Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

NJË PREZENTIM I GJITHANSHËM KULTUROR NË VARA TË SUEDISË

Sokol Demaku

NJË PREZENTIM I GJITHANSHËM KULTUROR NË VARA TË SUEDISË


Me ftesë të Këshillit komunal të kulturës së qyteti Vara në Suedi, anëtarët e Qendrës Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås i Suedisë mbremjën e 25 tetorit 2013 prezentuan më dinjitet Kulturën dhe Gjuhën shqipe për miqt suedez në një mbremje kulturore organizua nga Këshilli komuanl i kulturës këtu e ku pjesëmarës ishin disa shoqata kulturore suedeze.

Ishte kënaqesi të jesh pjesëmarës i një manifestimi të tillë kulturor, në mesin e miqëve suedez në një mbremje te tillë kulturore, ku temë boshte ishte kultura dhe basahkëpunimi ndërkultoror mes shoqatave kulturore që veprojnë në qutete të ndryshme në Suedi.

Anëtar të Krysisë së QKSH Migjeni nga Borås, në fillim miqtë e pranishëm suedez i informaun për punëne e tyre, kulturën, gjuhën dhe traditën shqiptare në poërgjithësi, të cilët treguan një interesim të jashtëzakonshëm, për gjuhën, kulturën dhe traditën shqipe, pastaj ata i infomuan të pranishmit me punën dhe aktivitete e kësaj shoqate kulturore me seli në Borås.


Ishte mjaft impresionues për ta puna e anëtareve të shoqates dhe prezentimi i të arriturave të shqiptareve në Borås me rrethinë, botimi i revitës Dituria,  ku më këtë rast Bibliotës së qytetit Vara iu dhuruan nga dy egzemplar të cdo numri të revitës, pastaj prezetimi i punës së radio Diturisë dhe fillimi i punës me kanalin TV në gjuhën shqipe TV Dituria.

Lidhur me këte¨para të pranishmëve u shfaq një film dokumentar i punuar nga ana e redaksisë së TV Dituria mbi punëne e anëtareve të kesaj shqotate si dhe punëne e TV dhe radio Diturisë në Borås të suedisë.

Temë boshte këtë brëmje ishte kultura dhe kultura e veshjes shqiptare. Lidhur më këtëu shfaqen sekunca nga filmi dokumnetar “Veshja tradiocionale shqiptare ne Kosovë” punuar sipas skenarit dhe idesë së Bora Balaj nga “Bora fashion”.

Interesim të madh tek të pranishmit zgjoj qështja e gjuhës shiqpe e ku u parashtruan pytje të shumta lidhur me këtë si dhe për kulturën dhe traditën e shqiptarëve në përgjithësi.


Besojmë se takime te tilla me shoqtat suedeze dhe miqtë suedez ia vlenë të kemi sa me shumë në te ardhmen në menyrë që të njejtit të kenë dhe marrin sa me shumë informacione për gjuhën, kulturën dhe traditën shqitare.

Interesim të vecant tek të prnaishmit zgjoj puna me fëmije dhe të rinje, organzimi i pritjes së Vitit të ri, ardhja e babadimrit kosovar në Suedi dhe shpërndarja e dhuratave për fëmijët shqiptar, krejt kjo një vepër dhe punë e  vyer e anëtareve të QKSH Migjeni në Borås.

Bëri jehonë puna e me prezentimin e veshjeve kombëtare shqiptare në Borås të Suedisë, vite më parë, nga fotot e prezentuara për mysafirët në Vara.

Besojmë se edhe në të ardhmen këta njerëz të vyer të traditës dhe kulturës edhe ne vende tjera dhe qytete tjera do jenë prezetn me një prezentim  të tillë të kulturës sonë.

 

Ermira Babamusta: Filmi “The Superintendent” përzgjidhet tek Festivali Ndërkombëtar i Filmit, Tiranë

Filmi “The Superintendent” përzgjidhet tek Festivali Ndërkombëtar i Filmit, Tiranë

Nga: Ermira Babamusta

New York - Filmi i regjizorit të talentuar Roland Uruçi me titull “The Superintendent” do shfaqet në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Tiranë te premten, me datë 25 tetor 2013. Filmi me metrazh të shkurtër, me skenar dhe regji të Roland Uruçit ka tre protagonistë kryesorë: Kate Mason, Brooke Volkert dhe John Noel. Kinematografi i filmit është Albert Elmazovski me producent asistent të xhirimit, Kastriot Uruçi.

Ta kem filmin tim të parë si përzgjedhje e Festivalit të Filmit në Tiranë është si të marr aprovim nga familja ime shqiptare. Ndjehem tepër i gëzuar që filmi im gjeti vatrën e vet,” u shpreh regjizori dhe skenaristi i njohur Roland Uruçi.

Xhiruar në New York, Amerikë filmi bazohet në një histori të shkurtër shkruar nga Blerta Alikaj. Produksioni u mbarua në 2013-të dhe filmi zgjat 18 minuta.

Filmi i referohet një teme shumë interesante të kulturës shqiptare, burrneshat dhe rrëfen historinë se si një burrneshë, Shota, imigron në Amerikë dhe bëhet manaxhere roje pallati. Të gjithë mendojnë se Shota (luajtur bukur nga Brooke Volkert) është burrë sepse ka karakteristika mashkullore.

Filmi nxjerr në pah një histori shumë emocionese dhe të fuqishme dhe tregon se çfarë ndodh kur e vërteta del në pah dhe pasojat që le pas. Shpeshherë në jetë ndodh që njerëzit kanë sypozimet e tyre për dikë, pa ditur sakrificat, sfidat dhe të vërtetën që kalon ai person. Shota detyrohet t’i rrëfejë sekretin e saj një të huaji dhe historia ndërthur shumë bukur konfliktet socio-kulturore dhe ato gjinore të shoqërisë.

Ky fenomen akoma praktikohet sot në Shqipërinë veriore, Kosovë, Montenegro dhe Bosnje, një tradite e vjetër lindur para 300 vitesh, përmendur që me Kanunin e Lekë Dukagjinit. Ndërkohë kur vashat e reja ëndërrojnë të martohen, ndër shekuj burrneshat betohen për virgjëri para krerëve të fshatit për t’u bërë burrë për të dalë në luftë ose për të përballuar detyrat e familjes. Ky koncept kulturor është mjaft i huaj për kulturën amerikane dhe ndryshon nga termi “orientimi seksual” siç përdoret më shumë në Sh.B.A.

Burrneshat kanë karakteristika shumë të veçanta dhe të papara për vendet e tjera të botës. Për shqiptarët ka të bëjë me identitetin dhe perceptimin e karakterit të fortë, vjen nga një kulturë e lashtë që pranohet si traditë nga shoqëria shqiptare. Ky koncept është i huaj për kulturën amerikane dhe bie në konflikt me pranimin e orientimit dhe identitetit. Kur u shfaq filmi në New York ka patur shumë komente pozitive dhe filmi u pëlqye shumë sepse është një film tepër unik,” tha regjizori i filmit ‘The Superintendent’, Roland Uruçi.


Regjizori Uruçi ndjehet krenar me projektin e tij të parë, që nxorri në pah një histori majft të veçantë për publikun amerikan dhe atë të huaj, duke i nxitur të mendojnë rreth temave të identitetit, kulturës dhe rolit gjinor në familje.

Ishte një eksperiencë shumë e mirë në krijimin e një historie duke i shtuar aspekte të kulturës time shqiptare dhe duke e bërë të pranueshme për publikun amerikan. Falenderoj Blerta Alikën që më besoi mua me historinë që ajo shkruajti për ta zhvilluar në film, si dhe Albert Elmazovski (kinematograf i filmit The Superintendent, nga Dibra me origjinë) që e solli vizionin tim në kamera për të krijuar një histori reale dhe të bukur,” shtoi regjizori Roland Uruçi.

Trailer i filmit mund të shikohet këtu: http://vimeo.com/51704867. Momentalisht regjizori Roland Uruçi po merret me projektin e tij të ri “Paftuar” bazuar në ngjarje të vërteta përjetuar nga Julian Biba. Z. Uruçi shpreson ta xhirojë filmin ‘Paftura’ në Shqipëri në 2014 me aktorë shqiptarë. Për më shumë vizitoni www.rolanduruci.com

 

Sokol DEMAKU: Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Sokol DEMAKU

Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Den folkliga konsten hos det albanska folket i stort har utvecklats i en nära relation till själva livet som detta folk har skapat och denna konst har bevarats som en konstnärlig rikedom som tillhör hela folket genom historiens olika epoker. Detta rika arv, som idag kallas etnologisk rike­dom, bevarat som ”folklor” blir en livsstil, en andlig livsstil. Etnokulturen som en hörnsten och formgivare för den albanska nationen visar på ett antropologiskt, arkeologiskt, och på ett folklor­ist vetenskapligt sätt den obrutna genealogiska albanska kedjan. Da­gens kroniker har beskrivit tradi­tionen, med hela dess Etons, vilket ger bevis om förforntiden, inte bara för etnisk-kulturella inslag i ett folk, men genom att beskriva evo­lutionära fenomen i grundläggande perioder i historien. Utforskningen av albanska, traditioner och vanor som är bred opus, blev för många utländska forskare som ville veta mer om albaner ett studieföremål. Bland de särskiljande element som ger karakteristiska dimensioner till livet och till kulturen hos ett folk, tillhör utan tvekan folkets vanor och seder .De är regler eller normer i livsstil (beteende, klädsel, sociala relationer osv.) som tillämpas en­ligt oskrivna lagar av ett folk från en stam, en social klass eller ett an­nat samhällsskikt. Kulturskatten hos ett folk, kan undersökas ur olika aspekter, eftersom den presenterar ett brett spektrum av sitt skapande i den historiska utvecklingen. Utan tvekan bland verk av detta slag, intar klädseln en viktig plats. Ur den etnologiska synpunkten, är folkdräkten bland de mest kraft­fulla manifestationer hos ett folks kultur. Folkklädseln, som skapats av folket, följer med folket och den förändras hand i hand med alla andra omvan­dlingar så som sociala, ekonomiska, kulturella, utbildningsmässiga, osv. Många aspekter av kläder, som vi möter i dagens albanska klädsel i Dukagjin Dalen, Drenica, Podujeva, Sangjak, Nis, Makedonien, Montenegro och Albanien och Chameri i almänhet, för oss till många typolo­giska sekvenser, strukturella-och prydnadsväxter, med kostymer av sina förfäder, illyrierna. Kläd­seln hos oss, i allmänhet är en klar indikation på omfattningen av etnokulturen, genom vilken anges övertygande en av de kulturkedjor, från forntiden tom idag. Detta tyder på en obruten kronologi ur folkkonsten som utvecklats i nära samband med själva livet som den här nationen har levt, genom bevarandet av en gemensam konstnärlig rikedom och ett skapande för hela folket i historiska epoker med en tidig början. Hela etnogeografiska utrymmet där albaner bor, nästan varje provins eller geografiska området har sin egna karakteristiska klädsel, som skiljer sig från varandra. Olikheter och nyanser finns från by till by men det finns fall (trots att de är sällsynta) att olikheterna även inom samma by, speciellt när det är en blandad befolkning av muslimsk tro och katoliks tro. Folkdräkten i ”Decans” region är identisk med den som bärs i nordvästra delen av ”Dugagjinis rrafsh”, respek­tive runt staden ”Peja” och ”Gjakova”, rättare sagt från den så kallade ’’heliga bron over floden Drini nära Gjakova fram till den lilla staden ”Istog”, och från ”Junik” till ”Klina”. Detta är ett ganska stort etnografiskt område som består av mindre liknande områden som är: Reka, Dushkaja, Vokshi, Baran Dalen, Leshan Dalen, Drini Dalen, pejas Podgur och Strellcis byar som ligger vid de gigantiska bergen som heter Bjesh­kët e Nemuna från staden Peja fram till Decan, där börjar området Reka. Samma klädsel bärs runt Tropoja som ligger i det bergiga området som heter Malësia e Gjakovës eller på svenska Gjakovas Högland som ligger i Albanien. Ur en etnografisk synpunkt är den nationella klädseln en av dem mest kraftfulla (viktiga) nationella-kulturella manifestationer. Ibland har några delar av klädseln spelat en viktig roll vid några magiska ceremonier och där kan man nämna tre av de viktigaste som händer i människans liv och det är ceremonierna kring födseln, bröllop och vid dödsfall. Klädsel spelar en stor roll för kvinnor som för män i vardagen, därför fäster kvinnorna en stor vikt vid gåvorna som de ger bort när de ska gifta sig och speciellt till den handgjorda klädseln som de gör/syr till sina blivande män. Och just i den klädseln smälter skicklighet och smak, det vackra och det konstnärliga. Många av tidens olika kroniker har skrivit om folkdräkter, både albaner och kroniker från andra länder. Några av de har beskrivit traditionen med hela dess Etons och detta har blivit ett bevis om antiken, inte bara genom etnokulturella egenskaper om ett folk, men också genom att beskriva grundläggande evolutionära historiska fenomen. Därför har den folkliga konsten hos albaner allmänt utvecklats i nära relation med själva livet som detta folk har haft, genom att bevara den (folkliga konsten) som en konstnärlig rikedom och som en folklig gemensam skapelse under olika historiska epoker (ERA) (TIDER) med (ett permanent ursprung) (ett fast ursprung) ursprung. Det bör betonas att kvinnoklädseln är mer karakteristisk, därför överförs hela klädseletnologin hos kvinnorna och därmed bevaras den konstnärliga genesis, som ska­pades antingen gemensamt eller enskilt hos folket, men som är avsedd för det vackra könet och därmed framstår på bästa sätt deras vackra dygd. Kosovas kvinnors klädsel består av ett antal arter; de har klassificerats som klädseln i byn, i staden och den festliga klädseln. På det här viset bevarades klädseln i Kosova som nationell symbol. Även den vita, runda, huvudbonaden (plisi i bardhë) var oberörbar och det skapades en myt om dennes integritet. Vi har också tidiga arkeologiska bevis om ’’opinga’’ (låga skor), några av dem tillhör V och VI-talet f.Kr. och visar att de tillhör det illyriska kulturelementet. Albanska folkkläder varierar från land till land, de varierar i användning i ålder och i högtidliga rituella handlingar. All (folk klädsel) är förknippad med själva koden för vanor och i en omfattning underkastar de sig olika kulturer genom att ofta ta något från det förflutna, något som redan passerat genom dessa regioner. Den folkliga kulturen; klädseln, smy­cken, och andra föremål av det etnokulturella arvet visar på bästa sätt vår folks gamla kultur, vanor och seder och på det viset tog andra folk i Europa och på Balkan, mycket från vår kultur och den progressiva utvecklingen som varade under sekler.

 

IBRAHIM HAJDARMATAJ : BURIM FRYMËZIMI PËR BREZAT…

BURIM  FRYMËZIMI  PËR  BREZAT…

“Ti, do të dalësh mësues, po do të bëhesh edhe drejtor…”,-më tha profesori im, Shefik Osmani


Nga: IBRAHIM HAJDARMATAJ

Në shtatorin e vitit 1962, pasi ma kishin miratuar të drejtën për të vazhduar shkollën e mesme,  mora rrugën nga vendlindja ime, fshati Zogaj i Malësisë së Gjakovës (Tropojë), për në qytetin e Shkodrës. Nuk kisha qenë ndonjëherë atje dhe kërshëria ime ishte mjaft e madhe. Udhëtova i hipur në karrocerinë e një makine transporti. Me vete mbaja edhe një valixhe prej dërrase, ku kisha futur pak bukë e djathë e  rroba të thjeshta vetjake. Bashkë me mua ishin në atë karroceri makine edhe 20 veta të tjerë, nga të cilët asnjëri nuk do të vinte në shkollën, për ku isha drejtuar unë.

Rruga ishte prej kalldremi dhe vëreja se shpesh kalonim në vende të rrezikshme. Udhëtimi ynë zgjati 16 orë, sa një të riu si unë, në atë kohë, tani nuk i besohet. Isha shumë i gëzuar, se më kishte dalë bursa për të ndjekur mësimet në shkollën e pedagogjike 2-vjeçare “Tre Heronjtë”, në Shkodër. Pasi u paraqita aty dhe u regjistrova  rregullisht, fillova menjëherë mësimet. Përveç mësuesve të lëndëve të ndryshme,  më treguan se drejtor i shkollës ishte një shkodran, me emrin Shefik Osmani. Sapo e pashë atë, më tërhoqi vëmendjen veshja e tij estetike dhe fytyra, në dukje serioze, por që “fshihte” brenda saj vetëm mirësi. Sigurisht edhe kjo gjë më ngrohu shpirtërisht e ma shtoi kënaqësinë, që kisha shkuar në atë shkollë dhe nesër do të bëhesha mësues për malësorët e vegjël të vendlindjes sime.

Mësuesit tanë ose profesorët, siç i quanim ne, ishin disa. Ndër ta, kujtoj me nderim Manol Tasellarin, Terezina Gjeloshin, Fadil Krajën, Hamit Boriçin, Mikel Kokën e të tjerë. Më vonë, disa prej tyre dhanë leksione në Institutin e Lartë Pedagogjik “Luigj Gurakuqi” dhe në Universitetin e Tiranës.

Në atë kohë, kisha e murgeshave ishte kthyer në konvikt, ku flinim ne nxënësit pedagogjikas dhe drejtor kishim Musa Krajën.

Drejtori ynë, Shefik Osmaini, nga paraqitja dukej mjaft i rreptë, sikur “nuk di të qeshë”! Por, ama, në shpirt ishte shumë zemërgjerë, i dashur, fisnik e largpames. Pse i them  unë këto, tani pas kaq vitesh? Sepse i kam përjetuar e provuar vetë, në atë kohë. Ja, po rikujtoj një rast...


Shefik e Urti Osmani

Pa i mbushur ende tri javë,  shkova për në zyrën e  drejtorit. Trokita lehtë në derë. Nga brenda dëgjova një zë të fortë, urdhërues, si i një komandanti ushtarak: “Hyr!” U futa në drejtori, paksa i ndrojtur. E përshëndeta atë me respekt dhe, menjëherë, drejtor Shefiku m’u drejtua me një zë dashamirës: “Urdhëro, koleg!...”. Kjo fjala “koleg”, m’u duk shumë e madhe. Megjithatë, nuk e zgjata dhe iu drejtova me një zë paksa lutës: “Shoku drejtor, unë dua të shkoj në Tropojë, në fshatin tim Zogaj…”. “Pse?”-më pyeti ai me një zë qortues dhe paksa i habitur, ndoshta, duke menduar që do ta ndërprisja shkollën! “Jam mërzitë për babën, nanën dhe motrat, se jam vëllai i vetëm i tyre dhe i kam shumë larg…”. Drejtori më kapi përdore, me afroi pranë vetes dhe, duke ma hedhur dorën e tij mbi supe, m’u drejtua me dashamirësi: “Sa herë që të dëshirosh, pra që të marrë malli për familjen tënde, ke leje nga unë…Ti, sot je nxënës, por nesër do të bëhesh vetë mësues dhe në të ardhmen drejtor…”.

Fjalët e tij aq të ëmbla e nxitëse për mua, ma ngrohën zemrën dhe sa e sa herë m’u kanë kujtuar gjatë jetës sime, kur u bëra jo vetëm mësues, por edhe drejtor gjimnazi, siç e parashikoi me largpamësi drejtori im i paharruar, prof. Shefik Osmani. I çliruar krejtësisht nga shqetësimi, që kisha në vetën time, dëgjova përseri zërin dashamirës, që më ftoi: “Eja të shkojmë bashkë, në veprimtarinë letrare, që po e organizon klasa e dytë-D…”.Ashtu, dora-doras, u nisëm për ta parë atë shfaqje.

…Pasi e mbarova, me nota shumë të mira, shkollën pedagogjike 2-vjeçare të Shkodrës, u ktheva në vendlindje dhe nisa detyrën e nderuar të mësuesit. Po nuk iu ndava shkollës. Dhashë provimet me korrespndencë dhe përfundova pedagogjiken 4-vjeçare. Përsëri aty e kisha prof.Shefikun drejtor. Por, tashmë, ishim edhe kolegë dhe ia kujtova atij ato fjalët, me të cilat më ishte drejtuar, kur isha nxënës, pra “koleg”. Me shaka, në atë kohë, ai më pyeste, përpara kolegëve të mi: “Hë, Ibrahim, a don përsëri leje, që të shkosh në Tropojë dhe të shohësh prindërit e motrat?”

Kur isha student  dhe ndoqa Fakultetin Gjuhe-Letërsi Shqipe, në Institutin e Lartë Pedagogjik, po në Shkodër, kisha profesor për lëndën e drejtshkrimit, prof.dr. Tomor Osmanin, vëllain e drejtor Shefikut. Gjithashtu, gjithnjë, për atë ruaj respekt të veçantë.

Bashkepunimin me profesorin e nderuar Shefik Osmani, i cili punonte në ato vite në Insitutin e Lartë Pedagogjik, e vazhdova edhe më tej. Ende e kam në kujtesë atë, në një sesion shkencor, organizuar në Krujë. Pas leximit të kumtesave, ditën e dytë ndoqëm orë mësimi shembullore, në grupin e dytë të një kopshti fëmijësh. Bëhej fjalë për pushtimin fashist të vendit tonë. Në analizën e mësimit, disa kolegë u shprehën se qëllimi u arrit, sepse fëmijët flisnin “me urrejtje” ndaj pushtuesve, duke thënë se ata duhen vrarë me armë…. Profesor Shefiku iu drejtua pjesëmarresve: ” Fjalën e ka ish-nxënësi im, në shkollën pedagogjike të Shkodrës. i cili, besoj, do të na bindë,  si ju dhe mua”. Më tej, ai vijoi: “Pra, na thuaj, Ibrahim, se ku ishte pjesa më kulmore e mësimit”? “Po,-iu përgjigja unë.-Mendoj se pjesa më kulmore ishte, kur vajza 5-vjeçare, Drita, tha se “unë armikun do ta peshtyjë në fytyrë”. Pra, kaq fuqi ka fëmija, sepse armën nuk mundet ta mbajë dhe as ta përdorë”. Profesor Shefikut i shëndriti fytyra, sigurisht duke ndjerë kënaqësi nga përgjigja e një ish-nxënësi të tij.

Më vonë, unë isha një ndër bashkëspunëtorët e rregullt të gazetës “Mësuesi”, botim i Ministrisë së Arsimit e Kulturës, ku profesor Shefiku ishte disa vjet redaktor. Kështu, vërtet, atij i doli parashikimi, se unë u bëra mësues dhe disa vjet drejtor gjimnazi në vendlindje. Bshkëpounova me disa gazeta të kohës dhe drejtova botimin e dy gazetave lokale. Gjithshtu, lexova kumtesa në veprimtari të ndrysahme, brenda e jashtë vendit, me përmbajtje pedagogjike e psikologjike, por dhe disa nga ato u botuan nëpër libra të ndryshëm. E solli rasti që, bashkë me prof. Shefikun, prof. Nuri Abdiun, prof. M.Krajën etj., të isha dhe në veprimtari, që u organizuan në Prishtinë.

…Në kujtesën time kanë mbetur të pashlyera edhe vizitat e këndshme në shtëpinë e prof. Shefik Osmanit, ku kam gjetur bujari e respekt edhe nga bashkëshortja e tij, Uri Osmani,”Mësuese e Popullit”.

Siç dihet nga të gjithë, njeriu ikën fizikisht nga kjo jetë. Por ka rëndësi shumë të madhe, kur lë pas një veprimtari të gjerë dhe të nderuar, ashtu si prof. dr. Shefik Osmani (1923-21.07.2012), i cili ka mbetur gjithnjë shembull dhe  burim frymëzimi për brezat.

Zogaj-Tiranë, 15 tetor 2013

Kontaktet:

 

e-maili: Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa / celulari: 0692469145

 

IBRAHIM HAJDARMATAJ: KUR DI TË NDEROSH TË TJERËT, JE DHE VETË I NDERUAR…

KUR DI TË NDEROSH TË TJERËT, JE DHE VETË I NDERUAR…

(…dhe një mesazh, dërguar prof. Murat Gecaj, nga krijuesi  Fatmir Gjestila)

Nga: IBRAHIM  HAJDARMATAJ


Ju kërkoj ndjesë lexuesve, që nuk do të shkruaj një artikull të mirfilltë. Pra, qëllimi im është vetëm t’u paraqes një mesazh, të cilin ia  ka dërguar prof. Murat Gecajt-publicist e studiues- poeti e shkrimtari, autor i disa librave, Fatmir Gjestila. Që të jem i çiltër me ju, para pak ditëve edhe unë isha bashkë me mjaft të ftuar të tjerë, në bibliotekën e Muzeut Historik Kombëtar në kryeqytet, kur ky autor përuroi librin e tij më të ri për fëmijë, “E fshehta e kështjellës së zezë”.

Për këtë ngjarje të shënuar e mbresëlënëse, jo vetëm për F.Gjestilën, por dhe për ne, pjesëmarrësit e tjerë në atë veprimtari mbresëlënëse, që atë ditë, pra menjëherë dhe pa u “ftohur” ajo në kujtesën tonë, M.Gecaj shkroi një artikull dashamirës, të cilin e dërgoi në disa gazeta e faqe Interneti.

Me të drejtë, dikush mund të shprehet se: “Këtu nuk ka asgjë  për t’u theksuar, se shpesh herë mësojmë për njoftime të tilla?!”. Kjo është më se e vërtetë. Por, në rastin për të cilin po shkruaj, ka diçka të veçantë. Unë nuk e dija, por e mësova në atë përurim, se prof. Gecaj e z.Gjestila nuk e njihnin nga afër njëri-tjetrin. Megjithatë, vërejta se ata u përqafuan ngrohtësisht, si të kishin patur miqësi të kahershme. Sigurisht, secili prej tyre kishte dijeni për krijimtariunë dhe botimet e ndërsjellta, kjo gjë e arritur përmes faqeve të shtypit të shkruar dhe Internetit.

Pasi autori F.Gjestila u njoh me shkrimin e publikuar nga M.Gecaj dhe, sigurisht, kjo gjë i bëri përshtypje të posaçme, ai i nisi atij një përshëndetje e falenderim të bukur e domethënës, përmes e-mailit të tij. Pra, ky është edhe qëllimi kryesor i këtyre radhëve, duke e vendosur edhe këtë mesazh, më poshtë. Pastaj, natyrshëm, secili nga lexuesit është në gjendje të gjykojë vetë. Por, në këtë rast, desha të theksoj edhe mendimin e njohur, që: “Kur di të nderosh e vlerësosh të tjerët, je dhe vetë i nderuar e i vlerësuar…”.

2.

“Përshëndetje,  prof. Murati!  Prania juaj,  në veprimtarinë për paraqitjen e librit tim, ishte aq e mirëpritur dhe ju erdhët…Mirënjohje dhe falenderime për ju!

Më befasuat dhe njëkohësisht ma bëtë edhe më të çlirshme sjelljen time, mes miqësh, kur vëreja dhe ndjeja se, një personalitet si ju, ishte aq i thjeshtë, dashamirës dhe i qetë, me një buzëqeshje që buronte edhe nga sytë e ta lehtësonte aq shumë komunikimin. Ju lutem, mos m’i merrni për komplimente këto fjalë, asesi si “ledhe”, pasi njerëz si ju s’kanë nevojë për to; janë thjeshtë fjalë respekti për ju dhe punën tuaj.

Çka më ka befasuar më shumë, ka qenë dhe reagimi juaj i shpejtë dhe dashamirës, në lidhje me veprimtarinë: pra, publikimi përmes postës elektronike i rrjedhës së saj dhe i mendimeve të para për  librin tim, që u paraqit para atij auditori të nderuar, me poetë e shkrimtarë, publicistë dhe njerëz të kulturës e artit.

S’di se ç’keni bërë për njerëzit tjerë, në përgjithësi, në këtë rast për njerëzit e penës, që botojnë disi të tulatur edhe për arsye të pamundësisë për t’u përshfaqur gjërësisht. Por, fakti që ne të dy s’kemi patur më parë asnjë lidhje të drejpërdrejtë, më bën të mendoj dhe të them, se jeni i përkushtuar shumë për njerëzit dhe ata, me siguri, të janë mirënjohës, ashtu  si edhe unë. Mbase, s’them ndonjë gjë të re, por rasti juaj tregon se njerëzit e mirë e të mençur i kërkon edhe çasti, për t’u dhënë dorën të tjerëve.

Edhe një herë: Ju faleminderit! Me respekt: Fatmir Gjestila”.

 

Tiranë, 14 tetor 2013

 

Murat Gecaj: NJË FOTOGRAFI E RRALLË E ATDHETARIT JASHAR EREBARA…

NJË FOTOGRAFI E  RRALLË E ATDHETARIT JASHAR  EREBARA…

(…dhe mesazhe të ndërsjellta, me Nehat Jahiun)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 



Jashar Erebara (1873-1953)

1.

Para disa ditësh, me kolegun e mikun krijues, arsimtarin Nehat Jahiu, nga fshati shqiptar Orizare, rrëzë bjeshkëve të bukura te Karadakut, në Maqedoni, u lidhëm bashkë pëmes Internetit. Ndër të tjera, ai më shkroi këto radhë:Tani posa më erdhi një ftesë, nga mr. Sevdail Demiri, se nesër, në Kumanovë, organizohet një tribunë shkencore me temë: Klubi Shqiptar i Kumanoves (1909) dhe Jashar Erebara. Ligjeruese kryesorë- albanologe nga Parisi, Avelyn Noygues…”. Ndërsa unë iu përgjigja me dashamirësi: “Shume mirë, ju uroj suksese dhe ta kaloni sa më bukurë!...I bëni të fala edhe Sevdailit, nga unë...”.

Po, Nehati nuk u ndal me kaq dhe më pyeti: “A keni ndonje matrial rreth këtij Klubi dhe Jashar Erabarës?” Ndërkaq, mendja më “fluturoi” e hyri nëpër albumet e mia, me fofografi. E dija se diku, nëpër ato, kisha të ruajtur, që shumë vite më parë, edhe një fotografi të rrallë të Jashar Erebarës. “Po, vallë, ku do të jetë ajo”-mendova përsëri me vete. Kështu, me dëshirën e mirë që të isha edhe unë, sadopak, pjesë e asaj veprimtarie, por tashmë “me korrespondencë”, i kërkova leje Nehatit të “gjurmoja” nëpër albumet e mia. Mirëpo, sa keq, aty për aty nuk arrita ta gjeja atë fotografi dhe koha nuk priste për ndonjë ditë të mëvonshme!? Megjithatë, mikut tim Nehat i shkrova:

“Më vjen shume keq, se me gjithë hulumtimet në disa albume të mijat për foton e rrallë, që mendoja se kisha, për Jashar Erebaren, atë nuk e gjeta?! Por dihet se, kur punët bëhen pak me nxitim, arritjet janë të vështira ose të pamundura?!...Megjithatë, me këtë rast, i përgëzoj, si organizatorët dhe folësit e atij tubimi dhe gjithë pjesëmarrësit e tij! Me veprimtari të tilla, të bukura e domethënëse, ne bëjmë të mundur që ta kujtojmë dhe mos ta harrojmë të kaluarën tonë të ndritur, luftën dhe përpjekjet e parreshtura për liri e pavaresi kombëtare, për traditat e arsimin në gjuhën amtare dhe kulturën tonë të lashtë. Në këtë mënyrë, arrijmë që t'ua bëjmë të ditura dhe t’ua përçojme ato, breznive të sotme dhe atyre, që do të vijnë nesër…Me nderime e respekt të veçantë: Nga Prof. Murat Gecaj, publicist e studiues, sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës se Arsimtarëve të Shqipërisë,Tiranë, 18 shtator 2013”.

Sigurisht, veprimtaria për të cilën fola më lart, është zhvilluar me sukses. Por unë nuk arrita ta realizoja ose plotesoja  në kohën e përshtatshme dëshirën e shprehur, pra ta dërgoja fotografinë e përmendur, në tubimin përkujtimor  kushtuar “Klubit Shqiptar të Kumanovës” (1909) dhe Jashar Erebarës. Por, është e kuptueshme se, nuk më linte meraku i asaj fotografie, se doja që ta gjeja. Kështu, pothajse rastësisht, në një zarfë të posaçme e gjeta dje atë fotografi të atdhetarit të njohur Jashar Erebara. Atë e kisha të ruajtur që në vitet ’80-të, të shekullit 20-të, kur punoja redaktor në gazetën “Mësuesi”, botim i Ministrisë së Arsimit e Shkencës. Sigurisht, e njoftova menjëherë mikun tim, Nehatin për këtë lajm të ri dhe ia nisa fotografinë, përmes e-mailit Ashtu siç mund të shihet edhe nga publikimi i saj, bashkë me këto radhë të mijat, aty shënohet se ajo është bërë në Bukuresh, në vitin 1899.

2.

Megjithëse nuk jam marrë posaçërisht me studimin e jetës dhe veprimtarisë atdhetare, publicistike, areimore etj. të Jashar Erebarës, emrin e tij e kam të njohur që shumë vite më parë, kur nisa të mbledh të dhëna për jetën e veprimatrinë e arsimtarëve tanë, në trojet shqiptare jashtë Shqipërisë. Prandaj, me këtë rast të publikimit të kësaj fotografie, po i rendis këtu pak të dhëna, nga jeta dhe veprimtaria e tij e shquar.

Ai lindi në Dibër, në vitin 1873. Mësimet shkollore i nisi në Shkup dhe i vijoi në Bukuresht. Është i dëgjuar për veprimtarinë e tij të shquar atdhetare, arsimore e kulturore, me botimet publicistike etj. Kështu, përmendim këtu, se ishte kryeredaktor i gazetave mjaft të njohura për kohën, "Albanija" dhe "Shkupi" etj. Ishte pjesëmarrës aktiv në Kongresin e Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe.

Nën drejtimin e mësuesit  atdhetar Jashar Erebara, në janar të vitit 1909, u krijua “Klubi shqiptar i Kumanovës”. Ndër veprimtaritë e përmendura të tij ishte edhe hartimi i një abetareje shqipe. Ajo u njoh, në historikun e krijimit të abetareve dhe funksionimit të  shkollave shqipe, me emrin “Abetarja e Kumanovës”. Përmes saj, jo vetëm nxënësit shqiptarë, por dhe prindërit e të rritur të tjerë, arritën ta mësonin shkrim-leximin në gjuhën amtare.

Në Kuvendin për shpalljen e Pavarësisë në Vlorë, në nëntor 1912, dha një ndihmesë të çmuar dhe më pas punoi që të bëhej sa më i njohur ky akt historik, si në Europë e më gjerë. Bashkëpunoi me disa personalitete të shquara të atyre viteve, si me Bajram Currin e Hasan Prishtinën, të cilët, në vitin 1918,  krijuan “Komitetin Kombëtar për Mbrojtjen e Kosovës”. Me B.Currin e vazhdoi këtë punë të frytshme në Vjenë, ndërmjet emigracionit të njohur shqiptar, me detyrën e kryetarit të degës së atij Komiteti.

Jashar Erebara ishte edhe pjesëmarrës në Kongresin e Lushnjes, duke qenë deputet i Dibrës. Më pas e ka drejtuar Bashkinë e Tiranës, po për një kohë jo të gjatë.

Në vitet e jetës së tij 80-vjeçare, intelektual me interesa të gjëra, ai bëri punë të vlefshme.edhe si arkivist e përhapës i dokumeteve të nevojshme për kohën.

Atdhetari ynë i shquar, Jashar Erebara i mbylli sytë përgjithnjë në Tiranë, më 24 qershor 1953. La pas vetes një emër të nderuar dhe të respektuar për brezat e shqiptarëve. Në kujtim dhe vlerësim të jetës dhe veprës së tij të çmuar, sidomos në fushën e publicistikës, Shoqata e Gazetarëve, me qendër në Shkup, ka dhënë për personat më të aftë në profesion, çmimin me emrin “Jashar Erebara”. Sigurisht, pjesë e veçantë e nderimit të tij të merituar, ishte edhe veprimtaria e zhvilluar në Kumanovë, për të cilën folëm pak, në hyrje të këtij shkrimi.

 

Tiranë, 29 shtator 2013

 

Leonidha Peppo: MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË, NË AMSTERDAM

MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË,

NË AMSTERDAM

Dr. Leonidha Peppo

mjek kardiolog, Poliklinika nr.4-Tiranë

Dr.L.Peppo

1.

Para disa ditësh, në kryeqytetin Amsterdam, të Mbretërisë së Holandës, u  organizua Kongresi më i rëndësishëm i Kardiologjisë  Evropiane. Ky vend nordik  ka një sipërfaqe prej 41.500 km katrorë dhe një popullsi  me mbi 16.5 milionë banorë.

Në atë Kongres  merrnin pjesë kardologët më të njohur e të shquar europianë, por edhe të tjerë. Sigurisht, ndër ta, kryesorët ishin amerikanët, të parët si gjithmonë, në  çdo fushë të jetës. Por, gjithashtu, u  bë një grup i madh mjekësh tanë kardiologë, të cilët merrnin pjesë në këtë veprimtari me shumë interes për të gjithë. Sepse, tashmë, është bërë e zakonshme, që mjekë shqipëtarë të jenë aktivë në këto kongrese të rëndësishme.

Sigurisht, ajo që pohuam më lart, bëhet e mundur nga mbështetjet e pakursyera, që japin kompanitë farmaceutike, që punojnë në Shqipëri. Kështu, psh, kësaj radhe grupi ynë i madh u sponsorizua nga Kompania Berlin Chemie” dhe “Menarini Group”, që u jemi shumë mirënjohës. Ato janë përkrahësit e përhershëm të mjekëve tanë, që të marrin dije të reja shkencore  mjekësore dhe pastaj t’i praktikojne ose t’i venë në jetë në vendin tone, i cili ka shumë nevojë aktuale për to.

Kështu mund të përmendim edhe grupe të tjera mjekësh shqiptarë, që janë sponsorizuar nga firmat e kompanive të ndryshme farmaceutike, si Novartis (kompania e parë, që ka sjellë në Shqipëri preparate moderne në trajtimin e hipertensionit, siç janë Arb, me perfaqësues Diovan), të cilat tashmë, në kuadrin e tregut të lirë dhe konkurrencës, janë të shumta, si në Shqipëri e kudo. Se kjo formë është e përgjithshme dhe kështu funksionon kudo në botë. Bile edhe zbulimet e rëndësishme shkencore mjekësore  ose fusha të tjera sponsorizohen nga kompani të ndryshme, që i kanë mjetet monetare për të ndihmuar këto ndërmarrje të rëndësishme për njerëzimin.

Disa nga ne, mjekët shqiptarë, ishim për herë të parë në Amsterdam. Megjithatë, përvoja e dr. Gëzimit e Matjanit, por dhe e të tjerëve, para se të njiheshim me qëllimin kryesor të udhëtimit tonë, pra punimet e Konferencës, na e lehtësonte shumë për të parë dhe shijuar gjeografinë, ndërtimet, muzetë e shumtë parqet, me shfaqje të natyrave  të ndryshme. Mosha jonë tërhiqet, domosdo, nga emri i famshëm i  skuadrës së futbollit, “Ajax”, që  ka bërë namin në vitet ’70-të shekullit të kaluar,  duke fituar gjithçka dhe që mbahet mend edhe tani, si më e mira e të  gjitha kohërave, me Kruifin fluturues. Stadiumi “Amsterdam  Arena”, një vepër arkitektonike artistike tepër funksionale, na mahniti të gjithëve.

2.

Pallati i Kongreseve, tepër i madh, me planimetri sallash tepër të qarta në harta, por që kërkonte kohë të shkoje nga një sallë në një tjetër. Atje do të ndiqnim, sipas interesave të secilit,  temat për çështjet kardiologjike, të zbatueshme edhe në Shqipëri. Pra, për ato ishte vëmëndja jonë më e madhe. Sepse duhet thënë që jo të gjitha arritjet në vëndet e zhvilluara ekonomike dhe shkencore, si SHBA, Francë, Angli, Gjermani, Itali etj.,  kanë zhvillime e zbatime praktike në vendin tonë.

Interesante ishte se sallat, ku mbahen ligjëratat, ju vihen emra të qyteteve të ndryshme. Kështu, për herë të parë, ishin sallat me emrat ”Tirana” dhe “Prishtina”. Kjo gjë u arrit me këmbënguljen e kardiologut të njohur shqiptar, Adnand Kastrati, me qëndrim e punonjës në Mynih të Gjermanisë dhe drejtorit të “Berlin Chemie” , z. Payam Payman. Sigurisht, ne të gjithë shkuam për ta parë dhe, domosdo, ishim krenarë për njohjen e shteteve tanë shqiptarë edhe nëpërmjet këtyre formave. Tema të tilla, si “Efekti i kolkicinës në parandalimin e fibrilacionit atrial,  pas Bypass”, i mbajtur nga grupi belg. Ky, është me shumë interes për kardiologët tanë. Kjo sepse, tashmë, në vëndin tonë bëhen me plot sukses edhe shumë operacione Bypass.

Temë tjetër interesante, që diskutohet gjerësisht në veprimtari të tilla shkencore mjekësore, është denervimi simpatik renal, në hipertensionin rezistent, referuar nga mjekët: anglez, danez, polak e austriak. Ndërsa tema të tjera ishin dëmtimet valvulare të zemrës, për kurimin dhe zëvëndësimin  e tyre, pa ndërhyrje kirurgjikale.

3.

Pas orëve të frytshme e të lodhëshme në Kongres, na u dha plotësisht dhe me ndërgjegje të qetë, e drejta që ta vizitonim Amsterdamin e mrekuellueshëm, këtë “Venecie të Veriut”, siç quhet. Ai rrethohet me dhjetëra kanale, kështu quhen ato ujëra të kripura, pra detare, të cilat lidhen me qindra ura, duke marrë edhe nga deti. Kështu zgjerohet ky qytet i ndërtuar mbi 150 ishuj, siç thuhet, në vitin 1200.

Amsterdami-qëndër, është i jashtëzakonshëm, me stacionin qëndror për trena tramvaj, metro e mijëra biçikleta. Kështu,  vetëm ecja më këmbë të bën t’i shijosh plotësisht gjithë ndërtimet, stilet e banesave, zyrave e muzeve. Kurse për udhëtimin ujor shërbejnë anije. Me rreth 15 euro, për 1 orë, me ato përshkon shumë kanale, duke e parë qytetin edhe nga uji. Kudo të vinte në sy pastërtia shembullore, si  në rrugë, banja, kopshte, kampuse etj.

Ndërkaq, përfytyroja vendin tim, ku kultura në rritje do të zhvillohet, që edhe ne të mësohemi të mbajmë pastërti të tillë. E veçanta, por edhe qesharake për ne, ishin disa urinarë,  ku shiheshin burrat nga të trija anët, që kryenin nevojat e tyre vetjake në mes të trotuareve, me popullim të madh. Kurse për gratë kishte rrjeta jeshile. Ishte kjo një çudi ose veçanti, që se kemi parë në gjithe ato vënde,ku kemi shkuar.

Në qëndër të qytetit  shihet shtatorja e Amsterdamit, më tutje, duke ecur dy- tre minuta në këmbë, shkohej për te zona, që thirrej “ Distrikti i kuq”. Pastaj vijojnë me dhjetëra lagje, qendra,  rrugica dhe  rrugë buzë kanaleve, ku ekspozohen femra të bukura, me rreth 99% të trupit lakuriq, por pas xhamave, që i ftonin klientët për t’i parë! Poshtërim të kësaj natyre të femrave nuk kam parë askund. Ishin në mosha të reja, por edhe të moshuara. Gay ose transvestite pozonin para turmave, si pelegrinazhë,  që shërben kundrejt shpërblimit. Na la përshtypje të keqe dhe neverie kjo pjesë e rëndësishme e qytetit. Se, Amsterdami i bukur, ka edhe këtë pamje trishtuese e mënyrë  jetese “modern” . Pyetja e natyrshme, që të shkon menjësherë në mëndje, është: “Vallë, çfarë bëjnë ato vajza, kur të rriten?!”

…Pastaj kthehemi te Kongresi ynë, ku mjekët shqipëtarë takohen me kolegë të njohur më pare, gjatë specializimeve në vënde të ndryshme ose që janë takuar në ngjarje të kësaj natyre, duke na dhëne kënaqësi të madhe.

 

Kthimi në Atdhe, në shtëpitë tona, ishte çasti më i pëlqyeshëm dhe më i mirëpritur. Sepse këtu në Shqipërinë tonë të bukur ndjemë qetësinë shpirtërore dhe sigurinë, që na i jep vendlindja, jeta jonë e përditëshme dhe familja.

 

Ermira Babamusta,:Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., (Gruaja Ndërkombëtare e Kurajos & Gruaja Humanitare Ndërkombëtare)

 

Të mësojmë nga historia dhe të ndërtojmë një të ardhme më të mirë

19 gusht 2013 – Me rasitin e Ditës Botërore Humanitare sot kujtojmë ato persona në botë që shpeshherë kalojnë vuajte dhe rrethana të rrezikshme në jetë. Këtë vit përkujtojmë ngjajet tragjike në Kosovë dhe katastrofinë humanitare të shqiptarëve të masakruar, persekutuar, dëbuar nga toka e tyre, si dhe heronjtë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Fushata e spastrimit etnik nga forcat jugosllave dhe serbe, nën drejtim të Slobodan Milosheviçit do kujtohet përgjithmonë si vitet më të errëta dhe përgjakshme në historinë shqiptare.

Me 19 gusht 2013, kur bota përkujton luftën kundra genocidit, është e rëndësishsme të reflektojmë në aspektin historik të genocidit dhe masakrimit të shqiptarëve.

Këtë ditë ia dedikoj veçanërisht familjes guximtare Kunoviku, dy mbijetues të luftës dhe heronj, Gëzim dhe Egzona Kunoviku. Edhe pse përvuan krime tragjike nga lufta, kanë rrezikuar jetën e tyre për të shpëtuar të tjerët gjatë punës së tyre me ushtrinë amerikane në në Lindjen e Mesme. Ndez një qiri për prindërit e tyre të mrekullueshëm, viktima të pafajshme të luftës, Zylije dhe Namon Kunoviku.

Si dëshmuese e padrejtësive ndaj refugjatëve kosovar dhe mbijetues të genocidit gjatë vizitës time në Kosovë në 2007 dhe 2012 kujtoj sot dhimbjet e tyre, krimet e shëmtuara dhe përndjekjen e vëllezërve dhe motrave të mia kosovare. Kujtoj këtu ato familje të cilat akoma nuk dinë fatin e të dashurve të tyre të zhdukur dhe zhvendosur. Shpresoj t’u jepet drejtësi!

Si gjeneratë e së ardhmes kemi një përgjegjësi të madhe – të mësojmë të kaluarën tonë, të jemi të bashkuar dhe të inkurajojmë udhëheqësit tanë të ndërtojnë një të ardhme më të mirë. Një kriter kyç për paqe, diplomaci dhe prosperitet është përmbushja e katër vlerave kryesore demokratike: drejtësi, mirëqeverisje, zhvillim ekonomik dhe mirëqenie sociale. Një demokraci e shëndetshme është për popullin dhe nga populli!

Falenderoj Amerikën në vazhdën e traditës së saj demokratike dhe humanitare. Pata rastin të takoj udhëheqës të mëdhenj dhe liderë të Kongresit Amerikan si Senatori Harry Reid (kryetar i Mazhorancës të Senatit Amerikan), Senatori Tom Harkin, ish-sekretar i shtetit Colin Powel, Sekretari i Asamblesë së OKB-së Kofi Annan, etj, të cilët kanë të njëjtin pasion dhe përkushtim për paqe, domokraci dhe mbrojte të drejtave të njeriut. Respektoj masat e marra nga Presidenti Bill Clinton, Presidenti Obama, z.p. Joe Biden, Senatorja Hillary Clinton, Dr. Jill Biden dhe znj. Michelle Obama, të cilët kanë mbështetur të drejtat njerëzore, veçanërisht të shqiptarëve, dhe vazhdojnë të përkrahin vlerat demokratike në botë.

Më kujtohen fjalët e ish-presidentit J.F. Kennedy, “bota është shumë ndryshe sot sepse njeriu në duart e tij mban fuqinë për t’i dhënë fund të gjitha format e mjerimit njerësor si dhe të gjitha format e jetës njerëzore.” Ka ardhur koha për një lëvizje globale për të siguruar drejtësi, të mbrojmë të drejtat e njeriut, të ndërtojmë paqe dhe demokraci në vend the botë. Historia ka treguar që shqiparët janë një model i suksesshëm për botën. Duhet të zhvillohemi më tepër ekonomikisht dhe të luajmë një rol më vendimtar në arenën botërore.

 

Viron KONA: Kujtim Laro, një emër i madh i muzikës shqiptare

                     Kujtim Laro,

një emër i madh i muzikës shqiptare

 

 Kujtesë e një bashkëbisede me kompozitorin e shquar shqiptar

 

 

Shkruar nga Viron KONA

 

 

Kujtim Laro (1947-2004) mbetet një emër i madh i muzikës shqiptare, një emër i dashur dhe i respektuar në ushtri. Unë e njihja edhe si mik, si shok e bashkëqytetar të Vlorës.

 

 

           Në foto Kujtim Laro

 

 

Kujtimi lindi dhe kaloi fëmijërinë në Vlorë. Prindërit e tij nuk ishin muzikantë, por njerëz të thjeshtë, me botë e me shpirt të madh. Babai, shofer, pati shumë besim në të ardhmen e Kujtimit, kurse nëna edukoi tek i biri ndjenjën e dashurisë për të mirën dhe të bukurën. Ishte pastaj Vlora, me historinë, traditat dhe njerëzit e  saj, me bukurinë dhe peizazhin e mrekullueshëm, që ngacmuan dhe nxitën te Kujtimi frymëzimet e  para. Në fillim, mbase një fërshëllimë e lehtë nëpër buzë apo një melodi e thjeshtë, që harmonizohej me valëzimet e  detit të kaltër, me shushurimën e ullishtave, limonëve, portokajve, dhe, më pas, pjesëmarrja në koncertet e fëmijëve vlonjatë, që përvijuan rrugën e tij krijuese.

 

 

                Pamje nga qyteti i Vlorës

 

Mbase ishte malli për fëmijërinë dhe vendlindjen, arsyeja që, kur e pyeta Kujtimin për fillimet e krijimtarisë së tij, ai me sy të malluar e të qeshur, nisi të më përgjigjet jo me fjalë, por duke kënduar nën zë:

 

“Si një nuse e stolisur,

Me ullishta je qëndisur,

Thellë në gropë, je o Vlorë,

Rrethe  rreth si kurorë.

 

Dhe, me pikënisje Vlorën, me një ëndërr të bukur në shpirt, Kujtimi mori udhën për në “mbretërinë” e muzikës. Një stacion ishte Liceu Artistik, më pas Instituti i Arteve, disa vjet redaktor për muzikën në Radio Tirana dhe pastaj jeta dhe veprimtaria krijuese  e Kujtim Laros u lidh pazgjidhshmërisht me Ushtrinë Shqiptare.

Në pamje të parë, të krijohej përshtypja se ushtria do ta mbyllte në botën e saj dhe do t`ia kufizonte mundësinë për të shkruar vepra të mëdha muzikore. Por jo. Nuk do të ndodhte kështu. Për këtë, mbaj mend se Kujtimi më tha me sinqeritet:

“-Ushtria më dha mundësinë të shohë dhe të njohë vendin tim pëllëmbë për pëllëmbë, që nga Vermoshi në Konispol. Natyra shqiptare më ka frymëzuar vazhdimisht me epikën dhe lirikën, me dramën e vetë. Ushtria dhe njerëzit e saj, më kanë ngarkuar gjithmonë me emocione, më kanë nxitur për të krijuar vepra të bukura”.

Dhe, prej “pozicionit “ të tij ushtarak, si udhëheqës artistik i ish Ansamblit të Ushtrisë dhe më pas, udhëheqës i trupës artistike të Ushtrisë për më se 27 vjet, Kujtim Laro formoi emrin e vet, veprën e tij madhore.

 

Orkestra Simfonike e Radio Televizionit Shqiptar, duke interpretuar

 muzikën e filmit "Liri a vdekje”  të kompozitorit të shquar Kujtim Laro.

 

 

Faqet e këtij shkrimi janë të pamjaftueshme për të mbajtur në brendësinë e tyre të shkruara: 5 poema simfonike, 2 koncerte për violinë, variacione për violonçel e orkestër. Këto vepra, së bashku me poemën e gjashtë simfonike “Akropol 2000”, janë ekzekutuar nga orkestra simfonike e Radio Televizionit, Teatrit të Operës dhe Baletit, e Ansamblit të Ushtrisë dhe nga të gjithë orkestrat simfonike  të rretheve. Këto pjesë muzikore të shkëlqyera janë vazhdimisht në repertor.

Tingujt e tyre shoqërojnë si pa kuptuar jetën e mijëra  e mijëra njerëzve, krijojnë gjendje dhe ndjenja të forta emocionale, japin vazhdimisht ato kënaqësi estetike që mund të japin vetëm veprat e vërteta të artit.

Kurrikulumi i kompozitorit Kujtim Laro vijon me muzikën e dhomës, ku pjesët muzikore janë ekzekutuar nga instrumentistët më të mirë shqiptarë, por edhe nga instrumentistë të njohur gjermanë, austriakë, amerikanë. Dhe, s`janë pak: 3 improvizo për violonçel solo, koncerti për violinë e instrumente druri, trio për piano, violinë, violonçel, kuartet harqesh, duo për zë e violë...

Kam dëshirë që të shkruaj për të gjitha veprat muzikore të këtij personaliteti të muzikës shqiptare, por ato janë aq shumë, saqë është vështirë të përmenden të gjitha. Ja, tashmë më vijnë përpara, si në një ekran të madh valë - valë, muzika e filmave shqiptarë, filma të cilëve Kujtimi u dha shumë nga vetja, nga shpirti, emocioni dhe frymëzimi i tij. Është kjo arsyeja që, ne që kemi parë këta filma, kemi ndjerë menjëherë dëshirën të këndojmë nën zë tingujt muzikorë aq të bukur, aq të dashur. Kështu na ka ndodhur me filmat muzikuar nga Kujtim Laro: ”I teti në bronz”, ”Ja vdekje ja liri”, ”Në fillim të verës”, ”Nusja dhe shtetrrethimi”, ”Vendimi”, ”Rrugicat që kërkonin diell”, ”Përjetësi”, ”Gurët e shtëpisë sime”, ”Guna përmbi tela”...

 

Një mbret quhet i kurorëzuar atëherë kur i vënë në kokë kurorën dhe i japin në dorë spektrin. Janë 35 filma shqiptarë që i ka kurorëzuar, i ka stolisur me bukuri të pasosur, muzika brilante e Kujtim Laros. Ai u ka dhënë atyre madhështinë. Të rinjtë e sotëm, mbase nuk kanë arritur t`i shohin të gjithë këta filma. Ata janë me të vërtetë të bukur, dhe, them se bukurinë atyre ua shton aq shumë muzika e kompozitorit Kujtim Laro. Kujto muzikën te “Udha e shkronjave”, atë lajtmotiv muzikor me mërmërimën që shoqëron filmin, të cilën e këndon vetë Kujtim Laro; “Nëntori i dytë”, “Partizani i vogël Velo”, “Lulëkuqet mbi mure”... Muzikë që të drithëron shpirtin dhe zemrën, të bën të ndjesh të gjallë epikën dhe lirikën, gurgullimën e jetës, gëzimin, ndjenjën e shpresës dhe besimin, por edhe dramën shqiptare. Në këtë muzikë është Jugu, është Veriu, aty është e gjithë Shqipëria, pëllëmbë për pëllëmbë. Në muzikën e këtij kompozitori  jehon shpirti i atdheut, aty është fusha dhe mali, lumi dhe deti, aty është oqeani.

Pjesëmarrës në festivalet e Këngës në Radio e Televizion, që nga i dhjeti e deri sa Kujtim Laro jetoi, gati të gjitha këngët e tij janë vlerësuar me çmime të para, të dyta dhe të treta, janë interpretuar nga këngëtarë të mëdhenj: Vaçe Zela, Ema Qazimi, Luan Zhegu, Alida Hisku, Adriana Ceka, Pandi Zguro, Alma Bektashi, Myfarete Laze... Bashkë me emrat e këngëtarëve na vijnë të freskët tingujt dhe muzika e këngëve   “Gjurmë Gjaku”,   “Buka  e duarve tona”,   “Në çdo zemër një herë troket”,   “Zhgënjimi”,   “Djepi i trimërisë”...

 

Në vitet e  rinisë sonë, por edhe tani, kur e dëgjojmë këtë muzikë ndjejmë të na mbushet shpirti, ajo na çlodh, na zbut streset, na lehtëson dhembjet, që jo pak janë shtuar në vitet e këtij tranzicioni të gjatë e si të pafund...Ndërsa lundrojmë në “oqeanin” muzikor të Kujtim Laros, sjellim ndërmend kantatat për kor e solistë, balada për Ismail Qemalin, balada për Selam Musanë, veprat koreografike që janë plot 16 dhe të gjashtëmbëdhjeta të vlerësuara me çmime të para. Dëgjuesve të muzikës, ma merr mendja se, u kujtohen mirë: “Do shkoj me trimat e malit”, “Bilbilenjtë trembëdhjetë”, “U rritëm me lirinë”, “Me shpatë në dorë”...

Mbaj mend se, në atë bashkëbisedë me të madhin Kujtim Laro, teksa sillnim ndërmend tingujt e këtyre veprave muzikore, Kujtimi me sytë plot dritë dhe si nën buzë zuri të  këndojë:

 

“O ju trima kapedanë,

Më thanë zogën e vranë,

Po ku u vra zoga,

Fluturoi shqiponja.”

 

-Të lutem, edhe një këngë tjetër, - iu luta atëherë  me shpirt.

Dhe Kujtimi vazhdoi:

 

Dhe në rënçim ne nuk vdesim,

Ne do rrojmë sa rron liria,

Tokë e dashur, je e jona,

Është e jona Shqipëria.

 

Lexuesi ushtarak duhet ta dijë se të gjitha këngët rreshtore janë kompozuar nga Kujtimi dhe janë ekzekutuar nga Ansambli i Ushtrisë: “Jemi tankistë, jemi shqiponja”, “Himni i shkollës së bashkuar”, që kanë vite që ekzekutohen nga studentët e kësaj shkolle të mirënjohur. “Himni i Divizionit të Kukësit”, i cili gjatë Luftës së Kosovës, krijoi emocione të mëdha.

“-Këtë Himn, - më tregonte atëherë Kujtimi, - ua kam mësuar mbi 600 ushtarëve, duke shkuar vet repart më repart. Aty mblidhej edhe populli dhe dëgjonte. Shumë njerëz që takoj, oficerë apo ish ushtarë, por edhe banorë të Kukësit, kujtojnë me krenari dhe emocion atë ditë historike kur këndohej Himni i Divizionit të tyre dhe kur zemra u çohej peshë nga ngazëllimi..”.

Kompozitori Kujtim Laro ndihej i preokupuar kur thoshte se, Ushtria jonë nuk ka këngë “komando”, të cilat në thelb janë këngë që këndohen duke ecur e vrapuar.

        

“-Këto këngë që këndohen sot nga komandot shqiptarë, të bukura janë, po atyre u mungojnë motivi dhe teksti shqiptar. Këngët “komando” përcaktojnë identitetin  ushtrisë. S`ka këngë në botë pa këto këngë. Tek ne edhe aviacioni është pa këngë, edhe këmbësoria është pa këngë, edhe marina është pa këngë... Të gjitha formacionet ushtarake në botë kanë këngët e  tyre si përcaktuese të identitetit. Më vjen keq, - vijonte Kujtimi, - por e ndjej që komandot tona kur shkojnë me misione jashtë vendit, ndihen ngushtë sepse s`dinë se çfarë kënge të këndojnë. Ndërsa komandot e shteteve tjera, kanë këngët e tyre, të cilat i këndojnë me shumë fanatizëm. E pra edhe ushtria jonë i do këto këngë. Mundësitë i kemi që t`i bëjmë, madje të bukura. Poetët tanë të mëdhenj Naimi, Çajupi, Fishta...kanë vargje mjaft të bukur që i këndojnë atdheut tonë të shtrenjtë, veçse duhet ca më tepër interesim nga strukturat përkatëse që merren me kulturën në ushtri”.

Mbaj mend se kur fliste kështu, ai heshti pak shtoi:

-Për këto, më vjen keq dhe më duket vetja borxhli. Duhet ta mbushim këtë boshllëk me këngët tona, sepse edhe ato janë elemente shumë të rëndësishëm në fushën e integrimit.

-Dukesh i inatosur Kujtim, - i thashë.

-E di,  - nis të më thoshte ai si të donte të më tregonte një sekret, - Mua inati më bëri kompozitor. Shpesh, ngaqë nuk ua thosha dot me fjalë të tjerëve ato që doja, ua thosha me muzikë.

 

Dhe aty për aty nisi të  këndonte me zë të ulët një motiv kënge të njohur mbi vargjet e poetit ushtarak Lirim Deda:

 

Linde ti për të qenë i lirë, o shqiptar,

Por jeta s`ishte për ty një dhuratë,

Se mbi tokë kishte shumë gur  e pak bar,

Jo, s`mund të jetoje dot ti pa liri,

Liria kënga e parë.”

 

Më pas, biseda me të madhin Kujtim Laro vijoi me idhujt e tij të muzikës. “Ata janë shumë dhe secili ka natyrën e tij. Janë aq të mëdhenj, saqë nuk bëhen dot krahasimet. Po përmend Korsakovin, kompozitorin e madh rus. Ka qenë kapiten vapori. Në atë kohë aristokracia ruse, nuk e vlerësonte muzikën e vendit të  vetë dhe në modë ishte muzika franceze. Korsakovi me katër shokë, bëri në atë kohë për muzikën ruse, atë që s`e kishte bërë askush tjetër përpara tij. Mjaft nga kompozitorët e mëdhenj të botës si Stravinski, impresionistët francezë Ravel De Bysy dhe kompozitorët si Grik etj., ishin të gjithë nxënës të Korsakovit. Në Shqipëri, - vijoi Kujtimi, - kam pasur si idhuj: Preng Jakovën, që mund ta quajmë “Moxarti” i Shqipërisë, Çesk Zaden, që i dha Shqipërisë një plejadë kompozitorësh, Tonin Arapin, Nikolla Zoraqin...

-Për Gaqo Abvrazin, ç`mund të na thuash? – e  pyeta.

“-Do ta krahasoja me një nga titullarët e mëdhenj  të Ansamblit të Ushtrisë ruse “Aleksandrov”. Gaqo Avrazi jo vetëm që krijoi Ansamblin e Ushtrisë, por e bëri atë të pavdekshëm me ekzekutimin e muzikës shqiptare dhe botërore. Nuk e teproj po të them se Ansambli i Ushtrisë, që lindi në vitet e  zjarrta të Luftës Nacionalçlirimtare ishte “nëna” që krijoi të gjithë institucionet artistike shqiptare. Padyshim, i paharruari Gaqo Avrazi mbetet profesori i parë i tij”.

Ndërsa Kujtimi fliste, përpiqesha të sillja përsëri në mendje vendlindjen e tij, Vlorën  e bukur dhe njerëzit midis të cilëve u rrit ai njeri, që do të bëhej kompozitor i madh. Sillja ndërmend se, gjithnjë ai kishte qenë i rrethuar me një atmosferë intime krijuesish që në fëmijëri, ku vëllezërit e tij zinin vend të veçantë. Flamur Laro, më i madhi prej vëllezërve, u kujdes shumë që Kujtimi të shkonte në shkollën e  lartë, ndërsa vetë qëndroi në Vlorë, ku u bë një emër i njohur në një zhanër tjetër të artit, libretist i shkëlqyer i Estradës së Vlorës. Flamuri kontribuoi që të bëheshin të mëdhenj parodistët vlonjatë. Vëllai tjetër, Gëzim Laro, për vite e vite me radhë ishte violonçelist  i parë i Teatrit të Operës dhe Baletit, pedagogu që nxori dhjetëra e dhjetëra muzikantë që sot ndodhen brenda dhe jashtë vendit si solistë, orkestrantë, instrumentistë në orkestrat e vendeve më të mëdha të Europës...

Në bashkëbisedë me Kujtimin, kujtuam atëherë edhe ngjarje me humor, ku shprehej dashuria  e vëllait të madh, Flamurit për më të vegjlit, Gëzimin dhe Kujtimin, të cilët Flamuri i përmendte shpeshherë me krenari në biseda. Kur Estrada e Vlorës ndodhej në turne në Shishtavec të Kukësit, pas shfaqjes, aktorët, u ndanë të kalojnë darkën nëpër familje. Bashkë me Flamurin u ndodhë edhe aktori i madh i humorit vlonjat Leka Kruta. Në bisedë, Leka prezantoi Flamurin, duke theksuar se, ai, është vëllai i Kujtim Laros, atij “që bën muzikën e bukur të filmave”. Atëherë i zoti i shtëpisë, menjëherë e ftoi Flamurin të ulej në krye të qoshes.

-Po mua, ç`mu desh që bëra këtë prezantim, - tregonte shpesh me humor Leka Kruta, - e pësova keq, sepse qoshja dhe të gjitha nderimet iu bën Flamurit”

Kur e pyeta Kujtimin se, ç`vend zinte polifonia labe në krijimtarinë  e tij, ai m`u përgjigj:

“-Muzikën polifonike  e bën populli. Unë nuk citoj, po përgjithësoj motivin lab, pa harruar edhe motive të tjera të bukura që ka Veriu. Forca e talentit të një kompozitori  qëndron në atë se ai i bën të pavdekshme këto intonacione të muzikës popullore.

 

Bethoveni bëri që, muzikën gjermane ta këndojë e gjithë bota....Nganjëherë, të bukurën e kemi përpara, fare pranë, ndërsa e kërkojmë atë në qiell, në boshllëk. Do të thosha që  edhe bota jashtë ka interesa për atë që nuk e ka, që s`e ka dëgjuar ndonjëherë. Më kujtohet se, për festivalin e Gjirokastrës, një muzikant i madh francez ka thënë: “Ju kompozitorët shqiptarë, s`keni nevojë që të bëni sinfoni, sepse i keni të gatshme”.

Kujtim Laro ishte i këndshëm në bisedë, tregonte bukur dhe  me plot humor episode ngjarje nga jeta e tij si artist:

“-Më kujtohet, një herë isha në Korçë. Ndodhesha duke ngrënë drekë me koreografin e Ansamblit të Ushtrisë. Vjen një polic, mik i koreografit dhe ulet me ne. Kur koreografi e prezanton me mua, polici rrudhi fytyrën. Pak më vonë, duke pirë një gotë raki, polici më thotë:

-“Kur kam dëgjuar muzikën tënde, të kam përfytyruar ndryshe, simpatik, biond, flokëkaçurrel...”

Qeshëm me gaz e dashamirësi.

-Ti Kujtim, mban gradë ushtarake? - e pyeta.

-Po, - m`u përgjigj ai, - jam nënkolonel. Pastaj diçka kujtoi dhe më  tha:

“-Në jetën e përditshme më shumë qëndroj i veshur civil. Jo se nuk më pëlqen uniforma, por natyra e punës sime është e tillë.

Heshti një çast dhe, duke bërë buzën në gaz dhe vijoi:

-Njëherë e vesha uniformën dhe dola shëtitje në rrugë. Njerëzit kalonin pranë meje, kushedi pse më shihnin si me habi. “Çfarë kanë këta?” - pyesja veten.

Pak më vonë, një i njohuri im, më ndali dhe më tha:

-Po kapelën, ku e ke?

Përsëri qeshëm.

-Mos e ndjen ngushtë rrobën ushtarake?

-Jo, - m`u përgjigj Kujtimi, - Ushtria më ka pëlqyer gjithmonë. Ndjej dashuri dhe respekt të madh për ushtarakët, për ushtarët dhe oficerët. Miqtë e mi më të mirë i kam në ushtri.

-Ke ndonjë merak?

-Për punën time? Jo! Vetëm një lutje për titullarët që të tregojnë më shumë kujdes për kulturën në Ushtri. Ndërsa, si muzikant, më vjen keq që edhe muzika tek ne është kthyer në biznes. Janë disa gjëra që s`i bën dot individi. Është shteti dhe institucionet e  tij të specializuara, që duhet të mendojnë për disa gjini muzikore.

Kujtim Laro vazhdoi të punoi me pasion dhe përkushtim deri në fund të jetës së tij. Gura muzikore e tij ishte e pashtershme. Mbaj mend se në atë bisedë,  ai nisi të më shpaloste planet e tij krijuese për të ardhmen. Në dorë kishte një muzikë filmi të regjisorit Mevlan Shanaj: “Lule të kuqe, lule të zeza”. Do të merrte pjesë në festivalin e muzikës së re shqiptare, po shkruante dy romanca për solist e piano për festivalin vjeshtës 2002, po punonte për të marrë pjesë në festivalin “Maria Kraja’  me një nga perlat e muzikës shkodrane, që titullohet: “Ta dish” dhe do të ekzekutohej nga dhjetë soprano, katër alto, katër baritonë, katër bas dhe një tenor. Këngëtarët që do të këndonin ishin emra të njohur në arenën ndërkombëtare dhe do të dirigjohej nga një dirigjent anglez...

Kompozitori i madh dhe Artisti i Merituar Kujtim Laro, krijoi vepra muzikore të mrekullueshme për Shqipërinë, për popullin e vet dhe për Ushtrinë Shqiptare.

Spaletat e nënkolonelit ishin të ngushta për të mbajtur veprën e tij të madhe, sepse Kujtim Laro, de fakto, ishte dhe mbetet një nga gjeneralët e muzikës shqiptare.

 

 

NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

 

Sokol Demaku

 NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

Poezisë jepi rrugë, le të udhetoj si ajo do e di, vargjet janë mrekulli e jetës, mbase ato janë shpirti i poetit dhe ndjenja e zemrës që ai shprehë për jetën. MaNifestimi i sotëm në Borås të Suedisë filloi më këtë moto organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås dhe Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Suedi, në të cilën pos anëtareve të QKSH Migjeni, ishin edhe anëtarët të ShShAKShS , mysafirë të tjerë si dhe dy mysafirë të Bibliotekës së qytetit Borås nga Durrësi respektivisht nga Biblioteka e këtij qyteti zonjat Flora Dervishi drejtoreshë dhe pedagogia e kësaj biblioteke Alketa Spathi.


Ditë më parë këto ishin mysafirë në Fjärdingskolan në Borås ku me këtë rast ato takuan fëmijët shqiptarë, që vijojnë mësimet në këtë shkollë si dhe personelin e shkollës në fjalë, mësues suedez të cilët punojnë më këta fëmijë. Ishte një kënaqësi e vertëtë thonë mysafiret nga Durrësi takimi me pedagog suedez, por ishte shumë mbersëlënës takimi me fëmijët shqiptar të cilët ishin në numër shumë të madh në këtë shkollë. Flora thotë se është për cdo lavadatë puna e atyre pedagogëve me fëmijë në atë shkollë e cila thotë ajo është shembull se si duhet punua në një shkollë, por aq më tepër kujdesi i shtetit dhe respekti për njeriun që ishte pjesë e jetës dhe punës së këtyre pedagogëve. Kushte ideale për jetë dhe punë për fëmijët kjo është një e arritur shumë e madhe për ketë vend nordik, por edhe më impresionues fakti se edhe i huaj këtu ndihet vendas, pra nuk ka dallim nga suedezi sa ne arritëm të verejmë ketu.


Një bibliotekë shkollore me një tirazh titujsh në suedisht por cka na la përshtypje shume të madhe thotë Alketa ishin raftetet me libra në gjuhën shqipe në bibliotekën e kësaj shkollë e që mësuam se ka diku mbi 200 tituj në shqip e që ndoshta na thanë se është edhe e vetmja bibliotekë shkollore me literaturë të mjaftueshme në shqip për fëmijët shiqptar këtu, falë punës së palodhshme të anëtareve të QKSH Migjeni.

Një moderatore bashkëkohore dhe mjaft solide Saranda Iseeni gjatë prezentimit të programit në Borås me rastin e vizitës së miqëve nga Durrësi në këtë qytet. Një juriste, kreatore dhe moderatore mjaft ideale në prezentimine  gjuhës dhe kuturës shiqpe në mërgatë, me një shram dhe ndjenjë shpirtërore.

Pasditja ishte rezervua këtë ditë, datë 13 shtator 2013 për një vizitë tek nikoqiri Biblioteka e qytetit Borås. Kjo ishte një vizitë ngase ka kohë që nga udhëheqja e bibliotekes në Borås në durrës kishte arritur një ftesë për këtë vizitë në mënyrë këto dy biblioteka të zhvillojnë një bashkëpunim në të ardhmen në lamin e punës së kompletimit të repartitt ë literaturës në shqip me tituj të ri botimi nga Shqipëria. Me këtë rast u vizituan të gjitha repartet e kësaj biblioteke në përcjellje të punëtoreve të saj dhe me spjegime dhe informacione konkrete për punën që behët dhe si bëhet në bibliotekat e këtij shteti Nordik ku libri zenë një vend të rënësishëm në jetëne qytetareve të tij. Në këtë bibliotekë në bazë të informacioneve që dhanë punëtorët morem vesht se ka mbi 300000 libra me mbi 1500 lexues në ditë dhe me një fond të mjaftueshëm librash në Gjuhën shqipe, me synim që ky fond në të ardhmen edhe të rritet.

Mysafirët nga Durrësi nga durrësi i dhuruan kësaj biblioteke 20 tituj të ri në Gjuhën shqipe si dhe 10 tituj përfëmijë me përralla dhe peozi për fëimjë. Ishte impresionues takimi i mysafirëve me prindër suedez të cilët me fëmijët e tyre ishin në repartin e fëmijëve.


Çdo dhuratë e vërtetë nuk është dhe nuk mund të jetë dicka tjetër pos një simbol dashurie, një simbol që gjallëron jetën e kështu edhe këto libra thonë miket nga durrësi besojmë se do jenë një symbol bashkëpunimi mes dy bilbiotekave të këtyre dy qyteteve.

Dita e dytë e qendrimit të zonjave nga Durrësi ishte madheshtore sepse nga ana e QKSH Migjeni në Borås dhe Shoqata e shkirmtave eshqipra në Suedi në Shtëpinë e cultures në Borås ishte organziua një takim poetik, me poetë, shkrimtarë dhe intelektual shqiptar ku temë boshte ishte Ndikimi I letërsisë tek fëmijët shqiptar nbë megrim e ku ligjëruese ishte Flora Dervishi.

Kjo temë zgjoi intersim të të pranishmit dhe ishte një frymëzim për mësuesit dhe prindërit shqiptar në mëgrim.

Më këtë rast mysafiret nga Durrësi për femijët shkollar shqiptar në mërgatë konkretisht këtu në Suedi kishin sjellurë dhurata të cmuera konkretisht një bagazh të madh me libra në shqip të cilat iu ndan shkollave në shtatë qytete Suedeze. Kështu nga 15 tituj me libra për fëjmijë dhe të rinj iu dhuruan qyteteve: Uddevalla, Halmstad, Skene, Göteborg, Ängelholm, Stockholm, Falkenberg, Varberg.


Sipas fjalëve të zonjës Flora Dervishi mësuam se ky aksion për kompletimin e shkollave me literaturë shqipe në qytet suedeze do vazhdojë edhe në të ardhmen dhe se pritet një bashkëpunim më I dukshëm në këtë drejtim edhe me Shoqatëne shkrimtarëve shqiptar klëtu si dhe me QKSH Migjeni dhe shoqata tjera shqiptare.

Por është shumë vlerë të permendet se poetja shqiptare Teuta Sadiku. Me punë dhe banim në Greqi para ca ditësh në Borås nxorri në dritë librin e saj të parë me poezi me titull” Kronikë e qytetit tim” ku i gjithë botimi më dëshirën e autores iu dhurura bashkeardhetarëve në Suedi dhe nxënësve në disa shkolla këtu.

QKSH MIgjeni si dhe shoqata e shkrimtarëve shqiptar në Suedi në krye me kryetarin Hysen Ibrahimi e falenderon nga zemra poetën për këtë dhuratë.

Manifestimi i sotëm këtu filloj me leximin e peozisë së poetit suedez Karl Nodström Ata dhe ne” , ”Dem eller Vi” nga qyteti verior Renea të cilën poezi ai ua kuhston mërgimtarëve të parë shqiptar ikur nga vendi i tyre Kosova në kohën luftës. Ishte mjaft prekës recitimi fantastik i së res Saranda Iseni anëtare e kryesisë së Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi.


Ky manifestim vazhdoj me prezentmin e punës së anëtarëve të krysisë së shoqatës së shkrimtarëve si dhe falendertim in e disa prej tyre per kontributine edhënë në ruajtje dhe kutivimine gjuhës dhe kulturës shqiåer në mërgatë. E këtu duhet përmendur zotni Hysen Ibrahimin, Fetah bahtirin i cili dhe festonte 70 vjetorin e jetës, pastaj Sadulla Zendeli- Daja dhe veprimtarja e madhe Qibrije Hoxha.

Ky program vazhdoi me tingujt e muzikës së orekstrit të Robert Hotit, i cili për nderë të punës dhe kontributit të madh të të përmendurëve konkretisht Krytartit të shoqtës, Husen Ibrahimi, i cili për 25 vite me radhë ishte radhitur në ballë të aktiviteteve kombëtare në mërgatë.

Ne keta veprimtar i urojmë, dhe u deshirojmë suksese edhe me të medha në të ardhmen.

 


Faqe 10 nga 42

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 25 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1304028
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

Përshëndetje nga Suedia:

”JU,  NA SOLLËT FRESKINË KOMBËTARE,  NGA SHTETI YNË AMË, SHQIPËRIA”

Nga: HYSEN IBRAHIMI

kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë-Suedi

Nga e majta: Prof.Bedri Paci, Prof. Murat Gecaj, Hysen Ibrahimi dhe Prof.Viron Kona (Boras-Suedi, më 14 prill 2012)

I nderuari Miku im, Prof. Murat Gecaj,

Përshëndetje!

Mënyra e vlerësimit Tuaj, për mikëpritjen në Suedi, përmes shkrimeve të publikuara, është virtyt i njerëzve me traditë, kulturë e mirësi të sinqertë. Ajo nxjerr mësime për ardhmërinë e njerëzve, se si duhet çmuar mikëpritja vëllazërore, kur ata duan të jenë mirënjohës dhe vlerësues për Ju, që na sollët freskinë kombëtare ,nga shteti ynë Am- Shqipëria dhe që na latë mbresa të papërshkruara.

Të gjithë nuk dinë dhe nuk munden ta bëjnë këtë, pa pasur një traditë familjare, të trashëguar nga të parët e tyre. Kur flasim për një vlerësim të tillë, pothuajse menjanon çdo dilemë të pritjes së shkëlqyer. Ju, me komplimentet e juaja (sikurse ju, që i shprehni me ëndje), mbase, me emër dhe mbiemër të shumicës që ndodheshin të pranishëm, i përshkruani dhe i nderoni ata. Kjo nuk do koment! Mirëpo, në shkrimet e juaja tejet mbresëlënse, shihen kufijtë e shtrirjes me motive për bashkëpunim, për lidhje ende më të forta vëllazërore e kolegjiale, që në vete ngërthejnë një kuptimësi të thellë. Mërrëdhëniet e tilla, vetëm sa e forcojnë bashkëpunimin e dyanshëm.

I dashuri Prof. Gecaj,

Ju, deri më tani, e keni prekur vetëm njërën anë të ”medaljes”. Pra, keni folur për përshtypjet e juaja, gjatë përvjetorit të 5-të të Qendrës Kulturore Shqiptare "Migjeni", në Borås të Suedisë, si dhe  për pjesëmarrësit, për kulturën dhe traditën suedeze dhe për ne, në përgjëthësi. Gjë që mendoj se keni vepruar drejt. Kurse nuk flisni për anën tjetër të ”medaljes”,  pra ajo që duhet vlerësuar nga ne, në Suedi, për përshtypjet tona për Ju, që na sollët freskinë kombëtare nga shteti ynë Amë Shqipëria, që janë të pa përshkruara. Kanë dallim të madh. Përshtypjet e juaja, që latë te ne, janë shumë më të mëdha. Ato ngjallën ende më shumë emocione, sepse vetë prania e Juaj na bëri të ndjehemi në vendlindje. Ju, profesor i nderuar Murat Gecaj, së bashku me shkrimtarin Prof. Viron Kona, Kozeta Hoxhën dhe Kadrije Gurmanin,  e zhdukët kufirin midis dy rajoneve shtatërore, pra Shqipëri-Suedi, për të qenë të pranishëm në një ngjarje kulturore, në Suedi. Kjo rezulton për ndjesinë tuaj të mbrendshme,  e cila nxjerr në shesh parimin intelektual, si njerëz të artit, letërsisë, kulturës dhe traditës kombëtare shqiptare.


Nga e majta: Mr.Sadulla Zendeli-Daja, Prof. Bedri Paci, Prof. Murat Gecaj, Rrahman Rrahmani, Hajdin Selaci, Hysen Ibrahimi, albanologu Ulmar Kvik, Mursel Shkupolli, Prof. Viron Kona, Miftar Havolli dhe Prof. Fetah Bahtiri (Boras-Suedi, më 14 prill 2012)

Ardhja e juaj në Boras të Suedisë, në mënifestimin tonë, nuk ishte thjeshtë vetëm sa për një pjesëmarrje të një përvjetori. Por ju kishit dashurinë për t’u takuar me ne, si vëllezër, si krijues dhe veprimtarë.

Pranija e juaj, te ne (po guxoj të flas në emër të të gjithëve), padyshim, la qind për qind disponimin, imazhin, atmosferën dhe idenë, të cilat kanë një kuptim e domethënie të vetme, që quhet: Mesazh! Po si? Që ta duam sa më shumë njëri-tjetrin, të punojmë e të krijojmë vlera artistike dhe t’i ruajmë miqtë tanë. Mënyra  e lëvrimit të dijes duhet përdorur drejt dhe mirë, për t’i bindur miqtë tanë, se ne kemi rrënjë të thella në qytetërimin e Ballkanit dhe Evropës. Veç jo me fjalë, por me vepra konkrete/

Populli ynë shqiptar, duhet që patjetër, në një të ardhme të afërt, ta zerë vendin e merituar, në mesin e popujve të qytetëruar të Perëndimit. Të gjitha këto, ne i kemi parë dhe i kemi lexuar në fëtyrat  tuaja shumë të dashura. E kemi ndjerë praninë tuaj, më shumë se vëllazwrore. Ana e juaj, ka shfaqur rreze drite, të cilat kanë shkëlqyer.

Çdo libër i firmosur nga autorë të ndryshëm, tek unë zë vend të merituar në sirtarët e biblotekës sime private. Po, librat  tuaj, kanë zënë aty një vend të posaçëm. I kam lexuar me ëndje dhe, sa herë i shikoj, nuk mundem pa i shfletuar edhe njëherë, sepse ato më sjellin në Shqipëri. Kurse ”MIRËNJOHJA” juaj, e kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipëisë,  është venw në krye të ”mirënjohjeve” të tjera, në sallonin  tim të shtëpisë, si njëra ndër më të çmuarat. Për këtë, ju kam shkruar e dërguar letër falenderimi, e cila dhe është publikuar më parë në Internet.

Dua ta përfundoj këtë mesazh timin, me këtë thënie:

”Betohem se nuk ka orë, pa menduar, për popullin tim, për vendlindjen, për shoqërinë, për njerëzit që na donë dhe i duam!”. Ne ju duam juve dhe, ndoshta, me këtë mall një ditë do të prehemi të qetë në tokë të huaj. E, dikur, vetëm veprat dhe këto shkresa e letra, që po i shkruajmë , do të flasin shumë. Ato do të jenë dëshmitarë për marrëdhëniet vëllazërore, që ne mërgimtarët shkëmbejmë tani,  me vendin Amë-Shqipërinë.

Mëshira dhe bekimi i Zotit, qofshin me Ju dhe familjet tuaja!

Stockholm/Suedi, më 6 maj 2012