Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Sokol DEMAKU: Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Sokol DEMAKU

Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Den folkliga konsten hos det albanska folket i stort har utvecklats i en nära relation till själva livet som detta folk har skapat och denna konst har bevarats som en konstnärlig rikedom som tillhör hela folket genom historiens olika epoker. Detta rika arv, som idag kallas etnologisk rike­dom, bevarat som ”folklor” blir en livsstil, en andlig livsstil. Etnokulturen som en hörnsten och formgivare för den albanska nationen visar på ett antropologiskt, arkeologiskt, och på ett folklor­ist vetenskapligt sätt den obrutna genealogiska albanska kedjan. Da­gens kroniker har beskrivit tradi­tionen, med hela dess Etons, vilket ger bevis om förforntiden, inte bara för etnisk-kulturella inslag i ett folk, men genom att beskriva evo­lutionära fenomen i grundläggande perioder i historien. Utforskningen av albanska, traditioner och vanor som är bred opus, blev för många utländska forskare som ville veta mer om albaner ett studieföremål. Bland de särskiljande element som ger karakteristiska dimensioner till livet och till kulturen hos ett folk, tillhör utan tvekan folkets vanor och seder .De är regler eller normer i livsstil (beteende, klädsel, sociala relationer osv.) som tillämpas en­ligt oskrivna lagar av ett folk från en stam, en social klass eller ett an­nat samhällsskikt. Kulturskatten hos ett folk, kan undersökas ur olika aspekter, eftersom den presenterar ett brett spektrum av sitt skapande i den historiska utvecklingen. Utan tvekan bland verk av detta slag, intar klädseln en viktig plats. Ur den etnologiska synpunkten, är folkdräkten bland de mest kraft­fulla manifestationer hos ett folks kultur. Folkklädseln, som skapats av folket, följer med folket och den förändras hand i hand med alla andra omvan­dlingar så som sociala, ekonomiska, kulturella, utbildningsmässiga, osv. Många aspekter av kläder, som vi möter i dagens albanska klädsel i Dukagjin Dalen, Drenica, Podujeva, Sangjak, Nis, Makedonien, Montenegro och Albanien och Chameri i almänhet, för oss till många typolo­giska sekvenser, strukturella-och prydnadsväxter, med kostymer av sina förfäder, illyrierna. Kläd­seln hos oss, i allmänhet är en klar indikation på omfattningen av etnokulturen, genom vilken anges övertygande en av de kulturkedjor, från forntiden tom idag. Detta tyder på en obruten kronologi ur folkkonsten som utvecklats i nära samband med själva livet som den här nationen har levt, genom bevarandet av en gemensam konstnärlig rikedom och ett skapande för hela folket i historiska epoker med en tidig början. Hela etnogeografiska utrymmet där albaner bor, nästan varje provins eller geografiska området har sin egna karakteristiska klädsel, som skiljer sig från varandra. Olikheter och nyanser finns från by till by men det finns fall (trots att de är sällsynta) att olikheterna även inom samma by, speciellt när det är en blandad befolkning av muslimsk tro och katoliks tro. Folkdräkten i ”Decans” region är identisk med den som bärs i nordvästra delen av ”Dugagjinis rrafsh”, respek­tive runt staden ”Peja” och ”Gjakova”, rättare sagt från den så kallade ’’heliga bron over floden Drini nära Gjakova fram till den lilla staden ”Istog”, och från ”Junik” till ”Klina”. Detta är ett ganska stort etnografiskt område som består av mindre liknande områden som är: Reka, Dushkaja, Vokshi, Baran Dalen, Leshan Dalen, Drini Dalen, pejas Podgur och Strellcis byar som ligger vid de gigantiska bergen som heter Bjesh­kët e Nemuna från staden Peja fram till Decan, där börjar området Reka. Samma klädsel bärs runt Tropoja som ligger i det bergiga området som heter Malësia e Gjakovës eller på svenska Gjakovas Högland som ligger i Albanien. Ur en etnografisk synpunkt är den nationella klädseln en av dem mest kraftfulla (viktiga) nationella-kulturella manifestationer. Ibland har några delar av klädseln spelat en viktig roll vid några magiska ceremonier och där kan man nämna tre av de viktigaste som händer i människans liv och det är ceremonierna kring födseln, bröllop och vid dödsfall. Klädsel spelar en stor roll för kvinnor som för män i vardagen, därför fäster kvinnorna en stor vikt vid gåvorna som de ger bort när de ska gifta sig och speciellt till den handgjorda klädseln som de gör/syr till sina blivande män. Och just i den klädseln smälter skicklighet och smak, det vackra och det konstnärliga. Många av tidens olika kroniker har skrivit om folkdräkter, både albaner och kroniker från andra länder. Några av de har beskrivit traditionen med hela dess Etons och detta har blivit ett bevis om antiken, inte bara genom etnokulturella egenskaper om ett folk, men också genom att beskriva grundläggande evolutionära historiska fenomen. Därför har den folkliga konsten hos albaner allmänt utvecklats i nära relation med själva livet som detta folk har haft, genom att bevara den (folkliga konsten) som en konstnärlig rikedom och som en folklig gemensam skapelse under olika historiska epoker (ERA) (TIDER) med (ett permanent ursprung) (ett fast ursprung) ursprung. Det bör betonas att kvinnoklädseln är mer karakteristisk, därför överförs hela klädseletnologin hos kvinnorna och därmed bevaras den konstnärliga genesis, som ska­pades antingen gemensamt eller enskilt hos folket, men som är avsedd för det vackra könet och därmed framstår på bästa sätt deras vackra dygd. Kosovas kvinnors klädsel består av ett antal arter; de har klassificerats som klädseln i byn, i staden och den festliga klädseln. På det här viset bevarades klädseln i Kosova som nationell symbol. Även den vita, runda, huvudbonaden (plisi i bardhë) var oberörbar och det skapades en myt om dennes integritet. Vi har också tidiga arkeologiska bevis om ’’opinga’’ (låga skor), några av dem tillhör V och VI-talet f.Kr. och visar att de tillhör det illyriska kulturelementet. Albanska folkkläder varierar från land till land, de varierar i användning i ålder och i högtidliga rituella handlingar. All (folk klädsel) är förknippad med själva koden för vanor och i en omfattning underkastar de sig olika kulturer genom att ofta ta något från det förflutna, något som redan passerat genom dessa regioner. Den folkliga kulturen; klädseln, smy­cken, och andra föremål av det etnokulturella arvet visar på bästa sätt vår folks gamla kultur, vanor och seder och på det viset tog andra folk i Europa och på Balkan, mycket från vår kultur och den progressiva utvecklingen som varade under sekler.

 

IBRAHIM HAJDARMATAJ : BURIM FRYMËZIMI PËR BREZAT…

BURIM  FRYMËZIMI  PËR  BREZAT…

“Ti, do të dalësh mësues, po do të bëhesh edhe drejtor…”,-më tha profesori im, Shefik Osmani


Nga: IBRAHIM HAJDARMATAJ

Në shtatorin e vitit 1962, pasi ma kishin miratuar të drejtën për të vazhduar shkollën e mesme,  mora rrugën nga vendlindja ime, fshati Zogaj i Malësisë së Gjakovës (Tropojë), për në qytetin e Shkodrës. Nuk kisha qenë ndonjëherë atje dhe kërshëria ime ishte mjaft e madhe. Udhëtova i hipur në karrocerinë e një makine transporti. Me vete mbaja edhe një valixhe prej dërrase, ku kisha futur pak bukë e djathë e  rroba të thjeshta vetjake. Bashkë me mua ishin në atë karroceri makine edhe 20 veta të tjerë, nga të cilët asnjëri nuk do të vinte në shkollën, për ku isha drejtuar unë.

Rruga ishte prej kalldremi dhe vëreja se shpesh kalonim në vende të rrezikshme. Udhëtimi ynë zgjati 16 orë, sa një të riu si unë, në atë kohë, tani nuk i besohet. Isha shumë i gëzuar, se më kishte dalë bursa për të ndjekur mësimet në shkollën e pedagogjike 2-vjeçare “Tre Heronjtë”, në Shkodër. Pasi u paraqita aty dhe u regjistrova  rregullisht, fillova menjëherë mësimet. Përveç mësuesve të lëndëve të ndryshme,  më treguan se drejtor i shkollës ishte një shkodran, me emrin Shefik Osmani. Sapo e pashë atë, më tërhoqi vëmendjen veshja e tij estetike dhe fytyra, në dukje serioze, por që “fshihte” brenda saj vetëm mirësi. Sigurisht edhe kjo gjë më ngrohu shpirtërisht e ma shtoi kënaqësinë, që kisha shkuar në atë shkollë dhe nesër do të bëhesha mësues për malësorët e vegjël të vendlindjes sime.

Mësuesit tanë ose profesorët, siç i quanim ne, ishin disa. Ndër ta, kujtoj me nderim Manol Tasellarin, Terezina Gjeloshin, Fadil Krajën, Hamit Boriçin, Mikel Kokën e të tjerë. Më vonë, disa prej tyre dhanë leksione në Institutin e Lartë Pedagogjik “Luigj Gurakuqi” dhe në Universitetin e Tiranës.

Në atë kohë, kisha e murgeshave ishte kthyer në konvikt, ku flinim ne nxënësit pedagogjikas dhe drejtor kishim Musa Krajën.

Drejtori ynë, Shefik Osmaini, nga paraqitja dukej mjaft i rreptë, sikur “nuk di të qeshë”! Por, ama, në shpirt ishte shumë zemërgjerë, i dashur, fisnik e largpames. Pse i them  unë këto, tani pas kaq vitesh? Sepse i kam përjetuar e provuar vetë, në atë kohë. Ja, po rikujtoj një rast...


Shefik e Urti Osmani

Pa i mbushur ende tri javë,  shkova për në zyrën e  drejtorit. Trokita lehtë në derë. Nga brenda dëgjova një zë të fortë, urdhërues, si i një komandanti ushtarak: “Hyr!” U futa në drejtori, paksa i ndrojtur. E përshëndeta atë me respekt dhe, menjëherë, drejtor Shefiku m’u drejtua me një zë dashamirës: “Urdhëro, koleg!...”. Kjo fjala “koleg”, m’u duk shumë e madhe. Megjithatë, nuk e zgjata dhe iu drejtova me një zë paksa lutës: “Shoku drejtor, unë dua të shkoj në Tropojë, në fshatin tim Zogaj…”. “Pse?”-më pyeti ai me një zë qortues dhe paksa i habitur, ndoshta, duke menduar që do ta ndërprisja shkollën! “Jam mërzitë për babën, nanën dhe motrat, se jam vëllai i vetëm i tyre dhe i kam shumë larg…”. Drejtori më kapi përdore, me afroi pranë vetes dhe, duke ma hedhur dorën e tij mbi supe, m’u drejtua me dashamirësi: “Sa herë që të dëshirosh, pra që të marrë malli për familjen tënde, ke leje nga unë…Ti, sot je nxënës, por nesër do të bëhesh vetë mësues dhe në të ardhmen drejtor…”.

Fjalët e tij aq të ëmbla e nxitëse për mua, ma ngrohën zemrën dhe sa e sa herë m’u kanë kujtuar gjatë jetës sime, kur u bëra jo vetëm mësues, por edhe drejtor gjimnazi, siç e parashikoi me largpamësi drejtori im i paharruar, prof. Shefik Osmani. I çliruar krejtësisht nga shqetësimi, që kisha në vetën time, dëgjova përseri zërin dashamirës, që më ftoi: “Eja të shkojmë bashkë, në veprimtarinë letrare, që po e organizon klasa e dytë-D…”.Ashtu, dora-doras, u nisëm për ta parë atë shfaqje.

…Pasi e mbarova, me nota shumë të mira, shkollën pedagogjike 2-vjeçare të Shkodrës, u ktheva në vendlindje dhe nisa detyrën e nderuar të mësuesit. Po nuk iu ndava shkollës. Dhashë provimet me korrespndencë dhe përfundova pedagogjiken 4-vjeçare. Përsëri aty e kisha prof.Shefikun drejtor. Por, tashmë, ishim edhe kolegë dhe ia kujtova atij ato fjalët, me të cilat më ishte drejtuar, kur isha nxënës, pra “koleg”. Me shaka, në atë kohë, ai më pyeste, përpara kolegëve të mi: “Hë, Ibrahim, a don përsëri leje, që të shkosh në Tropojë dhe të shohësh prindërit e motrat?”

Kur isha student  dhe ndoqa Fakultetin Gjuhe-Letërsi Shqipe, në Institutin e Lartë Pedagogjik, po në Shkodër, kisha profesor për lëndën e drejtshkrimit, prof.dr. Tomor Osmanin, vëllain e drejtor Shefikut. Gjithashtu, gjithnjë, për atë ruaj respekt të veçantë.

Bashkepunimin me profesorin e nderuar Shefik Osmani, i cili punonte në ato vite në Insitutin e Lartë Pedagogjik, e vazhdova edhe më tej. Ende e kam në kujtesë atë, në një sesion shkencor, organizuar në Krujë. Pas leximit të kumtesave, ditën e dytë ndoqëm orë mësimi shembullore, në grupin e dytë të një kopshti fëmijësh. Bëhej fjalë për pushtimin fashist të vendit tonë. Në analizën e mësimit, disa kolegë u shprehën se qëllimi u arrit, sepse fëmijët flisnin “me urrejtje” ndaj pushtuesve, duke thënë se ata duhen vrarë me armë…. Profesor Shefiku iu drejtua pjesëmarresve: ” Fjalën e ka ish-nxënësi im, në shkollën pedagogjike të Shkodrës. i cili, besoj, do të na bindë,  si ju dhe mua”. Më tej, ai vijoi: “Pra, na thuaj, Ibrahim, se ku ishte pjesa më kulmore e mësimit”? “Po,-iu përgjigja unë.-Mendoj se pjesa më kulmore ishte, kur vajza 5-vjeçare, Drita, tha se “unë armikun do ta peshtyjë në fytyrë”. Pra, kaq fuqi ka fëmija, sepse armën nuk mundet ta mbajë dhe as ta përdorë”. Profesor Shefikut i shëndriti fytyra, sigurisht duke ndjerë kënaqësi nga përgjigja e një ish-nxënësi të tij.

Më vonë, unë isha një ndër bashkëspunëtorët e rregullt të gazetës “Mësuesi”, botim i Ministrisë së Arsimit e Kulturës, ku profesor Shefiku ishte disa vjet redaktor. Kështu, vërtet, atij i doli parashikimi, se unë u bëra mësues dhe disa vjet drejtor gjimnazi në vendlindje. Bshkëpounova me disa gazeta të kohës dhe drejtova botimin e dy gazetave lokale. Gjithshtu, lexova kumtesa në veprimtari të ndrysahme, brenda e jashtë vendit, me përmbajtje pedagogjike e psikologjike, por dhe disa nga ato u botuan nëpër libra të ndryshëm. E solli rasti që, bashkë me prof. Shefikun, prof. Nuri Abdiun, prof. M.Krajën etj., të isha dhe në veprimtari, që u organizuan në Prishtinë.

…Në kujtesën time kanë mbetur të pashlyera edhe vizitat e këndshme në shtëpinë e prof. Shefik Osmanit, ku kam gjetur bujari e respekt edhe nga bashkëshortja e tij, Uri Osmani,”Mësuese e Popullit”.

Siç dihet nga të gjithë, njeriu ikën fizikisht nga kjo jetë. Por ka rëndësi shumë të madhe, kur lë pas një veprimtari të gjerë dhe të nderuar, ashtu si prof. dr. Shefik Osmani (1923-21.07.2012), i cili ka mbetur gjithnjë shembull dhe  burim frymëzimi për brezat.

Zogaj-Tiranë, 15 tetor 2013

Kontaktet:

 

e-maili: Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa / celulari: 0692469145

 

IBRAHIM HAJDARMATAJ: KUR DI TË NDEROSH TË TJERËT, JE DHE VETË I NDERUAR…

KUR DI TË NDEROSH TË TJERËT, JE DHE VETË I NDERUAR…

(…dhe një mesazh, dërguar prof. Murat Gecaj, nga krijuesi  Fatmir Gjestila)

Nga: IBRAHIM  HAJDARMATAJ


Ju kërkoj ndjesë lexuesve, që nuk do të shkruaj një artikull të mirfilltë. Pra, qëllimi im është vetëm t’u paraqes një mesazh, të cilin ia  ka dërguar prof. Murat Gecajt-publicist e studiues- poeti e shkrimtari, autor i disa librave, Fatmir Gjestila. Që të jem i çiltër me ju, para pak ditëve edhe unë isha bashkë me mjaft të ftuar të tjerë, në bibliotekën e Muzeut Historik Kombëtar në kryeqytet, kur ky autor përuroi librin e tij më të ri për fëmijë, “E fshehta e kështjellës së zezë”.

Për këtë ngjarje të shënuar e mbresëlënëse, jo vetëm për F.Gjestilën, por dhe për ne, pjesëmarrësit e tjerë në atë veprimtari mbresëlënëse, që atë ditë, pra menjëherë dhe pa u “ftohur” ajo në kujtesën tonë, M.Gecaj shkroi një artikull dashamirës, të cilin e dërgoi në disa gazeta e faqe Interneti.

Me të drejtë, dikush mund të shprehet se: “Këtu nuk ka asgjë  për t’u theksuar, se shpesh herë mësojmë për njoftime të tilla?!”. Kjo është më se e vërtetë. Por, në rastin për të cilin po shkruaj, ka diçka të veçantë. Unë nuk e dija, por e mësova në atë përurim, se prof. Gecaj e z.Gjestila nuk e njihnin nga afër njëri-tjetrin. Megjithatë, vërejta se ata u përqafuan ngrohtësisht, si të kishin patur miqësi të kahershme. Sigurisht, secili prej tyre kishte dijeni për krijimtariunë dhe botimet e ndërsjellta, kjo gjë e arritur përmes faqeve të shtypit të shkruar dhe Internetit.

Pasi autori F.Gjestila u njoh me shkrimin e publikuar nga M.Gecaj dhe, sigurisht, kjo gjë i bëri përshtypje të posaçme, ai i nisi atij një përshëndetje e falenderim të bukur e domethënës, përmes e-mailit të tij. Pra, ky është edhe qëllimi kryesor i këtyre radhëve, duke e vendosur edhe këtë mesazh, më poshtë. Pastaj, natyrshëm, secili nga lexuesit është në gjendje të gjykojë vetë. Por, në këtë rast, desha të theksoj edhe mendimin e njohur, që: “Kur di të nderosh e vlerësosh të tjerët, je dhe vetë i nderuar e i vlerësuar…”.

2.

“Përshëndetje,  prof. Murati!  Prania juaj,  në veprimtarinë për paraqitjen e librit tim, ishte aq e mirëpritur dhe ju erdhët…Mirënjohje dhe falenderime për ju!

Më befasuat dhe njëkohësisht ma bëtë edhe më të çlirshme sjelljen time, mes miqësh, kur vëreja dhe ndjeja se, një personalitet si ju, ishte aq i thjeshtë, dashamirës dhe i qetë, me një buzëqeshje që buronte edhe nga sytë e ta lehtësonte aq shumë komunikimin. Ju lutem, mos m’i merrni për komplimente këto fjalë, asesi si “ledhe”, pasi njerëz si ju s’kanë nevojë për to; janë thjeshtë fjalë respekti për ju dhe punën tuaj.

Çka më ka befasuar më shumë, ka qenë dhe reagimi juaj i shpejtë dhe dashamirës, në lidhje me veprimtarinë: pra, publikimi përmes postës elektronike i rrjedhës së saj dhe i mendimeve të para për  librin tim, që u paraqit para atij auditori të nderuar, me poetë e shkrimtarë, publicistë dhe njerëz të kulturës e artit.

S’di se ç’keni bërë për njerëzit tjerë, në përgjithësi, në këtë rast për njerëzit e penës, që botojnë disi të tulatur edhe për arsye të pamundësisë për t’u përshfaqur gjërësisht. Por, fakti që ne të dy s’kemi patur më parë asnjë lidhje të drejpërdrejtë, më bën të mendoj dhe të them, se jeni i përkushtuar shumë për njerëzit dhe ata, me siguri, të janë mirënjohës, ashtu  si edhe unë. Mbase, s’them ndonjë gjë të re, por rasti juaj tregon se njerëzit e mirë e të mençur i kërkon edhe çasti, për t’u dhënë dorën të tjerëve.

Edhe një herë: Ju faleminderit! Me respekt: Fatmir Gjestila”.

 

Tiranë, 14 tetor 2013

 

Murat Gecaj: NJË FOTOGRAFI E RRALLË E ATDHETARIT JASHAR EREBARA…

NJË FOTOGRAFI E  RRALLË E ATDHETARIT JASHAR  EREBARA…

(…dhe mesazhe të ndërsjellta, me Nehat Jahiun)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 



Jashar Erebara (1873-1953)

1.

Para disa ditësh, me kolegun e mikun krijues, arsimtarin Nehat Jahiu, nga fshati shqiptar Orizare, rrëzë bjeshkëve të bukura te Karadakut, në Maqedoni, u lidhëm bashkë pëmes Internetit. Ndër të tjera, ai më shkroi këto radhë:Tani posa më erdhi një ftesë, nga mr. Sevdail Demiri, se nesër, në Kumanovë, organizohet një tribunë shkencore me temë: Klubi Shqiptar i Kumanoves (1909) dhe Jashar Erebara. Ligjeruese kryesorë- albanologe nga Parisi, Avelyn Noygues…”. Ndërsa unë iu përgjigja me dashamirësi: “Shume mirë, ju uroj suksese dhe ta kaloni sa më bukurë!...I bëni të fala edhe Sevdailit, nga unë...”.

Po, Nehati nuk u ndal me kaq dhe më pyeti: “A keni ndonje matrial rreth këtij Klubi dhe Jashar Erabarës?” Ndërkaq, mendja më “fluturoi” e hyri nëpër albumet e mia, me fofografi. E dija se diku, nëpër ato, kisha të ruajtur, që shumë vite më parë, edhe një fotografi të rrallë të Jashar Erebarës. “Po, vallë, ku do të jetë ajo”-mendova përsëri me vete. Kështu, me dëshirën e mirë që të isha edhe unë, sadopak, pjesë e asaj veprimtarie, por tashmë “me korrespondencë”, i kërkova leje Nehatit të “gjurmoja” nëpër albumet e mia. Mirëpo, sa keq, aty për aty nuk arrita ta gjeja atë fotografi dhe koha nuk priste për ndonjë ditë të mëvonshme!? Megjithatë, mikut tim Nehat i shkrova:

“Më vjen shume keq, se me gjithë hulumtimet në disa albume të mijat për foton e rrallë, që mendoja se kisha, për Jashar Erebaren, atë nuk e gjeta?! Por dihet se, kur punët bëhen pak me nxitim, arritjet janë të vështira ose të pamundura?!...Megjithatë, me këtë rast, i përgëzoj, si organizatorët dhe folësit e atij tubimi dhe gjithë pjesëmarrësit e tij! Me veprimtari të tilla, të bukura e domethënëse, ne bëjmë të mundur që ta kujtojmë dhe mos ta harrojmë të kaluarën tonë të ndritur, luftën dhe përpjekjet e parreshtura për liri e pavaresi kombëtare, për traditat e arsimin në gjuhën amtare dhe kulturën tonë të lashtë. Në këtë mënyrë, arrijmë që t'ua bëjmë të ditura dhe t’ua përçojme ato, breznive të sotme dhe atyre, që do të vijnë nesër…Me nderime e respekt të veçantë: Nga Prof. Murat Gecaj, publicist e studiues, sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës se Arsimtarëve të Shqipërisë,Tiranë, 18 shtator 2013”.

Sigurisht, veprimtaria për të cilën fola më lart, është zhvilluar me sukses. Por unë nuk arrita ta realizoja ose plotesoja  në kohën e përshtatshme dëshirën e shprehur, pra ta dërgoja fotografinë e përmendur, në tubimin përkujtimor  kushtuar “Klubit Shqiptar të Kumanovës” (1909) dhe Jashar Erebarës. Por, është e kuptueshme se, nuk më linte meraku i asaj fotografie, se doja që ta gjeja. Kështu, pothajse rastësisht, në një zarfë të posaçme e gjeta dje atë fotografi të atdhetarit të njohur Jashar Erebara. Atë e kisha të ruajtur që në vitet ’80-të, të shekullit 20-të, kur punoja redaktor në gazetën “Mësuesi”, botim i Ministrisë së Arsimit e Shkencës. Sigurisht, e njoftova menjëherë mikun tim, Nehatin për këtë lajm të ri dhe ia nisa fotografinë, përmes e-mailit Ashtu siç mund të shihet edhe nga publikimi i saj, bashkë me këto radhë të mijat, aty shënohet se ajo është bërë në Bukuresh, në vitin 1899.

2.

Megjithëse nuk jam marrë posaçërisht me studimin e jetës dhe veprimtarisë atdhetare, publicistike, areimore etj. të Jashar Erebarës, emrin e tij e kam të njohur që shumë vite më parë, kur nisa të mbledh të dhëna për jetën e veprimatrinë e arsimtarëve tanë, në trojet shqiptare jashtë Shqipërisë. Prandaj, me këtë rast të publikimit të kësaj fotografie, po i rendis këtu pak të dhëna, nga jeta dhe veprimtaria e tij e shquar.

Ai lindi në Dibër, në vitin 1873. Mësimet shkollore i nisi në Shkup dhe i vijoi në Bukuresht. Është i dëgjuar për veprimtarinë e tij të shquar atdhetare, arsimore e kulturore, me botimet publicistike etj. Kështu, përmendim këtu, se ishte kryeredaktor i gazetave mjaft të njohura për kohën, "Albanija" dhe "Shkupi" etj. Ishte pjesëmarrës aktiv në Kongresin e Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe.

Nën drejtimin e mësuesit  atdhetar Jashar Erebara, në janar të vitit 1909, u krijua “Klubi shqiptar i Kumanovës”. Ndër veprimtaritë e përmendura të tij ishte edhe hartimi i një abetareje shqipe. Ajo u njoh, në historikun e krijimit të abetareve dhe funksionimit të  shkollave shqipe, me emrin “Abetarja e Kumanovës”. Përmes saj, jo vetëm nxënësit shqiptarë, por dhe prindërit e të rritur të tjerë, arritën ta mësonin shkrim-leximin në gjuhën amtare.

Në Kuvendin për shpalljen e Pavarësisë në Vlorë, në nëntor 1912, dha një ndihmesë të çmuar dhe më pas punoi që të bëhej sa më i njohur ky akt historik, si në Europë e më gjerë. Bashkëpunoi me disa personalitete të shquara të atyre viteve, si me Bajram Currin e Hasan Prishtinën, të cilët, në vitin 1918,  krijuan “Komitetin Kombëtar për Mbrojtjen e Kosovës”. Me B.Currin e vazhdoi këtë punë të frytshme në Vjenë, ndërmjet emigracionit të njohur shqiptar, me detyrën e kryetarit të degës së atij Komiteti.

Jashar Erebara ishte edhe pjesëmarrës në Kongresin e Lushnjes, duke qenë deputet i Dibrës. Më pas e ka drejtuar Bashkinë e Tiranës, po për një kohë jo të gjatë.

Në vitet e jetës së tij 80-vjeçare, intelektual me interesa të gjëra, ai bëri punë të vlefshme.edhe si arkivist e përhapës i dokumeteve të nevojshme për kohën.

Atdhetari ynë i shquar, Jashar Erebara i mbylli sytë përgjithnjë në Tiranë, më 24 qershor 1953. La pas vetes një emër të nderuar dhe të respektuar për brezat e shqiptarëve. Në kujtim dhe vlerësim të jetës dhe veprës së tij të çmuar, sidomos në fushën e publicistikës, Shoqata e Gazetarëve, me qendër në Shkup, ka dhënë për personat më të aftë në profesion, çmimin me emrin “Jashar Erebara”. Sigurisht, pjesë e veçantë e nderimit të tij të merituar, ishte edhe veprimtaria e zhvilluar në Kumanovë, për të cilën folëm pak, në hyrje të këtij shkrimi.

 

Tiranë, 29 shtator 2013

 

Leonidha Peppo: MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË, NË AMSTERDAM

MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË,

NË AMSTERDAM

Dr. Leonidha Peppo

mjek kardiolog, Poliklinika nr.4-Tiranë

Dr.L.Peppo

1.

Para disa ditësh, në kryeqytetin Amsterdam, të Mbretërisë së Holandës, u  organizua Kongresi më i rëndësishëm i Kardiologjisë  Evropiane. Ky vend nordik  ka një sipërfaqe prej 41.500 km katrorë dhe një popullsi  me mbi 16.5 milionë banorë.

Në atë Kongres  merrnin pjesë kardologët më të njohur e të shquar europianë, por edhe të tjerë. Sigurisht, ndër ta, kryesorët ishin amerikanët, të parët si gjithmonë, në  çdo fushë të jetës. Por, gjithashtu, u  bë një grup i madh mjekësh tanë kardiologë, të cilët merrnin pjesë në këtë veprimtari me shumë interes për të gjithë. Sepse, tashmë, është bërë e zakonshme, që mjekë shqipëtarë të jenë aktivë në këto kongrese të rëndësishme.

Sigurisht, ajo që pohuam më lart, bëhet e mundur nga mbështetjet e pakursyera, që japin kompanitë farmaceutike, që punojnë në Shqipëri. Kështu, psh, kësaj radhe grupi ynë i madh u sponsorizua nga Kompania Berlin Chemie” dhe “Menarini Group”, që u jemi shumë mirënjohës. Ato janë përkrahësit e përhershëm të mjekëve tanë, që të marrin dije të reja shkencore  mjekësore dhe pastaj t’i praktikojne ose t’i venë në jetë në vendin tone, i cili ka shumë nevojë aktuale për to.

Kështu mund të përmendim edhe grupe të tjera mjekësh shqiptarë, që janë sponsorizuar nga firmat e kompanive të ndryshme farmaceutike, si Novartis (kompania e parë, që ka sjellë në Shqipëri preparate moderne në trajtimin e hipertensionit, siç janë Arb, me perfaqësues Diovan), të cilat tashmë, në kuadrin e tregut të lirë dhe konkurrencës, janë të shumta, si në Shqipëri e kudo. Se kjo formë është e përgjithshme dhe kështu funksionon kudo në botë. Bile edhe zbulimet e rëndësishme shkencore mjekësore  ose fusha të tjera sponsorizohen nga kompani të ndryshme, që i kanë mjetet monetare për të ndihmuar këto ndërmarrje të rëndësishme për njerëzimin.

Disa nga ne, mjekët shqiptarë, ishim për herë të parë në Amsterdam. Megjithatë, përvoja e dr. Gëzimit e Matjanit, por dhe e të tjerëve, para se të njiheshim me qëllimin kryesor të udhëtimit tonë, pra punimet e Konferencës, na e lehtësonte shumë për të parë dhe shijuar gjeografinë, ndërtimet, muzetë e shumtë parqet, me shfaqje të natyrave  të ndryshme. Mosha jonë tërhiqet, domosdo, nga emri i famshëm i  skuadrës së futbollit, “Ajax”, që  ka bërë namin në vitet ’70-të shekullit të kaluar,  duke fituar gjithçka dhe që mbahet mend edhe tani, si më e mira e të  gjitha kohërave, me Kruifin fluturues. Stadiumi “Amsterdam  Arena”, një vepër arkitektonike artistike tepër funksionale, na mahniti të gjithëve.

2.

Pallati i Kongreseve, tepër i madh, me planimetri sallash tepër të qarta në harta, por që kërkonte kohë të shkoje nga një sallë në një tjetër. Atje do të ndiqnim, sipas interesave të secilit,  temat për çështjet kardiologjike, të zbatueshme edhe në Shqipëri. Pra, për ato ishte vëmëndja jonë më e madhe. Sepse duhet thënë që jo të gjitha arritjet në vëndet e zhvilluara ekonomike dhe shkencore, si SHBA, Francë, Angli, Gjermani, Itali etj.,  kanë zhvillime e zbatime praktike në vendin tonë.

Interesante ishte se sallat, ku mbahen ligjëratat, ju vihen emra të qyteteve të ndryshme. Kështu, për herë të parë, ishin sallat me emrat ”Tirana” dhe “Prishtina”. Kjo gjë u arrit me këmbënguljen e kardiologut të njohur shqiptar, Adnand Kastrati, me qëndrim e punonjës në Mynih të Gjermanisë dhe drejtorit të “Berlin Chemie” , z. Payam Payman. Sigurisht, ne të gjithë shkuam për ta parë dhe, domosdo, ishim krenarë për njohjen e shteteve tanë shqiptarë edhe nëpërmjet këtyre formave. Tema të tilla, si “Efekti i kolkicinës në parandalimin e fibrilacionit atrial,  pas Bypass”, i mbajtur nga grupi belg. Ky, është me shumë interes për kardiologët tanë. Kjo sepse, tashmë, në vëndin tonë bëhen me plot sukses edhe shumë operacione Bypass.

Temë tjetër interesante, që diskutohet gjerësisht në veprimtari të tilla shkencore mjekësore, është denervimi simpatik renal, në hipertensionin rezistent, referuar nga mjekët: anglez, danez, polak e austriak. Ndërsa tema të tjera ishin dëmtimet valvulare të zemrës, për kurimin dhe zëvëndësimin  e tyre, pa ndërhyrje kirurgjikale.

3.

Pas orëve të frytshme e të lodhëshme në Kongres, na u dha plotësisht dhe me ndërgjegje të qetë, e drejta që ta vizitonim Amsterdamin e mrekuellueshëm, këtë “Venecie të Veriut”, siç quhet. Ai rrethohet me dhjetëra kanale, kështu quhen ato ujëra të kripura, pra detare, të cilat lidhen me qindra ura, duke marrë edhe nga deti. Kështu zgjerohet ky qytet i ndërtuar mbi 150 ishuj, siç thuhet, në vitin 1200.

Amsterdami-qëndër, është i jashtëzakonshëm, me stacionin qëndror për trena tramvaj, metro e mijëra biçikleta. Kështu,  vetëm ecja më këmbë të bën t’i shijosh plotësisht gjithë ndërtimet, stilet e banesave, zyrave e muzeve. Kurse për udhëtimin ujor shërbejnë anije. Me rreth 15 euro, për 1 orë, me ato përshkon shumë kanale, duke e parë qytetin edhe nga uji. Kudo të vinte në sy pastërtia shembullore, si  në rrugë, banja, kopshte, kampuse etj.

Ndërkaq, përfytyroja vendin tim, ku kultura në rritje do të zhvillohet, që edhe ne të mësohemi të mbajmë pastërti të tillë. E veçanta, por edhe qesharake për ne, ishin disa urinarë,  ku shiheshin burrat nga të trija anët, që kryenin nevojat e tyre vetjake në mes të trotuareve, me popullim të madh. Kurse për gratë kishte rrjeta jeshile. Ishte kjo një çudi ose veçanti, që se kemi parë në gjithe ato vënde,ku kemi shkuar.

Në qëndër të qytetit  shihet shtatorja e Amsterdamit, më tutje, duke ecur dy- tre minuta në këmbë, shkohej për te zona, që thirrej “ Distrikti i kuq”. Pastaj vijojnë me dhjetëra lagje, qendra,  rrugica dhe  rrugë buzë kanaleve, ku ekspozohen femra të bukura, me rreth 99% të trupit lakuriq, por pas xhamave, që i ftonin klientët për t’i parë! Poshtërim të kësaj natyre të femrave nuk kam parë askund. Ishin në mosha të reja, por edhe të moshuara. Gay ose transvestite pozonin para turmave, si pelegrinazhë,  që shërben kundrejt shpërblimit. Na la përshtypje të keqe dhe neverie kjo pjesë e rëndësishme e qytetit. Se, Amsterdami i bukur, ka edhe këtë pamje trishtuese e mënyrë  jetese “modern” . Pyetja e natyrshme, që të shkon menjësherë në mëndje, është: “Vallë, çfarë bëjnë ato vajza, kur të rriten?!”

…Pastaj kthehemi te Kongresi ynë, ku mjekët shqipëtarë takohen me kolegë të njohur më pare, gjatë specializimeve në vënde të ndryshme ose që janë takuar në ngjarje të kësaj natyre, duke na dhëne kënaqësi të madhe.

 

Kthimi në Atdhe, në shtëpitë tona, ishte çasti më i pëlqyeshëm dhe më i mirëpritur. Sepse këtu në Shqipërinë tonë të bukur ndjemë qetësinë shpirtërore dhe sigurinë, që na i jep vendlindja, jeta jonë e përditëshme dhe familja.

 

Ermira Babamusta,:Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., (Gruaja Ndërkombëtare e Kurajos & Gruaja Humanitare Ndërkombëtare)

 

Të mësojmë nga historia dhe të ndërtojmë një të ardhme më të mirë

19 gusht 2013 – Me rasitin e Ditës Botërore Humanitare sot kujtojmë ato persona në botë që shpeshherë kalojnë vuajte dhe rrethana të rrezikshme në jetë. Këtë vit përkujtojmë ngjajet tragjike në Kosovë dhe katastrofinë humanitare të shqiptarëve të masakruar, persekutuar, dëbuar nga toka e tyre, si dhe heronjtë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Fushata e spastrimit etnik nga forcat jugosllave dhe serbe, nën drejtim të Slobodan Milosheviçit do kujtohet përgjithmonë si vitet më të errëta dhe përgjakshme në historinë shqiptare.

Me 19 gusht 2013, kur bota përkujton luftën kundra genocidit, është e rëndësishsme të reflektojmë në aspektin historik të genocidit dhe masakrimit të shqiptarëve.

Këtë ditë ia dedikoj veçanërisht familjes guximtare Kunoviku, dy mbijetues të luftës dhe heronj, Gëzim dhe Egzona Kunoviku. Edhe pse përvuan krime tragjike nga lufta, kanë rrezikuar jetën e tyre për të shpëtuar të tjerët gjatë punës së tyre me ushtrinë amerikane në në Lindjen e Mesme. Ndez një qiri për prindërit e tyre të mrekullueshëm, viktima të pafajshme të luftës, Zylije dhe Namon Kunoviku.

Si dëshmuese e padrejtësive ndaj refugjatëve kosovar dhe mbijetues të genocidit gjatë vizitës time në Kosovë në 2007 dhe 2012 kujtoj sot dhimbjet e tyre, krimet e shëmtuara dhe përndjekjen e vëllezërve dhe motrave të mia kosovare. Kujtoj këtu ato familje të cilat akoma nuk dinë fatin e të dashurve të tyre të zhdukur dhe zhvendosur. Shpresoj t’u jepet drejtësi!

Si gjeneratë e së ardhmes kemi një përgjegjësi të madhe – të mësojmë të kaluarën tonë, të jemi të bashkuar dhe të inkurajojmë udhëheqësit tanë të ndërtojnë një të ardhme më të mirë. Një kriter kyç për paqe, diplomaci dhe prosperitet është përmbushja e katër vlerave kryesore demokratike: drejtësi, mirëqeverisje, zhvillim ekonomik dhe mirëqenie sociale. Një demokraci e shëndetshme është për popullin dhe nga populli!

Falenderoj Amerikën në vazhdën e traditës së saj demokratike dhe humanitare. Pata rastin të takoj udhëheqës të mëdhenj dhe liderë të Kongresit Amerikan si Senatori Harry Reid (kryetar i Mazhorancës të Senatit Amerikan), Senatori Tom Harkin, ish-sekretar i shtetit Colin Powel, Sekretari i Asamblesë së OKB-së Kofi Annan, etj, të cilët kanë të njëjtin pasion dhe përkushtim për paqe, domokraci dhe mbrojte të drejtave të njeriut. Respektoj masat e marra nga Presidenti Bill Clinton, Presidenti Obama, z.p. Joe Biden, Senatorja Hillary Clinton, Dr. Jill Biden dhe znj. Michelle Obama, të cilët kanë mbështetur të drejtat njerëzore, veçanërisht të shqiptarëve, dhe vazhdojnë të përkrahin vlerat demokratike në botë.

Më kujtohen fjalët e ish-presidentit J.F. Kennedy, “bota është shumë ndryshe sot sepse njeriu në duart e tij mban fuqinë për t’i dhënë fund të gjitha format e mjerimit njerësor si dhe të gjitha format e jetës njerëzore.” Ka ardhur koha për një lëvizje globale për të siguruar drejtësi, të mbrojmë të drejtat e njeriut, të ndërtojmë paqe dhe demokraci në vend the botë. Historia ka treguar që shqiparët janë një model i suksesshëm për botën. Duhet të zhvillohemi më tepër ekonomikisht dhe të luajmë një rol më vendimtar në arenën botërore.

 

Viron KONA: Kujtim Laro, një emër i madh i muzikës shqiptare

                     Kujtim Laro,

një emër i madh i muzikës shqiptare

 

 Kujtesë e një bashkëbisede me kompozitorin e shquar shqiptar

 

 

Shkruar nga Viron KONA

 

 

Kujtim Laro (1947-2004) mbetet një emër i madh i muzikës shqiptare, një emër i dashur dhe i respektuar në ushtri. Unë e njihja edhe si mik, si shok e bashkëqytetar të Vlorës.

 

 

           Në foto Kujtim Laro

 

 

Kujtimi lindi dhe kaloi fëmijërinë në Vlorë. Prindërit e tij nuk ishin muzikantë, por njerëz të thjeshtë, me botë e me shpirt të madh. Babai, shofer, pati shumë besim në të ardhmen e Kujtimit, kurse nëna edukoi tek i biri ndjenjën e dashurisë për të mirën dhe të bukurën. Ishte pastaj Vlora, me historinë, traditat dhe njerëzit e  saj, me bukurinë dhe peizazhin e mrekullueshëm, që ngacmuan dhe nxitën te Kujtimi frymëzimet e  para. Në fillim, mbase një fërshëllimë e lehtë nëpër buzë apo një melodi e thjeshtë, që harmonizohej me valëzimet e  detit të kaltër, me shushurimën e ullishtave, limonëve, portokajve, dhe, më pas, pjesëmarrja në koncertet e fëmijëve vlonjatë, që përvijuan rrugën e tij krijuese.

 

 

                Pamje nga qyteti i Vlorës

 

Mbase ishte malli për fëmijërinë dhe vendlindjen, arsyeja që, kur e pyeta Kujtimin për fillimet e krijimtarisë së tij, ai me sy të malluar e të qeshur, nisi të më përgjigjet jo me fjalë, por duke kënduar nën zë:

 

“Si një nuse e stolisur,

Me ullishta je qëndisur,

Thellë në gropë, je o Vlorë,

Rrethe  rreth si kurorë.

 

Dhe, me pikënisje Vlorën, me një ëndërr të bukur në shpirt, Kujtimi mori udhën për në “mbretërinë” e muzikës. Një stacion ishte Liceu Artistik, më pas Instituti i Arteve, disa vjet redaktor për muzikën në Radio Tirana dhe pastaj jeta dhe veprimtaria krijuese  e Kujtim Laros u lidh pazgjidhshmërisht me Ushtrinë Shqiptare.

Në pamje të parë, të krijohej përshtypja se ushtria do ta mbyllte në botën e saj dhe do t`ia kufizonte mundësinë për të shkruar vepra të mëdha muzikore. Por jo. Nuk do të ndodhte kështu. Për këtë, mbaj mend se Kujtimi më tha me sinqeritet:

“-Ushtria më dha mundësinë të shohë dhe të njohë vendin tim pëllëmbë për pëllëmbë, që nga Vermoshi në Konispol. Natyra shqiptare më ka frymëzuar vazhdimisht me epikën dhe lirikën, me dramën e vetë. Ushtria dhe njerëzit e saj, më kanë ngarkuar gjithmonë me emocione, më kanë nxitur për të krijuar vepra të bukura”.

Dhe, prej “pozicionit “ të tij ushtarak, si udhëheqës artistik i ish Ansamblit të Ushtrisë dhe më pas, udhëheqës i trupës artistike të Ushtrisë për më se 27 vjet, Kujtim Laro formoi emrin e vet, veprën e tij madhore.

 

Orkestra Simfonike e Radio Televizionit Shqiptar, duke interpretuar

 muzikën e filmit "Liri a vdekje”  të kompozitorit të shquar Kujtim Laro.

 

 

Faqet e këtij shkrimi janë të pamjaftueshme për të mbajtur në brendësinë e tyre të shkruara: 5 poema simfonike, 2 koncerte për violinë, variacione për violonçel e orkestër. Këto vepra, së bashku me poemën e gjashtë simfonike “Akropol 2000”, janë ekzekutuar nga orkestra simfonike e Radio Televizionit, Teatrit të Operës dhe Baletit, e Ansamblit të Ushtrisë dhe nga të gjithë orkestrat simfonike  të rretheve. Këto pjesë muzikore të shkëlqyera janë vazhdimisht në repertor.

Tingujt e tyre shoqërojnë si pa kuptuar jetën e mijëra  e mijëra njerëzve, krijojnë gjendje dhe ndjenja të forta emocionale, japin vazhdimisht ato kënaqësi estetike që mund të japin vetëm veprat e vërteta të artit.

Kurrikulumi i kompozitorit Kujtim Laro vijon me muzikën e dhomës, ku pjesët muzikore janë ekzekutuar nga instrumentistët më të mirë shqiptarë, por edhe nga instrumentistë të njohur gjermanë, austriakë, amerikanë. Dhe, s`janë pak: 3 improvizo për violonçel solo, koncerti për violinë e instrumente druri, trio për piano, violinë, violonçel, kuartet harqesh, duo për zë e violë...

Kam dëshirë që të shkruaj për të gjitha veprat muzikore të këtij personaliteti të muzikës shqiptare, por ato janë aq shumë, saqë është vështirë të përmenden të gjitha. Ja, tashmë më vijnë përpara, si në një ekran të madh valë - valë, muzika e filmave shqiptarë, filma të cilëve Kujtimi u dha shumë nga vetja, nga shpirti, emocioni dhe frymëzimi i tij. Është kjo arsyeja që, ne që kemi parë këta filma, kemi ndjerë menjëherë dëshirën të këndojmë nën zë tingujt muzikorë aq të bukur, aq të dashur. Kështu na ka ndodhur me filmat muzikuar nga Kujtim Laro: ”I teti në bronz”, ”Ja vdekje ja liri”, ”Në fillim të verës”, ”Nusja dhe shtetrrethimi”, ”Vendimi”, ”Rrugicat që kërkonin diell”, ”Përjetësi”, ”Gurët e shtëpisë sime”, ”Guna përmbi tela”...

 

Një mbret quhet i kurorëzuar atëherë kur i vënë në kokë kurorën dhe i japin në dorë spektrin. Janë 35 filma shqiptarë që i ka kurorëzuar, i ka stolisur me bukuri të pasosur, muzika brilante e Kujtim Laros. Ai u ka dhënë atyre madhështinë. Të rinjtë e sotëm, mbase nuk kanë arritur t`i shohin të gjithë këta filma. Ata janë me të vërtetë të bukur, dhe, them se bukurinë atyre ua shton aq shumë muzika e kompozitorit Kujtim Laro. Kujto muzikën te “Udha e shkronjave”, atë lajtmotiv muzikor me mërmërimën që shoqëron filmin, të cilën e këndon vetë Kujtim Laro; “Nëntori i dytë”, “Partizani i vogël Velo”, “Lulëkuqet mbi mure”... Muzikë që të drithëron shpirtin dhe zemrën, të bën të ndjesh të gjallë epikën dhe lirikën, gurgullimën e jetës, gëzimin, ndjenjën e shpresës dhe besimin, por edhe dramën shqiptare. Në këtë muzikë është Jugu, është Veriu, aty është e gjithë Shqipëria, pëllëmbë për pëllëmbë. Në muzikën e këtij kompozitori  jehon shpirti i atdheut, aty është fusha dhe mali, lumi dhe deti, aty është oqeani.

Pjesëmarrës në festivalet e Këngës në Radio e Televizion, që nga i dhjeti e deri sa Kujtim Laro jetoi, gati të gjitha këngët e tij janë vlerësuar me çmime të para, të dyta dhe të treta, janë interpretuar nga këngëtarë të mëdhenj: Vaçe Zela, Ema Qazimi, Luan Zhegu, Alida Hisku, Adriana Ceka, Pandi Zguro, Alma Bektashi, Myfarete Laze... Bashkë me emrat e këngëtarëve na vijnë të freskët tingujt dhe muzika e këngëve   “Gjurmë Gjaku”,   “Buka  e duarve tona”,   “Në çdo zemër një herë troket”,   “Zhgënjimi”,   “Djepi i trimërisë”...

 

Në vitet e  rinisë sonë, por edhe tani, kur e dëgjojmë këtë muzikë ndjejmë të na mbushet shpirti, ajo na çlodh, na zbut streset, na lehtëson dhembjet, që jo pak janë shtuar në vitet e këtij tranzicioni të gjatë e si të pafund...Ndërsa lundrojmë në “oqeanin” muzikor të Kujtim Laros, sjellim ndërmend kantatat për kor e solistë, balada për Ismail Qemalin, balada për Selam Musanë, veprat koreografike që janë plot 16 dhe të gjashtëmbëdhjeta të vlerësuara me çmime të para. Dëgjuesve të muzikës, ma merr mendja se, u kujtohen mirë: “Do shkoj me trimat e malit”, “Bilbilenjtë trembëdhjetë”, “U rritëm me lirinë”, “Me shpatë në dorë”...

Mbaj mend se, në atë bashkëbisedë me të madhin Kujtim Laro, teksa sillnim ndërmend tingujt e këtyre veprave muzikore, Kujtimi me sytë plot dritë dhe si nën buzë zuri të  këndojë:

 

“O ju trima kapedanë,

Më thanë zogën e vranë,

Po ku u vra zoga,

Fluturoi shqiponja.”

 

-Të lutem, edhe një këngë tjetër, - iu luta atëherë  me shpirt.

Dhe Kujtimi vazhdoi:

 

Dhe në rënçim ne nuk vdesim,

Ne do rrojmë sa rron liria,

Tokë e dashur, je e jona,

Është e jona Shqipëria.

 

Lexuesi ushtarak duhet ta dijë se të gjitha këngët rreshtore janë kompozuar nga Kujtimi dhe janë ekzekutuar nga Ansambli i Ushtrisë: “Jemi tankistë, jemi shqiponja”, “Himni i shkollës së bashkuar”, që kanë vite që ekzekutohen nga studentët e kësaj shkolle të mirënjohur. “Himni i Divizionit të Kukësit”, i cili gjatë Luftës së Kosovës, krijoi emocione të mëdha.

“-Këtë Himn, - më tregonte atëherë Kujtimi, - ua kam mësuar mbi 600 ushtarëve, duke shkuar vet repart më repart. Aty mblidhej edhe populli dhe dëgjonte. Shumë njerëz që takoj, oficerë apo ish ushtarë, por edhe banorë të Kukësit, kujtojnë me krenari dhe emocion atë ditë historike kur këndohej Himni i Divizionit të tyre dhe kur zemra u çohej peshë nga ngazëllimi..”.

Kompozitori Kujtim Laro ndihej i preokupuar kur thoshte se, Ushtria jonë nuk ka këngë “komando”, të cilat në thelb janë këngë që këndohen duke ecur e vrapuar.

        

“-Këto këngë që këndohen sot nga komandot shqiptarë, të bukura janë, po atyre u mungojnë motivi dhe teksti shqiptar. Këngët “komando” përcaktojnë identitetin  ushtrisë. S`ka këngë në botë pa këto këngë. Tek ne edhe aviacioni është pa këngë, edhe këmbësoria është pa këngë, edhe marina është pa këngë... Të gjitha formacionet ushtarake në botë kanë këngët e  tyre si përcaktuese të identitetit. Më vjen keq, - vijonte Kujtimi, - por e ndjej që komandot tona kur shkojnë me misione jashtë vendit, ndihen ngushtë sepse s`dinë se çfarë kënge të këndojnë. Ndërsa komandot e shteteve tjera, kanë këngët e tyre, të cilat i këndojnë me shumë fanatizëm. E pra edhe ushtria jonë i do këto këngë. Mundësitë i kemi që t`i bëjmë, madje të bukura. Poetët tanë të mëdhenj Naimi, Çajupi, Fishta...kanë vargje mjaft të bukur që i këndojnë atdheut tonë të shtrenjtë, veçse duhet ca më tepër interesim nga strukturat përkatëse që merren me kulturën në ushtri”.

Mbaj mend se kur fliste kështu, ai heshti pak shtoi:

-Për këto, më vjen keq dhe më duket vetja borxhli. Duhet ta mbushim këtë boshllëk me këngët tona, sepse edhe ato janë elemente shumë të rëndësishëm në fushën e integrimit.

-Dukesh i inatosur Kujtim, - i thashë.

-E di,  - nis të më thoshte ai si të donte të më tregonte një sekret, - Mua inati më bëri kompozitor. Shpesh, ngaqë nuk ua thosha dot me fjalë të tjerëve ato që doja, ua thosha me muzikë.

 

Dhe aty për aty nisi të  këndonte me zë të ulët një motiv kënge të njohur mbi vargjet e poetit ushtarak Lirim Deda:

 

Linde ti për të qenë i lirë, o shqiptar,

Por jeta s`ishte për ty një dhuratë,

Se mbi tokë kishte shumë gur  e pak bar,

Jo, s`mund të jetoje dot ti pa liri,

Liria kënga e parë.”

 

Më pas, biseda me të madhin Kujtim Laro vijoi me idhujt e tij të muzikës. “Ata janë shumë dhe secili ka natyrën e tij. Janë aq të mëdhenj, saqë nuk bëhen dot krahasimet. Po përmend Korsakovin, kompozitorin e madh rus. Ka qenë kapiten vapori. Në atë kohë aristokracia ruse, nuk e vlerësonte muzikën e vendit të  vetë dhe në modë ishte muzika franceze. Korsakovi me katër shokë, bëri në atë kohë për muzikën ruse, atë që s`e kishte bërë askush tjetër përpara tij. Mjaft nga kompozitorët e mëdhenj të botës si Stravinski, impresionistët francezë Ravel De Bysy dhe kompozitorët si Grik etj., ishin të gjithë nxënës të Korsakovit. Në Shqipëri, - vijoi Kujtimi, - kam pasur si idhuj: Preng Jakovën, që mund ta quajmë “Moxarti” i Shqipërisë, Çesk Zaden, që i dha Shqipërisë një plejadë kompozitorësh, Tonin Arapin, Nikolla Zoraqin...

-Për Gaqo Abvrazin, ç`mund të na thuash? – e  pyeta.

“-Do ta krahasoja me një nga titullarët e mëdhenj  të Ansamblit të Ushtrisë ruse “Aleksandrov”. Gaqo Avrazi jo vetëm që krijoi Ansamblin e Ushtrisë, por e bëri atë të pavdekshëm me ekzekutimin e muzikës shqiptare dhe botërore. Nuk e teproj po të them se Ansambli i Ushtrisë, që lindi në vitet e  zjarrta të Luftës Nacionalçlirimtare ishte “nëna” që krijoi të gjithë institucionet artistike shqiptare. Padyshim, i paharruari Gaqo Avrazi mbetet profesori i parë i tij”.

Ndërsa Kujtimi fliste, përpiqesha të sillja përsëri në mendje vendlindjen e tij, Vlorën  e bukur dhe njerëzit midis të cilëve u rrit ai njeri, që do të bëhej kompozitor i madh. Sillja ndërmend se, gjithnjë ai kishte qenë i rrethuar me një atmosferë intime krijuesish që në fëmijëri, ku vëllezërit e tij zinin vend të veçantë. Flamur Laro, më i madhi prej vëllezërve, u kujdes shumë që Kujtimi të shkonte në shkollën e  lartë, ndërsa vetë qëndroi në Vlorë, ku u bë një emër i njohur në një zhanër tjetër të artit, libretist i shkëlqyer i Estradës së Vlorës. Flamuri kontribuoi që të bëheshin të mëdhenj parodistët vlonjatë. Vëllai tjetër, Gëzim Laro, për vite e vite me radhë ishte violonçelist  i parë i Teatrit të Operës dhe Baletit, pedagogu që nxori dhjetëra e dhjetëra muzikantë që sot ndodhen brenda dhe jashtë vendit si solistë, orkestrantë, instrumentistë në orkestrat e vendeve më të mëdha të Europës...

Në bashkëbisedë me Kujtimin, kujtuam atëherë edhe ngjarje me humor, ku shprehej dashuria  e vëllait të madh, Flamurit për më të vegjlit, Gëzimin dhe Kujtimin, të cilët Flamuri i përmendte shpeshherë me krenari në biseda. Kur Estrada e Vlorës ndodhej në turne në Shishtavec të Kukësit, pas shfaqjes, aktorët, u ndanë të kalojnë darkën nëpër familje. Bashkë me Flamurin u ndodhë edhe aktori i madh i humorit vlonjat Leka Kruta. Në bisedë, Leka prezantoi Flamurin, duke theksuar se, ai, është vëllai i Kujtim Laros, atij “që bën muzikën e bukur të filmave”. Atëherë i zoti i shtëpisë, menjëherë e ftoi Flamurin të ulej në krye të qoshes.

-Po mua, ç`mu desh që bëra këtë prezantim, - tregonte shpesh me humor Leka Kruta, - e pësova keq, sepse qoshja dhe të gjitha nderimet iu bën Flamurit”

Kur e pyeta Kujtimin se, ç`vend zinte polifonia labe në krijimtarinë  e tij, ai m`u përgjigj:

“-Muzikën polifonike  e bën populli. Unë nuk citoj, po përgjithësoj motivin lab, pa harruar edhe motive të tjera të bukura që ka Veriu. Forca e talentit të një kompozitori  qëndron në atë se ai i bën të pavdekshme këto intonacione të muzikës popullore.

 

Bethoveni bëri që, muzikën gjermane ta këndojë e gjithë bota....Nganjëherë, të bukurën e kemi përpara, fare pranë, ndërsa e kërkojmë atë në qiell, në boshllëk. Do të thosha që  edhe bota jashtë ka interesa për atë që nuk e ka, që s`e ka dëgjuar ndonjëherë. Më kujtohet se, për festivalin e Gjirokastrës, një muzikant i madh francez ka thënë: “Ju kompozitorët shqiptarë, s`keni nevojë që të bëni sinfoni, sepse i keni të gatshme”.

Kujtim Laro ishte i këndshëm në bisedë, tregonte bukur dhe  me plot humor episode ngjarje nga jeta e tij si artist:

“-Më kujtohet, një herë isha në Korçë. Ndodhesha duke ngrënë drekë me koreografin e Ansamblit të Ushtrisë. Vjen një polic, mik i koreografit dhe ulet me ne. Kur koreografi e prezanton me mua, polici rrudhi fytyrën. Pak më vonë, duke pirë një gotë raki, polici më thotë:

-“Kur kam dëgjuar muzikën tënde, të kam përfytyruar ndryshe, simpatik, biond, flokëkaçurrel...”

Qeshëm me gaz e dashamirësi.

-Ti Kujtim, mban gradë ushtarake? - e pyeta.

-Po, - m`u përgjigj ai, - jam nënkolonel. Pastaj diçka kujtoi dhe më  tha:

“-Në jetën e përditshme më shumë qëndroj i veshur civil. Jo se nuk më pëlqen uniforma, por natyra e punës sime është e tillë.

Heshti një çast dhe, duke bërë buzën në gaz dhe vijoi:

-Njëherë e vesha uniformën dhe dola shëtitje në rrugë. Njerëzit kalonin pranë meje, kushedi pse më shihnin si me habi. “Çfarë kanë këta?” - pyesja veten.

Pak më vonë, një i njohuri im, më ndali dhe më tha:

-Po kapelën, ku e ke?

Përsëri qeshëm.

-Mos e ndjen ngushtë rrobën ushtarake?

-Jo, - m`u përgjigj Kujtimi, - Ushtria më ka pëlqyer gjithmonë. Ndjej dashuri dhe respekt të madh për ushtarakët, për ushtarët dhe oficerët. Miqtë e mi më të mirë i kam në ushtri.

-Ke ndonjë merak?

-Për punën time? Jo! Vetëm një lutje për titullarët që të tregojnë më shumë kujdes për kulturën në Ushtri. Ndërsa, si muzikant, më vjen keq që edhe muzika tek ne është kthyer në biznes. Janë disa gjëra që s`i bën dot individi. Është shteti dhe institucionet e  tij të specializuara, që duhet të mendojnë për disa gjini muzikore.

Kujtim Laro vazhdoi të punoi me pasion dhe përkushtim deri në fund të jetës së tij. Gura muzikore e tij ishte e pashtershme. Mbaj mend se në atë bisedë,  ai nisi të më shpaloste planet e tij krijuese për të ardhmen. Në dorë kishte një muzikë filmi të regjisorit Mevlan Shanaj: “Lule të kuqe, lule të zeza”. Do të merrte pjesë në festivalin e muzikës së re shqiptare, po shkruante dy romanca për solist e piano për festivalin vjeshtës 2002, po punonte për të marrë pjesë në festivalin “Maria Kraja’  me një nga perlat e muzikës shkodrane, që titullohet: “Ta dish” dhe do të ekzekutohej nga dhjetë soprano, katër alto, katër baritonë, katër bas dhe një tenor. Këngëtarët që do të këndonin ishin emra të njohur në arenën ndërkombëtare dhe do të dirigjohej nga një dirigjent anglez...

Kompozitori i madh dhe Artisti i Merituar Kujtim Laro, krijoi vepra muzikore të mrekullueshme për Shqipërinë, për popullin e vet dhe për Ushtrinë Shqiptare.

Spaletat e nënkolonelit ishin të ngushta për të mbajtur veprën e tij të madhe, sepse Kujtim Laro, de fakto, ishte dhe mbetet një nga gjeneralët e muzikës shqiptare.

 

 

NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

 

Sokol Demaku

 NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

Poezisë jepi rrugë, le të udhetoj si ajo do e di, vargjet janë mrekulli e jetës, mbase ato janë shpirti i poetit dhe ndjenja e zemrës që ai shprehë për jetën. MaNifestimi i sotëm në Borås të Suedisë filloi më këtë moto organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås dhe Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Suedi, në të cilën pos anëtareve të QKSH Migjeni, ishin edhe anëtarët të ShShAKShS , mysafirë të tjerë si dhe dy mysafirë të Bibliotekës së qytetit Borås nga Durrësi respektivisht nga Biblioteka e këtij qyteti zonjat Flora Dervishi drejtoreshë dhe pedagogia e kësaj biblioteke Alketa Spathi.


Ditë më parë këto ishin mysafirë në Fjärdingskolan në Borås ku me këtë rast ato takuan fëmijët shqiptarë, që vijojnë mësimet në këtë shkollë si dhe personelin e shkollës në fjalë, mësues suedez të cilët punojnë më këta fëmijë. Ishte një kënaqësi e vertëtë thonë mysafiret nga Durrësi takimi me pedagog suedez, por ishte shumë mbersëlënës takimi me fëmijët shqiptar të cilët ishin në numër shumë të madh në këtë shkollë. Flora thotë se është për cdo lavadatë puna e atyre pedagogëve me fëmijë në atë shkollë e cila thotë ajo është shembull se si duhet punua në një shkollë, por aq më tepër kujdesi i shtetit dhe respekti për njeriun që ishte pjesë e jetës dhe punës së këtyre pedagogëve. Kushte ideale për jetë dhe punë për fëmijët kjo është një e arritur shumë e madhe për ketë vend nordik, por edhe më impresionues fakti se edhe i huaj këtu ndihet vendas, pra nuk ka dallim nga suedezi sa ne arritëm të verejmë ketu.


Një bibliotekë shkollore me një tirazh titujsh në suedisht por cka na la përshtypje shume të madhe thotë Alketa ishin raftetet me libra në gjuhën shqipe në bibliotekën e kësaj shkollë e që mësuam se ka diku mbi 200 tituj në shqip e që ndoshta na thanë se është edhe e vetmja bibliotekë shkollore me literaturë të mjaftueshme në shqip për fëmijët shiqptar këtu, falë punës së palodhshme të anëtareve të QKSH Migjeni.

Një moderatore bashkëkohore dhe mjaft solide Saranda Iseeni gjatë prezentimit të programit në Borås me rastin e vizitës së miqëve nga Durrësi në këtë qytet. Një juriste, kreatore dhe moderatore mjaft ideale në prezentimine  gjuhës dhe kuturës shiqpe në mërgatë, me një shram dhe ndjenjë shpirtërore.

Pasditja ishte rezervua këtë ditë, datë 13 shtator 2013 për një vizitë tek nikoqiri Biblioteka e qytetit Borås. Kjo ishte një vizitë ngase ka kohë që nga udhëheqja e bibliotekes në Borås në durrës kishte arritur një ftesë për këtë vizitë në mënyrë këto dy biblioteka të zhvillojnë një bashkëpunim në të ardhmen në lamin e punës së kompletimit të repartitt ë literaturës në shqip me tituj të ri botimi nga Shqipëria. Me këtë rast u vizituan të gjitha repartet e kësaj biblioteke në përcjellje të punëtoreve të saj dhe me spjegime dhe informacione konkrete për punën që behët dhe si bëhet në bibliotekat e këtij shteti Nordik ku libri zenë një vend të rënësishëm në jetëne qytetareve të tij. Në këtë bibliotekë në bazë të informacioneve që dhanë punëtorët morem vesht se ka mbi 300000 libra me mbi 1500 lexues në ditë dhe me një fond të mjaftueshëm librash në Gjuhën shqipe, me synim që ky fond në të ardhmen edhe të rritet.

Mysafirët nga Durrësi nga durrësi i dhuruan kësaj biblioteke 20 tituj të ri në Gjuhën shqipe si dhe 10 tituj përfëmijë me përralla dhe peozi për fëimjë. Ishte impresionues takimi i mysafirëve me prindër suedez të cilët me fëmijët e tyre ishin në repartin e fëmijëve.


Çdo dhuratë e vërtetë nuk është dhe nuk mund të jetë dicka tjetër pos një simbol dashurie, një simbol që gjallëron jetën e kështu edhe këto libra thonë miket nga durrësi besojmë se do jenë një symbol bashkëpunimi mes dy bilbiotekave të këtyre dy qyteteve.

Dita e dytë e qendrimit të zonjave nga Durrësi ishte madheshtore sepse nga ana e QKSH Migjeni në Borås dhe Shoqata e shkirmtave eshqipra në Suedi në Shtëpinë e cultures në Borås ishte organziua një takim poetik, me poetë, shkrimtarë dhe intelektual shqiptar ku temë boshte ishte Ndikimi I letërsisë tek fëmijët shqiptar nbë megrim e ku ligjëruese ishte Flora Dervishi.

Kjo temë zgjoi intersim të të pranishmit dhe ishte një frymëzim për mësuesit dhe prindërit shqiptar në mëgrim.

Më këtë rast mysafiret nga Durrësi për femijët shkollar shqiptar në mërgatë konkretisht këtu në Suedi kishin sjellurë dhurata të cmuera konkretisht një bagazh të madh me libra në shqip të cilat iu ndan shkollave në shtatë qytete Suedeze. Kështu nga 15 tituj me libra për fëjmijë dhe të rinj iu dhuruan qyteteve: Uddevalla, Halmstad, Skene, Göteborg, Ängelholm, Stockholm, Falkenberg, Varberg.


Sipas fjalëve të zonjës Flora Dervishi mësuam se ky aksion për kompletimin e shkollave me literaturë shqipe në qytet suedeze do vazhdojë edhe në të ardhmen dhe se pritet një bashkëpunim më I dukshëm në këtë drejtim edhe me Shoqatëne shkrimtarëve shqiptar klëtu si dhe me QKSH Migjeni dhe shoqata tjera shqiptare.

Por është shumë vlerë të permendet se poetja shqiptare Teuta Sadiku. Me punë dhe banim në Greqi para ca ditësh në Borås nxorri në dritë librin e saj të parë me poezi me titull” Kronikë e qytetit tim” ku i gjithë botimi më dëshirën e autores iu dhurura bashkeardhetarëve në Suedi dhe nxënësve në disa shkolla këtu.

QKSH MIgjeni si dhe shoqata e shkrimtarëve shqiptar në Suedi në krye me kryetarin Hysen Ibrahimi e falenderon nga zemra poetën për këtë dhuratë.

Manifestimi i sotëm këtu filloj me leximin e peozisë së poetit suedez Karl Nodström Ata dhe ne” , ”Dem eller Vi” nga qyteti verior Renea të cilën poezi ai ua kuhston mërgimtarëve të parë shqiptar ikur nga vendi i tyre Kosova në kohën luftës. Ishte mjaft prekës recitimi fantastik i së res Saranda Iseni anëtare e kryesisë së Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi.


Ky manifestim vazhdoj me prezentmin e punës së anëtarëve të krysisë së shoqatës së shkrimtarëve si dhe falendertim in e disa prej tyre per kontributine edhënë në ruajtje dhe kutivimine gjuhës dhe kulturës shqiåer në mërgatë. E këtu duhet përmendur zotni Hysen Ibrahimin, Fetah bahtirin i cili dhe festonte 70 vjetorin e jetës, pastaj Sadulla Zendeli- Daja dhe veprimtarja e madhe Qibrije Hoxha.

Ky program vazhdoi me tingujt e muzikës së orekstrit të Robert Hotit, i cili për nderë të punës dhe kontributit të madh të të përmendurëve konkretisht Krytartit të shoqtës, Husen Ibrahimi, i cili për 25 vite me radhë ishte radhitur në ballë të aktiviteteve kombëtare në mërgatë.

Ne keta veprimtar i urojmë, dhe u deshirojmë suksese edhe me të medha në të ardhmen.

 

Rezart Palluqi: Ju flet fjala pusht

Rezart Palluqi

 

Ju flet fjala pusht

Një burrë që gënjen ose vjedh, nuk mund të quhet kurrsesi “pusht” ose shprehur në një shqipe të rafinuar, bythë-lëvruar.

Një burrë që nuk mban premtimet e dhëna, nuk mund të quhet gjithashtu pusht, por anti-profesional ose premtim-mosrealizues.

Epo ja që zoti shkrimtar, burrat me kaplloqe primitive, burrat me mustaqe të trasha, penis arrogant, dhe gushën e pushkës të mbushur me fishekë, e abuzojnë orë e minut këtë fjalë.

-“Yyyy pusht muti” shfryhen ata, herë me zë të lartë, herë pëshpërisin si minj të djallëzuar.

Prandaj zoti Shkrimtar, të lutem merre nën mbrojtje këtë fjalë, mbroje nga keqpërdorimi i saj barbar, çnjerëzor. Edhe pse nuk jeni i tillë, pra bythë-lëvruar, ti e kupton brengën tonë,mjaft mirë,sepse ty të ka mbrujtur natyra me një dashuri të pakushtëzuar për njeriun, po, po, nuk po flirtoj me ty Shkrimtar.

E megjithatë po të jap ca këshilla, material, që mund t’i përdorësh në esetë tuaja.

Duhet pra që fjalët pusht, prapanicë-çkyçur ose bythëlëvruar, të mos ngatërrojnë këmbët e të bëhen nyje litari gomari me fjalët mashtrues, gënjeshtar, kirminel, i shthurur. Tjetër gjë hajduti ose mashtruesi, tjetër gjë burri, ndjenjat e të cilit, rastësisht, strehohen në prapanicë.

Po nuk u bë ky dallim moral, ne do të diskriminohemi kot fare e përjetë.

Përveç kësaj ngatërrese gjuhësore sa qesharake aq edhe tragjike, burrat me mustaqe të gjata dhe të trasha, me penis arrogant dhe pushkën ose jo në brez,duhet të ndalojnë të gjykojnë dhe deri diku të përkufizojnë lirinë e prapanicës së tjetrit.

Në rradhë të parë, për të kuptuar bythëlëvruarit, duhet ta rianalizojmë ose rizbulojmë funksionin e shenjtë që luan bytha në trupin e njeriut. Ajo e mjerë(që unë po të isha në vendin e saj, në mundesha do të arratisesha nga trupi i njeriut) nxjerr jasht një jetë të tërë jashtqitjet e njeriut,i cili flet gjithnjë për pastërsi dhe bukuri, por harron se në bark mbart zorrë gjashtëdhjetë metra të gjata plot me jashtqitje.

Pa e tepruar, prapanicës i duhet ngritur një përmendore, një shtatore në mes të qytetit. Po, po, një përmendore, dhe ju shkrimtarët që merreni një jetë të tërë me zmbrapsjen e jashtqitjeve morale dhe gjuhësore nga tempulli i poezisë, e kuptoni këtë shumë mirë.

Dhe nëse burri ose njeriu në përgjithësi i është sadopak mirënjohës prapanicës për kontributin e saj të madh, atëherë fjala pusht do të tingëllojë pak më ëmbël, pak më e zezë. Bythëlëvrimi mund të konsiderohet tek e fundit si një shpërblim për punën e saj heroike…

Dhe tani diçka tjetër. Si guxon një mashkull të vendosë se ç’bëj unë me trupin tim? Sipas të njëjtës logjikë mund të tallem edhe unë me një mashkull kur ai bën dashuri anale. Gjuhën ta ka dhënë zoti për të puthur dhe ngrënë dhe jo përlyer ato me dhallë erotike, urinë!

Aq më shumë si guxon një mashkull të ironizojë diçka që ai vetë s’e ka provuar?

Hë, a mund të thuash ti, se bythëlevrimi është i shijshëm apo jo, kur vetë s’e ke provuar/zbuluar këtë shije?

Homoseksual njeriu lind dhe nuk bëhet. Ç’të bëjmë ne që ndjenjat erotike nuk derdhen në globin e penisit, por pusetën e prapanicës? Jam dakord se bythëlëvrimi është një çrregullsi natyrore. Po, po, dhe pak bythë-lëvrues e pranojnë këtë. Sepse mamaja ime nuk do të më kishte lindur mua, nëse ajo puthej me një grua, ose i bënte asaj seks gojor.

Por defektet e krijesave të natyrës ose zotit, nuk i dallojmë vetëm tek homoseksualët. Ato i ndeshim edhe tek përkufizimet e shumta trupore por edhe mendore.

Përse njerëzit reagojnë shumë më butë ndaj një fëmije me qafë të shtrembër, douwn syndroom, një psikopati, një vrasësi masiv, diktatori dhe shumë më egër ndaj një bythëlëvruesi, i cili në fund të fundit nuk dëmton askënd. Nëse ai sëmuret gjatë bythëlëvrimit, është problemi i tij. Hë, një burri, po ju thye penisi gjatë seksit, është problemi i tij, apo problemi i penisit të fqinjit të tij?

Dhe tani,o shkrimtar, o njeri i durueshëm, që rri, më degjon dhe mban shënime ndërsa unë flas, shkrimtar, o besnik i fjalës dhe ndjenjës së lindur dhe lirë, në mbyllje kam për të dhënë edhe këtë sugjerim ose këshillë:

Burri ka shumë defekte për të ndrequr përpara se ai të banalizojë, dënojë shatazarisht ndjenjat ose nevojat e bythëlëvruesve. Burri duhet të kuptojë se penisi është një copë mishi dhe jo një top prej hekuri që shpërthen predha.

Mbas orgazmës ai është sallami më qesharak dhe gjynahqar që egziston në punishtet e sallamit.

Burri duhet të shpëlajë duart e përgjakura në kasaphanën njerëzore, sepse ç’kuptim ka që ai të jetë krenar se nuk është bythë-qejfli, të jetë krenar për penisin e trashë, të gjatë, kur ai atë e ngre, prek me duar të përgjakura nga fytyrat e viktimave?

Burri duhet të heqë veset e vjedhjes, grabitjes, mashtrimit, sepse ç’kuptim ka të jeshë heteroseksual, kur penisi i tij shurron djersën e grabitur?

Oh, shkrimtar, unë mund të jap ty edhe dhjetra shembuj të tillë, por për momentin po e mbyll me përmbledhjen, se bythëlëvrimi nuk ka të bëjë me mashtruesin, kriminelin, dhe se për të qenë krenar për penisin tënd, dhe bythën e palëvruar, duhet që penisin të mos e ngreshë me duar të përgjakura. Të mos shurrosh djersën e grabitur, dhe nga bytha e palëvruar të mos dhjesësh gënjeshtra, vrer, xhelozi ose topa parash më të mëdhenj se sa vetë vrima e prapanicës ose koka e penisit më të madh të botës!!!

Rezart Palluqi

Holandë, 06-09-2013

 

Reportazh nga Kozeta Zavalani

Vështrimi rrezaton paqe mbi Seul



Reportazh nga Kozeta Zavalani


E ftuar nga Federata Universale e Paqes dhe Federata e Familjes për Paqe Botërore mora pjesë në Konferencën Ndërkombëtare të Lidershipit "Ndërtimi i një kombi të Paqes" që u zhvillua në  Seoul, të Koresë këtë fundgushti.                
Tisi i hirtë i qiellit u zhvendos e para syve shtrihej qetësisht Seuli, metropoli më i madh dhe kryeqyteti i Koresë  Jugut,  me një popullsi prej më shumë se 10 milionë,  qyteti më i madh në botën e OECD së zhvilluar. Zona që  përfshin metropolin përreth aeroportit Incheon, është zona e dytë më e madhe metropolitane në botë me mbi 25.600.000 njerëz.
Dielli me sa dukej, ishte në të perënduar dhe ato pak rreze, që arrinin të depërtonin mes reve, të cilat pluskonin, duke shtyrë njëra-tjetrën  mbi horizont, hidhnin një si refleks të verdhë, në të kuqërremtë, nga ushtria e reve të lindjes dhe pallatet shumëkatëshe, që zotëronin hapësirën, që shtrihej aq paqësisht mbi glob. Kjo ngjyrë ndërthurej magjishëm me grinë e reve mbi Seul, që i jepnin pamjes një hije madhështore. Populli puntor duarartë e mendjendritur i Koresë së Jugut ndonëse ngrohet nga i njejti diell, mbi të njëjtën tokë, është sa i ndryshëm aq edhe i njëjtë me ne. Me të njëjtën histori 50 vjecare pas daljes nga lufta, por sa shumë përpara kanë ecur ata…dhe sa shume pasterti ne cdo mjedis.
Seuli është konsideruar qyteti kryesor dhe me shpejtësi në rritje globale, që rezulton nga një bum në rritje ekonomike, të  njohur si mrekullia mbi lumin Han, i cili e transformoi atë nga hiri i luftës së Koresë në ekonominë e katërt më të madhe metropolitane  në botë me një GDP-i  773.900.000.000  USA$ në vitin 2012, pas Tokios, Nju Jork dhe Los Anxheles.  Seuli është një udhëheqës botëror teknologji shpërndarës dhe  krenohet, që ka numrin e gjashtë më të madh në botë nga 500 shumëkombëshet të tilla si Samsung, LG dhe Hyundai-Kia, duke u renditur i gjashti në indeksin e qytetit global të energjisë.
Metropoli ushtron një ndikim të madh në mes çështjeve globale, si një nga pesë mikpritësit kryesorë të konferencave botërore, ku merrnim pjesë edhe ne nga Shqipëria, në Konferencën si ajo për Lidershipin me temë  "Ndërtimi i një kombi të Paqes". Ishim nisur në ora 20 e 45 min nga aeroporti Nënë Tereza i Tiranës së bashku me Gani Roshin Presidentin e Federatës se Familjes për Paqe dhe ciftin Eva e Kreshnik Cipi, në udhëtimin me Turkish Airline dhe mbrritëm në Seul të nesërmen afër mbrëmjes.

Nga aeroporti ndërkombëtar Incheon ku na prisnin përfaqësues nga Federata Universale per Paqen, u nisëm me autobuzat komode VIP Limouzine dhe pasi kaluam nga autostrada, mbrritëm në  Hotel Sheraton Grande  Walkerhill. Më kënaqej syri tek shihja ndërtimet arkitekturore të urave me disa kate, që kishin shfrytëzuar edhe vendin poshtë tyre, me ndërtimin e parqeve sportive. Gjithcka ishte e mrekullueshme, në perfeksion.

Qëndruam dhe u akomoduam në  Walkerhill Grande Sheraton,   vendosur në verilindje të Seulit, i rrethuar nga lumi Han dhe Malet Acha, në njërën faqe të të cilit sheh një kala antike, e cila daton në Dinastinë Shilla (57 pes). Hoteli është mjaft larg nga qendra e qytetit, por gëzojmë ajër të pastër, të freskët dhe pritje të ngrohtë mes një qëndrimi të rehatshëm në një mjedis fantastik në  Walkerhill Sheraton Grande.

Në  ceremoninë  e mirëseardhjes, u takova me zonjën Tomiko Duggan, Drejtore e Marrëdhënive me Publikun në  zyrat e FPU-së  në   Washington DC  dhe Presidentin e UPF International Dr. Tomas G. Walsh. Në  celjen e Konferencës Presidenti i UPF International Dr. Tomas G. Walsh,  ftoi në  panel  8 përfaqësues të komuniteteve fetare nga vende të  ndryshme të  botës. Shumë  mbresë lënëse ishte ceremonia e ndezjes së  8 qirinjve të  paqes nga përfaqësues të  gjithë  besimeve fetare në  botë  e konkretisht, nga Budistët, Kristianët Katolikë, Kristianët Baptistë, Konfucianzmi, Honduizmi, Islamizmi dhe feja Shinto.    Midis fjalimeve më impresionoi fjala e Dr. Chang Shik Yang dhe Dr. Lan Young Moon, Presidente e Federatës së  Grave për Paqe Botërore, me mesazhin për bashkimin e Koresë së Veriut dhe të Jugut.

Isha një prej 300 pjesëmarrësve që erdhën në Seul te Korese se Jugut nga 80 kombe te ndryshme, për Konferencën e Lidershipit Ndërkombëtar, sponsorizuar nga UPF , në bashkëpunim me Federatën e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim dhe Federata e Grave për Paqe Botërore.

Pas duave nga tetë udhëheqësit e besimeve fetare, u prezantua nga Rev Moon  Kwon Jin, fjala përshëndetëse në emër të nënës së tij Dr Hak Ja Han Moon dhe bashkëshortes se Rev Moon prej më shumë se 50 vjet. Prej saj duhet theksuar se "paqja e qëndrueshme kërkon harmoni dhe bashkëpunim ndërmjet feve .Besimtarët e të gjitha traditave fetare duhet të punojnë së bashku në dashuri dhe respekt , për hir të përmbushjes së vullnetit të Perëndisë."
Dr Chang Yang Shik , Kryetar i komitetit të organizimit të konferencës dhe president i Federatës Familjes për Paqen Botërore në Kore, tha se: " Ati Moon ishte një lider dinamik dhe se Nëna Moon kishte qenë në anën e burrit të saj për më shumë se pesë dekada të martesës së tyre . Pa marrë parasysh se çfarë sfidash ata përballën , ajo ishte gjithmonë aty . " Gjysma më e mirë " e tij është me ne , dhe ajo na çon me urtësi të madhe dhe forcë.
Shumë nga pjesëmarrësit në konferencë ardhur nga 43 kombe, kishin zgjedhur nga Nëna Moon  për një fushatë shtatë -vjeçare deri ne 2020 ne Vizion te kombeve per promovimin e paqes. Folësit nga shumë kultura dhe sfera te ndryshme të jetës, ofruan mendime për jetën, mësimet dhe trashëgiminë e birit të fermerëve Korean, që si një refugjat lufte filloi predikimin për paqe në një kasolle kartoni dhe që kaloi në botën shpirterore në moshën 92 vjecare.
"Para takimit tim me Rev Moon, aspirata ime, si një mjek dhe politikan, ishte për të kontribuar për paqen , " tha Hon.Jin Hinokida. "Kjo ishte pjesërisht për shkak se unë isha lindur dhe rritur në Hiroshima, që kishte qenë shkatërruar nga bomba atomike.  Duke qenë angazhuar për paqen, kur  takova Rev Moon për herë të parë, unë isha tronditur thellësisht jo vetëm nga ideologjia e tij për paqe, por nga fakti se ai e kishte vënë atë në praktikë në të gjithë jetën e tij të vërtetë.

Dr. Thomas Walsh, President i Federatës Universale të Paqes dha një pasqyrë të parimeve thelbësore udhëzuese të të gjitha ndërmarrjeve të themeluara nga  ati dhe mëma Moon, duke u ndalur në parimet hyjnore:
Ne jemi një familje njerëzore e krijuar nga Perëndia.
Cilësitë më të larta të qenies njerëzore janë shpirtërore dhe morale.
Familja është shkolla e dashurisë dhe paqes.
Paqja vjen përmes bashkëpunimit përtej kufijve të etnisë, fesë dhe kombësisë, dhe parimi -Të jetosh për hir të të tjerëve.
Z.Mark Brann, Sekretari i Përgjithshëm i UPF –Evropë dhe Dr. Michael Balcomb, presidenti i Federatës Familjes për Paqe Botërore në SHBA,  transmetuan një pasqyrë të kursit të jetës së Rev.Moon.
Hon. Gina de Venecia , anëtare e Dhomës së Përfaqësuesve të Filipineve , e përshkroi humbjen shkatërruese të vajzës së tyre, që vdiq në një zjarr në shtëpinë e tyre . Nëna dhe Babai Moon do të ndryshonin jetën e tyre përgjithmonë, sepse kishin dëgjuar këshillën e tyre të mençur...
Folësit nderuan Atin Moon për "krijimin e një urë e dashurisë dhe të paqes mes kombeve, duke u treguar njerëzve një rrugë dhe një kredo praktike, se si të jetojnë jetën në paqe dhe harmoni ".

Programi i konferencës përfshiu një pasqyrë të aktiviteteve UPF -së në vitin 2013 dhe disa nga iniciativat e paqes rajonale. Me shumë interes u ndoqën temat  “Rëndësia e Familjes, martesa dhe bekimi”, “Rëndësia e Arsimit dhe Media” si dhe “Fuqizimi i Grave”, drejtuar me mjeshteri e profesionalizem nga Carolyn Handschin, zv presidente e Federates Nderkombetare te Grave per Paqe Boterore dhe nen drejtore ne OKB. Ati Mun e ka quajtur shekullin 21"epoka e grave" dhe burrave që punojnë krah për krah për paqe, ashtu si ai dhe gruaja e tij kishte bërë.  Federata e Grave për Paqe Botërore përshkroi punën e grave edukative dhe humanitare frymëzuar nga babai dhe nëna Moon, sidomos me gratë e Koresë së Veriut.  Udhëheqësit e ndërmarrjeve të tjera që  Ati Moon kishte themeluar, shprehën përkushtimin e tyre për të vazhduar trashëgiminë e tij.  Kryetari i Washington Times, Z. Thomas McDevitt, përshkroi tre- dekada të angazhimit të gazetës së SHBA-së në besim, familje dhe liri, si vlerat thelbësore të mbrojtura prej tij.

E paharruar do të mbetet shërbesa në nderim të njëvjetorit të ndarjes nga jeta të Rev.Moon, që u mbajt në Qendrën Botërore të Paqes dhe në kompleksin e kishës në provincën e Çonpiongut, rreth 50 km në verilindje të Seulit.  Ceremonia përkujtimore Seonghwa në Gapyeong, ishte një shfaqje e mrekullueshme Gala ku Mother Moon kendoi se bashku me dhjetra niper e mbesa te familjes Moon dhe u lexua poezia hymn, "Crown of Glory"-”Kurora e Lavdisë”. Këngëtarja e mrekullueshme, mikja ime Gloria del Paraguaj dha një performancë solo me zërin e saj të vecante. Pastaj aktorja e famshme koreane Hye Seon Jeong lexoi poemën përkujtimore "Një letër Atit tim", që na emocionoi të gjithëve. Anëtarët e Federatës së Familjes për Paqe dhe Bashkim Botëror ( FFWPU )  të cilët fizikisht nuk mundën të marin pjesë në këtë ngjarje në Kore, morën pjesë me anë të transmetimit në internet live, i cili u dërgua jashtë për 193 kombe.

Dëshiroj të theksoj pengun tim, që nuk munda ti dhuroj librin tim me poezi "Porta e shpirtit" përkthyer ne disa gjuhe, midis tyre edhe ne gjuhen koreane, qe te mund ta lexonte edhe Nena Moon. E kisha kaq prane, tek buzeqeshte me embelsine e thjeshtesine e saj, ashtu si ne shtator te 2005 ne Pallatin e Kongreseve ne Tirane, por nuk munda ta takoja, per shkak te protokollit... Vleresoj faktin qe në fjalimin e saj Dr Hak Ja Han Mun na falënderoj që morrëm pjesë në këtë konferencë shumë të rëndësishme. Midis të tjerash ajo theksoi: “Bota është një vend dhe një kohë për ne, që të përgatitemi për jetën tonë të përjetshme. Secili prej nesh do të ngjitet një ditë në botën e shpirtit. Çdo moment është aq i çmuar, dhe pafundësisht domethënës. Ati Moon jetoi jetën e tij në mënyrë, të tillë uke punuar 24 orë në ditë. Atë rrallëherë e zuri gjumi. Ai gjithmonë jetoi çdo moment e çdo ditë me një vetëdije të tillë intensive e jo vetëm me vuajtjet njerëzore. Çdo person që ai  takoi, pa marrë parasysh kohën apo vendin, e stimuluan atë  për të dhënë gjithçka ai kishte, për të sjellë atë person më afër Zotit. Burri im vazhdimisht mësoi se devotshmëria në jetën tonë është besimi. Asgjë nuk mund të krahasohet me vlerën e dashurisë së vërtetë. Ajo ka fuqinë për të shpërndarë barrierat që njerëzit kanë krijuar, duke përfshirë kufijtë kombëtarë dhe barrierat e racës dhe madje edhe të fesë ".

Reverend Dr. Sun Myung Moon dhe Dr. Hak Ja Han Mun punuan  tërë jetën, për të ndërtuar një botë universale të paqes , një familje globale nën Perëndinë. Bazuar në një marrëdhënie të thellë dhe të dashur me Perëndinë, ai ka zhvilluar të kuptuarit shpirtëror, që ka transformuar jetën e miliona njerëzve në mbarë botën, me vizion për të gjitha fushat e veprimtarisë njerëzore , duke përfshirë;  familjen , shoqëri në, qeveri të, biznesin, akademi të, artet dhe sportet, me vëmendje të veçantë për  ndërtimin e një "kombi të paqes ", përmes familjeve të mira , qytetarisë, qeverisjes së mire dhe bashkëpunimit ndërfetar .

E themeluar nga Dr Reverend Mun Sun Myung dhe Dr Hak Ja Han Mun, Federata e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim përpiqet të mishërojnë idealin e dashurisë së vërtetë dhe për të  krijuar një botë të paqes dhe unitetit midis të gjithë popujve, racave, dhe feve.

Federata e Paqes Universale është një rrjet global i individëve dhe organizatave të dedikuara për ndërtimin e një bote të paqes, në të cilën të gjithë mund të jetojnë në liri, harmoni, bashkëpunim dhe prosperiteti.  UPF zbaton programe përmes rrjetit global të Ambasadorëve për Paqe.

Federata e Grave për Paqe Botërore është një organizatë jo-fitimprurëse e përbërë  nga të gjitha pjesët e shoqërisë, bazuar në vizionin  "Njerëzimi është një familje globale në një botë paqësore nën Perëndinë.”

Ditën e fundit, ne të katërt shoqëruar nga Rev.Shin, i dërguari special për Shqipërinë,  vizituam një pjesë të Seulit.

Ndërtuar mbi lumin Han, historia Seulit shtrihet më shumë se 2.000 vjet kur ajo u themelua në vitin 18 pes nga Baekje, një nga tre mbretëritë e Koresë. Zona metropolitane  e Seulit përmban katër Site të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.: Changdeok Palace, Hëaseong Kalaja, Jongmyo Shrine dhe varret mbretërore të dinastisë Joseon.  Seul është e rrethuar me male të lartë si  Bukhan, më i vizituar në botë si park kombëtar. Monumentet Moderne mbajnë Rekorde Guinness  Botërore.

Në vitin 2012, cilësia e jetës në Seul është gjetur të jetë më e lartë se New York City, Londër ose Melbourne, por pak më e ulët se Tokio dhe Paris, sipas Kombeve të Bashkuara.

Seul ka një infrastrukturë shumë të avancuar teknologjikisht. Ajo ka penetrimin më të lartë botëror të fibrave-optike broadband, duke rezultuar në lidhjet më të shpejta në botë, të  internetit me shpejtësi deri në 1 Gbps, 170 herë më i shpejtë se interneti im. Terminali i hekurudhës KTX me shpejtësi të lartë dhe metro Seul është rrjeti më i madh në botë metro nga gjatësia dhe është konsideruar metroja më e mirë në botë.

Insadong është tregu kulturor, me punime koreane tradicionale dhe moderne,  që përfaqësohet nga punime të tilla si piktura, skulptura dhe kaligrafi. Shkuam edhe në tregun elektronik Yongsan, që  është tregu më i madh elektronik në Azi. Më bëri përshtypje fakti që, ndonëse në njësi tregëtare moderne shumëkatëshe në Seul, mund të negocioje për cmimet, njëlloj si në tezgat e Stambollit, ndoshta kjo një karakteristikë e popujve të lindjes, që nuk ndodh në perëndim...

Pasi hëngrëm së bashku një drekë të vecantë me gatime tipike koreane, vizituam kullën më e lartë në qytet 73-katëshe, Seul Tower. Ndërtuar në vitin 1969, dhe me një kosto prej rreth $ 2,5 milion kulla u hap për publikun në vitin 1980. Që atëherë, kulla ka qenë një pikë referimi e Seul, 1,574 ft mbi nivelin e detit. Kulla e Seulit ofron pamjet më  të mëdha panoramike e qytetit dhe ka qenë e mbetet simbol i Seul që nga viti 1980 që tërheq një numër të madh të vizitorëve çdo ditë.

Monumentet kryesore moderne në Seul përvec Seul Tower, janë Qendra Botërore e Tregtisë dhe shtatë-rrokaqiellet që, dominojnë horizontin e qytetit, duke përfshirë një qendër 640-metër të biznesit, Digital Media 523-meter  dhe Lotte Botërore me 2 kulla në Jamsil Songpa dhe Gangdong.

U ndjeva sikur kisha udhëtuar mbrapa në kohë dhe ndjeva cka dukej të ishte një udhetim i mrekullueshëm dhe i paharrueshëm midis popullit korean... Më shumë se 300 delegatë, që përfaqësonin 80 vende, me një shumëllojshmëri të gjerë të fushave profesionale, dhe të gjitha traditat e mëdha të besimit, ishin së bashku në atë mjedis të pasur dhe stimulus, jashtëzakonisht pozitiv dhe inkurajues. Ne të gjithë tashmë shohim përpara, për bashkëpunimin tonë të vazhdueshëm për hir të paqes dhe zhvillimit njerëzor, me vështrimin qe rrezaton paqe mbi Seul.

Perqafime, Kozeta Zavalani

 


Faqe 10 nga 42

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 51 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1252703
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

“Jetë të Riciklueshme” fitoi çmimin Dokumentari Më i Mirë në New York
Nga: Ermira Babamusta, New York

Filmi i shkurtër “Jetë të Riciklueshme” me natyrë artistike portret – dokumentar realizuar nga Blerina Goce u shfaq në festivalin “Young Albanian Filmmakers Festival” në New York. Festivali, organizuar me sukses nga Bujar Alimani u mbajt në Manhattan, tek Producers Club në datat 29 nëntor – 1 dhjetor. Dokumentari cek temë sociale dhe rrezikun me të cilin përballet një familje dhe lagje në Shqipëri nga ndotja dhe mbeturinat në ambient.

Shqipëria, është para një momenti të madh që hap sipas meje një epokë të re në historinë tonë, atë të europianizimit. Filmi dokumentar normalisht ka shumë për të reflektuar dhe adresuar këto probleme të zhvillimit. Shpresoj që institucionet e filmit në Shqipëri të zgjohen dhe të jenë në një hap me kinemanë shqiptare. Në fund të fundit shpresoj që të gjithë të kemi mundësinë dhe mbështetjen për të bërë filma qoftë dhe duke ngjallur debatin publik për çështje që shqetësojnë realisht shoqërinë tonë,” u shpreh Blerina Goce.

“Shoqëria shqiptare  vitet e fundit po përballet me problemet mjedisore që sa vijnë e bëhen më të mprehta. Prej kohësh po kerkoja të gjeja mjetin më të mirë për të shprehur pikërisht disa shqetësime të miat dhe jo vetëm. Mundësia mu krijua me uorkshopin për kineastë të rinj të organizuar nga Akademia “Varaan” dhe Televizioni Francez Arte, në ambientet e Akademisë “Marubi” me mbështetjen e Bashkimit Evropian. Unë, pasi fitova konkursin dhe m’u miratua projekti, m’u desh të përballesha jo vetëm me vështirësitë e natyrshme të trajtimit të kësaj teme, por edhe me pengesa të shumta per të cilat mu desh t’i drejtohem për mbrojtje Zyrës së Të Drejtave të Autorit. Ndoshta kjo është rrjedha normale e filmave dokumentarë, që atakojnë interesa të caktura,” shtoi ajo.

Në natën finale, juria e përbërë nga Arta Kallaba (kryetare), Ermira Babamusta dhe Violeta Mirakaj shpalli listën fituese të filmave të përzgjedhur të festivalit. Filmi “Jetë të Riciklueshme” me regji të Blerina Goce fitoi çmimin “Best Documentary” (Dokumentari më i mirë).   Filmi ishte një nga filmat më të pëlqyer dhe diskutuar nga pjesëmarrësit gjatë Q&A pas shfaqjes së filmave dhe u fol shumë për temën reale dhe të guximshme të trajtuar nga Blerina Goce.

Së pari dua të falenderoj regjisorin Bujar Alimani dhe Alfred Tollja si nismëtarë të këtij aktiviteti, të cilëve ju ka pëlqyer filmi im që në momentin e parë që e kanë parë. Gjithashtu falenderoj dhe të gjithë selektorët që përzgjodhën për të qenë pjesë e festivalit. Pas një rruge të vështirë jam e lumtur që filmi më në fund pati premierën në Nju Jork dhe që në shfaqjen e tij të parë nderohet me çmimin Dokumentari më i mirë. Për më tepër më kënaq diskutimi i gjerë që ka hapur filmi midis bashkëkombësve tanë në SHBA.

Për mua është shumë e rëndësishme që një “erë e re” po fryn në kinemanë shqiptare dhe është për tu vlerësuar që filmat e autorëve shqiptarë tashmë mund të shfaqen në Nju Jork apo kudo tjetër në botë, madje edhe përpara se të kenë premierën në Shqipëri.  Më gëzon fakti që ndër filmat e paraqitur, shumica kishin si autorë regjisore femra, si dhe fakti që janë vlerësuar nga një juri femërore. Mendoj se edhe në Shqipëri po lind një gjeneratë e re kineastesh femra , ashtu si edhe në Kosovë, e që si këto të fundit, do të mund të sjellin një kinema tjetër, që do të vlerësohet edhe jashtë kufijve shqiptarë,” tha regjizorja Blerina Goce.