Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Bashkim Saliasi: Përzgjedhja e drejtuesit, suksesi i së ardhmes

Përzgjedhja e drejtuesit, suksesi i së ardhmes

Nga Bashkim Saliasi

 

Pasqyrimi i veprimtarisë që realizon shkolla gjatë një viti mësimor është një arkiv që do ju shërbej brezave të ardhshëm, që të krahasojnë përvojën e fituar në vite krahasuar me vitet e shkuara. Roli i drejtuesit të shkollës, është përcaktues për emrin e mirë që gëzon shkolla në komunitet. Drejtuesi i shkollës zgjidhet nga më të mirët që ka kolektivi pedagogjik nëpërmjet konkurimit të lirë.

Trajnimi i diferencuar i mësuesëve në rrethana konkrete me kërkesat e evolucionit të shkollës me mjetet e TIKU-të, që konkurojnë për rolin e drejtuesit të shkollës në këtë vit shkollor, krijon kushte dhe rrethana të favorshme për kultivimin e të gjitha kategorive arsimore.

Në konkurimin që realizohen për të kryer rolin drejtues në shkolla, është e nevojshme të përzgjidhen mësuesit e talentuar, që shfaqin prirje organizative dhe zotërojnë mënyrën e komunikimit me kolegët, kanë rezultate të larta në punë dhe gëzojnë respektin nga mbarë komuniteti. Nëse do i referoheshim V. Hygo “E ardhmja është në duart e mësuesve të shkollës”, nënkuptojmë se ashtu sikundër është i nevojshëm trajnimi intensiv i mësuesëve, në përgatitjen profesionale, në kualifikimin për përdorimin e teknologjive të përparuara, po aq e nevojshme është dhe caktimi i drejtuesve të shkollës me stash, përvojë dhe aftësi komunikuese të nivelit të tolerances dhe mirëkuptimit.

Roli drejtorit të shkollës

Drejtori i shkollës është mbështetësi kryesor në realizimin e të gjitha objektivave që ka shkolla, të cilat i realizon së bashku me stafin drejtues dhe mësuesit. Roli parësor që luan drejtuesi i shkollës, përfshin një gamë të gjerë pune si brenda dhe jashtë mureve të saj, si edukator, përgjegjës i edukimit, përgjegjës i realizimit të programës mësimore etj.

Së pari; drejtuesi i shkollës duhet të zotërojë kulturën e nevojshme në njohjen e planeve dhe programeve mësimore, udhëzimet e MASH-it, DAR-it etj.

Së dyti; të njohë strukturën e arsimit shqiptar me të gjitha dispozitat e nevojshme dhe të jetë mësuesi më i aftë që ka shkolla në zotërimin e shkencave bazë mësimore. Rritja e cilësisë mësimore edukative e shkollës dhe emri i mirë që merr ajo varet në radhë të parë nga roli i drejtimit të drejtorisë së shkollës duke kordinuar punën me këshillin pedagogjik të saj.

Së treti: Të jetë metodist dhe të udhëheq me shëmbullin e tij duke mos u shkëputur nga procesi mësimor sikundër ka ndodhur këto vitet e fundit që drejtuesit janë kthyer thjeshtë në menaxher dhe urdhëra lëshues dhe nuk japin asnjë orë mësimi.

Së katërti: Drejtesit duhet të udhëheqin me shëmbullin e tyre duke dhënë lëndët shkencore të profilit të tyre dhe jo orë mësimore djathtësi sa për t’u gjendur në punë dhe ato nuk i bëjnë vet, por ua ngarkojnë mësuesve.

Së pesti: Një drejtues i mirë organizon veprimtarinë ditore pa krijuar stres te kolegët dhe nxënësit e shkollës duke bërë ndryshimet e duhura në veprimtari në rastin kur një nga kolegët mungon për arsye shëndetësore dhe detyrohen kolegët e tij që kanë orë pushim të kthehen thjeshtë në kujdestar qetësie dhe vet mbyllet në drejtori ose në kafene...

Nga eksperienca ime e viteve të punës që kam në arsim dhe nga studimi i herëpashershëm i psikologjisë dhe pedagogjisë mendoj, se një drejtues i aftë, i kualifikuar dhe tolerant nuk e programon orarin e veprimeve thjeshtë të mbushi katrorët me numra duke ia lënë një mësuesi të matematikës apo i çfarëdo lloji profili qoftë ai, por merr në konsideratë në radhë të parë ngarkesën e nxënësit dhe të mësuesit, për të realizuar objektivat ditore pa lodhje dhe stres te të dyja palët, kur drejtuesi është njohës i mirë i veçorive psiko-pedagogjike të nxënësve.

Një drejtues shkolle që njeh mirë veçoritë e fëmijëve nga ana psikologjike dhe pedagogjike dhe shpërndarjen e ngarkesës mësimore që duhet të përballojnë të dy palët si mësuesi dhe nxënësi në hartimin e orarit të mësimit, kam mendimin që duhet të ngrejë një grup pune ku të ketë transparencë për të gjitha klasat dhe mësuesit, që shkolla të ketë mbarëvajtje të mirë dhe jo të shikojë të kënaq “orekset” e njërit apo tjetrit. Drejtuesi që vazhdimishtë qendron në korent të botimeve metodike udhëheq me shëmbullin e tij dhe jep kontributin e duhur në rrethet metodiko-shkencore të cilat janë kthyer thjeshtë në orë rutinë.

Krijuesi dhe realizuesi i këtij arti

Drejtuesi është krijuesi, realizuesi i këtij arti. Drejtuesi duhet ta ndjejë veten të barabartë me kolegët e vet dhe në asnjë mënyrë të mos vërë veton se, këtu jam unë, urdhërojë unë, se shkollën e drejtoi unë dhe këtu jam unë zot, etj, etj fjali që sjellin vetëm konflikte dhe intolerancë.

Prandaj mendoj se, është e nevojshme të tërhiqet mendimi e Këshillit të Mësuesëve, Bordit të shkollës, kur caktohen drejtuesit e shkollave, që të jenë mësues të kualifikuar. Një drejtues që nuk e ka idenë se ç’është ngarkesa dhe nënngarkesa në procesin mësimor, as nuk do ta merrte mundimin që të planifikonte orarin e veprimtarive në shkollë. Ai do mjaftohej vetëm me dhënien e urdhërave dhe takime kohë pa kohë me kolegët në dëm të procesit të edukimit sikundër ndodhi këto vitet e fundit ku në drejtim u vendosën mësuesit e deukimit fizik, apo të CU, simpatizant të forcës politike që ishte në pushtet.

Sado i ditur dhe organizator i mirë të jetë një mësues i edukimit fizik apo dhe mësues i ciklit të ulët me arsim të lartë, apo master nuk zotëron kulturën e duhur për drejtim. Drejtimi është art, dhe këtë art nuk e zotërojnë të paaftët simpatizant të forcave politike, por specialistët e talentuar që udhëheqin me shëmbullin e tyre profesional në lëndët shkencore dhe shoqërore.

Një ndër faktorët themelor të didaktikës që buron nga veçoritë dhe karakteristikat e zhvillimit të kujtesës, është mënjanimi i mbingarkesës dhe nënngarkesës mësimore, por kur drejtuesi nuk është trajnuar dhe nuk ka mendimin e mirë që të tërheq mendimin e këshillit të mësuesve, as që bëhet fjalë që të zgjidh problemet që ngren kolegët e tij.

Lind pyetja! Pse konsiderohet ora e mësimit si forma kryesore e organizimit të procesit mësimor?

Mendoj: Së pari, se mësuesit dhe nxënësit në shkollë kalojnë pjesën më të madhe të punës dhe ora e mësimit luan rolin kryesor në përvetësimin me cilësi të lartë të njohurive dhe ndikon në zhvillimin e fuqive mendore dhe personalitetin e nxënësve, prandaj shkalla e vështirësive duhet të jetë në ngritje në mesin e javës si për mësuesin dhe për nxënësin, ku të hyjnë në lojë dhe drejtuesit e shkollës dhe mos të caktojnë ditë fikse se unë e dua këtu dhe do e bësh si të urdhërojë unë.

Së dyti: Ngarkesa ditore si për mësuesin dhe për nxënësin, duhet të vijë në ngritje në orët e dyta, të treta dhe të katërta dhe ora e pestë dhe e gjashtë të kalojë në ulje ngarkese për lëndët që kërkojnë më pak përqëndrim të vëmendjes, por që mësuesi i aftë dhe me përvojë rifreskon kujtesën nëpërmjet metodave të larmishme që ai zgjedh në momentin e përgatitjes ditore duke programuar diversitete metodash si këngë, anekdodë, kuriozitet etj për të hequr stresin dhe larguar lodhjen. Pra, një përpilim i saktë dhe i plotë i ngarkesës mësimore një drejtor me eksperiencë dhe njohës i mirë i psikologjisë dhe pedagogjisë, shmang me shumë delikates, jo vetëm hatërmbetjen, por dhe konfliktet midis kolegëve.

Roli i drejtuesit të shkollës del kur ai mban lidhje të ngushta me mësuesit, njeh nga afër kushtet sociale dhe vështirësitë e paraqitjes dhe largimit nga puna. Na është mësuar tashmë veshi dhe shikojmë që drejtuesit dhunojnë kolegët e tyre kur zënë karrigen e zyrës së shtetit dhe kujtojnë se ajo karrige është e tyrja dhe do bëjnë ashtu sikundër mendojnë ata.

A nuk do ishte më mirë që nëpër shkolla të bëheshin zgjedhje mbi bazën e rezultateve të konkurimit, të votohej nga kolegët për drejtuesin e tyre dhe ai të emërohet në drejtim më pas nga DAR-et dhe ZA-t.

Aspekti i dytë që mendoj të trajtoi në këtë material është takimi kohë pa kohë i mësuesve me drejtuesit e shkollës.

A nuk iu duket stresuese, që kur shkon në shkollë që në shtatë e gjysëm dhe përpiqesh që të mbledhësh forcat dhe të largosh stresin e rrugës, të përgatitesh për orën e mësimit të lajmërojnë;- shpejtë në sallë se kemi mbledhje!.

Duke përfunduar

Mendoj se takimet midis kolegëve dhe drejtorisë janë të nevojshme, kur takohen rrallë dhe me një tematikë të planifikuar. Por nuk pjashtojë rastet kur në shkollë ndodhin ngjarje ose dalin probleme që kërkojnë zgjidhje të shpejtë. Ama nuk e quaj të udhës, kur gjithë trupa mësimore prêt që të rreshtohet shkolla dhe drejtuesi lajmëron shpejtë në mbledhje.

Drejtuesit e pa trajnuar kanë nevoj të njohin mirë kuadrin ligjor përkatës si dhe problemet teknike të drejtimit të shkollës të tilla si: menaxhimi i burimeve njerëzore, stili i drejtimit, përgatitja e projekt-propozimeve për problematika të caktuara.

Mendoj se paralelisht me përzgjedhjen e drejtusëve të rinj, duhet të përcaktohen platformat të qarta që do shërbejnë për përgatitjen teorike-praktike të tyre, duke mos lënë pas dore “suksesin” e drejtimit të intuitës (në rastin e më të mirëve).

Sot nëpër shkolla hasen dy tipa drejtusish: ai tipik që “komandon” shkollën dhe shprehet para kolegëve se këtu unë jam zot dhe do bëhet si them unë dhe tipin tjetër i drejtuesit, punon në grup me stafin duke bërë ata pjesëmarrës që në planifikim, duke deleguar kopetencat për zgjidhjen e problemeve që ka shkolla. Krijimi i rregullave të punës në ekip është një faktor që drejtimi të ketë sukses.

Së fundi problem që dua të trajtojë është vendosja e autoritetit të drejtorit nëpërmjet ndjenjës së frikës, përdorimit të dhunës dhe presionit te kolegët e tij.

Raportet që mendojnë të ndërtojnë këta drejtues me vartësit e tyre marrin si shpërblim prej këtyre të fundit mungesën e respektit dhe të konsideratës për ta.

Drejtori i mirë dhe i suksesshëm di të gjej rrugët e duhura të operimit. Ai ka një zyrë pune të cilën është i detyruar ta përdor në të mirë të punës dhe mos abuzoj të vendos autoritetin e tij nëpërmjet frikës dhe dhunës te kolegët e tij.

E pranojmë të gjithë se nëpër shkolla ka edhe mësues që nuk e gjejnë dot gjuhën e komunikimit jo vetëm me nxënësit, por edhe me kolegët e tyre. Por edhe për të tillë mësues ka kritere të veçanta të cilat drejtori duhet t’i njohë mirë dhe t’i zbatojë në mënyrë të përshkallëzuar. Pra kur drejtori i ka përdorur të gjitha rrugët dhe format dhe konstaton se mësuesi vazhdon të përsëris të njëjtat gabime, pa asnjë problem, propozon për masën përkatëse ndaj mësuesit që bëhet fjalë.

Disa mendime të mijat lidhur me ndërtimin e marrdhënieve të drejtorit të shkollës me kolegët;

Nuk është e udhës që drejtuesi i shkollës të bëjë dallime midis kolegëve dhe të krijojë grupazhe. Të reflektoi me maturi dhe takt pedagogjik, duke ruajtur arsyjen dhe larguar intolerancën dhe të mendojë për gjetjen e rrugëve të zgjidhjes së problemeve që kërkojnë zgjidhje me frymën e mirëkuptimit dhe të ruaj gjakftohtësinë.

Me mësuesit kujdestar të këshillohet para se të merret me nxënësit e tij duke marr informacione nga burime të tjera, sepse këto ndikojnë në prishjen e ekujlibrit për të tre palët dhe bëhen shkak për keqkuptime dhe konflikte.

Një drejtor që gëzon vërtetë, respektin e mësuesve të sjellë argumente bindëse për vlerësimin e punës së gjithësejcilit dhe mos bëjë dallime të cilat prishin dhe çrregullojnë marrëdhëniet në kolektiv

 

Elona Zhana: Mitizimi i rrezikut dhe ç’mitizimi i demokracisë

Elona Zhana

Mitizimi i rrezikut dhe ç’mitizimi i demokracisë

Nëse do të donim të bënim një studim sociologjik korrekt në lidhje me fenomenin e « JO- shkatërrimit të armëve kimike siriane në Shqipëri », puna do ta donte që ky fenomen të ndahej në dy segmente.

Ai i pari dhe realisht i vetmi që mund të studjohet gjer diku me objektivitetin që e lejojnë shkencat jo-egzakte, do të konsistonte në studimin e rrezikut apo benefitet që një sipërmarrje e tillë do ti sillte Shqipërisë dhe shqipëtarëve. Në stadin e sotëm të zhvillimeve, fakti që shteti i dytë më i fuqishëm në Europë i cili për më tepër nuk shquhet fare për qasje pro-amerikane, më të gjitha gjasat do të kontraktojë sipërmarrjen në fjalë, do të thotë që çështja e rrezikut duhet të ketë qënë  një mistifikim. Sa për benefitet, në këte rast të humbura nga ne, flitet për një buxhet që e trefish -kalon buxhetin e qeverisë shqiptare në totalitetin e aktivitetit të saj, pa llogaritur edhe krijimin e ndonjë ngërçi të përkohshëm e të pjesëshëm, le të shpresojmë,  me aleatin tonë historik.
Segmenti i dytë, po aq i rëndësishëm sa i pari është mobilizimi popullor. Pavarësisht të gjitha kushteve, apo para-kushteve, atyre reale apo të skicuara, vullneti i shqiptarëve ishte i pakontestueshem. Për më tepër shqiptarët  jo vetëm që shprehen vullnetin e tyre por edhe morën kujdesin që ky vullnet të respektohej. Kjo e fundit përben një risi në historinë bashkëkohore të Shqipërisë.
Politikëbëresit dhe mediat , siç ndodh rëndom në Shqipëri, arkitekturojnë një katrahurë sociale duke u përpjekur të gjejnë "fajtorë " (për humbjen e një rasti të volitshëm ) apo "fitues e heronjë" për shpetimin nga e keqja.
Ceshtja çalon që në shtrimin e problemit : nuk ka as fitues e as fajtorë! Shqipëria funsionon sipas rregullave të veta të bazuara në arsye që vetëm shqiptarët i njohin, madje edhe kjo puna e "të njohurit" duhet marrë me rezervat dhe distancën e një analize cognitive. Shqipëria është krenare, kokëfortë dhe tokë pasioni. Ka qënë, është dhe me sa duket nuk është e nxituar të ndryshojë shpejt!
Ajo që është shqetësuese sa në studimin e fenomenit edhe në studimin e këndveshtimit të analistëve dhe opinionformuesve shqiptarë, është mungesa e sjelljes në kujtesë të opinionit publik, të raporteve që një shtetas duhet të ketë me demokracinë.
Demokracia, në të gjitha format e saj, edhe pse ne shqiptarët njohim vetëm dy : atë perfaqësuese dhe atë direkte, nënkupton respektimin e së drejtes ligjore dhe shtetit. Në zhargonin popullor do të përkthehej : i kë dhënë votën filan fistekut, atëherë lëre të punojë për aq kohë sa ai nuk del nga roli që i referon ligji.
Fenomeni i "JO-armëve kimike në Shqipëri" nuk ngre çështjen e zbulimit në u bë mirë a keq!  As kush kishte të drejtë e kush jo. Ky fenomen flet më shumë në lidhje me raportet që egzistojnë mes shtetasit shqiptar dhe besim/ mosbesimit të tij në demokraci.

 

Carl Devos (i qëndrës së majtë) , dekan i shkencave politike në Universitetin e Gentit i cili ka botuar së fundmi një studim mbi krizën e demokracisë në Europën perëndimore dhe që repertorohet në best seller-at e ketij viti për lexuesin hollandishtfolës të Belgjikës do të fliste për një shndërrim të nocionit demorkaci në folje të zgjedhimit të parë.

 

Murat Gecaj: VAZHDON PANAIRI I 16-TË I LIBRIT, “TIRANA-2013”…

VAZHDON PANAIRI I 16-TË I LIBRIT, “TIRANA-2013”…

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


1.

Siç është bërë e ditur, në Pallatin e Kongreseve të kryeqytetit Tiranë, dje u çel Panairi i 16-të i Librit, “Tirana-2013”. Në ceremomninë e rastit morën pjersë mjaft shtëpi botuese dhe autorë, shkrimtarë, poetë, studiues, përkthyes e publicistë etj., si dhe personalitete zyrtare e përfaqësues të trupit diplomatik në Tiranë. Në  fjalët e mbajtura, nga Shoqata e Botuesve Shqiptarë e të tjerë, u nënvizua fakti se ka një ulje të botimeve të reja, në krahasim me një vit më parë. Pra, ndërsa vjet u paraqitën 2.866 tituj librash të rinj, sivjet ky numër ka rënë në 1.086?! U tha se, shkak kryesor për këtë gjë, është ulja e nivelit ekonomik të autorëve të ndryshëm. Po kështu, u tërhoq vëmendja edhe për çështjen e piraterisë dhe të mbrojtjes së pronësisë intelektuale etj.

Në këtë Panair, sivjet marrin pjesë rreth 95 ekspozues, nga të cilët 30 nga jashtë vendit, pra nga Shqipëria, Kosova e Maqedonia. Parashikohet që këto ditë të organizohen afër 100 veprimtari dhe 60 përurime librash të rinj etj.


Pamje, nga mjediset e Panairit…

2.

Sot paradite, kur ishte dita e dytë e këtij Panairi, bashkë me autorin e njohur të disa librave e të fjalorëve dygjuhësh dhe veprimtarin e dalluar për çështjen kombëtare shqiptare, i cili jeton prej afër 50 vjetësh në Suedi, Sadulla Zendelin-Daja, u nisëm për ta parë atë dhe për të marrë pjesë në përurimin e disa librave të rinj. Ndërkaq, ne u përfshimë me masën e madhe të demonstruesve të kryeqytetit, shumica prej të cilëve ishin studentë e nxënës, të cilët protestuan me vendosmëri kundër ardhjes për shkatërrim, në Shqipëri, të armëve kimike, nga Siria. Me parulla të shumta ndër duar, ata u ndalën, duke thirrur njëzëri “Jo, jo, jo!”, si para Kuvendit të Shqipërisë, ndërtesës së Kryeministrisë dhe përballë selisë së Presidentit të Republikës. Ky i fundit, priti në një takim të veçantë disa prej tyre dhe premtoi se ai, si kryetar i Shtetit Shqiptar, do të jetë kurdoherë në mbrojtje vetëm të interesave më të larta të rinisë dhe  tërë popullit shqiptar.

Ndërsa atmosfera e këtyre protestave ishte e pandërprerë, në Bulevardin qendror të Tiranës, “Dëshmorët e Kombit’, ne hymë në mjediset e Panairit të 16-të Librit, ku gjithashtu kishte një gjallëri të veçantë dhe pjesëmarrje të lexuesve të moshave të ndryshme, sidomos nga moshat e reja.

3.

Pasi pamë stendat e disa shtëpive botuese, si nga Shqipëria, por dhe Kosova e Maqedonia, bashkë me Dajën, kolegët Kujtim Dashi e Hatixhe Lushi etj., morëm pjesë në përurimet e planifikuara nga Shtëpia e njohur Botuese “Toena”, e cila drejtohet nga znj.Irena Toçi. Aty ishin pjesëmarrës e u takuam edhe me kritikun e njohur Ali Aliu, studiuesin e pasionuar arbëresh, prof. Matteo Mandala e të tjerë.

Përurimi i parë ishte ai për librin e  Durim Taçes, “Shtatë rrëfime, një vaki”, rreth të cilit u dhanë mendime nga disa veta dhe në fund foli autori. Më tej, shkrimtari i njohur dhe i suksesshëm, Fatos Kongoli  përuroi librin e tij të ri, “Njeriu me fat”. Me inters u ndoqën edhe përurimet e librave tjerë, nga Silvana Berki, “Më jep vetëm 15 ditë” dhe, pasdite, nga Besnik Mustafaj, “Autoportret me teleskop”.

Në vazhdimësi, pritet që nesër, vetëm nga kjo shtëpi botuese, të organizohet përurimi i dy librave të përkthyera: “Ushtarë të Salaminës”(autor  Javier Cercas) e “Antenat e epokës sime” (autor Anteos Hristostamidhis) dhe “Pendimi i Mihal Zolait” (autore Griselda Qosja). Ndërsa Sadulla Zendeli-Daja do të përurojë një libër me poezi, kur është në pritje që t’i dalë nga shtypi fjalori i tij voluminoz, me 1.600 faqe, shqip-suedisht.  Gjithashtu, libër të ri do të përurojë autorja Rina Cakrani (Rrufepritësi”).

Ditën e shtunë, në sallën ovale të Panairit të 16-të të Librit, “Tirana-2013”, do të organizohet shpërndarja e çmimeve për autorët fitues. Ndërsa ditën e diel në mbrëmje, pra më 17 nëntor 2013, do të jepet konferencë shtypi e organizatorëve për arritjet dhe çështjet, që dolën gjatë këtyre ditëve të kësaj feste së librit shqiptar.

(Fotot, nga: M.Gecaj)

 

Tiranë, 14 nëntor 2013

 

Murat Gecaj: SARA TITKA, VAJZA SHQIPTARE, QË KA SHKËMBYER LETRA ME PRESIDENTIN E AMERIKËS, XHORXH W. BUSH…

SARA TITKA, VAJZA SHQIPTARE, QË KA SHKËMBYER LETRA ME PRESIDENTIN E AMERIKËS,  XHORXH  W. BUSH…

Nga: Murat Gecaj


Sara, me nxënësit e kursit të anglishtes (Tiranë, 4 nëntor 2013-Foto: M.Gecaj)

1.

Një mbasdite nëntori 2013, sipas bisdës së bërë më parë, mora udhën për në Lagjen “Ali Demi” të kryeqytetit  tonë. Kam qenë edhe më parë në atë Qendër të mësimit të gjuhëve të huaja, të cilën e drejton kolegia e mikja, Lindita Titka-Pasholli. Njohja jonë lidhet me një ngjarje të shumë viteve të kaluara, pra kur ajo ishte në moshë të vogël. E kam treguar këtë gjë edhe në një rast tjetër, prandaj nuk do të zgjatem më këtu. Shënoj vetëm se, atëherë, kisha publikuar një shkrim modest për gjyshën e saj, mësuesen veterane të arsimit tonë kombëtar, Nazmie Pasholli. Ajo kishte hapur, për herë të parë, një shkollë shqipe për vajzat malësore, në Peshkopi. Kështu, mbeti e nderuar dhe e paharruar, në kujtesën e nxënëseve të saj, si dhe të prindërve të tyre.

Pasi Lindita kishte gjetur adresën time e-mail, më dërgoi një mesazh falënderues dhe më tregoi, se ku punonte. Pa humbur kohë, shkova në Qendrën e mësimit të gjuhëve të huaja, që ajo drejton dhe u njoha nga afër me punën e mirë, që bëhej aty. Në vijimësi, kursin për mësimin e gjuhës angleze e ndoqi aty edhe mbesa ime 9-vjeçare, Dorela. Pra, lidhjet tona u forcuan.

Siç nisa të tregoja në fillim të këtyre pak radhëve, këto ditë, shkova atje për t’i dhënë Linditës një “libërth” të vogël, me disa recensione rreth librit tim, me titullin “Dorela”(Tiranë, 2012) dhe dy vëllime të librit “Thesar Kombëtar”, botuar nga Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, “Papa Klementi XI-Albani”-Suedi, që u përuruan në dy ditët e fundit të tetorit 2013, në Tiranë e Durrës.

Në atë pasdite, kursin e gjuhës angleze për 8 nxënës, e drejtonte vajza binjake e Linditës, Sara Piro Titka, e cila vetë ndjek degën e gjuhës gjermane, në Universitet, bashkë me motrën, Xhesikën. Me atë rast, hymë në klasë dhe me aparatin fotografik shkrepa një pozë. Kur dolëm që andej, mami i saj m’u drejtua: “Sara ka një kujtim shumë të bukur e të paharruar, të 8-9 viteve më parë, kur jetonim, familjarisht, në Çikago të Amerikës. Ajo dhe motra e saj binjake, Xhesika, mësuan shpejt anglisht, në shkollën e tyre. Një ditë, mësuesja u kishte kërkuar që t’i shkruanin nga një letër Presidentit të Amerikës, Xhorxh W. Bush. Kështu, secila e bëri një gjë të tillë, pra në to shprehën mendimet e veta. Mësuesja ua postoi letrat atyre, për në Shtëpinë e Bardhë. Ndërsa të dyja vajzat tona nuk na treguan gjë, në shtëpi, për detyrën e dhënë nga mësuesja dhe as për dërgimin e letrave!...Kaluan disa ditë e ndodhi diçka e pabesueshme dhe emocionuese, si për vetë binjaken tonë, Sarën, bashkënxënësit e mësuesit e saj dhe për gjithë familjen tonë. Postjeri na solli një zarf jo të zakonshëm. Vinte nga Shtëpia e Bardhë, i drejtohej personalishet Sarës dhe ishte e nënshkruar nga Presidenti i SHBA-ve, Xhorxh W. Bush…Këtë letër dhe fotografinë e Bushit, me të shoqen, Laurën, që i dërgoi ai atëherë, Sara i ka të vendosura në dhomën e saj dhe i mban si një “diplomë” tw çmuar. Është një kujtim i rrallë, që jo çdokush mund ta ketë,  në jetën e tij…”.

2.

Për kureshtjen e lexuesve të këtij shkrimi, po e japim faksimilen e kësaj letre, anglisht, si dhe përkthimin e saj, nga znj.Lindita Titka-Pasholli. Pra, ja çfarë shkruhej aty:

“4010, Rruga “North Bernard-Çikago-Ilinois, 60618-2216

E dashura Sara (Titka),

Ju falënderoj për letrën tuaj, si dhe mendimet e sugjerimet,  që ju ndani me ne,  gjë që unë kam dashur ta dëgjoj gjithmonë, nga amerikanët e rinj.

Ashtu siç ju vazhdoni me studimet tuaja, shpresoj se  po përpiqeni të lexoni dhe mësoni më shumë rreth  çështjeve, që ju interesojnë  më tepër, ngjarjeve ose ndodhive të fundit, si dhe historinë e vendit tonë, duke ndjekur më shumë bibliotekën e vendit tuaj ose duke  hyrë  në Website-in e  Shtëpisë të Bardhë: www.Whitehousekids.gov dhe  www.whitehouse.gov. Gjithashtu, ju nxis që të arrini qëllimet tuaja të larta, duke  mësuar ose studiuar shumë e të ndihmoni të tjerët, në nevojë.

Me përkushtimin,  që keni ndaj shkollës dhe me dashurinë për të  tjerët, mund të arrini aftësi

të  plota dhe të bëheni e përgjegjshme për  komunitetin tuaj.

Unë dhe Zonja Bush, ju dërgojmë urime me dëshirat tona më të sinqerta: Zoti të bekoftë ty dhe Amerikën!

Sinqerisht: George W. Bush,

Shtëpia e Bardhë-Vashington, më 20 shkurt 2004”.

…Në mbyllje të këtyre pak radhëve, pasi treguam për këtë ngjarje interesante dhe të paharruar në jetën e Sara Titkës, tashmë e kthyer përgjithnjë në Shqipëri, bashkë me familjen, i urojmë nga zemra asaj: Jetëgjatësi, shëndet e mbarësi në punë, gëzime dhe lumturi në jetë!

 

Tiranë, 12 nëntor 2013

 

Murat Gecaj, “MERITË E DHURATË SHUMË E ÇMUARË E KRIJUESVE TANË TË TALENTUAR, NË SUEDI”

“MERITË E  DHURATË SHUMË E ÇMUARË E KRIJUESVE TANË TË TALENTUAR, NË SUEDI”

Nga: prof. Murat Gecaj,

publicist dhe studiues, sekretar i Përgjithshëm i  Shoqatës  së  Arsimtarëve të Shqipërisë

Z.Hysen Ibrahimi, në emër të kryesisë së ShShAKSh-Suedi, i  jep “Mirënjohje”,  prof. Murat Gecaj (Tiranë, 30 tetor 2013)

1.

Të nderuar dhe të dashur kolegë e miq, pjesëmarrës në përurimin e librave “Thesar Kombëtar (nr.1 e nr.2): Për Pavarësinë e Republikës së Kosovës”, botuar nga Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë “Papa Klemendi XI-Albani”-Suedi!

Shprehi kënaqësinë time të veçantë që, bashkë me ne në këtë sallë, kemi edhe disa anëtarë të kryesisë dhe të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, me z. Hysen Ibrahimi në krye; pra, të bashkatdhetarëve dhe vëllezërve e motrave tona, më banim të përkohshëm në Mbretërinë e Bashkuar të Suedisë.

Me këstë rast, ju sjell të gjithëve, përshëndetjet e përzemërta të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, me kryetare znj. Yllka Beçi dhe të mijat personalisht, si sekretar i Përgjithshëm!

2.

Para pak vjetëve, nuk i kisha njohuritë e mjaftueshme për vendin mik skandinav, Suedinë dhe as për Bashkësinë Shqiptare, që jeton e punon atje. Mirëpo, rasti e solli që, kolegu e miku im, shkrimtari dhe publicisti i njohur Viron Kona, botoi atje, në gjuhën suedeze, librin e bukur për fëmijë, “Eh, mor Bubulino!”. Ai u përkthye  në suesisht, nga veprimtarja e dalluar për çështjen kombëtare shqiptare, ish-deputetja e Kuvendit të Kosovës, znj. Qibrije Hoxha. Kështu, në vijim të këtyre lidhjeve dhe vizitës së Vironit atje, ku u bë përurimi i atij libri, më pas në Tiranë erdhën shkrimtarët e publicistët dhe, tashmë, kolegët tanë të mirë, Sokol Demaku e Bahtir Latifi.

Në vijim të  bashkëpunimit të tyre, që kishin nisur kohë më parë, me shkollën 9-vjeçare “Demokracia” të Durrësit, ata e zgjeruan rrjetin e lidhdjeve të tyre edhe në kryeqytet. Kështu edhe unë u njoha nga afër me veprimtarinë e frytshme: atdhetare, kulturore e arsimore, të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras të Suedisë. Aty jepnin dhe vazhdojnë ta japin ndihmesën e tyre të pakursyer: Sokol Demaku, Bahtir Latifi, Hakif Jashari e disa bashkatdhetarë të tjerë. Siç u informuam në atë periudhë, atje botohej revista, në gjuhën shqipe, “Dituria” dhe jepeshin emisione në gjuhën tonë amtare, në radion, po me këtë emër.

Gjej rastin këtu të tregoj se, një grup i vogël nga Shqipëria, ku ishim: unë, Viron Kona, gazetarja e moderatorja e Radio-Tiranës, Kozeta Hoxha dhe arsimtarja e publicistja Kadrije Gurmani, patëm kënaqësinë të ftoheshim dhe të merrnim pjesë në festimet e 5-vjetorit të krijimit të QKSH “Dituria” e të revistës “Dituria”. Kjo veprimtari e paharruar, për të gjithë pjesëmarrësit shqiptarë e suedezë, nga mbarë Suedia, u organizua në qytetin e vogël, por të bukur Boras, më 14 prill 1912. Aty, ne të ftuarit nga Tirana,  u rrethuam nga dashuria dhe vëllapritja e shumë shqiptarëve  dhe miqëve tanë suedezë.

Pas përurimit të dy veprave të ShShAKSh-Suedi, me valltarët popullorë, në Pallatin e Kulturës “A.Moisiu” (Durrës, 31 tetor 2013)

Ndër ta, ne njohëm nga afër edhe veprimtarin veteran të çështjes shqiptare, në Suedi, Sadulla Zendelin-ose siç i thonë të gjithë me nderim e respekt, Dajën; kryetarin energjik të Shoqatës së Shkrimtarave, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, z.Hysen Ibrahimi dhe shkrimtarët, botuesit dhe veprimtarët e dalluar: Fetah Bahtiri,  Qibrije Hoxha e Bedri Paci; Ismet Hasani, Hamit Gurguri, Remzi Basha, Rizah Sheqiri e Murat Koci; biznesmenin e pakursyer Halim Hoti, por edhe  veprimtaret e krijueset: Zyrafete Kryeziu, Lule Bajraktari, Exhlale Shipoli, Vjollca Haradinaj e Dinore Loshi-Qmaga dhe të tjerë.

Kënaqësi shumë e veçantë për ne ishte se, në atë veprimtari, njohëm edhe disa miq të shquar suedezë: Kryetarin e Bashkisë së Borasit, Per Olof-Hëg; albanalogun e palodhur e mik i shqiptarëve, Ullmar Kvik; mikun e shqiptarëve Anders Vessman; drejtoreshën e bibliotekës së qytetit, Ana-Karin Albertsson; drejtorin dashamir dhe energjik të shkollës së Borasit, Fjerdingskolan, Per Kettisen dhe mësueset e asaj shkolle, Anette Ekelund e Sonja Persson, të cilët kanë  ardhur disa herë, në Durrës e Tiranë… Por kjo “listë” është shumë më e gjatë, se sa kaq.

Për kujtimet e bukura dhe mbresat e pashlyera, sidomos gjatë asaj vizite në Boras e qytetin Goteborg, pas kthimit në Shqipëri, pra në vitin 2012, shkrova e publikova librin, me 225 faqe, “Me zëmër në vendlindje”(Shënime nga Suedia). Për botimin e tij më mbështeti, pa kursim, atdhetari, krijuesi e studiuesi i palodhur, z.Sadulla Zendeli-Daja, të cilit i jam shumë mirënjohës. Përmes këtij libri modest, kam dashur të shprehi nderimin, respektin dhe mirënjohjen time për vëllezërit tanë bashkatadhetarë shqiptarë, që jetojnë e punojnë në Mbretërinë e Bashkuar të Suedisë, ku kanë gjetur mjedis të ngrohtë miqësor dhe ndihmë të pakursyer, për të jetuar aty, si të barabartë me vendësit.

Ndërsa, po përmendi këtu se, kolegu e miku ynë i përbashkët Viron Kona, si pasqyrim të tri vizitave të tij, ndërmjet Bashkësisë Shqiptare  në Suedi, ka shkruar e botuar tre libra, që sigurisht secili ka veçantitë e veta. Ata janë: “Bukuri suedeze”, ”Për ju, miqtë e mi” dhe  “Zonja nga Borasi”. Uroj që ai të na japë edhe libra të tjerë, me këtë tematikë.

Një faqe të re dhe të bukur, pra më vete, përban vizita dhe takimi im me një pjesë të anëtarëve të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë në Suedi, të cilët erdhën posaçërisht, në Vlorë e Tiranë, për të marrë pjesë në festimet madhështore të 100-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë. Kujtim i paharruar për ata mbeti pritja e ngrohtë dhe biseda e zhvilluar, në kabinetin e tij, me ish-Kryeministrin e  Shqipërisë, prof.dr.Sali Berisha.

3.

Më vjen mirë ta përmendi këtu, se bashkëpunimi im me krijuesit e palodhur të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë në Suedi, nuk ka vazhduar vetëm përmes komunikimeve të pandërprera me e-maile, por dhe se shpesh herë kam dërguar e janë botuar shkrime në Faqen e Internetit “Dituria” dhe në revistën po me këtë emër, të cilën ma dërgon regullisht në Tiranë, kolegu i palodhur, Sokol Demaku. Por ekziston edhe një formë tjetër e bashkëpunimeve tona. Pra, jo në një rast, në shtyp e në Internet, kam shkruar e botuar  recensione për libra të rinj të kolegëve, nga pjesëtarë të Bashkësisë Shqiptare në Suedi. Gjithashtu, kam bërë hyrje ose shënime përkatëse modeste, në libra të këtyre autorëve, si të Sokol Demakut, Bahtir Latifit e Zyrafete Kryeziut. Mendoj se edhe bisedat e botuara me: z. Hysen Ibrahimi,  znj.Qibrije Hoxha, z. Halim Hoti e znj.Lule Bajraktari, janë dëshmi e këtij bashkëpunimi të ndërsjelltë. Ndërsa ka ndodhur edhe që ndonjë koleg ka shkruar artikuj në shtyp e Internet për libra me autorësinë time,  si p.sh. nga Bahtir Latifi, gjë për të cilën u jam shumë mirënjohës.

Por nuk mund ta anashkaloj edhe gjestin e bukur simbolik dhe ta falënderoj nga zemra kryesinë e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”-Suedi, që me një vendim të veçantë na ka pranuar “Anëtarë Nderi”, mua dhe shkrimtarin e publicistin e njohur, Viron Kona. Këtë vendim të tyre, e shpalli sot publikisht këtu, kryetari i kësaj Shoqate, z.Hysen Ibrahimi dhe e shoqëroi atë me “Mirënjohje”, për të dy ne.  Kjo gjë, sigurisht, na shton përgjegjësinë, që punën dhe bashkëpunimin tonë me Bashkësinë Shqiptare në Suedi dhe me këtë Shoqatë, ta vazhdojmë pandërprerje edhe në të ardhmen. Se e dimë që, kështu, i shërbejmë, më shumë e  më mirë, Atdheut e Kombit tonë të përbashkët, Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës, të cilat synojnë të integrohen sa më shpejt në Europë.

Kujtim i paharruar…(Tiranë, 30 tetor 2013)

4.

Dikush në këtë sallë mund të më qortojë dhe të shprehet, se sot këtu jemi mbledhur për të folur, posaçërisht,  për dy vepra madhore të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë në Suedi, “Papa Klementi Xi-Albani”. Kjo është e drejtë dhe për këtë gjë ju kërkoj ndjesë, që u zgjata me hyrjen time. Ndërsa dëshiroj të nënvizoj që, për këto dy vepra, mund të flitet e të shkruhet mjaft dhe është një meritë e dhuratë shumë e çmuar e këtyre krijuesve tanë të talentuar. Ata, punimet e tyre ia kushtojnë, me zemër të hapur e të çiltër, vendlindjes, Republikës së Kosovës, shtet i pavarur e demokratik, por dhe Shqipërisë e mbarë Kombit tonë.

Kam kënaqësinë të them këtu se ruaj një fotografi të bukur, nga çasti kur kryetari i nderuar i kësaj Shoqate, z.Hysen Ibrahimi, ma dhuroi një kopje të librit të parë, “Thesar Kombëtar-Për Pavarësinë e Republikës së Kosovës”. Dhe kjo ndodhi pikërisht në Tiranë, kur po bëheshin festimet e 100-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë.

Është me rëndësi, të dimë e të tregojmë, se anëtarët e kësaj Shoqate, atdhetare e punëshumë, kanë shkruar e botuar edhe mjaft libra të tjerë, në poezi e prozë dhe vërtet meritojnë të përgëzohen nga zemra sinqerisht,  për krijimtarinë e tyre shumë të çmuar, e cila ka vlera të veçanta,  si për brezin e lexuesve të sotëm, por dhe për ata, që do të vijnë në të ardhmen.

Pra, nuk u ndala për të dëshmuar sa më sipër, pasi e di që, për këto çështje e fakte reale, do të flasin kolegët e mi, shkrimtarët e publicistët: Viron Kona, Petrit Xhaja e Flora Dervishi.

Në mbyllje të këtyre pak radhëve, ju uroj nga zemra mirëseardhjen në Shqipëri, si në Tiranë dhe  në Durrës, anëtarëve të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, në Suedi e atyre nga Kosova dhe përgëzime të sinqerta, për  botimin e dy veprave dinjitoze: “Thesar Kombëtar-Për Pavarësinë e Republikës së Kosovës”! E, në këtë udhë të mbarë, do të jetë edhe vepra Nr.3, për të cilën këto ditë kryesia e kësaj Shoqate u është drejtuar, me një njoftim të posaçëm, të gjithë bashkatdhetarëve.

Pra, paçi gjithnjë arritje e botime të tilla dhe përherë suksese,  në punë e në krijimtari! Begati, gëzime e lumturi, vetjake e familjare!

U takofshim përsëri e përsëri, në veprimtari të ngjashme, mbresëlënëse dhe të paharruara!

Faleminderit për vëmendjen dhe me respekt, për të gjithë ju!

(Fjala e mbajtur, në përurimin e dy veprave të ShShAKSh-Suedi )

Tiranë, 30 tetor 2013

 

Kadri Tarelli: “THESARI K0MBËTAR”, I MËRGATËS SHQIPTARE NË SUEDI, VJEN NË DURRËS

“THESARI K0MBËTAR”, I MËRGATËS SHQIPTARE NË SUEDI, VJEN NË DURRËS


Kadri Tarelli

1.

Duke u nisur nga titulli i këtij shkrimi, shumekush do të mendojë se, më në fund, shpëtuam dhe ja “hodhëm” krizës, që po përflitet kaq shumë nëpër media, biseda e fjalime politikanësh. Nga thonjëzat, që kufizojnë “thesarin”, kuptohet se bëhet fjalë për nëj veprimtari mjaft të dobishme që u zhvillua, si fillim në Tiranë, në Muzeun Historik Kombëtar, më 30.10.213, dhe më pas në Durrës, në Pallatin e Kulturës “A. Moisiu”. Veprimtari  kushtuar përurimit të librit ““Thesar Kombëtar” i mërgatës shqiptare në Suedi, për pavarësimin e Republikës së Kosovës”, Vëllimi I dhe i 2-të, botuar nga Shoqata e shkrimtarëve, artistëve dhe krijuesve në Suedi, “Papa Klementi XI Albani”, Prishtinë, 2012. Në takim morën pjesë përfaqësues të Bashkisë së Durrësit, z. Zhyljen Varfaj, zv.kryetar dhe z. Adrian Gurra, drejtor kulture.

Kjo shoqatë, me emrin simbolik “Papa Klementi XI-Albani”, e krijuar më 26. 11. 2011, është e hapur dhe bashkëpunon me individë, institucione e shoqata simotra nga Suedia, nga trojet etnike dhe me tërë mërgatën shqiptare nëpër botë. Shoqata merret me botimin e krijimeve artistike dhe publicistike të autorëve nga të gjitha viset shqiptare dhe veçanërisht të autorëve nga mërgata shqiptare në Suedi. Sot kanë parë dritën e botimit rreth 140 libra.


Ndërmjet artistëve durrsakë…

Përshëndetën takimin: Z. Adrian Gurra, z. Hysen Ibrahimi, politolog, studiues dhe kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve shqiptarë në Suedi, “Papa Klementi XI-Albani”, Znj. Qibrije Hoxha, ish-deputete e Kuvendit të Kosovës dhe përkthyese, aktualisht dhe zv.kryetare e shoqatës. Me duartrokitje u prit dalja në foltore e z. Sadulla Zendeli-Daja, leksikograf dhe  zv.kryetar i shoqatës, hartuesi i disa fjalorëve shqip-suedisht dhe suedisht-shqip. Një punë mjaft e madhe dhe voluminize, por që u shërben të gjithëve për mësimin dhe përvetësimin e gjuhës. Profesori i nderuar është mësuesi i parë i gjuhës dhe shkollës shqipe ,në Suedi. Ai përcolli me mjaft ngrohtësi kujtimet e tij të herëshme për përpjekjet dhe kapërcimin e vështirësive për hapjen e shkollës së parë shqipe, në atë vend të largët.

Më pas, përshëndeti znj. Mirjam Reçi, kryetarje e Këshillit Intelektual të Bibliotekës, pedagoge në Universitetin “Aleksandër Moisiu”, e doktoruar në shkencat sociale dhe Presidente e Qendrës së Zhvillimit të Shoqërisë Civile. Në vazhdim e mori fjalën z. Murat Gecaj, publicist e studiues, sekretar i përgjithshëm i “Shoqatës kombëtare të Arsimtarëve”, i cili solli mbresa nga vizita e tij, bërë pak kohë më parë në Suedi, duke vënë theksin te kujdesi që tregon shteti dhe shoqëria e atij vendi, për edukimin e fëmijëve me dashurinë për librin.

Me interes u prit fjala e znj. Flora Gjondedaj-Dervishi, drejtore e bibliotekës në qytetin e Durrësit, organizatore e këtij takimi, e cila ishte mbështetëse e idesë së Sokol Demakut, për lidhje e bashkëpunim me bibliotekën e qytetit të Borasit në Suedi. Kjo ide u realizua, znj. Flora dhe znj. Alketa Psatha e vizituan Suedinë, u njohën nga afër me punën që bëhet me librin dhe çuan mjaft libra dhuratë për bibliotekat e shkollave, ku ka nxënës shqipfolës. Një ndihmë modeste nga Durrësi, për fëmijët dhe vëllezërit që jetojnë e punojnë në Suedi, të cilët përbëjnë një komunitet mjaft të madh, rreth 60.000 shqiptarë.  Më gjërë, përshtypjet e saj nga Suedia janë bërë të njohura në shkrimin: “Libri shqip dhe shqiptarët emigrantë”, botuar në gazetën “Republika”, pak ditë më parë. më 13. 10. 2013.

Në ligjëratën e saj, z. Flora theksoi dëshirën e pamatë të inteligjencës shqiptare në mërgim, për të mos i humbur lidhjet me gjuhën dhe kulturën amtare, për përkushtimin dhe punën e madhe që bëjnë, duke mbajtur gjallë frymën e shqiptarisë dhe krenarinë e të qënit shqiptar, që realizohet falë ndihmës dhe përkujdesjes së shtetit suedez, kulturës demokratike të nivelit të lartë dhe shpirtit human të atij populli fisnik. Ajo vuri në dukje, se libri shqip në diasporë, nuk duhet parë thjeshtë si  barrierë  kundër asimilimit të shqipfolësve, që realisht nuk i shmangesh dot, por si element i integritetit të tyre, më shumë si ballafaqim vlersh kulturore e shpirtërore, si respektim i të drejtës universale për informim, si formim dhe forcim i personalitetit, sidomos tek gjeneratat e reja.

2.

Sipas programit, edhe mua m’u dha mundësia të bëj një përshëndetje, duke shprehur vlerësimin tim për librin dhe veprimtarinë atdhetare të intelektualëve shqiptar në Suedi:

Si fillim, libri “Thesar kombëtar” në dy vëllime, ku përmblidhen veprimtari, krijime dhe shkrime nga e gjithë diaspora e trojet shqiptare, të cilat përbën një vlerë madhore për kulturën dhe historinë tonë kombëtare. Titulli “Thesar”, në përmbajtje është gjetur mirë, pasi tingëllon disi i lakmuar, sepse “gurët” e çmuar s’e humbasin asnjë herë vlerën e tyre, madje shtohen kur bëhen pronë e dijes dhe kulturës të të rinjëve.

Megjithatë fjala “thesar”, më duket disi i ftohtë nga ana emocionale, pasi brenda në libër ka aq zjarr, aq vuajtje shpirtërore, aq përpjekje për mbijetesë, aq luftë politike e diplomatike për njohje dhe mbështetje të Kosovës dhe kauzës shqiptare në Suedi, por edhe më gjërë, sa në çdo faqe ndalemi e themi: Vërtet kështu ka ndodhur? Pyetje që e mundon secilin, sapo fillon ta çfletojë. E si mund të ndodhë ndryshe? Përgjigja është “Po”! Sepse nga shpirti i çdo mërgimtari, burojnë lumë pyetjesh të tjera: A ka emigrim të kollajshëm? A është e lehtë të shkulesh nga dheu yt? etj, etj. Veç ai që e ka provuar e di.  Ndaj u themi intelektualëve të atij komuniteti, faleminderit, sepse kini vënë një gur të rëndë në historinë tonë kombëtare, për ne dhe brezat që do vijnë, pasi kështu do të mund të njohin të vërtetën dhe të kenë të drejtë të krenohen. Gjithësesi librit nuk i humbasin vlerat, pasi në vetëvete këto të dy volume dhe i treti, që është në përgatitje e sipër, janë një enciklopedi e punës 40 – 50 vjeçare, duke filluar që me mërgimtarët e parë e deri në ditët e sotme. Lexojeni dhe do të kuptoni se ç’përpjekje mbinjerëzore kanë bërë ata, por edhe këta burra e gra për çlirimin e Kosovës, njëkohësisht edhe për të treguar shpirtin, mençurinë e guximin për t’u përshtatur e mbijetuar në dhe të huaj, e për t’u bërë zot të vetes.

Në vazhdim: Shpesh në biseda, takime e foltore konferencash, me mirësi përmendim mikpritjen dhe lehtësitë, që ka dhënë shteti dhe shoqëria suedeze. Edhe në këtë takim nga parafolësit u citua disa herë. Bëjmë shumë mirë, mbase duhet thënë me zë më të lartë, për shpirtin suedez. Mirënjohja dhe falëndrimi është dhe do të jetë pjesë e mërgimtarëve, por edhe e jona. Po a mjaftojnë vetëm këto? Jam i mendimit se kjo është vetëm gjysma e punës, pasi pjesa tjetër u ka takuar juve intelektualëve mërgimtarë ta tregoni veten, se ç’jeni të zot të bëni. S’ besoj se ishin suedezët nismëtarë të hapjes së shkollave shqip, as të botimit të revistës “Dituria”, që vjen rregullisht edhe në bibliotekën tonë të Durrësit, as hapja e radios dhe kohët e fundit edhe TV “Dituria”, ku trasmetohen emisione në gjuhën shqipe. Ishte takimi me suedzët, që hapi udhën e përkthimit e botimit në suedisht të librit “Eh, more Bubulino” të shkrimtarit Viron kona, libër që ka hyrë edhe në programet mësimore të shkollave të atij vendi. S’besoj se janë suedezët ata, që ju nisën të vini sot këtu në Shqipëri. Pikërisht këtu tek ky “Thesar kombëtar”, do t’i gjeni të gjitha dhe do të bindeni si e kanë filluar, që nga hiçi. Suedezët ju dhanë “tokën”, ju dhanë edhe klimën e lirisë, që e kanë me bollëk, ndërsa ju mbollët dhe rritët “Pemën e lirisë”.

Bindemi, po të ndjekim pak ecurinë e veprimtarive, që sollën deri në këtë ditë të bekuar. Këtu e pesë- gjashtë vite më parë, si gazetar i ftuar nga z. Avdyl Buçpapaj, drejtori i shkollës  “Demokracia” në Durrës, më është dhënë mundësia të jem pjesëmarrës, që në takimet e para të lidhjes së tij me shkollën “Fjardingskolan” të Borasit, në Suedi. Me një grup mësuesish suedezë, erdhi këtu Sokol Demaku, mërgimtar kosovar, që jeton prej mëse 20-vjetësh në Suedi, i cili është mësues, publicist, drejtues i revistës “Dituria”, radios dhe TV, po me emrin “Dituria, që shkruajnë e flasin shqip, në Suedi. Atëherë ishte i vetmi shqiptar në grup. Më pas, solli këtu disa mësues, nxënës dhe prindër shqiptarë. U zhvilluan takime në shkolla, Bashki, Drejtorinë Arsimore e deri në Ministrinë e Arsimit, ku u pritën nga vetë titullarët. Pak kohë më pare, në bibliotekën e qytetit tonë u bë një takim me disa shkrimtarë e krijues durrsakë dhe u krijuan lidhje mes dy bibliotekave. Ishte kërkesa e tyre, që gjeti edhe mbështetjen e drejtuesëve të bibliotekës, znj. Flora Dervishi. Dje u zhvillua një veprimtari madhështore në Tiranë dhe sot i kemi mes nesh, këtu në Durrës. Besoj se nuk është pak. Të gjitha janë fryt i shpirtit krijues të mërgimtarëve në Suedi, për t’u ndjerë e qenë vetëvetja.

Kur dëgjojmë nga miqtë, ardhur nga ky vendi i largët, se komuniteti shqiptar është mjaft i vlerësuar dhe i nderuar në Suedi, askush nuk mund të thotë se na e dhurojnë apo na e falin. Them se e meritojnë. Në këtë rast, s’besoj se ka vend për pyetjen, si? Pasi përgjigja është brenda: punë, ndershmëri, seriozitet, përkushtim, guxim dhe mençuri.

Në fund, meqë shkrimtarët nuk shkëmbejnë pasuri, se edhe s’kanë pasuri, veç shkëmbejnë libra, gjeta rastin, që në shenjë miqësie dhe respekti t’u dhuroja miqëve disa kopje të librit tim, “Misionarë në udhën e dijes”, libër ku ka edhe disa shkrime, që i përkasin Suedisë. Një libër ju dërgua albanologut dhe studiuesit, z. Ullmar Kvik, me kushtimin: “Z. Ullmar Kvik, mik i shqiptarëve, njohës i përkryer i gjuhës shqipe, studiues, historian dhe shkrimtar. Luftëtar i vijës së parë parë mbrojtjen e çshtjes shqiptare në Suedi dhe në botë”.

Në këtë takim, përfaqësuesi i Shoqërisë ndërkombëtare për të drejtat e njeriut (IGFM-ALBANIA), z. Ramazan Dervishi, ndau dekorata për miqtë e ardhur nga larg. Një gjest fisnik që duhet vlerësuar e përgjithësuar.

Gjallëri të veçantë sollën në sallë, valltarët e vegjël të QKF të Durrësit, të cilët përshëndetën me “Vallen e Rrugovës”  dhe  “Vallen e Tropojës”, duke bërë që edhe miqtë të ngrihen e të kërcejnë, së bashku me artistët tanë.

Urimi ynë për vëllezërit e ardhur nga larg është: Ju lumtë! Vazhdoni kështu, se jeni në në rrugë të mbarë! Koha dhe historia do t’u vlerësojë dhe kombi do t’u nderojë.

 

Durrës, 4 nëntor 2013

 

MURAT GECAJ: NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI

NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI


Nga Prof. MURAT GECAJ


Dje në mesditë, në sallën kryesore “Unesco”, të Muzeut Historik Kombëtar, në Tiranë, u organizua përurimi i veprave “Thesar Kombëtar i Mërgatës Shqiptare”, nr.1 e nr. 2, të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”, Suedi. Merrnin pjesë shkrimtarë e poetë, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, përfaqësues të shoqatave të ndryshme, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, mësues e nxënës të shkollave 9-vjeçare e gjimnazeve të kryeqytetit e tjerë. Gjithashtu, ishin të pranishëm afër 20 anëtarë të kësaj Shoqate, të ardhur posaçërisht nga Suedia.

Veprimtarinë përuruese e hapi koordinatorja, Saranda Iseni dhe pastaj të gjithnë u ngritën në këmbë, kur u dha Himni i Flamurit Kombëtar. I pari e mori fjalën Hysen Ibrahimi, kryetar i ShShAKSh-Suedi, i cili i informoi të pranishmit, për veprimtaritë e zhvilluara nga kjo Shoqatë dhe botimet e shumta të anëtarëve të saj, si në prozë e poezi. Në shenjë respekti e mirënjohjeje për punën e asaj Shoqate, atij iu dhurua një buqetë me lule të freskëta. Ndërsa z.Ibrahimi shpalli vendimin e ShShAKSh-Suedi, se janë pranuar “Anëtarë-Nderi” të kësaj Shoqate dhe u dorëzoi ”Mirënjohje” e buqeta me lule, për bashkëpunimin frytdhnës dhe librat që ata kanë botuar, me temë nga jeta në Suedi, shkrimtarit të njohur V.Kona dhe publicistit e studiuesit, M. Gecaj. Ndërsa piktorja Lule Bajraktari u dhuroi atyre nga një punim të saj të bukur, me tematikë atdhetare.

Pame nga salla, ku u zhvillua veprimtaria...

Në vijim, prof. M.Gecaj përshëndeti në emër të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, ku është kryetare Yllka Beçi e ai sekretar I Përgjithshëm dhe u ndal në lidhjet e vendosura me Shoqatën e Shkrimtarëve Shqiptarë, në Suedi e me Qendrën Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras, si dhe tregoi për vizitat e ndërsjellta.

Letrën përshëndetëse për këtë tubim, dërguar nga albanologu suedez dhe miku i shqiptarëve, Ullmar Qvick, e lexoi Xhavit Çitaku, anëtar i Kryesisë së ShShAKSh “Papa Klementi XI Albani”-Suedi. Pas tij, prof. Fetah Bahtiri (Suedi) foli shkurtimisht rreth punës së bërë, për mbledhjen e krijimeve dhe botimin e dy veprave, “Thesar Kombëtar” (Nr.1 e Nr.2) dhe tregoi projektet botuese për të ardhmen.
Me interes u ndoq përshëndetja e arsimtarit veteran të shkollës shqipe në Suedi, mag. të filologjisë Sadullah Zendeli-Daja, zv. kryetar i kësaj Shoqate dhe autor i disa disa librave e fjalorëve voluminozë. Pas fjalës së tij, Gjergj Loka, nxënës i shkollës 9-vjeçare ”7 Marsi” të kryeqytetit, ku është drejtoreshë Dave Marku, recitoi vjershën ”Shqipëria ime”.

Sokol Demaku, shkrimtar e publicist, drejtues i revistës dhe emisioneve të radios ”Dituria, në gjuhën shqipe, solli dëshmi për veprimtaritë e Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në qytetin Boras të Suedisë. Pastaj, Halim Laçi nga rrethi i Krujës, i përshëndeti të pranishmit me një rapsodi popullore, e cila u duartrokit nxehtësisht nga të pranishmit.

Kopertinat e veprave të ShShAKSh-Suedi

Në vazhdim, drejtoresha e bibliotekës së qytetit të Durrësit, prof. Flora Dervishi, shkrimtare e studiuese, foli për vlerat e shumta të dy veprave, që u përuruan, të cilat së bashku janë me rreth 1.100 faqe. Po këtyre librave ua kushtoi diskutimin e tij edhe drejtuesi i një shkolle në rrethin e Tiranës, Petrit Xhaja dhe foli për përshtypjeve të tij, nga një vizitë e bërë sivjet, në Suedi.

Pastaj përshëndetën pjesëmarrësit në këtë përurim, mbresëlnës dhe të veçantë, për jetën e kryeqytetit tonë: Sabri Maxhuni-Novosella, autor i disa librave dhe pronar i llixhave në Kllokot të Kosovës; veprimtarja e njohur për çështjen shqiptare, Qibrije Hoxha; Gani Bytyçi dhe Fadil Geci, i cili premtoi se do ta saponsorizojë botimin e vëllimit nr.3, të librit ”Thesar Kombëtar”.

Këtë veprimtari përuruese, për librat ”Thesar Kombëtar”, nr.1 e nr.2, e mbylli prof. Osman Ahmetgjekaj (Suedi). Ndërsa H.Ibrahimi njoftoi se, për biblioteka dhe shoqata të ndryshme, do të dhurohen disa nga këto vepra, si dhe libra të autorëve V.Kona e M.Gecaj, me tematikë nga vizitat e tyre në Suedi.

Në mbyllje, pjesëmarrësit i kaluan disa çaste së bashku, në koktejin e shtruar nga kryesia e ShShAKSh ”Papa Klementi XI-Albani”-Suedi.
Nesër, përurimi i këtyre dy librave do të bëhet në qytetin e Durrësit, me kujdesin e drejtoreshës, F.Dervishi. Gjithashtu, mysafirët shqiptarë nga Suedia, do të vizitojnë atje shkollat 9-vjeçare ”Demokracia” e ”Iliria”.

Tiranë, 30 tetor 2013

 

NJË PREZENTIM I GJITHANSHËM KULTUROR NË VARA TË SUEDISË

Sokol Demaku

NJË PREZENTIM I GJITHANSHËM KULTUROR NË VARA TË SUEDISË


Me ftesë të Këshillit komunal të kulturës së qyteti Vara në Suedi, anëtarët e Qendrës Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås i Suedisë mbremjën e 25 tetorit 2013 prezentuan më dinjitet Kulturën dhe Gjuhën shqipe për miqt suedez në një mbremje kulturore organizua nga Këshilli komuanl i kulturës këtu e ku pjesëmarës ishin disa shoqata kulturore suedeze.

Ishte kënaqesi të jesh pjesëmarës i një manifestimi të tillë kulturor, në mesin e miqëve suedez në një mbremje te tillë kulturore, ku temë boshte ishte kultura dhe basahkëpunimi ndërkultoror mes shoqatave kulturore që veprojnë në qutete të ndryshme në Suedi.

Anëtar të Krysisë së QKSH Migjeni nga Borås, në fillim miqtë e pranishëm suedez i informaun për punëne e tyre, kulturën, gjuhën dhe traditën shqiptare në poërgjithësi, të cilët treguan një interesim të jashtëzakonshëm, për gjuhën, kulturën dhe traditën shqipe, pastaj ata i infomuan të pranishmit me punën dhe aktivitete e kësaj shoqate kulturore me seli në Borås.


Ishte mjaft impresionues për ta puna e anëtareve të shoqates dhe prezentimi i të arriturave të shqiptareve në Borås me rrethinë, botimi i revitës Dituria,  ku më këtë rast Bibliotës së qytetit Vara iu dhuruan nga dy egzemplar të cdo numri të revitës, pastaj prezetimi i punës së radio Diturisë dhe fillimi i punës me kanalin TV në gjuhën shqipe TV Dituria.

Lidhur me këte¨para të pranishmëve u shfaq një film dokumentar i punuar nga ana e redaksisë së TV Dituria mbi punëne e anëtareve të kesaj shqotate si dhe punëne e TV dhe radio Diturisë në Borås të suedisë.

Temë boshte këtë brëmje ishte kultura dhe kultura e veshjes shqiptare. Lidhur më këtëu shfaqen sekunca nga filmi dokumnetar “Veshja tradiocionale shqiptare ne Kosovë” punuar sipas skenarit dhe idesë së Bora Balaj nga “Bora fashion”.

Interesim të madh tek të pranishmit zgjoj qështja e gjuhës shiqpe e ku u parashtruan pytje të shumta lidhur me këtë si dhe për kulturën dhe traditën e shqiptarëve në përgjithësi.


Besojmë se takime te tilla me shoqtat suedeze dhe miqtë suedez ia vlenë të kemi sa me shumë në te ardhmen në menyrë që të njejtit të kenë dhe marrin sa me shumë informacione për gjuhën, kulturën dhe traditën shqitare.

Interesim të vecant tek të prnaishmit zgjoj puna me fëmije dhe të rinje, organzimi i pritjes së Vitit të ri, ardhja e babadimrit kosovar në Suedi dhe shpërndarja e dhuratave për fëmijët shqiptar, krejt kjo një vepër dhe punë e  vyer e anëtareve të QKSH Migjeni në Borås.

Bëri jehonë puna e me prezentimin e veshjeve kombëtare shqiptare në Borås të Suedisë, vite më parë, nga fotot e prezentuara për mysafirët në Vara.

Besojmë se edhe në të ardhmen këta njerëz të vyer të traditës dhe kulturës edhe ne vende tjera dhe qytete tjera do jenë prezetn me një prezentim  të tillë të kulturës sonë.

 

Ermira Babamusta: Filmi “The Superintendent” përzgjidhet tek Festivali Ndërkombëtar i Filmit, Tiranë

Filmi “The Superintendent” përzgjidhet tek Festivali Ndërkombëtar i Filmit, Tiranë

Nga: Ermira Babamusta

New York - Filmi i regjizorit të talentuar Roland Uruçi me titull “The Superintendent” do shfaqet në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Tiranë te premten, me datë 25 tetor 2013. Filmi me metrazh të shkurtër, me skenar dhe regji të Roland Uruçit ka tre protagonistë kryesorë: Kate Mason, Brooke Volkert dhe John Noel. Kinematografi i filmit është Albert Elmazovski me producent asistent të xhirimit, Kastriot Uruçi.

Ta kem filmin tim të parë si përzgjedhje e Festivalit të Filmit në Tiranë është si të marr aprovim nga familja ime shqiptare. Ndjehem tepër i gëzuar që filmi im gjeti vatrën e vet,” u shpreh regjizori dhe skenaristi i njohur Roland Uruçi.

Xhiruar në New York, Amerikë filmi bazohet në një histori të shkurtër shkruar nga Blerta Alikaj. Produksioni u mbarua në 2013-të dhe filmi zgjat 18 minuta.

Filmi i referohet një teme shumë interesante të kulturës shqiptare, burrneshat dhe rrëfen historinë se si një burrneshë, Shota, imigron në Amerikë dhe bëhet manaxhere roje pallati. Të gjithë mendojnë se Shota (luajtur bukur nga Brooke Volkert) është burrë sepse ka karakteristika mashkullore.

Filmi nxjerr në pah një histori shumë emocionese dhe të fuqishme dhe tregon se çfarë ndodh kur e vërteta del në pah dhe pasojat që le pas. Shpeshherë në jetë ndodh që njerëzit kanë sypozimet e tyre për dikë, pa ditur sakrificat, sfidat dhe të vërtetën që kalon ai person. Shota detyrohet t’i rrëfejë sekretin e saj një të huaji dhe historia ndërthur shumë bukur konfliktet socio-kulturore dhe ato gjinore të shoqërisë.

Ky fenomen akoma praktikohet sot në Shqipërinë veriore, Kosovë, Montenegro dhe Bosnje, një tradite e vjetër lindur para 300 vitesh, përmendur që me Kanunin e Lekë Dukagjinit. Ndërkohë kur vashat e reja ëndërrojnë të martohen, ndër shekuj burrneshat betohen për virgjëri para krerëve të fshatit për t’u bërë burrë për të dalë në luftë ose për të përballuar detyrat e familjes. Ky koncept kulturor është mjaft i huaj për kulturën amerikane dhe ndryshon nga termi “orientimi seksual” siç përdoret më shumë në Sh.B.A.

Burrneshat kanë karakteristika shumë të veçanta dhe të papara për vendet e tjera të botës. Për shqiptarët ka të bëjë me identitetin dhe perceptimin e karakterit të fortë, vjen nga një kulturë e lashtë që pranohet si traditë nga shoqëria shqiptare. Ky koncept është i huaj për kulturën amerikane dhe bie në konflikt me pranimin e orientimit dhe identitetit. Kur u shfaq filmi në New York ka patur shumë komente pozitive dhe filmi u pëlqye shumë sepse është një film tepër unik,” tha regjizori i filmit ‘The Superintendent’, Roland Uruçi.


Regjizori Uruçi ndjehet krenar me projektin e tij të parë, që nxorri në pah një histori majft të veçantë për publikun amerikan dhe atë të huaj, duke i nxitur të mendojnë rreth temave të identitetit, kulturës dhe rolit gjinor në familje.

Ishte një eksperiencë shumë e mirë në krijimin e një historie duke i shtuar aspekte të kulturës time shqiptare dhe duke e bërë të pranueshme për publikun amerikan. Falenderoj Blerta Alikën që më besoi mua me historinë që ajo shkruajti për ta zhvilluar në film, si dhe Albert Elmazovski (kinematograf i filmit The Superintendent, nga Dibra me origjinë) që e solli vizionin tim në kamera për të krijuar një histori reale dhe të bukur,” shtoi regjizori Roland Uruçi.

Trailer i filmit mund të shikohet këtu: http://vimeo.com/51704867. Momentalisht regjizori Roland Uruçi po merret me projektin e tij të ri “Paftuar” bazuar në ngjarje të vërteta përjetuar nga Julian Biba. Z. Uruçi shpreson ta xhirojë filmin ‘Paftura’ në Shqipëri në 2014 me aktorë shqiptarë. Për më shumë vizitoni www.rolanduruci.com

 

Sokol DEMAKU: Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Sokol DEMAKU

Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Den folkliga konsten hos det albanska folket i stort har utvecklats i en nära relation till själva livet som detta folk har skapat och denna konst har bevarats som en konstnärlig rikedom som tillhör hela folket genom historiens olika epoker. Detta rika arv, som idag kallas etnologisk rike­dom, bevarat som ”folklor” blir en livsstil, en andlig livsstil. Etnokulturen som en hörnsten och formgivare för den albanska nationen visar på ett antropologiskt, arkeologiskt, och på ett folklor­ist vetenskapligt sätt den obrutna genealogiska albanska kedjan. Da­gens kroniker har beskrivit tradi­tionen, med hela dess Etons, vilket ger bevis om förforntiden, inte bara för etnisk-kulturella inslag i ett folk, men genom att beskriva evo­lutionära fenomen i grundläggande perioder i historien. Utforskningen av albanska, traditioner och vanor som är bred opus, blev för många utländska forskare som ville veta mer om albaner ett studieföremål. Bland de särskiljande element som ger karakteristiska dimensioner till livet och till kulturen hos ett folk, tillhör utan tvekan folkets vanor och seder .De är regler eller normer i livsstil (beteende, klädsel, sociala relationer osv.) som tillämpas en­ligt oskrivna lagar av ett folk från en stam, en social klass eller ett an­nat samhällsskikt. Kulturskatten hos ett folk, kan undersökas ur olika aspekter, eftersom den presenterar ett brett spektrum av sitt skapande i den historiska utvecklingen. Utan tvekan bland verk av detta slag, intar klädseln en viktig plats. Ur den etnologiska synpunkten, är folkdräkten bland de mest kraft­fulla manifestationer hos ett folks kultur. Folkklädseln, som skapats av folket, följer med folket och den förändras hand i hand med alla andra omvan­dlingar så som sociala, ekonomiska, kulturella, utbildningsmässiga, osv. Många aspekter av kläder, som vi möter i dagens albanska klädsel i Dukagjin Dalen, Drenica, Podujeva, Sangjak, Nis, Makedonien, Montenegro och Albanien och Chameri i almänhet, för oss till många typolo­giska sekvenser, strukturella-och prydnadsväxter, med kostymer av sina förfäder, illyrierna. Kläd­seln hos oss, i allmänhet är en klar indikation på omfattningen av etnokulturen, genom vilken anges övertygande en av de kulturkedjor, från forntiden tom idag. Detta tyder på en obruten kronologi ur folkkonsten som utvecklats i nära samband med själva livet som den här nationen har levt, genom bevarandet av en gemensam konstnärlig rikedom och ett skapande för hela folket i historiska epoker med en tidig början. Hela etnogeografiska utrymmet där albaner bor, nästan varje provins eller geografiska området har sin egna karakteristiska klädsel, som skiljer sig från varandra. Olikheter och nyanser finns från by till by men det finns fall (trots att de är sällsynta) att olikheterna även inom samma by, speciellt när det är en blandad befolkning av muslimsk tro och katoliks tro. Folkdräkten i ”Decans” region är identisk med den som bärs i nordvästra delen av ”Dugagjinis rrafsh”, respek­tive runt staden ”Peja” och ”Gjakova”, rättare sagt från den så kallade ’’heliga bron over floden Drini nära Gjakova fram till den lilla staden ”Istog”, och från ”Junik” till ”Klina”. Detta är ett ganska stort etnografiskt område som består av mindre liknande områden som är: Reka, Dushkaja, Vokshi, Baran Dalen, Leshan Dalen, Drini Dalen, pejas Podgur och Strellcis byar som ligger vid de gigantiska bergen som heter Bjesh­kët e Nemuna från staden Peja fram till Decan, där börjar området Reka. Samma klädsel bärs runt Tropoja som ligger i det bergiga området som heter Malësia e Gjakovës eller på svenska Gjakovas Högland som ligger i Albanien. Ur en etnografisk synpunkt är den nationella klädseln en av dem mest kraftfulla (viktiga) nationella-kulturella manifestationer. Ibland har några delar av klädseln spelat en viktig roll vid några magiska ceremonier och där kan man nämna tre av de viktigaste som händer i människans liv och det är ceremonierna kring födseln, bröllop och vid dödsfall. Klädsel spelar en stor roll för kvinnor som för män i vardagen, därför fäster kvinnorna en stor vikt vid gåvorna som de ger bort när de ska gifta sig och speciellt till den handgjorda klädseln som de gör/syr till sina blivande män. Och just i den klädseln smälter skicklighet och smak, det vackra och det konstnärliga. Många av tidens olika kroniker har skrivit om folkdräkter, både albaner och kroniker från andra länder. Några av de har beskrivit traditionen med hela dess Etons och detta har blivit ett bevis om antiken, inte bara genom etnokulturella egenskaper om ett folk, men också genom att beskriva grundläggande evolutionära historiska fenomen. Därför har den folkliga konsten hos albaner allmänt utvecklats i nära relation med själva livet som detta folk har haft, genom att bevara den (folkliga konsten) som en konstnärlig rikedom och som en folklig gemensam skapelse under olika historiska epoker (ERA) (TIDER) med (ett permanent ursprung) (ett fast ursprung) ursprung. Det bör betonas att kvinnoklädseln är mer karakteristisk, därför överförs hela klädseletnologin hos kvinnorna och därmed bevaras den konstnärliga genesis, som ska­pades antingen gemensamt eller enskilt hos folket, men som är avsedd för det vackra könet och därmed framstår på bästa sätt deras vackra dygd. Kosovas kvinnors klädsel består av ett antal arter; de har klassificerats som klädseln i byn, i staden och den festliga klädseln. På det här viset bevarades klädseln i Kosova som nationell symbol. Även den vita, runda, huvudbonaden (plisi i bardhë) var oberörbar och det skapades en myt om dennes integritet. Vi har också tidiga arkeologiska bevis om ’’opinga’’ (låga skor), några av dem tillhör V och VI-talet f.Kr. och visar att de tillhör det illyriska kulturelementet. Albanska folkkläder varierar från land till land, de varierar i användning i ålder och i högtidliga rituella handlingar. All (folk klädsel) är förknippad med själva koden för vanor och i en omfattning underkastar de sig olika kulturer genom att ofta ta något från det förflutna, något som redan passerat genom dessa regioner. Den folkliga kulturen; klädseln, smy­cken, och andra föremål av det etnokulturella arvet visar på bästa sätt vår folks gamla kultur, vanor och seder och på det viset tog andra folk i Europa och på Balkan, mycket från vår kultur och den progressiva utvecklingen som varade under sekler.

 


Faqe 10 nga 42

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 28 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1369192
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

U MBAJT KUVENDI VJETOR I SHSHKSHS-së

NË KRISTIANSTAD TË SUEDISË

Në lokalet e Shoqatës kulturore shqiptare ”Ardhmëria” nga qyteti Kristianstad I Suedisë u mbajt Kuvendi vjetor i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” në Suedi (ShShAKShS), në të cilin morën pjesë anëtarët e  ShShAKShS-së si dhe simpatizantë të fjalës së shkruar letrare dhe të arteve të tjera në Suedi. Pasi që kryetari i ShShAKShS-së z Hysen Ibrahimi shpalli të hapur Kuvendin vjetor, u zgjodh kryesia e punës së Kuvendit prej tre anëtarësh me në krye zonjën Qibrije Hoxha, e cila udhëhoqi me punën e Kuvendit.

Kuvendi miratoi rendin e ditës i cili ishte mjaft i ngjeshur dhe voluminoz me çështjet të cilat Krysia e ShShAKShS-së i kishte parashtruara para këtij Kuvendi vjetor pas pushimeve verore.

Kuvendin e përshëndeti Sejdi Zeka, anëtar i Shoqates ”Ardhmeria” si nikoqir, njëherit edhe anëtar i Krysisë së ShShAKShS-së.

Foto: Bajram Uka.

Në këmbë nga e majta: Adem Ahmeti, Daut Dauti, Mursel Shkupolli, Sejdi Zeka,Ibrahim Abedini, Riza Sheqiri, Rrahman Rrahmani, Shaban Murseli, Ramadan Hyseni, Avdi Rama, Skender Jashari, Remzi Basha, Sokol Demaku, Osman Ahmetgjekaj dhe Bahtir Latifi.

Ulur nga e majta: Xhemsan Ahmeti, Shyqri Gjurkaj, Bedri Paci, Qibrije Hoxha, Hysen Ibrahimi, Fetah Bahtiri, Myzafere Kryeziu, Isuf Bajraktari, Idriz Gashi, Ismet Hasani, Avdyl Uka dhe Xhafer Manaj. Kuvendi vjetor i ShShAKShS “Papa Klementi XI Albani” Kristianstad.

Kuvendi i sotëm, punimet i zhvilloi në frymën demokratike, ku u miruatuan disaa ndryshime dhe plotësime në Statutin e Shoqatës të cilat ishin më se të nevojshme e këto kryesisht kishin të bënin me disa çështje teknike të cilat ishin nga më herët. Këto ndyshime i arsyetoi anëtari i Krysisë së Shoqatës Fetah Bahtiri e të cilat në mënyrë unanime u përkrahen nga të pranishmit në Kuvend. Fetah Bahtiri u ngarkua që ta përgatisë tekstin e spastruar të Statutit të ShShAKShS-së dhe t`ua dërgojë me e-maila të gjithë anëtarëve të ShShAKShS-së.

Duke marrë parasyshë punën dhe aktivitetin e anëtareve të Shoqatës Kuvendi mori vendim që të lirohen nga detyra e anëtarit të Krysisë dhe të komisioneve të ShShAKShS-së një pjesë e anëtareve të saj të cilët ndoshta në pamundësi që të jenë aktiv, nuk janë anëtarësuar fare në Shoqatë dhe nuk e kanë paguar anëtarësinë as pas një periudhë dhjetëmujore të pritjes. Pas lirimit të tyre, Kuvendi zgjodhi anëtarë të rinj të Kryesisë dhe të disa komisioneve të ShShAKShS-së të cilët i zëvendësojnë anëtarët e liruar.

Nga ana e Kryetarit të Krysisisë Hysen Ibrahimi u paraqit raporti mbi punën e Shoqatës nga themelimi deri më sot. Ky ishte një raport gjithëpërfshirës dhe i hollësishëm i punës së Krysisë dhe anëtarëve të Shoqatës, e cila punë u kurorëzua me sukses me prezentimin dhe publikimin e librit ”Thesar Kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi numër 1 Për pavarësinë e Republkikës së Kosovës”, botuar kohë më parë në Kosovë ku edhe u bë promovimi tij në lokalet e Bibliotekës Kombetare e Universitare të Kosovës në Prishitne si dhe në Boletin në Kullën e Isa Boletinit.

U muar qëndrim pas bisedave dhe analizave të bëra që të vazhdohet me punë në këtë tempo në mënyrë që vitin e ardhshëm Shoqata të dalë me numrin dy të ”Thesarit Kombëtar”gjë që u përkrah pa rezervë nga të pranishmit.

Në këtë mbledhje unanimisht u vendos që për kontributin e jashtëzakonshëm të dhënë në veprimtarinë e gjertanishme të ShShAKShS-së mirënjohje me shkrim t`u ndahen Prof. Fetah Bahtirit dhe biznismenit Halim Hoti. Ceremonia e ndarjeve të këtyre mirënjohjeve do të realizohet në Sesionin e Dytë Shkencor, i cili do të mbahet në në Landskrona vitin 2013, me gjasë në muajin maj.

Kuvendi vendosi që ta shpallë anëtar nderi të ShShAKShS "Papa Klementi XI Albani" në Suedi Prof. Jusuf  Buxhovin. Ceremonia e shpalljes do të bëhet në Sesionin e Dytë Shkencor, i cili do të mbahet në vitin 2013, ashtu siç u cek më lart.

Raportin financiar i ShShAKShS-së konform nenit 40 të Statutit të ShShAKShS-së e paraqiti arkëtari i Shoqatës  Rrahman Rrahmani, i cili prezenti në mënyrë statistikore të dhënat finaciare të Shoqatës.

Ka kohë që nga ana e Shoqatës është filluar me përgatitjet për festimin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, e kështu grupi organizativ për këtë qëllim ka paraparë organizimin e shkuarjes me autobus në Shqipëri me rastin e festimit të 100-vjetorit të shtetit shqiptar.

Edhe ky propozim u përkrah nga Kuvendi dhe mbetet të shihet numri i të interesuarve për shkuarje dhe të kryhen veprimet e tjera përgatitore.

Gjatë kësaj vizite do të përgaditet një temë për përshtypjet e anëtarëve të Shoqatës së Shkrimtarëve dhe kjo temë do të inkorporohet në librin "Thesari Kombëtar 2".

Njëherësh në këtë mbledhje në ShShAKShS "Papa Klementi XI Albani" në Suedi u anëtrarësuan edhe disa anëtarë të rinj dhe të gjithë anëtarëve iu shpërndanë librezat e përgatitura të anëtarësisë.

Puna e anëtarëve të Shoqatës gjatë këtij viti ka qenë mjaft frytëdhënëse e kjo u pa më së miri me rastin e promovimit të titujve të botuar gjatë kësaj kohe nga ana e anëtarëve të Shoqatës.

Promovimi i veprave të anëtarëve të ShShAKShS-së. Në të vërtetë u promovuan këto krijime artistike dhe vepra të anëtarëve të Shoqatës:

-     Film dokumentar ”Baladë e përgjakur, Kosova“, autor Sejdi Zeka. Referues ishte Hysen Ibrahimi.

- ”Thesari Kombëtar 1, grup autorësh”. Referues: Qibrije Hoxha dhe Fetah Bahtiri.

- ”Loti mbeti në gjirmë të zemrës”, autor: Avdyl Uka. Referues: Rizah Sheqiri.

- ”Mbi uraganin e dhimbjeve”, autore: Zyrafete Manaj. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “Kujtime nga Diaspora”, autor: Sokol Demaku. Referues: Ibrahim Abedini.

- “Monolog në mërgim”, autor: Fetah Bahtiri. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “As i gjallë, as i vdekur”, autor: Bahtir Latifi. Referues: Hysen Ibrahimi.

- “Ditari i dhimbjeve”, autor: Sadullah Zendeli – Daja. Referues: Hysen Ibrahimi.

- U tregua edhe një film nga promovimi i veprës “Zjarri në duart e mia”, autor: Remzi Basha.

Kuvendin e shpalli të përfunduar kryetari z. Hysen Ibrahimi, duke i falënderuar të gjithë për diskutimet dhe sygjerimet e tyre të cilat begatuan Kuvendin, e në veçanti falënderoi nikoqirin, Kryesinë e Shoqatës Kulturore Shqiptare “Ardhmëria” në Kristianstad dhe arsimtarin z. Sejdi Zeka.

Më 22 shtator 2012                                                               Komisionin për Informim

Kristianstad                                                                           Sokol Demaku, kryetar