Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


MURAT GECAJ : NE PANAIRIN E 15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

 

NE PANAIRIN E  15-TË TË LIBRIT, “TIRANA-2012”

-Fotoreportazh-

Nga: MURAT GECAJ


1.

Siç është bërë e natyrshme, tani e 15 vjet më parë, në kryeqytetin tonë organizohen panaire të librit, në ditë ta caktuara të nëntorit. Mund të flitet dhe të shkruhet shumë për to, se ato janë festa të vërteta dhe të gëzuara të letërsisë, kulturës, diturisë e përparimit, për secilën moshë të shoqërisë sonë. Ndërsa panairi i sivjetëm se ka një të veçantë e simbolikë mjaft domethënëse. Aty sikur janë përmbledhur e lidhur me fjongon “kuqaezi”, sa e sa libra të krijuesve, nga të gjitha trojet amtare e diaspora. Ata flasin direkt ose nënkuptojnë një ngjarje madhështore, një festë të jashtëzakonshme mbarëpopoullore, që  e presim në këtë 28 Nantor, pra 100-vjetorin e lavdishëm të shpalljes së Pavarësisë.

Kur shkon këto ditë në Pallatin e Kongreseve, të ngjan se ke përpara një “lumë” njerëzish, që hyjnë e dalin andej, me çantat e librave ndër duar, me sytë që u shkëlqejnë, me kënaqësinë dhe gëzimin e  marrjes me vete të shumë diturive e njohurive, por dhe kënaqësive tjera shpirtërore.

Jo vetëm që nuk e kam qëllim, por edhe as që mundem të përmend këtu sa e sa përurime librash, që janë bërë e pritet të bëhen  aty, deri sat të bjerë “sipari” I Panairit. Ato janë të dhjetëra shtëpive botuese e të qindra autorëve, të cilët e ndajnë kanqësinë dhe gëzimin e tyre të natyrshëm me lexuesit tanë. Megjithatë, po shënoj këtu disa radhë e po i shoqëroj këto me pak fotografi, nga aparati im, sa për të krijuar një përfytyrim edhe për përurimet, për të cilat fola më lart.

Pamje nga promovimi i librit

2.

Përurimi befasues për mua, por ndoshta dhe për të pranishëm të tjerë, ishte ai i librit të një autoreje italiane-shqiptare. Ajo kishte shkruar librin e parë të saj kushtuar pikërisht vajzës së dashur, tani 4-vjeçare, me emrin e bukur Anje dhe që e ka vendosur titull të tij. E ndoqa atë përurim interesant bashkë me kolegun e mikun tim, Sadulla Zendeli (Daja), nga Gostivari. Ai ka udhëtuar posaçërisht,  që nga Suedia, ku jeton familjarisht tash afër 50 vjet, për të marrë pjesë në këtë panair. Po sjell tani në kujtesë se, pikërisht vitin e kaluar, u njoha këtu me Dajën, kur kishte ardhur po me këtë qëllim. Ndërsa në prill 2012 u takuam përsëri në qytetin Boras të Suedisë, në 5-vjetorin e Shoqatës atdhetare e kulturore “Migjeni”. Ai është autor i disa librave, ndër ta, i fjalorit të madh suedisht-shqip, publikuar Shtëpina Botuese “Toena”. Tani ai po përgatitë dhalorin tjetër, po aq voluminoz, shqip-suesisht, mjaft I nevojshëm sidomos në atë shtet skandinav.

Jo vetëm ne të dy, por dhe miku im Ibrahim Hajdarmataj (erdhur nga Tropoja, në këtë panair) dhe të gjithë sa ishim në sallë, e ndoqëm me kërshëri tregimin e autores-nënë, të një  fëmije prematurë. Përmes 130 faqeve të këtij libri (“Anjes-660 gramë, yll e bukur”), Konçeta Marota rrëfen me gjuhën e një nëne shumë të dhimbshme, se si i kaloi me sukses gjithë ato të paparituara të rrezikshme, “bima e shpirtit” të saj, Anje. Por kanaqësia dhe gëzimi familjar ishin të shumtë, se fundi ishte tepër i lumtur.  Libri është botuar fillimisht në gjunën  italiane dhe tani në shqip.

Sa ndjenja të mira përjetuam ne, kur autorja na trefoil se tani Anje 4-vjeçare është e bukur, e shkathët, e zgjuar dhe se vazhdon rrethin e baletit! Gjithashtu, ajo shpjegoi para nesh se është nga Napoli dhe u rrit në Trento. Jetën bashkëshortore e lidhi me një shqiptar, Muharremin dhe familjarisht banojnë në Tiranë, që nga viti 2001. Pas vajzës së parë, Françeska, emrin hyjnor Anje e mori pikërisht nga Nëna e madhe e njerëzimit, Anje Gonxhe Bojaxhiu-Nënë Tereza.


Nga e majta: Daja, Konçeta Marota e M.Gecaj

Në përurim folën disa lexues, të cilët e vlerësuan këtë libër si një “enciklopedi” e vogël për familjen. Mendimi i përbashkët i tyre ishte se ai u shërben për lexim nënave e vajzave, por dhe bashkëshortëve e gjithë prindërve. Prandaj ata e uruan autoren për librin e saj të bukur dhe që t’i rriten sa më të lumtura, të dyja bijat e tyre.

3.

Po kaq interesant ishte edhe përurimi i librit fantastiko-shkencor, me autor ing.Agron Shehun, me banim të përkohshëm në Kanada. Ai është publikuar nga SHB “Filara” dhe e ka titullin paksa “enigmatik”, “Tokësorët në Hapësirë-Kohë…Ç’tronditje!”. U shprehën rreth vlarave të shumta të tij disa të pranishëm, miq e kolegë të autorit, si Sazan Guri, M.Gecaj, Fatmiroshe Xhemalaj, Xhevdet Velia, Meri Lalaj, Sali Hamzaj (redaktori) etj.

Është një libër i dobishëm, sidomos pë rrininë, por dhe për moshat e tjera, sepse shërben si një himn për njerëzimin. Ai flet se si mendimet dhe energjia pozitive e tyre e çojnë përpara botën etj. Ky libër, së pari, është botuar anglisht dhe tani u jepet lexuesve tanë në gjuhën shqipe.

Ndërsa sot në mesditë, kur mjediset e Pallatit të Kongreseve gumëzhinin nga lexues të të gjitha moshave, afër stendave të SHB “Toena”, përsëri bashkë me Dajën e mikun arsimtar e publicist, Ibrahim Hajdarmataj, ndoqëm përurimin e një libri të ri për fëmijë, të authorit mjaft të njohur, Bardhyl Xhama. Ai e ka titullin “Shtapia pa libra, si trupi pa shpurt” dhe përmban 32 rrëfenja për fëmijë. Rreth tij dhanë mendime disa krijues, si Pandeli Koçi, Sejdo Harka,  Xhevat Syla (ardhur nga Prishtina) e tjerë.

…Nesër dhe pasnesër përsëri do të gjallërojnë mjediset e Pallatit të Kongreseve, në Tiranë. Lexues të shumtë do t’i mbushin çantat me libra të rinj, pjesëmarrës të shumtë do të ndjekin përurime të tjera. Të gjithë autorëve krijues ju urojmë nga zemra: Libra sa më të shumtë e cilësorë, në përmbajtjen dhe paraqitjen e tyre!

Tiranë, 16 nëntor 2012

 

 

MURAT GECAJ: CILI ËSHTË SHQETËSIMI MË REAL, PËR GJUHËN SHQIPE SOT?

 

 

CILI  ËSHTË SHQETËSIMI MË REAL, PËR GJUHËN SHQIPE SOT?

(40 vjet, pas Kongresit  të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe)

Nga: Prof. MURAT GECAJ

publicist e studiues-Tiranë


M.Gecaj, duke lexuar temën e tij, në Kongres…(Tiranë, nëntor 1972)

Jo sot, por ka disa kohë që kam dashur të shprehem publikisht për një çështje të rendësishme dhe aktuale të shoqërisë së sotme shqiptare, por dhe që lidhet shumë ngushtë me të ardhmen e breznive të reja. Konkretisht, dua të jap ndonjë mendim për çështje të gjuhës së sotme standarde e letrare  shqipe, i cili ndoshta nuk përputhet plotësisht  me të tjerë.

Së pari, më duhet të tregoj se jam nga fshati i njohur Bujan i Malësisë së Gjakovës (Tropojë) dhe me origjinë nga Curraj i Epërm i Nikaj-Mërturit, po të atij rrethi. Studimet e larta i kam mbaruar në degën gjuhë-letërsi shqipe të Universitetit të Tiranës, në qershor 1963.  Ishte kënaqësi për mua dhe ka mbetur kujtim i paharruar se e kam përshëndetur Konferencën e Parë të Studimeve Albanologjike, në emër të studentëve të Universitetit të Tiranës. Po kështu, më pas, isha stuedenti i parë, që mbrojta diplomën në fushën e dialektologjisë, me oponent Akademikun e madh, Eqrem Çabej dhe jam vlerësuar “shumë mirë”.

Megjithëse studiova  që të përgatitesha mësues për gjuhën e letërsinë shqipe, gjatë jetës kam shërbyer  afër 40 vjet redaktor në shtyp. Por, megjithatë, puna ime e përditëshme ishte e lidhur shumë ngusht me këtë sektor, pasi afër 22 vjet shërbeva në gazetën “Mësuesi”, pranë Ministrisë së Arsimit e Shkencës. Por edhe kur më deërguan “vullnetar” në rrethin, ku kisha lindur (në vitet 1966-1973), nuk u shkëputa nga çështjet e arsimit e kulturës, por as nga gjuhësia e shtypi.


Prof. Eqrem Çabej-Akademik

Pa u zgjatur, tregoj se në ato vite Institutin e Gjuhësisë e Letërsisë, pranë Akademisë së Shkencave, e drejtonte ish-pedagogu im, Akademiku Androkli Kostallari. Gjithashtu, aty punonin me përkushtim figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare, profesorët:  Eqrem Çabej, Mahir Domi, Selman Riza, Shaban Demiraj, Spiro Floqi, Jorgji Gjinari e të tjerë. Duke e ditur se kisha patur prirje për kërkime e studime në fushën e gjuhësisë dhe për arsyet, që i përmenda shkurtimisht më lart, megjithëse në atë kohë shërbeja  kryeinspektor i kulturës në Tropojë, grupi i punës, që po përgatiste punimet e Kongresit të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, e pa të arsyeshme që mua të më caktonte një temë studimore rreth çështjeve, që do të trajtoheshin aty. Sigurisht, këtë gjë e pranova me kënaqësi dhe punimi im u shqyrtua e u miratua nga komisioni përkatës. Pastaj atë e lexova gjatë punimeve të atij Kongresi, i cili u mblodh në Tiranë, më 20-25 nëntor 1972.

Megjithëse janë fakte të njohura, për shkak se kanë kaluar 40 vjet nga ajo kohë, po rikujtoj këtu se ishin 83  delegatë ose pjesëmarrës, figurat më të njohura të shkencës gjuhësore e të kultures në vendin tonë, por dhe studiues të tillë shqiptarë nga Kosova, Maqedonia e Mali i Zi , si dhe nga arbëreshët e Italisë. Përveç prof. A.Kostallarit, një ndër ideatorët dhe oranizatorët kryesorë të këtij Kongresi ishte “gjeniu i gjuhësisë shqipare”,  prof. Eqrem Çabej-Akademik. Gjithashtu, zhvillimi i punimeve të atij Kongresi ishte paparirë nga Konsulta Gjuhësore e Prishtinës (në prill 1968), ku u theksua me forcë parimi i njohur: “Një komb-një gjuhë letrare kombëtare”.


Pamje nga salla, ku u mbajt Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe (Tiranë, 20-25 nëntor 1972)

Tashmë, dihen dhe vendimet shumë të rëndësishme, që u morën nga ai Kongres për drejtshkrimin dhe njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Por, gjithashtu, dihet se shpesh merren vendime dhe pastaj  ato mbeten në letër ose duhet mjaft kohë, që të zbatohen. Nga largësia e asaj periudhe, kujtoj me shumë kënaqësi atdhetare e profesionale, si intelektual shqiptar, publicist e studiues dhe botues i disa librave, sidomos në fushën e historisë së arsimit dhe të mendimit pedagogjik shqiptar, se vendimet e Kongresit të Drejtshkrimit u bënë pasuri shumë e çmuar e popullit shqiptar, kudo që ai ndodhej, por sidomos e shkollave tona në gjuhën amtare. Në vazhdimësi, u botuan qindra e mijëra libra letrarë dhe tekste shkollore, duke iu përmbajtur, sa ishte e mundur, të gjitha parimeve e kërkesave për një drejtshkrim dhe gjuhë letrare të njësuar, pra të përbashkët. Sigurisht, merret me mend mirë, se sa rëndësi të pallogaritshme ka kjo arritje në jetën e një populli, siç është dhe ai shqiptar.

Në këtë shkrim timin modest, më tepër publicistik e jo shumë të thelluar ng ana shkencore e argumentuese, nuk mund të lë pa përmendur se gjatë jetës afër 73-jeçare kam marrë pjesë, pothuajse, pothuajse në të gjitha punimet e kongreseve, konferencave ose simpoziumeve, kombëtare e ndërkombëtare, të mbajtura në kryeqytetin Tiranë. Në to janë shqyrtuar çështjet më të rëndësishme në fushat e gjuhës e letësisë, historisë kombëtare e arkeologjisë, të folklorit e etnografisë dhe tjerë. Dhe është fakt i pamohueshëm se temat e lexuara në ato tubime shkencore, nga të gjitha trevat shqiptare e diaspora etj.,  kanë qenë në përshtatje dhe si vazhdim logjik i atyre parimeve, rregullave e normave etj., që ishin vendosur nga një kongres mbarëkombëtar emërmirë, siç ishte Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe.

Ne, së shpejti, do të festojmë ngjarjen më të rëndësishme në historinë tonë shumëshekullore, pra 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, i cila realizoi në praktikë të gjitha dëshirat e qëllimet e luftërave shumëvjeçare të popullit tonë, për liri e pavarësi. Mua më duket se është mjaft simbolike që, 40 vjet më pas, në pragun e këtij jubile famëmadh, ne sjellim me nderim në kujtesë punimet e  Kongresit të Drejtshkrimit të vitit 1972. Nuk e quaj të udhës të ndalem në polemikat “pa  bereqet”, që zhvillohen nga persona të veçantë, të cilët e kundërshtojnë gjuhën standade shqipe dhe na “rekomandojnë” rishikim të vendimeve të atij Kongresi dhe “përmirësime rrënjësore” në disa drejtime etj. Sigurisht, nuk jam “dëshmitari më i zgjedhur” për ta mbrojtur atë vepër kolektive të një elite të shquar të gjuhësisë, kulturës e shkencës shqiptare. Por jam një nga bashkëkohësit, që  vërej se ai ka luajtur e po luan një rol jashtëzakonisht pozitiv, sipas qëllimeve, për të cilat i zhvilloi punimet e tij dhe vendimeve, që mori. Njëkohësisht, nuk mund të mos e theksoj këtu se jam dëshmitar jo vetëm i ligjërimit dhe i shkrimit në gjuhën letrare shqipe, nga bashkëvendësit e mi në Shqipëri, por dhe i bashkëkombësve tanë në Kosovë e Kosovën Lindore (Preshëvë), në  Maqedoni e Malin e Zi, si dhe te emigrantët shqiptarë në vende të ndryshme të botës, në Nju Jork, Itali e Francë, në Suedi e Kalabri etj.

Vërtet nuk jam marrë me kërkime e studime të thelluara për gjuhën shqipe, por puna ime redaktuese në shtyp, në afër 40 vjet, hartimi e botimi i disa librave dhe publikimet e mia në afër 60 vjet, sigurisht, më bindin se edhe gjuha shqipe, si të gjitha gjuhët e popujve të tjerë, ndryshon e zhvillohet pandërprerje, në përshtatje me disa ligje e rregulla te brendshme të saj. Për këtë arsye, natyrshëm, dikush edhe mund të më pyesë: I lexuam me vëmendje të gjitha mendimet e shprehura këtu. Po, a duhet rishikuar Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe i vitit 1972, pasi ai ishte “i politizuar”? Dhe më tej, sipas teje,  cili është problemi më aktual ose më i mprehtë i gjuhës shqipe sot? Por dhe: A duhet të praktikohen dy dialektet kryesore të shqipes? etj.

Sigurisht, nuk e marr përsipër që të shprehem këtu “shterrueshëm” edhe për shkak të vendit, që mund të zerë një shkrim i zakonshëm gazete. Por kujtoj që, vite më parë, rasti e ka sjellë të marr pjesë në një Konferencë Shkencore, në Tiranë,  kushtuar çështjeve të gjuhës shqipe. Pjesëmarrës ishin studiues, profesorë e akademikë, nga të gjitha trojet shqiptare dhe aty u trajtuan çështje e u bënë debate të tilla, pra për sa më sipër. Në përfundim, është shprehur mendimi, pothuajse i përbashkët, që gjuha letrare shqipe dhe drejtshkrimi i saj po ecin në udhë të mbarë, ajo vijon ta forcojë standardin e saj. Sigurisht, aty është folur dhe për trajtimin e çështjeve, që lidhen me zhvillimet e natyrshme të shqipes letrare, për ruajtjen e pastërtisë së fjalëve e shprehjeve  të saj etj. Sepse normaliteti i studimeve për një gjuhë në zhvillim i pranon e i kërkon edhe diskutimet e përpunimet e nevojshme, qoftë edhe për vendime, që janë marrë dikur, siç ishte p.sh. Kongresi i Drejtshkrimit i vitit 1972.


Ndërsa tani mendoj se shqetësimi më real,  “rreziku” kryesor ose  problemi “numër një”, i cili duhet të na shqetësojë të gjithë ne shqiptarët, pra personat e veçantë, intitucionet shkollore, studimore e zyrtare, median etj., është mbrojtja e gjuhës sonë amtare, në të folur e në shkrim, nga “trysnia” e madhe e gjuhëve të huaja. Shkaqet e kësaj dukurie, tashmë, janë të njohura, si: hapja e Shqipërisë ndaj botës demokratike dhe lëvizja e lirë, mësimi gjithnjë e më shumë në shkolla i gjuhëve të huaja, që dihet se ka shumë vlera etj. Sigurisht, në këtë drejtim, ndikon mjaft prirja drejt “evropianalizimit  dhe globalizimit” e tjerë. Megjithatë, është e pafalshme që, në biseda e shkrime, libra e tekste shkollorë, të përdoren dendur fjalë dhe shprehje të huaja të panevojshme, kur i kemi shumë të bukura e të sakta ato, nga pasuria leksikore e shqipes. (Po përmendi vetëm pak fjalë të tilla, që më kujtohen tani: “performancë, spektakël, prezentim, inkompetent, fenomen, kureshtje, aleancw, human, promovim, efikasitet, ekzemplar, transformim, anançim, moment” etj.etj.)

Nuk po ndalem këtu edhe në redaktimin e dobët  letrar të librave e teksteve, me shmangie të shumta nga normat e përcaktuara dhe të praktikuara masivisht në gjuhën standarde e letrare të njësuar. Një gjë e tillë vërehet dendur edhe te autorët e shtypit të shkruar e atij elektronik, në shfaqjet artistike etj. Sigurisht, politikanë e shtetarë të ndryshëm mund të dijnë  disa gjuhë të huaja, por nuk është e udhës që të dalin nëpër TV-të dhe të flasin me fjalë “të mëdha”, me shprehje e terma të huaja të panevojshme, kur ato i kemi burimore tonat, shumë të qarta e të bukura. Se ka të djetë poetja emigrante në Amerikë, Eleonora Gjoka, kur këto ditë o kushton në krijim të saj gjuhës sonë amtare dhe aty shkruan: Kudo që ne shkuam, njohem gjuhë të tjera,/por fuqia jote derdhi dritë, shkrepëtiu si reja;/nga ti njohëm ligjet, kuptuam gjithësinë,/ ke zanafillën e gjenezës, aty gjen Ilirinë!”

…Megjithëse nuk përdora shembuj ilustrues për mendimet e shprehura, në mbyllje të këtij shkrimi po përmendi vetëm njërin prej tyre. Para pak kohësh më mori në telefon, nga Durrësi dhe më kërkoi takim në Tiranë, prof.dr. Luis de Rosa, arbëresh i Kalabrisë. Ai është botues i revistës, në gjuhën shqipe e arbërishte, “Kumbora”, por dhe i disa librave në gjuhën shqipe, dy nga të cilët m’i dha me nënshkrim. Njëri nga ata është fjalori interesant  arbërisht-shqip, i cili përdoret atje nga prindërit, por dhe fëmijët e tyre. Sigurisht, edhe unë i dhurova atij  libra me autorësinë time. Bashkë me vete, në atë takim, mora mbesën, Dorelën, e cila sivjet vazhdon klasën e katërt, në një shkollë të kryeqytetit. Të them të vërtetën, mendova se do ta kishim vështirë të bisedonim me njëri-tjetrin. Por kjo mëdyshje kaloi shpejt e jo vetëm unë, por dhe mbesa biseduam me atë arbëresh në gjuhën tonë, bile në gjuhën letrare shqipe, të cilën e fliste aq mirë. Pra, mendoj se komentet këtu janë të panevojshme.

Tiranë, 15 nëntor 201

 

 

Ajet Nuro: Shqiptaria në 100 vjetorin e madh!

 

Shqiptaria në 100 vjetorin e madh!

Nga Ajet Nuro, Tribuna Shqiptare

Ajet Nuro

Prej kohësh kam dashur të shkruaj diçka për 100-vjetorin e Pavarësisë së shqiptarëve, për 100 vjetorin e krijimit të shtetit të tyre pas 500 vjetë roberie otomane. Dhe ja, ku me një seri shkrimesh dua të shprehem për atë se si po e gjenë kombin tone ky Jubile i madh. Sigurisht që këto janë mendime personale dhe kuptohet që ndoshta nuk përmbushin standartet e të gjithëve atyre që do kenë rastin t’i lexojnë…

100 –vjetori i Pavarësisë është Jubileu i të gjithë shqiptarëve.

Ndonëse në atë nëntor të vitit 1912, Ismail Qemali ngriti flamurin në Vlorë për të shpallur të pavarura të gjithë territoret shqiptare të okupuara nga Turqia e ndonëse atij iu bashkua edhe Isa Boletini, krahina apo vilajeti i këtij të fundit nuk do kishte të njëjtin fat si dhe ajo pjesë që do të përbënte Shqipërinë zyrtare. Viti 1913 do të linte jashtë Shqipërisë toka shqiptare që tash janë të (ç)integruara në 5 shtete të tjera. Sigurisht që Kosova dhe aneksimi i saj nga Serbia ishte edhe goditja më e madhe që iu bë çështjes shqiptare. Megjithatë, Jubileu i madh i 100-vjetorit të Pavarësisë e gjen sërish Kosovën të lirë dhe pa Serbinë mbi kokë. Dhe, pikërisht 100-vjetori i Pavarësisë, është rasti më i mirë për të bërë bilancin dhe për të parë perspektivën e çështjes sonë kombëtare.

Çështja kombëtare në këtë Jubile pavarësie

Në këtë 100-vjetor të Pavarësisë së shqiptarëve, çështja e tyre kombëtare është më e avancuar se kurr. Dhe, shqiptarët ngado që janë i ka kapur një entuziazëm i jashtëzakonshëm. Flamuri ynë kombëtar është bërë i pranishëm kudo dhe duket se ai është bërë edhe simboli i zhvillimit të mëtejshëm të çështjes së tyre. Por, entuziazmi bie shpejtë kur nuk ka një plan, kur nuk ka një program të qartë për t’u realizuar. Më keq akoma kur ka dhjetra plane që çorodisin këdo. E në këtë katrahurë futet dhe politika dhe llogaritjet politike… parti me simbole kombëtare, parti që premtojnë zgjidhje të çështjes kombëtare … filozof që pasi nuk shesin dot më Marksin dhe Engelsin tek shqiptarët, kanë gjetur një mjet për t’u dalluar nga të tjerët, matrapaz që kanë gjetur një rast për të realizuar planet e tyre personale…

Në harkun e këtij shekulli, kombi ynë ka bërë përpjekjet maksimale për t’ia arritur të ketë shtetin e vetë dhe mbi të gjitha të riparoj pjesërishtë një gabim të shkaktuar nga politika europiane e shekullit të kaluar, kur me vendime arbitrare, tokat shqiptare iu dhuruan fqinjëve tanë. Personalitetet historike më të mëdha të dala nga kombi ynë, janë pikerisht ata që sakrifikuan gjithçka kishin në emër të shqiptarisë dhe që luftuan për flamurin tone kuq e zi, simboli i bashkimit kombëtar. Por nga ana tjetër, presioni i të huajve të interesuar drejtë për drejtë apo edhe tërthoras në ndarjen jo vetëm të tokave shqiptare por edhe të shqiptarëve vetë mes tyre, nuk kanë reshtur për të punuar në ndarjen e tyre. Aty ku ata nuk mundën t’i ndajnë sipas besimit fetar, e bënë këtë në ndarje provinciale. Prova më e mirë është teoria serbe se shqiptarët e Kosovës, nuk janë njëlloj si shqiptarët e Shqipërisë. Të qenit ndryshe, të qenit jo si shqiptarët e atdheut mëmë, mund të n’a bind se ata nuk ke pse i bashkon, nuk ke pse i mbron, nuk ke pse flet për një komb. Ata janë ndryshe. Dhe kjo propagande e bënë punën aq mirë sa i kish bindur një pjesë të të huajve (sidomos para viteve ’90 dhe në fillim të viteve ’90 se shqiptarët e Kosovës, sado që të ankoheshin, nuk kishin të drejtë, sepse ata siç thonë edhe serbët janë … janë … janë …

Edhe më keq, propaganda serbe ka mundur të futet edhe në teoritë e ndonjë shqiptari nga Kosova, që nuk heziton të n’a paraqesi teorinë e një kombi kosovar, këtë herë ndoshta jo mbi paragjykime negative ala-serbe, por mbi bazën e ndonjë vlere dhe veçantie që e dallon për mirë këtë pjesë të popullsisë shqiptare të quajtur « kosovare ». Unë do të thosha se teoria e një kombi kosovar është më e rrezikshme edhe se teoria serbe e veçantisë së shqiptarëve të Kosovës, sepse nëse teoria serbe shkakton zemërim tek shqiptarët, ajo ka shërbyer për të afruar shqiptarët me njëri-tjetrin (sidoqoftë ajo ka ndikuar për keq që qarqet vendimmarrëse në kancelaritë më të fuqishme të botës…), teoria e « kombit kosovar » hap rrugën e përçarjes me efekte të pariparueshme. Personalisht, fjalën « kosovar » në vend të shqiptar si pjestar i një kombi do t’a quaja fyes. Nëse mua më thonë « lab » për të treguar origjinën time nga një krahinë me tradita dhe patriotike siç është Labëria kjo do të përbënte kënaqësi e madje përkëdhelje për mua, por do të ishte fyese nëse do të thoshin « ai nuk është shqiptar por lab » do t’a quaja fyese. Dhe nuk ka dhuratë më të mirë për Serbinë se një ndarje e tillë mes shqiptarëve të Kosovës dhe shqiptarëve të tjerë që banojnë në Ballkan përfshi këtu shqiptarët e Shqipërisë Londineze…

Nëse teoria e kombit « kosovar » mbështeten në teoritë e ndarjeve ballkanike siç janë ndarja mes maqedonasve dhe bullgarëve apo ndarja mes malazezëve dhe serbëve, bashkimi i Italisë bëri krijimin e një kombi dallimi mes përbërësve rajonal e provincial do çudiste të gjithë botën. Pasi Italia u bashkua, thënia e Garibaldit « Italinë e bëmë, tani duhet të bëjmë italianët » është monumentale. Përball këtij fakti, homogjeniteti i shqiptarëve është i pashoq. Shqiptarët nga Kosova, Maqedonia, Shqipëria apo Çamëria, kanë një gjuhë të përbashkët, një histori të përbashkët, mentalitet të përbashkët dhe dallimi i vetëm është qëndresa që shqiptarët e Kosovës i bënë Serbisë dhe serbëve gjë, që i bëri ata edhe më të fortë edhe më atdhedashës por gjithësesi jo ndryshe. Nëse, ata janë ndryshe nga shqiptarët e tjerë, mos duhet të quhen më të afërt me serbët?

Orientimi gjeo-strategjik i shqiptarëve

Nëse ka një gjë që shqiptarët duhet të kenë një emërues të përbashkët mes tyre është orientimi gjeostrategjik i shqipatarëve dhe lidhja e aleancave strategjike me të tjerët. Ne nuk kemi lidhje gjaku apo gjuhe me të tjerë kombe (një arsye më shumë për të mbajtur njëri-tjetrin si shqiptarë) kështu që n’a duhet të kemi dhe ne aleancat tona, miqtë tanë për të përballuar ditë të këqia siç ndodhi në fund-shekullin e kaluar. Në vitin 1999, pa mohuar qëndresën e faktorit kombëtar, le të jemi të ndërgjegjshëm që pa aleatët tanë perëndimor me Shtetet e Bashkuara në krye, ajo që në hartat e sotme të botës (jo të gjitha) njihet si Republika e Kosovës, do të kishte qenë një copë histori që mund të përmblidhej me një frazë : Këtu ka qenë ish Krahina Autonome e Kosovës, nën Ish-Jugosllavinë, e tash është pjesë e Republikës Serbe…

Dikur një bashkëbisedues më tha : « Ti je filo-amerikan? » Pa një pa dy, iu përgjigja me një po që nuk linte dyshime në këtë pikë. Ndonëse unë nuk e pyeta, ( a nuk duket pak vulgare t’i drejtohesh me pyetjen, po ti me kë je sikur t’a pyesim për ekipin e futbollit për të cilina i bënë tifozllëk?) ai dihet që është filo-oriental. Një parantez të vogël. Nëse dikush më quan filo-amerikan (dhe nuk kam asnjë problem të jetoj me një fakt të tillë) kjo ka të bëjë me një sërë shkrimesh që unë kam shkruar për Amerikën për sistemin politik aty, për ekonominë, për ndarjen dhe ekulibrin e pushteteve sipas « check e balance » dhe sidomos për politikën e tyre të jashtëme sidomos qëndrimin e tyre historik ndaj kombit shqiptar. Demokracia amerikane ka lënë pa gojë francezin Alexis de Tocqueville që, dy shekuj e ca më parë u çudit me demokracinë këtij shteti të ri aq sa shkroi librin « Demokracia në Amerikë » me qëllim që dhe kombi i tij dhe ata që do lexonin « Demokracia Amerikane » të mësonin prej saj. Dhe të them të drejtën, ndonëse e pranoj me gjithë qejf epitetin « filo-amerikan » unë jam po aq kritikë ndaj tyre, po aq sa një do të ishte një mik i tyre që ua do të mirën. Pra, unë nuk kam ndonjë arsye të jem një mik pa kushte. Kështu, besoj se kur flasim për shqiptarët që nërgjithësi janë ashtu su dhe unë « filo-amerikanë », arsyeja mud të gjendet tek fakti që shqiptarët e ëndërrojnë një demokraci ala-amerikane apo edhe perëndimore dhe, pse t’a mohojmë, se ata kanë gjetur tek ata një aleat natyrel që i ka ndihmuar në kohët më të vështira të ekzistencës së tyre, në kohën e presidentit Wilson dhe në fund të shekullit të kaluar nën presidencën e Klintonit e Bushit.

Bashkëbiseduesi im i përmendur më sipër, nuk ka lënë tribunë ku i është dhënë fjala, që të mos mbroj teorinë se ne shqiptarët duhet t’i kthehemi historisë sonë të përbashkët me turqit dhe Turqinë. Asgjë e keqe nëse kjo do të ishte në kuadrin e fqinjësisë së mirë, në kuadrin e bashkëpunimit rajonal, në bazë të reciprociteti e në kuadrin e dy vendeve anëtare të NATO-s. Por, jo, sipas këtyre « shkencëtarëve », Turqia duhet të jetë violinë e parë në marrdhëniet e Shqipërisë me botën. Ju kujtoj se Turqia dëshironë t’i bashkohet BE-së por ende pa sukses. Rezultatet ekonomike të fundit të këtij vendi, që duhet përshëndetur, gjithashtu nuk janë një arsye për t’a quajtur vendin kryesor nga i cili duhet orientuar politika jonë e jashtëme. Kur them politika jonë kam parasysh dy qeveritë shqiptare që nuk duhet t’a orientojnë politikën e jashtëme sipas cikleve ekonomike që janë fenomene kalimtare.

Bashkimi i shqiptarëve?

Nëse së fundi është hedhur teoria e marrjes shembull në marrdhëniet Serbi-Kosovë, të dy Gjermanive të ndara pas Luftës së Dytë Botërore, më natyrale do të ishte që këto marrdhënie dhe sidomos zgjidhja (ribashkimi) t’i vishen dy shteteve shqiptare të Ballkanit. Shqiptarët i ndanë me forcë, i detyruan të okupohen nga serbët dhe tash i kanë ndarë. Ku qëndron e keqja e ribashkimit të tyre. Por, as (ri)bashkimi nuk është gjëja më e thjeshtë që mund të bëhet një kombi që në këtë shekull ka vuajtur aq shumë ku nga të tjerët dhe ku nga vetvetja. Ndihma më e madhe që mund t’i bëhet çështjes kombëtare është padyshim respektimi i vetvetes që do të thotë respektimi i shtetit ligjor, respektimi i institucioneve dhe i mekanizmit të përzgjedhjes së përfaqësuesve të popullit. Dy janë përbërësit që do të garantojnë suksesin e bashkimit kombëtar : 1. Dëshira e popullit shqiptar për t’a bërë një gjë të tillë dhe 2. Përshtatja e klasës politike ndaj një relaiteti të till. Ndoshta do të duket absurde por ja që klasa politike ka fjalën e saj në një projekt të till siç është çështja e ribashkimit kombëtar. Nëse elementin e parë e kemi gati dhe mund të themi se shqiptarët janë gati që sot të hedhin një hap përpara, klasa politike shqiptare është pak e vonuar dhe e pa-aftë të ndjek shqiptarët në këtë projekt madhështor. Ata politikanë që trumpetojnë me të madhe çështjen kombëtare e bëjnë për të fituar ndonjë pikë që mund të kthehet në votë. Ata politikanë që duan t’a bëjnë vërtetë ribashkimin, nuk kanë nevojë të bërtasin, mjafton të veprojnë konkretisht dhe pa u kërkuar leje të tjerëve.

Një shekull më parë shqiptaria, përkatësia në një njësi si kombi, gjuha dhe historia e përbashkët, bëri që shqiptarët të bashkohen për të krijuar shtetin e tyre, duke u ngritur mbi dallimet fetare, krahinore, dialektore etj etj. 100 vjetë më vonë është pikërisht kjo fjalë magjike, shqiptaria, që i thërret të bashkohen në një, që i thërret të ndërtojnë një të ardhme të përbashkët. Gëgë, tosk malci jallia / janë një komb m’u da s’duron ishte motoja e para një shekulli … lab, çam e kosovarë, janë një komb/ s’abn me diskutu… duhet të jetë motivi i pas një shekulli përpjekjesh…

Ajet Nuro

Montreal – Tiranë – Prishtinë, shtator , tetor 2012

 

 

Kadri Tarelli: MËSUESI, RRETHI LETRAR, BIBLIOTEKA DHE SHKRIMTARI

 

Takim me shkrimtarin V. Kona

Durrës më 08. 11. 2012

MËSUESI, RRETHI LETRAR, BIBLIOTEKA DHE SHKRIMTARI

Përvojë nga shkolla 9-vjeçare Shkallnur. Durrës


Në kuadrin 100 - vjetorit të Pavarësisë, në shkollën 9-vjeçare të Shkallnurit u organizua një takim me shkrimtarin e mirënjohur Viron Kona. Ishte një takim i bukur dhe i mirëpritur nga të gjithë nxënësit që e pëlqejnë letërsinë, e ca më shumë nga “Letrarët”, që guxojnë e shtyhen të shkruajnë. Kishte kohë që po përgatiteshin për këtë takim, të cilin ua kishte premtuar ta organizonte mësuesi i letërsisë,  Z. Teodor Kajana.

Për letrarët e vegjël, ky bashkëbisedim ishte si një ditë feste. Interesimi për të mësuar më shumë rreth letërsisë dhe krijimtarisë së shkrimtarit V. Kona ishte mjaft i madh, pasi kishin lexuar disa libra të tij. Atmosfera e mirëpritjes u ndje sapo u futëm në oborrin e shkollës. Dy vajza u shkëputën nga shoqet dhe vrapuan drejt nesh. Kërkuan autograf, duke i zgjatur shkrimtarit librat që mbanin në dorë. E njohën menjëherë nga fotografia në kapakun e pasëm të librit. Ngazëllehesh dhe frymëzohesh kur ndeshesh me veprime kaq të bukura, që i bëjnë natyrshëm e me aq çiltërsi vetëm fëmijët.

Takimi parë në hyrje të shkollës u bë me drejtorin z. Muhamet Merja, i cili na njohu me të gjithë pjestarët e kolektivit. Të gjithë së bashku na shoqëruan drejt klasës ku po na prisnin nxënësit, pjesa më e madhe e tyre të dashuruar pas letërsisë, mes tyre edhe anëtarë të “Rrethit të letrarëve të vegjël” të shkollës. Klasa ishte mbushur plot. Siç u shpreh mësuesi i historisë z. Lirim Harka, shumica e këtyre nxënësve janë lexues të mirë të librit dhe anëtarë të rregullt të bibliotekës së shkollës, e cila ka në fondin e saj rreth 2200 libra. Fjalë të mira thotë për drejtuesin e bibliotekës, mësuesin Hasan Kasa, i cili kujdeset për pasurumin e fondit të librit me tituj të rinj, por më shumë për propogandimin e tyre te nxënësit, duke i bërë ata lexues dhe “miq të librit”. Është një punë e tij plot pasion në shërbim të nxënësit, për të ngjallur më shumë dashuri për librin, leximin dhe shkrimin. Edhe mësuesit e tjerë i njohin me emra ata që lexojnë më shumë, duke përmendur me admirim nxënësit: Etleva Hoxha, Albina Gjuzi, Joana Hysa, Edlira Muça, Redi Gjoni, Adelajda Hoxha, etj, etj.


Mësuese e letërsisë znj. Liljana Koni, shpjegon: “Nxënësit ë shkollës sonë janë të pasionuar pas letërsisë. Atyre u pëlqen shumë leximi, recitimi, krijimi dhe interpretimi. Këtë e vëmë re në konkurset “Eseja më e bukur”, “Poezia më e mirë”, apo “Recitimi më i bukur”, që organizohen shpesh nga rrethi letrar i shkollës. Pikërisht këta talente, janë ata që, mbushin e lezetojnë programet letrare-artistike, që zhvillohen në shkollë në raste takimesh dhe festash të ndryshme. Ne mburremi me ta”.

Mësuesi i letrësisë Z. Teodor Kajana, që na shoqëroi gjatë gjithë kohës, na thotë se: “ Që kur i njoftuam se, së shpejti, në kuadër të 100 - Vjetorit të Pavarësisë do të organizojmë takim me një shkrimtar nga Tirana, nxënësit tanë po ju presin me padurim. Çdo ditë më pyesin: “Mësues kur do të vijë shkrimtari”? Unë u thosha: Mos u mërzisni se, shumë shpejt do ta kemi mes nesh. Ju shkrimtyarët dhe gazetarët s’para besoni lollaj. Do të bindeni kur të shikoni e dëgjoni vetë, sa të shkathët e të lexuar janë nxënësit tanë”.

-Më kini pritur, e ja ku erdha, - ishin fjalët e para të shkrimtarit  Viron Kona. -Edhe unë mezi pres të takohem me ju fëmijët. Më pëlqen biseda me ju, njëkohësisht kërshëria dhe dëshira për të lexuar e njohur më shumë sekretet e të shkruarit…


Çuditërisht distancat u shkrinë dhe biseda rrodhi lirshëm, si mes miqsh të njohur prej kohësh. Në fakt nxënësit e njohin shkrimtarin përmes leximit të librave të shumtë që autori ka botuar gjatë viteve, ndaj nuk rreshtën të bëjnë shumë pyetje mjaft intersnte.

Markeljani, nxënës i klasë së 9-të pyet: -E kam lexuar me një frymë librin “Drithërimat e yjeve”, e më bën përshtypje: Pse mbyllja në librin tuaj është aq e trishtuar ?

Ajkena Tafili, klasa e 9-të kërkon të dijë: “Cila është tërheqja fillestare, ai çast vendimtar, kur ju morrët penën e nisët të shkruani këtë libër”?

Klaudia Biduli: - Vërtet “dridhen” yjet në qiellin e huaj ? Pse ky titull në librin tuaj “Drithërima e yjeve”?

Klaudia Hysi, nxënëse e klasës së 7-të, pyet: -Ç’ju shtyu të shkruani librin “Shpëtoni papagallin Çate”?

Florialba Sherra klasa 9-të: -Ç’është për ju tema e emigrimit, që e shkruani me aq dhimbje?

Samirela Muçhasaj, nxënëse klasës së 6-të pyet: Më pëlqeu libri “Shpëtoni papagallin Çate”, po, përse në mbyllje shkruani vargje?

Haxhire Vezi, klasa 9-të, bën një pyetje të gjatë, të bukur e me plot mendim: Gjatë leximit të librit ‘Drithërimat e yjeve”, kam vënë re se ju kini përshkruar me shumë dashuri kulturën, arin, artitekturën e antikitetit. Pse?


Dorisela Kollçinaku klasa 9-të, pyet: Ju kini marrë shumë çmime. Cili ju ka bërë të ndiheni më mirë?

Nxënësit dëgjonin plot kureshtje, sikur i përpinin fjalët e shkrimtarit, shpjegimet e, akoma më shumë porositë lidhur me artin e të shkruarit dhe vështirësitë.

“Nuk mjafton vetëm të kesh talent, pasi, pas tij, duhet shumë punë, shumë lexim, e në fund, edhe guxim”. Me këto fjalë V. Kona e mbyll bisedën aq të ngohtë e miqësore, duke premtuar edhe takime të tjera.

Edhe autografet në faqet e librit ishin plot emocione për lexuesit e vegjël. Pa harruar edhe fotografitë e përbashkëta në shkallët e shkollës së tyre të bukur.

Përgati

Kadri Tarelli

Durrës

 

 

MIKU I CILI PËRFAQËSON SHQIPTARIZMIN E VËRTETË HUMANIST.

MIKU I CILI PËRFAQËSON SHQIPTARIZMIN E VËRTETË HUMANIST

Miq shqiptarë kudo ku jeni!
Erdhi një letër nga Shqipëria, jo një letër e rendomtë por një letër si xixë drite në terrin e nëntorit suedez... Një letër që rrezaton optimizëm, mirëkuptim, humanizëm, një mesazh prej një miku shqiptar i cili përfaqëson vetitë më të mira të shqiptarizmit të gjallë, me rrënjë kombëtare dhe me frymë internacionaliste.
Ky nuk është shqiptarizmi i rremë që shohim tepër shpesh, ku njeriu ose shikon kërthizën e vet pa interes për botën përreth ose rreh gjoksin duke lëshuar automatikisht fjalë bajate gjoja patriotike... Viron Kona ka marrë rrugën e të ndjerit Vedat Kokona, i cili u bë mik i suedezëve gati 80 vite më parë, kur ai si student i ri u mahnit nga ambienti suedez.... Viron Kona nderon miqësinë tonë, ai nderon popullin e vet duke marrë nga jashtë gjërat pozitive për të krijuar dicka konstruktive në mjedisin e vet shqiptar. Ai është tipi i njeriut që duhet të shohim më shpesh në kohën tonë kudo, në tërë botën shqiptare, kur njerëzit në shumë raste kanë rënë në kllapi pa kuptuar identitetin e tyre shqiptar dhe rrugën e tyre drejt së ardhmes.
Viron Kona me fjalët e tij përhap vetëm dritë, dhe me këtë dritë sigurisht do të frymëzojë shumë nga bashkëatdhetarët e tij.
Dhe kjo me siguri do të mjaftojë si "preludë" - le të lexojmë letrën e mrekullueshme nga ky shqiptar i bekuar, i cili rrezaton miqësi!

Murat Gecaj, Ullmar Qvick dhe Viron Kona, 16 prill 2012 Borås-Suedi

I nderuar prof.Ullmar !

Largësia, veçse na ka afruar më shumë shpirtërisht, na ka bërë të nxjerrim përfundime, që i tejkalojnë ndjenjat e miqësisë së mëparshmet dhe të njohjes së parë, na bëjnë edhe më të afërt me njëri-tjetrin. Ndonjëherë, ndodh që të jesh në një rrugë, në një lagje, në një qytet, në një shtet dhe të mos arrish të gjesh dot gjuhën e komunikimit me njerëzit, qoftë, edhe kur ata ndodhen shumë pranë. Kurse, në rastin tonë, pavarësisht largësisë fizike ndjenjat e pastra vëllazërore, janë vijë e drejtë e mendimeve tona të përbashkëta për dukuritë, episodet, fenomenet që ndodhin...

Më shkon mendja shpesh herë tek Ju. Pyes veten: Ku ndodhet tani prof.Ullmari? Po punon? Po lexon? Po shkruan? Po jep intervista? Po u dërgon mesazhe miqve të shumtë nëpër botë? Po lëviz nëpër qytet me biçikletë, për të mbaruar ndonjë punë të shpejtë? Apo, mbase, është duke pirë kafe me ndonjë familjar, mik a shokë të vjetër?

Do të dëshiroja të isha edhe unë pak çaste dhe ta pinim atë kafe së bashku me Ju, të bashkëbisedonim vëllazërisht për mendimet tona të përbashkëta, për jetën tonë, problemet, vështirësitë, por dhe optimizmin, besimimin tek më e mira, tek më e bukura, tek më njerëzorja, që duhet t`u japim dhe t`u trashëgojmë brezave, fëmijëve, nipërve, mbesave, më zemërbukurve tanë...

x x x

Mbi karrigen e tavolinës së punës në zyrë, kam një Hartë të Botës dhe, sa herë që hedh vështrimin atje, sytë më mbeten të mbërthyer si pa kuptuar tek vendi Juaj, Suedia. Ndjek me sy vijën ajrore që kam përshkruar dy herë deri aty. Me mendje qëndroj në Goteborg, qyteti i themeluar me inisiativën e mbretit Gustav II, ndër portet më të mëdhenj të Skandinavisë, qendër e madhe industriale, qytet me shumë muze, galeri, vepra arti, sheshe ku tërheqin vëmendjen skulpturat; përfytyroj “Sheshin e Metingjeve”, mjediset zbavitëse për fëmijë. Aty, në bregun e detit ndodhet Muzeu i madh Detar, ndër më të njohurit në botë, Akuariumi gjigant, Muzeu Naturor Historik, Tetari i Operas, Stadiumi...Ishujt turistikë, ku lejohet të lëvizësh vetëm me bicikleta ose në këmbë. Me bukuritë, urbanistikën dhe arkitekturën që ka, Goteborgu krahasohet shpesh me Amsterdamin, por, edhe me Londrën (Londër e vogël)…

Vijoj rrugën për në kodrën e Borasit, qytetit ku ndodhen shumë nga miqtë e mi më të mirë. Sjellë ndërmend takimet me ta, suedezë e shqiptarë, më bëhet se, bashkëbisedoj gjatë aty pranë Monumentit të Grëshërëve, Monumentit të “Pinokut”, të Karlo Kolodit; ndalem për një vizitë në shkollën “Fjardingskolan”, ku takoj mësuesit dhe nxënësit, prindër, personelin e shërbimit, që të gjithë miq të mi; vizitoj familjen Persson, ku u mikprita për herë të parë në Suedi; shkoj një copë herë andej nga Biblioteka e qytetit, nga Biblioteka e parashkollorëve”Hasslehus bibliotek”, nga redaksia e gazetës “Boras Tidning”, nga Kopshtit Zoologjik me kafshë e shpendë të të gjithë llojeve; sjellë në mendje mbrëmjen madhështore që u organizuar për përurimine librit tim “Eh, more Bubulino!” të përkthyer në gjuhën tuaj të bukur......

Me sy dhe me mendje, vijoj udhën për në qytetin e Astrid Lindgrenit, në Vimmerby, vizitoj Parkun e Madh ( Bota e Astrid Lindgrenit ), takoj aktoren që luan aq bukur “Pipi Çorapegjatën”; takoj personazhet e librave të Lindgrenit. Më tej, vijoj rrugën për Jonkëping, në Linkeping... Pastaj, në qyetin tuaj, i nderuar profesor në Norrköping. Aty “qëndroj” më gjatë sepse, më duket se kam arsye, apo jo? Aty, më bëhet se, ju takoj Juve profesor, e bashkëbisedojmë pakëz për punët dhe angazhimet tuaja të shumta që keni, qoftë ato për jetesë, ashtu dhe ato që lidhen me botën dhe këndvështrimet, vizionet tuaja interesante e origjinale për të studiuar jetën dhe historinë e popujve, vendet, njerëzit, artet dhe letërsinë, për të cilat shfaqni mendime domethënëse, pikante, frymëzuese...

x x x

Më duken qytetet dhe krahinat e Suedisë, yje të ndritshëm, njëri më vezullues nga tjetri...E, teksa, vështrimi më mbetet i palëvizshëm tek Harta, më bëhet se, edhe ajo mbushet si pakuptuar me yje të panumurt. Por, pse të mos e them: Më të ndritshmit, më shkëlqimtarët, më vezulluesit, janë aty, tek Juve...

Vijoj të shoqëroj me sy dhe me mendje rrugën për në Stokholmin e mrekullueshëm, ku jepen Çmimet Nobel. Ndalem aty dhe kaloj në përfytyrim Pallatin Mbretëror, Operën Mbretërore, Tetarin, Muzeun Kombëtar, Muzeun e Artit Modern, Muzeun “Vasa”, ( Stokholmi është qytet i 100 muzeve), Stokholmin e vjetër, monumentet e

shumtë historikë, skulpturat e parkut...; Në përfytyrim më kalojnë tërë ata njerëz të mëdhenj që kanë bërë Histori, që i kanë mbetur si vlera vezulluese dhe margaritarë të rrallë popullit suedezë. Një pasuri e tërë: Thunmman, Bereus, Sergel, Strindberg, Lagerlëf, Lindgren, Larsson, Bellman, Johnson, Transtoemer, Zorn, Sandberg, Larsson, Miller, Nobel, Ingmar Bergman, Indrid Bergman, Greta Garbo, Dolf Lindgren, Grupi ABBA, Ullmar Kvik, Ana Lind...; përfytyroj festën e Ditës së Verës, Midsomar, kompozitorin e madh Taube, këngët e tija të famshme, të cilat i japin vlerë ngazëlluese edhe Ditës së Verës....

Më tej, vijoj në Upsalën e Celsiusit, Linneut, e qindra personalitetetve të Suedisë, që kanë befasuar botën...

Edhe më tej, drejt Veriut, në Kiruna, atje tek hotelet prej akulli dhe bore, atje ku janë ngritur radioteleskop të fuqishëm që vëzhgojnë hapësirë e pafund; atje, ku aurorat polare vezullojnë me bukuri mahnitëse. Pikërisht, atje, personazhi im, vogëlushi Bubulino, dëshiron të ngrejë stacionin e nisjes me anije kozmike drejt planetit Mars dhe hapësirës së pafund ndërhyjore...

Jo se nuk i mjafton kjo botë, ndonëse, aq e përkryer nuk është. Ai e do shtëpinë e tij, Rruzullin tokësor: “Shtëpinë e Njerëzimit”, por dëshiron të dijë më shumë, të njohë fqinjët e planetit tonë të kaltër, fqinjët e afërt dhe të largët, miqtë...Ata, sigurisht që janë edhe atje, në pafundësinë yjore....Kështu, Bubulinoja dhe vogëlushët e tjerë nga e gjithë bota, veç që kanë Shtëpinë e tyre të Njerëzimit, nuk kanë për t`u ndjerë asnjëherë të vetmuar. Do të ndihen me më shumë vëllezër e motra, me më shumë miq e shokë. Kjo, e lumturon njeriun.

S`ka gjë më të bukur për cilindo, për çdo njëri, të madh ose të vogël, që, kur e di ose e ndjen që dikush mendon për të, merr forca dhe energji të reja, bëhet me krahë, brengat zbuten, vështirësitë lehtësohen, vuajtjet sikur ia heq njeri me dorë, ndërkohë frymëzimi shtohet, dëshira dhe optimizmi ndizen si zjarr në sytë dhe mendjen e njeriut...Mbase, këndvështrimi im duket disi surealist, por kjo nuk besoj se i prish punë askujt.

Mendoj se, ajo që më lidh ngushtësisht me Ju personalisht, me bashkëkombësit tuaj suedezë, që arrita t`i njohë dhe të fitoj miqësinë e tyre, por, edhe me vëllezërit e mi shqiptarë, që jetojnë të mikpritur aty, pra, materiali lidhës, është i përbërë nga forca të brendëshme, të padukshme, dhe, që, jam i sigurtë se janë ndjenja

dhe energji të fuqishme, të cilat, kanë burim vetëm zemrat e bukura...

x x x

Qofsh gjithnjë me jetë të gjatë dhe plot shëndet profesor Ullmar ! Ju, dhe, Samka, bashkëshortja Juaj. Ju, dhe e gjithë familja Juaj e nderuar dhe respektuar, e që përmendet shpesh herë me nderim nga unë dhe familja ime.

Ndonëse banojmë në skaje të largëta gjeografike, kjo nuk na pengon ta duam dhe ta nderojmë punën, veprën dhe personalitetin e njëri-tjetrit.

Faleminderit shumë profesor, për gjithçka keni bërë dhe vazhdoni të bëni për ne. Bota, ka shumë njerëz, por, miqtë si Ju, i gjen rrallë dhe, ne, duhet të bëjmë çmos që t`ju kemi gjithnjë pranë, si të domosdoshëm, pasi, njerëzit, veçanërisht më të vegjlit, i kanë më të nevojshëm miqtë e vërtetë.

Fjalët e mira në adresën Tuaj, nuk kam vështirësi që t`i kërkojë. Ato, nuk kanë burim fjalorët, por kanë burim zemrën, prandaj dhe mendoj se rrjedhin të pastra dhe të kristalta, transparente, siç është dhe siç do të jetë edhe në të ardhmen miqësia jonë e përhershme, një rrjedhë vërshuese e përrenjve pranveror, që kthehet në lumë dhe derdhet natyrshëm në detin e madh të miqësisë dhe dashurisë njerëzore.

Bota, është më e bukur dhe më e lumtur me njerëz si Ju, profesor Ullmar !

Qofsh i nderuar dhe me jetë sa më të gjatë !

Gjithnjë pranë jush, me mendje dhe me zemër,

Viron Kona.

 


Faqe 67 nga 113

Newsflash

 

U MBAJT KUVENDI VJETOR I SHSHKSHS-së

NË KRISTIANSTAD TË SUEDISË

Në lokalet e Shoqatës kulturore shqiptare ”Ardhmëria” nga qyteti Kristianstad I Suedisë u mbajt Kuvendi vjetor i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” në Suedi (ShShAKShS), në të cilin morën pjesë anëtarët e  ShShAKShS-së si dhe simpatizantë të fjalës së shkruar letrare dhe të arteve të tjera në Suedi. Pasi që kryetari i ShShAKShS-së z Hysen Ibrahimi shpalli të hapur Kuvendin vjetor, u zgjodh kryesia e punës së Kuvendit prej tre anëtarësh me në krye zonjën Qibrije Hoxha, e cila udhëhoqi me punën e Kuvendit.

Kuvendi miratoi rendin e ditës i cili ishte mjaft i ngjeshur dhe voluminoz me çështjet të cilat Krysia e ShShAKShS-së i kishte parashtruara para këtij Kuvendi vjetor pas pushimeve verore.

Kuvendin e përshëndeti Sejdi Zeka, anëtar i Shoqates ”Ardhmeria” si nikoqir, njëherit edhe anëtar i Krysisë së ShShAKShS-së.

Foto: Bajram Uka.

Në këmbë nga e majta: Adem Ahmeti, Daut Dauti, Mursel Shkupolli, Sejdi Zeka,Ibrahim Abedini, Riza Sheqiri, Rrahman Rrahmani, Shaban Murseli, Ramadan Hyseni, Avdi Rama, Skender Jashari, Remzi Basha, Sokol Demaku, Osman Ahmetgjekaj dhe Bahtir Latifi.

Ulur nga e majta: Xhemsan Ahmeti, Shyqri Gjurkaj, Bedri Paci, Qibrije Hoxha, Hysen Ibrahimi, Fetah Bahtiri, Myzafere Kryeziu, Isuf Bajraktari, Idriz Gashi, Ismet Hasani, Avdyl Uka dhe Xhafer Manaj. Kuvendi vjetor i ShShAKShS “Papa Klementi XI Albani” Kristianstad.

Kuvendi i sotëm, punimet i zhvilloi në frymën demokratike, ku u miruatuan disaa ndryshime dhe plotësime në Statutin e Shoqatës të cilat ishin më se të nevojshme e këto kryesisht kishin të bënin me disa çështje teknike të cilat ishin nga më herët. Këto ndyshime i arsyetoi anëtari i Krysisë së Shoqatës Fetah Bahtiri e të cilat në mënyrë unanime u përkrahen nga të pranishmit në Kuvend. Fetah Bahtiri u ngarkua që ta përgatisë tekstin e spastruar të Statutit të ShShAKShS-së dhe t`ua dërgojë me e-maila të gjithë anëtarëve të ShShAKShS-së.

Duke marrë parasyshë punën dhe aktivitetin e anëtareve të Shoqatës Kuvendi mori vendim që të lirohen nga detyra e anëtarit të Krysisë dhe të komisioneve të ShShAKShS-së një pjesë e anëtareve të saj të cilët ndoshta në pamundësi që të jenë aktiv, nuk janë anëtarësuar fare në Shoqatë dhe nuk e kanë paguar anëtarësinë as pas një periudhë dhjetëmujore të pritjes. Pas lirimit të tyre, Kuvendi zgjodhi anëtarë të rinj të Kryesisë dhe të disa komisioneve të ShShAKShS-së të cilët i zëvendësojnë anëtarët e liruar.

Nga ana e Kryetarit të Krysisisë Hysen Ibrahimi u paraqit raporti mbi punën e Shoqatës nga themelimi deri më sot. Ky ishte një raport gjithëpërfshirës dhe i hollësishëm i punës së Krysisë dhe anëtarëve të Shoqatës, e cila punë u kurorëzua me sukses me prezentimin dhe publikimin e librit ”Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi numër 1 Për pavarësinë e Republkikës së Kosovës”, botuar kohë më parë në Kosovë ku edhe u bë promovimi tij në lokalet e Bibliotekës Kombetare e Universitare të Kosovës në Prishitne si dhe në Boletin në Kullën e Isa Boletinit.

U muar qëndrim pas bisedave dhe analizave të bëra që të vazhdohet me punë në këtë tempo në mënyrë që vitin e ardhshëm Shoqata të dalë me numrin dy të ”Thesarit Kombëtar”gjë që u përkrah pa rezervë nga të pranishmit.

Në këtë mbledhje unanimisht u vendos që për kontributin e jashtëzakonshëm të dhënë në veprimtarinë e gjertanishme të ShShAKShS-së mirënjohje me shkrim t`u ndahen Prof. Fetah Bahtirit dhe biznismenit Halim Hoti. Ceremonia e ndarjeve të këtyre mirënjohjeve do të realizohet në Sesionin e Dytë Shkencor, i cili do të mbahet në në Landskrona vitin 2013, me gjasë në muajin maj.

Kuvendi vendosi që ta shpallë anëtar nderi të ShShAKShS "Papa Klementi XI Albani" në Suedi Prof. Jusuf  Buxhovin. Ceremonia e shpalljes do të bëhet në Sesionin e Dytë Shkencor, i cili do të mbahet në vitin 2013, ashtu siç u cek më lart.

Raportin financiar i ShShAKShS-së konform nenit 40 të Statutit të ShShAKShS-së e paraqiti arkëtari i Shoqatës  Rrahman Rrahmani, i cili prezenti në mënyrë statistikore të dhënat finaciare të Shoqatës.

Ka kohë që nga ana e Shoqatës është filluar me përgatitjet për festimin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, e kështu grupi organizativ për këtë qëllim ka paraparë organizimin e shkuarjes me autobus në Shqipëri me rastin e festimit të 100-vjetorit të shtetit shqiptar.

Edhe ky propozim u përkrah nga Kuvendi dhe mbetet të shihet numri i të interesuarve për shkuarje dhe të kryhen veprimet e tjera përgatitore.

Gjatë kësaj vizite do të përgaditet një temë për përshtypjet e anëtarëve të Shoqatës së Shkrimtarëve dhe kjo temë do të inkorporohet në librin "Thesari Kombëtar 2".

Njëherësh në këtë mbledhje në ShShAKShS "Papa Klementi XI Albani" në Suedi u anëtrarësuan edhe disa anëtarë të rinj dhe të gjithë anëtarëve iu shpërndanë librezat e përgatitura të anëtarësisë.

Puna e anëtarëve të Shoqatës gjatë këtij viti ka qenë mjaft frytëdhënëse e kjo u pa më së miri me rastin e promovimit të titujve të botuar gjatë kësaj kohe nga ana e anëtarëve të Shoqatës.

Promovimi i veprave të anëtarëve të ShShAKShS-së. Në të vërtetë u promovuan këto krijime artistike dhe vepra të anëtarëve të Shoqatës:

-     Film dokumentar ”Baladë e përgjakur, Kosova“, autor Sejdi Zeka. Referues ishte Hysen Ibrahimi.

- ”Thesari Kombëtar 1, grup autorësh”. Referues: Qibrije Hoxha dhe Fetah Bahtiri.

- ”Loti mbeti në gjirmë të zemrës”, autor: Avdyl Uka. Referues: Rizah Sheqiri.

- ”Mbi uraganin e dhimbjeve”, autore: Zyrafete Manaj. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “Kujtime nga Diaspora”, autor: Sokol Demaku. Referues: Ibrahim Abedini.

- “Monolog në mërgim”, autor: Fetah Bahtiri. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “As i gjallë, as i vdekur”, autor: Bahtir Latifi. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “Ditari i dhimbjeve”, autor: Sadullah Zendeli – Daja. Referues: Hysen Ibrahimi.

- U tregua edhe një film nga promovimi i veprës “Zjarri në duart e mia”, autor: Remzi Basha.

Kuvendin e shpalli të përfunduar kryetari z. Hysen Ibrahimi, duke i falënderuar të gjithë për diskutimet dhe sygjerimet e tyre të cilat begatuan Kuvendin, e në veçanti falënderoi nikoqirin, Kryesinë e Shoqatës Kulturore Shqiptare “Ardhmëria” në Kristianstad dhe arsimtarin z. Sejdi Zeka.

Më 22 shtator 2012                                                               Komisionin për Informim

Kristianstad                                                                           Sokol Demaku, kryetar