Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Gentiana Zagoridha: DURRËSI, NJIHENI EDHE KËSHTU

 

Gentiana Zagoridha

                                                                       DURRËSI, NJIHENI EDHE KËSHTU

Durrësi është një nga qytetet më të vjetër të Shqipërisë. Si vendbanim ilir i fisit Taulant, ka dëshmuar jetën e tij që në prehistori, bazuar në gjetjet arkeologjike dhe dëshmive të autorëve antikë. Ka mbijetuar në shekuj deri në ditët e sotme. Është qendër e rëndësishme portale, administrative,fetare,ekonomike,tregtare,politike në shekuj, e kurdoherë i pranishëm në historinë e Pellgut të Mesdheut,veçanërisht në detin Adriatik. Muzetë dhe objektet e  monumentet e vizitueshme, pasqyrojnë më së miri vlerat historike,arkeologjike,etnologjike,natyrore e urbanistike. Durrësi është themeluar në vitin 627 para Krishtit nga Epidamus i cili ishte një hero kulti i taulanteve një prej fiseve ilire,prej të cilit mori dhe emrin Epidamus. Më vonë ai u quajt  Dyrrahu sepse kështu quhej në atë kohë gadishulli  ku u ndërtua qyteti. Më pas, në një dorë të dytë ndërtimi limani i poshtëm i qytetit u quajt Dyrrah. Me kalimin e kohës, mbas një bashkëjetese të gjatë të dy emrave , Epidamus dhe Dyrrah, emri Dyrrah u bë sundues.

Durrësi është i vendosur në brigjet e detit Adriatik rreth 30 km larg Tiranës, kryeqytetit të Shqipërisë. Ai përfshin një vijë bregdetare rreth 60km. Është qendra e sistemit  hekurudhor, gjithashtu dhe porti më i madh e më i rëndësishëm i Shqipërisë. Pikënisja e korridorit të 8-të,si dhe kryqëzim i linjave më të rëndësishme të automobilizmit , ku më e rëndësishmja është linja  Durrës-Kukës-Morinë  e cila lidh Shqipërinë me Kosovën duke shkurtuar kështu distancën e udhëtimit ndërmjet këtyre dy vendeve. Trashëgimia arkeologjike e qytetit është ajo që e bën çdo durrsak të ndihet krenar për qytetin e tij. Durrësi i  cilësuar si Taverna Adriatikut mirëpret në kohët moderne,turist e vizitor nga e gjithë bota. Në qytetin antik të Durrësit ndodhen shumë monumente historike ndër të cilat më të rëndësishmet  janë:

Amfiteatri i cili konsiderohet si një nga monumentet më me vlera historike që ka mbijetuar nga ky qytet antik. Ai ka trajtë elipsi me diametër 136m e lartësi rreth 20m. Ka një arkitekturë romake dhe është 2700-vjeçar. Është zbuluar në vitin 1966 nga arkeologu i shquar Vangjel  Toçi.

Pusi  i Tophanasë është një tjetër monument  mesjetar i cili për disa shekuj me radhë kishte shërbyer si burim uji për lagjet qendrore të Durrësit. Dallohet për kolonat dhe pjesët e pusit,që janë rivendosur në hapësirën prej 25 metra katrorë. Sipas historianëve,pusi mesjetar i ka shërbyer më parë një punishteje për prodhimin e barutit,çka i dha dhe emrin “Tophane”.

Torra Veneciane është pjesë e Kalasë  Bizantine të Durrësit,e cila në mesjetë konsiderohej si një nga fortesat më të fuqishme të bregut perëndimor të Adriatikut. Në gjysmën e parë të shek të XV-të kur Durrësi ishte nën pushtimin e Venedikut, Torra u rindërtua dhe mori pamjen që ka sot. Ajo ka formë rrethore me diametër të jashtëm 9m e lartësi 9,6m. Muret kanë trashësi 3,7m dhe janë të përforcuar me breza druri.

Mozaiku “Bukuroshja e Durrësit” për herë të parë u zbulua rastësisht gjatë punimeve të ushtrisë austriake për krijimin e një fortifikate në vitin 1916. Më pas mozaiku u mbulua e humbi, duke u rizbuluar nga arkeologu Vangjel Toçi më 1947. Ky mozaik ka zbukuruar një banjë  private luksoze të një shtëpie në qendër të qytetit. Për ndërtimin e tij janë përdorur gurë zalli. Vajza përfaqëson hyjneshën  EYLITHEA e cila ndihmon lindjen e shëndetshme të fëmijëve. Ky është mozaiku më i shquar dhe më i lashtë i gjetur në Shqipëri. Mozaiku i përket shek IV para Krishtit. Sot ndodhet në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë.

Vila  Mbretërore  e Durrësit ose e ashtuquajtura  Vila e Mbretit Zog e cila daton aty rreth viteve 1925. Fillimisht përcaktohet si “Vila Presidenciale” pasi në atë kohë Zogu ishte President i Republikës. Në atë periudhë Zogu i posashpallur President i Republikës së Shqipërisë, i gjendur ngushtë për para iu drejtua Italisë për ndihmë ekomomike,e cila hapi një fond prej 50 milionë  franga ari hua për Shqipërinë. Një pjesë e këtyre fondeve u përdor dhe për ndërtimin e vilës. Ndërsa pas vitit 1928,me shpalljen e Monarkisë,ajo u quajt “Vila Mbretërore “.Ajo shquhet për vlerat e saj arkitekturore dhe është si një dëshmi e gjallë e një periudhe  lulëzimi për qytetin e Durrësit. Është ndërtuar në majën e një kodre dhe shërben si pikënisje e çdo udhërrëfimi për qytetin tonë.

Në Durrës gjenden aktualisht mbi 176 objekte antike dhe krejtësisht me arkitekturë italiane të viteve 1920-1939 duke qenë kështu shembulli i përkujdesjes së ish –Mbretit  Zog I, lidhur me projektet e zhvillimit  të qytetit. Ndër to përmendim disa që janë akoma funksionale si: godina e bashkisë së qytetit, shatërvani në qendër të qytetit, godinat në të dyja anët e bulevardit, ish hoteli “Iliria”, kanali kullues i bulevardit i cili është funksional dhe në ditët e sotme, ndonëse kanë kaluar 85-vjet nga ndërtimi i tij, Mitropolia ku ka qëndruar Fan Noli, objektet e konsullatave etj. Por nuk është vetëm historia e lashtë që e bën këtë qytet interesant. Durrësi ka një potencial të madh turistik. Ky potencial mbështetet në elementë realë që disponon vetë rrethi si: pozicioni i favorshëm gjeografik, port i rëndësishëm,pasuritë në monumentet e kulturës i qendrave muzeale apo natyrës shlodhëse. Turizmi përfaqëson një veprimtari të rëndësishme fitimprurëse sepse për të ka vazhdimisht një treg me kërkesa mjaft  të larta dhe gjithmonë në rritje. Kombinimet  panoramike të qytetit janë mjaft shlodhëse dhe shumë të bukura si në çdo qytet tjetër të Shqipërisë. Njerëzit janë mjaft entuziastë dhe shumë mikpritës. Ato janë të prirur gjithashtu drejt emancipimit  të jetës social-kulturore sipas modeleve të vendeve perëndimore të Evropës. Kjo pra është me pak fjalë panorama historike e qytetit tim në rrënjët e të cilit qëndron një kulturë e lashtë mijëravjeçare prej së cilës kemi lindur dhe jetojmë ne durrsakët dhe që një pjesë të saj ju ftojmë ta ndajmë së bashku.

 

Gentiana Zagoridha: DREJTUESI ME VIZION DREJT SË ARDHMES

 

Gentiana Zagoridha     

                                                                 DREJTUESI ME VIZION DREJT SË ARDHMES  

Shkolla 9-vjecare “Demokracia” DURRËS është një shkollë që është ndërtuar në vitet e para të demokracisë,ekzaktësisht në vitin 1996.

Shkollë e cila  asokohe i përmbushte pothuajse të gjitha standartet për tu quajtur një shkollë model, në të gjitha dimensionet e saj si në infrastrukturë ashtu dhe për stafin pedagogjik  që e përbënte. Ishte e mbajtur mirë, kishte komoditetin e duhur packa që mund të bëhej më shumë. Por gjithsesi i rezistonte kohës, të paktën edhe për disa vite të tjerë. Por u desh një dorë e fortë, një mëndje e ndritur, një njeri largpamës që nuk kënaqej me pak, që nuk priste të shihte me sytë e tij degradimimin dalngadalë të shkollës nga fshikullimi i pamëshirshëm i viteve. Ai do ta ndryshonte si me magji  imazhin e vërtetë të kësaj shkolle një herë e përgjithmonë. Ky njeri ishte drejtori i sapoemëruar  me 14 shkurt 2006, Abdyl Bucpapaj. E kujt ia merrte mendja që një njeri kaq modest  i heshtur e njëkohësisht kaq punëtor do të arrinte të ndryshonte imazhin e shkollës sonë e ta ngrinte atë në piedestalet e një shkolle Evropiane. E nisi fillimisht me kompletimim e fasadës së jashtme  të shkollës duke i dhënë nuancat e një ambienti sa edukues aq edhe shlodhës e argëtues. Vazhdoi më pas me kompletimin e ambienteve të brendëshme të saj. Klasat u pajisën me banka dhe dyer të reja e komode. Muret e brendshme të shkollës morën pamjen e një mozaiku shumëngjyrësh ku shpalosen të gjitha aktivitetet,përmbajtja e historiku i shkollës. Por nuk mjaftoi me kaq .Pasi e përmbushi  misionin e tij të parë për shndërrimin e imazhit  infrastrukturor të shkollës në prag të 10-vjetorit të saj,ai shkoi dhe më tej. Si një njeri me vizion të qartë për të ardhmen,si një mësues i përkushtuar e drejtues iniciator, ai arriti atë që shumë  drejtues,mësues e nxënës në të gjithë Shqipërinë e ëndërrojnë, binjakëzimin me një shkollë Evropiane dhe pikërisht me shkollën “Fjardingskolan”në Boras të Suedisë.

Ishte ky binjakëzim që hapi një dritare të re për të gjithë stafin e shkollës sonë e nxënësve gjithashtu. Nga kjo lidhje ne u bëmë më të fortë,më largpamës e kjo ishte meritë e një njeriu të vetëm, një njeriu që din të sakrifikojë gjithcka në emër të diturisë.Të gjithë në qytetin tonë habiten për arritjet e shkollës në pak vite; binjakëzim me një shkollë  Evropiane, vende të kënaqshme në konkurse e aktivitete të tjera jashtëshkollore, infrastrukturë bashkohore.Të gjitha këto arritje kanë vetëm një emër AVDYL BUCPAPAJ. Ky është pra me pak fjalë  imazhi i udhërrëfyesit  tim, në karrierën time profesionale,të cilit kurrë nuk kam mundur  tia shpreh mirënjohjen time të thellë drejtpërsëdrejti se githmonë para këtij njeriu të madh më dukej vetja e vogël. Por sot gjej frymëzimin tek puna,përkushtimi dhe sakrifica e këtij njeriu për tu treguar të gjithëve se kush është në të vërtetë ky njeri. Ky njeri sa i përkushtuar e serioz në punë që të inkurajon e vlerëson për cdo iniciativë sado modeste, aq edhe i thjeshtë e popullor në aktivitete jashtëshkollore të cilat vetëm ai di ti organizojë më së miri.Nuk ka festë që ne të mos ta festojmë, nuk ka periudha pushimi shkollor që ne të mos ta shfrytëzojmë për të njohur më së miri bukuritë përrallore të Shqipërisë e Kosovës sonë të dashur e të bukur. Është meritë e këtij organizatori të shkëlqyer i cili di të “kollundrisë” sic i themi ne shqipëtarët  ato pak të ardhura me nikorqillëk për të kënaqur,shplodhur e argëtuar sado pak stafin e tij që cdokush të ndihet më i shlodhur e më frytdhënës në punën e tij. Një aspekt shumë  i rëndësishëm në punën e tij janë gjithashtu dhe veprimtaritë e gjithanëshme zyrtare dhe disa botime modeste që lidhen kryesisht me gjuhën shqipe e madje  duke tentuar e në  fusha të ndryshme të diturisë njerëzore të cilat dëshmojnë më së miri për horizontin e gjerë profesional, intelektual, kulturor e gjuhësor të tij. Këto ishin vetëm disa pjesëza të vogla nga veprimtaritë e tij, pikërisht ato që i përkasin periudhës  5-vjecare në shkollën “Demokracia”, por begraundi  i tij është akoma më i gjerë e më i pasur po aq sa vitet dhe karriera e tij profesionale.

Do të duhej një mjeshtër i vërtetë i penës që të mund të përshruante e të shpaloste më së miri dhe e me dinjitet sakrificat e këtij njeriu kaq patriot e arsimdashës.Por në këto momente unë gjej forcën që në emrin tim dhe të kolegëve të shkollës “Demokracia”  ti  them FALEMINDERIT që je midis nesh.

 

 

 

Gentiana Zagoridha: Encefalopatitë

 

Gentiana Zagoridha

 

                                                                ENCEFALOPATITË

 

Encefalopatitë  përkufizohen  si c`rregullime  dhe  ndryshime    ndërgjegjes , sjelljes  dhe  shkaqet  janë  infektive. Që truri    funksionojë  mirë  duhet    furnizohet  me  substanca    ndryshme  për  prodhimin   e  energjisë   dhe sintezën  e  përbërësve  strukturorë, shoqëruar me  një  furnizim    mirë  me  gjak. Në  mungesë    këtyre  substancave  pakësohet  rryma  e  gjakut    shkon    tru, duke  sjellë  dëmtimin  e  tij. Encefalopatitë   nënkuptojnë mosfunksionimin  e  trurit . Ato  mund    jenë     vazhdueshme  dhe  disa  madje  janë     rikthyeshme   po    kapen     kohë. Encefalopatitë  shkaktohen  nga :

-infeksione    ndryshme

-anoksia ( mungesa  e oksigjenit    tru )

-tumoret  e  trurit

-kequshqyerja

 Ka  disa  tipa  encefalopatish :

-Encefalopatia  hipopsike – inshemike  e  cila  përkufizohet  si  mungesa  e furnizimit    indit  trunor  me  oksigjen  e  glukozë, sidomos  furnizimit    tij  me  gjak. Madje  kjo  e  dyta  është    e  rëndësishmja. Kur  mungon  oksigjeni  për  2-3 minuta  mund  shfaqet  encefalopatia . Kur  kjo  kohë  kalon  4 minuta  ndodh  inshemi  e  plotë  me  dëmtime    pakthyeshme. Shkaku    i  shpeshtë  i   hipopsisë  është  bllokimi  i  rrugëve    frymëmarrjes  si  dhe  veprime    muskulit  kardiak, por  edhe  acidodozat  diabetike  mund    jenë  shkaktarët  e  encefalopative. Ato mund    shfaqen  gjthashtu    anomalitë  e  rënda    dhe    sëmundjet  e  mushkërive.

-C`rregullimet  metabolike  dhe  endokronologjike. Ky c`rregullim  vjen  për  shkak    nivelit     glukozës    gjak.

-C`rregullimet  e  sëmundjeve     lëngjeve  e    elektroliteve  e cila  vjen  për shkak    nivelit    ulët    disa  substancave    nevojshme  si  Ca , Mg . Kjo  ndodh    shumë  gjatë  fazave    shtatzanisë  kur  nëna  ka  vuajtur  nga  sëmundja  e  graves  dhe  ka  marrë   barna  me  bazë  jodike. Kjo  lloj  encefalopatie  është  kalimtare.

Llojet      shpeshta    encefalopative:

-encefalopati   mitokondronale     vijnë  nga  shkaku  i   mosfunksionomit    ADN-së

-encefalopati  nga   glicina   një  c`rregullim  ky  i  moshës  pediatrike

-encefalopati  inshemike   i  cili   shkaktohet  nga  niveli   i   lartë   i   toksinave      cilat   pastrohen   nga   veshkat

-encefalopati   hipertensive   i  cili   shkaktohet  nga  ndryshimi  i  menjëhershëm  i  tensionit

-encefalopati   toksike-metabolike  ku  c`rregullimet   e  funksionit    trurit   shkaktohen  nga  infeksione   insuficience  organore  ose   intoksikimet.

Tek  shenjat  klinike   përfshihen:

-       Konvulsionet

-       Anomalitë  e  frymëmarrjes

-       Humbje  e   memorjes

-       Letargji

Terapia 

Për  shkak    variacionit     saj  jo    gjitha  encefalopatitë  mjekohen   njësoj. Psh  disa  prej  llojeve  të encefalopative  kërkojnë  terapi    zgjatur  deri  sa  gjendet   shkaku  i   vërtetë  i  llojit    encefalopatisë. Kështu  psh  në encefalopatinë   diabetike  trajtohet  hipoglicemia   duke  hequr  glukozën  nga  gjaku. Komplikacionet  e  encefalopative  variojnë   nga    rënda   deri    vdekje,  por   ka  raste  kur  nuk  shkaktojnë  asnjë   dëmtim.  Por  shpesh  komplikacionet   jo  gjithnjë  shkaktohen  nga   encefalopatitë  por  dhe  nga  sëmundje    tjera  primare  megjitatë  prognoza  e  saj  është  e  ndryshme    pacientë    ndryshëm. Tek  disa  nga  ndërhyrja  terapeutike  me  kohë  ose   ndalohen  ose  frenohen. Encefalopatitë  janë  fatale  kur  ka  dëmtime    parikthyeshme    tru.

 

Kadri Tarelli :“SHËN NAUMI” PERLË DHE PLAGË E HISTORISË SË SHQIPTARËVE

 

Kadri Tarelli    

 

Manastiri i “Shën Naumit”

Durrës, korrik, 2011

 

                                              “SHËN NAUMI” PERLË DHE PLAGË E HISTORISË SË SHQIPTARËVE

 

 

                                    

Manastrir i “ShënNaumit” dhe burimi i famshëm pranë tij, është ndoshta emri më i lakuar, më i përfolur, më i lakmuar, mbase edhe vendi më i vizituar për të gjithë ne shqiptaret, që shkelim herë pas here në Maqedoni. Shkaqet mund të jenë disa, por dy mendoj se janë më të veçantët: Bukuria e burimit, që s’ka të krahësuar dhe historia e manastirit, e cila është një plagë e hapur, që u dhemb të gjithë shqiptarëve.

Ç’ fjalë të gjej për burimin dhe mjedisin përrreth !? Një perlë e vërtetë. Si duket, perëndia kur deshte të bënte pak pushim, shkoi e zgjodhi më të bukurin liqen. Pranë tij krijoi edhe burimin madhështor me ujë të bollshëm e të ftohtë, rrethuar me gjelbërim të harlisur, të cilin shqiptarët e shenjtëruan, duke ndërtuar manastirin e “Shën Naumit” përbri, në majën e një kodrine shkëmbore, që bie thikë mbi liqen.

E fillova shkrimin me burimin, sepse vërtet është i bukur dhe e meriton, por i famshëm është bërë jo më shumë nga bukuria, se sa nga historia e këtij vendi të magjishëm, i cili na ka shoqëruar ne shqiptarët për shekuj e vite me radhë. Mjafton të veçojmë dy ngjarje, njëra shumë e njohur dhe tjetra e lënë disi në hije, si të thuash vetëm për ata që shkruajnë, lexojnë dhe që merren me histori.

E para ndodhi, po e nis nga më e afërta, na çon jo shumë larg në kohë, në vitet 1925, kur ky teritor mbeti jashtë kufijëve tanë shtetëror. Konferenca e Paqes në Paris më 1920 e njohu shtetin shqipatr të pavarur me kufinjtë e vitit 1913. Komisioni i Fuqive të Mëdha, i ngarkuar për të caktuar kufinjtë e shtetit Shqiptar, e la për shumë vite “Gardhin” hapur,  duke lënë “Shën Naumin” si të “harruar”, pa e vendosur se kujt i takon. Mbase qëllimisht si mollë për sherri mes dy vendeve, shtetit të ri Shqiptar dhe Mbretërisë Serbe, e cila kishte kohë që pretendonte dhe bëri çmos ta merte në teritorin e saj. U fol, e ç’nuk u fol atëherë. Vazhdoi e u hodh baltë edhe për shtatëdhjetë vjet të tjerë, se “Zogu e shiti “Shën Naumin”. Faktet historike na thonë ndryshe, se ky teritor, atëherë i pabanuar, nuk u shit, por me marveshje ndërqeveritare u këmbye me fshatra shqiptare dhe toka të tjera në kodrat në lindje të fushës dhe qytetit të Pogradecit. Për këtë bindemi mjafton të lexojmë librin e Teki Selenicës “Shqipëria në vitin 1927”. Kështu ky vend i bukur dhe i shenjët mbeti jashtë kufinjëve tanë. A nuk është plagë e hapur në historinë e shqiptarëve ? Më mirë duhet thënë se, është vazhdim i plagëve akoma më të mëdha, që i’u bënë trojeve shqiptare, me vendimet e Konferencës së Ambasadorëve në Londër më 1913, bile akoma kohë më parë, që me “Traktatin e Paqes të Shën Stefanit” dhe më pas me Kongresin e Berlinit në qershorin e vitit 1878. Po le të vazhdojmë mendimin mbi “Shën Naumin”: Se kush fitoi në këtë marvshje mbetet ta gjykojmë me mendje të kthjellët, por kam përshtypjen se, si atëherë, si sot pas tetëdhjetë e pesë vjetësh, si edhe pas tetëqind vjetësh, ne do të ndahemi në dy grupe: ca do të thonë se humbëm, e ca fituam, pavarësisht se nga anojnë faktet. Ndaj ky vend është bërë kaq i njohur dhe tërheq vemendjen e të gjithë shqiptarëve, qofshin këta pleq, apo të rinj.

Ngjarja e dytë na çon disi më thellë në kohë, rreth njëqind e gjashtëdhjetë vjet më parë, atëherë kur tërë Ballkani ishte nën sundimin e përandorisë Turke, me përjshtim të Greqisë që kishte fituar pavarësi. Dhe, çuditërisht na del “Shën Naumi” si një pikë e rendësishme në skenën politike të kohës dhe jepen urdhëra të prerë:  “Të digjet arkivi”. Ja ç’shkruan Nuri Dragoj në librin e tij “Shqiptarët dhe Grekët. Realitete historike”. Faqe 49.

“Ka patur dokumente të çmuara edhe në manastirin e “Shën Naumit”, të ndërtuar në shekullin XII, të cilat u shkatëruan me urdhër të patrikut grek në vitin 1850 ose 1851. Në këtë rast ata citojnë murgun Serafim, autor i këtij akti vandalizmi… “… Sa më ka kushtuar për t’i shkatëruar të gjitha këto ! Por patriku më ka urdhëruar tri herë radhazi. Më së fundi, ai më shkroi: “Është hera  e fundit që ne të urdhërojmë. Nëse në këtë kohë nuk janë djegur të gjitha arkivat, ti do të zëvendësohesh dhe atë që nuk do ta bësh ti, do ta bëjnë të tjerët”. Vetëm atëherë arrita në përfundim, që të bëja një pirg me to para manastirit dhe t’i vija flakën. Por sa keq më vinte” ! Me këtë fakt, s’besoj se mund të mendojë kush, që në “Shën Naum” nuk ishte hapur një plagë e thellë dhe e pariparueshme në trashëgiminë dhe historinë e shqiptarëve ! ?

Vandalizma të tilla të djegjes së bibliotekave dhe arkivave janë bërë edhe më parë në vende të ndryshëm të botës, historia njeh plot. Na vjen keq, po nuk çuditemi. Por në shumicën e herëve, djegiet kanë ndodhur kur pushtuesi synonte të godiste nervin e kombit, kulturën dhe kujtesën historike të tij. Po me arkivin e manastirit të “Shën Naumit” ç’patën ? Pas kësaj pyetje, vijnë plot të tjera: Pse patrikana dhe kisha greke i tembej dokumentave të herëshme ? Ç’përmbanin ato karta “Të nëmura”, që s’duhet t’i dinin shqipatërët dhe bota ? Ç’zullume në dëm të shqipatërve fshiheshin aty dhe që, duheshin zhdukur pa nam e nishan, duke u djegur ? Mos vallë ishte paralajmërim se së shpejti do të fillonte coptimi i trojeve shqiptare dhe pushtimi i tyre ? Çuditërisht dhe fatkeqësisht ngjarjet që pasuan e vërtetuan këtë vandalizëm ogurzi. Mes tyre edhe pyetja që e do një përgjigje: Pse arkivi duhesh djegur pikërisht në këtë kohë, dhe, jo më herët e as më vonë ?

Është shumë e lehtë të nxiren përfundime, bile pa hyrë në hollësi të historisë, mjafton të shqyrtohen vetëm disa nga ngjarjet më kulmore të cilat ndodhën në teritoret shqiptare, brenda një harku kohor të shkurtër. Së pari: Pashallëqet shqiptare, i Bushatllinjëve në veri dhe i Ali Pashë Tepelenës në Janinë, në jugë, pavarësisht se u shkatëruan, e mbollën farën e ndjenjës kombëtare dhe idenë e pavarësisë. Së dyti: rezistenca dhe kryengritjet e shqiptarëve kundër reformave të “Tanzimatit”, që ndërmori perandoria Turke, ishte një sinjal i fortë se shqiptarët qendruan dhe po zgjoheshin. Dhe ja në vitin 1844, në këtë periudhë kaq të trazuar, shkrepi “ylli i parë” në qiellin Shqiptar, Abetarja e Naun Veqilharxhit. Filluan të dalin në skenë e të veprojnë intelektualët, njerzit e mësuar e të ditur të kombit, që po merrnin në dorë fatet e kombit dhe dhanë kushtrimin “Me pushkë e penë për mëmëdhenë”, duke vënë në në krye të punëve shkrimin dhe mësimin e gjuhës shqipe.

Ngjarjet historike, luftrat e paprera në Ballkan të nxitura e të shkaktuara nga fuqitë e mëdha të kohës, dhe sidomos lakmia e fqinjëve ndaj teritoreve shqipatre, deshmojnë se, djegja e arkivit në manastirin e “Shën Naumit” ishte sinjali i luftës së hapur të patrikanës, ndaj kulturës, gjuhës dhe çështjes shqiptare, luftë që fatkeqësisht vazhdoi gjatë, duke i dhënë rrugë një skenari të përgjakshëm.

 

Murat Gecaj : NJË LETËR E VIRON KONËS, PËR PROF. ULLMAR QVICK

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues-Tiranë

NJË LETËR E VIRON KONËS, PËR PROF. ULLMAR QVICK

Gati si rastësisht, duke biseduar këto ditë për mbresat nga vizita e tij në Suedi, me mikun e kolegun Viron Kona, biseda u soll edhe për një personalitet tënjohur të tij vendi, mik e dashamir për Shqipërinë, Prof. Ullmar Qvick. Ndër të tjera, më tregoi se ai është albanolog, e njeh dhe shkruan mjaft bukur gjuhën shqipe dhe ka përkthyer disa libra në suedisht.

Kjo gjë më bëri kureshtar të dija më shumë për të, për jetën dhe veprimtarinë e tij, pasi rasti e ka sjellë që kam lexuar, por dhe kam njohur nga afër studiues të palodhur të gjuhës e kulturës shqiptare.

Kështu, këtu kujtoj me nderim të veçantë albanologen e madhe ruse, Prof. Agnia Vasilievna Disniskaja-Akademike, e cila më ka dhënë leksione në Universitetin “Zhdanov” të Peterburgut, në filimet e viteve 60-të, të shekullit të kaluar. Ndërsa, rreth viteve 90-të, kam patur kënaqësinë që ta takoja atë edhe në kryeqytetiun Tiranë e kam publikuar një intervistë me të. Po kështu, që në vitet e studimeve universitare, kam njohur nga afër studiuesin e pasionuar të gjuhës sonë amtare, Prof. Mark Aleksejeviç Gabinskij, me origjinë izrailite, lindur në Odesë dhe tani banues në Kishinjev të Moldavisë. Prej tij ruaj disa libra studimorë për shqipen dhe mbajmë letërkëmbim, deri në ditët e sotme.

Nisur dhe nga sa më sipër, me rastin e 77-vjetorit të ditëlindjes, dëshiroj ta njoh lexuesin me disa të dhëna nga jeta e albanologut suedez, Prof. Ulliam Qvick, bazuar kryesisht në një shkrim të Mr. Ismet M. Hasani, banues në Suedi, të cilin e falënderoj nga zemra. Po kështu, po publikoj dhe një letër, që i ka dërguar atij shkrimtari e publicisti Viron Kona, të cilën ky ma dha mua, me dashamirësi.

Lexo ma...
 

JA, ERDHËN PUSHIMET E VERËS, BASHKATDHETARËT E MI…

                                            JA, ERDHËN PUSHIMET E VERËS, BASHKATDHETARËT E MI…

                                                       ( Urime zemre për ata, që kthehen në vendlindje )

Nga: Murat Gecaj

Publicist-Tiranë

 

M.Gecaj:Tungjatëjeta!

Ndërsa i shkruaj këto radhë, me kujtohen sa e sa të afrëm, miq e kolegë dhe dashamirë. Secili prej tyre ka menduar e planifikuar t’i kalojë, diku e sa më mire, pushimet e verës. Ka kohë që kanë mbaruar mësimet në shkolla e leksionet në Universitete dhe ato kanë mbetur të heshtura. Gëzimet rinore kanë vërshuar  anë e mbanë Atdheut tonë. Ata, që kanë kushte të mira ekonomike dhe rrethana pa pengesa familjare, shikimin e hedhin edhe në plazhet më me emër të  botës…Sigurisht, kjo është zgjedhja e tyre. Po a i dëgjojnë  ata stacionet televizive e radiot  dhe lajmet e gazetave, që tashmë shumë  nënshtetas të vendeve të huaja po i lakmojnë, për pushimet e tyre verore, bregdetin tonë dhe viset malore, me bukuri mahnitëse?

Gjatë muajit të fundit, në përbërje të një grupi pune të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, me qendër në Tiranë, pata kënaqësinë të vizitoja: Shkupin, Preshevën e Prishtinën. Kudo gjetëm ngrohtësi vëllazërore e mikpritje shqiptare. Pothuajse, secili prej bashkëbiseduesve tanë na shprehu dëshirën e mendimin që të vinte për pushimet e verës në brigjet e bukura të Adriatikut e të Jonit të kaltër, me plazhet e shumtë, që nga Shkodra e deri në Sarandë. Kështu më thanë Ramadan Ramadani në Preshëvë, Arsim Halili në Bujanoc dhe kolegë e miq të tjerë në Prishtinë. Ndërkaq, ata flisnin me pasion e shpresa për një bashkim të mundshëm të të gjitha trojeve të stërlashta shqiptare. Po, vallë, a nuk janë këto vizita e këto pushime të gëzuara dhe shfaqjet e ndryshme artistike të përbashkëta etj., pjesë e bashkimit tonë shpirtëror kombëtar? Sigurisht që po.

Për arsye pune ose në rrethana të ndryshme familjare, si  lehtësi e heqjes së regjimit të vizave, ka shqiptarë që tani ndodhen te fëmijët e tyre, në Itali, Gjermani, Zvicër, Greqi e tjerë. Por mendjen ata e kanë në plazhet dhe bukuritë e pashoqe natyrore të Shqipërisë. Miku e kolegu im Qatip Mara, këto ditë ndodhet te e bija, në Nju Jork. Në një mesazh të tij, ai më përshkruante bukuritë e natyrës aty. Por zemra i rrihte fort dhe malli e kishte pushtuar pafundësisht për Shqipërinë tonë të dashur. Përmes Internetit kam mësuar se dhe shumë kolegë të tjerë, kanë planifikuar t’i kalojnë pushimet në bregdetin tone ose në vende të tjera piktoreske.

Ja, sapo i përfundoi këto pushime, ne plazhin e Malit të Robit dhe u kthye në vendbanimin e tij, në Bruksel, Prof. Kolë Tahiri, me bashkëshorte arsimtaren Ollga. Aty pushon edhe gazetarja e shkrimtarja  Albana Mylyshi, e cila jeton familjarisht në Nju Jork. Ndërsa intelektuali e shkrimtari i njohur Alfred Papuçiu, i ardhur nga Gjeneva e Zvicrës, bëri disa ditë pushime në plazhin e Golemit. Po, publicisti e shkrimtari Fiqiri Shahinllari, ku i kalon pushimet, mund të pyesë ndonjëri? I ardhur nga Vashingtoni, ai ka zgjedhur vendlindjen, Floqin e Korçës, paçka se lisi i moçëm është tharë e në vend të tij kanë mbjellur një të ri.

Me kujtohen tani se kan njoftuar, që kanë ardhur ose do të vijën këtu, shkrimtari i shquar Naum Prifti, nga Amerika; Alfred Paja e të tjerë. Me siguri, edhe poeti  i mallit të pashuar për vendlindjen, Përparim Hysi, me banim larg Shqipërisë, kështu do të bëjë. Se e ka marrë malli të pijë një kafe, bashkë me kolegët, te një lokal i pëlqyer për të, në qendër të kryeqytetit tonë. Sigurisht, kështu do të dëshironin edhe kolegët e miqtë tanë: Fatmir Terziu (Londër), Sokol Demaku e Bahtir Latifi (Suedi) e tjerë. Jam i bindur se kolegu Viron Kona do t’u këshillonte atyre bregdetin e Vlorës, një tjetër Velipojën a Sarandën e kështu me radhë.Nuk  e di nëse, në këto pak radhë, isha i qartë në mendimet e mia. Përmenda disa miq, kolegë e të njohur, të cilët po kthehen naga shtete të ndryshme, për t’i kaluar pushimet e verës në vendlindjen e tyre të dashur. Pra, kjo “listë” është e gjatë dhe dëshmon shumë, se kudo që të ndodhen shqiptarët nëpër botë, përsëri kthehen si dallëndyshet në truallin amtar, si në pushimet e verës dhe në raste të tjera. Prandaj të gjithë ne, bashkatdhetarët e tyre,  ju urojmë nga zemra: Ardhshi të bardhë e gazplotë! Pushime të mbara dhe gjithnjë ta mbani kokën pas, duke vështruar  në Atdheun tonë të dashur, të cilin nuk ua zëvendëson asnjë vend tjetër i globit tokësor!

Tiranë, 7 korrik 2011

 

Murat gecaj: SA SHPEJT NA MORI MALLI, O MIKU E KOLEGU QATIP MARA!

     

Nga: Murat Gecaj

Publicist-Tiranë 

                                         

 

                             SA SHPEJT NA MORI MALLI, O MIKU E KOLEGU QATIP MARA!

                                            ( Në vend të një letre, për në Nju Jork )

 

 

Tiranë, nga e majta: Qatipi, Vironi e Murati

Nuk më kujtohet saktësisht, por në një këngë malli e vaji, shkruhet edhe ky varg i dhimbshëm: “Mallkuar qoftë, ai që çpiku kurbetin!”  Është një plagë, sa e vjetër dhe e re, që ka zënë vend në trupin e lodhur të shqiptarëve. Dhe kjo, shkaktuar nga luftërat, përpjekjet e parreshtura për pavarësi e liri dhe për mbijetesë. E, sikur të mos mjaftonin këto të fundit, rilindi  edhe kurbeti i dikurshëm ose emigracioni i sotëm. E, për fat të keq, nuk qenka e thënë që shqiptarët të qetësohen e të rehatohen!

Kisha lexuar shkrime në libra e kisha dëgjuar këngë për plagët e kahershme të kurbetit, që kryesisht ishin të pashërueshme në krahinat jugore të Shqipërisë. Ndërsa pjesët e tjera të vendit tonë e njihnin më pak këtë dukuri. Por ja që, pas një rregjimi monist mbi 50-vjeçar, u hapën “portat” dhe nëpër to u derdhën qindra e mijëra emigrantë, të cilat morën udhët e botës. Me dhimbje e them, por këtë gjë e provuam edhe në familjen tonë, kur më 6 mars 1991 ikën drejt Italisë dy djemtë tanë, ku ndodhen edhe sot. Por kështu u ndodhi edhe pothuajse të 15 familjeve të pallatit tonë, në Rrugën “Karl Gega” të Tiranës.  Pra, ky process I padëshiruar, në një formë ose në një tjetër, na përfshiu edhe ne, të gjithë prindërit e gjyshërit. Nga malli e kureshtja, por edhe nga detyrime të ndryshme, ne kemi shkuar atje, për t’i parë fëmijët tanë, me ditë e me muaj, duke përjetuar përkohësisht emigracionin.

Më falni që u zgjata pak me këtë hyrje, të cilën sikur ma  detyroi të bëj kolegu e miku im i mirë, Qatim Mara, me origjinë nga Kropishti i Vlorës dhe me banim familjarisht në Tiranë. Deri në fundin e këtij viti arsimor, ai ishte mësues i histsorisë në Gjimnazin “Ismail Qemal” dhe sapo futi në xhep librezën e pensionit. Njohja ime me të është e re, por megjithatë më duket se ka shumë vite që jemi takuar  bashkë.  

U njohëm e u lidhëm, gjatë puëns së tij të përkushtuar për hartimin e një libri jetëshkrimor për Akademikun Stefanaq Pollo.  Libri u botua, u bë dhe përurimi i tij, në Akademinë e Shkencave. Në pamjen e parë, sikur mbaroi edhe lidhja jonë. Por jo, se Qatip Mara është njeri i tillë që, siç thotë populli, të “ngjit fort” e nuk të ndahet lehtë. Këtë e bën me mirësinë e tij në karakter, me sjelljen e korrektësinë dhe duke shfaqur të gjitha cilësitë e një njeriu të kulturuar. Pra, edhe paskëtaj ne e vazhduam miqësinë e përbashkët. Por, tashmë, me kishim dhe një “urë lidhëse” tjetër ndërmjet nesh, kolegun e mikun e përbashkët, publicistin e shkrimtarin e njohur Viron Kona, gjithashtu nga Vlora. Kështu, isha ndërmjet dy vlonjatëve dhe, megjithëse nga Malësia e Gjakovës (Tropoja),  e ndieja veten fare mirë. Por, papritmas, ndodhi diçka, që po ua shpjegoj më poshtë.

Ndërsa ne kishim piketuar një takim të afërm për një “kafe me bisht”, në adresën time të Internetit, sot  gjeta një mesazh befasues: ma dërgonte pikërisht Qatip Mara, nga Nju Jorku. Vërtet, më kishte thënë më parë, se do të shkonte atje, pasi  ndodhet një pjesë e familjes së tij. Por, pa i paragjykuar rrethanat e krijuara, ai i kishte hipur avionit dhe kishte fluturuar mbi Atllantik, udhë që e kam bërë edhe unë  dy herë, pra në vitet 1993 e 1994. Le të më falë miku im, por unë do ta shënoj më poshtë  mesazhin e  këtij “emigranti” të ri e të përkohshëm. Ndër të tjera, ai shkuan me mallëngjim, për Tiranën e Shqipërinë:

“Pershendetje, miku im, Murat Gecaj !
Gëzohem, që të shoh aktiv edhe në ditët e pushimeve të verës. Je kurdoherë me energji pune. Të përshëndes nga Nju Jorku! Këtu më  mungon Murat Gecaj, por “Fjala e Lirë” ma sjell pranë syve të mi. Vetë e ke bërë urimin e qëlluar : “Rroftë Interneti !”
Këtu banoj mes gjelbërimit dhe më shqërojnë orkestra cicerimash të zogjëve,
që me venë në gjumë dhe më zgjojnë nga gjumi. Dal shëtitje me mbesen time të vogël dhe kudo na rrethojnë lule. Oksigjeni m’i freskon organet e frymëmarrjes , por më mungon biseda në gjuhën shqipe dhe gjumi bëhet i shkurtër , me ndërprerje të lodhëshme.
Por më mungon edhe tryeza, që të pi nje gotë raki. Edhe një shishe raki, që e kisha marrë me vete, ma ndaloi kontrolli i avionit, sepse përbënte “lëndë eksplozive”!? Kësaj i thonë të jetosh përgjysëm. Në Tiranë kemi gjëra, që na mungojnë, por kemi gjëra, që këtu nuk i gjen dot as me pare.
Do qendroj këtu deri në 30 shtator 2011 dhe nuk e di se si do ta përballoj mungesën e të folurit shqip. Më mirë bukë thatë e në shtëpinë tënde, në Atdheun tonë të dashur.
Të kujtoj shpesh dhe të falënderoj për bashkëpunimin. Vazhdoj ta shkruaj librin e kujtimeve. Kur të vij atje, në tetor, do të bisedojmë për ta botuar.
Duke përfunduar, të përshendes me mall nga larg. Të fala Vironit.
Përqafime:  Qatip Mara
Bayside , Nju York”.

Ja, ky ishte mesazhi i plotë, i mikut e kolegut tim, për të cilin i kërkoj përsëri ndjesë atij, që po e publikoj. Çdo koment rreth tij më duket i tepërt, pra ai flet e dëshmon vetë qartë . Sigurisht, unë iu përgjigja Qatipit me një mesazh timin dhe ai prapë ma ktheu, me mirënjohje e falënderime, duke nënvizuar dhimbjen e tij, që ndodhet larg vendlindjes, edhe pse përkohësisht.

Pra, pa u zgjatur më tej, tani shprehem: “Sa shpejt na mori malli, o miku e kolegu Qatip Mara!” Natyrshëm, kjo ndodh normalisht,  kur  me një atë afërm ose të njohur kemi lidhje e bashkëpunim të sinqertë dhe pa interesa të ngushta e dashakeqe. Me këtë rast, i uroj atij nga zermra: Ditë të këndshme në Nju Jork, krijimtari të frytshme e lumturi në gjithë familjem e tij dhe kthim në Atdhe, shëndosh e mirë!

Tiranë, 5 korrik 2011

 

Begzad Baliu: JOSIF BAGERI: RILINDËSI I DY RILINDJEVE

Begzad Baliu

 

 

                                                 JOSIF BAGERI: RILINDËSI I DY RILINDJEVE

Rezyme:

Portreti i Josif Bagerit, brenda dy rilindjeje kombëtare (shqiptare dhe maqedonase, në njërën anë) dhe dy rilindjeve shqiptare (në fillim të shekullit XX dhe në fillim të shekullit XXI), si dhe veprimtaria e tij politike, atdhetare, shoqërore, letrare, në Sofje dhe hapësirën shqiptare, janë llozi  i kërkimit dhe sintezës sime në këtë kumtesë. Brenda portretit të tij dua të identifikoj vlerat etnike dhe etnografike të fshatit dhe krahinës së tij, reflektimit të personalitetit dhe krijimtarisë letrare të Naim Frashërit në jetën dhe krijimtarinë e tij, konceptet politike dhe iluministe të tij për gjuhën shqipe, shkollën, dijen, hapësirën shqiptare duke përfshirë këtu edhe Kosovën etj. Fjalët nyje: Josif Bageri, Rilindja Shqiptare, Rilindja Maqedonase, shkolla shqipe, gjuha shqipe. Parantezë Në historinë e popullit shqiptar janë disa periudha, personalitete dhe breza të cilat në një mënyrë apo një tjetër e përsërisin njëra – tjetrën, nga njëri qindvjeçarë në tjetrin, nga njëri fenomen në tjetrin apo edhe nga njëra dukuri në tjetrën, por zor të gjesh një rast të ngjashëm me fatin e Josif Bagerit, të ndryshëm mbase me fatin edhe të brezit të tij që në Lëvizjen Kombëtare Shqiptare përpiqeshin të sendërtonin ëndrrat e tyre e të brezit të tyre mbi konceptet e patriotëve pararendës të Rilindjes Kombëtare. Me jetën dhe veprën e Josif Bagerit dëshiroj që këtu të merrem duke e parë atë në kontekst të zhvillimeve historike të hapësirës kombëtare, ballkanike dhe ndërkombëtare në fillim të shekullit XX. Josif Bageri e fillon veprimtarinë e tij patriotike në kulm të zhvillimit të mendimit politik, ushtarak dhe kulturor e identitar të popullit shqiptar, në kulm të rilindjes maqedonase, por njëkohësisht edhe në periudhën kur Perandoria Osmane tashmë kishte filluar të rrënohej ekonomikisht dhe ushtarakisht, e kjo do të thotë në kohën kur disa nga popujt e saj kishin fituar autonominë e tyre, shqiptarët po përpiqeshin ta fitonin atë, ndërsa popuj të tjerë madje qytete orientuese të lëvizjes kombëtare, ekonomike, kulturore dhe ushtarake të tyre nuk i konsideronin më Stambollin, Kajron, Selanikun, Sofjen, Bukureshtin, e ndonjë qytet tjetër të Lindjes, por qytetet e Europës Qendrore dhe Perëndimore: Budapestin, Vjenën, Parisin, Romën, Londrën etj. Është e kuptueshme prandaj, pse ky brez i postrilindasve shqiptarë, ndonëse konceptualisht e kishin formuluar orientimin e popullit shqiptar, politikisht dhe ekonomikisht, për shkak të zhvillimeve shumë të ngadalshme dhe shumë të ulëta, nuk arrinin të dilnin nga gëzhoja e lëvizjeve ballkanike të kohës, ndërsa qytetet ku vazhdojnë të organizojnë dhe zhvillojnë mendimin kulturor, politik dhe sidomos ekonomik vazhdojnë të mbeten qytetet e emigracionit politik dhe ekonomik shqiptar, nëse jo Stambolli dhe Kajro, së pakut Sofja dhe Bukureshti.  Josif Bageri dhe Rilindja e dyzuar Në jetën e vogël personale, politike e identitare të Josif Bagerit e të vendlindjes së tij shfaqen dy premisa, që janë rezultat i përfundimit të një perandorie të vjetër dhe mbivendosjes së një Perandorie të re, po kaq e huaj për gjuhën, kulturën dhe trashëgiminë materiale e shpirtërore të popullit shqiptar e të kulturës së tij, që më së miri mbase shfaqen në letrën e të birit të tij Kristos ‘se do të luftoj për Maqedoninë’ dhe mesazhit për të, ‘që të vazhdojë luftën për Shqipërinë’. Mesazhi i të birit në të vërtetë shprehë jo vetëm mesazhin personal të familjes së tij, por pa dyshim edhe gjendjen shpirtërore, kombëtare dhe identitare të popullit shqiptar, që paraqitet nga lufta për natyrën e alfabetit (arab, latin apo grek) deri te lufta për fytyrën e Shqipërisë (perandorake - nuk dua te them këtu islamike; europiane, - e cila nuk nënkupton njëkohësisht edhe të krishterë; apo ballkanike, - (pa forme dhe pa identitet). Përtej të parës dhe të dytës, letra e të birit shprehë prirjet politike dhe identitare të një pjese të popullit shqiptar në Maqedoni, ndërmjet Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe Rilindjes Kombëtare Maqedonase, pas kryengritjes së Ilindenit (1902) dhe kryengritjeve shqiptare ne prag te Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë.Kështu, mes ndarjesh përfundimtare të feudalëve të vjetër që po shuheshin bashkë me shuarjen e Perandorisë Osmane, e të një klase të vogël borgjezësh, kryesisht zejtarësh, që nuk po mëkëmbeshin dot brenda zonave autonome të ish-Perandorisë Osmane, kryesisht në Bukuresht dhe Sofje, një ndarje po kaq të vendosur përjeton edhe klasa politike dhe intelektuale shqiptare e formësuar brenda qarqeve arsimore, shkencore e politike perandorake, një pjesë e të cilës vazhdonte traditën e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare me prirje thellësisht europiane, përkatësisht franceze e austro-gjermane dhe italiane; një pjesë tjetër nën ndikimin e strukturave politike të qarqeve osmane vazhdonte të mos shihte përtej koncepteve dhe nostalgjisë tashmë të stërvjetruar shtetërore; dhe në fund një strukture e mesme, e cila vepronte poshtë strukturave shtetërore, pa mundur as të bëhet pjesë e mekanizmave shtetërorë, as pjesë e lëvizjeve të mëdha borgjeze paneuropiane për qëllimet e mëdha të atdheut.   Në këtë rrjedhë formësohet intelektualisht dhe vepron edhe Josif Bageri. Ai nuk shkollohet në linjën tradicionale të inteligjencës shqiptare: Janinë, Stamboll, Kajro, as brenda strukturave shtetërore dhe arsimore të Perandorisë, në Stamboll. Josif Bageri është brezi i parë i intelektualëve dhe kryengritësve shqiptarë të shkolluar brenda një  shkolle të vetorganizuar dhe me librat e brezit të parë të rilindësve shqiptarë: Naim Frashërit, Sami Frashërit, Konstantin Kristoforidhit, Thimi Mitkos, Jani Vretos, Pashko Vasës etj. Sigurisht kjo është arsyeja pse ky brez postrilindasish dhe shpallës të Pavarësisë së Shqipërisë u bë njëkohësisht standardizues i alfabetit të shqipes, bartës i kryengritjeve që u përmbyllën me shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë,  bartës i përhapjes së shkollës shqipe në gjithë hapësirën shqiptare nga ato elementare deri te Normalja e Elbasanit, përkrahës dhe bartës të krijimit të aparatit të shtetit shqiptar, dhe në fund, shumë prej tyre të zhgënjyerit e Europës.Josif Bageri është njëri nga ata pak patriotë të brezit të tij, që bëri shumë përpjekje arsimore, kulturore dhe politike, i mbështetur në idealet romantike të Naim Frashërit dhe në përvojën pragmatike të Abdyl Frashërit. Gjithë këtë ai e bëri madje duke punuar jo vetëm në një qendër apo në një vilajet, sikur vepruan shumë të tjerë, po duke udhëtuar edhe në Kosovë, për t’i bërë realitet kërkesat e kohës për shkollën shqipe.Në të vërtetë fjala është konceptet dhe shenjat naimiane, që veç tjerash përfshijnë konceptin për dijen si koncept për atësinë dhe Shqipërinë, përmasën e ndërtimit gjeografik, material dhe shpirtëror të tërësisë së atdheut në krijimtarinë e tij etj. Në poezinë e Naim Frashërit kemi Shqipërinë rurale dhe qytetare, bregdetare dhe kontinentale, ndërsa në poezinë e Josif Bagerit shfaqet gjithë hapësira e vendlindjes së tij: Nistrova, hapësira etnografike e krahinës së tij: Reka, portreti i qyteteve historike të kësaj ane: Dibra e Manastiri. Po kështu mund të thuhet edhe për portretin vetjak të tij: te Naim Frashëri shfaqet sigurisht më fuqishëm te “Fjalët e qiririt”, ndërsa te Josof Bageri në mënyrë narrative të poezia Prej vetiu kënk mbaronjës![1]. Natyrisht, krahasime të tilla mund të bëjmë edhe më tej.    Sigurisht kjo është arsyeja pse me këtë brez shfaqet edhe koncepti politik i frymës së shoqërisë socialiste që bashkohej me gjasë nga ndikimi sa i iluministëve francezë në fund të Perandorisë Osmane po aq edhe i frymës së revolucionit bolshevik rus, që do të triumfoj në dekadën e dytë të shekullit XX, por i cili që më parë reflektonte edhe në zonën ballkanike, në prag të përshtrirjes së ideologjisë së saj përmes sllavëve të jugut.Më parë se sa rilindësit shqiptarë, të cilët ishin formuar me koncepte të tjera arsimore dhe shkencore të kohës, kryesisht në mesin e shekullit XIX, kësaj fryme i nënshtrohej më lehtë brezi i shkolluar dhe i formuar në përmasa modeste, në disa nga qendrat ballkanike, që më parë se sa ta plotësonte me koncepte moderne evropiane të shekullit XX, falë idealizmit të tyre, përpiqej ta imitonte Rilindjen e Kombëtare, natyrisht brenda zhvillimeve ekonomike dhe politike të kohës. Josif Bageri është njëri prej shembujve shembullor të kohës. Ai bëhet bartësi më i mirë i këtyre veçorive dhe karakteristikave ballkanike të kësaj epoke duke filluar me mënyrën se si e bëri kult të vetin bardin e Rilindjes Kombëtare Shqiptare Naim Frashërin, duke e fiksuar si referencë të zgjimit kombëtar, me udhëtimin e tij në Stamboll; për të vazhduar me largimin e tij nga shoqata politike dhe kulturore e shoqëria “Dëshira”, në shenj të refuzimit të tij për identifikimin e saj me etiketën fetare ortodokse; me akuzën e bashkëkohësve të tij për përhapjen e protestantizmit si ideologji fetare dhe ideve socialiste, si koncepte të reja për shoqërinë e varfër shqiptare dhe përgjithësisht shoqërinë ballkanike;  me mënyrën se si punoi për lirinë e Shqipërisë dhe konceptet e tij të mbjella te i biri për lirinë e popullit maqedonas dhe sidomos me përmasën e identifikimit të popullit shqiptar, gegë e toskë: “Me kta trima ç’ka Gegnia!Gjithkund edhe në Kosov... I ka besa dhe Tosknia”[2], dhe, se si e shihte tërësinë e hapësirës shqiptare: “gjithkund edhe në Kosovë”[3]. Josif Bageri dhe Rilindja e dytë e tijLe t’i kthehemi edhe njëherë sintagmës së dyzuar të dy rilindjeve të Josif Bagerit në fillim të shekullit XX dhe në fillim të shekullit XXI. Jusuf Bageri sot mund të identifikohet katërcipërisht si referencë e dy rilindjeve shqiptare në Maqedoni, në fillim të shekullit XX dhe XXI, ndërsa do të doja të kuptohej këtu edhe si referencë e dy rilindjeve maqedonase të fillimit të shekullit XX dhe XXI. Fati i tij jetësor, që është njëkohësisht edhe fati i popullit të tij, në fillim të shekullit XX, përkujton fundin e shumë familjeve myslimane, ortodokse dhe katolike shqiptare, që po shuheshin kombtarisht (në Maqedoni, Greqi, Turqi, Rumani dhe Mal të Zi e Kroaci) bashkë me shuarjen e Perandorisë Osmane dhe mbivendosjen e perandorisë së sllavëve të jugut. Kjo është periudha që shënon njëkohësisht edhe mbivendosjen e koncepteve serbe mbi etninë maqedonase. Sot, 100 vjet pas, përkujtimi i tij në shenjë të zgjimit nacional të shqiptarëve të krahinës etnografike të Rekës[4], po kaq sa edhe të përlindjen e identitetit maqedonas të kësaj kohe në përgjithësi, shënon një ngjarje të rëndësishme jo vetëm kulturore e letrare po edhe identitare, për të dy popujt, për të cilët Josif Bageri punoi, luftoi dhe flijoi veten dhe pasardhësin e tij. Në vend të mesazhitNë fund të jetës së tij, Josif Bageri, në fshatin e tij të lindjes ka lënë një shkollë shqipe, varrin e të birit në Manastir dhe identitetin shqiptar të përulur nga forca e besimit ortodoks, forca e trysnisë shtetërore të perandorisë së sllavëve të jugut, si dhe gjendja po kaq e rëndë social-ekonomike. Sot, 100 vjet pas, vendlindja dhe populli i tij përjeton një lëvizje të fuqishme në drejtim të përlindjes kulturore, gjuhësore, politike, e kjo do të thotë të sforcimit të identitetit kombëtar dhe në kontekst të zhvillimeve politike dhe shtetërore të Maqedonisë e të popullit maqedonas. A do të mund ta qojmë porosinë e Josif Bagerit, një pinjolli tipik të porosive të Naim Frashërit për vendlindjen dhe atdheun e tij, për gjuhën dhe shkollën kombëtare, për të drejtën e secilit komb të Ballkanit që të ndërtoj identitetin e tij në paqe, dhe për realizimin e atyre idealeve të tij që si komb të qëndrojmë me fytyrë ‘andej nga dielli perëndon’? Unë besoj fortë në këtë, sepse ashtu si edhe Josof Bageri 100 vjet më parë, edhe unë 100 vjet pas, jam idealist i formuar dhe i edukuar në frymën e Naim Frashërit. Ndryshe, Rilindja e tij e dytë, që në të vërtetë është Rilindja e ambientit ku lindi dhe u formua Ai, do të ishte më e zbehtë se sa zhgënjimet e tij, jo vetëm ndaj bashkëkohësve po edhe ndaj Europës.

 

 

 

[1] Kopësht malësori (Msime të shqyptarueta dhe vjersha), prej Josif Jovan Bagerit, Sofje, 1910, f. 48.

[2] Shih, poezitë: Reka, Reka e Dibrës dhe rranjësit e saj etj, Po aty, f.  68 - 69.

[3] Shkup, më 25. 10. 1908.

[4] Po aty, f. 68.

 

Gentiana Zagoridha : Autizmi, problem dhe shqetësim për prindin

Gentiana Zagoridha

 

                                          Autizmi, problem dhe shqetësim për prindin

 

Një  fëmijë  që rritet përpara syve të tu me autizëm,nuk do të thotë kapitullim përpara sfidave që të sjell jeta. Do të thotë të mësosh ta vështrosh dhe të kuptosh përtej murit që kjo sëmundje krijon në zhvillimin mendor dhe perceptimin e botës prej fëmijëve që janë mbartës të saj. Po c`farë është autizmi? Është defekt truri apo c`rregullim sjellje? Lind apo bëhesh i tillë? A duhet të shkojnë në klasë të parë si të gjithë bashkëmoshatarët e tyre? A ka shpresa për ta? Këto janë disa nga pyetjet më shqetësuese për prindërit që përballen me pasojat e sëmundjes së autizmit tek fëmijët e tyre. Le të marrin përgjigjet e tyre një nga një.

Autizmi është moszhvillim normal i trurit,si pasojë e koncentrimit të tepërt të Merkurit në trurin e fëmijës që në barkun e nënës,e për rrjedhojë ai është i lindur e jo i fituar. Gjithashtu observimi i një përqindje të konkordancës së rritur tek binjakët monozigotë ka treguar rëndësinë e faktorit gjenetik tek autizmi. Mendohet gjithashtu se shkaktari që nxit autizmin është njëkohësisht dhe shkaktari i lindjes para kohe. Prandaj dhe fëmijët që lindin para kohe janë 1-2 herë më të rrezikuar të shfaqin shenja autizmi. Kjo sëmundje prek ç’do aspekt të zhvillimit  psikologjik  e social. Njerëzit me autizëm nuk kanë aftësi të kufizuara fizike dhe pamja e tyre është si ç’do njeri normal. Për këtë arsye duke u nisur nga sjelljet e tyre shumë njerëz mendojnë se ato janë  të pasjellshëm apo prindërit e tyre nuk mund ti kontrollojnë dot ato. Shenjat e autizmit mund të kuptohen që kur fëmija është 5-muajsh nga një specialist ose dhe nga vetë nëna po të jetë e vëmendshme. Këto foshnja nuk shfaqin shenja afrimiteti siç bëjnë foshnjat e tjera normale. Nuk e mbështesin kokën totalisht tek supi i nënës. Nuk reagojnë si foshnjat e tjera po tu thërrasësh në emër. Kanë probleme me gjumin. Flenë vonë dhe zgjohen disa herë natën. Prindërve u duhet përpjekje maksimale për ta vënë në gjumë. Më vonë me kalimin e viteve fillon shmangja e kontaktit me sy,qajnë e qeshin pa arsye. Kërkojnë prindërit ti kenë pranë në ç’do moment. Disa prej tyre janë totalisht indiferent ndaj mjedisit  të jashtëm,nuk flasin,vetë izolohen dhe ulërasin vetëm në momente të caktuara,kur diçka nuk u pëlqen. Disa të tjerë janë të lëvizshëm,disa kanë një mënyrë të veçantë komunikimi përsëritin fjalët e të tjerëve ose ato që dëgjojnë në TV. Disa nga lëvizjet tipike të këtyre fëmijëve janë: lëvizja e derës për një kohë të gjatë,hapin këmbët e duart sikur fluturojnë,bëjnë rrotullime të objekteve që janë të rrumbullakëta,bëjnë lëvizje ritmike në vend. Ndonjëherë përplasin kokën në objekte të forta po kështu kafshojnë duart ose gërvishtin fytyrën e tyre. Edhe pse për të kuruar simptoma specifike të autizmit ka barna,teknikat arsimore dhe integruese në shoqëri kanë rezultuar shumë efikase. Për vite me radhë personat me autizëm trajtoheshin nëpër institucione të veçanta. Që nga mesi i viteve 1990 e më saktësisht që prej vitit 1943 kur kjo sëmundje u identifikua, këto fëmijë u përfshinë në shkolla publike normale,ku kalojnë pjesën më të madhe të ditës me fëmijët e tjerë të moshës së tyre,dhe një pjesë tjetër të kohës më mësuesit e psikologët që ndjekin nga afër zhvillimin e tyre. Ata mësojnë shumë  më kollaj kur janë mes fëmijëve normal sesa kur janë në një klasë vetëm me fëmijë me aftësi të kufizuara si ato. Pëlqejnë veprimet rutinë prandaj dhe përsëritja e veprimeve i bën të ndihen mirë. E kanë të pamundur të kryejnë një detyrë deri në fund,sidomos kur ajo përmban 2-3 kërkesa. Në raste të tilla fillimisht duhet shtruar kërkesa e parë, pritet sa ta mbarojë e më pas kalohet tek kërkesa e dytë. Për një detyrë të re,fëmija duhet përgatitur që më parë,hap pas hapi. Një ndër terapitë më të suksesshme është ajo e përforcimit dhe e shpërblimit të sjelljes së mirë dhe jo ndëshkimit. Kur punohet shumë me këto metoda dhe kur problemi kapet  shpejt disa autistë pasurojnë fjalorin e tyre madje shkojnë më tej,marrin nota të mira në mësime,por prapëseprapë në momente të caktuara duket  qartë që janë në “linja të ndryshme”.Numri i madh i autistëve tregon shkallë të lartë dhuntie në fusha të ndryshme. Më së shumti në muzikë,art,ndonjëherë dhe në matematikë. Ka autiste që punojnë si sekretare por sigurisht as që mund të mendohet se mund të bëhen inxhinierë apo magazinier. Një autist nga Australia ka arritur të shkruajë një libër në lidhje me autizmin, duke treguar përjetimet e autizmit në jetën e tij. Mirëpo këto raste nuk duhet të ngjallin iluzione tek prindërit. Një fëmijë me autizëm është një fëmijë me probleme që kurrsesi nuk duhet ti fshehim dhe ti mendojmë si të paqena. Gjithsesi ai është një fëmijë që rritet dhe që mund të ketë disa mundësi në jetë. Është e vërtetë që këto persona mund të bëjnë jetë të lumtur nëse u ofrohet ndihma e duhur dhe në kohën e duhur.

Në një kuptim se si duhet të veprojmë me fëmijët  tanë e kemi në dorë vetëm ne prindërit e tyre. Duhet të tregohemi të vëmendshëm karshi sjelljeve të tyre që në fëmijërinë e hershme. Duhet  ta konsiderojmë një fëmijë autist si çdo pjesëtarë tjetër të shtëpisë. Ti qëndrojmë gjithmonë pranë e të gatshëm kurdoherë për ta ndihmuar. Dërgimi në sholla është rruga e duhur drejt shoqërizimit e integrimit  për të cilën këta fëmijë kanë aq shumë nevojë.

 

 

                                   Në ndihmë të prindërve të fëmijëve autikë

 

 Disa aktivitete për komunikimin e sjelljen e autikëve                       

-Uluni përballë  tyre, flitni dhe dëgjoni tingujt që ai thotë.

-Përsëritni tingujt që ai thotë.

-Nxiteni t`ju shikojë  kur ju i flisni,me qëllim që të vërë re lëvizjen e buzëve.

-Nxiteni që të përsërisë tingujt që ai thotë.

-Në qoftë se ka përparim duhet të tregoheni entuziast.

-Nëse nuk i nxjerr tingujt ,ju duhet ti tregoni se si veprohet për të thënë tinguj të ndryshëm p.sh:hapni gojën shume dhe thoni a a a a ... në vazhdimësi. Nxiteni të bëjë të njëjtën gjë si ju.

-Vendosni duart e fëmijëve mbi buzët tuaja dhe i tregoni se si lëvizin ato kur ju shqiptoni tinguj të ndryshëm.

-Vendosni duart e tij mbi buzët e tij dhe i thoni të përsërisë ato tinguj.

-Uluni përballë fëmijës. Vendosni një rrobë në kokën tuaj. Tërhiqeni ngadalë dhe më pas qeshni bashkë me të .

-Nxiteni ti bëjë vetë më pas këto veprime.

-Kur ai prek diçka që nuk duhet ta prekë  i thoni JO dhe MOS prerazi.

-Nxiteni të thotë JO si ju kur i afrohet diçkaje që nuk duhet.

-Largojeni menjëherë nga objekti i rrezikshëm e me shpejtësi.

-Kur bën diçka që ju nuk ju pëlqen, thoni prerë JO.

-Kur bën diçka që ju e pëlqeni stimulojeni.

-Kur është i vogël fillon të njohë pjesëtarët e familjes. Një personi që i afrohet prezantojani duke i thënë emrin dhe lidhjen që ka me fëmijën.P.sh: Shikoje Mirin si luan? Ai është vëllai. Kur të rritesh do të luash me të.

-Kërkoi vëllait ose motrës të luajë me fëmijët autikë.

-Kur fëmija shikon dikë që nuk e njeh fillon të qajë e të ketë frikë. Shpjegojani se cili është personi dhe i flisni me ëmbëlsi për të.

-Nëse fëmija juaj ulet ndenjur jepini atij të mbajë objekte të ndryshme. Vendosni sende të ndryshme rreth tij dhe me ngjyra të ndryshme,të theksuara. Kjo do ta nxisë që ti kapi këto objekte.

 

 

 

Murat Gecaj: VEPRIMTAR I ARSIMIT, PUBLICIST E STUDIUES

                                                             VEPRIMTAR I ARSIMIT, PUBLICIST E STUDIUES

                                                               ( Pak radhë për kolegun Nail Draga, në Ulqin )

Nga: Prof. Murat Gecaj

       -Tiranë

 

Nga e majta: Naili e Murati

 

Pasi ishim kthyer nga një udhëtim intersant e mbresëlënës në Shkup, Preshevë e Ulqin, “në rendin e ditë” të punës së Dr. Ibrahim Gashi, kryetar i Komisionit Qendror të Institutit të Integrimit të Kultures Shqiptare, me qendër në Tiranë e me drejtor Rezart Gashin, ishte përgatitja e një vizite pune në Ulqin të Malit të Zi, me shumicën e banorëve shqiptarë, në trojet e tyre amtare. Si dhe për ndonjë tjetër pjesëtar të grupit, që e bënim për hërë të parë këtë udhëtim, kjo përbënte një kënaqësi të veçantë. Në vizitat tona, në tre qytetet e mësipërme, kudo na e përgatitën në mënyrë të shkëlqyer pritjen tonë, përgjegjësit e seksioneve përkatëse, me bashkëpunëtorët e tyre, kolegët: Skënder Asani, Alixhemal Salihu e Skënder Skënderi. Pra, një pyetje e natyrshme shtrohej para nesh: Po në Ulqin, vallë, kush do ta kryente këtë mision shoqëror? Nuk dua të zgjetem me parapërgatitjet e bëra, por shënoj këtu se Dr.Gashi i dha kësaj pyetjeje një përgjigje të shkurtër: “Mos u bëni merak, edhe atje kemi një koleg shumë të mirë e të shkathët, që i ka marrë të gjitha masat e duhura”.

Një ndër veprimtaritë e përgatiturra me kujdes në atë qytet ishte “Tryeza e rreumbullakët”, që u organizua në mjediset e Hotelit bregdetar “Mediteran”. Që në oborr, aty doli e na priti një djalosh me trup mesatar, i buzëqeshur e mjaft i shkathët. Menjëherë ia mësuam emrin, se ai ishte pikërisht Dr. Nail Draga, arsimtar, publicist e studiues i fushave të ndryshme të dijes. Meqenëse kishte punuar vite të tëra mësimdhenës e drejtues shkolle, punimet e asaj tryeze i drejtoi me aftësi profesionale. Si vetë ai dhe referuesit e tjerë vendës u ndalën në temën kryesore të tanishme të këtij Instituti, që është studimi i mundësive të përafrimit, deri në njësim, të programeve e tesksteve mësimorë, me përmbajtje kombëtare, në të gjitha shkollat e trojeve amtare dhe në disaporë.

Pas mbarimit të tryezës në fjalë, Dr. Draga na shoqëroi me dashirë e bile kudo na dha shpjegimet e nevojshme, si në Muzeun Historik të qytetit, te “Xhamia e Marinarëve” dhe te Gjimnazi jopublik “Drita”, i vetmi në Malin e Zi. Në ndarje, ai na dhuroi disa libra të tij studimorë dhe numra të revistës “Lemba”, ku ai është kryeredaktor. Prandaj, më poshtë, po shkruaj pak radhë për ato.

Autorësia në libra të ndryshëm studimorë është një vlerësim i merituar i punës së parreshtur në fusha të ndryshme të diturisë njerëzore, dëshmon për aftësitë në gjurmimin e të dhënave, shfrytëzimin e dokumeteve të ndryshme, literaturës së nevojshme etj. Por e gjithë kjo është e lidhur ngusht me aftësinë për t’i shprehur, qartë gjuhësisht dhe saktë shkencërisht, mendimet e perfundimet e ndryshme. Për këtë gjë bindesh edhe po t’i shfletrosh tre libra të Dr. Nail Dragës.

I pari, e ka titullin “Gjurmë gjeografike” (Ulqin, 1997). Natyrshëm, kuptohet se për njohjen e një vendi të caktuar, kushdo lipset të informohet për gjurmë e çështje të ndryshme të shtrirjes gjeografike, të pasurive natyrore, tokësore e nëntokësore etj. Në librin në fjalë, të ndarë në tri pjesë, flitet për toponimet e kësaj krahine të stërlashtë shqiptare dhe të pjesëve të tjera në Malin e Zi, për terminologjinë shkencore në fushën e gjeografisë dhe jepet një vështrim për Arbneshët e Zarës etj. Në fund, autori shprehet se ky libër u shërben jo vetëm gjeografëve, por dhe personave të tjerë të interesuar për njohjen e atyre mjediseve të bukura natyrore.

Në librin e dytë, “Komente dhe opinione”(Ulqin, 1999), me 175 faqe, N.Draga trajton çështje të ditës në atë shtet me kombësi të ndryshme, ndër ta dhe me shumë shqiptarë, si: “Shqiptarët, qyyetarë të rendit të dytë”, “A e ka Mali i Zi fqinj Shqipërinë?”, “Bashkëpunimi, domosdoshmëri e fqinjëve”, “Mali i Zi, në projektet e reja serbe”, “Në pluralizëm, si  në monizëm”, “Trillimi i kombësive të reja” etj. Më tej, në pjesën e dytë të këtij libri, autori ndalet në probleme të ditës në fushën e arsimit, kulturës e letërsisë, si për manifestimin kushtuar shkollës shqipe, sesionin shkencor për “Mesharin” e Gjon Buzukut etj. Në mbyllje të këtij libri, Dr. Draga flet për librat e autorëve Basri Çapriqi, Dr. Sherif Maloku e Prof. Muhamet Pirraku, ku janë trajtuar tema të tilla, si “Kosova, tërësi e lashtë gjeografike e politike” dhe”Kalvari i shqiptarësisë së Kosovës”.

 

Në Muzeun e Ulqinit, flet Dr. N.Draga (i pari, djathjtas)

“Kultura dhe shoqëria civile”(Ulqin, 2009) emërohet libri i tretë i ilustruar, që kam në dorë, me autor Dr. N.Dragën. I ndarë në katër kapituj, libri në fjalë trajton e zbërthen çështje të rëndësishme të trashëgimisë kulturore të shqiptarëve në Malin e Zi, të identitetit gjuhësor, të traditës së arsimit shqip etj. Vetë autori nënvizo, që në hyrje të këtij botimi, se: “Trajtimi i çështjeve, që kanë të bëjnë me dimensionin e identitetit kulturor, arsimor dhe gjuhësor të një etnie, në një mjedis shumëkulturor, nuk është qasje e re e as e panjohur. Është çështje tjetër se sa krijuesit e profileve të ndryshje u janë qasur me kompentencë profesionale këtyre problemeve, që nuk janë formale. Por esenciale, kur kemi të bëjmë me mjediset shumëkombëshe e shumëkulturore”. Në brendësi të librit, trajtohen dhe çështje të tilla aktuale, si “Kultura dhe pluralizmi”, “Kultura dhe shoqëria civile”, flitet për çështje të traditës dhe gjendjes së sotme në arsim e kulturë, historinë kombëtare etj. Në mbyllje,  janë bërë recensione për libra të autorëve Prof. Palokë Gj. Berisha, Hajro Ulqinaku e Ismet H.Karamanaga, për Kalanë e Ulqinit-legjendë dhe art.

3.

Ndër duar kam edhe tre numra të revistës me emrin interesant “Lemba”. Deri sa ishim për vizitë në Ulqin dhe u takuam e u njohëm me kryeredaktorin e saj, Dr. Nail Dragën, shumëkush nga ne nuk e dinte kuptimin e këtij emërtimi. Ndërsa ai na u përgjigj se kështu quhej një nga anijet e flotës së ilirëve të lashtë në Ulqin, pra “Lemba”.

Numri iparë i kësaj reviste ka dalë në qarkullim në vitin 1999 dhe e ka botuar “Art Klub-Ulqin”. Në kopertinë shënohej se në përmbajtje kishte punime shkencore, kulturore e artistike. Gjithësej, aty u publikuan 28 artikuj, në 7 rubrika  dhe nuk do të ndalem në përmbajtjen e tyre. Ndërsa po veçoj nga ata: “Lidhja Shqiptare e Prizrenit, burim i krenarisë kombëtare” (nga Dr. Nail Draga), “Dukuri mitike në toponime shqiptare e përqasje ballkanike” (nga Prof.Dr. Mark Tirta), “Çabej për disa çështje të letërsisë” (nga Dr. Masar Dibra), “Veprimtaria kërkimore e shkencore e Prof.Dr. Ali Ushakut” (nga Ali Llunji) e tjerë.

Në numnrin tjetër (6-7, 2002-2003), në 130 faqe, janë publikuar  disa shkrime me interes shkencor, historik, gjuhësor e kulturor. Ndër ta janë: ‘Çështja shqiptare, politikat e fqinjëve dhe gjeopplitikat ballkanike, gjatë shekullit XX” (nga Prof.Dr. Marenglen Verli), “Kosova midis çlirimit nga Turqia dhe pushtimit nga Serbia-në vitin 1912” (nga Sheradin Berisha), “Emërtimet e rrugëve, shesheve dhe objekteve në Komunën e Ulqinit” (nga Dr. Nail Draga), “A kemi heronj të përbashkët?”(nga Visar Zhiti), “Onomastika dhe gjeografia e kuptueshme” (nga Dr. Begzad Baliu) etj.

Siç na informoi kryeredaktori Dr. Draga, numri më i fundit i revistës “Lemba” është 15-2010. Vërehet me kënaqësi se ai ka mëe shumë faqe, pra 150 dhe në brendësi ka ndonjë fotografi. Në këtë numër të revistës në fjalë janë publikuar artikuj e studime dhe rubrikat “Pikëpamje”, “Esse”, “Letërsi”, “Katalogu”. Nër shkrimet e këtyre rubrikave janë edhe këta: “Ulqini dhe Tivari, në përshkrimet dokumentare” (nga Hajredin S. Muja), “Fjalë kujtimi e nderimi për Prof Selman Rizën” (nga Prof.Dr. Emil Lafe), “Antropologjia dhe moderniteti shqiptar” (nga Nebi Bardhoshi), “Rrëfimi i madh i një populli të vogël”(nga Arbën Xhaferi), “Maskra e Tivarit” (nga Hajredin Kovaçi), “Vepër komplekse antropologjike”, kushtuar librit të Edith Durham, “”Për fiset, ligjet dhe zakonet e ballkanasve”, Tiranë, 2009 (nga Dr. Nail Draga).

Sigurisht, një numër tjetër i ri i kësaj reviste intersante dhe me problematikë të larmishme, do të përgatitet e botohet edhe në vitin 2011. Ne i urojmë redaksisë dhe kryeredaktorit, Dr. Nail Draga, punë sa më frytdhënëse, në shërbim të arsimit, kulturës, shkencës e letërsisë dhe, në përgjithësi, çështjes mbarëkombëtare shqiptare.

Tiranë, 2 korrik 2011

 


Faqe 34 nga 41

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 53 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1197251
SocialTwist Tell-a-Friend