Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

FJALORËT E DAJES, DHE KY I TANISHMI SHQIP-SUEDISHT DO JENË GURËT E SHENJTË TË GJUHËS SHQIPE

Sokol DEMAKU

FJALORËT E DAJES, DHE KY I TANISHMI SHQIP-SUEDISHT DO JENË GURËT E SHENJTË TË GJUHËS SHQIPE


Çdo njeri i letrave dhe lapsit dhe në njëren anë atdhetar i devotshëm për çeshtjen e kombit, kupton mirfillit rëndësinë e punës letrare e në rastin konkret  edhe të leksikografisë, por ne do ndalemi tek peresonazhi ynë, të cilinë ne e zgjodhëm që ta kemi në punën tonë kur kemi të bëjmë me leksikografin në mërgatë. Me siguri lexuesi i mirë informuar nuk do ta ketë vështirë të di se për ke është fjala kur të gjithë ata që jetojnë dhe punojnë ne mërgatën tonë në Skandinavi e kan idol dhe është njeriu i cili çdo mërgimtari shqiptar në këto pjesë të Europës i del në ndihmë dhe i dëshiron mirëse ardhje në tokën e ftohtë Skandinave, përmes fjalorëve të tij suedisht-shqip.

Pra ky është atdhetari, poeti, shkrimatri, publicisti, përkthyesi dhe Leksikografi i njohur shqiptar në Skandinavi, Sadulla Zendeli-Daja, i cli me punën e tij të palodhshme bëri nam dhe zë.

Por para se të merremi me punën e Dajës në këtë drejtim dua të ndalem në disa aspektet ë rëndësisë dhe rolit që ka leksikografia.

Leksikografia është nga degët më të hershme e gjuhësisë, e cila ka filluar historikun e saj me Fjalorin latinisht-shqip Frang Bardhit në vitin1635. Po për arsyet historike, hapi i parë për të hartuar një fjalor të gjuhës shqipe u bë vetëm në gjysmën e dytë të shekullit XIX, në kohën e Rilindjes Kombëtare, nga gjuhëtari dhe atdhetari i shquar Konstandin Kristorforidhi.

Në historinë e gjuhësisë shqiptare leksikografia është një nga fushat e para të lëvruara. Kjo traditë e ka hapur siparin në shek. XVII me fjalorin latinisht-shqip. Nga shekulli në shekull kjo fushë ka ardhur duke u lëvruar më shumë, e rrjedhimisht edhe fjalorët e hartuar u rritën në numër. Një zhvillim të madh leksikografia shqiptare pati sidomos në shekullin XX dhe “më shumë gjysma e dytë e tij, dhe veçanërisht vitet ’90 të atij shekulli.
Kjo lëmi është zhvilluar jo vetëm brenda territorit shtetëror shqiptar, por edhe në vende të tjera, kryesisht aty ku jetojnë shqiptarë e është mjaftë evident  ky fakt që ka sjellë edhe më shumë interesin për hartimin e fjalorëvë dygjuhësh.

Janë hartuar fjalorë jo vetëm nga filologë shqiptarë, por edhe albanologë të huaj, të cilët kanë pasur dhe kanë luajtur një rol mjaft më rëndësi. Këta fjalorë kanë sjellë që shqipja të përballet me shumë gjuhë e ku si rrjedhojë e kësaj pune të palodhur të filologëve dhe leksikografëve tanë, shqipja është vënë në krah të të gjitha gjuhëve të Ballkanit, në kushtet e bashkësisë së territorit, të nevojave të komunikimit ndërgjuhësor e të shkëmbimeve ndërkulturore.

Pjesë e kësaj pasurie janë padyshim edhe Fjalorët suedisht-shqip, të autorit Sadulla Zendeli - Daja, që po paraqesim këtu sot. Këta glosar janë të parët në llojin e vet, botuar në Suedi dhe është fryt i një pune të kujdesshme mbledhëse, përzgjedhëse e sistematizuese të poetit, përkthyesit, mësuesit, atdhetarit dhe leksikografit tonë të njohur Sadulla Zendeli-Daja.

Fjalori i parë, Suedisht-Shqip, me 17.000 fjalë të përdorimit të zakonshëm, të zgjedhura e të përpunuara nga një fond prej 27.000 fjalësh, u botua për herë të parë më 1994, nga Agjencia Kombëtare Suedeze për Arsim (Enti për zhvillim i Suedisë). Autor i përkthimit dhe inkodimit është Mr.fil. Sadulla Zendeli-Daja, në Suedi, me redaktor Ullmar Qvick, në Suedi dhe Svijetllana Mihali, në Shqipëri. Fjalori i ka ndihmuar shqiptarët ta ruajnë me dashuri gjuhën amtare shqipe dhe të pengojë tjetërsimin e tyre gjuhësor. Fjalori ka patur për mision të bëhet edhe mjet plotësues arsimimi për një shtresë të gjerë përdoruesish.

Fjalori i dytë, Suedisht-Shqip, me 28.500 fjalë të përdorimit të zakonshëm, të zgjedhura e të përpunuara, nga një fond prej 54.000 fjalësh, u botua më 2004, nga “Agjencia Kombëtare Suedeze për Arsim” (Enti për Zhvillim i Suedisë). Autor i përkthimit dhe inkodimit është Mr.fil. Sadulla Zendeli-Daja, me redaktor Svijetllana Mihali, Shqipëri, dhe prof.dr. Shefkije Islamaj, këshilltare shkencore dhe përgjegjëse e sektorit të keksikografisë, në Institutin Albanolgjik të Prishtinës. Fjalori është bërë edhe mjet plotësues arsimi për një shtresë të gjerë përdoruesish, duke qenë present edhe në Internet në adresën “ Svensk-albansk lexicon ligger nu på webben tillsammans med de adra lexikcon online lexicon på adressen: http://wwwlexin.nada.kth.se/skolverket/lexi.shtml

Fjalori përmban numër të madh kuptimesh e ngjyrimesh kuptimore, sinonime, thënie e idioma. Ai përmban edhe 66 faqe fotografi tematike me ngjyra.

Fjalori i tretë për fëmijë me titull Fjalori im i parë i ilustruar 4 gjuhësh: Shqip-Anglisht-Italisht, nga autorja Meri Toçi. Versionin Shqip-Suedisht e ka përkthyer mr.fil. Sadulla Zendeli Daja. Fjalori ka: 176 faqe, rreth 1000 zëra, reth 1000 ilustrime me ngjyra, i pajisur me fjalor anglisht-shqip-italisht-suedisht;italisht anglisht-suedisht-shqip;suedisht,anglisht-italisht-shqip. Një fjalor i dobishëm, zbavitës dhe me një përdorim shumë të thjeshtë për prindër ose mësues, të cilët dëshirojnë t´i drejtojnë fëmijët në mësimin e një gjuhe të huaj. Janë zgjedhur fjalë të përdorimit të zakonshëm, të lidhura me jetën e përditshme, familjen,shtëpinë, lojrat dhe shkollën. Ilustrimet e këndshme me ngjyra, të cilat shoqërojnë çdo fjalë e bëjnë konsultimin me teksttin më të thjeshtë dhe zbavitës. Një fjalor, i cili ka qëllimin e dyfishtë: t´u jape prindërve dhe mësuesve udhëzime të qarta si mbështetetje të punës së tyre dhe fëmijëve një instrument të këndshëm loje dhe kuptueri.   Botoi Toena, Tiranë, 2011.

Fjalorin e katërt Shqip-Suedisht, me rreth 35.000 fjalë, e boton Shtëpia Botuese Toena në Tiranë më 2013. Fjalori pasuron dhe barazon leksikografitë e të dy gjuhësve, suedeze dhe shqiptare, dhe plotëson zbrazti të ndjeshme për fjalorë të këtij lloji, në të dy leksikografitë. Ka karakter shkencor e normativ, dy kritere me vlerë për leksikografinë e mirëfilltë bashkohore, teorike e praktike. Ky projekt përmbush të gjitha kriteret mbi të cilat ndërtohen fjalorët dygjuhësorë bashkohorë. Është punuar me kujdes të veçantë sa i përket makrostrukturës së tij dhe përmban informacione shtesë për jetën, kulturën e psikologjinë e popullit shqiptar dhe suedez, me çka paraqet pasurim lëndor e me vlerë për përdoruesit. Fjalori ka anën e tij praktike të përdorimit, dhe këtë anë e siguron përzgjidhja e duhur teknike e trajtimit të lëndës gjuhësore. Në fjalor janë trajtuar me kujdes njësitë leksiko-semantike, fusha e informacionit të çdo zëri leksikografik, përkufizimet e shpjegimet, sinonimet e antonimet. Një punë jo e vogël është bërë në plotësimin e strukturës semantike brenda fjalës. Rruga që është ndjekur në hartimin e këtij fjalori, shkurtazi është kjo: për njësitë leksikore të shqipes është bërë përpjekje të gjenden njësitë gjegjëse të suedishtes;

- Në pjesën suedishte është përfshirë leksiku aktiv, jo rrallë leksiku pasiv dhe ai potencial, për t´i dalë ballë fjalësit të shqipes;

- Në fjalor janë përfshirë edhe një numër fjalësh të reja, fjalësh pak të njohura, fjalësh të huaj me karakter ndërkombëtar, një numër  dialektizmash në mbështetje të vlerës së tyre objektive brenda strukturës leksikore, dhe një numër termash më të përhapura profesionale.

- Është bërë përpjekje që të jepet gjithnjë kuptimi më i përgjithshëm e më i saktë, ngjyrimet kuptimore, kuptimi figurativ dhe përdorimet e tjera funksionale të fjalës;

- Për shumicën e fjalëve leksikore është dhënë përdorimi i tyre në frazeologji dhe shembuj të shumtë ilustrues.

- Një vëmedje e veçantë i është kushtuar anës normative të fjalorit, e cila ka përfshirë të gjitha rrafshet e gjuhës: Fonetikë, morfologji, sintaksë, fjalëformim, për çka mendoj se do të ketë një rol të caktuar edhe në përvetësimin e normës së gjuhës letrare.

- Shpresoj që edhe ana e përzgjedhjes teknike, organizimi i artikujve të fjalorit, topografia, paraqitja e informacioneve gramatikore dhe të tjera, do të jenë në funksion të anës praktike të fjalorit dhe do ta rradhisin atë ndër fjalorët bashkohorë.

Autori i kesajë vepre leksikologjike shumë të kërkuar është Mr. fil Sadulla Zendeli Daja, Suedi. Redaktorët e këtij fjalori janë: Dr.prof. Xhevat Lloshi, Tiranë, Dr, prof. Shefkije Islamaj, këshilltare shkencore dhe përgjegjëse e sektorit të leksikografisë në Institutin Albanologjik të Prishtinës,

Master Lindita Zendeli, Suedi, dhe Fil.kand Suzanna Holm, Suedi. Me këtë rast dëshiroj  t’iu shpreh mirënjohjen time të sinqertë për ndihmën e vlefshme që dhanë, që ky fjalor shumë i pritur ta shohë dritën e botimit në Shqipëri. Për konsultime profesionale një ndihmë të pakursyer kanë dhënë: Albanologu Ullmar Qvick, Norrköping, Dr.mjek. Teuta Demjaha-Agai, Shkup, Drejtoresha e Përgjithshme e Shtëpisë Botuese Toena, Znj. Irena Toçi, Fatmir Toçi dhe Lavdie Cenmurati. Dua të falëndeeroj zt. Tomas Eriksson dhe Kenny Lindberg për ndihmën teknike në punën time me kompiuter. Botues i Fjalorit Shqip-Suedisht është Shtëpia Botuese Toena në Tiranë. Për punëne  bërë në këtë punë të madhe Daja shprehë fjalë miradie dhe thotë:

Ndjej nevojë që në fund të këtij Fjalori t´u shpreh falënderimin tim të përzemërt të gjitha atyre që më ndihmuan gjatë përpilimit të këtij Fjalori. Ndihma e tyre ka qenë shumë e flefshme për mua.

Së pari, falënderoj për ndihmën e rëndësishme që më kanë dhënë redaktorët: prof.dr. Xhevat Lloshi (Tiranë), prof. dr. Shefkije Islamaj (Prishtinë), master Lindita Zendeli (Stokholm) dhe kand. filol. Suzanna Holm (Malmö).

Për ndihmën dhe konsultimet shumë të vlefshme falënderoj z. Ullmar Qvick, (norrköping), dr. mjek. Teuta Demjaha (Shkup), prof. Fetah Bahtiri (Uddevalla), prof. Baki Ymeri (Bukuresht), znj. Ismije Beshiri (Prishtinë), z.Ismet Zendeli (Färjestaden).

Një falënderim të veçantë ua shpreh znj. Irena Toçi z. Fatmir Toçi, znj. Lavdie Cenmurati dhe gjithë përsonelit të Shtëpisë botuese ”Toena”, për mbështetjen e ndihmën e pakursyer që më kanë ofruar gjatë përgatitjes së Fjalorit për botim.

Së fundi, pa punën dhe ndihmën kompjuterike nuk do të mund të realizohej puna e bërë në këtë fjalor, për çka falënderim u shpreh edhe z. Tomas Eriksson (Färjestaden) dhe z. Kenny Lindberg (Stokholm).

Në brendësin e këtyre fjalorëve gjejmë shpjegime të shkurtra si për gjuhën suedeze po ashtu edhe për shqipen.

Rrafshi fonetik përmbledh shkurtimisht disa karakteristika fonetike e fonologjike të gjuhës suedeze, shqiptime fjalesh, shpesh duke i përqasur ato me shqipen. Autori është treguar i kujdesshmëm duke përfshirë edhe rrafshe të tjera, e duke na dhënë edhe disa tipare morfologjike, siç është gjinia dhe dallimi i tri gjinive tek emrat në këtë gjuhë, rasa si tipar morfologjik, shoqëruar edhe me lakime konkrete emrash, si dhe disa përjashtime tek përmerat, mbimerat dhe zgjdhimi i foljeve që është karakteristik te gjuha suedeze.

Gjuhën shqipe e kam sjellë nga vendlidja ime. Pa i harruar pllajat e bekuara shqiptare, vendosa të largohem kudoqoftë: në qiell, në hënë, në parajsë, veç në skëterrë jo! Takimi i parë me Suedinë ishte sinjali, se ëndërra ime për arsim dhe liria e popullit tim do të realizohen. Ky ishte një vrull atdhedashurie, nga dita e parë, në këtë vend nordik. (Daja)

Sadulla Zendeli-Daja e njoha në Suedi, para ca vitesh kur  për herë të parë shkeli këmba ime në këtë dhe të veriut të largët. Nuk e njihja, nuk e kisha takua kurrë, por as kësaj radhe nuke  takova ate fizikisht, sikur edhe shumë e shumë bashkatdhetar tjerë që nuk e kishin takua, por e takova Dajën përmes fjalorit të tij Suedisht-Shqip, që ishte ndihmesa ime më e madhe në fillimine  jetës në këtë vend skandinav.

Kohë më vonë, arrita të takoj Dajën, ta njoh, të di se kush me të vertëtë Sadulla Zendeli që të gjithë këtu e quanin, e thërrisnin, Daja.

Daja ishte fjala pak, i urtë, i sjelshëm me shumë respekt për nejriun, kur fillon bisedën dhe kur ka ne mendje gjëra për të cilat ka njohuri të bollshme, Daja është i palodhshëm në bisedë dhe njeriu entuziazmohet ta degjojë ate, është gojë embël, i thejshtë me entuziazëm për jetën. Është ky Daja nga i cili shumë bashkëkombas kërkojnë ndihmë, të cilën me dashuri Daja ua dhuronë.

Por mësova se Daja jeton në Öland, në ujdhesën e njohur suedeze ku e kalon jetën e tij mes librave, punës dhe sakrificës për atdhe, për bashkëkombasit në mërgatë. Dhe mund të them se në këtë ujdhesë kalon jetën një kolos i letrave shqipe i cili ka pas vete një thesar, një pasuri kolosale kur kemi të bejmë për Gjuhën, kulturën dhe traditën tonë shqipe. Pra Daja është një leksikograf me renome në trojet tona dhe në mërgatë e këtë e lartëson puna e tij, vepra e tij prej kolosi në leksikografin shqipe dhe mund të them me plotë të drejtë se në ketë drejtim sot vështirë se kush mund ti afrohet Dajës në diturinë e tij prej leksikografi. Po Daja është ai i cili duhet të zë vend te duhur në letrat shqipe. Emri i tij është i rrallë dhe se mendoj se do vij dita ditës duke u ngritur në piadestalin më të lart kur kemi të bejmë më ceshtjet kombëtare në mërgatë por edhe në trojet tona jetike dhe se kam iden se një ditë puna e Dajes, pra Fjalorët e tij si dhe ky i tanishmi në Shqip-Suedisht do jenë gurët e shenjtë të Gjuhës shqipe.

 

Murat Gecaj: “QERSHORI, QERSHITË NA SOLLI” E, BASHKË ME TË, ERDHI VIRONI!…

Në përvjetor lindjeje:

“QERSHORI, QERSHITË NA SOLLI” E, BASHKË ME TË, ERDHI VIRONI!…

Nga: Murat Gecaj


Nga e majta:  V.Kona e M.Gecaj (qershor, 2013)

1.

Zakonisht, kur ulesh e shkruan për një person të caktuar, si padashur, në mendje sjell  lidhjet që ke me të, kur e ke njohur dhe, sigurisht, kalon në kujtesë pjesëza nga jeta dhe puna e tij. Por, na shkon në mendje edhe muaji i lindjes, shenja që përfaqëson, pra grupimi i tij shoqëror. Unë, p.sh. e rendis veten me “grupin e marsianëve”. Ndërsa, për kolegun e mikun tim, Viron Kona, nuk e di se çfarë renditjeje i bën vetes ose si e quan atë.  Ndërsa, si rastësisht, më erdhën në mendje vargjet e një poezie, e cila më duket është edhe këngë: “Qershori, qershitë na solli…” dhe, megjithëse nuk shkuaj vjersha, e  vazhdova mendimin e saj, duke shtuar: ”…e , bashkë me të, erdhi Vironi!...”. Ndoshta, nuk është aq i qëlluar, po kështu mendova se do ta fiksoj për lexuesin, që ai ka lindur pikërisht në këtë muaj, më datën 24, të vitit 1950. Ndërsa, në se i pëlqejnë ose jo qershitë atij, për këtë gjë, nuk e kam pyetur ndonjëherë! (ha,ha) Por, besoj, edhe kam patur të drejtë, kur pak kohë më parë, nga një fotografi me mbesën e dashur, Diora, e kam “zbuluar” atë gjysh, para lexuesve!

Tani, në bisedë me Vironin, jo pa mburrje (siç e “rrahin gjoksin” vlonjatët-ha,ha), ai thotë se është nga Vlora. Po unë, me “nuhatjen” e gazetarit, kam zbuluar se është me origjinë pikërisht nga Kalaja 2.400 vjeçare e Beratit. Sigurisht, kjo nuk ka ndonjë rëndësi të veçantë. Po ajo, që ia vlen të nënvizohet, është se Vironi është intelektual i njohur dhe, me veprimtarinë e tij shumëvjeçare, nderohet e respektohet,  jo vetëm në ato dy qytete, por edhe në Tiranë e më gjerë, në Shqipëri e jashtë saj. Në jetëshkrimin e tij, ia vlen të shënohet se është dalluar në punët zyrtare, drejtues shkollash e publicist. Por, tashmë, ai është edhe krijues i afirmuar.


Kopertinat e disa librave të Viron Konës…

Me këto, që shkrova më sipër, ka lidhja edhe njohja jonë. Në vitet ’90-të, në shekullin e kaluar, punoja në gazetën ‘Mësuesi”, asokohe, botim i Ministrisë së Arsimit e Kulturës. Rasti e solli që, bashkë me një koleg, të shkonim për të bërë shkrim në shkollën e mesme të përgjithëshme “Ismail Qemali” të kryeqytetit. Rrugës mendova: “ka gjetur tenxherja kapakun” (ha,ha), pra një vlonjat ishte drejtor i një shkolle, që mbante emrin e nderuar të kryeflamurtarit të Vlorës. Me pamjen e qeshur dhe dashamirësinë e shprehur gjithnjë, që në takimin e parë, ndjeva se kisha të bëja me një njeri të veçantë, me të cilin të dukej se njiheshe prej kohësh. Edhe në vitet e mëvonëshme e kemi sjellë shpesh ndërmend atë kafe të parë, që pimë së bashku, në afërsi të asaj shkolle.

Miqësinë tonë të ndërsjelltë e kemi ruajtur dhe forcuar dita-ditës, se ka në bazë sinqeritetin dhe lidhjen e fortë, ardhur nga krijimtaria publicistike e letrare. Nuk është rasti këtu të shënoj, se sa herë i kemi lexuar dorëshkrimet e librave të njëri-tjetrit a sa herë kemi bërë hyrjet në to ose recensionet.

2.

Po të hartonim jetëshkrimin e Viron Konës, përveç shkollimit të zakonshëm, nga fillorja në Universitet për gjuhë-letërsi shqipe, pjesa kryesore e tij është e lidhur shumë ngusht me arsimin dhe shkollën tonë kombëtare. Sigurtisht, këtu hyn puna e tij, disa vjet, në redaksinë e gazetës “Mësuesi” dhe tani specialist në Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës, në Tiranë.

Me të drejtë, dikush e ka quajtur  atë “babai i Bubulinos”, në figurë interesante, që e takojmë në mjaft libra të tij për fëmijë. Domethënës është edhe fakti, se libri “Eh, more Bubulio!” është përkthyer suedisht dhe përuruar në qytetin Boras të Suedisë, para dy vjetësh. Shumica e librave, të botuar prej tij, u adresohen fëmijëve, një botë e pasur, që e ka rrëmbyer këtë autor  mjaft të njohur në letrat shqipe, por dhe në shumë faqe Interneti. Tashmë, të vegjëlit janë përshtatur me emrat e disa personazheve të veprave të tij, si: Bubulino, Dardi, Papagalli Çate, Këmbëshpejti etj.etj.

Pa u ndalur në vlerat e shumta të krijimtarisë letrare e publicistike të Viron Konës, nuk mund të lëmë pa përmenduar, se janë me mjaft interes librat e tij, që ai i ka shkruar për udhëtimet e kryera, në vende të ndryshme të Europës. I pari nga ata mban titullin “Faleminderit, Budapest!” Pastaj vijon kjo seri e librave të tij me romanin “Drithërima e yjeve”, i cili e ka tematikën dhe përmban përjetimet e tij, nga një periudhë, kur ai  ishte emigrant në Greqi. Ndërsa tre libra të tjerë ua ka kushtuar udhëtimeve, gjatë viteve të fundit, në vendin e vikingëve, pra në Suedi. Ata mbajë titujt: “Bukuri suedeze”, “Për ju, miqtë e mi!” dhe “Zonja nga Borasi”.

Për krijimtarinë e tij të begatë e cilësore, Viron Kona është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarave e Artistëve të Shqipërisë dhe tani anëtar nderi i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, në Suedi. Që nga viti 2000, është anëtar i Këshillit Kombëtar të Librit. Është nderuar me 7 çmime, për librat në gjininë e tregimit e novelës dhe, në vitin 2006, me Çmimin e UNICEF-it për librin “Eh, more Bubulino!”. Mban disa urdhëra e medalje dhe ka marrë “Mirenjohje” e vlerësime të tjera, si në Shqipëri e jashtë saj.

3.

Po të shihen në skedarët e Bibliotekës Kombëtare, në Tiranë, titujt e mbi 30 veprave letrare e publicistike, që kanë autorësinë e Viron Konës, pa përmendur ata, ku ai është bashkautor, recensionues ose që ka bërë hyrjen në to, bie në sy se libri i parë i tij e ka titullin “Pëllumbat”. Lehtë kuptohet se ai është simbolika e tërë krijimtarisë së tij, që kryesisht u kushtohet të vegjëlve. Kur bisedon me atë, sidomos kur je duke pirë kafe ose një gotë raki, jo vetëm me shaka, ai shprehet: “Po punoj me frymëzim e ngulm, që numri i librave të mi te jetë me tri shifra…”.

Ky shkrim modest mban emrin tim. Por, në krye, mund të ishin emrat e sa e sa kolegëve e miqëve të shumtë të tij. Ndër ta, janë edhe krijuesit: Bardhyl Xhama (Tiranë),  Fatmir Terziu (Londër);  Ullmar Kvik, Sadulla Zendeli-Daja, Hysen Ibrahimi, Sokol Demak, Qibrije Hoxha, Rizah Sheqiri, Hamit Gurguri e Bahtir Latifi (Suedi);  nga Shqipëria: Fran Gjoka, Sejdo Harka, Pajtim Bejtja, Gjovalin Shkurtaj, Nuri Dragoj, Andon Andoni, Vjollca Spaho, Ibrahim Hajdarmataj, Kadri Tarelli, Kozeta Hoxha, Bashkim Saliasi, Hektor Veshi, Dava Marku,  Petrit Xhaja e Muharrem Dardha; Xheladin Mjeku (Prishtinë)…Kërkoj ndjesë, që nuk po shënoj mjaft emra të tjerë!

Në këtë përvjetor të shënuar të jetës, edhe pse nuk është “i rrumbullakosur”, por i mbushur me arritje mjaft të vlefshme e të çmuara,  kolegun dhe mikun e dashur Viron Kona, e urojmë që ta realizojë  synimin e tij të bukur në fushën e krijimtarisë, të cilin e përmendëm pak më lart,  duke patur shëndet të plotë, mbarësi e begati dhe gëzime e lumturi, vetjake e familjare!

 

Tiranë, 23 qershor 2013

 

Kadri Tarelli:DURRËSI PRET “AMBASADORËT” E BASHKIMIT TË KOMBIT

Olimpiada mbarëshqiptare e matematikës.

Durrës më 29. 05. 2013

DURRËSI PRET “AMBASADORËT” E BASHKIMIT TË KOMBIT

Olimpiada e XVIII mbarëshqiptare e matematikës


Festë të bukur përcolli këto dit fundpranvere të majit 2013 qytetaria durrsake, në veçanti 145 nxënës “matematicienë” të klasave 7-8-9, të cilët ishin pjesëmarrës në olimpiadën mbarëshqiptare të matematikës. Është një ngjarje e shënuar dhe e veçantë, një lajm i gëzueshëm për shkollat dhe rrethet arsimore të Durrësit, sepse jo kurdoherë i takon të jetë pritës dhe nikoqir i një veprimtarie kaq të madhe, me kaq shumë miq dhe talente të matematikës.

Kjo olipiadë ka meritë të madhe, sepse u bënë tetëmbëdhjetë vjet që zhvillohet në të gjitha trevat shqiptare, duke lëvizur vit pas viti në të gjitha qendart, duke filluar nga Tetova e më pas në Gostivar, Kërçovë, Dibër e Madhe, Strugë, Vlorë, Gjilan, Pogradec, Shkodër, Elbasan, Preshevë, e përsëri në Tetovë, Gostivar, Vlorë  dhe në Durrës për të dytën here, (viti 2000 dhe 2013). Konkurentët janë nxënës që kanë dalë fitues në olimpiadat lokale. Nuk mjaftohen me kaq, ata vijnë të matin forcat me më të mirët, të tregojnë aftësitë dhe të fitojnë. Nismëtar për këtë veprimtari me vlera të shumëfishta krijuese, shkencore dhe kombëtare është klubi i matematikanëve dhe informaticienëve “Paskal” dhe redaksia e revistës “Plus” në Tetovë. Na pëlqen ta themi, mbase edhe me zë të lartë qëllimin e olimpiadës, e cila që në fillim është përcaktuar mjaft bukur e qartë nga grupi organizator, ku pulson thekshëm synimi shkencor dhe nervi kombëtar:

1. Të zbulojë dhe të nxisë talentet në fushën e matematikës te të gjithë shqiptarët.

2. Të krijojë lidhje ndërmjet fëmijëve të trevave të ndryshme të kombit tonë.

3. Të ngrejë në një nivel më të lartë, punën që bëhet nëpër shkolla me talente.

4. Të ndërtohet dhe të forcohet bashkëpunimi ndërmjet mësuesve të matematikës, duke shkuar drejt unifikimit mbarëshqiptar të matematikës.

Organizimi nuk kaq i lehtë, kur bëhet fjalë për një numër mjaft të madh pjesëmarrësish. Ka një frymë mirëkuptimi dhe bashkëpunimi mes organizatorëve, anëtarë të klubit “Paskal” të Tetovës dhe institucioneve që veprojnë në Durrës, ku përfshihet Bashkia, DAR dhe QKF. Gani Meçe specialist i TIK pranë DAR i ngarkuar nga DAR së bashku me Myzafer Begteshin drejtues i sektorit shkencor dhe Avni Çunin, të dy specialist matematike në QKF, bënë të pamundurën që të krijojnë kushte sa më të mira për zhvillimin normal të kësaj veprimtarie. Së pari u sigurua salla e konkursit në mjediset moderne të Kolegjit “Turgut Ozal”, ku njëherësh mund të përfshiheshin të gjithë nxënësit. Së dyti, si traditë e formuar prej disa vitesh, fëmijët (miqtë) u shpërndanë nëpër familjet e nxënësve durrsak. Të miqësosh fëmijët me njëri-tjetrin, të lidhësh shpirtrat mes shqiptarësh të të njëjtit gjak, gjuhë e frymë, besoj se është gjetja më e bukur e të gjithë veprimtarive të herëshme dhe të sotme. Atë që burokracia e bën ngadalë, mbase edhe me përtesë, po e bëjnë pa zhurmë e bujë këta matematicienë të vegjël, që me plot gojë mund t’i quajëm “ambasadorë” të bashkimit të kombit.

Pas ceremonisë së hapjes, kur nxënësit ulën kokën dhe filluan të vrasin mendjen për zgjidhjen e ushtrimve dhe problemave, u çel një veprimtari e pa njohur më parë, e veçantë dhe mbreslënse për mësuesit e matematikës, të cilët për vite me radhë kanë shërbyer në shkollat e Durrësit. Është një gjetje e qëlluar bukur në këtë ditë të shënuar të olimpiadës mbarëkombëtare. Na vjen mirë, por duhet thënë se, është e rrallë dhe e para e këtij lloji, që nderohen këta misionarë të shkencës, që i kushtuan jetën mësimdhënies, zbulimit, nxitjes dhe mbështetjes së talëntëve të matematikës. E vlen të shërbejë si model për veprimtari në fusha të tjera. Jo më pak punë të mira bëjnë edhe mësuesit e tjerë.


Mes dyzetekatër emrave mësuesish të vlerësuar, ku ka të vjetër dhe të rinj, gjejmë doktorë shkencash, pedagogë në universitete, hartues e botues librash matematike, specialist në DAR, konsulentë për të talentuarit, mësues dhe drejtues shkollash. Të gjithëve, i’u dha “Mirënjohje”, akorduar nga Bashkia dhe DAR e Durrësit, me motivacion: “Për kontribut të dhënë ndër vite në nxitjen dhe përgatitjen e talenteve në matematikë”. “Mirënjohja” në këtë ditë, morri vlera të dyfishta, sepse veç emocioneve që dhuroi, u përshëndet me urime dhe duartrokitje nga të ftuarit, prindërit dhe kolegët mësues të matematikës, (Shoqëruesit e nxënësve të olimpiadës), të ardhur nga të gjitha trevat shqiptare Ky gjest fisnik i ideatorëve, meriton përshëndetje, ngase më në fund dikush u kujtua për gjithë këto personalitete me emër, që i bëjnë nder çdo shkolle, qytetarisë durrsake dhe pedagogjisë shqiptare.

Olimpiada u mbyll me sukses të plotë. Pallati i kulturës “A. Moisiu”, u bë qendra e ceremonisë së shpalljes së rezultateve dhe shpërndarjes së çmimeve për më të mirët. Z. Agim Buklla kryetar i komisionit organizator, falënderoi mësuesit për kujdesin që tregojnë, njëkohësisht përshëndeti nxënësit që guxojnë të merren me matematikë, të cilët konkurojnë mes më të mirëve për rezultate të larta. Ai u shpreh: “Të gjithë jeni fitues, jo vetëm ata që marrin çmim, sepse përfaqësuat dhe nderuat mësuesit, shkollat dhe qendrat nga vini. Ju provuat dhe vlerësuat veten. Një shtysë më shumë për ju dhe mësuesit tuaj, për të rritur përpjekjet, me synim drejt majave të matematikës”.

Fituesi u nderuan me medalje.

Klasa VII.

Nr.

Emri Mbiemri

Shkolla

Vendi

Çmimi

1

Aldi Demaj

22 Tetori

Berat

I

2

Safet Hoxha

Nr. 1

Vlorë

I

3

Afrim Kamberi

Ibrahim Kelmendi

Preshevë

III

4

Eglis Balani

Qemal Stafa

Fush-Krujë

III

5

Era Shuaipi

Flatrat e dijes

Fier

III

6

Seldi Hoxha

Vinçenc Prendushi

Durrës

III

Klas VIII

Nr.

Emri Mbiemri

Shkolla

Vendi

Çmimi

1

Alban Ismaili

Bajram Shabani

Kumanovë

III

2

Gisela Hoxha

Flatrat e dijes

Fier

III

Klasa IX

Nr.

Emri Mbiemri

Shkolla

Vendi

Çmimi

1

Endi Reka

Turgut Ozal

Durrës

I

2

Doruntina Sulejmani

Thimi Mitko

Gjilan

I

3

Arbër Avdullahu

M. Shemsedini

Ferizaj

II

4

Aleksander Ruçi

Turgut Ozal

Durrës

II

5

Ana Peçini

Turgut Ozal

Durrës

II

6

Drilon Shatri

Bajram Curri

Istog

III

Siç shihet edhe nga tabela, emrat e fitimtarëve kanë një shpërndarje ku përfshihet e gjithë gjeografia e trojeve shqiptare. Na vjen mirë ta themi, se kudo ka talente dhe po punohet me përkushtim në mbështetje të  tyre.

Urojmë suksese në udhën e vështirë të matematikës!

Deshërojmë sa më shumë veprimtari mbarëshqiptare, që na lidhin e na bashkojnë si komb!

Kemi të drejtë të krenohemi, por edhe të pretendojmë për t’u matur e ballafaquar me arritjet e botës.

Kadri Tarelli

 

Durrës

 

Sokol Demaku: KRENAR ME TË ARRITURAT E TYRE NË MËRGATË

Sokol Demaku

KRENAR ME TË ARRITURAT E TYRE NË MËRGATË

Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Suedi, në qytetin Landskrona të Suedisë mbajti Sesionin e dytë shkencor ku në menyrë madhështore u paraqiten nga ana e anëtarëve të Shoqatës të arriturat e anëtarëve në lamin e letërsisë, artit, shkencës dhe lamive tjera me interes shoqëror. Në sesion u tha se përveç se do të botohet libri ynë “Thesari Kombëtar 2”, ne kemi krijuar lidhje me të gjitha trevat etnike shqiptare, si në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni e po ashtu edhe në Evropë. Dalngadalë po krijohet një bashkëpunim i shkëlqyeshëm në fushën e krijimtarisë në mërgatën shqiptare, çka është shumë më rëndësi jo vetëm për ne në Skandinavi, por në gjithë trojet ku jetojnë dhe frymojnë shqiptarët.

Në fjalën e Kryetarit të Krysisë u tha se deri më tani anëtarët e Shoqatës kanë botuar 134 vepra, 20 vepra janë përkthyer në 5 gjuhë si në gjuhën suedeze, angleze, gjermane, rumune dhe sllave. Piktorët tanë kanë punuar 1550 piktura, grafika, skulptura dhe vizatime. Aktorët kanë realizuar me dhjetëra filma, pjesë teatrale dhe drama.


Kjo është një e arritur e madhe që jep shtytje tek anëtaret e rinjë në menyrë që puna e poetit, piktorit, artistit të shkojë përpara dhe që ti tregohet çdo kujt se edhe shqiptari di dhe mundet.

Në manifestim  merrin pjesë anëtar të Shoqatës, bashkëkombas të cilët jetojnë dhe veprojnë ne qytete të ndrsyhme të Suedise, Ambasador i Republikës së Shqipërisë në Stockholm z. Ruhi Hado, mysafrië nga Republika e Kosovës, zonja Prof.dr. Shefkije Islamaj, poeti Sali Zogiani, nga Gjermani ishin përfaqësist e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artyistëve dhe Krijuesve Shqiptar atje me në kryes përfaqësusin e tyre poetin enjohur Hasan Qyqalla, Nga Zvcra ishte përfaqësusi i Shoqates së Shkrimtarëve atje Besnik Camaj, si dhe përfaqësus të Komunës Landskrona dhe përfaqësuse të jetës shoqërore nga Ky qytet me në kryeTorkild Strandberg, kryetar i komunës në Landskrona.

 

Mikëpritësi Isuf Bajraktari së bashku me bashkëpunëtorët e tij ishin kujdesur që  çdo gjë të jetë dhe shkoj si më së miri dhe me të vertetë u lumt për nje organzimin  të tillë.


Hysen Ibrahimi

FJALA PËRSHËNDETËSE

Të nderuara zonja dhe zotërinj!

I nderuari Këshill organizativ me në krye z. Isuf Bajraktarin, kryetar!

E nderuara Kryesi e punës e këtij Sesioni shkencor,

Të nderuar:

Ambasador i Republikës së Shqipërisë në Stockholm z. Ruhi Hado,

Torkild Strandberg, kryetar i komunës në Landskrona,

Prof. dr. Shefkije Islamaj, këshilltare shkencore në Institutin Albanologjik të Prishtinës, në Degën e Gjuhësisë dhe mësimdhënëse në Fakultetin e Edukimit,

Prof. Salih Zogiani, shkrimtar i yni i mirënjohur,

Hasan Qyqalla, Kryetar i Lidhja së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani,

Besnik Camaj, Kryetar i Shoqatës së Krijuesve Shqiptarë në Zvicër,

Anëtarë të grupeve të punës në kuadër të ShShAKShS-së dhe ju të tjerë të pranishëm!

Ndjehemi të nderuar dhe të priviligjuar me praninë e Juaj dhe mirë se keni ardhur në Sesionin e dytë shkencor, i organizuar nga Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi “Papa Klementi XI Albani”.

Që në fillim, në emër të Shoqatës së Shkrimtarëve Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi “Papa Klementi XI Albani” dhe në emrin time personal, kryetarit të komunës në Landskrona, z. Torkild Strandberg dhe të gjithë qyetarëve të Landskrones, ju urojmë 600-vjetorin e qytetit Landskrona, ku, për nder të kësaj date, kemi vendosur që ta mbajmë Sesionin e dytë shkencor, mu në Landskrona.

Ju njoftoj se Shoqata jonë është e themeluar më 26 Nëntor 2011 në Förslöv me inisiativën e krijuesve shqiptarë në Suedi.

Qëllimi dhe synimi ynë është me fakte të shkruajmë një pjesë të historisë sonë, të ndriçojmë se kush na detyroi të shpërngulemi nga mëmëdheu, mikëpritjen dhe përkrahjen e popullit mik suedez, i cili na ndihmoi dhe na ofroi të gjitha kushtet për strehim, pastaj na dha lejeqëndrim dhe sot ne i gëzojmë të gjitha të drejtat si qytetarë të barabartë me të gjithë të tjerët.

Ne përkulemi para popullit mik suedez për gjithë këtë përkrahje.

Në kuadër të veprimtarisë sonë e edhe nëpërmjet këtij Sesion i dytë shkencor, përveç se do të botohet libri ynë “Thesari Kombëtar 2”, ne kemi krijuar lidhje me të gjitha trevat etnike shqiptare, si në Kosovës, Shqipëri, Maqedoni e po ashtu edhe në Evropë. Dalngadalë po krijohet një bashkëpunim i shkëlqyeshëm në fushën e krijimtarisë.

Deri më tani anëtarët e Shoqatës kanë botuar 134 vepra, 20 vepra janë përkthyer në 5 gjuhë si në gjuhën suedeze, angleze, gjermane, rumune dhe sllave. Piktorët tanë kanë punuar 1550 piktura, grafika, skulptura dhe vizatime. Aktorët kanë realizuar me dhjetëra filma, pjesë teatrale dhe drama.

Në 6 vende i kemi bërë shtatë promovime të 30 veprave. Kemi mbajtur një sesion shkencor në Ängelholm në vitin 2012 dhe sot po e mbajmë Sesionin e dytë këtu në Landskrona.

Falënderoj të gjithë anëtarët e ShShAKSHS-së pa veçuar asnjërin, pastaj anëtarët e grupeve të punës për punën dhe angazhimin e tyre, e sidomos Prof. Fetah Bahtirin për punën e tij redaktuese të librit.

Pastaj, nga zemra i falënderojmë sponsorët që me mjete materiale kontribuan për botimin e librit, duke filluar nga Halim Hoti, Enver Jasharin (ndjesë pastë, i cili ndërroi jetë në vitin e kaluar), Albert dhe Arton Jashari (djemtë e Enver Jasharit të cilët po e kryejnë amanetin e babit të tyre, Enver Jasharit për të ndihmuar me mjete financiare), Robert Hoti, Naim Latifi, Burim Muharremi (djali i z. Bajram Muharremit, anëtar i Kryesisë), Haki Ademi e Idriz Gashi veprimtarë të hershëm dhe shumë të tjerë, që janë duke na ndihmuar pa kursyer asgjë. E kam thënë dhe prapë e them se pa ndihmën e tyre ne nuk do mund të botonim me këtë intensitet.

Falënderoj Këshillin organizativ të themeluar në kudër të SHShAKSHS-së, për kontributin e tij të dhënë për oraganizimin e shkëlqyer të këtij Sesioni, si: Isuf Bajraktari, kryetar, Idriz Gashi, nënkryetar, Zymer Qupeva, Tahir Llapashtica, Sherif Vrajolli, Rizah Zejnullahu, Isuf Muriqi, Mustafë Vishaj, Fatmir Azemi - të gjithë anëtarë.

Po ashtu falënderoj edhe kameramanët dhe fotografët si z. Vedat Ibishin, z. Sokol Demakun dhe Burim Ukën. Një falenderim i veçantë shkon për të gjitha familjet në Landskrona sidomos motrat tona që përgaditën ushqime tradicionale për pjesëmarrësit në këtë Sesion shkencor.

Për pritjen vëllazërore gjersa ishim në Shqipëri në vitin e kaluar në Nëntor 2012, me rastin e 100-vjetorit të shtetit shqiptar falënderojmë Kryeministrin e Shqipërisë Dr. Sali Berisha, këshillëtarin e tij zotin Neritan Ceka, pastaj ministrin për kulturë tani Ministër i Punëve të Jashtme Aldo Bumqi, drejtorin e Muzeut Historik Kombëtar Prof. Dr. Luan Malltezin.

Po ashtu u jemi mirënjohës edhe mediave si atyre të shkruara edhe atyre në web faqe, që shumë herë publikuan dhe po publikojnë në vazhdimësi shkrime për aktivitetin tonë.

Apeloj te të gjithë krijuesit në Suedi, veprimtarë, shkrimtarë, artistë, poetë, biznesmenë, që t`i mbledhim forcat krijuese dhe t’i botojmë veprat tona, me të cilat do të dëshmojmë për kulturën tonë të lashtë historike, e që i ka rrënjët deri te Pellazgët, pastaj Ilirët dhe deri në ditët e sotme. Këta libra dhe këto krijime tona artristike dhe shkencore do të mbeten për gjeratat tona të ardhshme. Unikë dhe të bashkuar, do të jemi më të fortë.

Zonja dhe zotërinj!

Më lejoni që të shpall të hapur Sesionin e dytë shkencor, të organizuar nga Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi “Papa Klementi XI Albani”.

Shefkije ISLAMAJ

Kosova, Suedia dhe shqiptarët e Suedisë

Motra e vëllezër!
Të nderuar pjesëmarrës!

Pavarësia e Kosovës nuk ashtu një e arritur e rastit, as nuk është vepër e thjeshtë e realizuar prej atyre që jetojnë në Kosovë apo vepër vetëm e faktorit ndërkombëtar. Jo, nuk është kështu, ashtu siç nuk ishte e tillë as Pavarësia e Shqipërisë thjesht vepër e një grupi patriotësh në krye me plakun e urtë e me vështrim larghedhës, Ismail Qemalin, që ngritën Flamurin Shqiptar në Vlorë, sepse realizimi i pavarësisë për një popull të shtypur kurrë nuk mund të jetë akt i veçuar dhe kurrë nuk mund të jetë vepër e thjeshtë dhe kurrë realizim i lehtë dhe i rastësishëm. Çështja është shumë më e përbërë, shumë më e kuptimshme dhe shumë më e vështirë.

Arritja e pavarësisë, sendërtimi i idealit të lirisë, ka domethënien dhe gjakimin e mbrujtur në jetën e një populli. Nuk ka popull pa këtë gjakim dhe pa idealin e lirisë. Pavarësinë e një shteti, pavarësinë e një kombi, në të vërtetë dokumentin që përbën aktin juridik për këtë pavarësi, e nënshkruajnë një grup njerëzish, pa dyshim të meritueshëm, përfaqësues të atij populli a kombi, por ajo është gjithmonë, kurdo e kudo, vepër e përgatitur gjatë, shpesh me treguesin e shekujve, dhe brenda saj ka përpjekjen, sakrificën, vuajtjen, luftën, dijen, pasurinë, mbi të gjitha gjakun e atyre, që mbi çdo gjë kanë atdheun. Këto sakrifica, përpjekje, vuajtje, luftëra, dije, pasuri, jetë nuk janë vetëm të atyre që kanë fatin të jetojnë brenda kufijve tokësor të një populli, por janë të të gjithë atyre kudo qofshin ata. Fati i shqiptarëve ka qenë i tillë që këto përpjekje e sakrifica të kenë amën sidomos në mërgatën e saj që shtrihet edhe përtej kufijve të Evropës dhe përtej deteve e oqeaneve.

Mërgimet e hershme dhe ato të mëvonshme të shqiptarëve lidhen në rend të parë me mungesën e pavarësisë së Shqipërisë dhe me ndarjen e kombit shqiptar. Kjo mungesë ka sjellë në jetën tonë jo vetëm mungesën e lirisë dhe të zhvillimit, por edhe shtypjene varfërinë . Mërgatës shqiptare kudo jeton ajo, edhe juve, të nderuar bashkëkombës, që jetoni këtu në Suedinë e largët, por në Suedinë mike, u ka rënë hise që për këtë pavarësi, ta tregoni përkushtimin, përpjekjen e gatishmërinë tuaj, ta derdhni djersën e mundin tuaj, por edhe të bëni sakrificën, ta bën luftën për Kosovën. E mira e së mirës është se këto përpjekje e këto sakrifica nuk shkuan kot dhe sot Kosova mban emrin e shtetit më të ri të Evropës. Por, a ka qenë e lehtë kjo për ju, dhe për të tjerët si ju? Pa dyshim jo.

Ju e dini më mirë se kushdo tjetër se ardhja juaj këtu ka qenë nga halli, nga halli politik e nga halli ekonomik. Dhe këtë hall, jua ka zbutur shumë Suedia mikpritëse me strehimin tuaj, me përkujdesjen e saj morale, sociale, humanitare. Në këtë mënyrë ajo ka bërë që ju ta shëroni hallin tuaj parësor. Dhe për këtë një falënderim i madh i shkon shtetit e popullit suedez. Kjo ndihmë e parë që ajo jua dha juve, por edhe të tjerëve në shtetet e tjera mike, jua juve krijoi mundësinë që të integroheni më shpejt në mjedisin e ri. Njeriu me halle është i “sëmurë”, kurse i sëmuri nuk mund të ndihmojë kujt. Kjo ndihmë e Suedisë jua krijojë mundësinë që ju të mund ta ktheni kokën edhe pas - kah Kosova. Dhe kjo ka ndodhur shpejt dhe mençur. Ajo që keni bërë ju fillimisht ka qenë përpjekja për të sensibilizuar mikpritësit tuaj, ata që i kishit fillimisht më së afërmi. Ju ia bëtë me dije popullit suedez hallin tuaj, hallin e njerëzve tuaj dhe hallin e Kosovës. Ky ka qenë kontributi juaj tepër i rëndësishëm, ose mund ta themi vendimtar, që sensibilizimi i çështjes së Kosovës të ngrihet shkallë shkallë deri në nivelin e institucioneve shtetërore suedeze. Gjithkush mund ta dijë se vendimet që merren në nivelet e larta në shtetet demokratike, ashtu sikundër është edhe Suedia, kur kanë mbështesë nga poshtë, nga populli, në këtë rast nga populli suedez, gjithmonë janë më të vlefshme, më të drejta dhe më të realizueshme. Këtë sensibilizim, lëvizjen  jo vetëm të faktorit politik të Suedisë e keni arritur ju me punën tuaj, me qëndrimin tuaj, me integrimin tuaj, me respektin tuaj dhe më në fund  me lobimin tuaj këmbëngulës dhe të pareshtur.

Më tej organizimi juaj për të sensibilizuar mendjen e forcën e Suedisë u zhvillua edhe përmes kontakteve me personalitete të politikës suedeze, me organizimin dhe me pjesëmarrjen në protesta e demonstrata, brenda e jashtë shtetit ku jetoni, kundër dhunës e shtypjes serbe

Por nuk është vetëm kjo. Ju keni bërë edhe shumë më shumë për pavarësinë e Kosovës.

Çdo projekt i rëndësishëm dhe serioz sikur mund të quhet edhe projekti për pavarësinë e Kosovës, sado i përkrahur moralisht, sado i dëshiruar shpirtërisht e mendërisht, pa përkrahjen financiare, pa përkrahjen materiale dhe pa përkrahjen fizike-njerëzore, do të mund të dështonte. Projekti ynë për pavarësinë e Kosovës nuk ka dështuar sepse ju keni bërë të pamundurën që edhe nga ky aspekt ai të marrë udhën e realizimit të tij. E them me plot sinqeritet pa ju nuk do ta kishim pavarësinë e Kosovës. Ndihma e solidariteti juaj provoi moralin e kulturën tonë qytetëruese dhe ajo kishte shtysë të fortë – lirinë e Kosovës. Jo të gjithë në këtë botë e përjetojnë ndjesinë kaq sipërore që të ofron ecja kah zëri i atdheut. Shqetësimi e trazimi për gjithçka ndodhte në Kosovën e rrethuar e të shtypur egërsisht, zëri që vinte nga të dashurit tuaj, nga familjarët e njerëzit tuaj në përgjithësi ndiheshin e përjetoheshin tepër afër për të mbyllur sytë e veshët. Ju latë rehatinë tuaj, ju ndatë gjithçka patët me bashkëkombësit tuaj për idenë e madhe të lirisë, për solidaritetin natyror ndaj njeriut të atdheut e për vetë atdheun. Ne u bëmë bashkë rreth qëllimit të madh, qëllimit të përbashkët,  prandaj fitorja erdhi.

E di mirë se ju, shqiptarët e Suedisë, keni qenë përkrahësit e të gjitha nismave për ndihmë Kosovës, kontribuuesit më të rëndësishëm financiarë për pavarësinë e Kosovës, në të vërtetë për përkrahjen e të gjitha organizimeve deri te lufta e UÇK-së. Ndjenja e solidaritetit, ndjenja e humanitetit është ndjenja më e lartë njerëzore. Ajo bëhet aq më e madhe kur për të ka nevojë njeriu i tokës tënde. Përmes kësaj ndjenje ju provuat se liria e Kosovës jetonte në ndërgjegjen e çdo shqiptari. Pa ndihmën e popullit suedez, i cili mundësoi që ju të bëheni edhe fuqi financuese, nuk mund të flitnim sot kështu. Prandaj ky është falënderimi i dytë që i shkon shtetit dhe popullit suedez.

Kontributi i Suedisë, i cili vazhdoi përmes mekanizmave ndërkombëtarë ka qenë tepër i madh, i prekshëm dhe i domosdoshëm për Kosovën jo vetëm gjatë luftës, por edhe pas luftës dhe sot. Edhe njohja shumë e shpejtë e shtetit të Kosovës nga ana e Suedisë flet shumë për qëndrimin, miqësinë, ndihmën dhe respektin e saj. Ju jeni ata që e keni bërë të rritet kjo miqësi e ky respekt i dyanshëm, prandaj mund të quheni pa asnjë dyshim ambasadorët më mirë të popullit tonë në Evropën Veriore.

Një shtet me vlera të mëdha demokratike siç është Suedia, i ka ndihmuar popullit shqiptar që jeton këtu që të sendërtojë çdo projekt të tij serioz – edhe projektet që lidhen me arsimimin dhe me edukimin në gjuhën amtare, edhe projektet me karakter kulturor, deri edhe të ato që lidhen me pjesëmarrjen aktive të shqiptarëve në jetën shoqërore, ekonomike e kulturore suedeze.

Së këndejmi shqiptarët duhet të ndihen borxhli ndaj Suedisë dhe ky borxh mund të lahet me veprimet e me sjelljet tona qytetëruese, këtu e në Kosovë, për të ndërtuar një kapitull të veçantë në historinë moderne të Kosovës dhe të marrëdhënieve miqësore të ndërsjella.

Asnjëherë deri sot në historinë tonë nuk kemi pasur më shumë afrim mes vete e më shumë bashkëpunim e këmbim idesh, dijesh, përvojash e mallrash, më shumë takime njerëzish e familjesh, bashkëpunime politike, ekonomike-tregtare, kulturore, arsimore e sportive.

Sot kur tashmë lufta ka përfunduar, kur pavarësia kremtoi pesë vjetorin, kur ju vazhdoni jetën tuaj, kur bëni punën tuaj, nuk mund të themi se më nuk kemi çka t’i ofrojmë Kosovës, çka t’i ofrojmë te ardhmes sonë.

Liria dhe pavarësia për ne, për ne e fëmijët tanë, sot janë njëmendësi, por janë edhe sfidë, sfidë që duhet të përballohet.

Ka shumë vërtetësi në thënien: mërgata jonë ishte dhe mbeti pjesa më atdhetare e kombit, sepse ajo ka krye me dinjitet detyrën e misionin e saj në kohën më të duhur për kombin, sepse përkushtimi i saj për atdheun, në kohë paqe e në kohë lufte i kalon kufijtë e një detyre morale e shpirtërore. Të mësuar e të edukuar në frymën e pararendësve përgjatë dy shekujve se atdheu duhet te ndihmohet pa kushte dhe pavarësisht ku, përmes organizimit kolektiv e individual, përmes shoqatash e lidhjesh, me kontributet intelektuale, materiale, financiare dhe fizike, ju treguat ndjeshmërinë e duhur në çastin e duhur. Ju e keni bërë punën tuaj, për çka duhet të ndiheni shumë krenarë.

Por, krenarë duhet të ndiheni edhe për punën që bëni sot, në kushte krejtësisht të reja. Ju sot nuk shikoheni vetëm si potencial ekonomik, por edhe si potencial politik dhe intelektual. Veprimtaria juaj në të mirë të gjuhës e të shkollës shqipe, në të mirë të përgatitjes së brezit të ri, të fëmijëve tanë, përmes aktiviteteve të shumta njohëse, edukuese, letrare, muzikore, sportive, ka jehonën edhe në Kosovë. Përmes medieve elektronike, teknologjive të reja informatike, gjithë kjo veprimtari e juaja bëhet shumë frymëzuese për të gjithë ata që ia duan të mirën Shqipërisë e Kosovës, që ia duan të mirën shqiptarëve kudo janë ata.

Me këtë që keni bërë dhe që po bëni, Ju jeni bërë pjesë e një historie të lavdishme, të historisë së shtetit të Kosovës e me këtë edhe e historisë së re të shqiptarëve dhe e së ardhmes së tyre në proceset integruese kombëtare e ndërkombëtare që na presin.

Në fund, bashkë me përgëzimin për organizimin e mirë të kësaj konference, ju uroj nga zemra festën e qytetit ku ju jetoni e realizoni qëllimet tuaja të fisme për një jetë më të mirë fizike, mendore e shpirtërore.

Ju faleminderit!

Landskrona, më 25.5.2013

Fetah Bahtiri

NE SOT PUNOJMË ME SHUMË MUND E ME DJERSË

PËR TË SOTMEN, POR, MË SHUMË PUNOJMË PËR

DEKADAT E ARDHSHME...

(Nga fjala hyrëse në Sesionin shkencor në Landskrona, Suedi)

Ju përshëndes juve të gjithë të pranishmëve në këtë Sesion të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani”.

Jag hälsar varmt vällkomna alla närvarande som presenterar Landskrona Kommun. Tack för att Ni deltar i det här evenemanget

Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” është përcaktuar shpirtërisht që ta përmbushë një obligim moral që e ka ndaj popullit të vet, ndaj mëmëdheut prej nga e kemi prejardhjen dhe ndaj atdheut tonë të dytë – Suedisë dhe qytetarëve të saj të cilët ishin aq miqësorë, aq të afërm me ne, aq shumë na ndihmuan e na inkurajuan në çastet më të vështira e më të duhura e edhe sot veprojnë me të njëjtat ndjenja të mirësisë e njerëzisë duke na ndihmuar e mundësuar që ta promovojmë kulturën tonë në këtë vend nordik dhe në përmasa më të gjëra.

Dëshira së pari lind në shpirt.

Neve na ka lindur dëshira e vullneti që t`i shërbejmë popullit tonë, historisë sonë dhe atdheut tonë. Prandaj, ne jemi përcaktuar që shprehjen e moralit dhe të dinjitetit njerëzor të bashkatdhetarëve tanë dhe të populli mik suedez ta evidencojmë e të shkruajmë për sa më shumë vepra, veprime e veprimtari të këtilla. Pra, këtë mision ia kemi dhënë vetëvetes me vullnet e dashuri, duke dëshiruar që pas nesh të lëmë gjurmë edhe për gjeneratat e ardhme.

Ne sot duhet t`i shfrytrëzojmë mundësitë që i kemi dhe pasardhësve tanë t`ua lëmë të shkruar si trashëgimi veprën e kësaj gjenerate e cila pati mundësinë dhe nderin që ta vëjë ndonjë gurë në themelet e shtetit të Kosovës.

Ne sot punojmë shumë me mund e me djersë për të sotmen, por, më shumë punojmë për dekadat e ardhshme… Qëllimi dhe synimi ynë është që gjeneratat e ardhshme ta shijojnë aromën e kësaj epoke e të krenarisë.

Ne konsiderojmë se jemi një gjeneratë me fat dhe e privilegjuar që na u kanë krijuar mundësitë për një përcaktim dhe përkushtim të këtillë. Kjo është një veti e cilësi morale, një veti patriotike.

Ne këtë mision e ndiejmë dhe e kuptojmë si obligim e përgjegjësi.

Edhe libri më i ri i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” që mban titullin mjaft domethënës - "Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi, numër 2, Për pavarësinë e Republikës së Kosovës" e që ndodhet në fazën përfundimtare të përgatitjes për shtypje dhe shumë shpejt do të gjendet në dorë të lexuesit, është një gur i vërtetë, i madh, në muret e shtetit të Kosovës.

Libri është bukur voluminoz. Përfshin mbi 600 faqe me material të llojllojshëm dhe interesant.

Libri përbëhet prej 12 kapitujve. Dëshiroj që shumë shkurtimisht të raportoj për përmbajtjen e secilit kapitull.

Në kapitullin e parë jepen disa të dhëna për personalitetin e papës shqiptar, Klementi XI Albani, emrin e të cilit Shoqata jonë e mban me krenari dhe me respekt për këtë figurë brilante.

Kapitulli i dytë është i shkruar në 100 faqe, që simbolizon 100-vjetorin e pavarësisë së shtetit të shqiptarëve dhe materiali i shtruar këtu bën fjalë pikërisht për këtë datë kaq të rëndësishme për shqiptarët, me theks në veprimtarinë e organizuar të Shoqatës sonë në nderim të kësaj ngjarjeje të madhe.

Kapitulli i tretë përfshin të dhëna për veprimtarinë njëvjeçare të Shoqatës, ku është dhënë edhe Statuti i saj, në mënyrë që ky akt normativ të jetë i qartësuar dhe transparent për secilin individ.

Ndërkaq në kapitullin e katërt jepen të dhëna për promovimet e veprave të anëtarëve të Shoqatës, për të pasuar kapitulli i pestë, i gjashtë dhe i shtatë ku kryesisht shkrimet kanë të bëjnë me veprimtari konkrete të kësaj gjenerate të organizuar mirë në shërbim të atdheut, veprimtari kjo e cila njëkohësisht është kontribut i rëndësishëm për krijimin e shtetit që quhet Kosovë.

Kapitulli i tetë i kushtohet veprimtarit të devotshëm të çështjes kombëtare, Beqir Sadikut, i cili për shumë vite ishte kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës, dega në Suedi, kryetar i Lidhjes së Arsimatrëve Shqiptarë "Naim Frashëri", Dega në Suedi, që heret u nda prej nesh.

Shoqata një kapitull të tërë, kapitullin e nëntë dhe disa faqe në kapitujt e tjerë, ua ka lënë në dispozicion krijuesve, ku prezentohet një numër i konsiderueshëm shkrimtarësh me krijimet e tyre letrare, si: Ullmar Qvick, Rizah

Sheqiri, Zyrafete Manaj - Kryeziu, Lebibe Zogiani, Shefki Ollomani, Ibrahim Abedini, Elhame Zhitia, Fetah Bahtiri, Ganimete Jashari, Shaban Gashi, Remzi

Basha, Bajram Muharremi dhe Saranda Iséni.

Në kapitullin e dhjetë kësaj radhe me vargje të bukura poetike prezentohen shoqatat simotra nga Evropa: Lidhja e Shkrimtarëve Shqiptarë në Norvegji (Imri Trena e Myrvete Mehmeti), Lidhja e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani (Hasan Qyqalla e Milazim Kajtazi) dhe Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë në Zvicër (Arsim Ferizi, Besnik Camaj, Rrahim Avdyli, Fahrije Kllokoqi, Fehmi Berisha, Gëzim Ajgeraj, Shemsi Makolli dhe Bardhec Berisha).

Kapitulli i njëmbëdhjetë i tëri i kushtohet pikërisht këtij Sesioni.

Libri përfundon me kapitullin e dymbëdhjetë në të cilin Shoqata bën një prezentim të shkurtër të disa bujarëve të cilët me përkushtim ndihmojnë materialisht veprimtarinë tonë, siç janë: Halim Hoti, Albert e Arton Jashari, Naim Latifi, Burim Muharremi, Robert Hoti etj. Gjithashtu këtu ndodhen edhe falënderime për ndihmat morale dhe materiale që i janë dhënë Shoqatës në veprimtarinë e gjertanishme.

Medoemos më duhet të theksoj se një veçori interesante e veprimtarisë së Shoqatës është puna në grupe, në cilën mënyrë janë angazhuar një numër i madh i veprimtarëve dhe secili në Shoqatë e ka gjetur veten me ç`rast ka dhënë kontributin e duhur në ndriçimin e veprimtarisë dhe të vërtetës për shqiptarët, për organizimin e bashkatdhetarëve në mënyrë perfekte në shërbim të kombit e të atdheut.

Një veçori tjetër është se gjithnjë dhe gjithmonë në këtë libër flitet vetëm me gjuhën e fakteve, me gjuhën e argumenteve, me gjuhën e dokumentacionit origjinal, i cili këtu është i shtruar në përmasa bukur voluminoze. Pra, libri flet me dokumente.

Dhe në fund, si veçori e tretë që meriton të ceket është përfshirja e autorëve nga e gjithë gjeografia shqiptare.

Dua të theksoj në mënyrë të veçantë se Shoqata është e hapur për bashkëpunim me të gjithë krijuesit nga të katër anët e botës, pa marrë parasysh

vendin e prejardhjes, besimin fetar, përcaktimet politike të autorëve etj. Pra, të gjithë janë të mirëseardhur për bashkëpunim.

Unë shpresoj se në kumtesat që do të paraqiten në vazhdim të këtij Sesioni, do të jepen edhe shumë hollësi të tjera të cilat ndiçojnë veprimtarinë e mërgimtarëve shqiptarë në Suedi e në Evropë dhe kontributin e tyre të çmuar për pavarësinë e Republikës së Kosovës.

Ju falemnderit për vëmendjen!

 

Sahih Zogiani

ANEKDOTA–MARGARITAR I TRASHËGIMISË SHPIRTËRORE, QË TË LIDHË DHE TA SHUAN MALLIN PËR ATDHEUN

- Dojeni atdheun sa e duan mërgimtarët -

Ju përshëndes ju të pranishëm dhe të gjithë mërgimtarët!

Është kënaqësi, nder dhe privilegj për mua që ndodhem në mesin tuaj, ngase tani mërgimtarët tanë nuk janë më vetëm ata sharrëxhinjtë e dikurshëm, siç i përshkruante Esat Mekuli në poezitë e tij, por janë edhe veprimtarë e krijues të lëmenjve të ndryshëm, si: shkrimtarë, gazetarë, piktorë, artistë e sportistë të dalluar.

Rrugëtimi i popullit tonë gjatë historisë ishte shumë i rëndë, nën sundimin shumëshekullor të perandorive: romake, bizantine, osmane, e sidomos okupimi sllav ishte më i egri, i njohur për projektet famëkëqija të zhdukjes së popullit shqiptar dhe trashëgimisë sonë. Edhe në luftën e fundit, sikur para 120 vjetësh (kur u shpërngul me dhunë popullata shqiptare nga Toplica), pasi u shpërngulën mbi një milion banorë nga Kosova, filloi zhdukja e gjurmëve të trashëgimisë duke përdorur edhe ekskavatorët.

Gjatë këtij rrugëtimi kaq të rëndë, një pjesë e popullatës u detyrua të emigronte jashtë atdheut, në shumë vende të Botës, duke filluar me arbëreshet e që vazhdoi deri në ditët e sotme.  Në këtë mënyrë, në vazhdimësi, tkurrej territori dhe zvogëlohej popullata. Kjo e dhënë mund të dëshmohet me toponimet e shumta, të ngelura në vendet përreth, si  dhe me begatinë e trashëgimisë kulturore shumë të larmishme, në një hapësirë kaq të vogël, ku jetojnë sot shqiptarët.

Njëri nga vendet demokratike, që mund të quhet edhe djep i demokracisë, që pranoi të strehonte një numër të madh mërgimtarësh shqiptarë, të larguar nga vendlindja, nga dhuna ose nga gjendja e rëndë ekonomike, është Suedia. Këtu, te populli i qytetëruar suedez, mërgimtarët tanë gjetën, përveç strehimit të sigurt, edhe mikpritje, mirëkuptim,  respekt e tolerancë. Në bazë të kësaj përkrahjeje, u bë e mundur që të hapeshin shkolla në gjuhën shqipe, të formoheshin shoqata e shoqëri dhe të zhvilloheshin aktivitete kulturore.

Si populli, po ashtu edhe shteti suedez, përveç përkrahjes për mërgimtarët, gjithnjë ka mbajtur anën e së vërtetës për Kosovën dhe ka ofruar ndihma materiale. Për ketë arsye, nga dora kriminale, u vra e ndjera z. Anna Lindh. Këto të mira nuk duhet harruar asnjëherë. Më vjen mirë kur dëgjoj që veprimtarët suedezë, që përkrahën Kosovën dhe mërgimtarët, në shenjë respekti, përkujtohen nga krijuesit tanë mërgimtarë, duke u kushtuar edhe vepra arti. Zoti i shpërbleftë këta dhe gjithë popullin suedez.

Mërgimtarët tanë, kur shkuan në mërgim, si duket, me vete morën një pjesë të trashëgimisë shpirtërore - anekdotat, e ato sikur u shuanin mallin për atdheun. Një mërgimtar nga Amerika më tha njëherë: “Edhe pse jetoj gjatë në Amerikë, asnjëherë nuk i kam parë ëndrrat në Amerikë, por gjithnjë në Kosovë”.

Me qëllim të ruajtjes së gjuhës dhe traditës, në mungesë të përkrahjes institucionale të diplomacisë së shtetit shqiptar, intelektualët mërgimtarë, të bashkuar, u angazhuan në organizimin e jetës shoqërore.  Këtu u formua edhe Shoqata “Papa Klementi XI Albani”. Kjo Shoqatë, tani e konsoliduar, veprimtarinë e vet e ka shtrirë në shumë fusha të jetës shoqërore në diasporë, siç janë: arsimi, kultura, shkenca, përmes organizimit të aktiviteteve kulturo-arsimore. Veprimtaria e saj është e gjithanshme, duke filluar me sensibilizimin e opinionit suedez e më gjerë, për gjendjen e rëndë në Kosovë, mbledhjen e ndihmave për Kosovën, të cilat vazhdojnë ende, për familjet në nevojë (p. .sh., ndihmat që ofron z. Halim Hoti e të  tjerë). Këto ndihma bënë të mundur që populli i Kosovës të mos gjunjëzohej asnjëherë. Edhe kohë më parë, me rastin e shënimit të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, shumë mërgimtarë udhëtuan për në Vlorë e në Tiranë, e disa edhe në këmbë prej Kosove në Shqipëri. Unë isha i ftuar nga  Shoqata juaj dhe momentet që kalova me ju, në Vlorë e në Tiranë, nuk do t’i harroj asnjëherë.

Ne shqiptarët kemi trashëgimi kulturore me të cilën mund të krenohemi para botës. Mirëpo, jemi vonuar shumë në prezantimin e saj. Një pjesë e trashëgimisë sonë ka hyrë në regjistrin e thesareve botërore, siç janë: Lokaliteti arkeologjik i Butrintit, Gjirokastra, Berati dhe kënga polifonike, të cilat tani janë edhe nën mbrojtjen e UNESCO-s. Gjithashtu, kur na është mundësuar që të marrim pjesë në manifestimet e ndryshme ndërkombëtare, kemi marrë vlerësime dhe çmime të rëndësishme (rapsodët Salih e Feriz Krasniqi, në Festivalin Botëror të Folklorit në Langolen të Anglisë, Vallja e Shqipeve në Festivalin ndërkombëtar në Dizhon të Francës, Ansambli Autokton Rugova, Ansambli Shota, stolitë tona në një ekspozitë ndërkombëtare në Nju-Jork etj.). Me angazhim më të madh mund të arrihet që edhe vlerat e tjera të trashëgimisë sonë, si: këngët kreshnike, veshjet, vallet, stolitë dhe anekdotat të përfshihen në regjistrin e thesareve botërore.

Është mrekulli se si në rrethana të tilla të rrugëtimit kaq të rëndë, pa liri dhe pa shkollë, arritëm ta ruanim gjuhën dhe traditën tonë. Ne jo vetëm qëndruam dhe i përballuam të gjitha katrahurat, por arritëm t’i jepnim botës njerëz me famë, si: 2 papa, Skënderbeun, Jan Kukuzelin, Sami Frashërin, Hasan Tahsinin, Nënën Terezë, Kadarenë, bile edhe mbretër e perandorë

Trashëgimia kulturore, qoftë materiale qoftë shpirtërore, është thesar pa të cilin nuk mund të shkruhet historia, prandaj kemi për detyrë që këtë thesar ta ngremë në piedestal. Populli që vlerëson trashëgiminë dhe kulturën, pra të shkuarën, ai popull ka prosperitet, ka të ardhme.

Trashëgimia është tapia e kombit, thotë Lasgush Poradeci. Sa më e fortë të jetë kjo tapi, aq më i fortë do të jetë kombi. Ndërsa, Gjergj Fishta thotë: “Tradita jonë dhe Kanuni janë palca e kombit”. Falë Kanunit, populli ynë nuk iu nënshtrua ligjeve të okupatorëve. Të rralla ishin rastet kur kërkohej këshilla nga Kadiu, por kërkoheshin nga urtarët, si: Binak Alija, Xhemajl Abria, Ramadan Shabani, Tahir Berisha etj. Roli i odës dhe i krijuesve të trashëgimisë është shumë i madh në ruajtjen e identitetit kombëtar. Është interesante anekdota për bisedën e Tahir Berishës me oficerin serb, kur i përgjigjet me metaforë: - këtu jemi para dreqit, ose kur Ramadan Shabani, në Shkodër, i thotë delegacionit evropian: - Ne shqiptarët, në bazë të traditës, edhe rrogëtarit, kur punon gjatë, i japim hise, kurse ju, në tokën tonë po doni me na lanë pa hise.

Unë një kohë të gjatë merrem me mbledhjen e një pjese të trashëgimisë shpirtërore - anekdotave. Gjer më tani kam botuar 5 libra me anekdota shqiptare dhe një libër të përkthyer në gjuhën angleze. Botimin e fundit “Anekdota shqiptare 5” ua kam kushtuar mërgimtarëve në shenjë respekti për kontributin e dhënë, në kuadër të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Në këtë botim, 22 tregimtarë dhe recensuesi i librit, z. Gani Bytyçi,  janë mërgimtarë. Ky botim është përfshirë edhe në Programin “Ditët e diasporës 2012” të Ministrisë së Diasporës dhe është promovuar në Prishtinë, Cyrih dhe në Bernë, në kuadër të këtij Programi. Në hyrje të këtij botimi shkruan: “Dojeni atdheun sa e duan mërgimtarët”. Ky konstatim është nxjerrë mbështetur në kontributin dhe dashurinë e mërgimtarëve, shoqatave e shoqërive, për atdheun në çdo kohë. Vlen për t’u veçuar kontributi i “Vatrës” në Amerikë, në momentet vendimtare, kur vendosej për fatin e Shqipërisë. Noli, kur merr konfirmimin se Amerika do ta përkrahë çështjen shqiptare, thotë: “Mbahu, Nëno, mos ki frikë, se ke djemtë në Amerikë!”  Nuk duhet harruar kontributi i mërgimtarëve tanë gjithandej për sensibilizimin e opinionit botëror dhe ndihmat financiare që i dhanë në momentet më të vështira për Kosovën. Këto kontribute duhet të shkruhen në histori me germa të arta, thotë redaktori i librit, z. Sulejman Dërmaku. Gjithashtu duhet që në një kënd të Muzeut Kombëtar të shënohen të gjitha kontributet e mërgimtarëve dhe rroli i tyre për pavarësinë e Shqipërisë e të Kosovës, duke filluar nga Skënderbeu, Hasan Prishtina, Ismajl Qemali etj., ngase pa këto kontribute e sotmja jonë nuk do të ishte kjo që është.

Anekdotat, që në popull emërtohen si: mesele, heqaje, bende, rrotulla, janë margaritarë të urtisë dhe të filozofisë popullore. Në anekdota trajtohen cilësitë e virtytet njerëzore, si dhe veset e dukuritë negative individuale apo shoqërore. Ato shprehen përmes afirmimit të vlerave, si; urtia, drejtësia, trimëria, patriotizmi, puna, morali etj. dhe qortimit e denoncimit të dukurive negative, si: marrëzia, lakmia, tradhtia, egoizmi, përtacia, hajnia, imoraliteti etj.

Anekdotat janë komunikim i shkurtër, përmbajtjesor, ku me pak fjalë thuhet shumë. Kanë veçori komike-argëtuese, ku, përmes humorit e satirës, gjuhet fjala në shenjën e imagjinuar. Syzheja duket e thjeshtë, por në vete ka mesazhe të forta. Janë të lehta për lexim për të gjitha moshat. Janë edhe ushqim shpirtëror, ngase të relaksojnë. Një lexues nga Kanadaja shkruan:…... Për fundjavë, rëndom shkojmë te miqtë. Rrugës, që zakonisht e bëjmë me ba­shkëshorten, njëri lexojmë anekdotat, nga libri juaj, e tjetri e nget veturën. Kështu, rrugën, që zgjat gjashtë orë, na duket se e kemi kaluar për një orë. Ju falënderojmë shumë. Ndërsa, Muhamet Mjeku nga Amerika, në gazetën DIELLI shkruan:... Lexues i nderuar, ky libër do të jetë shoqë­ruesi yt më i mirë, edhe atëherë kur nuk je në humor të mirë, edhe atëherë kur ke pak kohë përkushtimi ndaj vetes dhe edhe atëherë kur fati nuk ecën bashkë me ty.

Anekdotat dallojnë shumë nga barcoletat: Ato tregohen me fjalë që peshojnë, vetëm kur u hapet shtegu, kur kanë lidhje logjike e kontekstuale me bisedën, prandaj gjithnjë janë aktuale. Edhe të qeshurit e anekdotës dallon nga ai i barsoletës, ngase të shtyn të mendosh për dukuritë për të cilat flitet. Barsoleta është humor i lehtë, tregohet kudo e kurdo, sa për disponim të çastit.

Tradita jonë, në përgjithësi, dhe anekdotat, në veçanti, me mesazhet e tyre, tejkalojnë vlerat  etnofolklorike të shumë popujve të Botës.

Hasan Qyqalla

ARTI I PARAPRINË POLITIKËS

Arti është çiltërsi shpirtërore, është ndjenjë emocionale, është strukturë univerzale, është pararendëse e imagjinatës, është epokë e së kaluarës, është vizuel i shumanshëm dhe kompleks. Shikuar nga kjo premisë e arsyeshme, logjike dhe e qëndrueshme, ia vëmë vetes këtë detyrë të organizohemi rreth një bërthame fisnike siç është ARTI (qoftë ai muzikor, letrar, pamor apo i shkruar) që identifikohet ndryshe si “magji” krijuese shpirtërore. Kuptimisht krijohet logjika se qëllimi është krijimi i veprave artistike dhe qarkullimi i tyre në një kontest më të gjërë social-kulturor, e këtu në mërgim përmes kësaj fushe të larmishme të identifikohemi si komb, si nacionalitet në mjediset e shteteve ku edhe migruam, punojmë e jetojmë aktualisht. Këtu do parafrazoja thënjen e piktorit tonë të mirënjohur Gjelosh Gjokaj, i cili thot: “ Nëse ne nuk mundemi të matemi me kombet e mëdha të botës në fusha të teknologjisë dhe zhvillimit, në fushën e artit dhe kulturës , mund të mos qëndrojmë asnjë hap mbrapa këtyre popujve, sa do të mëdhenjë dhe të zhvilluar qofshin ata”.

Pra,ne mund t’i bëjmë karshillëk në sensin pozitiv, kur, arti është mishërim forcash shpirtërore e intelekuale të mirëfillta krijuese, që përbën atribut të çdo vlere kulturore. Sa për kujtesë ilustrimi, “tradita” sikur vazhdon për ne shqiptarët, kur dihet mirëfilli se hovi më i madh i zhvillimit të krijimtarisë sonë  letrare, është periudha e Letërsisë së  Rilindjes Kombëtare, si fryt i rilindasëve që jetuan e vepruan për çështjen kombëtare, kryesisht në mërgim... Pra lulëzimi e zhvillimi i hovshëm i krijimtarisë letrare në periudhën e rilindasëve sikur ndezën shkëndijat e para të ngritjes së vetëdijes kombëtare e intelektuale,  përmes pendës, gërshetuar gjithnjë artin me politikën. Përkundër  paknaqësisë shpirtërore që kanë krijuesit atë  llavën e nostalgjisë për atdheun, për vendlindjen, për shtetin shqiptar . Bukur e reflekton  këtë thënje Zef SEREMBE, për mërgimin ku definon kështu: “ Dita më helmon, kurse nata më vret ”...!

 

“Ruane gjakun tim që të shkruhet gjuha shqipe” – Petro Nini Luarasi

 

Të ndalem aktualisht në shtetin prej nga ku tashi jetojë unë, pra nga Gjermania. Do të përpiqem të shtrij dimenzionalisht etapat dhe gjurmët që gjetëm në këtë shtet nga intelektualët e krijuesit nëpër kohë. Migrimi i pararendësve tanë këtu la padyshim jo vetëm gjurmë, por edhe  vepra me vlera kolosale, hapen shtigje duke sfiduar vështërsitë e rreziqeve të kohës së keqe nga monizmi, gjegjësisht regjimi jugosllav. I tillë ishte edhe fati i Prof. Martin CAMAJ që arratiset nga atdheu dhe migroi në Gjermani, ku arriti të hapë Katedrën e degës së Gjuhës  dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Mynhenit, Tempull që edhe sot e asaj dite egziston dhe drejtohet (pas vdekjes së Prof. M. Camaj), nga Prof. Dr. Bardhyl DEMIRAJ. S’do harruar edhe emigracionin e viteve të `70, me karakter social – ekonomik, numri i të cilëve nuk ishte fare i vogël, ... për të prekur periudhën e trysnis, dhunës e terrorit serbo – sllav ndaj intelektualëve, elektrizuar me jone të idealeve kombëtare. Ndër të tillët, ishte intelektuali,poeti , krijuesi i letërsisë shqipe në Kosovë Jusuf Gërvalla, i cili emigroi në Gjermani në vitin 1979. Ai  identifikohet si figura më komplekse e më polidimenzionale e kohës, ai ishte përfaqësues i intelegjencës shqiptare , i cili vritet pas një atentati të kobshëm të natës së 17. janarit 1982. Megjithatë, gjurmët dhe frymën e Jusufit e gjetëm edhe ne emigrantët e “rinjë”, qëi përkisnim perudhës së migrimit të 1/3-tës  apo  ¼-tës  së popullësisë së përgjitheshme shqiptare pas riokupimit nga regjimi Serb, kush ku e kah mundi. Pavarësisht strukrurës sociale e shkallës përgatitore, filluan organnizimet e para të emigracionit tonë, që nga shoqatat kulturore,klubet shqiptare,shoqatat humanitare e sportive, shkolla shqipe si mësim plotësues, nxjerrja e fletushkave, revistave e gazetave ne gjuhën shqipe në mërgim, pastaj hapja e ndonje radioje me emisionet ne gjuhën shqipe dhe formave tjera ideologjike, qeveritare (nisur nga Qeveria në ekzil e 3%-shit  në mërgim, fondi “Vendlindja thërret”, “Familja ndihmon familjen”, etj.), gjithnjë në përpjekje të institucionalizimit  të jetës në mërgim. Koncepti  tematik i organizimit të takimeve informative me palën nikoqire, nisë nga kontakti me komshiun e parë e deri në takimet me përfaqesues social, institucional e humanitar të komunës, republikës, pa perjashtuar edhe ndikimet indirekte gjer në Kuvendin e Shtetit (siç njihet si Bundestagu Gjerman), ishte “Robëria përkatësisht Liria”! Çdo individ apo bashkësi organizative shqiptare, paralel integrimit dhe strukurimit socio – institucional, si detyrë parësore, sikur i shtruam detyrë vetës në formë të një “gjelozie” pozitive me gjithë mekanizmat e mundshëm, se kush bënë më shumë në interes të vendit, duke modifikuar e kristalizuar edhe kërkesat e qëllimet e përbashkëta.

 

ÇDO MËRGIMTAR TA NGREJË ZËRIN AQ SA MUNDET

 

Një dijetar i quajtur Dag Hammarskjöld, thotë: “ Asnjëherë  mos i mbaj sytë përdhe kur hedh hapin; vetëm ai që mban sytë të fiksuar në horizontin e largët do të gjejë rrugën e duhur”! Të tillë ishin mërgimtarët e epokës sonë, kur mjeku, studenti, mësuesi, gazetari, intelektuali, punëtori, arabaxhiu, gazetari, konsumonin kulturën në interes të shtegëtimit dhe arritjes në horizontin e fiksuar, siç thotë Hammarskjöld.Tani më kishim instaluar lidhjet me mijëra fije të dukshme e të padukshme me shoqërinë nikoqire, ku Kosova ishte bërë subjekt i kryeveprimtarisë sonë apo kryefjala e mergimtarit. Bashkësia jonë etniko – kombëtare në çdo kohë u përgjigjet kulturave të ndryshme, sistemeve qeveritare qofshin ato që kanë edhe përbërje heterogjene sociale. Nuk dallonim kontraste rracash, ngjyrash, apo segmenete tjera segregacioni, por dukej një dinamizëm intensifikues i kulturave, karshi thesareve tona të bollshme, nëpermjet bashkëveprimit të përbërsve të tyre në sistemin e kulturës shoqërore. Mënyra e të jeturit të mërgimtarëve ishte organizim i mirëakorduar dhe gjithnjë konform rrethanave, që do të thotë, investim moral i shpërfaqur sponatanisht nga rasti a rastësia edhe pa ndonje prenotim apo parapërgatitje teknike apo regjisoriale. Prandaj kam të drejtë kur konkludoj se ishim ne mërgimtarët bashkarisht, etnikisht heterogjen,kompakt ne veprime, ata që ekspozuam me dëshmi e fakte,qemë ne ata që sensibilizuam opinionin  mbare gjerman me lajmet,shkrimet,afishet, fotografitë,qemë ne ata që botës ia plasuam të vërtetën dhe  rirobërimin e dhunshëm e të egër nga barbarët serb me: vrasjet, rrahjet, burgosjet, izolimet, maltretimet, torturimet pa dallim moshe e gjinie! Kështu arritëm të ndryshojmë opinionet e palës gjermane (kur dihet  miqësia e ngushtë me ish Jugosllavinë), pa harruar  se KANUN, BESE E FLAMUR, kishim DOKTRINËN E POLITIKËS QË E UDHËHIQTE SHTETIN E KOSOVËS POLITIKËN RUGOVIANE! Mbase nuk thuhet kot se ku është besnikëria është edhe fitorja, padyshim...! Dhe dolëm fitimtarë, përkundër  investimeve e angazhimeve të qarqeve të Beogradit, që të mbrojnë tezat e tyre të rreme, bile edhe me “mbështetje faktike” nga udhërrefyesi i tyre që ishte A.Sh.A. të Beogradit (punë që kishin filluar prej kohësh e vazhdonin ende!). Ky ishte ndryshimi apo transforëmimi i opinioneve dhe bindjeve të gabuara të palës gjermane, drejt rigjenerimit opinionist kah orientimi i drejte ideologjik që e dëshmoi edhe koha vet. Evulimi i ndërgjegjjes shoqërore erdhi si “forcë” e sjellë e veprimtarëve të palodhshëm që dhanë e shkrinë çdo gjë prej vetes së tyre. Tani më, jo vetëm klasa politike e diplomatike, por  çdo njeri e njihte historinë e dhembjes, të mundimit, të trishtimit, të ashtit, të gjakut e varrit të Kosovës. Mos të harroj pa cituar edhe një gjë shumë madhore kujtoj unë, kur çdo vrasje të bashkëkombësve tanë, okupatori përpiqej ta identifikonte si terrorist apo fundamentalist islam. E gjithë kjo teori u shkoi huq për dy arsye, dhe atë:

  1. Formimi dhe mbështetja e fuqishme e Partisë Shqiptare Demokristiane, që renditej përkrah Politikës së Dr. Ibrahim RUGOVËS, me në krye Lazër KRASNIQIN, që pasohet nga Akademik Mark KRASNIQI, dhe
  2. Nënë TEREZA, Nëna e bëmirësisë, e dashurisë dhe urtisë së Globit, kur bëri  “meshë (lutje) për popullin tim”...

Krejt për fund rezymoj mënyrën e zhvillimit të politikave humanitare gjermane, gatishmërinë e shtetit të Gjermanisë që ta mbështesë e ta çojë përpara me ndihmën e donacioneve, me ndihmën e rimëkëmbjes së ekonomisë së Kosovës, me zhvillimin e startegjisë së ekonomisë, me hapjen e bizneseve të vogla, të mesme në shtetin e Kosovës drejt pavarësisë së plotë si ekonomike ashtu edhe politike, kulturore e arsimore. Gjermania edhe sot e mbështet politika zhvillimore, mbështet anëtarësimin e Kosovës në të gjitha organizmat ndërkombëtare si në OKB, në BE, në Këshillin e Sigurimit, në Bankën Botërore e në organizmat e tjera politike si partnere e barabartë me shtetet e tjera që do ta qonte në transformimin apo gërshetimin me politika sociale e ideologjike të shtetformimit, në mbështetje me gjithë parametrat që posedonte ky shtet që edhe sot llogaritet si superfuqi në Evropë. Prandaj, drejtësisht them që shteti gjerman e njohu Kosovën paralelisht me valëzimet e zhvillimeve të fundit, karshi mërgimtarëve, e njohu Kosovën sepse mërgata i fali shumë shtetit gjerman, sepse mërgata ishte dhe është pjesë e shtetit ku jetojmë e veprojmë, ndërkaq sot diplomatëve tanë në Kosovë u mbetet t`i bëjnë detyrat e tyre ashtu si e kërkon Kushtetuta e Kosovës, gjithnjë në modelin perëndimor!

 

 

Besnik Camaj

PAK FJALË PËR MËRGATËN SHQIPTARE

NË ZVICËR ME THEKS TE KRIJUESIT DHE

NË MIQËSINË SHQIPTARO-ZVICËRANE

Së pari, dua të ju përshëndes të gjithëve në emër të krijuesve shqiptarë në Zvicër dhe dua të ju falënderoj për ftesën. Është ndjenjë e mirë të jem në mesin tuaj, në këtë ditë me diell.

Kur erdhëm në Zvicër pa dashjen tonë, rreth viteve të 90-ta, u gjendëm në një vend me një sistem shtetëror krejt tjetër nga ai që njihnim. Vështirësitë ishin tejet signifikative dhe të nduarnduarshme, por, hasëm në një popull mikpritës. Ne ishim të rinj dhe dëshironim punë. Zviceranët na i hapën dyert e firmave dhe na punësuan. Kjo ishte ndihmë e madhe për ne këtë dhe nuk e harrojmë kurrë. Por, edhe ne i kemi falë Zvicrës pjesën më të bukur të jetës sonë. Ky ishte sakrifikimi ynë. Kemi punuar shumë. Kemi evoluar dhe kemi arritur të bëhemi faktor përbërës i këtij shteti përparimtar. Sigurisht që kemi ndihmuar dhe veten tonë, familjet tona. Kemi ndihmuar edhe luftën çlirimtare të Kosovës në të gjitha mënyrat sepse e dinim që ishte një luftë e drejtë. Andaj dhe e fituam. Ne vazhdojmë ta ndihmojmë zhillimin e mëtejshëm dhe përparimin e Kosovës. Por, edhe shteti zviceran po e ndihmon në vazhdimësi Kosovën me ushtarët e vet, me projekte konkrete, me ndihma financiare etj. Tani jemi lidhur mes veti dhe punojmë bashkërisht. Kemi plot shembuj të suksesit në lëmi të ndryshme (ekonomi, shkencë por veçanërisht në sport).

Ne i jemi shumë mirënjohës këtij vendi dhe e falënderojmë me loçkë të zemrës, sikurse që falënderojmë edhe popujt e tjerë që na ndihmuan, e ndër ta edhe popullin suedez.

Ne vazhdojmë të jetojmë në Zvicër dhe vazhdojmë të punojmë. Por, nuk ndalemi as së krijuari. Si krijues, jemi mbledhur në Shoqatën e Krijuesve  Shqiptarë në Zvicër me misionin që t`i kultivojmë dhe afirmojmë vlerat tona letrare, artistike dhe shkencore. Bile duke qenë larg atdheut, kemi një dell më shumë për të krijuar. Kështu e ruajmë kulturën dhe gjuhën tonë dhe ua përcjellim gjeneratave të reja. Kështu e ruajmë identitetin tonë. Vazhdimësinë dhe Shpirtin tonë.

Në Zvicër, numri i krijuesve shqiptarë në letërsi dhe arte pamore e skenike po rritet gjithnjë. Ndërsa në shkencë ende po çalojmë, përkundër  kushteve të shkëlqyera që gëzojmë. Veçanërisht kur dijmë që në Zürich dhe Lausanne kemi dy Universitetet ndër më të mirat në botë. Megjithatë e dijmë që nipërve dhe mbesave u kemi krijuar mundësi të mëdha zgjedhjeje. Rrugët dhe urat që i kemi ndërtuar, janë më të forta se asnjëherë më parë. Edhe ato kulturore. Shpirtërore, u muar vesh. Ato që na lidhin më së miri me popujt e tjerë anembanë globit. Ato që verifikojnë rrënjët tona të lashta dhe autenticitetin tonë evropian. Ato ura që do nxisin buzëqeshjet dhe lumturinë te gjeneratat që do vijnë.

Po e përfundoj këtë fjalim të shkurtër me këtë fjali të thekur e të urtë: Në këto kohë kaq të mira orë e pa orë le të valojnë sa më shumë flamujt kulturorë.

 

Begzad Baliu: Ekspozitë dhe Konferencë shkencore për Kosovën në Universitetin e Varshavës

Begzad Baliu

Ekspozitë dhe Konferencë shkencore për Kosovën në Universitetin e Varshavës

EKSPOZITA PËR KOSOVËN NË VARSHAVË
Varshavë, më 18 maj 2013

Në kuadër të Netëve të muzeve, një festë kjo kombëtare në Poloni, në ambientet e Universitetit të Varshavës, u hap edhe një kënd me pamje nga Kosova. Ekspozita ishte përgatitur nga studentët polakë, në nëntor të vitit 2012, në prag të 100 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, ndërsa në ambientet e tij, pranë fotografive, komentuan studentët polakë dhe ata nga Universiteti i Prishtinës (Arben Mehmeti, Abdullah Aliu, Besart Rexhepi dhe Besim Berisha). Në hapje të ekspozitës ishin të pranishëm edhe studentë nga Universiteti i Mitrovicës, por ata u larguan më vonë. Ekspozitën e vizituan më shumë se 5000 vizitorë, nga ora 20:00-24:00.
Vizitorë të shumtë nga Polonia dhe turistë nga shumë vende të botës treguan interesim për shtetin e ri: Kosovën, flamurin kombëtar dhe atë shtetëror, objektet religjioze, pamjet nga festat e Nëntorit në Prishtinë, pamjet nga Mitrovica, Prizreni, Gjilani, grafitet për praninë e ndërkombëtarëve në Kosovë, pasurinë natyrore të Kosovës, diversitetin fetar dhe nacional etj.
Ekspozita për Kosovën i priu konferencës “Kosova e pavarur në sytë e studentëve (shoqëria-kultura-politika)”, e cila hapet më 19 maj në ambientet e Universitetit të Varshavës, në të cilën pritet që rezultatet e tyre shkencore t’i paraqesin njëmbëdhjetë studentë nga Varshava, Prishtina dhe Mitrovicë.

KONFERENCË E SUKSESSHME SHKENCORE PËR KOSOVËN NË UNIVERSITETIN E VARSHAVËS

Varshavë, më 19 maj 2013

Në ambientet e Universitetit të Varshavës, Qendrën për Studime Lindore, u organizua Konferenca shkencore “Kosova në sytë e studentëve të saj: shoqëria, kultura, politika”. Konferencën e hapi drejtori i Qendrës për Studime Lindore dr. Jan Malicki, ndërsa punimet e tyre i përshëndeten profesori i Universitetit të Prishtinës Begzad Baliu dhe profesori i Universitetit të Varshavës Rigels Halili. Ishin të pranishëm edhe mysafirë nga jeta shkencore, politike e diplomatike. Të pranishëm ishin edhe konsulli shqiptar, konsulli serb, i cili e lëshoi konferencën në shenjë reagimi për vendosjen e simboleve shtetërore dhe nacionale kombëtare nga ana e organizatorëve, si dhe anëtarë të Shoqatës shqiptaro-polake, të cilët gjithashtu kanë kontribuar në përgatitjen e ekspozitës. 
Konferenca është rezultat i projektit të gjashtë studentëve polakë ( në mesin e të cilëve: Marzena Maciulewicz, Mateusz Smoter, Agata Koziej dhe Viktoryia Kanapatskaya), të cilët pritet të mbrojnë temat e masterit për pamjen e Kosovës së pavarur në kontekstin historik dhe bashkëkohor, të cilët gjatë vitit të kaluar kanë bërë kërkime në Kosovë, të përkrahur edhe nga studentë të Universitetit të Prishtinës (Arben Mehmeti, Abdullah Aliu, Besart Rexhepi, Besim Berisha dhe Xheneta Brajshori), si dhe Universitetit të Mitrovicës (Aleksander Milosavleviq, Tijana Kolutac dhe Filip Milovanoviq), të cilët gjithashtu lëshuan Konferencën në seancën e tretë, kur ata e kishin radhën e tyre për të prezantuar. 
Në këtë Konferencë kërkimet e tyre shkencore gjatë vitit të fundit i paraqitën studentët polakë dhe të tjerë që studiojnë në Poloni, nën mentorimin e Prof. Rigels Halilit dhe studentët shqiptarë nën mentorimin e Prof. Begzad Baliut. 
Ata sollën mendimet e tyre për kërkimet në Kosovë për shumë aspekte të jetës, luftës, gjuhës, simboleve, shoqërisë, kulturës, religjionit, ekonomisë, kujtesës historike, shoqërisë civile, folklorit, gjinisë, gruas shqiptare, perspektivës europiane, Tribunalit të Hagës etj.
Në Konferencë u prezantuan njëmbëdhjetë kumtesa dhe secila prej tyre u shoqërua me pyetje dhe diskutime të pasura ndërmjet studentëve, profesorëve dhe mysafirëve të tjerë.
Pas Konferencës, në shenjë respekti për kumtuesit shqiptarë, të cilët kishin përfshirë në fjalët e tyre edhe krimet serbe të luftës në Bosnje, konsulli boshnjak në Varshavë priti bashkëmentorin e këtij projekti Profesor Begzad Baliun dhe kryetarin e Shoqatës Poloni-Shqipëri Haxhi Dulla.

EKSPOZITA PËR KOSOVËN NË VARSHAVË
Varshavë, më 18 maj 2013

Në kuadër të Netëve të muzeve, një festë kjo kombëtare në Poloni, në ambientet e Universitetit të Varshavës, u hap edhe një kënd me pamje nga Kosova. Ekspozita ishte përgatitur nga studentët polakë, në nëntor të vitit 2012, në prag të 100 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, ndërsa në ambientet e tij, pranë fotografive, komentuan studentët polakë dhe ata nga Universiteti i Prishtinës (Arben Mehmeti, Abdullah Aliu, Besart Rexhepi dhe Besim Berisha). Në hapje të ekspozitës ishin të pranishëm edhe studentë nga Universiteti i Mitrovicës, por ata u larguan më vonë. Ekspozitën e vizituan më shumë se 5000 vizitorë, nga ora 20:00-24:00.
Vizitorë të shumtë nga Polonia dhe turistë nga shumë vende të botës treguan interesim për shtetin e ri: Kosovën, flamurin kombëtar dhe atë shtetëror, objektet religjioze, pamjet nga festat e Nëntorit në Prishtinë, pamjet nga Mitrovica, Prizreni, Gjilani, grafitet për praninë e ndërkombëtarëve në Kosovë, pasurinë natyrore të Kosovës, diversitetin fetar dhe nacional etj.
Ekspozita për Kosovën i priu konferencës “Kosova e pavarur në sytë e studentëve (shoqëria-kultura-politika)”, e cila hapet më 19 maj në ambientet e Universitetit të Varshavës, në të cilën pritet që rezultatet e tyre shkencore t’i paraqesin njëmbëdhjetë studentë nga Varshava, Prishtina dhe Mitrovicë.

 

MURAT GECAJ: MBRESA, NGA NJË “DITË E KULTURËS”, NË POGRADEC…

MBRESA, NGA NJË  “DITË E KULTURËS”, NË  POGRADEC…

-Për shkollat dhurohen libra, kushtuar Petro N.Luarasit-

Shkruan: MURAT GECAJ

Pranë shtatores së Lasgush Poradecit…Majtas: A.Uçi e M.Gecaj (10 maj 2013)

Si për mua, por dhe për prof. Alfred Uçin-Akademik, ftesa për ta vizituar Pogradecin, nuk na pëlqeu e na joshi vetëm sa për të shijuar bukuritë pranëverore të tij. Po, kryesorja ishte, për të marrë pjesë në një veprimtari të bukur e mbresëlënëse. Drejtuesit e arsimit dhe të kulturës në rreth kanë menduar që, çdo muaj, të organizojnë  “Ditën e kulturës”. Sigurisht, tematika e tyre do të jetë e larmishme, duke tërhequr edhe mendimin e specialistëve përkatës, artdashësve e kulturëdashësve të shumtë dhe njerëzve tjerë të interesuar, në këtë drejtim. Kësaj here, pra më 10 maj 2013, kjo nismë u fillua, duke iu kushtuar udhës së arsimit tonë  kombëtar dhe figurave të ndritura të tij. Pikërisht, u nderua martiri i të shkollës shqipe, Petro Nini Luarasit-“Mësues i Popullit” dhe “Nderi i Kombit”. Me këtë rast, të dërguar nga Shoqata “Lisi i Arbërit” dhe Shoqata e Arsimtarëvë të Shqipërisë, morëm pjesë prof. A.Uçi, nip’ i Petro N.Luarsit dhe unë. E veçanta ishte se, në vijim të udhëtimeve tona, po me këtë qëllim: në Shkup, Prishtinë e Ulqin, dërguam dhuratë edhe për shkollat e rrethit të Pogradecit, disa libra, kushtuar jetës dhe veprimatrisë së Petro N.Luarasit, me autor Akademikun A.Uçi.

Pjesëmarrës në veprimtari…

Në tubimin masiv, oranizuar në mjediset e Hotelit “Enkelana”, ishin mjaft mësues e nxënës dhe prindër, drejtues shkollash etj. Ndodheshin  të pranishëm edhe deputeti i Kuvendit të Shqipërisë, Fatbardh Kadilli; zv.prefekti, Luan Lipo; drejtori i drejtorisë arsimore, Sotiraq Ambo; drejtori i Qendrës Kulturore të qytetit, Budjon Xhelo, arsimtari veteran Vaso Samsuri etj. Veprimtarinë e drejtoi arsimtarja dhe publicistja, Albina Pajo. Në emër të kryesisë së SHASH, tubimin e  përshëndeti prof. M.Gecaj, i cili i përgëzoi organizatorët  dhe i falënderoi ata për ftesën e bërë. Ndërsa prof. A. Uçi u ndal në traditat e shquara atdhetare, arsimore e kulturore të pogradecarëve dhe përpjekjet e tyre të parreshtura për shkollën dhe gjuhën amtare shqipe. Në shënjë respekti, atij i dhuruan një buqetë me lule të freskëta. U ndoqën me interes edhe leximet e disa pjesëve të librit, për Petro N.Luarasin, nga nxënësit e Gjimnazit të qytetit, “Gjergj Pekmëzi”. Vëmendjen e të pranishmëve e tërhoqi një dokumetar kushtuar jetës dhe veprimtarisë atdhetare e arsimore të Petro N.Luarasi. Ndërsa ishte “suprizë” e këndshme transmetimi, për herë të parë, i fjalës së prof. A.Uçit, mbajtur më 26 maj 1990, pra 23 vjet të shkuara. Në atë kohë, ishte organizuar një tubim, me rastin e botimit të veprave të plota të poetit të shquar lirik, Lasgush Poradeci. Pastaj të pranishmit morën pjesë në një koktej dhe vizituan punimet në pikturë të artistëve pogradecarë: Anastas Kostandini, Gjergj Lako, Gentjan Zeko e Gëzim Begolli. Tematika e tyre ishte e larmishme, megjithatë, kryesore ishin punimet me pamja nga natyra e bukur e Pogradecit dhe portrete të ndryshme. Një pjesë e pjesëmarrësve, në veprimtarinë e mësipërme, bëri një shëtitje të shkurtër nëpër bregun e liqenit. Aty, në një park të gjelbëruar e të bukur, janë shtatoret e Lasgush Poradecit dhe Mitrush Kutelit. Në shenjë nderimi, për jetën dhe veprën e tyre, prof. A.Uçi vendosi buqeta me lule të freskëta. Pasditën e kaluam së bashku në lokalin e thjeshtë,Taverna “Agai”, në Tushemisht. Më tej, me drejtues të mjetit Landin, bashkë me prof. A.Uçin, u kthyem në kryeqytet. Ishim “të ngarkuar” me plot mbresa të këndshme e të paharruara, nga ky udhëtim tjetër i yni dhe pjesëmarrja në “Ditën e kulturës”, në qytetin e Pogradecit. Ne e përshëndesim nga zemra këtë nismë të bukur dhe urojmë që veprimtaritë e ardhëshme mujore t’i shërbejnë, sa më mirë,  edukimit dhe çlodhjes së kulturuar të banorëve të atij qyteti. Sigurisht, stina e verës do të kërkojë më shumë cilësi, në këto veprimtari, pasi dhe do të ketë më tepër pjesëmarrës, ndër ta edhe pushues, në brigjet e liqenit piktoresk.

Tiranë, 11 maj 2013

 

Shaban CAKOLLI: BACA ADEM BERISHA-GJURGJEVIKU NË NDËRGJEGJEN TONË JETON SI NJË QENIE E PASHUAR

 Shkruan: Shaban CAKOLLI

BACA ADEM BERISHA-GJURGJEVIKU NË NDËRGJEGJEN TONË JETON SI NJË QENIE E PASHUAR

 

 

 


 ADEM BERISHA (1948-2012)

Kjo botë nuk është shtëpia jonë e përjetshme, sado e duam dhe e ndërtojmë,një ditë meodomos duhet të e lëmë,dikush më herët,dikush më vonë.Mirëpo me vite të tëra rrugëtojmë nëpër te,rrëpatemi,bëjmë vepra dhe nuk kënaqemi me ate që bëjmë,bëjmë sakrifica

për të arritur më shumë,por vjen koha papritur dhe i lëmë të gjitha,padyshim se na dhimbsen.Jeta është mister i madh,hedh hapat sot,pa ditur nëse mund të i hedhish nesër.Dikush thotë jeta është si një hije,hyn nga porta ,del nga dritarja.E keqja qëndron mu aty,

nga se janë rregulla të natyrës nga të cilat nuk mund të ndryshojmë asgjë.Këto ligje të natyres,ia kanë lënë njeriut një privilegj,të jetoj sa mund të jetohet,të sundoj mbi natyrën,të e ndërtoj ate me punë e vepra.Njeriu nuk është ndonjë materje kimike,molekulë

që tretet e zhduket si fluskë sapuni.Njeriu është çenja më e rëndësishme në rruzullin tokësorë,ai ka rrënjë,histori dhe identitet.Njeriu e bënë jetën në natyrë,ajo jetë është formë lufte,një luftë për të mbijetuar,dikush hapëron me më shumë suksese,dikush

më pak.Ka disa faktorë të cilët na ndihmojnë të kalojmë ditët e jetës,fati,shpresa,besimi,dashuria për jetë,dhe secili bënë jetën e vet ashtu si ka fuqinë,dikush me vepra më të mëdha,dikush më të vogla,por një ditë secili nga ne meodomos do e lëmë.Megjithatë

çdo njeri gjatë rrugëtimit në jetën e tij lë gjurmë.Ka njerëz që jetojnë të vdekur,ka të vdekur që jetojnë nëpër breza.Kur njeriut i vdes një i dashur,padyshim njeriu nuk ndihet vetëm i hidhëruar,ndihet i zemëruar,i hutuar dhe friksuar.Isha shumë i ri,kur më vdiq

një i dashur,nuk mund i mbaja dot lotët,mundohesha të ndrydhë dhembjen nga brenda.Atë botë më pat pyetur i madhi Azem Shkreli:Përse ndihesh kaq i trishtuar?I rrëfeva për dhimbjen që kisha për humbjen e një të dashuri,dhe prap më pyeti:Ka vdekur i tëri,apo

vetëm gjysma?!Isha i ri dhe në vitet e mia,nuk më kishte rënë të dëgjoi pyetje të këtij lloji.Për disa momente mbeta i heshtur,duke u munduar të bluaj kuptimin e këtyre fjalëve,por duke u bazuar në mençurinë e të madhit Shkreli,ngula këmbë të mësoj kuptimin

e kësaj pyetje!Si,ka vdekur i tëri ,apo vetëm gjysma?Njeriu kur vdes,vdes i tëri i thash i habitur!Jo,jo më tha Shkreli:Disa njerëz jetojnë të vdekur,ata përveq që dëmtojnë natyrën,dëmtojnë shoqërinë,kombin,e keqja është se bëjnë edhe hargjime në këtë jetë,por

ditën që zhduken,nëse gjejnë njerëz të mjaftueshëm për të i bërë një varr,emri i tyre shuhet nga ajo ditë,nuk i kujton kush më,përveq nëse ua kujton dobësitë që i kanë sjellur,familjes,rrethit,shoqërisë,kombit,,,,,,

Njerëz të cilët kanë bërë vepra të mira për familjen, atdheun, kombin, nuk vdesin kurrë.Ata kanë lënë vepra të cilat ua kujton çdo ditë familja,rrethi,atdheu,kombi,dhe vepra e tyre i bënë të kujtohen brez pas brezi.Këtë e kam mësuar nga i madhi Azem Shkreli,dhe kur

e kam mësuar më u është larguar gjysma e dhimbjes për humbjen e të dashurit tim,nga se ai kishte lënë vepra të mira,të cilat i kujtojmë jo vetëm ne,por edhe të afërmit dhe rrethi ynë.Kohët e fundit sikur kam fituar përshtypjen se rrufeja po godiska vetëm lisa të

mëdhenj.Sikur më duket se vdekja po vepron e sulmon padrejtësisht mbi shkrimtarët dhe poetët,në kohën kur na janë më se të nevojshëm.Brenda dhjetëvjetshit që po e lëmë sulmoi:Azem Shkrelin,Ferit Ramadanin,Ibrahim Ibishin,Bardh Hamzën,Din Mehmetin,

Adem Berishën,Ali Podrimen,e dhjetëra të tjerë,në moshë të re,në kohën kur kishim shpresa në ta dhe kur më shumë se kurrë na duheshin të ishin në mes nesh.Maji i vitit që lam pas,pabesisht na e mori Adem Berishën,e mori tinëzisht në kohën kur askush nuk

e priste as që e mendonte.Atë ditë kobzezë,baca ishte në krye të detyrës,ishte plot energji,shpresë,madje synonte edhe të shkonte në LSHK,por një fatkeqësi natyrore e ndaloj, ia ndau ëndrrat përgjysmë.Atë ditë dikush e shpalli këtë lajm në facebook.Nuk më kujtohet

kush, sepse ndihesha i mpirë.Reagova shumë shpejt dhe kundërshtova,jo dhe jo,baca është gjallë.Nuk munda të e pranoj dhe as sot nuk mund të e pranoj se baca nuk është më me ne!Disi e ndjejë thell brenda vetës se lajmi ishte vetëm një ëndërr e keqe,se baca është

gjallë dhe do kthehet në mesin tonë si më parë.Ka kaluar një vit nga ajo kohë,shpesh baca më shfaqet në ëndërr,madje në disa çaste më duket sikur e shoh të ndjerin në rrugë,diku në një autobus,pranë trotuareve duke kaluar,i fshijë sytë dhe sërish më vjen një hije

ngjashmërie e tij,sikur më ndezë shpresën,se gjithçka e folur për vdekjen e tij,ka qenë vetëm një keqkuptim.Megjithatë jeta kërkon të njohim realitetin,e realiteti thotë se baca nuk është më me ne.më kot përpiqem të vendos midis qenjes dhe mosqenjës.

Eh,çka të bëjmë?Prej lëkurës nuk dilet,në këtë botë të gjithë jemi rrugëtarë për në rrugën e fundit,dikush më herët,dikush më vonë.Kur kuptova se Adem Berisha nuk është më u shtanga,u pllakosa.Mërgimi kjo plagë kobi,nuk më mundësoi të isha atë çast atje,

të e përqafoja,të ia thoja lamtumirën e fundit,të ia hidhja një grusht dhe mbi varr,një buqetë lule kujtimi mbi varrin e tij.Po,përse ndodhi kjo?Sepse gjithçka erdhi tinëzisht,sepse nuk e priste as baca,as ne,sepse një natë më parë kishim biseduar në facebook me

bacën deri në orët e vona,kurse tani kur pabesia ndodhi,nuk isha i pregatitur,deri sa unë të arrija në Kosovë bacen nuk do e linin mbi dhe,nga se udhëtimet nga Gjermania në vendlindje bëheshin tri herë në javë,madje duhej të rezervonim edhe bileta udhëtimi,

e për gjitha këto duhej kohë.Baca Adem Berisha,duhej të ishte njeriu më i mirë dhe më i dashur,të cilin kam mundur të e njoh në jetën time.Mendoj se baca ka pasur nga një mik në çdo shtëpi shqiptare,ishte i urtër,i dashur,bëmirës,mësues,veprimtarë kombëtarë,

poet i shquar,eh po çka nuk ishte,nuk kishte diçka e mirë që i mungonte atij.Vetëm mërgimi na pat nda,me trup ishim larg njëri-tjetrit,por në mjetet elektronike ishim gjithnjë bashkë në mëngjez e mbrëmje.Me bacën komunikonim gjërë e gjatë deri në orët

e vona të natës,për artin e kulturën,pse jo edhe për gjendjen në të cilën ishte katandisur vendi ynë,e cila na rëndonte të gjithëve.Me bacën rrugëtonim bashkë në gazeta e revista,facebook dhe forume,nëpër radio,kudo kishim të njejtin mendim dhe të njejtin

rrugëtim,mirreshim me problemet e letërsisë,kulturës,botimeve,sigurimin e librave,etj.......Baca ishte një patriot i madh,ishte madje njeri me ngarkesë psikologjike për fatin e atdheut si po rrokullisej,po kishte edhe një ngarkesë për mbesën e vet Diellzën,të cilës

në moshën më të njomë ia shou jetën një makinë,dhembje të cilën vështirë e përballonte,dhembje të cilën e ndante me ne miqët,të cilët kësaj ëngjëllushke ia patëm kushtuar nga në poezi dhimbje,e të cilat baca i përmblodhi në një libër"LULJA LA LULISHTËN":

Eh,kush do e mendonte se edhe bacën do të e gjente i njejti fat si mbesën Diellzën?Edhe bacën atë ditë të kobshme maji,e ndaloi një fatkeqësi komunikacioni,për të lënë ëndërrat përgjysmë,librin,LSH,miqët,veprat që donte të i përfundoj...................................................

Tani po vjen maji tjetër,natyra ka marrë pamje pitoreske,padyshim ka gjelbëruar varrin ku pushon baca,ka hedhur lule mbi vendpushimin e tij,por aty mungon buqeta e luleve të mia të cilat nuk munda të ia lë pranë e kjo më rëndon shpirtin.

Adem Berisha ishte poet i ndritshëm,ai nuk ngutej të botoj,por kur botonte,botonte fuqishëm,unë e pata quajtur poet që i gjasonte Gjergj Fishtes.Së fundi baca pat botuar një përmbledhje poetike të cilën e pati titulluar"PËRBALLJE":Athua baca kishte parandjenja

se po i ndodhte diçka e keqe?Unë jam i sigurtë se po!Në fillim kur ishte para përfundimit të librit,më pat thënë se do të e titullonte ndryshe,madje kur e botoi u morëm vesh që librin të mos ma dërgoj me postë në mërgim,po doja të e përgëzoja në Kosovë ku edhe

do të organizonim një promovim të atij libri.Nuk vonoi një javë dhe libri më erdhi në postë,në te kishte lënë dorëshkrim:"Kujtoje bacën Adem,edhe kur të mos jetë më",eh po kujt do të i shkonte mendja se baca do të shuhej atë javë?!Atë ditë që mora librin e bacës,

i shkrova dhe e përgëzova dhe e falemnderova,por nuk u durova pa e pyetur:Përse bacë më dërgove librin në postë,kur e lam të e promovojmë në Kosovë?Paj,nuk mund u durova pa ta dërguar më tha baca!Kur e pyeta,përse kishte bërë ndryshim në pagëzimin e librit,

më tha se ndërrova mendje!Më vonë kam mësuar nga miqët,se të gjithëve që ju kishte dërguar librin ua kishte lënë mbishkrimin"Kujtojeni bacen Adem,edhe kur të mos jetë më",si dhe ndërrimi i titullit të librit"Përballje",më kanë bërë përshtypjen se baca kishte

parandjenja se po ndahej nga ne,madje vet emërtimi"PËRBALLJA",sikur e bënte ate të kuptoj se po përballej me diçka që po ia shuante ëndrrat.Miq sikur ishte Adem Berisha vijnë shumë rrallëMe shpirtin krijues që e karakterizonte, me dashurinë për letërsinë dhe artin,

me humanizmin e gjerë dhe të pashoq, shkrimtari vazhdoi të shkruante dhe të botonte deri në fund të jetës së tij:Unë ia kam shpërnda botimet e tij në gazeta,revista,blogje,forume dhe ai më ishte mirënjohës.Fatkeqësisht librin e fundit"PËRBALLJE",nuk ia kam shpërnda,

as nuk do të mundem kurrë të ia shpërndajë.Lajmi për ndarëjen e baces nga ne,më këputi dy krahët,më pllakosi dhe më mori fuqinë,sa e sa herë jam munduar të e përshkruaj,por kur hap kopertinat,kur lexoj mbishkrimin e tij,kur më bie në sy poezia të cilën më kishte

përkushtuar mua,nuk gjejë forcë as një shkronjë të e nxjerr nga ky libër.Vdekja e Adem Berishës,më ka shkaktuar barrë të rëndë,kur e kuptoj se më nuk do të takohemi,se më nuk do të lexojmë shkrime të reja nga ai,më duket sikur truri më shkëputet nga koka,dhe

e peshoj dhe e mbajë rëndë kokën me dy duart.Megjithatë e kujtoj se një privilegj e kisha që njoha bacën,një krenari për veprat që na i la.Thellësisht nga shpirti e ndjejë dhimbjen për bacen që nuk ndodhet më në mes nesh.ngushëllohem që nuk e kemi fizikisht

në mesin tonë,por ai jeton në ndërgjegjen time shpirtërore si një qenie e pashuar,të cilin e kujtoj dhe ndjejë çdo çast.

Adem Berisha u lind më 03. 05. 1948 në fshatin Gjyrgjevik i Madh të komunës së Klinës, fshat ky historik dhe vendlindja e heroit të pavdekshëm kombtar, Sadik Ramë Gjurgjevikut.

Xhaxha Ademi rrjedh nga një familje e varfër fshatare por të paster për nga ideali dhe përcaktimi kombëtar. I ati i autorit Zeqë Ramadani ishte kinse i mobilizuar si partizan në luften e dytë botërore, por në vend të kësaj përjetoi marshin famkeq e për shumë kënd edhe tragjik – atedrejt masakres së Tivarit të 1945-tës bashkë me disa bashkëfshatarë të tij si Jusuf Mangjolli, Prekë Martini, Tafil Bajrami e të tjerë. Kjo njësi pati fatin t’i shpëtonte masakrës së Tivarit si njësi plotësuese a arradhave partizane të Dalmacisë dhe Istres e duke iu falenderuar disa oficerëve kroatë të cilët e tërhoqen drejt destinimit.

Në dimërin e egër të 1947-ës bashkë me të vëllanë Rexhep Ramadanin dhe birin e vëllait Mus Rexhepin gjëndet i lidhur për kumbullat e Sali Gjokës për tri javë rresht, presion ky për të treguar se ku gjëndet Ukë Sadiku, Halil Sadrija (biri i vëllait) dhe Qazim Bajraktari i Ostrozubit të cilët ishin pjestarë të organizatës patriotike "Besa kombtare" e dalë nga kuvendi i LNDSH-së, mbajtur më 4-5 gusht 1945 në fshatin Doberdol të Llapushës të cilin e drejtuan prof. Ymer Berisha, Ukë Sadiku e Marie Shllaku.

Kjo zgjatë gjerë më daten 17. 02. 1947 kur kuislingët dhe sherbëtorët e armikut iu bien në gjurmë dhe i qesin në pritë në fshatin Sferkë të Gashit, në avlinë e dhëndërrit të Ukë Sadikut – Sokol Dinit me ç’rast vriten në vend Halil Sadrija e Qazim Bajraktari ndërsa Ukë Sadiku plagoset rëndë por arrin të largohet nga vendi i ngjarjës e më pas sipas kërkesës së prokurorit të atlherëshëm, antishqiptarit të përbetuar e famkeq Ali Shukrija, ekzekutohet në Prishtinë.

I ati i xhaxha Ademit, Zeqa vdes në moshen 40 vjeçare duke lënë pas të ëmen Shahen, bashkëshorten Fazilen, Ademin 6 vjeçar dhe Shabanin 1 vjeçar. Çka të flitet për jeten që pastaj kanë bërë këta bonjakë të cilëve pas tri vitesh iu vdes edhe gjyshja Shaha e ata mbesin vetëm në përkujdesjen e nënës Fazile 32 vjeçare dhe e cila jetoi gjer më daten 17. 02. 2007.

Xhaxhai dhe vellau ynë t Adem Berisha në kushte gati të pa para varfërie vazhdoi mësimet pranë shkollës fillore “Zejnel Hajdini” në Ujmirë dhe përkundër gjithë vështirësive, u dallua ndër nxënësit më të mirë të shkollës. Që atëherë ai ishte anëtar i grupit letrar të shkollës, atij dramatik dhe atij muzikor, cka dmth se dashuria e Adem Berishës per vargun dhe artin ne pergjidhësi nuk eshte shume e rastesishme ndonese ne moshen me te re dallohet me prirjet e tij prej poeti.

Pas përfundimit të shkollës fillore me sukses të shkëlqyeshëm u regjistrua në shkollen normale atëherë “Silvira Tomazini” në Skenderaj si paralele e ndarë e normalës së Mitrovicës e cila pas ardhjes së Ahmet Malokut për drejtor ndërroi emërin në “Hasan Prishtina”. Pas kryerjes së vitit të dytë në vitin 1965, për shkak të kushteve tejet të vështira ekonomike detyrohet të nderpres shkollimin dhe të punojë si mësues i pakualifikuar nëpër fshatrat më të largëta si në Gorozhup të Hasit, Carravranë, tani Gurbardh të Malishevës, Millanoviq, tani Shkozë poashtu të Malishevës etj.

Në vitin 1968 përsëri këthehet si nxënës i rregullt në kl. e III-të të normalës në Mitrovicë në të cilin vit ndodhin demonstratat e nëntorit të cilat përfshjnë pothuajse të gjitha qytetet e Kosovës e poashtu edhe Mitrovicen, bartës te të cilave ishin nxënësit e normalës, ata të gjimnazit dhe tëshkollës teknike nder të cilët edhe vetë i madhi Adem Berisha. Edhe si normalist ia kishte ëndja që kohë pas kohe të merrej me shkrime, kryesisht poezi por ishte temperament dhe shkrimet e tij ishin të papërshtatshme për kohen. Kështu, gjatë ndejave me shokë shpesh kishte dëshirë të citonte vargjet e Migjeni

Pas përfundimit të normalës me sukses të shkelqyeshëm punoi edhe dy vite të tjera si mësues ndërsa që nga viti 1973 punon si punëtor i administratës komunale në komunen e Rahovecit ku u dallua si një nder punëtorët më të mirë, vlerësim ky i cili ishte bërë gjatë mbikqyerjes inspektuesetë kryeinspektorit të atëherëshëm për financa të Kosovës – Azem Hajdini – Xani, Vibar Hani etj.

Mirëpo gjithënjë e përcjellë fati i lig dhe asnjëherë nuk e lënë të qetë të punojë dhe të krijojë sepse si anëtarë dhe djalë i familjës balliste, konsiderohej i papërshtatshëm dhe i rrezikshëm për bijt e “nënë Titos e të bab Partisë” (kështu e quanin ata veten kur e humbnin durimin), kështuqë shumicen e jetës mund të thuhet se e kaloi me vështërsi të një pas njëshme.

Në periudhen e vlimeve politike të viteve të 80-ta hapur demaskon politiken diskriminuese e antishqitare të regjimit të kohës kështuqë në vitet 1989-90 u dallua si njëri nder aktivistët e parë në këshillin nismëtar për themelimin e Lidhjes Demokratike të Kosovës – Dega në Rahovec.

Në Kuvendin themelues të Degës, në Krushë të Madhe zgjedhet delegat i Kuvendit dhe anëtar i kryesisë së Degës të cilin aktivitet e vazhdon për disa vite. Poashtu ishte njëri ndër themeluesit e Sindikatës së Pavarur të organeve të administratës dhe judikatuës së Rahovecit e më vonë nga baza zgjedhet dhe delegohet si anëtar i Këshillit Ekzekutiv të Degës së administratës dhe judikaturës së Kosovës pranë BSPK në Prishtinë.

Bashkëpunon ngusht edhe me Këshillin lokal të pajtimit në nivel komunal dhe bashkë me udhëheqësin e mirënjohur të këtij aksioni, tashmë të ndjerin prof. Anton Çetta si dhe aktivistët e këtij këshilli e veprimtarët tjerë të njohur siç ishin profesorët e Universitetit të Prishtinës prof. dr.Hajrullah Gorani, prof. dr. Rexhep Mehmeti, prof. dr. Zekeria Cana, prof. dr. , Muj Rugova e shumë të tjerë, merr pjesë në shumë pajtime të gjaqeve dhe ngatrresave.

 

Viteve të fundit kohë pas kohe merret me shkrime, poezi, të cilat(disa prej tyre) i përmblodhi në përmbledhjen “Krenaria dhe pikëllimi”. Këto vite ballafaqohet me sëmundjen e kancerit në mushkëri por ende e perballon me plot krenari dhe dinjitet. Është entuziast dhe i pandalëshëm

ndërsa për miqët dhe shokët ka një shpirt tepër dashamirës.

Adem Berisha ishte krijues,veprimtarë kombëtarë,i dashur për miqët,i pa ndarë nga aktivitetet kulturore,kombëtare dhe humanitare.Ishte plot energji,punoi në krijimtarinë letrare deri në frymën e tij të fundit. Adem Berisha ka botuar këto përmbledhje poetike:

KRENARIA DHE PIKËLLIMI

LULJA LA LULISHTEN

PËRBALLJE

Për ata që nuk kanë pasur rastin të lexojnë nga baca Adem,po u japim një cikël poetik nga vepra e tij"KRENARIA DHE PIKËLLIMI",ku do të kuptojnë sa e dashi atdheun,kombin dhe shoqërinë:

 

TY O AT E MËMË

- Atdheut tim-

Mbijetove acare e stuhi,

ngadhënjeve nder shekuj,

të dua në zor e në liri –

ishe dhe mbete tempull mbi tempuj.

Të dua, të dua mbi të gjitha,

të dua më shumë se veten,

të dua se je djepi im,

në Ty gjej vetëm të vërtetën.

Qielli mbi Ty është më ndryshe

nga ai në mërgim,

dielli tek Ti ngrohë më ëmbël

o i dashuri, Atdheu i im.

Fusha, ara e livadhe

të përshkojnë pa mbarim,

i dua e s’mund të iu ndahem

sot e deri në amshim.

Malet plot me drunj,

kullosa e shkëmbinj

shtrihen si kurora

deri në pakufi.

Lumenjtë e liqenet

me ujë të kthjelltë si loti,

për ne dhe vetëm për ne

i kishte krijuar Zoti.

Ke gjithfarë minierash,

energji e gjithçka tjetër

vështirë mund të numërohen

dhe vendosën në letër.

Djem e vasha të bukura ke,

pëtrita e skiftera,

si luleve të trëndafilit

larg iu ndihet era.

Ke shumë njerëz të ditur,

shkrimtarë e shkencëtarë,

ke edhe nobelistë,

priftërinj e hoxhallarë.

Për këto e shumë të tjera

shkrova e këndova

e kur e kërkoi koha

dola dhe luftova.

Jo pse e doja luftën

me plot mizori,

po pse u sulmova

mu nga fqinjët e mi.

Jo pse e doja luftën

të pushtoj të tjerë,

po për të mbrojtur t’imën

që e kisha, e do ta kem përherë.

 

ISHA, JAM DHE DO TË JEM

 

Jam një bli i madh

dhe kam rrënjë të thella,

luleve të mia të freskëta

larg iu ndihet era.

I ruaj me fanatizëm

gjithë lulet e mia,

edhe unë do ec’ përpara

si e gjithë njerëzia.

S’erdha nga Karpatet,

jo as nga Rusia!

po u linda në këto troje

o pika nga gjithësia.

Jam i lashtë sa bota,

rritem n’Arbëri,

kam shumë të mira tjera

të gjithë më kanë lakmi.

por, kam do degë të prera

me sopatë të topitur,

m’i kanë prerë barbarët

përherë të uritur.

mua më sakatuan

e veten e turpëruan,

por ne do të shkojmë përpara

dhe prapë do të jem’ të bashkuem.

Gjithçka pashë e përjetova,

tmerr e krime mbijetova,

vendit shpinën kurrë s’ia ktheva

dhe as emrin nuk e ndërrova.

Ruajta gjuhen time,

traditë e kulturë,

nder sfida të kohërave

s’u përkula kurrë.

 

S’zhdukem kurrë nga trualli,

t’a dini or barbarë,

shumë herë jam farkuar

u kalita në zjarr.

E po, deshët ju a s’deshët

o të mjerët mëkatarë,

unë mbeta ai që isha

dhe gjithë do të jem shqiptar.

 

DASMA E LIRISË

 

Eu sa leu dielli o mbi at kodër

u hap lajmi-o n’Shkup e n’Shkodër

nga Evropa e n’Amerikë,

nga Azia në Afrikë,

prej andej n’Australi

se n’Kosovë ka një risi

i madh e i vogël o janë bë një

eu kanë nisë luftën o për Liri.

Eu n’Dukagjin t’Binak Alisë,

u lidh Besa e shqiptarisë,

me ia kthye pushkën Serbisë,

për t’a mbrojtur pragun e sh’pisë

si luaj djemtë e Lirisë

të betuar n’besë të zotit

si në kohen e Kastriotit

si ç’vepruan të parët e motit

eu i ranë n’ballë armikut t’sotit

Eu n’atë Prekaz të Ahmet Delisë,

në ABC-në e trimërisë,

në Piramidën e burrërisë,

nen flamurin e Pavarësisë

u nis dasma e Lirisë

grusht i madh iu dha Serbisë

iu ndërruan rrjedhat e historisë

iu kthye nderi shqiptarisë

eu iu thyen planet o të Rusisë.

Eu n’Shalë të Bajgores së Boletinit

në vendlindjen e Isa trimit,

trimit të Vlorës e gjithë Shqipërisë

i madh e i vogël o janë ngre n’këmbë

ndal Serbisë o na i kanë thënë

Nish, Prokuple na i ke marrë

ke marrë Vranjën me Kurshumli

Ulqin, Plavë edhe Guci

ke cunguar at Iliri

na i ke veshë trojet me të zi

eu të vraftë zoti me gjithë Rusi.

Eu n’atë Grykë të Llapit të Bec Sinanit,

digës së gjallë të këtij vatanit,

Shaqir Grishës e trimav’ t’motit

që u flijuan për ditë të sodit

si luaj djemtë e malësisë

dalin n’skenë Yjtë e Lirisë

si në krahët tjerë të shqiptarisë

kundër të keqes e padrejtësisë,

kundër presë e barbarisë,

kundër dhunës e mizorisë

të ushtruar gjithë prej Serbisë

eu qysh prej shekujsh të historisë.

Eu n’ballë t’furtunës – o prinë Zahiri,

Edmond Hoxha dhe Hakifi

sypatrembur si zana të malit

përgjatë Llapit e tërë Gollakut,

Nerodimes e Karadakut,

Kaçanikut të Idriz Seferit

pa iu nda kurrë fushës së nderit,

si stërnipa të Skënderit,

si stërnipa të Kastriotit,

pa iu tremb pushkës as topit

e bënë luftën për liri të pop’llit

eu jo për poste as të liga të sodit.

 

LEGJENDA DRENICARE

 

U linde në Prekazin e Ahmet Delisë

që tok me Murselin i dhanë vulë burrërisë.

U linde në Drenicën e Azem Galicës,

të Shotës e t’Shabanit-simbole t’sakrificës.

U rrite dhe u edukove në frymën e traditës

mu si e kanë zakon trimat e Drenicës.

Nuk të dhimbsej jeta, familja as pasuria!

Një për ty ishte mbi të gjitha, Atdheu dhe Liria.

Bëre të jashtëzakonshmen për të shtrenjtën Liri

vetëm që Kosova të mos jetojë në robëri.

Formove UÇK-në nga lulet e këtij kombi

vallë, për Liri të Kosovës të kishte krijuar Zoti?!

Shkjau ty prore të ka friken por të ka edhe lakmi,

Ti i tregove gjithë botës ç’bëjnë shqiptarët për Pavarësi.

Prehu i qetë n’Prekaz o Adem Jashari!

Ty edhe në mes të errësirës si yll të shndrin varri.

Ti je udhërrëfyes i gjithë breznive të reja,

për armiqtë e këtij trualli prapë do të shkrepësh si rrëfeja.

Populli Drenicës, Kosovës e gjithë Shqipërisë,

të ka për Legjendë të kohës dhe gjithë historisë.

 

IDEATORIT TË PAVARËSISË

(Kushtuar arkitektit të pavarësisë

së Kosovës – dr. Ibrahim Rugova)

 

Si granit në bjeshkët e Kelmendit

lindë e rritë, je edukuar

veç për të mirë të këtij vendit

zoti i madh të ka krijuar.

Me madhështinë që zoti të fali

atdheut tënd iu përkushtove,

në vepra të mëdha asgjë s’të ndali

Kosovës nënë prore i ndihmove.

Kurrë s’u trembe nga armiku

o arkitekti i pavarësisë,

hallkë e fortë je prej çeliku

në zinxhirët e historisë.

Nuri yt ish porsi yll drite

nëpër sfida kurrë s’u gjunjëzove,

të urresh ti kurrë nuk dite

kurrë njeri nuk ofendove.

Vepra e jote është e përmotshme

brezat kurrë s’do ta harrojnë,

figurën tënde të palodhshme

në piedestal lartë do ta çojnë.

E tash si bora e majës së malit

kur rrezet dielli mbi te lëshon,

si çiltëria e kristalit

i pavdekshëm lartë qëndron.

 

BIJA E SOVRANIT

 

E dalë nga gjiri i popullit

të Kosovës nënë,

me nderë dhe krenari emrin

Ushtri Çlirimtare e mbanë.

Me emblemë të UÇK-së në krah

e flamurin Kuq e Zi,

anë e kënd Kosovës

lufton për liri.

S’e ndal shiu as bora,

s’e tremb gjylja e topit

kurrë nuk i dridhet dora,

mbesës së Gjergj Kastriotit.

Nuk i trembet vdekjes,

nuk i trembet varrit,

është kjo luanesha,

bija e Adem Jasharit.

Përpara i ka vënë vetës

detyrë të shenjtë madhore,

Kosovën të çlirojë

këtë tokë të shtrenjtë arbërore.

Popullit i ka dhanë besën

kombit i është zotuar

Flamurin Kuq e Zi

nga dora për të mos e lëshuar.

Të jep gjithçka nga vetja

gjakun e rininë . . .

Eu, . . . Zoti e bekoftë ore!

mbi të gjitha e kishte Lirinë.

Dëshmorëve që ranë për liri,

të rënë për të mos vdekur,

populli do u këndojë lavdi

me dashuri e respekt të paepur.

 

DESHMORIT TË RËNË

 

Edhe shqipja e malev’ tona

lakmi të kishte ty o trim,

çka është frika kurrë nuk dije

Ti për ne je udhërrëfim.

Si rrufe që vije prej qiellit,

si vetëtima që shkrumbon,

vdekja jote shumë e hershme

zemrat tona na i përvëlon.

Jo, për ju unë nuk kam vdekur,

në zemrat tuaja rrënjë kam shti,

siç kam qenë, i tillë kam mbetur

tash jam lule në pavdekësi.

Kurrë për mua mos derdhni lot

as harenë mos e ndaloni,

zemrave tuaja s’iu ndahem dot

gjithë me mua do të bashkëjetoni.

Shokët këngën të mos e ndalin,

le të këndojnë si në ditë të mira,

veç nga ‘i pikë lot le të më falin

oh, i kam lënë bre në kohëra të vështira.

 

NËNTORËT E LAVDISË

 

Me Njëzetetetë Nëntor

nga plaku mjekërbardhë,

u ngrit në Vlorën tonë

Flamuri jonë kombëtar.

Ish Nëntori i Dytë

qe nga Kruja e Skënderbeut,

me atë flamur që lartë u ngrit

iu kthye nderi mbarë atdheut.

Ne të tretin e lavdisë,

i shkëlqyer që ish si ari

në Prekazin heroik

u lind Adem Jashari.

Në nëntor të 97-ës

si luaj djemtë e lirisë

në Llaushë të Drenicës,

grusht të fortë i dhanë Serbisë.

Muja, Rexha dhe Dauti,

si skiftera fluturuan,

të vërtetën mbi UÇK-në

hapur botës ia treguan.

 

KRENARI NDERSHEKULLORE

 

Njëzetetetë Nëntori

rroftë deri në pakufi,

është Dita e Flamurit

shumë luftërave që iu ka pri.

Krenari ndërshekullore

e kishim e do ta kemi,

me te i tregojmë gjithë botës

kush, në të vërtetë na jemi.

Jem’ bijtë e asaj shqipeje

ndër shekuj me gjak të larë,

kurrë të pa gjunjëzuar

prore mbetem krenarë.

Sot flamuri jonë

tjetër mision ka,

të na prij në fitore

mbi projekte të mëdha

Në çdo njëzetetetë nëntor

ju këndoni e festoni,

shqipen dykrenare

sa më lartë ta çoni.

Le të valojë e bekuara

si në kohë të Skënderbeut,

forcë e krenari

le t’i sjell Atdheut.

 

HOMERIT TË SHQIPËRISË

 

Lum shqiptarët e lum Shqipëria

për atë yll që u fali zoti,

lakmi i kish këtij gjithë njerëzia

kishte shpirtin të kthjelltë si loti.

Humanist e dijetar,

si At Gjergji është vështirë me le,

mbi të gjitha atdhetar,

prijatar në shkencë e fe.

Nga e mori atë energji

aq me forcë ta dojë Shqipërinë,

këtë veç zoti mund ta di

që i dha Gjergjit madhështinë.

Motet ndërrohen si â zakoni

por kujtimi vije tu u shtue,

këngët e tij tash lirshëm këndohen

dhe s’ mund kush më me i ndalue.

At Gjergj Fishtës të madhit vëlla

le t’i këndojmë lavdi përherë,

për gjithë veprat qe na i dha

si një engjëll i krishterë.

 

 

KUR ZOTI BËRI BOTEN

 

Kur zoti bëri boten

me plot mrekulli

i fali kësaj të veçantën

që quhej ILIRI.

I fali tokë e det

dhe shumë begati,

i fali edhe një kalá

që sot e quajnë SHQIPËRI.

Dhe në shqip ai porositi,

që shqiptarët ta kuptojnë,

token dhe det’n e tyre

me çdo kusht ta mbrojnë.

Bëhuni tha të vyeshëm,

të dashur e humanë,

po e deshët ju veten,

unë gjithë me ju do të jam.

Dojeni tha njëri tjetrin

siç e duani veten,

dojeni gjithë çka ‘u fala,

ju duhet të gëzoni jetën.

Ju fala edhe tri fé

me një zot përmbi,

kjo s’është hendikep

por është begati.

Ju dhashë Gjergja e Skëndera,

Pjetër Buda e Naima,

qëndrojnë lartë këta si skiftera

dhe shkëlqejnë porsi vetëtima.

Unë ju dhashë dhe shumë Azema,

shumë Adema dhe Ibrahima,

që për të mirë të jeni emblema

vetë ju zgjodha ju’ për trima.

 

PSE TË QUHEM ÇFARË NUK JAM

 

Unë jetoj n’Kosovë

por s’jam kosovar

i tillë çfarë më quajnë

disa ndërkombëtarë.

 

Kush këtë emër më imponon

mik i imi kurrë s’ka qenë,

as sot të mirën nuk ma don,

don të më shtyj të ndërroj idenë.

Por ideja e ime s’ndërrohet

as nder vite as nder shekuj,

për çdo ditë ajo forcohet

si granit edhe si hekur.

Ç’prej dardanëve e deri n’ditë të sodit

kurdoherë kam qenë shqiptar,

ç’arsye ka që pas shumë shekujsh

të mohoj trungun tim kombëtar?

Pse pra të quhem çfarë nuk jam,

qenien time t’a hudh n’ujë,

sa të kenë shqipe nëpër male

kurrë me mua i huaji s’do të luaj.

 

PSE ? dhe PSE ?!

 

Pse dy sy të një koke të ndahen

kur vetë Zoti s’i ka nda,

pse përherë të derdhin lot,

pse gjithmonë të rrinë tue kja?

Pse në gjak ata të lahen

pa e pasur as të vetmin faj?

pse s’ka mjek t’ua shërojë plagët?

janë shenjtorë e nuk janë djaj.

Pse një trup duhet gjymtuar,

pse t’i priten duar e këmbë?

bukurinë për t’ia shëmtuar

pse s’ka babë e pse s’ka nënë?!

Kush kësaj të keqeje i kontribuon

të vetmin trup për t’a copëtuar,

zoti i madh e bëftë bejan,

për jetë qoftë ai i mallkuar.

Kush në jetë nuk don të pendohet

për gjithë të ligat qe ka bâ,

zoti kurrë këtij mos i dhashtë

vajzë as djalë, motër as vëlla.

Gjithçka tjerëve që u ka bërë

bumerang iu kthefshin prapë,

“të gjitha kthehen në këtë botë”

zoti i madh do të merr hak.

Se nj’ai zot që është për tânë

askujt të keqen që nuk i don,

pjesët e trupit të copëtuar

përsëri do t’i bashkon.

 

 

DRITAT QE NUK FIKEN

 

Ai m’kujton Azemin,

Ajo më kujton Shotën,

vepra e të cilëve

pat mahnitur boten.

Dinin çka kërkonin,

për te edhe punuan,

dinin të luftonin

për Atdhe u flijuan.

Vepra tyre e ndritur

kushtuar Atdheut

rrënjët i ka të thella –

nga kohë e Skënderbeut.

Fehmiu edhe Xheva

Yje të Lirisë do të mbesin,

në zemrat e këtij populli

ata kurrë s’do vdesin.

Si dëshmorë t’Lirisë

të Kosovës nënë,

në historinë e lavdishme

vend të merituar kanë.

Porositë e Tyre

në vend do t’i çojmë,

mësimin edhe punën

kurrë nuk do t’i lëshojmë.

Populli po edhe koha

tash nga ne kërkojnë,

Kosovën tonë të dashur

shpejt ta lulëzojmë.

Mos të humbasim kohën

të shtrenjtë si flori,

populli le ta ndiej

se jeton në liri.

 

JEM’ KRENARË QË . . .

 

Kurrë nuk ishim arnautë,

kurrë nuk ishim as “shiftarë”,

kurrnjëherë nuk qemë hajdutë

jem’ krenarë që jem’ shqiptarë.

Kurrë të huajën nuk lakmuam,

e për t’onen derdhem gjak,

kurrë askënd nuk e sulmuam

gjithë na u desh të marrim hak.

Kurrë varreza nuk shkatërruam,

shishen “mbrapa” nuk e shtiem,

kurrë askënd nuk e dhunuam

s’e turpëruam kurrë shqiptarinë.

 

Martinoviqtë e “vdiqët” tjerë

krejt çka munden inskenuan,

vollën helm e vollën vrer

më në fund turpshëm dështuan.

Gjithfarë emrash na adresuan

që mbarojnë me “ist” dhe “ist”,

dhe më në fund nuk hezituan

qe të na quajnë kanibalistë.

Mirëpo, edhe zoti vetë ka thënë

që kjo tokë askujt s’i falet,

askush në shpinë këtë nuk e solli

nga Urali as nga Karpatet.

Dhe, krejt ku bukës i thonë bukë

e krejt ku ujit i thonë ujë,

le ta di dhe zoti vetë

s’do të sundojë më kurrë i huaji.

 

VIGANI I LIRISË

(kushtuar Xhelal Hajdës-TONI)

 

Porsi si një yll drite

që shkëlqen në qiell,

erdhi nga mërgimi

me shpirtin e dëlirë.

Erdhi se e desht Atdheun

për te dhe do flijohet,

heroikisht ra për të mos vdekur

që kurrë të mos harrohet.

Shiu, bora e stuhia

s’e ndalnin dot TONIN,

e shtrenjtë për te ishte Liria -

mbi të gjitha ai kishte kombin.

Besën që kishte dhënë

realitet e bëri,

për Kosovën nënë

u shkri e u tret i tëri.

E kish për Riza* të zotit

dhe Liri t’Atdheut

s’iu frikësua pushkës as topit

si stërnip i Skënderbeut.

S’e mashtroi paraja,

karriera e as lakmia,

mbi të gjitha për te vlenin

Atdheu dhe Liria.

Gjërë e gjatë Kosovës

ngado që luftoi

populli e mirëpriti

dhe i tëri e nderoi.

E deshi si e ëma të birin

e luftëtar të Lirisë,

i fali gjithë nderimin

e i thuri këngë t’lavdisë.

Qoftë i lehtë dheu i Kosovës

për TONIN me shokë,

përherë qofshin të nderuar

që ranë për këtë tokë.

Gjaku i tyre i dëlirë

rreze drite është për rininë,

të bashkohemi për ditë më të mirë

të ndërtojmë ardhmërinë.

Sot shqiptari për shqiptarin

s’është armik më as tradhtar,

mund të jetë paksa i ndryshëm

por gjithsesi ai është shqiptar.

Të nderojmë TONIN me shokë

dhe të shtrenjtën Liri,

pash besën e zotit të gjithësisë

mos të shkelim mbi gjakun e tij.

 

GJURGJEVIKU SI KALA

 

Kur këtij dheu iu sul armiku

për të vrarë e djegë në zjarr,

gjithçka nisë nga Gjyrgjeviku

dhe Sadik Rama në plis të bardhë.

Në gjithë etapat e historisë

me trim pas trimi djal pas djali

duke u gjetur në ballë të trimërisë

ndoq traditën që i la i pari.

Edhe në kohën e osmanlisë

për këtë tokë prore luftoi,

bijtë më të mirë – vigaj të lirisë

luftës së shenjtë ai i dhuroi.

Këtu Azem Bejta me shumë shokë

e pas tij shumë trima tjerë,

solemnisht para flamurit

janë betuar të vdesin me nderë.

Ra Isuf Dushi me 20 anëtarë,

ranë shumë burra, gra e fëmijë,

shumë Serbia i kish djegë në zjarr

që rrallë ndodhë në histori.

Trimat kurrë s’e kursyen gjakun,

atdheut të vetë iu përkushtuan,

bashkë me motrën Marie Shllakun

kurrë nga lufta s’u larguan.

Ymer Berisha bën Platformën

për çlirim-bashkim kombëtar,

promotor qe i gjithë lëvizjes

për gjithmonë mbet faqebardhë.

 

‘I çerek shekulli pas Sadikut

Ukë Sadiku me shokë të vetë

prapë ia ktheu pushkën armikut

siç baba Dikë i la amanet.

Kurdoherë thërriste vatani,

kur të bijtë thërriste Shqipëria,

ndër të parët si skifter mali

shkëlqen trimi Halil Sadrija.

Të hapte rrugën dritës së diellit

e për të mbrojtur truallin e të parit,

si rrufe që shkrepë prej qiellit

kriste pushka e Smajl Hajdarit.

Shumë kanë rënë n’altar të lirisë

luftë pas lufte kurrë pa u ndalë

qe të ruajnë nderin e shqiptarisë

me ballë hapur e krenar.

Bijtë më të mirë të shqiptarisë

porsi yjet n’qiell sot shkëlqejnë,

për gjithë brezat që do vijnë

udhërrëfyes do të shërbejnë.

Porsi uji që rrjedh ndër gurra

me atë çiltëri që s’ka të ndalë,

Gjyrgjeviku dha shumë burra

si Demë Rexhën mendimtar.

Si kala që përshkon shekujt

nga stuhitë që nuk shkatërrohet,

Gjyrgjeviku i fortë si hekur

me të drejtë ka pse të krenohet.

 

HENDIKEP NE ACAR

(kushtuar dr. Ibrahim Rugovës

në ditën mortore 21.janar 2006.)

Sot re të zeza mbuluan qiellin

shqiptaria është në vajë,

sot Kosova nuk sheh diellin

për shumë kohë ajo do të qajë.

Sot edhe ajri është rralluar

shumë më rëndë po frymohet,

sot gjithë forca na ka lëshuar

humbja Jote s’kompensohet.

Ti themel je i pavarësisë

dhe profet je i kohës së re,

simbol paqeje e humanizmi

gjithë do të jesh idol për ne.

Shumë ke bërë për pop’llin tuaj,

Ti model je për njerëzimin,

sot gjithë bota me ne ndanë

krenarinë po edhe pikëllimin.

Qeshjen Tuaj më s’do ta shohim

as ngrohtësinë Tuaj të bekuar,

pse mu tash prej nesh u ndave

për të na lënë të sakatuar?!

Megjithatë do të jem’ krenarë,

dhimbjen në forcë do ta shndërrojmë,

rrugën Tuaj kurrë s’e braktisim

amanetin në vend do ta qojmë.

 

MOTERMADHJA MANTELBARDHA

 

Një humaniste të madhe

me shpirt të kthjelltë si loti,

si kala të ditëve tona

për të mirë të popullit, e ka falur zoti.

Ajo është porsi yll drite

që n’mes të qiellit xixëllon,

vetëm tjerëve t’u bëjë dritë.

ditë e natë pa u lodhë punon.

Nuk e kursen veten,

forcën as diturinë,

bën të jashtzakonshmën

për popullin dhe Shqipërinë.

Vështirë të dytën mund t’ia gjesh

me rroba të bardha,

është kjo motërmadhja –

dr. Silva Bala.

Lum për te le të bëjë shtëpia,

lum për te le të bëjë Tirana,

lum për te le të bëjë Shqipëria

n’mes t’erësires ndrinë si hana.

Për të gjallë thonë “s’këndohet kënga”

por këtu ka një përjashtim,

s’është kjo grua që i bie prapa

veprës së madhe deri n’amshim.

‘I përkushtim që s’haset kund

në qenien time e përjetova,

gjatë kurimit n’Sanatorium

nga mëshiruesja kur u trajtova.

Me këto vargje që unë shkrova,

s’kam mundë të gjitha t’i numëroj,

po edhe lapsi të vështirë e ka

të gjitha në letër t’i shënojë.

 

Adem Berishën do të e kujtojmë gjithnjë, ai na la vepra e mall,mund të e përkujtojmë me organizime letrare,përkujtimore,shkrime gazetash,por një vepër fisnike që është bërë për te,mësova nga një lajm i gëzuar që më erdhi nga biri i tij Agron Berisha,

se vlerësimi më i lartë dhe përkujtimorja më e veçantë për një figurë të shquar atdhetare e krijuese, siç është Adem Berisha-Gjurgjeviku, do të jetë botimi i një vepre letrare. Se në të do të përmblidhen ndjenja e mendime të sa e sa të afërmve, miqëve, kolegëve

e dashamirësve të tij. Një libër i tillë do të jetë “monument letrar”, i cili do t’u qëndrojë fort shumëvjeçarëve. Ai do të përcjellë, nga një brez në tjetrin, kujtimin dhe vlerësimin e merituar për jetën dhe veprimtarinë e tij, në shërbim të Atdheut.Ky libër mësova se ka hyrë në shtypshkronjë dhe së shpejti do të sheh dritën e botimit. Mezi pres ky libër i dashur të bie në dorën time,të përqafoj çdo poezi të çdo poeti për te,ashtu si do të doja tani të e përqafoj të dashurin ,bacë Adem Berisha-Gjurgjeviku.

 

 

Murat Gecaj: JAKOV XOXA, PEDAGOG DHE SHKRIMTAR I HAPËSIRAVE TË MËDHA

 

Në 90-vjetorin e lindjes:

JAKOV XOXA, PEDAGOG DHE SHKRIMTAR I HAPËSIRAVE TË MËDHA

 

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 

 

Jakov Xoxa (1923-1979)

 1.

Mbaj mend se  ndër orët më të këndshme të leksioneve tona në degën e gjuhës e letërsisë shqipe, të Fakultetit Histori-Filologji, ishin ato me pedagogun dhe shkrimtarin e shquar, Jakov Xoxa. Ai mishëronte tiparet e njërit ndër intelektualët më të spikatur,  jo vetëm të Fakulteit tonë, por dhe më gjerë në Universitetin e Tiraznës. I thjeshtë, i qetë, i matur e “i butë” në shikim, fjalë e veprime; depërtues e këmbëngulës me mendimet e veta, i frymëzuar nga jeta e njerëzv tanë dhe historia e tyre shumëvjeçare-këto e cilësi të tilla shfaqte hapur, para nesh. Prandaj leksionet e tij i prisnim me dëshirë dhe sikur ndiheshim më të lirë e më të qetë në to. Kur hynte në auditor, gati pa u kuptuar, na tërhiqte menjëherë  timbri i zërit të tij melodioz, i cili u ngjante notave muzikore, me ngritjet dhe uljet e tij të qeta. Ndoshta, kjo kishte të bënte dhe me leksionet, që na jepte për lëndën “Teoria e letërsisë”. Pasi fliste për figurat e ndryshme stilistike, mendimet e veta i ilustronte me  vjersha të krijuesve tanë, sidomos nga autorët shqiptarë të Rilindjes Kombëtare, të Pavarësisë ose ata të viteve ’30-të. Veçanërisht, e kishte për zemër Migjenin dhe me vargjet e poezive të tij sikur bëhej më i frymëzuar dhe më i kapshëm për ne, studentët.

Pas leksioneve, në kohën e  lirë dhe të pushimit, shpesh bisedonim lirshëm me profesor Jakovin, i cili sikur kishte sjellë me vete në biseda aromën e fushave të Myzeqesë, thjeshtësinë, çiltërsinë dhe  qetësinë e  banorëve të asaj krahine. Para nesh shfaqej sa pedagog, aq shkrimtar, krijues i disa veprave, të cilat lanë gjurmë të veçanta në  letërsinë shqipe. Vinim re se i bëhej mjaft qejfi, kur i flisnim për këtë ose atë vepër letrare, që kishim lexuar ose kur mendimet tona i shoqëronim dhe me pjesë nga ato vepra.

Një lidhje të veçantë për mua pati me këtë pedagog e shkrimtar edhe fakti se bashkëshortja e tij, e mira dhe e urta Dhurata Xoxa, shërbeu disa kohë redaktore në gazetën “Mësuesi”. Atë e drejtoi,  që në fillimet e saj, pedagogu, shkrimtari e psikologu i shquar, prof. Bedri Dedja, më vonë Akademik. Në këtë redaksi punoi, në fillim, sekretar i kolegjiumit Sofokli Afezolli dhe redaktorë: Nako Bezhani, Myzafer Bejleri, Bekim Çomo e të tjerë, me radhë. Unë, siç mund ta kem shënuar dhe diku tjetër në këtë libër, pata fatin që të bashkëpunoja me këtë gazetë, qëkur isha student. Aty gjeta përherë dhe dashamirësinë, ngrohtësinë e ndihmën e pakursyer të vetë Dhuratës, e cila gjithashtu u nda shpejt nga jeta. Në mendjen time, çifti Xoxa  simbolizonte dy  intelektualë të përkryer, që secili nga ata plotësonte tjetrin. Në vitet e mëpastajme, kam patur rastin të takohem me djemtë e tyre, Agronin e Arbenin dhe kam ndjerë kënaqës, se ata janë bërë  pasardhës të denjë të tyre, kanë dhënë e japin ndihmesën e pakursyer, në arsimin dhe kulturën tonë kombëtare.

Në vitet e fundit të jetës, Jakov Xoxa punoi shumë e po kaq shumë i dha vepra të arrira lexuesit shqiptar. Por, për fat të keq, stërlodhja e arsye të tjera, e çuan në atë, që ai të ndahej shpejt nga jeta, pra kur ishte në kulmin e krijimtarisë së tij letrare dhe mund të jepte përsëri shumë për arsimin dhe shkollën tonë të lartë.

Ne, studentët e degës së gjuhë-letërsisë shqipe, në fillimet e Universitetit të Tiranës, jemi takuar shpesh, në përvejtorë të plotë të kryerjes së studimeve të larta. Ndër bisedat tona, një vend të veçantë ka zënë kurdoherë kujtimi i paharruar për figurën, jetën dhe krijimtarinë e  pedagogut Jakov Xoxa.

 

2.

Jakov Xoxa ka lindur në qytetin e Fierit,  në vitin 1923, në një familje nëpunësi të thjeshtë. Mësimet e para i  mori në vendlindje, në Vlorë e në Berat. Ndërsa shkollën e mesme e ndoqi në disa qytete, pra në Kavajë, Korçë, Elbasan dhe Tiranë. Ishin vitet e lëvizjes së madhe antifashiste, të cilën e përqafoi edhe Jakovi i ri. Mbas çlirimit, i ndoqi dhe i  përfundoi studimet e larta për filologji jashtë shtetit, në vitin 1952. Punën e nisi në ish-Institutin e Shkencave, bashkë me figura të njohura të gjuhësisë, letërsisë, historisë etj. Pastaj punoi gazetar e pedagog në Institutin Pedagogjik 4-vjeçar të Tiranës dhe që nga viti 1957, pra me krijimin e Universitetit të Tiranës, në Fakultetin e Historisë e Filologjisë, ku dha lëndën e teorisë së letërsisë. Më vonë, doli në krijimtari të lirë.

Në vitet e para të çlirimit, Jakov Xoxa i ri bashkëpunoi me shkrimtarin e  publicistin e paharruar Tuni Papuçiu (po nga Fieri) dhe nxorën gazetën “Përpjekja e rinisë”. Shpejt nisi të botojë shkrimet e para të tij, si: skica, reportazhe e tregime, me një gjuhë të pasur, të mbështetur në tabanin popullor. Në shkrimet dhe tregimet e tij gjeti pasqyrim myzeqari i thjeshtë e i varfër, por i etur për liri e dituri. Libri i tij i parë, me tregime e novela, doli  në vitin 1949 dhe më pas drama “Buçet Osumi”. Krijimet e viteve ’50-të i përmblodhi në librin “Novela” (1958). Po në atë vit doli dhe drama tjetër e tij, “Zemra”. Këtu mbyllet periudha e parë e krijimtarisë së Jakov Xoxës, kur formoi personalitetin e tij. Për tematikën, stilin, gjuhën e rrjedhshme etj., janë pëlqyer për lexuesit tregime të tilla, si: “Kurorat e Masar beut”, “Frika e xha Llukanit”, “Tre pleqtë dhe Mihali katër”, “Gjeti ustai-ustanë”, “Ai që tallej me urinë e tjetrit”, “Kapedani”, “Njeriu, që s’kish parë diell me sy” etj.

Si rrjedhojë e pjekurisë së tij dhe e vullnetit ta pashoq, Jakov Xoxa iu fut me guxim prozës së gjatë. Kështu, më 1964, botoi romanin, tashmë mjaft të  njohur për lexuesit tanë, “Lumi i vdekur”, libër voluminoz, mjaft me vlera për stilin, gjuhën, idetë, këndvështrimin. Është një pasqyrim i gjithanshëm i jetës së thjeshtë  dhe të vështirë e tronditëse të fshatarit shqiptar, në të kaluarën. Ai është mishëruar mjaft bukur përmes figurës së personazheve:  Pilo Shpiragu, në fshatin e imagjinuar Trokth, Koz Dynjaja a Kiu Gremi dhe familjeve të tyre. Për këtë roman të bukur e mjaft domethënës për kohën, autori u nderua me “Çmimin e Republikës” të Klasit I. Më tej, duke njohur nga afër dhe në thellësi jetën e njerëzve të thjeshtë të fshatit myzeqar, mblodhi materialin e duhur dhe botoi romanin e tij të dytë, “Juga e bardhë”(1971) dhe më vonë shkroi romanin tjetër të njohur, “Lulja e kripës”(botuar më 1982, pas vdekjes).

Në vitin 1983, vepra  letrare e Jakov Xoxës u përmblodh në 6 vëllime. Tre romanet e marra së bashku janë një trilogji, që pasqyrojnë një tablo shumëplanshe të jetës shqiptare, në përgjithësi dhe të Myzeqesë, në veçanti. Ka skalitur një galeri tipesh e karakteresh, si Kiu Korroziu a Peri i Këputur; ka përshkruar mjedise të ndryshme, plot vërtetësi e kolorit.

Jakov Xoxa ishte punëtor i palodhur i krijimtarisë, skalitës i fjalës shqipe dhe  stilist i rrallë. Prandaj dhe pati se për çfarë t’u fliste, pedagog i letërsisë shqipe, brezave të studentëve, në auditoret e Fakultetit të Historisë e Filologjisë, të Universitetit të Tiranës. Përveç fjalës së tij tërheqëse dhe të goditur, ai u vuri në shërbim brezave të studentëve tekstin mësimor “Hyrje në shkëncën e letërsisë” dhe më pas “Teoria e letërsisë”(stilistika), kurs teroik e praktik; Tiranë, 1970.

Studiues të ndryshëm e kanë vlerësuar krijimtarinë e J. Xoxës me fjalët më të mira dhe më të ngrohta. Njëri nga ata, kolegu i tij, prof. Koço Bihiku ka shkruar edhe këto radhë: “Jakov Xoxa u largua nga gjiri i shkrimtarëve në një kohë, kur forcat e tij krijuese ishin në lulëzim të plotë. Por, për të gjithë ata, që do të ndjekin rrugën e bukur, po të mundimshme të shkrimtarit, veprimtaria e tij letrare duhet të jetë model i një pune të palodhur dhe me vullnet të madh, i përpjekjeve të ngulmëta për të njohur jetën e popullit të tij dhe për ta paraqitur atë me art mjeshtëror”.(Jakov Xoxa, “Vepra letrare-1”, Tiranë, 1983; parathënie).

Vdiq në Tiranë, në vitin 1979, i nderuar dhe i respektuar nga qindra e mijëra kolegë, studentë dhe lexues të veprave të tij. Është nderuar me medalje e urdhëra të ndryshëm dhe me titullin “Mësues i merituar”.

(M.Gecaj, “Filologë që nuk harrohën”, Tiranë, 2002, faqe 39-42)

 

 

 

MURAT GECAJ: NJË UDHËTIM TJETËR I BUKUR I DAJËS, NË TIRANË…

 

NJË UDHËTIM TJETËR I BUKUR I DAJËS, NË TIRANË…

(“Përurimin” e fjalorit shqip-suedisht,  e bëri në Kalanë e Petrelës)

Nga: MURAT  GECAJ


Në verandën e Hotelit 15-katësh...Nga e majta: S.Zendeli e M.Gecaj (prill, 2013)

1.

Natyrshëm, para se të shkruaj për temën, që kam zgjedhur për këtë shkrim të shkurtër, më duhet të sqaroj se kush është ky, Daja, emrin e të cilit e kam shënuar me “shkronja të mëdha”, që në titull? Cilido, që ka shkuar për vizitë në Suedi ose ka lexuar shkrime për veprimtaritë e anëtarëve të bashkësisë shqiptare, në atë vend skandinav, patjetër që është njohur sadopak edhe me emigrantin e parë atje, me emrin Sadulla Zendeli, nga Gostivari. Ky mësues e la pas vendlindjen, për një jetë më të sigurtë dhe më të mirë, këtu e afër 50 vjet më parë dhe u vendos në qytetin Feriestaden, ku jeton edhe sot, familjarisht. Ndër detyrat e para, që i caktoi vetes, ishte hapja e shkollës për vogëlushët shqiptarë, në qytetin e vogël Nibru.

Merret me mend se, në “gjurmët” e Dajës, në Suedi shkuan edhe mjaft  shqiptarë të tjerë, nga trojet shqiptare të Ballkanit. Me një shpirt të ndjeshëm, të dhimbshëm e të gjendshëm për të tjerët, me cilësitë më të mira të edukatorit e mësimdhënësit, ai iu ndodh afër dhe u përpoq t’i ndihmonte secilin prej tyre. Këtë gjë e bëri, si për sigurimin e dokumenteve përkatëse, të banimit e punës etj. të bashkatdhetarëve shqiptarë. Prandaj, në shenjë nderimi e respekti të thellë, që nga ajo kohë, atë të gjithë e thërrasin “Dajë”. Por edhe ne, kolegë e miq të tij nga Shqipëria, që na takoi ta vizitojmë Suedinë, vitin e kaluar ose sivjet, arsimtarit veteran të shkollës shqipe në Suedi, shkrimtarit, poetit e studiuesit të palodhur, Sadulla Zendeli, i drejtohemi me po këtë emër të zgjedhur e të dashur, pra “Dajë”.

2.

Na kishte paralajmëruar kolegu e miku ynë, që jeton në Boras të Suedisë, Sokol Demaku, se Daja do të vinte përsëri në Tiranë, në muajin prill të këtij viti. Por ky do ta bënte këtë udhëtim jo thjeshtë si vizitor, po me një detyrë a mision të veçantë. Tashmë, është e njohur se, krahas librave të tjerë,  ai ka publikuar dy fjalorë mjaft të vlefshëm, suedisht-shqip. Por, në vazhdim të kësaj pune me rëndësi dhe të dobishme,  për  prindërit e sidomos fëmijët shqiptarë në Suedi, punoi me ngulm, durim e aftësi profesionale, që të përgatiste një fjalor tjetër, pra atë shqip-suedisht. Meqenëse ishte në fazën përfundimtare dhe në prag të botimit të këtij fjalori, në Tiranë, këto ditë Daja erdhi përsëri këtu.


Nga e majta: Petriti, Daja, Murati e Vironi (Tiranë, 18 prill 2013)

Por, krahas kësaj detyre vetjake, ai nuk mund të mos merrte pjesë edhe në veprimtaritë e kryeqytetit, si dhe të takonte kolegë, miq e të njohur. Pasi më mori në celular, bashkë me Dajën shkuam në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar, ku Shtëpia Botuese “Toena” po zhvillonte disa veprimtari, me rastin e 20-vjetorit të krijimit. Ndër të tjera, u përuruan një libër i Akademikut Rexhep Qosja dhe një fotoekspozitë, me pamje nga jeta e kësaj shtëpie botuese. Lexues të shumtë, që ndodheshin aty, tërhoqën libra të ndryshëm, të cilët janë venë në qarkullim prej saj.

Një takim i veçantë ishte edhe ai i Dajës, ku isha i pranishëm dhe unë, me shkrimatrin e njohur  Viron Kona dhe arsimtarin Petrit Xhaja. Të tre, ne e kishim takuar më parë atë, përzemërsisht, si në Tiranë e Durrës, por dhe në Suedi. Është e natyrshme që, pjesë e bisedave tona, ishin botimet e ndyshme të secilit nga ne, por  sidomos puna e madhe e Dajës për përgatitjen dhe botimin e fjalorit voluminoz, shqip-suedisht, me 35 mijë fjalë. Siç shnova më lart,, më parë, ai ka botuar dy falorë të tjerë, suedisht-shqip, me 17.000 fjalë e 28.500 fjalë. Me kënaqësi, ne biseduam edhe për librin e albanologut të njohur suedez dhe mik të shqiptarëve, Ullmar Kvik, “Më shumë heroizma, se sa grurë”. Ai është përkhyer në shqip e botuar në Prishtinë dhe, afër 100 kopje të tij, autori i dërgoi dhuratë, për bibliotekat e njerëz të veçantë, në Shqipëri.

Daja e kishte shumë merak, prandaj do të takohej përsëri këto ditë, si me redaktorin e fjalorit të ri, prof. Xhevat Lloshin, por dhe me punonjës të SHB “Toena”.  Ndër të tjera, donte ta shihte vetë edhe se si do të jenë kopertina, faqosja, cilësia e letrës etj. Sigurisht, në bisedat tona, sollëm në kujtesë vizitat tona në Suedi, vëllapritjen shqiptare e mikpritjen suedeze. Folëm edhe për disa autorë të njohur, në bashkësinë shqiptare atje, të cilët kanë botuar libra, me poezi e prozë dhe që janë tubuar në Shoqatën e Shkrimtarëve, Krijuesve dhe Artistëve Shqiptarë, “Papa Klementi XI-Albani”, e cila drejtohet nga Hysen Ibrahimi.

Si përherë: Daja, pranë librave të dashur…(Foto: M.Gecaj)

3.

Pas punëve e veprimtarive të ditës, si të Dajës dhe tonave, në mbrëmjen e të premtes bëmë një vizitë e darkuam bashkë, në Kalanë e Petrelës, pra  pak larg nga zhurmat e kryeqytetit. Drejtues i mjetit ishte Petriti, ndërsa ne të tre vazhdonim të bisedonim për tema të ndryshme, nga të cilat më e pëlqyera ishte puna për përgatitjen dhe botimin e librave të tjerë. Ndërsa Daja ishte kureshtar të mësonte sa më shumë edhe për historikun e kësaj kalaje të lashtë, ashtu si edhe të kalave tona të shumta, në Shkodër, Lezhë, Krujë, Berat, Tepelenë, Gjirokastër e tjerë.

Tani, kur po e rikujtoj udhëtimin tone, deri në pikën më të lartë të Kalasë së Petrelës, e përfytyroj Dajën që na printe, duke ecur si djalosh, me nxitim. Vështronte me kureshtje në horizont dhe shprehte kënaqësinë për bukuritë e natyrës sonë të lulëzuar pranverore dhe për ajrin e pastër, që sikur na i zgjeronte mushkëritë tona. Ai ngjitej disa hapa, nëpër udhën gjarpëruese dhe ndalej të bënte ndonjë fofografi me ne, që ta kishte kujtim, nga ajo pasdite e këndshme.

Në pikën më të lartë të Kalasë së Petrelës…Nga e djathta: Vironi, Daja, Petriti e Murati (19 prill 2013)

Pasi pimë kafe e lëngje të freskëta në një lokal, nga shihnim deri larg në horizont, nisëm zbritjen, që sigurisht ishte më e lehtë për ne. Qendrimi për një kohë së bashku, në një lokal tjetër të bukur dhe plot gjelbërim, bëri që ne të çlodhëshim. Aty kujtuam kolegë e miq tanë dhe çuam dolli për ta. Daja i nisi mesazh nga ne, bashkë një fotografi tonën, Sokol Demakut, në Boras të Suedisë. Por dhe morëm falëmeshendete për Dajën, nga bashkëshortet tona, me të cilat u lidhëm në celular, gjatë asaj kohe.

Mbrëmja e vonë na gjeti në kryeqytet dhe hymë kështu në jetën e zhurmëshme të tij, pasi së bashku kishim kaluar disa orë të paharruara, në Kalanë e Petrelës dhe në afërsi të saj.

4.

Nesër në mëngjes, si përherë, Daja do të shkojë, nga Tirana, për në vendlindje, në Sërmovë të Gostivarit. Ai e ndjen veten mjaft të kënaqur, pasi Fjalori i tij mori udhën e shtypit dhe i ngjan se “përurimin” e bëri në Kalanës shekullore të Petrelës. “Dua të rishoh çdo gjë atje e të çmallem me të gjithë,-thotë ai me ngazëllim, kur na flet për udhëtimin e tij.-Do të takoj familjarë e të afërm dhe pastaj do të vazhdoj për në Prishtinë e në Suedi”.

Daja ka me vete edhe një çantë me libra, të cilat i ka marrë në Tiranë. Se bota e pasur dhe magjike e librit e ka rrëmbyer e bërë për vete, që në moshë të re dhe nuk i ndahet asnjëherë, gjatë tërë jetës. Ai na foli këto ditë për plane të reja botimesh, ndër të tjera edhe për një album, me ngjyra dhe  me shumë fotografi. “Ato janë jeta e gjallë e njeriut, prandaj të gjitha i kam sistemuar dhe i ruaj me shumë kujdes”-shprehet Daja.

Për Sadulla Zendelin-Dajën janë botuar mjaft shkrime, në gazeta e revista dhe në faqe të ndryshme Interneti. Atij i ka kushtuar një poemë të veçantë, bashkatdhetari Nehat Jahiu. Ndërsa kolegu e miku, Sokol Demaku botoi kohët e fundit një libër të tërë, kushtuar jetës e veprimtarisë së këtij atdhetari, krijuesi e studiuesi të njohur. Por, padyshim, ai meriton përsëri e përsëri të shkruhet për të.

Ndërsa ne, kolegë, miq e të njohur të shumtë të Dajës, urojmë nga zemra që, si deri tani, të ketë shëndet të plotë, gjallëri e frytshmëri në krijimtari dhe gëzime e lumturi, në familjen e tij të nderuar! Sigurisht, së shpejti, ai do të rikthehet në kryeqytetin tonë, me të cilin është i lidhur shumë  ngusht dhe e quan, me nostalgji, “dheu-amë”.

Tiranë, 20 prill 2013

 

 

Jolanda Lila: Nderohet vepra krijuese e studiuesit Ibrahim D. Hoxha

Nderohet vepra krijuese e studiuesit Ibrahim D. Hoxha

Jolanda Lila

Me rastin e 90-vjetorit të lindjes së studiuesit Ibrahim D. Hoxha, mbahet një konference shkencore e posaçme mbi vlerat e veprës së tij shumëdimensionale, veçanërisht për kontributin në fushën e folklorit dhe të historisë së Çamërisë.

 

Në mjediset e Akademisë së Shkencave u zhvillua dje konferenca shkencore “Një jetë kushtuar shkencës dhe atdhetarisë”, me rastin e 90-vjetorit të lindjes së studiuesit Ibrahim D. Hoxha, i cili njëherësh është edhe drejtor i Shoqatës Kulturore shqiptaro–turke “Hasan Tahsini”. Qëllimi i kësaj veprimtarie lidhej me nxjerrjen në pah të vlerave të veprës së studiuesit Ibrahim Hoxha, veçanërisht për risitë dhe kontributin që ka dhënë në përndritjen e historisë dhe të figurave krijuese të komunitetit çam. Në fokus të analizave dhe vlerësimeve nga ana e ligjëruesve ishin disa nga veprat e tij, si: “Enciklopedi Jug-shqiptare” (në dy vëllime), “Hoxhë Hasan Tahsini”, “Bilbila dhe thëllëza çame”, “Vjershëtarë të hershëm çamër”, “Viset kombëtare shqiptare në shtetin grek”, etj.

 

Të pranishëm në këtë aktivitet ishin miq, kolegë, studiues të fushave të ndryshme, përfaqësues të institucioneve të rëndësishme në vend, si dhe pjesëtarë të trupit diplomatik të akredituar në Tiranë.

Veprimtarinë e çeli Dr. Ramiz Zekaj, drejtor i Institutit Shqiptar të Mendimit dhe të Qytetërimit Islam (AIITC), i cili foli për disa nga tiparet identifikuese të veprës së Ibrahim D. Hoxha, ku veçanërisht u ndal në punën kërkimore të autorit në fushën e transkriptimit të vargjeve me alfabet arab, të krijuara prej autorëve çamë. Ai e konsideroi studiuesin në fjalë, si një “bletë çame” që ka mbledhur nektarin më të vyer të gurrës popullore, e të kulturës së trojeve çame dhe ia ka ofruar publikut shqiptar, që të përfitojë prej saj, por edhe ta ketë si një trashëgimi të çmuar kulturore.

Ndërsa, më tej fjalën e mori  zv. Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, z. Ardian Tana, i cili tha se ndihej krenar me pjesëmarrjen e tij në këtë ditë, kur kujtohet një personalitet që ka dhënë një kontribut të veçantë për çështjen kombëtare në përgjithësi. Z. Tana konstatoi se: “Tek Ibrahim D. Hoxha unë gjej shembullin e një njeriu të palodhur, pavarësisht 90 vjetëve që mban mbi supe. Për mua ai është një model frymëzimi, dhe unë e konsideroj atë një enciklopedi të gjallë”. Ai bëri të ditur për të pranishmit se i është dërguar një kërkesë Presidentit të Shqipërisë për ta dekoruar Ibrahim D. Hoxhën, në shenjë mirënjohjeje dhe vlerësimi për kontributin e madh dhe të vyer që ka dhënë për çështjen e atdheut dhe kombit shqiptar.

Veprimtaria vijoi me të tjera kumtesa e ligjërata nga studiues e miq të autorit, si: Prof.dr. Seit Mancaku dhe studiuesit Enver Kushi, Bedri Telegrafi, Ahmet Ahmeti, Shefqet Domi etj.

 

Fjalën përmbyllëse e mbajti vetë autori Ibrahim D. Hoxha, i cili falënderoi të gjithë të pranishmit, të cilët e kishin nderuar dhe respektuar me prezencën e tyre në këtë ditë të veçantë për të. Ai theksoi mes emocionesh: “Sot është një ndër ditët më të lumtura për mua. Edhe pse parafolësit më vlerësuan shumë, unë them se nuk kam bërë ndonjë gjë të madhe, përveçse i kam shërbyer kombit dhe atdheut tim dhe është një detyrë që duhet ta kryejë çdo shqiptar që e do vendin e vet”.

Kush është Ibrahim D. Hoxha?

Lindi më 15 prill 1923. Për shpëtimin nga zgjedha greke të vatrës atërore-stërgjyshore tw Çamërisë, mori pjesë në luftën italo-greke, si dhe në Luftën Nacional-çlirimtare. I renditur në çetën, batalionin e grupin IV “Çamëria” dhe në Brig. VI. të Ushtrisë Nacional-çlirimtare, vazhdoi luftimet nëpër tërë vendin dhe jashtë tij, gjer në Bosnjën Jugore. Gjatë viteve të Luftës iu besuan detyra të ndryshme ushtarake, politike dhe ekonomike, deri në: anëtar i shtabit të Brigadës, oficer reparte-komandues, shef shtabesh e mësimdhënës në shkolla ushtarake. Më 1955 dëbohet nga ushtria me motivacionin “Antisovjetik”. I mbikëqyrur rreptësisht si “antiparti”, “irredent bir irredenti”, “mosdashje për pjesëmarrje në votime” etj., më 1959 e burgosën. Pas daljes nga burgu u la pa punë për 23 vjet, por edhe në kushte kaq të vështira vazhdoi kërkimet nëpër arkivat e bibliotekat, si dhe për të dhëna gojore në të gjithë vendin.

Ka mbaruar Kursin e Lartë 2-vjeçar special të oficerëve madhorë, Fakultetin Histori-Filologji (degën Histori-Gjeografi) të Universitetit të Tiranës dhe dy vitet e para të Institutit të Lartë Bujqësor, nga ku e përjashtuan për “biografi të keqe”. Mban librezën e të përndjekurit politik.

Është autori i parë i këngëve popullore dhe i valleve çame, i gjetjes dhe vënies në përdorim të grupeve folklorike, veshjeve krahinore kombëtare çame, mbledhës, arkivues dhe botues i shumë kujtimeve e shkrimeve për Çamërinë. Shkroi mjaft libra, disa prej të cilëve u botuan, por drejtoria e shtypit dhe propagandës pranë  K.Q. të PPSH urdhëroi ndalimin e tyre për shkaqe “politike, ideologjike dhe shkencore”. Pas disa viteve ecejakesh nëpër dyer institucionesh, u lejua të qarkullonin vetëm dy, po tepër të gjymtuara prej censurës: “Fabula dhe Vjersha” dhe “Këngë popullore çame”.

Prej 1990-s e këndej ka botuar:

1. Nëpër udhën e penës shqiptare, viti 1986 (u ribotua më 1991).

2. Jusufi e Zulejhaja, viti 1992.

3. Turqit dhe shqiptarët, viti 1994.

4. Kështu luftuam ne, viti 1996.

5. Çamëria dhe Janina në vitet 1912-1922, viti 1996.

6. Hoxhë Hasan-Tahsin Efendiu, viti 1998.

7. Viset kombëtare shqiptare në shtetin grek, viti 2000.

8. Daut Hoxha, viti 2000.

9. Enciklopedi Jugshqiptare I, viti 2006.

10. Bilbila dhe thëllëza çame, viti 2007.

11. Shqipëri moj dritë ylli, viti 2007.

12. Enciklopedi Jugshqiptare II (I-ZH), viti 2009.

13. Vjershëtarë të hershëm çamër, viti 2011.   

Është bashkautor në 3 vepra:

1. Fjalori Enciklopedik Shqiptar

2. Historia e Shqipërisë dhe e Shqiptarëve, Prizren, viti 2001.

3. Një komb, një shkollë, një kulturë, viti 2012.

Brenda e jashtë shtetit ka mbajtur mbi 35 kumtesa, mbi 60 emisione radiofonike e televizive dhe ka botuar mbi 200 shkrime historike.

Ka përfunduar edhe 8 vepra të karakterit historik, të cilat janë në proces botimi dhe një pjesë tjetër janë ende në dorëshkrim.

 

 

 

 


Faqe 9 nga 39

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 27 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1013584
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Përjetësim i mësuesit

Përgatiti: Kadri Tarelli

Durrës 

 

PËRJETËSOJNË NË BRONX “PROFESORIN” QË “GDHENDI DASHURINË”

 

 

Ish nxënsit durrësakë i ngrenë monument “Skulptorit të Merituar” Sabri Tuçi

 

Është monumenti më i ri i ngritur këtë vit në qytetin e Durrësit, i vendosur në vendin më të zgjedhur, me shikim nga deti, në krah të “Torrës”, pranë shëtitores “Taulantia”, nga ku mund të soditet nga të gjithë qytetarët, por edhe nga kalimtarët dhe turistët, që kanë fatin të vizitojnë qytetin tonë të lashtë. Një përmendore e bukur. Për mua, mbase më  e bukura, jo vetëm për vlerat artistike, por sepse ish nxënësit durrësakë ia kushtojnë mësuesit të tyre të dashur e të respektuar ,“Skulptorit të Merituar”  Sabri Tuçi, pas 17 vjetësh të vdekjes së tij, me përkushtimin: “Profesorit që gdhendi dashurinë”. Mesazhi është hyjnor e njëherazi njerëzor: Derdhin e përjetësojnë në bronx portretin e njeriut, mësuesit e qytetarit, që dhuroi e gdhendi dashuri në shpirtin e nxënësve dhe qytetarëve të tij.“Profesori” Sabri Tuçi lindi në qytetin e Krujës më 1916. Ndoqi dhe mbaroi studimet për skulpturë në Akademinë e Arteve në Romë, në Itali. Është bashkëkohës me piktorët e njohur shqiptarë, si: Ibrahim Kodra, Foto Stamo, Andrea Mano, e plot e plot të tjerë. U kthye në atdhe në vitin 1942. Përjetoi vitet e luftës si shumë të rinj antifashistë. Në vitet e para të mbasluftës u vendos në Durrës, ku jetoi e punoi deri sa ndroi jetë në vitin 1992. Një jetë të tërë gdhendi gurin e mermerin, derdhi në bronx portrete luftëtarësh e heronjsh, portrete fëmijësh e nxënësish, vajzash e djemsh. Vepra që zbukuronin galerinë e arteve dhe nderonin qytetin tonë. Pjesëmarrës në konkurse dhe ekspozita kombëtare. I njohur dhe i vlerësuar jo vetëm në rrethet artistike të qytetit, por edhe të vendit. I njohur dhe i nderuar nga të gjithë qytetarët si artist, por për shumë ish nxëns  edhe si mësimdhënës i gjuhës angleze në gjimnaz, në vitet 60 të shekullit të kaluar.

Studioja e tij ishte e hapur për të gjithë. Njëlloj si një “Casa Ricordi”, për qytein e Durrësit, ku hynin e dilnin nxënës, të vegjël dhe të rinj. Seicili e provonte veten.. Shumë largoheshin, duke zgjedhur udhë të tjera, ashtu si dhe unë që po shkruaj këto rradhë, që në fëmijëri kam hyrë e kam dalë me dhjetra herë në këtë studio, por mbeteshin ata që “Ngjitën” tek ngjyrat, tek balta, tek guri dhe mermeri. Këtu hodhën hapat e para, nisën ëndrën e artit, dhe u bënë piktorë e skulptorë të njohur, si: Nelo Lukaçi, Dhimitër Harallambi, Ilia Rrota, Myzejene Dajlani, Ibrahim Reçi, Jonuz Kasa, Agim Shami, Xhevdet Luli, Idriz Balani, Qazim Kërtusha, e plot, e plot të tjerë. Është një jetë e gjatë pesëdhjetëvjeçare krijimtarie e veprimtarie, po që nuk e kaloi i qetë. Profesori ynë i nderuar provoi trazimet dhe persekutimet e diktaturës. Tallaze që nuk e thyen shpirtin e artistit. Vonë, shumë vonë, në vitet e fundit të jetës së tij, me ndërhyrjen dhe këmbënguljen e miqëve, pas shumë përpjekjesh i u dha titulli “Skulptor i Merituar”.

Cilido që e ka njohur “Professor” Sabriun, sidomos ish nxënësit e tij, do të shprehen me fjalët më të mira. S’ka si të jetë ndryshe. Ai me shpirtin fisnik, rezatonte mirësi. Ish nxënësi Abdulla Ndreu njëri nga pjestarët e grupit nismëtar, shprehet: “Unë dhe shokët e mi, shpesh kujtojmë mësuesit tanë, që kanë lënë gjurmë në ndërgjegjen dhe kujtesën tonë. Të gjithë meritojnë nga një monument, por ““Profesor” Sabriu kishte dhe ka një vend të veçantë. Ai si mësues, rezatonte vlera jo vëtëm për ne si nxënës, por për të gjithë qytetarinë durrësake, dhe si artist edhe për të gjithë shqiptarët. Monumenti vërtet është për “Profesorin”, por tek ai ne shohim dhe nderojmë të gjithë brezat e mësuesëve, të vjetër pse jo edhe të të rinj, që japin dashuri dhe marrin dashuri me tepri, si në këtë rast”.

Ja si e kujton “Profesorin” skulptori durrësak Qazim Kërtusha: “Ditëve të shtuna mbasdite, kur mbas shkollës, këtheheshim nga Tirana, na priste tek dera e studios. Seç kishte një ngazëllim të brendhsëm tek na shihte që rriteshim dhe po bëheshim artistë të shkolluar. Diskutonim gjatë, kishte humor të hollë, por dhe nuk mërzitej, bile mund të them se kënaqej, kur ndonjëri nga ne i kërkonte që të vazhdonte të punonte mbi punët e tij”.

Kjo është dhe arsyeja, përse edhe tjetri skulptor durrësak Idriz Balani, me aqë dashuri punoi portretin e “Profesorit”, e derdhi në bronx, e vendosi mbi shkëmbin e gdhendur, duke krijuar një vepër arti, dhe e shëndroi në një monument, për ta parë e vlerësuar të gjithë. Ai kështu realizoi ëndrën dhe dëshirëne e tij, por edhe të shokëve. Ja përse shumë nga nxënësit e tij u mblodhën dhe vendosën t’i ngrenë profesorit përmendore. Gjetën fonde. Dhe sa shpejt u gjetën, mbase askush nuk e beson, po ja që kështu është e vërteta. Shkëmbin vendosën ta marrin në Krujë. Vetë krutanët e zgjodhën dhe dhuruan gurin për birin e tyre. Durrësakët zgjodhën vendin më të bukur dhe e vendosën shkëmbin me portretin e derdhur në bronx. Është zgjidhje artistike me shumë finesë e fantazi. Kështu ndodh. Kur në mes është dashuria, të gjitha punët bëhen lehtë, mirë e bukur.

 S’besoj se ka në dynja, dhuratë më të çmuar për mësuesin, se kur nga nxënësit e tij, t’i përjetësohet në monument portreti dhe vepra. Ta lemë mënjëanë modestinë.  Cili nga ne nuk do ta lakmonte këtë nder kaq të madh ?  - S’ka përse të kemi zili. Jo të gjithë e kemi këtë fat, bile as duhet të habitemi, se janë të rrallë ata që e marrin këtë shpërblim.

Në këtë rast mund të themi:

Është bukur të skalitësh gurin e të krijosh vepra arti, mbase edhe perëndi.

Më bukur të stolisësh shpirtin, e nxënësin ta bësh qytetar e njeri.

Përgëzime nxënësve të cilët dhanë një leksion qytetarie, duke ngritur në piedestal mësuesin.