Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


Murat Gecaj: NDAHET NGA JETA PROF. SHABAN DEMIRAJ-AKADEMIK, PERSONALITET I SHQUAR I SHKENCËS, ARSIMIT E KULTURËS SONË KOMBËTARE

NDAHET NGA JETA PROF. SHABAN DEMIRAJ-AKADEMIK, PERSONALITET I SHQUAR I SHKENCËS, ARSIMIT E KULTURËS SONË KOMBËTARE

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Nga e djathta: Prof.Dr. Shaban Demiraj e M.Gecaj (5 mars, 2008)

Në moshën mbi 94-vjeçare, në kryeqytetin Tiranë, nda përgjithnjë nga jeta prof.dr.Shaban Demiraj-Akademik, “Mjeshtër i Madh” e “Mësues i Popullit”. Ceremonia e përcjelljes së tij për në banesën e fundit, u organizua sot në mjediset e Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, ku ai ishte kryetar disa vjet radhazi. Bënë homazhe familjarë të tij, ish-kolegë e ish-studentë të shumtë, personalitete të arsimit, shkencës e kulturës. Me këtë rast, Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Bujar Nishani, i dërgoi familjes meszh ngushëllimi.

1.

Ja vitet, ikin me shpejtësi dhe si pa u kuptuar...14 vjet më parë, pata kënaqësinë të merrja pjesë në festimin e përvjetorit të 80-të  të lindjes së prof.dr. Shaban Demirajt-Akademik. Ajo ceremoni e thjeshtë u zhvillua në një zyrë të Akademisë së Shkencave, ku ai kishte punuar e drejtuar, me vullnet e pasion, për disa kohë. Nga blloku i shënimeve, po shkëpus këto radhë, që i kam mbajtur atë ditë:

“Në Akademinë e Shkencave të Republikës së Shqipërisë, në një mjedis të ngrohtë miqësh e kolegësh, u organizua ceremonia e dhënies së titullit të lartë, “Mjeshtër i Madh”, Akademikut Prof.Dr. Shaban Demiraj, “Mësues i Popullit”, në 80-vjetorin e lindjes së tij. Merrnin pjesë anëtarë të kësaj Akademie, punonjës të institucioneve qendrore shkencore dhe atyre të larta arsimore, kolegë e bashkëpunëtorë të afërt të tij…”.

Më tej, shënoja se aty foli Prof.Dr. Ylli Popa, ish-kryetar i Akademisë së Shkencave. Ai theksoi punën shumëvjeçare, të gjërë dhe të frytshme të Akademikut Demiraj, këtij personaliteti të shquar të shkencës, arsimit e kulturës shqiptare. Më tej, nënvizoi veprimtarinë e madhe kumtuese e botuese të tij, brenda e jashtë vendit, sidomos në fushën e albanologjisë. Gjithashtu, u ndal në ndihmesën e dhënë nga prof. Demiraj në përgatitjen dhe edukimin e disa brezave të mësuesve të gjuhës e letërsisë shqipe, si dhe cilësitë e tij: ndershmërinë, korrektësinë, përkushtimin në punë etj.

Pas dorëzimit të titulli të lartë, Prof. Demiraj shprehu falënderimet për vlerësimin e madh, që i bëhej dhe premtoi se do ta vazhdonte më tej punën e tij, shkencore dhe arsimore. Gjatë koktejit, të organizuar me këtë rast, u sollën kujtime intime e u bënë vlerësime të larta për jetën dhe veprimtarinë arsimore e shkencore të Prof. Shaban Demirajt. Kështu, folën kolegët e bashkëpunëtorët e tij: Bedri Dedja, Ethem Lika, Hamit Beqja, Tish Daija, Floresha Dado, Gjovalin Shkurtaj, Emil Lafe e Seit Mansaku.

2.

Lindi në Vlorë, më 11 janar 1920. Pas çlirimit të vendit, punoi ca kohë në Agjencinë Telegrafike Shqiptare. Në vazhdim të studimeve të tij, në vitin 1948 përfundoi Institutin e Lartë Pedagogjik 2-vjeçar të Tiranës dhe atë 4-vjeçar, në vitin 1954. Si nxënës i Kostaq Cipos e Aleksandër Xhuvanit e më pas i Eqrem Çabejt, duke parë aftësitë e tij, që nga kjo kohë u emërua pedagog në ish-Institutin e Lartë Pedagogjik, ndërsa më 1957 në Fakultetin Histori-Filologji të Universitetit të Tiranës.  Tregues i përgatitjes së tij shkencore e pedagogjike ishte titulli “Profesor”, që e meritoi më 1972. Pas krijimit të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, më 1989 u zgjodh ndër anëtarët e parë të saj. Gjatë viteve 1962-1989, ka shërbyer si përgjegjës i katedrës së gjuhës shqipe. Më 1977 iu dha titulli i lartë “Mësues i Popullit”. U nderua me “Çmimin e Republikës” të klasit II, më 1979 dhe me “Çmimin e Republikës” të klasit I, më 1989. Në vitet e para pas krijimit të Universitetit të Tiranës, lëndët albanologjike për ne studentët e Fakultetit Histori-Filologji ishin më të vështira dhe kërkonin më tepër vëmendje, djersë e shqetësim. Ndër këto lëndë ishte dhe morfologjia e shqipes. Leksionet e kësaj lënde na i jepte pedagogu Sh.Demiraj. Kishim dëgjuar se ai kishte nisur një shkollë fetare, por ishte larguar andej për t’iu përkushtuar më pas studimeve të gjuhës dhe letërsisë shqipe. Nuk di se përse, por në mendjen e ne të rinjve ai ishte pedagog shumë strikt, kërkues dhe rigoroz, çka na bënte të mos e nënvleftësonim aspak lëndën e tij. Përkundrazi, shkonim rregullisht në leksione e seminare dhe përgatiteshim seriozisht për kërkesat e tij.

Me gjithë këtë “rreptësi” të prof. Shabanit, ndjenim se ishte dhe mjaft dashmirës ndaj nesh. Këtë gjë e provuam dhe kur disave na u dhanë temat e diplomës. Ai u tregua i gatshëm të na ndihmonte dhe të na udhëzonte, për çka ne ishim të interesuar. Po kjo përkujdesje e tij u duk edhe në kohën e mbrojtjes së diplomave.

Prof.Dr. Shaban Demiraj u shfaq kurdoherë para kolegëve e studentëve:  punëtor i palodhur, me vullnet  të paepur dhe mjaft prodhimtar. Ai njihet autor i shumë veprave shkencore, sidomos në fushën e gjuhësisë. Provën e parë e dha me tekstin e gjuhës shqipe për shkollat e mesme pedagogjike (1953). Ndër këto, përmendim edhe: “Morfologjia e gjuhës së sotme shqipe”(1961) dhe e ribotuar në Prishtinë (1971), “Çështje të sistemit emëror të gjuhës shqipe”(1972), “Sistemi i lakimit në gjuhën shqipe”(1975), “Morfologjia historike e gjuhës shqipe”(I e II, 1973 e 1976) dhe ribotuar në Prishtinë (1980), “Gramatika historike e gjuhës shqipe”(1986) e ribotuar në Prishtinë (1988), “Gjuha shqipe dhe historia e saj”(1988) dhe ribotuar në Prishtinë (1989). Studime të tij me interes të veçantë janë ato për filologjinë e arbëreshëve.  Një libër të posaçëm (më 1990) i ka kushtuar jetës dhe veprës së dijetarit tonë të madh e kolegut shumëvjeçar të tij, Prof.Dr. Eqrem Çabej-Akademik. Ndërsa më 1994, botoi në Shkup (shqip e maqedonisht) veprën “Gjuhësi ballkanike” dhe më 1996 “Fonologjia historike e gjuhës shqipe”.

Me interes mjaft të  madh është libri i shkruar nga Prof.Demiraj kushtuar çështjes së prejardhjes së shqiptarëve, duke e vështruar këtë aspekt kryesisht në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe. Rreth kësaj çështjeje madhore, ai botoi librin e spikatur me titull: “Prejardhja e shqiptarëve, nën dritën e dëshmive të Gjuhës Shqipe”, (Tiranë, 1999). Disa nga veprat e mësipërme janë botuar në vende të ndryshme të Evropës.

Ka marrë pjesë dhe ka referuar në disa Kongrese e Konferenca kombëtare e ndërkombëtare për gjuhën e kulturën shqiptare dhe ka botuar artikuj të shumtë shkencorë, në revista të vendit e të huaja. Në “Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe” (Tiranë, 1972), lexoi kumtesën: “Çështjet gramatikore në Rregullat e drejtshkrimit të shqipes”. Po kështu, ka mbajtur ligjërata pasuniversitare ose kumtesa në Prishtinë, Shkup, Beograd, Sofje, Kluzh, Kopenhagë, Insburk, Vjenë, Romë, Paris, Këln etj.

Veçanërisht ishte e dukshme ndihmesa e Prof. Demirajt për pastrimin dhe pasurimin e gjuhës letrare shqipe. Për këtë gjë dëshmon edhe përfshirja aktive e tij në organizimin dhe zhvillimin e Kongresit të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, por dhe përpjekjet e tij të mëpastajme. Ja çfarë thoshte ai, në një bisedë të tij:

“Të gjithë duhet të përpiqemi që ta përsosim vazhdimisht shqipen tonë letrare, e cila i ka përmbushur gjithnjë dhe më mirë kërkesat e një shoqërie me zhvillim të pandërprerë. Të gjithë duhet të përpiqemi ta zhvillojmë e ta pasurojmë atë dhe, njëkohësisht, ta ruajmë nga ndikimet e gjuhëve të tjera dhe sidomos nga vërshimi i fjalëve të huaja të panevojshme, dukuri kjo, që kohët e fundit ka marrë përmasa shqetësuese. Dhe, me këtë rast, një punë të madhe mund dhe duhet të bëjnë sidomos arsimtarët, shkrimtarët dhe gazetarët, të cilët ndikojnë drejtpërsëdrejti mbi brezin e ri dhe mbi masat e gjëra të lexuesve”.

3.

Gjatë jetës, pas mbarimit të studimeve të larta, jam takuar shumë herë me Prof. Shaban Demirajn. Këto kanë qenë në tubime të ndryshme shkencore, kombëtare e ndërkombëtare. Por dhe me rastet, kur kam biseduar me të në detyrën e gazetarit. Edhe kur ai u bë Kryetar i Akademisë së Shkencave, në vitet e Demokracisë, gjithnjë vazhdoi të ishte i thjeshtë, dashamirës dhe i gatshëm për ato, që i kërkoja. Më vinte mirë se tani ishte më i lirë, më i çiltër dhe i shpenguar. Dukej se më parë kishte pasur një si “barrë” në kurriz, si shumë intelektualë tjerë të shquar. Megjithëse i moshuar e i pamundur nga gjendja shendetësorë, ai ka marrë pjesë e ka folur jo një herë edhe në veprimtari të Shoqatës sonë të Arsimtarëve të Shqipërisë, ku jam sekretar i përgjithshëm.

Janë me qindra e mijëra ish-studentët e bashkëpunëtorët e rinj të Prof. Shaban Demirajt, anë e mbanë Shqipërisë. Ai kurdoherë është treguar i pakursyer me këshillat e tij në leksione, udhëheqje diplomash e disertacionesh, me recenza etj. E gjithnjë u ka edukuar atyre dashurinë e vullnetin për punë, studim e krijimtari shkencore. Ja se si u drejtohej atyre dhe shprehte besimin ndaj tyre, në një rast:

“Mesazhi im për intelektualët tanë të rinj është që të punojnë me përkushtim, secili në fushën e tij, për të ndihmuar në zhvillimin dhe përparimin e gjithanshëm të vendit tonë. Shqipëria ka një potencial intelektual të pasur, i cili duhet nxitur që t’i shfrytëzojë sa më shumë aftësitë e tij për të mirën e vendit tonë. Por, për këtë qëllim, intelektualët tanë të rinj edhe duhen ndihmuar me të gjitha mënyrat që të mos detyrohen të braktisin Atdheun dhe të shkapërderdhin energjitë e tyre në dhe të huaj”.

Ja, i tillë është, me pak radhë, portreti i këtij ish-pedagogu të sa e sa breza studentësh, studiuesit të pasionuar të shqipes dhe intelektualit të shquar Prof.Dr. Shaban Demiraj-Akademik, i cili i me jeetën e tij të përkushtuar I ka bërë nder  arsimit e kulturës kombëtare dhe shkencës shqiptare, mbarë vendit e popullit tonë.

 

Xhevahir Cirongu: Krijuesit e kudo ndodhur në gjithë globin, janë të parët që mbjellin në zemrat e njerëzve dashurijete!

Xhevahir Cirongu

Krijuesit e kudo ndodhur në gjithë globin, janë të parët që mbjellin në zemrat e njerëzve dashurijete!

Poetët ecin mbi vargun e tyre krijues të cilëve iu buron nga shpirti. Ata janë qënie si gjithë të tjerët e kësaj bote të mbadhe…! Por ja,…e veçanta që dallohen nga masa tjetër e qënieve njerëzore është vargu poetik, të cilët fjalët në rreshta që derdhin si hoje mjalti në letrën e bardhë, i bëjnë të cilëshueshëm dhe prekës atë mas tjetër të madhe njerëzish kur ata lexojnë vargun e poezisë. Vargu i poetit është magjik. Ai për lexuesin ngelet i pavdekshëm , sepse mbush hapsirën e shpirtit të tyre. S’ka shumë rëndësi se kush autor e ka shkruar vargun poetik, mjafton që ai është shkruar nga dora e poetit me drithërima këngësh e zogjësh në fluturim, me ujë të ftohtë e të kristaltë të burimeve, deri me lumin e dashurisë njerëzore me rrënjë fjale që ka pirë qumsht nga sisa e nënës, me fjalën e bukur të shqipes sonë.

Edhe Perandorët e Mbretërit qysh në lashtësi, në oborrin e tyre kanë pranuar të kenë afër në radhë të parë poetët. Pse kjo afrinitet me poetët?! E pra, poetët janë profetët e fjalës diellore që ngrohin shpirtrat e njerëzve. Ata janë të dërguarit Zotit , ku me fjalën e bukur që shkruajnë të japin forcë, mposhtin të keqen, të japin jetë. Por… krijuesi e artit kudo ndodhur në gjithë globin, janë të parët që mbjellin në zemrat e njerëzve dashuirjete!

Hapsira gjeografike dhe njohja me krijuesit e të të gjithave fushave të shkencës, duke punuar edhe në gjininë e publicistikës, kam njohur nga afër shkrimtarë apo poetë. Me ata kam patur e kam koorospodenca të ndryshme publicistike apo deri ato historike e letrare. Njohjet e kohëve të sotme është edhe më e lehtë, sepse teknologjia moderne (Interneti) na ka mundësuar të komunikojmë e njohim vlerat krijuese midis njëri-tjetërit kudo që ndodhemi , madje nga një kontinent te tjetri. Sa për ilustrim të shkrimit po japim me rezerva disa emra që të jem sa më konkret, sepse ata janë shumë e s’mund t’i shkruajmë të radhitur të gjithë në këtë esse letrare.(Prandaj ju kërkoj ndjesë atyre që s’u kam përmendur emrin!).

Interneti është bërë pjesë e jetës sonë së përditshmes. Ai tashmë na bën ‘’ftesë’’ në gjithë veprimtarinë tonë të jetës. Falë kësaj teknologjie të kohës sonë , na ka afruar edhe më shumë me njëri-tjetrin anembanë globit. Kam ndjerë një kënaqësi të veçantë kur më është botuar shkrimi në portalin ‘’Fjalalirë’’ e ‘’Gazeta kritika’’. Por edhe në portualet e tjera’’Zemra shqiptare’’, ‘’Filolet’’, ’’Kosovarimedia’’,’Zeri i shqiptarëve’’,’’Devolli’’, ‘’Albaniapress’’,’’Dituria.se’’ etj. Ishte posta elektronike që mundësoi të njihja e të komunikoja me shumë shkrimtarë e poet në vende të ndryshme të kontinenteve, qofshin këta të huaj apo shqiptarë. Te fjalalirë u njoha me Fatmir Terziu, Xhavit Gasa, etj. Në portualet e ndryshme me botimet e tyre, u njoha me Drita Ademi e Adem Zaplluzha nga Prishtina, Bedri Tahiri nga Vushtrria, Bedri Neziri nga Kastrioti, por edhe me Hazir Mehmeti në Vjenë . Me Raimonda Moisiun, Përparim Hysi, Drita Lushi, Pëllumb Gorica, Faik Xhani, Sokol Demaku, Zeqir Lushaj, Baki ymeri etj. Vitet treten në valët e jetës sonë. E megjithatë, ato lënë edhe gjurmët e tyre pas. Vjen një ditë e takohesh me njerëzit e viteve të shkuar me plot mall e dashuri. Me Namik Selmanin jam takuar për herë të parë në Lezhë, viti 1980. Njohja jonë e mëparshme ishte nëpërmjet shkrimeve që botonim në gazetat e kohës. Në qytetin bregdetar takoj mbas viteve’90-të, (i ndjeri) Bashkim Çuçi, Alma Begaj, Artan Ballgjini, Fatime Kulli, Daut Hoxha, Flora Dervishi(Gjondedaj) , Gjergj Vlashi,Kadri Tarelli,Nebi Dragoi, Pjetër Cara, Skënder Kapiti, Gëzim Çela, Pëllumb Mane, Shahin Ibrahimi, Myrteza Baboçi, Myftar Gjonbalaj etj.

Te kafja ‘’nëntë katshe’’ në Tiranë flasim për letërsinë, me poetin Xhevahir Spahiu, dhe vazhdojmë me të tjerë kolegë të fushës së artit të shkruar si: Albert Zholi, Enrieta Sina, Kastriot Caka, Zylyftar Hoxha, Kujtim Mateli, Gëzim Voda, Nuri Dragoj, Mark Simoni, Land Lushi , Bashkim Koçi etj. Takim pas takimi edhe me Enver Cakaj nga Osoja e Skraparit, që s’i pushon pena së shkruari çdo ditë nëpër gazeta të ndryshme. Shkruajnë për të vulosur kohën tonë që ajo t’u flas brezave nesër.

Por mundësia e një kafe mirënjohje e respekti miqësor piktakohet edhe me piktorë e këngëtarë siç janë: Naim Këçuku - Durrës, Azir Aziri ngaTetova, Nuri Jaupllari- Skrapar, Ardian Traga,,Çaush Vathi ,Sali Xhaja- Durrës etj. Por s’mund të lë pa shkruar edhe një rresht fjale pë skulptorin me origjinë nga Çamëria, që atje në studion e tij me baltën e gurin e vendlindjes shqipëri lartëson shtatoret e heronjëve tanë. Dhe ai është njeriu duarartë Idriz Balani. Malli për vendlindjen të zhurit shpirtin. Atje ku të ka lindur koka, pavarsisht se ku jeton e punon, afër apo larg atdheut, te vendlindja shikon ëndrrat e jetës. Kishte disa vite pa ardhur në Shqipëri poeti Xhavit Gasa. Emigrimi e degënisi larg atje në Londër me gjithë familje. Aty u njoh edhe me shqiptarë të tjerë. Lidhën shoqëri e miqësi. Por syt e mendjen e kishin te vendlindja. Dhe ja…nëprërmjet postës elektronike në portualet bashkëbisedon e njihet edhe me mua. Flasim në distancë për artin e letërsinë. –Do vij në shqipëri më thotë e do takohemi të pimë një kafe aty në Durrës. E mirëpres ftesën e poetit Xhavit Gasa që me orgjinë është nga Zenishti i Matit. Ishte data 14 gusht 2014 kur unë takohem me poetin emigrant Xhavit Gasa që kishte ardhur nga Anglia për të shuar atë malldhimbje. Pas një telefonate, ai së mbshku me një mikun e tij Sabri Dedolli , takohemi në një lokal të lagjes Shkozet. Ishte një befasi, por edhe takim miqësor poetësh sikur kishim vite që njiheshim fizikisht. Aty mësova se Xhaviti ishte nga fshati Zenisht të rrethit Mat. Udhëtojmë në vite e sjellim kujtimet tona. Thinjat e bardha që na përshëndesin aty-këtu, në kokë mbajnë të fshehura enigmat e jetës. Në vitin 1975 Xhavit kryen arsimin e mesëm bujqësor në shkollën’’Ylli i kuq ‘’ në Kamëz- Tiranë. Në vitin 1982 martohet dhe nga martesa sjell në jetë djalë dhe është i martuar. Xhaviti është bërë edhe gjysh, ndaj sot krenohet e gëzohet me nipa e mbesa që rriten si pëllumba.Ai i kujton në këtë tavolinë ku pimë birrën e fresktë dhe sytë i mbushen me lot. Xhavit Gasa ka botuar dy libra me poezi. Jo më kot njërin libër e ka titulluar’’Jehonat e dhimbjes’’ të cilin e ka botuar në vitin 2009. Librin e parë me poezi e boton në vitin 2008. Po përgatitet për vëllimin e tretë me poezi shqip-anglisht.

E gjithë biseda jonë ishte fokusuar te arti e letërsia. Arti i të shkruarit i bashkon njerëzit.I dhurojmë njëri-tjetërit nga një libër ku nënshkruajmë autografin tonë aty. Çaste të bukura takimesh intime që mbeten gjithmonë në memorjen e kujtimeve. Çfletoj librin e mikut tim dhe fiksoj në mendje vargjet e një poezie, të cilat poeti Xhavit Gasa i ka derdhur me aq dashuri nga shpirti i tija.

‘’Dua,

Që vargu im,

Në krahët e zogut

……..të fluturojë.

Me zërin e bilbilit,

………të këndojë.

Me dallgët e detit,

………të vallëzojë,

Me shpatën e Skënderbeut,

………sherret t’i ndalojë’’.

E pra, njerëzit e artit e të letërsisë të çdo lloji kombësie qofshin ata, mbjellën dashurijete te njerëzimi në gjithë globin. Kur takohen poetët edhe gurët ia thonë këngës…!

 

Ajet Nuro: Nis rrugëtimin ndërkombëtar “Heroi” i Luan Kryeziut

Nis rrugëtimin ndërkombëtar “Heroi” i Luan Kryeziut


Dy filma shqiptarë nga të dy shtetet shqiptare konkurojnë në Festivalin Botëror të Filmit të Montrealit që mbahet në Montreal, Kanada nga 21 gusht deri më 1 shtator 2014. Me shfaqjen në Montreal, “Heroi” i Luan Kryeziut, fillon shfaqjet në kinematë botërore.

Nga Ajet Nuro, Montreal, Kanada

Pas Kosovës, filmi i Luan Kryeziut u shfaq për herë të parë në Montreal në datat 25 dhe 26 gusht. Filmi, konkuront në seksionin « Vështrim mbi kinematë e botës » ku konkurojnë vende me shumë tradita në fushën e kinemasë si Italia, Franca, Gjermania, Japonia etj., por edhe nga vende me më pak përvojë në fushën e ekranit të madh. Duke ditur rëndësinë e festivalit të Montrealit, mund të konsiderohet sukses qoftë edhe, vetëm marrja pjesë në një festë të tillë të kinemasë botërore.

Ngjarje e veçantë për kinemanë shqiptare por edhe për dashamirësitë e saj

Kinemaja shqiptare, pavarësihst vështirësive që kalon, ka qenë e pranishme në këtë aktivitet të rëndësishëm botëror. Kjo, përbën një ngjarje të veçantë e të gëzueshme edhe për shqiptarët që jetojnë e punojnë në Montreal dhe rrethina. Dhe, kuptohet, ata, në raste të tilla, nuk mungojnë të jenë të pranishëm për kënaqësinë që të dhuron një film në gjuhën shqipe dhe pse jo edhe për të ndihmuar sado pak në veprat që paraqisin artistët shqiptar në këtë aktivitet gjithë botëror. Madje sivjet, përveç shqiptarëve nga Montreali dhe rrethinat pati nga ata që erdhën nga Hamiltoni dhe Toronto, pra, disa qindra kilometra larg.

Duhet falenderuar Ministria e Diasporës e Republikës së Kosovës për vendosjen e lidhjes mes realizatorëve të filmit (Iliria Film) dhe shqiptarëve të Montrealit. Krijime të tilla ku është investuar kohë dhe para dhe, ku janë përfshirë edhe shumë personalitete shqiptare dhe të huaja ka nevojë për promovim, ne shqiptarët kemi nevojë të jemi të lidhur me atdheun dhe ku më bukur se një film në gjuhën e nënës !

“Heroi”

Para filmit pyeta autorin e tij, Luan Kryeziun nëse filmi kishte skena të dhunëshme me qëllim që edhe fëmijët në merrnin pjesë ose jo. Regjisori dhe skenaristi i “Heroit” më tha që jo vetëm nuk ka dhunë por aty ka edhe një personazh fëmij. Dhe në fakt filmi duke i vendosur ngjarjet në Kosovën e pas luftën nuk kishte dhunë dhe loja e fëmijës në fjalë i jepte bukuri filmit. Pa dashur të bëjë një kritikë të specializuar sepse nuk më duket se është fusha ime, mund të them se vetëm ne shqiptarët mund t’a kuptojmë filmin në çdo detaj qoftë gjuhësor, psikologjik, sociologjik, historik e zakonor.

Në qendër të filmit ishte një hero i luftës çlirimtare të popullit shqiptar të Kosovës ndaj serbëve. Por, pas lufte, përveç fjalëve të bukura, lufta nuk e ndihmoi dot personazhin e filmit të siguronte të ardhmen e tij dhe të familjes. Dhe, kjo n’a sjell para nesh atë realitet të hidhur që shohim aty këtu në Kosovën e pas luftës ku shumë prej luftëtarëve për liri u zhgënjyen. Shumë syresh nga çlirimtarë u shndërruan në biznesmen e politikanë duke parë interesat e tyre. Por, jo pak syrsh, ndonëse dhanë gjithçka për të tjerët dhe mund të kishin dhënë edhe jetën, pas luftës nuk kërkuan shpërblim por pak dinjitet. Luan Kryeziu na e sjell në film një personazh që ne e quajmë të ndershëm, Autori i filmit sikur ka dashur të na transmetoj një vlerë universale siç është ruajtja e integritetit apo ruajtja e pastërtisë së figurës së personazhit. Një njeri që ka disa përcaktime etike, e të cilat, për të paraqesin esencën e karakterit të tij, në filmin e Kryeziut sikur nuk mund të ndryshoj madje as para sfidave më të mëdha të individit para shoqërisë së cilës i përket apo edhe rrethanave të vështira nëpër të cilat reciklohet moralisht dhe fizikisht. Sepse, personazhet si Shkëmbi apo Heroi i L. Kryeziut që vjen si viktimë e mospërfilljes shoqërore, por edhe ndershmërisë së tij, shpërfaq kërkesa minimale: të mbijetojë në kohë horrash dhe transicioni; pra, në një kohë të egër dhe pa rregulla.

Njerëz si « Heroi » në fund të fundit, thuaja se prore ndodhen para dy mundësive për të përzgjedhur: e para, e paramenduar nga personazhi i filmit, e tjetra, e realizuar prej tij. Nuk po ua zbuloj fundin sepse ndoshta do të ishte interesante për ata që nuk e kanë parë.

Gjuha e filmit

Herë-herë i hidhja sytë përkthimeve dhe me vete thosha se nuk ka përkthim që të mund të transmetoj atë që Luan Kryeziu dhe ekipi i tij kanë thënë në këtë apo në atë skenë. Në këtë optikë mund të kuptohet reagimi i një shikuesi të huaj që pas filmit në periudhën e pyetjeve insistonte të dinte se si është e mundur që një hero i luftës të duket aq inertë apo edhe aq i “paaftë” për të mbajtur familjen e tij. Kjo, mbase, do të ishte pyetja të cilën do të mundej të e parashtronte edhe ndonje shikues tjetër joshqiptar, sepse, është e qartë se historia solli aq shume sfida dhe befasi për shqiptarët saq diçka, diçka, ndoshta edhe nuk mund të kuptohet, ndonjëherë, mirë e mirë nga të huajt, por janë gjëra të cilat për ne jane krejtësisht te qarta, kristal, si dita me diell.

Ndonëse gjuha e përdorur është gjuha e folur në rajonet ku ka vepruar UÇKme mjaft nëndialekte dhe krahinarizma, nga dialekti verior, megjithatë, gjuha e peronazheve është e thjeshtë, e artikulau ndaj dhe e kuptueshme prej të gjithëve.

Regjia dhe aktorët

Filmi me skenar dhe regji të Luan Kryeziut është në fakt një prodhim që tejkalon kufijtë e diçkaje lokale, aq më tepër se, aktori kryesor Arben Bajraktari, jeton në Francë dhe ka realizuar role aty, por edhe ne Amerikë; më pas, drejtori i fotografisë Roger Simos që është francez, një nga aktorët, Xhemi Agaj jeton në Kanada, montazhi është bërë nga amerikan, Lary waxman, etj., etj.

Gjithashtu mund të thuhet se filmi është një prodhim i një cilësie të lartë dhe përçon tek shikuesi vlera universale por edhe vlera tipike shqiptare. Kamera, muzika, dialogët dhe sidomos prania e disa këngëve popullore e bënin filmin origjinal ia shtojnë edhe vlerat antropologjike këtij projekti.

Gjithashtu edhe loja e aktorëve ishte në lartësinë e duhur. Përmend protagonistin Arben Bajraktaraj, Adriana Morina, Xhemi Agaj por edhe regjisori, gazetari dhe aktori i pranishëm në festival prof. Haqif Mulliqi.

Të gjitha shpjegojnë atë interesim të publikut për të dialoguar me regjisorin e filmit z. Luan Kryeziu. Seanca e pyetjeve dhe e përgjigjeve u desh të mbyllej në një moment për të liruar sallën për filmin pasardhës. Ndryshe, ka të ngjarë se ky debat do kishte vazhduar shumë, shumë gjatë.

Së fundi, nëse do të kishim ndonjë dilemë dhe do të pyteshim se a thua, me këtë dozë kriticizmi do të ishte më i përshtatshëm për një publik shqiptar dhe jo për të tjerët që do shikojnë edhe ndonjë element të shoqërisë shqiptare që nuk është edhe aq i lavdishëm, megjithkëtë, duhet kujtuar se Kosova dhe Shqipëria, apo shoqëria shqiptare në përgjithësi vazhdon të përballet me probleme serioze të cilat nuk duhet t’i fshehim në asnjë mënyrë. Sepse, po nuk e bëmë ne këtë, atëhërë me këto çështje do të merren të tjerët, të cilët nuk do të hezitojnë të na mveshin edhe gjëra që nuk qëndrojnë si të tilla, do të jenë të ekzagjeruara apo edhe të pavërteta dhe do të na pëcëllojnë.

Fundja, a nuk jemi ne ata të cilët, përditshmërisht shkruajm dhe flasim në media mbi korrupsion, nepotizmin, për shfrytëzim posti etj., etj.?! Ndaj dhe, nuk është e befasishme nëse dikush si personazhi i Kryeziut, Heroi, e refuzon ligësinë dhe deformimet në shoqëri duke mos pranuar të bëhet pjesë e «kësaj mode», paçka se, edhe ne vet mund të kapemi në habi dhe të pyetemi se – si mund të ketë heronjë të tillë apo edhe utopistë të tillë në kohërat moderne, siç do t’i quante Çarli Çaplini.

Në këtë kuadër Mendoj se heronjë të tillë, si ky i Kryeziut, nuk janë krejt një krijim artistik, por janë ata që duhet të n’a kthejnë në tokë për t’a parë realitetin në sy. E kjo, ndonjëherë dhemb.

Pa dashur të bëj moral, njeriu i pastër duhet të ngelet i tillë pavarësisht çmimit që duhet të paguaj për këtë. Dhe mendoj se pikërisht mesazhi njerëzor që transmeton ky fim është pikërisht suksesi i tij. Filmi të bënë të reflektosh dhe jam i bindur që çdo shikues ka përjetuar fatin e Heroit dhe jam i bindur që ka dashur t’a ndihmoi atë. Kjo bënë t’i shikosh luftëtarët e lirisë ndryshe. Dhe roli i një filmi është reflektimi ndaj shoqërisë duke u nisur nga ngjarje lokale për të nxjerr mësime globale.

Nisur nga suksesi i filmit në Festivalin Botëror të Filmit në Montreal, shpresoj se filmi do të jetë i suksesshëm në ekrane të tjera botërore.

Filmi i dytë shqiptar që konkuron në Festivalin e Montrealit është filmi « Amanet » i regjisorit Namik Ajazi që shfaqet në datat 30 dhe 31 gusht 2014. I urojmë edhe këtij filmi suksese ashtu si edhe « Heroi ».

 

Ajet Nuro: ATA, BIJTË E SHQIPES…

Nga Ajet Nuro, Montreal, Kanada

ATA, BIJTË E SHQIPES…

Duke qenë në pozicionin e editorit dhe publikuesit, më bie të njihem me organizata dhe veprimtari të shqiptarëve në të gjithë botën. Herë-herë, janë veprimtaritë e këtyre shqiptarëve nëpër botë që jo vetëm më gëzojnë por edhe më frymëzojnë për të punuar edhe më tepër në afrimin e shqiptarëve me njëri-tjetrin. Madje, në numër shqiptarët që jetojnë jashtë atdheut tonë (Shqipëri e Kosovë dhe trojet e tjera shqiptare në Ballkan) janë shumë më teper nga ata që jetojnë aty. Vetëm se, nuk jetojnë në fshatra apo qytete ku flitet shqip, aq sa ndonjëherë kalojnë ditë para se të shkëmbesh një fjalë nga ato të gjuhës së ëmbël të Naimit e Fishtës dhe, çfarë gëzimi kur takon dikë që flet gjuhën tonë dhe pastaj riti: « Si je? Nga të kemi? Ku jeton? Keni shqiptarë atje? Me se merreni?… ». Një nga këto organizma (janë shumë dhe ndoshta nëse do kem kohë do të doja t’i njihja gjithë shqiptarët me ato organizata që me veprimtarinë e tyre i bëjnë nder komunitetit të tyre aty ku shërbejnë, por edhe gjithë shqiptarisë…) që e kam njohur nga veprimtaria e tyre që unë kam pasqyruar tek Tribuna Shqiptare, është edhe « Bijtë e Shqipes » një organizatë me emër kuptimplotë që vepron në Filadelfia të Shteteve të Bashkuara. Mua, mbi të gjitha më kishte bërë përshtypje organizimet me rastin e 100-vjetorit të pavarësisë sonë kombëtare. Por, duke folur një ditë në telefon me një tjetër veprimtar, zotin Artur Vrekaj te shoqates « Kombi » ne Rochester, më shprehu të njëjtën konsideratë.

Këtë vit, ishte hera e dytë që pushimet vendosa t’i bëja në Atlantic City. Në vitin 2011 kur pushova atje,  isha hedhur gjer në Filadelfia, që ndodhet rreth 100 kilometra nga Atlantic City por nuk munda te takoja asnjë perfaqesues te kesaj shoqate. Fatkeqësisht, në vitin 2011, mbrritëm në mbrëmje dhe një shi i furishëm nuk n’a lejoi t’a shijonim vizitën në Filadelfia. Sivjet, ndonëse i pezullova të gjithë veprimtarite për t’iu gëzuar një pushimi total, nuk mund të lija pa vizituar Filadelfian dhe duke vizituar Filadelfian nuk mund të lija pa vizituar miqët e mi të « Bijët e Shqipes » me të cilët komunikoja shpesh por nuk kisha mundur t’i takoja dhe, nëse nuk do t’i takoja këtë herë ndoshta ata do të ngeleshin si gjithmonë miq virual…


Z. Vlashi Fili dhe z. Llazar Vero i kontaktova ne telefon nga Montreali por edhe para se të nisesha nga Atlantic City. Ata e mirëpritën vizitën time me kënaqësi dhe më dhanë adresën ku duhet të mbrrija. Unë nuk mund të shkoja aty vetëm por me të gjithë miqte me të cilet kalova pushimet në Atlantic City. Nuk ka gjë më të bukur se kur mberrin në vend, shikon të varur flamurin tonë kombëtar. Është një ndërtesë që u përketë shqiptarëve, një vatër në gjithë kuptimin e fjalës. Por, nuk është pamja e jashtëme që të bënë përshtypje, brenda saj është njerëzorja, shqiptarja. Kur dëgjon « Mirëse erdhët! » dhe ndjen atë ngrohtësi karakteristike shqiptare, nuk ke si të mos ndihesh si në shtëpi madje edhe më mirë… Tek hynë përveç mikpritësve edhe ambientet me zbukurimet me flamuj dhe fotografi të mëdha të figurave më të ndritura të kombit tonë duket sikur marrin pjesë në mikëpritje. Derën n’a e çel z. Llazar Vero që na njeh edhe me mikpritësit e tjerë që ishin kryetari i shoqatës, z. Tajar Domi dhe anëtarët e kryesisë z. Petrit Zanaj  si dhe sekretari i shoqatës z. Vlashi Fili.

E thashe se një nga momentet që më kishte bërë përshtypje nga veprimtaritë e kësaj shoqate ishte organizimi i 100-vjetorit të pavarësisë por edhe shumë te tjera me karakter kulturor si promovime librash etj etj. Pra, isha kureshtar dhe  përgjigja e shumë pyetjeve që lindin nga suksesi i kësaj organizate duhet të jetë mësim për të tjerët, aq sa mund të mësohet nga përvoja e të tjerëve.


Z. Tajar Domi, kryetar i shoqatës “Bijtë e shqipes” Filadelfia

I pari që n’a foli për veprimtarinë e shoqatës, kuptohet ishte kryetari i shoqatës, z. Domi.

Ku qëndron suksesi i shoqatës suaj?

Puna dhe vetëm puna. Të gjithë mikpritësit janë të angazhuar në aktivitete të ndryshme. Vetëm gjatë verës, është pak a shumë qetësi (veç rasteve si ky i vizitës sonë) që selia e shoqatës rri e mbyllur. Ndërtesa? Drejtuesit e « Bijtë e shqipes » me krenari thonë se ndërtesa përbënë një pikë lidhëse mes brezit të vjetër të diasporës dhe asaj të re.  Do të ishte atdhetari Benjamin Risilia nga Risilia e Vlorës që do t’i dhuronte shoqatës plot 64.000 dollarë për blerjen e ndërtesës. A do të mjaftonte kjo shumë? Gjithsesi jo.

Dhe këtu do të përmend atë veprimtari që mund t’i kaloj kufijët e të zakonshmes që është puna e palodhur gjerë në sacrifice për të ribërë dhe zgjeruar qendrën. “Pas ndërtesës ishte një si kënetë”,- më tregon z. Vero që më shoqëron në ambientet e qendrës. “Anëtarët e kryesisë, por edhe anëtarë të shoqatës kanë punuar orë e pa orë dhe tash kemi një sallë si kjo që ju shikoni sot”, vazhdon ai.


Sekretari i “Bijtë e Shqipes” z. Vlashi Fili

Sipas kryetarit të Shoqatës, shoqata është krijuar në vitin 2002.  Ne festojmë datën e themelimit por edhe atë të njohjes nga organet vendase. Objektivi kryesor i shoqatës është mbajtja gjallë e gjuhës shqipe, kultures dhe traditave me te mira te popullit tone. Ne sivjet festuam edhe 10-vjetorin e shkollës shqipe. Në këto 10 vjetë, ne kete shkollë jane ulur per te mesuar shqip rreth 450 fëmijë. Ne kemi katër klasa (pesë … kete vit…) nga gjashte vjeç deri në katërmbëdhjetë. Mësuesit  momentalisht paguhen, ata punojë dy orë në javë dhe marrin një pagesë minimale aq sa janë edhe mundësitë e shoqatës. Në fillim kjo punë ka qenë vullnetare dhe me kalimin e kohës kjo gjë ndryshoi. Kuptohet që unë jam më i riu në organizim pasi jam edhe më i riu nga anëtar e kryesisë në Shtetet e Bashkuara, vetëm 5 vjetë dhe për fillimet mund të pyesni kolegët e mi që janë edhe më të vjetër. Në Filadelfia jetojnë rreth 25 mijë shqiptarë. Shumica e shqiptarëve të vendosur në Filadelfia janë nga Fieri por kemi nga të gjitha trevat si nga Lushnja, Kukësi, nga Dibra, nga Korça,Tirana por dhe nga Librazhdi.

-Ndonëse jeni i ri në detyrë (vetëm katër muaj…) a keni marrdhënie dhe kontakte me shoqata simotra në qytete apo shtete të tjera në Shtetet e Bashkuara, e pyesim z. Domi.

- Ne jemi një shoqatë e konsoliduar dhe jemi përpjekur të vendosim marrdhënie edhe me shkolla dhe shoqata të tjera simotra. Edhe aktiviteti i fundit që ishte festimi i 10-vjetorit të shkollës shqipe, kishte si qëllim një gjë të tillë dhe ne ftuam rreth 10 shoqata e shkolla por fatkeqësisht vetëm dy prej tyre iu përgjigjen pozitivisht dhe morën pjesë në aktivitet. Të vjen keq jo vetëm pse nuk morën pjesë, por edhe për moskorrektesë në njoftimin e pa mundësisë për të ardhur. Ne jemi munduar të marrim pjesë në aktivitete si për shembull ne ishim të ftuar nga ambasada e Kosovës që organizoi festivalin e parë të shkollave shqipe. Unë i falenderoj organizatorët sepse aty u kënaqën fëmijët por u kënaqën edhe prindërit dhe uroj që aktivitete të tilla të vazhdojnë edhe në të ardhmen. Ne jemi të hapur jo vetëm për kontakte por edhe për aktivitete të përbashkëta me të gjithë shqiptarët.

- Mendoni se nëse do kishte ndonjë konfederatë apo një organizim të të gjithë shqiptarëve do të ndikonte pozitivisht në mbarvajtjen e punëve të organizatave shqiptare?

- Mendoj se pa paragjykuar dhe pa prishur individualitetin e gjithë se cilës organizatë, një organizim i tillë do të ishte një ndihmë.

Burimet financiare? Vijnë vetëm nga anëtarësimi?


Aktivisti, gazetari dhe anëtari i kryesisë z. Llazar Vero

-Burimet financiare vijnë nga anëtarësia dhe nga donacionet që bëjnë donatorë privat, bizneset. Shkolla mbulohet kryesisht nga pagesat që bëjnë prinderit që nuk janë pagesa të detyrueshme.

-Nëse nuk është sekret … sa anëtarë ka shoqata Juaj?

- Nuk është sekret, shoqata ka diku tek 300 anëtarë.

 

Murat Gecaj: DITMBARA VATNIKAJ: BISEDË E PAMBARUAR, ME GAZETAREN E RE…

Në vend të një urimi:

DITMBARA VATNIKAJ: BISEDË E PAMBARUAR, ME GAZETAREN E RE…

Nga: Murat Gecaj


Nga e majta: Murati, Ditmbara e Shefqeti (Tiranë, 2011)

Duke kërkuar mirëkuptimin e lexuesve, më poshtë po ribotoj një shkrim, që mban datën e më shumë se tre viteve të shkuara. Pa u zgjatur, shtoj se Ditmbara Vatnikaj studioi e punoi me pasion për t’u bërë gazetare dhe sa më e aftë. Në atë kohë, ajo përgatiti disa shkrime me vlerë. Ndër të tjera, përmrendi këtu se realizoi me mua bisedën me temë, “Këndvështrimi i intelektualit, prof. Murat Gecaj, ndaj socializmit real”, me 16 pyetje e përgjigje të shkurtëra. Gjithashtu, trajtoi temën me përmbajtje shoqërore, “Dashuria në familje, ndihmesë e madhe për njerëzit me paaftësi” etj. Pas mbarimit me sukses të studimeve universitare, ajo e ka plotësuar ëndrrën e saj, duke iu përkushtuar botës televizive.

Mirëpo, nuk është ky shkaku kryesor i ribublikimit të këtij shkrimi. Pra, ja “sekreti” i vërtetë: Ditmbara është fejuar dhe ka vendosur ta lidhi përjetësisht jetën, me djaloshin Shefqet Azizaj. Dasma e tyre është njoftuar se bëhet, në Tiranë, më 23 gusht 2014. Me këtë rast, nga zemra ju urojmë atyre: Shëndet, gëzime dhe lumturi të përhershme, në familjen e re, që do të krijojnë së bashku!

Tiranë, 22 gusht 2014

1.

Kur po i shkruaj këro radhë, sjell ndërmend edhe 5 marsin 2011. Atë pasdite, në sallën kryesore të Muzeut Historik Kombëtar, në Tiranë, zhvillohej një veprimtari kushtuar “Ditës së Mësuesit”. Vëreja me kureshtje se përballë meje, në radhën e dytë nga e djathta, ishin dhe motrat Ditmbara e Çetina Vatnikaj. Të dy, emra të bukur e domethënës. Para se të niste veprimtaria, u dhashë atyre me shënimin tim, dy libra, njëri nga ata me jetëshkrimin tim. Më ngjante se aty në sallë, këto dy kusherira nga nëna (bija të djalit të tezes, Vuksanit), kishin sjellë një “copëz” nga vendlindja e tyre e bukur, fshati Curraj i Epërm i Nikaj-Mërturit, nga e kam dhe unë origjinën. Me ata sytë e bukur, si të lumit ujëkaltër, i cili gjarpëron mespërmes atij fshati, ato vështronin të përqendruara në ato, për çfarë flitej. Dhe, sidomos këtë gjë, e bënte Ditmbara. Arsyeja ishte sepse kjo vazhdon vitin e fundit, në degën e gazetarisë, të Universitetit jopublik “Ufo”, në kryeqytetin Tiranë.

Pasi kaluan disa minuta, Ditmbara më dërgoi një mesazh në celular dhe kërkonte të falur, se do të dilte jashtë. Do të shkonte për të marrë pjesë në një detyrë praktike, që e kishte me pedagogun e saj, publicistin A.Çipa.

Pak ditë më pas, Ditmbara më nisi me e-mail një shkrim, që do ta dorëzonte për pedagogen e saj, me një temë shoqërore. Të them të vërtetën, shkrimin ma kishte dërguar me një adresë, që e hapi rrallë. Pra, atë e lexova pasi ajo e kishte dorëzuar temën dhe për të kishte marrë notën 9 (nëntë). Por edhe mua më pëlqyen, si tema e zgjdhur dhe trajtimi i saj. Sigurisht, kjo gjë më gëzoi dhe dëshiroja të shihesha një herë tjetër dhe të bisedoja më shtruar me këtë gazetare të re.

2.

Kështu, koha kaloi dhe, në një pushim ndërmjet leksioneve, u takova përsëri me Ditmbarën. Ajo më foli për leksionet e provimet e pritshme dhe për punët praktike, shoqëruar nga pedagogët e saj. Më tregoi edhe se miku im e përgjegjësi i katedrës së gazetarisë së atij Universiteti, prof. Hamit Boriçi, kishte qenë pak i pamundur nga gjendja shëndetësore. Por, ndër të tjera, më shprehu shqetësimin e punësimit, pas marrjes së diplomës. Gjithashtu, e ndiente se kishte disa boshlleqe, edhe pas kësaj shkolle të lartë, sidomos përsa i përket njohurive gjuhësore e letrare. Prandaj, më tha ajo, se vitin tjetër akademik dëshiron të regjistrohet edhe në një fakultet tjetër, pra për gjuhë-letërsi, pa u shkëputur nga puna.

Ditmbara ka një e-mail interesant, pra aty shkruhen dhe këto fjalë “gazetarepoete”. Duke biseduar me të, ajo më tregoi dhe një “sekret” të saj, pra që shkruan poezi, bile që në shkollën e mesme. Por, deri tani, i ka mbajtur pak si “të fshehura”, pra nuk i ka publikuar ato, vetëm në gazetën e shkollës së mesme. Ia thashë këtë mendim asaj, por dhe kam bindjen që krijuesit, në poezi ose prozë, pra ata që i shprehin ndjenjat e tyre në këto gjini, e kanë më të lehtë edhe për të shkruar artikuj më të bukur e të frymëzuar, që “ngjisin” më fort te lexuesi.

Në vazhdim të bisedës sonë, kjo gazetare e re m’u shpreh hapur se nuk i ka me shumë dëshirë temat me karakter politik, pra që ato t’i trajtojë në shkrimet e ndryshme. Po kështu, sikur e ka pak të vështirë në gjetjen e temave interesante për shkrimet e saj. Sigurisht, e këshillova atë se nuk është e nevojshme të kërkojë aq shumë, në këtë drejtim. Pra, i thashë se temat e bukura janë dhe ato, kur flet e shkruan për ngjarje, dukuri e njerëz, në dukje të thjeshtë, por që në vetëvete e mbartin realitetin e ditës. Kështu pasqyrohet jeta e gjallë, dinamike dhe lexuesit e ndiejnë më pranë shkrimin e saj, me ndjenja, mendime e përfundime të arsyetuara dhe të shprehura aty me natyrshmëri.

Ditmbara më tregoi, me sinqeritet, se më tepër i pëlqen të shërbejë në shtypin elektronik, pra në ndonjë televizion, ndoshta jopublik. Këtë mendim të saj nuk ia kundërshtova, por e këshillova se kudo, në shtypin e shkruar dhe në atë elektronik, për gazetarin lipsen shkathtësi, kërkesë ndaj vetes në kapjen dhe trajtimin e temave të ndyshme etj. Kështu, hap pas hapi, gazetari i ri e gjen vetëveten në botën e gjerë të shtypit, krijon individualitetin e vet dhe, pse jo, bëhët i njohur, me shkrimet ose intervistimet e tij.

…Kur po ndaheshim, pasi piva një kafe me Ditmbarën, aty në lokalin e këndshëm pranë Universitetit “Ufo”, sigurisht, i urova asaj studime të mbara dhe arritje sa më të larta në provime. Por biseda jonë mbeti “përgjysëm”, pra ajo do të vijojë edhe në raste të tjera. Kjo sepse edhe njohja me “sekretet” e punës së gazetarit nuk kryhet plotësisht në auditorët e shkollës së lartë. Ky proces, ca më i vështirë, vazhdon, më tepër e pandërprerje, në jetë. Pra, nevoja e mësimit nga përvoja e më të rriturve, e brezave paraardhës në fushën e shtypit, është një kërkesë parësore për çdo gazetar të ri, që dëshiron të bëhet “dikushi’ në jetë.

 


Faqe 17 nga 97

Newsflash

SESION PËRKUJTIMOR, NË 130-VJETORIN E HASAN TAHSINIT

Titulli “dijetar”, në vendin tonw, i takon vetëm atij e askujt tjetër:

Sami Frashëri

Nga: Prof. Murat Gecaj

Publicist e studiues- Tiranë

Dijetari ynë i madh, Hasan Tahsini

Një ndër peronalitetet e shquara të atdhetarizmit, arsimit, kulturës e shkencës shqiptare, ishte dhe Hasan Tahsini ose Hoxhë Hasan Tahsini. Lindi në fshatin Ninat të rrethit të Sarandës, në vitin 1811 dhe, pas një veprimtarie të gjerë e të dendur për çështjen kombëtare shqiptare, i mbylli sytë përgjithnjë në vitin 1881, pra në moshën 70-vjeçare.

Ishte rilindës i njohur, filozof, matematikan, psikolog e astronom etj. Për këto fusha të diturisë njerëzore vuri në përdorim, disa gjuhë, që ai zotëronte. Është i njohur si themelues dhe rektor i Universitetit të parë Osman, çelur në Stamboll të Turqisë. Po kështu, krijoi e drejtoi me aftësi të veçanta Shoqërinë e Dijetarëve Shqiptarë ose Kuvendin Shkencor Shqiptar.

Meritë të posaçme pati Hasan Tahsini se vetë ideoi dhe përhapi mendimin për themelimin e shtetit të pavarur shqiptar, pra të shkëputur nga ndikimi osman. Një punë të madhe bëri ai edhe për hartimin e alfabetit të gjuhës amtare shqipe dhe dëshiroi e synoi që të ishte i ndryshëm nga i popujve të tjerë. Ndër meritat e tij të mëdha, është së ai u dha mësim disa figurave të njohura të historisë sonë kombëtare, si Abdyl, Naim e Sami Frashërit, Vaso Pashës, Jani Vretos, Ismail Qemalit etj. Duke e kujtuar atë me nderim e respekt të veçantë, Samiu ka shkruar: “Hoxhë Tahsini ishte më i larti ndër të lartët. Ishte një nga ata njerëz të mëdhenj, që qindvjeçarët dhe kohët i nxjerrin rrallë e me vështirësi të madhe…Titulli “dijetar” në vendin tonë i takon vetëm atij e askujt tjetër”.

Lexo ma...