QVICK

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

NJË LETËR E VIRON KONËS, PËR PROF. ULLMAR QVICK

Gati si rastësisht, duke biseduar këto ditë për mbresat nga vizita e tij në Suedi, me mikun e kolegun Viron Kona, biseda u soll edhe për një personalitet tënjohur të tij vendi, mik e dashamir për Shqipërinë, Prof. Ullmar Qvick. Ndër të tjera, më tregoi se ai është albanolog, e njeh dhe shkruan mjaft bukur gjuhën shqipe dhe ka përkthyer disa libra në suedisht.

Kjo gjë më bëri kureshtar të dija më shumë për të, për jetën dhe veprimtarinë e tij, pasi rasti e ka sjellë që kam lexuar, por dhe kam njohur nga afër studiues të palodhur të gjuhës e kulturës shqiptare.

Kështu, këtu kujtoj me nderim të veçantë albanologen e madhe ruse, Prof. Agnia Vasilievna Disniskaja-Akademike, e cila më ka dhënë leksione në Universitetin “Zhdanov” të Peterburgut, në filimet e viteve 60-të, të shekullit të kaluar. Ndërsa, rreth viteve 90-të, kam patur kënaqësinë që ta takoja atë edhe në kryeqytetiun Tiranë e kam publikuar një intervistë me të. Po kështu, që në vitet e studimeve universitare, kam njohur nga afër studiuesin e pasionuar të gjuhës sonë amtare, Prof. Mark Aleksejeviç Gabinskij, me origjinë izrailite, lindur në Odesë dhe tani banues në Kishinjev të Moldavisë. Prej tij ruaj disa libra studimorë për shqipen dhe mbajmë letërkëmbim, deri në ditët e sotme.

Nisur dhe nga sa më sipër, me rastin e 77-vjetorit të ditëlindjes, dëshiroj ta njoh lexuesin me disa të dhëna nga jeta e albanologut suedez, Prof. Ulliam Qvick, bazuar kryesisht në një shkrim të Mr. Ismet M. Hasani, banues në Suedi, të cilin e falënderoj nga zemra. Po kështu, po publikoj dhe një letër, që i ka dërguar atij shkrimtari e publicisti Viron Kona, të cilën ky ma dha mua, me dashamirësi.

Lexo ma...
 

JA, ERDHËN PUSHIMET E VERËS, BASHKATDHETARËT E MI…

                                            JA, ERDHËN PUSHIMET E VERËS, BASHKATDHETARËT E MI…

                                                       ( Urime zemre për ata, që kthehen në vendlindje )

Nga: Murat Gecaj

Publicist-Tiranë

 

M.Gecaj:Tungjatëjeta!

Ndërsa i shkruaj këto radhë, me kujtohen sa e sa të afrëm, miq e kolegë dhe dashamirë. Secili prej tyre ka menduar e planifikuar t’i kalojë, diku e sa më mire, pushimet e verës. Ka kohë që kanë mbaruar mësimet në shkolla e leksionet në Universitete dhe ato kanë mbetur të heshtura. Gëzimet rinore kanë vërshuar  anë e mbanë Atdheut tonë. Ata, që kanë kushte të mira ekonomike dhe rrethana pa pengesa familjare, shikimin e hedhin edhe në plazhet më me emër të  botës…Sigurisht, kjo është zgjedhja e tyre. Po a i dëgjojnë  ata stacionet televizive e radiot  dhe lajmet e gazetave, që tashmë shumë  nënshtetas të vendeve të huaja po i lakmojnë, për pushimet e tyre verore, bregdetin tonë dhe viset malore, me bukuri mahnitëse?

Gjatë muajit të fundit, në përbërje të një grupi pune të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, me qendër në Tiranë, pata kënaqësinë të vizitoja: Shkupin, Preshevën e Prishtinën. Kudo gjetëm ngrohtësi vëllazërore e mikpritje shqiptare. Pothuajse, secili prej bashkëbiseduesve tanë na shprehu dëshirën e mendimin që të vinte për pushimet e verës në brigjet e bukura të Adriatikut e të Jonit të kaltër, me plazhet e shumtë, që nga Shkodra e deri në Sarandë. Kështu më thanë Ramadan Ramadani në Preshëvë, Arsim Halili në Bujanoc dhe kolegë e miq të tjerë në Prishtinë. Ndërkaq, ata flisnin me pasion e shpresa për një bashkim të mundshëm të të gjitha trojeve të stërlashta shqiptare. Po, vallë, a nuk janë këto vizita e këto pushime të gëzuara dhe shfaqjet e ndryshme artistike të përbashkëta etj., pjesë e bashkimit tonë shpirtëror kombëtar? Sigurisht që po.

Për arsye pune ose në rrethana të ndryshme familjare, si  lehtësi e heqjes së regjimit të vizave, ka shqiptarë që tani ndodhen te fëmijët e tyre, në Itali, Gjermani, Zvicër, Greqi e tjerë. Por mendjen ata e kanë në plazhet dhe bukuritë e pashoqe natyrore të Shqipërisë. Miku e kolegu im Qatip Mara, këto ditë ndodhet te e bija, në Nju Jork. Në një mesazh të tij, ai më përshkruante bukuritë e natyrës aty. Por zemra i rrihte fort dhe malli e kishte pushtuar pafundësisht për Shqipërinë tonë të dashur. Përmes Internetit kam mësuar se dhe shumë kolegë të tjerë, kanë planifikuar t’i kalojnë pushimet në bregdetin tone ose në vende të tjera piktoreske.

Ja, sapo i përfundoi këto pushime, ne plazhin e Malit të Robit dhe u kthye në vendbanimin e tij, në Bruksel, Prof. Kolë Tahiri, me bashkëshorte arsimtaren Ollga. Aty pushon edhe gazetarja e shkrimtarja  Albana Mylyshi, e cila jeton familjarisht në Nju Jork. Ndërsa intelektuali e shkrimtari i njohur Alfred Papuçiu, i ardhur nga Gjeneva e Zvicrës, bëri disa ditë pushime në plazhin e Golemit. Po, publicisti e shkrimtari Fiqiri Shahinllari, ku i kalon pushimet, mund të pyesë ndonjëri? I ardhur nga Vashingtoni, ai ka zgjedhur vendlindjen, Floqin e Korçës, paçka se lisi i moçëm është tharë e në vend të tij kanë mbjellur një të ri.

Me kujtohen tani se kan njoftuar, që kanë ardhur ose do të vijën këtu, shkrimtari i shquar Naum Prifti, nga Amerika; Alfred Paja e të tjerë. Me siguri, edhe poeti  i mallit të pashuar për vendlindjen, Përparim Hysi, me banim larg Shqipërisë, kështu do të bëjë. Se e ka marrë malli të pijë një kafe, bashkë me kolegët, te një lokal i pëlqyer për të, në qendër të kryeqytetit tonë. Sigurisht, kështu do të dëshironin edhe kolegët e miqtë tanë: Fatmir Terziu (Londër), Sokol Demaku e Bahtir Latifi (Suedi) e tjerë. Jam i bindur se kolegu Viron Kona do t’u këshillonte atyre bregdetin e Vlorës, një tjetër Velipojën a Sarandën e kështu me radhë.Nuk  e di nëse, në këto pak radhë, isha i qartë në mendimet e mia. Përmenda disa miq, kolegë e të njohur, të cilët po kthehen naga shtete të ndryshme, për t’i kaluar pushimet e verës në vendlindjen e tyre të dashur. Pra, kjo “listë” është e gjatë dhe dëshmon shumë, se kudo që të ndodhen shqiptarët nëpër botë, përsëri kthehen si dallëndyshet në truallin amtar, si në pushimet e verës dhe në raste të tjera. Prandaj të gjithë ne, bashkatdhetarët e tyre,  ju urojmë nga zemra: Ardhshi të bardhë e gazplotë! Pushime të mbara dhe gjithnjë ta mbani kokën pas, duke vështruar  në Atdheun tonë të dashur, të cilin nuk ua zëvendëson asnjë vend tjetër i globit tokësor!

Tiranë, 7 korrik 2011

 


Faqe 34 nga 41

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 58 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1222981
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

Kadri Tarelli

Suedezët në Durrës

Durrës më 20. 10. 2010

 

MËSUESIT E SHKOLLËS “DEMOKRACIA” NË DURRËS PRESIN MIQ NGA SUEDIA

 

 

Këto ditë të Tetorit 2010, kolektivi i mësuesëve të shkollës 9-vjeçare “Demokracia” të Durrësit priti një grup mësuesish të “Fjärdingskolan”nga qyteti Borás në Suedi. Një vizitë e premtuar dhe e pritur prej kohësh, sepse mësuesit tanë këtu e katër viteve më parë ishin të parët miq që vizituan Suedinë në kuadër të një lidhjeje (Binjakëzim), mes të dy shkollave. Grupi i miqëve suedëz përbëhej nga : Znj. Gulsen Ozdenkos, drejtore e arsimit për rajonin e komunes Brämhlut të qytetit Boras, drejtori i shkollës Z. Per Kettisen dhe mësueset, Znj. Sonja Persson, Znj. Anette Ekelund dhe Z. Sokol Demaku një shqiptar nga Kosova, mësues, poet, gazetar, botues, i vendosur në Suedi dhjetë vite të shkuar.

Miqtë do të qëndrojnë disa ditë dhe programi është shumë i ngjeshur. Drejtori i shkollës “Demokracia” z. Avdyl Buçpapaj, i cili është edhe nismëtari i kësaj lidhjeje mes dy shkollave, tregon veprimtaritë që do të ndiqen: Bisedë dhe diskutim me mësuesit e shkollës “Demokracia”, takim në Bashkinë e Durrësit, takim dhe bashkëbisedim me drejtuesit e DAR, e për të vazhduar  me vizita dhe biseda me drejtuesit dhe mësuesit  e disa institucioneve arsimorë të Durrësit, si në Kolegjin “Turgut Ozal”, kopshtin “1 Maj”, shkollën “Fëmijë me aftësi të kufizuar”, shkollën 9-vjeçare “Marie Kaçulini”, shkollën 9-vjeçare dhe të Mesme të Përgjithëshme Jopublike “Kasa”.

Më tej drejtori vazhdon: Mësuesit Suedezë janë shumë të interesuar për mënyrën e mësimdhënies në shkollat tona, prandaj një kohë të gjatë do t’i mundësohet ndjekja  e mësimit nëpër klasa në lëndë të ndryshme sidomos matematikë, gjeografi, gjuhët e huaja, etj. në ciklin e ulët dhe në ciklin e lartë. Ata kanë kërkuar të shohin nga afër disa veprimtari me fëmijët e kopshtit që ndodhet në shkollën tonë. Kolektivi ynë u ka rezervuar një vizitë të përbashkët në Krujë, Shkodër dhe të shtunën, në ditën e fundit në Tiranë. Kam frikë se koha nuk do të na mjaftojë t’i kryejmë të gjitha, po do të mundohemi t’i kënaqim dhe të përfitojmë sa më shumë”.

“Është një vizitë miqësie dhe pune, ku mund të shkëmbejmë përvojë”, kështu  e nisi fjalëne saj Znj. Gulsen, duke treguar edhe qëllimin e vizitës, dhe një pasqyrë të hollësishme të jetës arsimore në shkollat e komunës që ajo mbulon:

Në rajonin e qytetit Borás jetojnë rreth tridhjetë e tetë komunitete nga vende të ndryshme të botës ku përfshihen edhe shqiptarët. Vetkuptohet flasin tridhjetë e tetë gjuhë dhe sjellin po aq kultura të ndryshme. Politika e shtetit Suedez është e tillë që, bën gjithçka për të ndihmuar në integrimin e shpejtë të tyre në jetën suedeze, sidomos të vegjëlit dhe të rinjtë, por duke ruajtur identitetin dhe veçoritëe tyre. Shteti përballon të gjitha shpenzimet e shkollimit deri te librat falas për të gjithë. Natyrisht integrimi nuk është i lehtë, por kemi mbështetjen e të mësuesëve të shkëlqyer. Një vemendje të veçantë ze kujdesi pë zbatimin e demokracisë në shkollë, sidomos e drejta e fëmijeve për gjuhën e tyre e për të qënë vetvetja. Këmbëngulim dhe besojmë se jemi në rrugë të mbarë, pasi në qoftë se nuk i studjojmë paralelisht të dy gjuhët, nuk do të kemi sukses. Është një parim i njohur te ne dhe që vihet në jetë nga të gjithë punonjësit e arsimit: “Çdo orë e çdo minutë të dimë pse jemi në shkollë”. Në shkollat tona kërkohet të zbatohet me forcë një nga parimet  themelore të mësuesisë që : “Jo vetëm të flasim, por t’i zbatojmë në jetë”, sepse çdo veprim i yni si mësues, është një fotografi për nxënësin. Askush nga mësuesit, apo punonjësit e arsimit nuk guxon, sepse edhe nuk ka të drejtë të bëjë diferencim dhe t’i thotë fëmijës, se ti nuk je i zoti, apo tjetri është më i mirë se ti, etj, etj. Për të gjithë ne, ata janë të barabartë, por të ndryshëm dhe secili ka vlera.

Z.  Per Kettisen drejtori i “Fjärdingskolan” në Boras, në fjalën e tij vuri në dukje interesin e përbashkët të lidhjeve mes të dy shkollave, sepse 20 % e fëmijëve të shkollës janë nga trevavat shqiptare, kështu është në të mirë të tyre, që në të ardhmen vizitat e ndërsjellta të jenë për nxënësit, jo vetëm të mësuesëve. Ky është edhe synimi ynë. Me shumë kënaqësi tregoi bisedën që bëri me fëmijët shqipëtarë para nisjes: “U ula bashkë me ta dhe u thashë: me që do të shkojmë në Durrës, në Shqipëri, çfarë objektesh mund të vizitojmë dhe çfarë sendesh mund të gjejmë për të blerë. U gëzuan shumë. Më pëlqeu se kishin njohje për Durrësin, por më këshilluan që të gjeja dhe të merrja bustin e Skëndërbeut heroit tuaj kombëtar. E dinja se kështu do të ndodhte. U ngrita dhe shkova në zyrën time dhe u vura përpara në tavolinë bustin e Skënderbeut në kalë. Ata u habitën, por vura re se sytë i shkëlqenin nga kënaqësia.

Biseda me miqtë e largët  zhvillohet fare natyrshëm. Mësuesit e gjejnë shpejt fjalën me njëri – tjetrin. Problemet e mësimit dhe edukimit janë kudo njësoj dhe secili përpiqet të bëjë më të mirën për nxënësit. Mësuesit tanë kërkuan të dinë më shumë si zbatohet demokracia në shkollë, pasi shoqëria dhe shkolla suedeze mbahen si model. Të dyja mikeshat mësueset Sonja dhe Annete u përgjigjën thjesht dhe bukur: Nga të gjithë fëmijët, në të gjitha klasat,mundohemi të kërkojmë të zbatohen pesë rregulla:

1.      Çdo fëmijë që deshiron të futet në veprimtarinë e një grupi do të marrë lejë me këto fjalë: Á mund të marr pjesë? Ose: më falni á mundem?

2.      Të gjithë duhet të dëgjojnë shokun, pavarësisht se si shprehet mirë apo keq. Askush nuk ka të drejtë ta ndërpresë tjetrin. Respekt ndaj njëri – tjetrit.

3.      Të thonë fjalë të mira për të tjerët. Nuk pranohen ofendimet dhe fjalët e këqia.

4.      Mjetet e punës dhe lodrat që kemi në përdorim i ndajmë dhe i përdorim bashkarisht.

5.      Ndihma ndaj njëri – tjetrit, bile më shumë ndaj atij që ka më shumë nevojë.

I ndigjojmë dhe nuk çuditemi aspak. Janë pesë regulla fare të thjeshta, që ne mësuësve na venë në siklet të madh, sikur mbajmë një mal mbi shpinë. Jo që nuk i dimë, po á kemi vullnet e deshirë dhe sa përpiqemi t’i zbatojmë. Pikërisht këtu qëndron edhe çelsi i suksesit të mësuesëve në shkollën suedeze.

Mikpritja  nuk u kursye edhe në Bashki, ku grupi i mësuesëve suedezë u prit nga n/kryetari, Z. Adrian Çela. Miqtë parashtruan arësyen e vizitës së tyre, për projkte të përbashkëta, shkëmbim përvoje, vizita të ndërsjellta, por sidomos të vizitave dhe të lidhjeve mes  nxënësve të të dy vendeve. Mendime që u pëlqyen nga drejtuesit e Bashkisë, pasi të gjtha veprimtaritë janë në interes të fëmijëve shqipëtarë që ndodhen në Suedi, që ata të mos harrojnë gjuhën, origjinën dhe të forcojnë lidhjet me shqipqrinë.

Një bisedë e zgjatur u zhvillua në DAR me drejtoren Znj. Mira Bllani, sepse siç dihet, kur mësuesit hyjnë në të fshehtat e zanatit, vështirë të dalin lehtë. U diskutua për integrimin e fëmijëve në Suedi, janë të ndryshme por ngjasojnë, pasi edhe ne ndeshemi me integrimin brenda vendit. U rrahën mednime për decentralizimin e shkollës, programet, për lidhjen shkollë – prindër, zgjedhjen e teksteve mësimorë, veprimtaritë jashtë orës së mësimit, puna me librin etj..etj.

Miqtë nga Suedia patën deshirë të njihen me një shkollë jo publike. Vizita në kolegjin “Turgut Ozal” në Durrës dhe biseda me drejtorin Z. Seser Erdogan kaloi mjaft mirë. Shkurtimisht u njohën me ecurinë e shkollës në dhjetë vitet e saj në Shqipëri, e cila ka qënë gjithënjë në rritje. Drejtori i njohu me kompleksin e ri modern që po ndërtohet e mbaron së shpejti, programin mësimor, gjuhët e huaja. Mes të tjerave vuri theksin në kujdesin që tregohet ndaj nxënësve shumë të mirë dhe talenteve, për të cilët investohet dhe nxiten të marrin pjesë në konkurse shkencore si brenda vendit por dhe në ato ndërkombëtare. Sukseset nuk kanë munguar, pasi janë të shumtë nxënsit e kolegjit  që janë nderuar me çmime dhe vende nderi. Në kolegj vemendje i kushtohet veprimtarive educative jashtë procesit mësimor, sidomos në plotësimin e prirjeve dhe deshirave të nxënësve, duke marrë në shkollë specialist si, piktor, fotograf, muzikant, koreograf, etj…etj.  

Meqënëse mësuesit suedezë në shkollën e tyre kishin dy klasa me nxënës me aftësi të kufizuar mendore dhe fizike, treguan interes të bëjnë një vizitë dhe të  njhen me punën e shollës në Durrës që njihet me emrin PLM. Pyetjeve të shumta i’u përgjigj drejtoresha Znj. Arta Veizi, e cila i njohu me problematikën e shkollës dhe të fëmijëve, pengesat që hasen në punë, sidomos me mentalitetin e prindërve të cilët e pranojnë me shumë vështirësi gjendjen e fëmijëve të tyre.

Tek miqtë suedezë me të cilët u formuan shpejt lidhjet shoqërore dallojmë një veçori që na pëlqen e s’mund ta lemë pa e përmendur, pasi edhe na shërben: Serioziteti dhe kujdesi për t’i parë e prekur gjërat ashtu siç janë, deri në hollësi. Dëgjojnë me vëmendje. Për ata s’ka gjëra të dorës së dytë, edhe vogëlsirat janë të rendësishme.

Çdo takim, bisedë dhe veprimtari u shoqërua me këmbim dhuratash simbolike. Vërtet ishin të shumta, të larmishme dhe konsumuan shumë kohë, po sa shumë gjëra të përafërta dhe të dallueshme kemi ! Në këtë shkrim vumë vetëm pak nga të gjitha, pavarësisht se çdo veprimtari e meriton një shkrim më vete. E rendësishme është se përfituam të dy palët, si miqtë, por ca më shumë edhe ne.

Kjo vizitë do të mbahet mend për shumë kohë, pasi te të gjithë la mbresa të pashlyeshme. Urojmë që miqësia dhe bashkëpunimi mes të dy shkollave të vazhdojë gjatë, duke forcuar lidhjet mes mësuesëve dhe nxënësve.

 

Përgatiti

Kadri Tarelli

Durrës