Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Murat Gecaj: NJË FOTOGRAFI E RRALLË E ATDHETARIT JASHAR EREBARA…

NJË FOTOGRAFI E  RRALLË E ATDHETARIT JASHAR  EREBARA…

(…dhe mesazhe të ndërsjellta, me Nehat Jahiun)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

 



Jashar Erebara (1873-1953)

1.

Para disa ditësh, me kolegun e mikun krijues, arsimtarin Nehat Jahiu, nga fshati shqiptar Orizare, rrëzë bjeshkëve të bukura te Karadakut, në Maqedoni, u lidhëm bashkë pëmes Internetit. Ndër të tjera, ai më shkroi këto radhë:Tani posa më erdhi një ftesë, nga mr. Sevdail Demiri, se nesër, në Kumanovë, organizohet një tribunë shkencore me temë: Klubi Shqiptar i Kumanoves (1909) dhe Jashar Erebara. Ligjeruese kryesorë- albanologe nga Parisi, Avelyn Noygues…”. Ndërsa unë iu përgjigja me dashamirësi: “Shume mirë, ju uroj suksese dhe ta kaloni sa më bukurë!...I bëni të fala edhe Sevdailit, nga unë...”.

Po, Nehati nuk u ndal me kaq dhe më pyeti: “A keni ndonje matrial rreth këtij Klubi dhe Jashar Erabarës?” Ndërkaq, mendja më “fluturoi” e hyri nëpër albumet e mia, me fofografi. E dija se diku, nëpër ato, kisha të ruajtur, që shumë vite më parë, edhe një fotografi të rrallë të Jashar Erebarës. “Po, vallë, ku do të jetë ajo”-mendova përsëri me vete. Kështu, me dëshirën e mirë që të isha edhe unë, sadopak, pjesë e asaj veprimtarie, por tashmë “me korrespondencë”, i kërkova leje Nehatit të “gjurmoja” nëpër albumet e mia. Mirëpo, sa keq, aty për aty nuk arrita ta gjeja atë fotografi dhe koha nuk priste për ndonjë ditë të mëvonshme!? Megjithatë, mikut tim Nehat i shkrova:

“Më vjen shume keq, se me gjithë hulumtimet në disa albume të mijat për foton e rrallë, që mendoja se kisha, për Jashar Erebaren, atë nuk e gjeta?! Por dihet se, kur punët bëhen pak me nxitim, arritjet janë të vështira ose të pamundura?!...Megjithatë, me këtë rast, i përgëzoj, si organizatorët dhe folësit e atij tubimi dhe gjithë pjesëmarrësit e tij! Me veprimtari të tilla, të bukura e domethënëse, ne bëjmë të mundur që ta kujtojmë dhe mos ta harrojmë të kaluarën tonë të ndritur, luftën dhe përpjekjet e parreshtura për liri e pavaresi kombëtare, për traditat e arsimin në gjuhën amtare dhe kulturën tonë të lashtë. Në këtë mënyrë, arrijmë që t'ua bëjmë të ditura dhe t’ua përçojme ato, breznive të sotme dhe atyre, që do të vijnë nesër…Me nderime e respekt të veçantë: Nga Prof. Murat Gecaj, publicist e studiues, sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës se Arsimtarëve të Shqipërisë,Tiranë, 18 shtator 2013”.

Sigurisht, veprimtaria për të cilën fola më lart, është zhvilluar me sukses. Por unë nuk arrita ta realizoja ose plotesoja  në kohën e përshtatshme dëshirën e shprehur, pra ta dërgoja fotografinë e përmendur, në tubimin përkujtimor  kushtuar “Klubit Shqiptar të Kumanovës” (1909) dhe Jashar Erebarës. Por, është e kuptueshme se, nuk më linte meraku i asaj fotografie, se doja që ta gjeja. Kështu, pothajse rastësisht, në një zarfë të posaçme e gjeta dje atë fotografi të atdhetarit të njohur Jashar Erebara. Atë e kisha të ruajtur që në vitet ’80-të, të shekullit 20-të, kur punoja redaktor në gazetën “Mësuesi”, botim i Ministrisë së Arsimit e Shkencës. Sigurisht, e njoftova menjëherë mikun tim, Nehatin për këtë lajm të ri dhe ia nisa fotografinë, përmes e-mailit Ashtu siç mund të shihet edhe nga publikimi i saj, bashkë me këto radhë të mijat, aty shënohet se ajo është bërë në Bukuresh, në vitin 1899.

2.

Megjithëse nuk jam marrë posaçërisht me studimin e jetës dhe veprimtarisë atdhetare, publicistike, areimore etj. të Jashar Erebarës, emrin e tij e kam të njohur që shumë vite më parë, kur nisa të mbledh të dhëna për jetën e veprimatrinë e arsimtarëve tanë, në trojet shqiptare jashtë Shqipërisë. Prandaj, me këtë rast të publikimit të kësaj fotografie, po i rendis këtu pak të dhëna, nga jeta dhe veprimtaria e tij e shquar.

Ai lindi në Dibër, në vitin 1873. Mësimet shkollore i nisi në Shkup dhe i vijoi në Bukuresht. Është i dëgjuar për veprimtarinë e tij të shquar atdhetare, arsimore e kulturore, me botimet publicistike etj. Kështu, përmendim këtu, se ishte kryeredaktor i gazetave mjaft të njohura për kohën, "Albanija" dhe "Shkupi" etj. Ishte pjesëmarrës aktiv në Kongresin e Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe.

Nën drejtimin e mësuesit  atdhetar Jashar Erebara, në janar të vitit 1909, u krijua “Klubi shqiptar i Kumanovës”. Ndër veprimtaritë e përmendura të tij ishte edhe hartimi i një abetareje shqipe. Ajo u njoh, në historikun e krijimit të abetareve dhe funksionimit të  shkollave shqipe, me emrin “Abetarja e Kumanovës”. Përmes saj, jo vetëm nxënësit shqiptarë, por dhe prindërit e të rritur të tjerë, arritën ta mësonin shkrim-leximin në gjuhën amtare.

Në Kuvendin për shpalljen e Pavarësisë në Vlorë, në nëntor 1912, dha një ndihmesë të çmuar dhe më pas punoi që të bëhej sa më i njohur ky akt historik, si në Europë e më gjerë. Bashkëpunoi me disa personalitete të shquara të atyre viteve, si me Bajram Currin e Hasan Prishtinën, të cilët, në vitin 1918,  krijuan “Komitetin Kombëtar për Mbrojtjen e Kosovës”. Me B.Currin e vazhdoi këtë punë të frytshme në Vjenë, ndërmjet emigracionit të njohur shqiptar, me detyrën e kryetarit të degës së atij Komiteti.

Jashar Erebara ishte edhe pjesëmarrës në Kongresin e Lushnjes, duke qenë deputet i Dibrës. Më pas e ka drejtuar Bashkinë e Tiranës, po për një kohë jo të gjatë.

Në vitet e jetës së tij 80-vjeçare, intelektual me interesa të gjëra, ai bëri punë të vlefshme.edhe si arkivist e përhapës i dokumeteve të nevojshme për kohën.

Atdhetari ynë i shquar, Jashar Erebara i mbylli sytë përgjithnjë në Tiranë, më 24 qershor 1953. La pas vetes një emër të nderuar dhe të respektuar për brezat e shqiptarëve. Në kujtim dhe vlerësim të jetës dhe veprës së tij të çmuar, sidomos në fushën e publicistikës, Shoqata e Gazetarëve, me qendër në Shkup, ka dhënë për personat më të aftë në profesion, çmimin me emrin “Jashar Erebara”. Sigurisht, pjesë e veçantë e nderimit të tij të merituar, ishte edhe veprimtaria e zhvilluar në Kumanovë, për të cilën folëm pak, në hyrje të këtij shkrimi.

 

Tiranë, 29 shtator 2013

 

Leonidha Peppo: MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË, NË AMSTERDAM

MBRESA NGA NJË KONGRES EUROPIAN PËR MJEKËSINË,

NË AMSTERDAM

Dr. Leonidha Peppo

mjek kardiolog, Poliklinika nr.4-Tiranë

Dr.L.Peppo

1.

Para disa ditësh, në kryeqytetin Amsterdam, të Mbretërisë së Holandës, u  organizua Kongresi më i rëndësishëm i Kardiologjisë  Evropiane. Ky vend nordik  ka një sipërfaqe prej 41.500 km katrorë dhe një popullsi  me mbi 16.5 milionë banorë.

Në atë Kongres  merrnin pjesë kardologët më të njohur e të shquar europianë, por edhe të tjerë. Sigurisht, ndër ta, kryesorët ishin amerikanët, të parët si gjithmonë, në  çdo fushë të jetës. Por, gjithashtu, u  bë një grup i madh mjekësh tanë kardiologë, të cilët merrnin pjesë në këtë veprimtari me shumë interes për të gjithë. Sepse, tashmë, është bërë e zakonshme, që mjekë shqipëtarë të jenë aktivë në këto kongrese të rëndësishme.

Sigurisht, ajo që pohuam më lart, bëhet e mundur nga mbështetjet e pakursyera, që japin kompanitë farmaceutike, që punojnë në Shqipëri. Kështu, psh, kësaj radhe grupi ynë i madh u sponsorizua nga Kompania Berlin Chemie” dhe “Menarini Group”, që u jemi shumë mirënjohës. Ato janë përkrahësit e përhershëm të mjekëve tanë, që të marrin dije të reja shkencore  mjekësore dhe pastaj t’i praktikojne ose t’i venë në jetë në vendin tone, i cili ka shumë nevojë aktuale për to.

Kështu mund të përmendim edhe grupe të tjera mjekësh shqiptarë, që janë sponsorizuar nga firmat e kompanive të ndryshme farmaceutike, si Novartis (kompania e parë, që ka sjellë në Shqipëri preparate moderne në trajtimin e hipertensionit, siç janë Arb, me perfaqësues Diovan), të cilat tashmë, në kuadrin e tregut të lirë dhe konkurrencës, janë të shumta, si në Shqipëri e kudo. Se kjo formë është e përgjithshme dhe kështu funksionon kudo në botë. Bile edhe zbulimet e rëndësishme shkencore mjekësore  ose fusha të tjera sponsorizohen nga kompani të ndryshme, që i kanë mjetet monetare për të ndihmuar këto ndërmarrje të rëndësishme për njerëzimin.

Disa nga ne, mjekët shqiptarë, ishim për herë të parë në Amsterdam. Megjithatë, përvoja e dr. Gëzimit e Matjanit, por dhe e të tjerëve, para se të njiheshim me qëllimin kryesor të udhëtimit tonë, pra punimet e Konferencës, na e lehtësonte shumë për të parë dhe shijuar gjeografinë, ndërtimet, muzetë e shumtë parqet, me shfaqje të natyrave  të ndryshme. Mosha jonë tërhiqet, domosdo, nga emri i famshëm i  skuadrës së futbollit, “Ajax”, që  ka bërë namin në vitet ’70-të shekullit të kaluar,  duke fituar gjithçka dhe që mbahet mend edhe tani, si më e mira e të  gjitha kohërave, me Kruifin fluturues. Stadiumi “Amsterdam  Arena”, një vepër arkitektonike artistike tepër funksionale, na mahniti të gjithëve.

2.

Pallati i Kongreseve, tepër i madh, me planimetri sallash tepër të qarta në harta, por që kërkonte kohë të shkoje nga një sallë në një tjetër. Atje do të ndiqnim, sipas interesave të secilit,  temat për çështjet kardiologjike, të zbatueshme edhe në Shqipëri. Pra, për ato ishte vëmëndja jonë më e madhe. Sepse duhet thënë që jo të gjitha arritjet në vëndet e zhvilluara ekonomike dhe shkencore, si SHBA, Francë, Angli, Gjermani, Itali etj.,  kanë zhvillime e zbatime praktike në vendin tonë.

Interesante ishte se sallat, ku mbahen ligjëratat, ju vihen emra të qyteteve të ndryshme. Kështu, për herë të parë, ishin sallat me emrat ”Tirana” dhe “Prishtina”. Kjo gjë u arrit me këmbënguljen e kardiologut të njohur shqiptar, Adnand Kastrati, me qëndrim e punonjës në Mynih të Gjermanisë dhe drejtorit të “Berlin Chemie” , z. Payam Payman. Sigurisht, ne të gjithë shkuam për ta parë dhe, domosdo, ishim krenarë për njohjen e shteteve tanë shqiptarë edhe nëpërmjet këtyre formave. Tema të tilla, si “Efekti i kolkicinës në parandalimin e fibrilacionit atrial,  pas Bypass”, i mbajtur nga grupi belg. Ky, është me shumë interes për kardiologët tanë. Kjo sepse, tashmë, në vëndin tonë bëhen me plot sukses edhe shumë operacione Bypass.

Temë tjetër interesante, që diskutohet gjerësisht në veprimtari të tilla shkencore mjekësore, është denervimi simpatik renal, në hipertensionin rezistent, referuar nga mjekët: anglez, danez, polak e austriak. Ndërsa tema të tjera ishin dëmtimet valvulare të zemrës, për kurimin dhe zëvëndësimin  e tyre, pa ndërhyrje kirurgjikale.

3.

Pas orëve të frytshme e të lodhëshme në Kongres, na u dha plotësisht dhe me ndërgjegje të qetë, e drejta që ta vizitonim Amsterdamin e mrekuellueshëm, këtë “Venecie të Veriut”, siç quhet. Ai rrethohet me dhjetëra kanale, kështu quhen ato ujëra të kripura, pra detare, të cilat lidhen me qindra ura, duke marrë edhe nga deti. Kështu zgjerohet ky qytet i ndërtuar mbi 150 ishuj, siç thuhet, në vitin 1200.

Amsterdami-qëndër, është i jashtëzakonshëm, me stacionin qëndror për trena tramvaj, metro e mijëra biçikleta. Kështu,  vetëm ecja më këmbë të bën t’i shijosh plotësisht gjithë ndërtimet, stilet e banesave, zyrave e muzeve. Kurse për udhëtimin ujor shërbejnë anije. Me rreth 15 euro, për 1 orë, me ato përshkon shumë kanale, duke e parë qytetin edhe nga uji. Kudo të vinte në sy pastërtia shembullore, si  në rrugë, banja, kopshte, kampuse etj.

Ndërkaq, përfytyroja vendin tim, ku kultura në rritje do të zhvillohet, që edhe ne të mësohemi të mbajmë pastërti të tillë. E veçanta, por edhe qesharake për ne, ishin disa urinarë,  ku shiheshin burrat nga të trija anët, që kryenin nevojat e tyre vetjake në mes të trotuareve, me popullim të madh. Kurse për gratë kishte rrjeta jeshile. Ishte kjo një çudi ose veçanti, që se kemi parë në gjithe ato vënde,ku kemi shkuar.

Në qëndër të qytetit  shihet shtatorja e Amsterdamit, më tutje, duke ecur dy- tre minuta në këmbë, shkohej për te zona, që thirrej “ Distrikti i kuq”. Pastaj vijojnë me dhjetëra lagje, qendra,  rrugica dhe  rrugë buzë kanaleve, ku ekspozohen femra të bukura, me rreth 99% të trupit lakuriq, por pas xhamave, që i ftonin klientët për t’i parë! Poshtërim të kësaj natyre të femrave nuk kam parë askund. Ishin në mosha të reja, por edhe të moshuara. Gay ose transvestite pozonin para turmave, si pelegrinazhë,  që shërben kundrejt shpërblimit. Na la përshtypje të keqe dhe neverie kjo pjesë e rëndësishme e qytetit. Se, Amsterdami i bukur, ka edhe këtë pamje trishtuese e mënyrë  jetese “modern” . Pyetja e natyrshme, që të shkon menjësherë në mëndje, është: “Vallë, çfarë bëjnë ato vajza, kur të rriten?!”

…Pastaj kthehemi te Kongresi ynë, ku mjekët shqipëtarë takohen me kolegë të njohur më pare, gjatë specializimeve në vënde të ndryshme ose që janë takuar në ngjarje të kësaj natyre, duke na dhëne kënaqësi të madhe.

 

Kthimi në Atdhe, në shtëpitë tona, ishte çasti më i pëlqyeshëm dhe më i mirëpritur. Sepse këtu në Shqipërinë tonë të bukur ndjemë qetësinë shpirtërore dhe sigurinë, që na i jep vendlindja, jeta jonë e përditëshme dhe familja.

 

Ermira Babamusta,:Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., (Gruaja Ndërkombëtare e Kurajos & Gruaja Humanitare Ndërkombëtare)

 

Të mësojmë nga historia dhe të ndërtojmë një të ardhme më të mirë

19 gusht 2013 – Me rasitin e Ditës Botërore Humanitare sot kujtojmë ato persona në botë që shpeshherë kalojnë vuajte dhe rrethana të rrezikshme në jetë. Këtë vit përkujtojmë ngjajet tragjike në Kosovë dhe katastrofinë humanitare të shqiptarëve të masakruar, persekutuar, dëbuar nga toka e tyre, si dhe heronjtë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Fushata e spastrimit etnik nga forcat jugosllave dhe serbe, nën drejtim të Slobodan Milosheviçit do kujtohet përgjithmonë si vitet më të errëta dhe përgjakshme në historinë shqiptare.

Me 19 gusht 2013, kur bota përkujton luftën kundra genocidit, është e rëndësishsme të reflektojmë në aspektin historik të genocidit dhe masakrimit të shqiptarëve.

Këtë ditë ia dedikoj veçanërisht familjes guximtare Kunoviku, dy mbijetues të luftës dhe heronj, Gëzim dhe Egzona Kunoviku. Edhe pse përvuan krime tragjike nga lufta, kanë rrezikuar jetën e tyre për të shpëtuar të tjerët gjatë punës së tyre me ushtrinë amerikane në në Lindjen e Mesme. Ndez një qiri për prindërit e tyre të mrekullueshëm, viktima të pafajshme të luftës, Zylije dhe Namon Kunoviku.

Si dëshmuese e padrejtësive ndaj refugjatëve kosovar dhe mbijetues të genocidit gjatë vizitës time në Kosovë në 2007 dhe 2012 kujtoj sot dhimbjet e tyre, krimet e shëmtuara dhe përndjekjen e vëllezërve dhe motrave të mia kosovare. Kujtoj këtu ato familje të cilat akoma nuk dinë fatin e të dashurve të tyre të zhdukur dhe zhvendosur. Shpresoj t’u jepet drejtësi!

Si gjeneratë e së ardhmes kemi një përgjegjësi të madhe – të mësojmë të kaluarën tonë, të jemi të bashkuar dhe të inkurajojmë udhëheqësit tanë të ndërtojnë një të ardhme më të mirë. Një kriter kyç për paqe, diplomaci dhe prosperitet është përmbushja e katër vlerave kryesore demokratike: drejtësi, mirëqeverisje, zhvillim ekonomik dhe mirëqenie sociale. Një demokraci e shëndetshme është për popullin dhe nga populli!

Falenderoj Amerikën në vazhdën e traditës së saj demokratike dhe humanitare. Pata rastin të takoj udhëheqës të mëdhenj dhe liderë të Kongresit Amerikan si Senatori Harry Reid (kryetar i Mazhorancës të Senatit Amerikan), Senatori Tom Harkin, ish-sekretar i shtetit Colin Powel, Sekretari i Asamblesë së OKB-së Kofi Annan, etj, të cilët kanë të njëjtin pasion dhe përkushtim për paqe, domokraci dhe mbrojte të drejtave të njeriut. Respektoj masat e marra nga Presidenti Bill Clinton, Presidenti Obama, z.p. Joe Biden, Senatorja Hillary Clinton, Dr. Jill Biden dhe znj. Michelle Obama, të cilët kanë mbështetur të drejtat njerëzore, veçanërisht të shqiptarëve, dhe vazhdojnë të përkrahin vlerat demokratike në botë.

Më kujtohen fjalët e ish-presidentit J.F. Kennedy, “bota është shumë ndryshe sot sepse njeriu në duart e tij mban fuqinë për t’i dhënë fund të gjitha format e mjerimit njerësor si dhe të gjitha format e jetës njerëzore.” Ka ardhur koha për një lëvizje globale për të siguruar drejtësi, të mbrojmë të drejtat e njeriut, të ndërtojmë paqe dhe demokraci në vend the botë. Historia ka treguar që shqiparët janë një model i suksesshëm për botën. Duhet të zhvillohemi më tepër ekonomikisht dhe të luajmë një rol më vendimtar në arenën botërore.

 

Viron KONA: Kujtim Laro, një emër i madh i muzikës shqiptare

                     Kujtim Laro,

një emër i madh i muzikës shqiptare

 

 Kujtesë e një bashkëbisede me kompozitorin e shquar shqiptar

 

 

Shkruar nga Viron KONA

 

 

Kujtim Laro (1947-2004) mbetet një emër i madh i muzikës shqiptare, një emër i dashur dhe i respektuar në ushtri. Unë e njihja edhe si mik, si shok e bashkëqytetar të Vlorës.

 

 

           Në foto Kujtim Laro

 

 

Kujtimi lindi dhe kaloi fëmijërinë në Vlorë. Prindërit e tij nuk ishin muzikantë, por njerëz të thjeshtë, me botë e me shpirt të madh. Babai, shofer, pati shumë besim në të ardhmen e Kujtimit, kurse nëna edukoi tek i biri ndjenjën e dashurisë për të mirën dhe të bukurën. Ishte pastaj Vlora, me historinë, traditat dhe njerëzit e  saj, me bukurinë dhe peizazhin e mrekullueshëm, që ngacmuan dhe nxitën te Kujtimi frymëzimet e  para. Në fillim, mbase një fërshëllimë e lehtë nëpër buzë apo një melodi e thjeshtë, që harmonizohej me valëzimet e  detit të kaltër, me shushurimën e ullishtave, limonëve, portokajve, dhe, më pas, pjesëmarrja në koncertet e fëmijëve vlonjatë, që përvijuan rrugën e tij krijuese.

 

 

                Pamje nga qyteti i Vlorës

 

Mbase ishte malli për fëmijërinë dhe vendlindjen, arsyeja që, kur e pyeta Kujtimin për fillimet e krijimtarisë së tij, ai me sy të malluar e të qeshur, nisi të më përgjigjet jo me fjalë, por duke kënduar nën zë:

 

“Si një nuse e stolisur,

Me ullishta je qëndisur,

Thellë në gropë, je o Vlorë,

Rrethe  rreth si kurorë.

 

Dhe, me pikënisje Vlorën, me një ëndërr të bukur në shpirt, Kujtimi mori udhën për në “mbretërinë” e muzikës. Një stacion ishte Liceu Artistik, më pas Instituti i Arteve, disa vjet redaktor për muzikën në Radio Tirana dhe pastaj jeta dhe veprimtaria krijuese  e Kujtim Laros u lidh pazgjidhshmërisht me Ushtrinë Shqiptare.

Në pamje të parë, të krijohej përshtypja se ushtria do ta mbyllte në botën e saj dhe do t`ia kufizonte mundësinë për të shkruar vepra të mëdha muzikore. Por jo. Nuk do të ndodhte kështu. Për këtë, mbaj mend se Kujtimi më tha me sinqeritet:

“-Ushtria më dha mundësinë të shohë dhe të njohë vendin tim pëllëmbë për pëllëmbë, që nga Vermoshi në Konispol. Natyra shqiptare më ka frymëzuar vazhdimisht me epikën dhe lirikën, me dramën e vetë. Ushtria dhe njerëzit e saj, më kanë ngarkuar gjithmonë me emocione, më kanë nxitur për të krijuar vepra të bukura”.

Dhe, prej “pozicionit “ të tij ushtarak, si udhëheqës artistik i ish Ansamblit të Ushtrisë dhe më pas, udhëheqës i trupës artistike të Ushtrisë për më se 27 vjet, Kujtim Laro formoi emrin e vet, veprën e tij madhore.

 

Orkestra Simfonike e Radio Televizionit Shqiptar, duke interpretuar

 muzikën e filmit "Liri a vdekje”  të kompozitorit të shquar Kujtim Laro.

 

 

Faqet e këtij shkrimi janë të pamjaftueshme për të mbajtur në brendësinë e tyre të shkruara: 5 poema simfonike, 2 koncerte për violinë, variacione për violonçel e orkestër. Këto vepra, së bashku me poemën e gjashtë simfonike “Akropol 2000”, janë ekzekutuar nga orkestra simfonike e Radio Televizionit, Teatrit të Operës dhe Baletit, e Ansamblit të Ushtrisë dhe nga të gjithë orkestrat simfonike  të rretheve. Këto pjesë muzikore të shkëlqyera janë vazhdimisht në repertor.

Tingujt e tyre shoqërojnë si pa kuptuar jetën e mijëra  e mijëra njerëzve, krijojnë gjendje dhe ndjenja të forta emocionale, japin vazhdimisht ato kënaqësi estetike që mund të japin vetëm veprat e vërteta të artit.

Kurrikulumi i kompozitorit Kujtim Laro vijon me muzikën e dhomës, ku pjesët muzikore janë ekzekutuar nga instrumentistët më të mirë shqiptarë, por edhe nga instrumentistë të njohur gjermanë, austriakë, amerikanë. Dhe, s`janë pak: 3 improvizo për violonçel solo, koncerti për violinë e instrumente druri, trio për piano, violinë, violonçel, kuartet harqesh, duo për zë e violë...

Kam dëshirë që të shkruaj për të gjitha veprat muzikore të këtij personaliteti të muzikës shqiptare, por ato janë aq shumë, saqë është vështirë të përmenden të gjitha. Ja, tashmë më vijnë përpara, si në një ekran të madh valë - valë, muzika e filmave shqiptarë, filma të cilëve Kujtimi u dha shumë nga vetja, nga shpirti, emocioni dhe frymëzimi i tij. Është kjo arsyeja që, ne që kemi parë këta filma, kemi ndjerë menjëherë dëshirën të këndojmë nën zë tingujt muzikorë aq të bukur, aq të dashur. Kështu na ka ndodhur me filmat muzikuar nga Kujtim Laro: ”I teti në bronz”, ”Ja vdekje ja liri”, ”Në fillim të verës”, ”Nusja dhe shtetrrethimi”, ”Vendimi”, ”Rrugicat që kërkonin diell”, ”Përjetësi”, ”Gurët e shtëpisë sime”, ”Guna përmbi tela”...

 

Një mbret quhet i kurorëzuar atëherë kur i vënë në kokë kurorën dhe i japin në dorë spektrin. Janë 35 filma shqiptarë që i ka kurorëzuar, i ka stolisur me bukuri të pasosur, muzika brilante e Kujtim Laros. Ai u ka dhënë atyre madhështinë. Të rinjtë e sotëm, mbase nuk kanë arritur t`i shohin të gjithë këta filma. Ata janë me të vërtetë të bukur, dhe, them se bukurinë atyre ua shton aq shumë muzika e kompozitorit Kujtim Laro. Kujto muzikën te “Udha e shkronjave”, atë lajtmotiv muzikor me mërmërimën që shoqëron filmin, të cilën e këndon vetë Kujtim Laro; “Nëntori i dytë”, “Partizani i vogël Velo”, “Lulëkuqet mbi mure”... Muzikë që të drithëron shpirtin dhe zemrën, të bën të ndjesh të gjallë epikën dhe lirikën, gurgullimën e jetës, gëzimin, ndjenjën e shpresës dhe besimin, por edhe dramën shqiptare. Në këtë muzikë është Jugu, është Veriu, aty është e gjithë Shqipëria, pëllëmbë për pëllëmbë. Në muzikën e këtij kompozitori  jehon shpirti i atdheut, aty është fusha dhe mali, lumi dhe deti, aty është oqeani.

Pjesëmarrës në festivalet e Këngës në Radio e Televizion, që nga i dhjeti e deri sa Kujtim Laro jetoi, gati të gjitha këngët e tij janë vlerësuar me çmime të para, të dyta dhe të treta, janë interpretuar nga këngëtarë të mëdhenj: Vaçe Zela, Ema Qazimi, Luan Zhegu, Alida Hisku, Adriana Ceka, Pandi Zguro, Alma Bektashi, Myfarete Laze... Bashkë me emrat e këngëtarëve na vijnë të freskët tingujt dhe muzika e këngëve   “Gjurmë Gjaku”,   “Buka  e duarve tona”,   “Në çdo zemër një herë troket”,   “Zhgënjimi”,   “Djepi i trimërisë”...

 

Në vitet e  rinisë sonë, por edhe tani, kur e dëgjojmë këtë muzikë ndjejmë të na mbushet shpirti, ajo na çlodh, na zbut streset, na lehtëson dhembjet, që jo pak janë shtuar në vitet e këtij tranzicioni të gjatë e si të pafund...Ndërsa lundrojmë në “oqeanin” muzikor të Kujtim Laros, sjellim ndërmend kantatat për kor e solistë, balada për Ismail Qemalin, balada për Selam Musanë, veprat koreografike që janë plot 16 dhe të gjashtëmbëdhjeta të vlerësuara me çmime të para. Dëgjuesve të muzikës, ma merr mendja se, u kujtohen mirë: “Do shkoj me trimat e malit”, “Bilbilenjtë trembëdhjetë”, “U rritëm me lirinë”, “Me shpatë në dorë”...

Mbaj mend se, në atë bashkëbisedë me të madhin Kujtim Laro, teksa sillnim ndërmend tingujt e këtyre veprave muzikore, Kujtimi me sytë plot dritë dhe si nën buzë zuri të  këndojë:

 

“O ju trima kapedanë,

Më thanë zogën e vranë,

Po ku u vra zoga,

Fluturoi shqiponja.”

 

-Të lutem, edhe një këngë tjetër, - iu luta atëherë  me shpirt.

Dhe Kujtimi vazhdoi:

 

Dhe në rënçim ne nuk vdesim,

Ne do rrojmë sa rron liria,

Tokë e dashur, je e jona,

Është e jona Shqipëria.

 

Lexuesi ushtarak duhet ta dijë se të gjitha këngët rreshtore janë kompozuar nga Kujtimi dhe janë ekzekutuar nga Ansambli i Ushtrisë: “Jemi tankistë, jemi shqiponja”, “Himni i shkollës së bashkuar”, që kanë vite që ekzekutohen nga studentët e kësaj shkolle të mirënjohur. “Himni i Divizionit të Kukësit”, i cili gjatë Luftës së Kosovës, krijoi emocione të mëdha.

“-Këtë Himn, - më tregonte atëherë Kujtimi, - ua kam mësuar mbi 600 ushtarëve, duke shkuar vet repart më repart. Aty mblidhej edhe populli dhe dëgjonte. Shumë njerëz që takoj, oficerë apo ish ushtarë, por edhe banorë të Kukësit, kujtojnë me krenari dhe emocion atë ditë historike kur këndohej Himni i Divizionit të tyre dhe kur zemra u çohej peshë nga ngazëllimi..”.

Kompozitori Kujtim Laro ndihej i preokupuar kur thoshte se, Ushtria jonë nuk ka këngë “komando”, të cilat në thelb janë këngë që këndohen duke ecur e vrapuar.

        

“-Këto këngë që këndohen sot nga komandot shqiptarë, të bukura janë, po atyre u mungojnë motivi dhe teksti shqiptar. Këngët “komando” përcaktojnë identitetin  ushtrisë. S`ka këngë në botë pa këto këngë. Tek ne edhe aviacioni është pa këngë, edhe këmbësoria është pa këngë, edhe marina është pa këngë... Të gjitha formacionet ushtarake në botë kanë këngët e  tyre si përcaktuese të identitetit. Më vjen keq, - vijonte Kujtimi, - por e ndjej që komandot tona kur shkojnë me misione jashtë vendit, ndihen ngushtë sepse s`dinë se çfarë kënge të këndojnë. Ndërsa komandot e shteteve tjera, kanë këngët e tyre, të cilat i këndojnë me shumë fanatizëm. E pra edhe ushtria jonë i do këto këngë. Mundësitë i kemi që t`i bëjmë, madje të bukura. Poetët tanë të mëdhenj Naimi, Çajupi, Fishta...kanë vargje mjaft të bukur që i këndojnë atdheut tonë të shtrenjtë, veçse duhet ca më tepër interesim nga strukturat përkatëse që merren me kulturën në ushtri”.

Mbaj mend se kur fliste kështu, ai heshti pak shtoi:

-Për këto, më vjen keq dhe më duket vetja borxhli. Duhet ta mbushim këtë boshllëk me këngët tona, sepse edhe ato janë elemente shumë të rëndësishëm në fushën e integrimit.

-Dukesh i inatosur Kujtim, - i thashë.

-E di,  - nis të më thoshte ai si të donte të më tregonte një sekret, - Mua inati më bëri kompozitor. Shpesh, ngaqë nuk ua thosha dot me fjalë të tjerëve ato që doja, ua thosha me muzikë.

 

Dhe aty për aty nisi të  këndonte me zë të ulët një motiv kënge të njohur mbi vargjet e poetit ushtarak Lirim Deda:

 

Linde ti për të qenë i lirë, o shqiptar,

Por jeta s`ishte për ty një dhuratë,

Se mbi tokë kishte shumë gur  e pak bar,

Jo, s`mund të jetoje dot ti pa liri,

Liria kënga e parë.”

 

Më pas, biseda me të madhin Kujtim Laro vijoi me idhujt e tij të muzikës. “Ata janë shumë dhe secili ka natyrën e tij. Janë aq të mëdhenj, saqë nuk bëhen dot krahasimet. Po përmend Korsakovin, kompozitorin e madh rus. Ka qenë kapiten vapori. Në atë kohë aristokracia ruse, nuk e vlerësonte muzikën e vendit të  vetë dhe në modë ishte muzika franceze. Korsakovi me katër shokë, bëri në atë kohë për muzikën ruse, atë që s`e kishte bërë askush tjetër përpara tij. Mjaft nga kompozitorët e mëdhenj të botës si Stravinski, impresionistët francezë Ravel De Bysy dhe kompozitorët si Grik etj., ishin të gjithë nxënës të Korsakovit. Në Shqipëri, - vijoi Kujtimi, - kam pasur si idhuj: Preng Jakovën, që mund ta quajmë “Moxarti” i Shqipërisë, Çesk Zaden, që i dha Shqipërisë një plejadë kompozitorësh, Tonin Arapin, Nikolla Zoraqin...

-Për Gaqo Abvrazin, ç`mund të na thuash? – e  pyeta.

“-Do ta krahasoja me një nga titullarët e mëdhenj  të Ansamblit të Ushtrisë ruse “Aleksandrov”. Gaqo Avrazi jo vetëm që krijoi Ansamblin e Ushtrisë, por e bëri atë të pavdekshëm me ekzekutimin e muzikës shqiptare dhe botërore. Nuk e teproj po të them se Ansambli i Ushtrisë, që lindi në vitet e  zjarrta të Luftës Nacionalçlirimtare ishte “nëna” që krijoi të gjithë institucionet artistike shqiptare. Padyshim, i paharruari Gaqo Avrazi mbetet profesori i parë i tij”.

Ndërsa Kujtimi fliste, përpiqesha të sillja përsëri në mendje vendlindjen e tij, Vlorën  e bukur dhe njerëzit midis të cilëve u rrit ai njeri, që do të bëhej kompozitor i madh. Sillja ndërmend se, gjithnjë ai kishte qenë i rrethuar me një atmosferë intime krijuesish që në fëmijëri, ku vëllezërit e tij zinin vend të veçantë. Flamur Laro, më i madhi prej vëllezërve, u kujdes shumë që Kujtimi të shkonte në shkollën e  lartë, ndërsa vetë qëndroi në Vlorë, ku u bë një emër i njohur në një zhanër tjetër të artit, libretist i shkëlqyer i Estradës së Vlorës. Flamuri kontribuoi që të bëheshin të mëdhenj parodistët vlonjatë. Vëllai tjetër, Gëzim Laro, për vite e vite me radhë ishte violonçelist  i parë i Teatrit të Operës dhe Baletit, pedagogu që nxori dhjetëra e dhjetëra muzikantë që sot ndodhen brenda dhe jashtë vendit si solistë, orkestrantë, instrumentistë në orkestrat e vendeve më të mëdha të Europës...

Në bashkëbisedë me Kujtimin, kujtuam atëherë edhe ngjarje me humor, ku shprehej dashuria  e vëllait të madh, Flamurit për më të vegjlit, Gëzimin dhe Kujtimin, të cilët Flamuri i përmendte shpeshherë me krenari në biseda. Kur Estrada e Vlorës ndodhej në turne në Shishtavec të Kukësit, pas shfaqjes, aktorët, u ndanë të kalojnë darkën nëpër familje. Bashkë me Flamurin u ndodhë edhe aktori i madh i humorit vlonjat Leka Kruta. Në bisedë, Leka prezantoi Flamurin, duke theksuar se, ai, është vëllai i Kujtim Laros, atij “që bën muzikën e bukur të filmave”. Atëherë i zoti i shtëpisë, menjëherë e ftoi Flamurin të ulej në krye të qoshes.

-Po mua, ç`mu desh që bëra këtë prezantim, - tregonte shpesh me humor Leka Kruta, - e pësova keq, sepse qoshja dhe të gjitha nderimet iu bën Flamurit”

Kur e pyeta Kujtimin se, ç`vend zinte polifonia labe në krijimtarinë  e tij, ai m`u përgjigj:

“-Muzikën polifonike  e bën populli. Unë nuk citoj, po përgjithësoj motivin lab, pa harruar edhe motive të tjera të bukura që ka Veriu. Forca e talentit të një kompozitori  qëndron në atë se ai i bën të pavdekshme këto intonacione të muzikës popullore.

 

Bethoveni bëri që, muzikën gjermane ta këndojë e gjithë bota....Nganjëherë, të bukurën e kemi përpara, fare pranë, ndërsa e kërkojmë atë në qiell, në boshllëk. Do të thosha që  edhe bota jashtë ka interesa për atë që nuk e ka, që s`e ka dëgjuar ndonjëherë. Më kujtohet se, për festivalin e Gjirokastrës, një muzikant i madh francez ka thënë: “Ju kompozitorët shqiptarë, s`keni nevojë që të bëni sinfoni, sepse i keni të gatshme”.

Kujtim Laro ishte i këndshëm në bisedë, tregonte bukur dhe  me plot humor episode ngjarje nga jeta e tij si artist:

“-Më kujtohet, një herë isha në Korçë. Ndodhesha duke ngrënë drekë me koreografin e Ansamblit të Ushtrisë. Vjen një polic, mik i koreografit dhe ulet me ne. Kur koreografi e prezanton me mua, polici rrudhi fytyrën. Pak më vonë, duke pirë një gotë raki, polici më thotë:

-“Kur kam dëgjuar muzikën tënde, të kam përfytyruar ndryshe, simpatik, biond, flokëkaçurrel...”

Qeshëm me gaz e dashamirësi.

-Ti Kujtim, mban gradë ushtarake? - e pyeta.

-Po, - m`u përgjigj ai, - jam nënkolonel. Pastaj diçka kujtoi dhe më  tha:

“-Në jetën e përditshme më shumë qëndroj i veshur civil. Jo se nuk më pëlqen uniforma, por natyra e punës sime është e tillë.

Heshti një çast dhe, duke bërë buzën në gaz dhe vijoi:

-Njëherë e vesha uniformën dhe dola shëtitje në rrugë. Njerëzit kalonin pranë meje, kushedi pse më shihnin si me habi. “Çfarë kanë këta?” - pyesja veten.

Pak më vonë, një i njohuri im, më ndali dhe më tha:

-Po kapelën, ku e ke?

Përsëri qeshëm.

-Mos e ndjen ngushtë rrobën ushtarake?

-Jo, - m`u përgjigj Kujtimi, - Ushtria më ka pëlqyer gjithmonë. Ndjej dashuri dhe respekt të madh për ushtarakët, për ushtarët dhe oficerët. Miqtë e mi më të mirë i kam në ushtri.

-Ke ndonjë merak?

-Për punën time? Jo! Vetëm një lutje për titullarët që të tregojnë më shumë kujdes për kulturën në Ushtri. Ndërsa, si muzikant, më vjen keq që edhe muzika tek ne është kthyer në biznes. Janë disa gjëra që s`i bën dot individi. Është shteti dhe institucionet e  tij të specializuara, që duhet të mendojnë për disa gjini muzikore.

Kujtim Laro vazhdoi të punoi me pasion dhe përkushtim deri në fund të jetës së tij. Gura muzikore e tij ishte e pashtershme. Mbaj mend se në atë bisedë,  ai nisi të më shpaloste planet e tij krijuese për të ardhmen. Në dorë kishte një muzikë filmi të regjisorit Mevlan Shanaj: “Lule të kuqe, lule të zeza”. Do të merrte pjesë në festivalin e muzikës së re shqiptare, po shkruante dy romanca për solist e piano për festivalin vjeshtës 2002, po punonte për të marrë pjesë në festivalin “Maria Kraja’  me një nga perlat e muzikës shkodrane, që titullohet: “Ta dish” dhe do të ekzekutohej nga dhjetë soprano, katër alto, katër baritonë, katër bas dhe një tenor. Këngëtarët që do të këndonin ishin emra të njohur në arenën ndërkombëtare dhe do të dirigjohej nga një dirigjent anglez...

Kompozitori i madh dhe Artisti i Merituar Kujtim Laro, krijoi vepra muzikore të mrekullueshme për Shqipërinë, për popullin e vet dhe për Ushtrinë Shqiptare.

Spaletat e nënkolonelit ishin të ngushta për të mbajtur veprën e tij të madhe, sepse Kujtim Laro, de fakto, ishte dhe mbetet një nga gjeneralët e muzikës shqiptare.

 

 

NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

 

Sokol Demaku

 NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

Poezisë jepi rrugë, le të udhetoj si ajo do e di, vargjet janë mrekulli e jetës, mbase ato janë shpirti i poetit dhe ndjenja e zemrës që ai shprehë për jetën. MaNifestimi i sotëm në Borås të Suedisë filloi më këtë moto organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås dhe Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Suedi, në të cilën pos anëtareve të QKSH Migjeni, ishin edhe anëtarët të ShShAKShS , mysafirë të tjerë si dhe dy mysafirë të Bibliotekës së qytetit Borås nga Durrësi respektivisht nga Biblioteka e këtij qyteti zonjat Flora Dervishi drejtoreshë dhe pedagogia e kësaj biblioteke Alketa Spathi.


Ditë më parë këto ishin mysafirë në Fjärdingskolan në Borås ku me këtë rast ato takuan fëmijët shqiptarë, që vijojnë mësimet në këtë shkollë si dhe personelin e shkollës në fjalë, mësues suedez të cilët punojnë më këta fëmijë. Ishte një kënaqësi e vertëtë thonë mysafiret nga Durrësi takimi me pedagog suedez, por ishte shumë mbersëlënës takimi me fëmijët shqiptar të cilët ishin në numër shumë të madh në këtë shkollë. Flora thotë se është për cdo lavadatë puna e atyre pedagogëve me fëmijë në atë shkollë e cila thotë ajo është shembull se si duhet punua në një shkollë, por aq më tepër kujdesi i shtetit dhe respekti për njeriun që ishte pjesë e jetës dhe punës së këtyre pedagogëve. Kushte ideale për jetë dhe punë për fëmijët kjo është një e arritur shumë e madhe për ketë vend nordik, por edhe më impresionues fakti se edhe i huaj këtu ndihet vendas, pra nuk ka dallim nga suedezi sa ne arritëm të verejmë ketu.


Një bibliotekë shkollore me një tirazh titujsh në suedisht por cka na la përshtypje shume të madhe thotë Alketa ishin raftetet me libra në gjuhën shqipe në bibliotekën e kësaj shkollë e që mësuam se ka diku mbi 200 tituj në shqip e që ndoshta na thanë se është edhe e vetmja bibliotekë shkollore me literaturë të mjaftueshme në shqip për fëmijët shiqptar këtu, falë punës së palodhshme të anëtareve të QKSH Migjeni.

Një moderatore bashkëkohore dhe mjaft solide Saranda Iseeni gjatë prezentimit të programit në Borås me rastin e vizitës së miqëve nga Durrësi në këtë qytet. Një juriste, kreatore dhe moderatore mjaft ideale në prezentimine  gjuhës dhe kuturës shiqpe në mërgatë, me një shram dhe ndjenjë shpirtërore.

Pasditja ishte rezervua këtë ditë, datë 13 shtator 2013 për një vizitë tek nikoqiri Biblioteka e qytetit Borås. Kjo ishte një vizitë ngase ka kohë që nga udhëheqja e bibliotekes në Borås në durrës kishte arritur një ftesë për këtë vizitë në mënyrë këto dy biblioteka të zhvillojnë një bashkëpunim në të ardhmen në lamin e punës së kompletimit të repartitt ë literaturës në shqip me tituj të ri botimi nga Shqipëria. Me këtë rast u vizituan të gjitha repartet e kësaj biblioteke në përcjellje të punëtoreve të saj dhe me spjegime dhe informacione konkrete për punën që behët dhe si bëhet në bibliotekat e këtij shteti Nordik ku libri zenë një vend të rënësishëm në jetëne qytetareve të tij. Në këtë bibliotekë në bazë të informacioneve që dhanë punëtorët morem vesht se ka mbi 300000 libra me mbi 1500 lexues në ditë dhe me një fond të mjaftueshëm librash në Gjuhën shqipe, me synim që ky fond në të ardhmen edhe të rritet.

Mysafirët nga Durrësi nga durrësi i dhuruan kësaj biblioteke 20 tituj të ri në Gjuhën shqipe si dhe 10 tituj përfëmijë me përralla dhe peozi për fëimjë. Ishte impresionues takimi i mysafirëve me prindër suedez të cilët me fëmijët e tyre ishin në repartin e fëmijëve.


Çdo dhuratë e vërtetë nuk është dhe nuk mund të jetë dicka tjetër pos një simbol dashurie, një simbol që gjallëron jetën e kështu edhe këto libra thonë miket nga durrësi besojmë se do jenë një symbol bashkëpunimi mes dy bilbiotekave të këtyre dy qyteteve.

Dita e dytë e qendrimit të zonjave nga Durrësi ishte madheshtore sepse nga ana e QKSH Migjeni në Borås dhe Shoqata e shkirmtave eshqipra në Suedi në Shtëpinë e cultures në Borås ishte organziua një takim poetik, me poetë, shkrimtarë dhe intelektual shqiptar ku temë boshte ishte Ndikimi I letërsisë tek fëmijët shqiptar nbë megrim e ku ligjëruese ishte Flora Dervishi.

Kjo temë zgjoi intersim të të pranishmit dhe ishte një frymëzim për mësuesit dhe prindërit shqiptar në mëgrim.

Më këtë rast mysafiret nga Durrësi për femijët shkollar shqiptar në mërgatë konkretisht këtu në Suedi kishin sjellurë dhurata të cmuera konkretisht një bagazh të madh me libra në shqip të cilat iu ndan shkollave në shtatë qytete Suedeze. Kështu nga 15 tituj me libra për fëjmijë dhe të rinj iu dhuruan qyteteve: Uddevalla, Halmstad, Skene, Göteborg, Ängelholm, Stockholm, Falkenberg, Varberg.


Sipas fjalëve të zonjës Flora Dervishi mësuam se ky aksion për kompletimin e shkollave me literaturë shqipe në qytet suedeze do vazhdojë edhe në të ardhmen dhe se pritet një bashkëpunim më I dukshëm në këtë drejtim edhe me Shoqatëne shkrimtarëve shqiptar klëtu si dhe me QKSH Migjeni dhe shoqata tjera shqiptare.

Por është shumë vlerë të permendet se poetja shqiptare Teuta Sadiku. Me punë dhe banim në Greqi para ca ditësh në Borås nxorri në dritë librin e saj të parë me poezi me titull” Kronikë e qytetit tim” ku i gjithë botimi më dëshirën e autores iu dhurura bashkeardhetarëve në Suedi dhe nxënësve në disa shkolla këtu.

QKSH MIgjeni si dhe shoqata e shkrimtarëve shqiptar në Suedi në krye me kryetarin Hysen Ibrahimi e falenderon nga zemra poetën për këtë dhuratë.

Manifestimi i sotëm këtu filloj me leximin e peozisë së poetit suedez Karl Nodström Ata dhe ne” , ”Dem eller Vi” nga qyteti verior Renea të cilën poezi ai ua kuhston mërgimtarëve të parë shqiptar ikur nga vendi i tyre Kosova në kohën luftës. Ishte mjaft prekës recitimi fantastik i së res Saranda Iseni anëtare e kryesisë së Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi.


Ky manifestim vazhdoj me prezentmin e punës së anëtarëve të krysisë së shoqatës së shkrimtarëve si dhe falendertim in e disa prej tyre per kontributine edhënë në ruajtje dhe kutivimine gjuhës dhe kulturës shqiåer në mërgatë. E këtu duhet përmendur zotni Hysen Ibrahimin, Fetah bahtirin i cili dhe festonte 70 vjetorin e jetës, pastaj Sadulla Zendeli- Daja dhe veprimtarja e madhe Qibrije Hoxha.

Ky program vazhdoi me tingujt e muzikës së orekstrit të Robert Hotit, i cili për nderë të punës dhe kontributit të madh të të përmendurëve konkretisht Krytartit të shoqtës, Husen Ibrahimi, i cili për 25 vite me radhë ishte radhitur në ballë të aktiviteteve kombëtare në mërgatë.

Ne keta veprimtar i urojmë, dhe u deshirojmë suksese edhe me të medha në të ardhmen.

 

Rezart Palluqi: Ju flet fjala pusht

Rezart Palluqi

 

Ju flet fjala pusht

Një burrë që gënjen ose vjedh, nuk mund të quhet kurrsesi “pusht” ose shprehur në një shqipe të rafinuar, bythë-lëvruar.

Një burrë që nuk mban premtimet e dhëna, nuk mund të quhet gjithashtu pusht, por anti-profesional ose premtim-mosrealizues.

Epo ja që zoti shkrimtar, burrat me kaplloqe primitive, burrat me mustaqe të trasha, penis arrogant, dhe gushën e pushkës të mbushur me fishekë, e abuzojnë orë e minut këtë fjalë.

-“Yyyy pusht muti” shfryhen ata, herë me zë të lartë, herë pëshpërisin si minj të djallëzuar.

Prandaj zoti Shkrimtar, të lutem merre nën mbrojtje këtë fjalë, mbroje nga keqpërdorimi i saj barbar, çnjerëzor. Edhe pse nuk jeni i tillë, pra bythë-lëvruar, ti e kupton brengën tonë,mjaft mirë,sepse ty të ka mbrujtur natyra me një dashuri të pakushtëzuar për njeriun, po, po, nuk po flirtoj me ty Shkrimtar.

E megjithatë po të jap ca këshilla, material, që mund t’i përdorësh në esetë tuaja.

Duhet pra që fjalët pusht, prapanicë-çkyçur ose bythëlëvruar, të mos ngatërrojnë këmbët e të bëhen nyje litari gomari me fjalët mashtrues, gënjeshtar, kirminel, i shthurur. Tjetër gjë hajduti ose mashtruesi, tjetër gjë burri, ndjenjat e të cilit, rastësisht, strehohen në prapanicë.

Po nuk u bë ky dallim moral, ne do të diskriminohemi kot fare e përjetë.

Përveç kësaj ngatërrese gjuhësore sa qesharake aq edhe tragjike, burrat me mustaqe të gjata dhe të trasha, me penis arrogant dhe pushkën ose jo në brez,duhet të ndalojnë të gjykojnë dhe deri diku të përkufizojnë lirinë e prapanicës së tjetrit.

Në rradhë të parë, për të kuptuar bythëlëvruarit, duhet ta rianalizojmë ose rizbulojmë funksionin e shenjtë që luan bytha në trupin e njeriut. Ajo e mjerë(që unë po të isha në vendin e saj, në mundesha do të arratisesha nga trupi i njeriut) nxjerr jasht një jetë të tërë jashtqitjet e njeriut,i cili flet gjithnjë për pastërsi dhe bukuri, por harron se në bark mbart zorrë gjashtëdhjetë metra të gjata plot me jashtqitje.

Pa e tepruar, prapanicës i duhet ngritur një përmendore, një shtatore në mes të qytetit. Po, po, një përmendore, dhe ju shkrimtarët që merreni një jetë të tërë me zmbrapsjen e jashtqitjeve morale dhe gjuhësore nga tempulli i poezisë, e kuptoni këtë shumë mirë.

Dhe nëse burri ose njeriu në përgjithësi i është sadopak mirënjohës prapanicës për kontributin e saj të madh, atëherë fjala pusht do të tingëllojë pak më ëmbël, pak më e zezë. Bythëlëvrimi mund të konsiderohet tek e fundit si një shpërblim për punën e saj heroike…

Dhe tani diçka tjetër. Si guxon një mashkull të vendosë se ç’bëj unë me trupin tim? Sipas të njëjtës logjikë mund të tallem edhe unë me një mashkull kur ai bën dashuri anale. Gjuhën ta ka dhënë zoti për të puthur dhe ngrënë dhe jo përlyer ato me dhallë erotike, urinë!

Aq më shumë si guxon një mashkull të ironizojë diçka që ai vetë s’e ka provuar?

Hë, a mund të thuash ti, se bythëlevrimi është i shijshëm apo jo, kur vetë s’e ke provuar/zbuluar këtë shije?

Homoseksual njeriu lind dhe nuk bëhet. Ç’të bëjmë ne që ndjenjat erotike nuk derdhen në globin e penisit, por pusetën e prapanicës? Jam dakord se bythëlëvrimi është një çrregullsi natyrore. Po, po, dhe pak bythë-lëvrues e pranojnë këtë. Sepse mamaja ime nuk do të më kishte lindur mua, nëse ajo puthej me një grua, ose i bënte asaj seks gojor.

Por defektet e krijesave të natyrës ose zotit, nuk i dallojmë vetëm tek homoseksualët. Ato i ndeshim edhe tek përkufizimet e shumta trupore por edhe mendore.

Përse njerëzit reagojnë shumë më butë ndaj një fëmije me qafë të shtrembër, douwn syndroom, një psikopati, një vrasësi masiv, diktatori dhe shumë më egër ndaj një bythëlëvruesi, i cili në fund të fundit nuk dëmton askënd. Nëse ai sëmuret gjatë bythëlëvrimit, është problemi i tij. Hë, një burri, po ju thye penisi gjatë seksit, është problemi i tij, apo problemi i penisit të fqinjit të tij?

Dhe tani,o shkrimtar, o njeri i durueshëm, që rri, më degjon dhe mban shënime ndërsa unë flas, shkrimtar, o besnik i fjalës dhe ndjenjës së lindur dhe lirë, në mbyllje kam për të dhënë edhe këtë sugjerim ose këshillë:

Burri ka shumë defekte për të ndrequr përpara se ai të banalizojë, dënojë shatazarisht ndjenjat ose nevojat e bythëlëvruesve. Burri duhet të kuptojë se penisi është një copë mishi dhe jo një top prej hekuri që shpërthen predha.

Mbas orgazmës ai është sallami më qesharak dhe gjynahqar që egziston në punishtet e sallamit.

Burri duhet të shpëlajë duart e përgjakura në kasaphanën njerëzore, sepse ç’kuptim ka që ai të jetë krenar se nuk është bythë-qejfli, të jetë krenar për penisin e trashë, të gjatë, kur ai atë e ngre, prek me duar të përgjakura nga fytyrat e viktimave?

Burri duhet të heqë veset e vjedhjes, grabitjes, mashtrimit, sepse ç’kuptim ka të jeshë heteroseksual, kur penisi i tij shurron djersën e grabitur?

Oh, shkrimtar, unë mund të jap ty edhe dhjetra shembuj të tillë, por për momentin po e mbyll me përmbledhjen, se bythëlëvrimi nuk ka të bëjë me mashtruesin, kriminelin, dhe se për të qenë krenar për penisin tënd, dhe bythën e palëvruar, duhet që penisin të mos e ngreshë me duar të përgjakura. Të mos shurrosh djersën e grabitur, dhe nga bytha e palëvruar të mos dhjesësh gënjeshtra, vrer, xhelozi ose topa parash më të mëdhenj se sa vetë vrima e prapanicës ose koka e penisit më të madh të botës!!!

Rezart Palluqi

Holandë, 06-09-2013

 

Reportazh nga Kozeta Zavalani

Vështrimi rrezaton paqe mbi Seul



Reportazh nga Kozeta Zavalani


E ftuar nga Federata Universale e Paqes dhe Federata e Familjes për Paqe Botërore mora pjesë në Konferencën Ndërkombëtare të Lidershipit "Ndërtimi i një kombi të Paqes" që u zhvillua në  Seoul, të Koresë këtë fundgushti.                
Tisi i hirtë i qiellit u zhvendos e para syve shtrihej qetësisht Seuli, metropoli më i madh dhe kryeqyteti i Koresë  Jugut,  me një popullsi prej më shumë se 10 milionë,  qyteti më i madh në botën e OECD së zhvilluar. Zona që  përfshin metropolin përreth aeroportit Incheon, është zona e dytë më e madhe metropolitane në botë me mbi 25.600.000 njerëz.
Dielli me sa dukej, ishte në të perënduar dhe ato pak rreze, që arrinin të depërtonin mes reve, të cilat pluskonin, duke shtyrë njëra-tjetrën  mbi horizont, hidhnin një si refleks të verdhë, në të kuqërremtë, nga ushtria e reve të lindjes dhe pallatet shumëkatëshe, që zotëronin hapësirën, që shtrihej aq paqësisht mbi glob. Kjo ngjyrë ndërthurej magjishëm me grinë e reve mbi Seul, që i jepnin pamjes një hije madhështore. Populli puntor duarartë e mendjendritur i Koresë së Jugut ndonëse ngrohet nga i njejti diell, mbi të njëjtën tokë, është sa i ndryshëm aq edhe i njëjtë me ne. Me të njëjtën histori 50 vjecare pas daljes nga lufta, por sa shumë përpara kanë ecur ata…dhe sa shume pasterti ne cdo mjedis.
Seuli është konsideruar qyteti kryesor dhe me shpejtësi në rritje globale, që rezulton nga një bum në rritje ekonomike, të  njohur si mrekullia mbi lumin Han, i cili e transformoi atë nga hiri i luftës së Koresë në ekonominë e katërt më të madhe metropolitane  në botë me një GDP-i  773.900.000.000  USA$ në vitin 2012, pas Tokios, Nju Jork dhe Los Anxheles.  Seuli është një udhëheqës botëror teknologji shpërndarës dhe  krenohet, që ka numrin e gjashtë më të madh në botë nga 500 shumëkombëshet të tilla si Samsung, LG dhe Hyundai-Kia, duke u renditur i gjashti në indeksin e qytetit global të energjisë.
Metropoli ushtron një ndikim të madh në mes çështjeve globale, si një nga pesë mikpritësit kryesorë të konferencave botërore, ku merrnim pjesë edhe ne nga Shqipëria, në Konferencën si ajo për Lidershipin me temë  "Ndërtimi i një kombi të Paqes". Ishim nisur në ora 20 e 45 min nga aeroporti Nënë Tereza i Tiranës së bashku me Gani Roshin Presidentin e Federatës se Familjes për Paqe dhe ciftin Eva e Kreshnik Cipi, në udhëtimin me Turkish Airline dhe mbrritëm në Seul të nesërmen afër mbrëmjes.

Nga aeroporti ndërkombëtar Incheon ku na prisnin përfaqësues nga Federata Universale per Paqen, u nisëm me autobuzat komode VIP Limouzine dhe pasi kaluam nga autostrada, mbrritëm në  Hotel Sheraton Grande  Walkerhill. Më kënaqej syri tek shihja ndërtimet arkitekturore të urave me disa kate, që kishin shfrytëzuar edhe vendin poshtë tyre, me ndërtimin e parqeve sportive. Gjithcka ishte e mrekullueshme, në perfeksion.

Qëndruam dhe u akomoduam në  Walkerhill Grande Sheraton,   vendosur në verilindje të Seulit, i rrethuar nga lumi Han dhe Malet Acha, në njërën faqe të të cilit sheh një kala antike, e cila daton në Dinastinë Shilla (57 pes). Hoteli është mjaft larg nga qendra e qytetit, por gëzojmë ajër të pastër, të freskët dhe pritje të ngrohtë mes një qëndrimi të rehatshëm në një mjedis fantastik në  Walkerhill Sheraton Grande.

Në  ceremoninë  e mirëseardhjes, u takova me zonjën Tomiko Duggan, Drejtore e Marrëdhënive me Publikun në  zyrat e FPU-së  në   Washington DC  dhe Presidentin e UPF International Dr. Tomas G. Walsh. Në  celjen e Konferencës Presidenti i UPF International Dr. Tomas G. Walsh,  ftoi në  panel  8 përfaqësues të komuniteteve fetare nga vende të  ndryshme të  botës. Shumë  mbresë lënëse ishte ceremonia e ndezjes së  8 qirinjve të  paqes nga përfaqësues të  gjithë  besimeve fetare në  botë  e konkretisht, nga Budistët, Kristianët Katolikë, Kristianët Baptistë, Konfucianzmi, Honduizmi, Islamizmi dhe feja Shinto.    Midis fjalimeve më impresionoi fjala e Dr. Chang Shik Yang dhe Dr. Lan Young Moon, Presidente e Federatës së  Grave për Paqe Botërore, me mesazhin për bashkimin e Koresë së Veriut dhe të Jugut.

Isha një prej 300 pjesëmarrësve që erdhën në Seul te Korese se Jugut nga 80 kombe te ndryshme, për Konferencën e Lidershipit Ndërkombëtar, sponsorizuar nga UPF , në bashkëpunim me Federatën e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim dhe Federata e Grave për Paqe Botërore.

Pas duave nga tetë udhëheqësit e besimeve fetare, u prezantua nga Rev Moon  Kwon Jin, fjala përshëndetëse në emër të nënës së tij Dr Hak Ja Han Moon dhe bashkëshortes se Rev Moon prej më shumë se 50 vjet. Prej saj duhet theksuar se "paqja e qëndrueshme kërkon harmoni dhe bashkëpunim ndërmjet feve .Besimtarët e të gjitha traditave fetare duhet të punojnë së bashku në dashuri dhe respekt , për hir të përmbushjes së vullnetit të Perëndisë."
Dr Chang Yang Shik , Kryetar i komitetit të organizimit të konferencës dhe president i Federatës Familjes për Paqen Botërore në Kore, tha se: " Ati Moon ishte një lider dinamik dhe se Nëna Moon kishte qenë në anën e burrit të saj për më shumë se pesë dekada të martesës së tyre . Pa marrë parasysh se çfarë sfidash ata përballën , ajo ishte gjithmonë aty . " Gjysma më e mirë " e tij është me ne , dhe ajo na çon me urtësi të madhe dhe forcë.
Shumë nga pjesëmarrësit në konferencë ardhur nga 43 kombe, kishin zgjedhur nga Nëna Moon  për një fushatë shtatë -vjeçare deri ne 2020 ne Vizion te kombeve per promovimin e paqes. Folësit nga shumë kultura dhe sfera te ndryshme të jetës, ofruan mendime për jetën, mësimet dhe trashëgiminë e birit të fermerëve Korean, që si një refugjat lufte filloi predikimin për paqe në një kasolle kartoni dhe që kaloi në botën shpirterore në moshën 92 vjecare.
"Para takimit tim me Rev Moon, aspirata ime, si një mjek dhe politikan, ishte për të kontribuar për paqen , " tha Hon.Jin Hinokida. "Kjo ishte pjesërisht për shkak se unë isha lindur dhe rritur në Hiroshima, që kishte qenë shkatërruar nga bomba atomike.  Duke qenë angazhuar për paqen, kur  takova Rev Moon për herë të parë, unë isha tronditur thellësisht jo vetëm nga ideologjia e tij për paqe, por nga fakti se ai e kishte vënë atë në praktikë në të gjithë jetën e tij të vërtetë.

Dr. Thomas Walsh, President i Federatës Universale të Paqes dha një pasqyrë të parimeve thelbësore udhëzuese të të gjitha ndërmarrjeve të themeluara nga  ati dhe mëma Moon, duke u ndalur në parimet hyjnore:
Ne jemi një familje njerëzore e krijuar nga Perëndia.
Cilësitë më të larta të qenies njerëzore janë shpirtërore dhe morale.
Familja është shkolla e dashurisë dhe paqes.
Paqja vjen përmes bashkëpunimit përtej kufijve të etnisë, fesë dhe kombësisë, dhe parimi -Të jetosh për hir të të tjerëve.
Z.Mark Brann, Sekretari i Përgjithshëm i UPF –Evropë dhe Dr. Michael Balcomb, presidenti i Federatës Familjes për Paqe Botërore në SHBA,  transmetuan një pasqyrë të kursit të jetës së Rev.Moon.
Hon. Gina de Venecia , anëtare e Dhomës së Përfaqësuesve të Filipineve , e përshkroi humbjen shkatërruese të vajzës së tyre, që vdiq në një zjarr në shtëpinë e tyre . Nëna dhe Babai Moon do të ndryshonin jetën e tyre përgjithmonë, sepse kishin dëgjuar këshillën e tyre të mençur...
Folësit nderuan Atin Moon për "krijimin e një urë e dashurisë dhe të paqes mes kombeve, duke u treguar njerëzve një rrugë dhe një kredo praktike, se si të jetojnë jetën në paqe dhe harmoni ".

Programi i konferencës përfshiu një pasqyrë të aktiviteteve UPF -së në vitin 2013 dhe disa nga iniciativat e paqes rajonale. Me shumë interes u ndoqën temat  “Rëndësia e Familjes, martesa dhe bekimi”, “Rëndësia e Arsimit dhe Media” si dhe “Fuqizimi i Grave”, drejtuar me mjeshteri e profesionalizem nga Carolyn Handschin, zv presidente e Federates Nderkombetare te Grave per Paqe Boterore dhe nen drejtore ne OKB. Ati Mun e ka quajtur shekullin 21"epoka e grave" dhe burrave që punojnë krah për krah për paqe, ashtu si ai dhe gruaja e tij kishte bërë.  Federata e Grave për Paqe Botërore përshkroi punën e grave edukative dhe humanitare frymëzuar nga babai dhe nëna Moon, sidomos me gratë e Koresë së Veriut.  Udhëheqësit e ndërmarrjeve të tjera që  Ati Moon kishte themeluar, shprehën përkushtimin e tyre për të vazhduar trashëgiminë e tij.  Kryetari i Washington Times, Z. Thomas McDevitt, përshkroi tre- dekada të angazhimit të gazetës së SHBA-së në besim, familje dhe liri, si vlerat thelbësore të mbrojtura prej tij.

E paharruar do të mbetet shërbesa në nderim të njëvjetorit të ndarjes nga jeta të Rev.Moon, që u mbajt në Qendrën Botërore të Paqes dhe në kompleksin e kishës në provincën e Çonpiongut, rreth 50 km në verilindje të Seulit.  Ceremonia përkujtimore Seonghwa në Gapyeong, ishte një shfaqje e mrekullueshme Gala ku Mother Moon kendoi se bashku me dhjetra niper e mbesa te familjes Moon dhe u lexua poezia hymn, "Crown of Glory"-”Kurora e Lavdisë”. Këngëtarja e mrekullueshme, mikja ime Gloria del Paraguaj dha një performancë solo me zërin e saj të vecante. Pastaj aktorja e famshme koreane Hye Seon Jeong lexoi poemën përkujtimore "Një letër Atit tim", që na emocionoi të gjithëve. Anëtarët e Federatës së Familjes për Paqe dhe Bashkim Botëror ( FFWPU )  të cilët fizikisht nuk mundën të marin pjesë në këtë ngjarje në Kore, morën pjesë me anë të transmetimit në internet live, i cili u dërgua jashtë për 193 kombe.

Dëshiroj të theksoj pengun tim, që nuk munda ti dhuroj librin tim me poezi "Porta e shpirtit" përkthyer ne disa gjuhe, midis tyre edhe ne gjuhen koreane, qe te mund ta lexonte edhe Nena Moon. E kisha kaq prane, tek buzeqeshte me embelsine e thjeshtesine e saj, ashtu si ne shtator te 2005 ne Pallatin e Kongreseve ne Tirane, por nuk munda ta takoja, per shkak te protokollit... Vleresoj faktin qe në fjalimin e saj Dr Hak Ja Han Mun na falënderoj që morrëm pjesë në këtë konferencë shumë të rëndësishme. Midis të tjerash ajo theksoi: “Bota është një vend dhe një kohë për ne, që të përgatitemi për jetën tonë të përjetshme. Secili prej nesh do të ngjitet një ditë në botën e shpirtit. Çdo moment është aq i çmuar, dhe pafundësisht domethënës. Ati Moon jetoi jetën e tij në mënyrë, të tillë uke punuar 24 orë në ditë. Atë rrallëherë e zuri gjumi. Ai gjithmonë jetoi çdo moment e çdo ditë me një vetëdije të tillë intensive e jo vetëm me vuajtjet njerëzore. Çdo person që ai  takoi, pa marrë parasysh kohën apo vendin, e stimuluan atë  për të dhënë gjithçka ai kishte, për të sjellë atë person më afër Zotit. Burri im vazhdimisht mësoi se devotshmëria në jetën tonë është besimi. Asgjë nuk mund të krahasohet me vlerën e dashurisë së vërtetë. Ajo ka fuqinë për të shpërndarë barrierat që njerëzit kanë krijuar, duke përfshirë kufijtë kombëtarë dhe barrierat e racës dhe madje edhe të fesë ".

Reverend Dr. Sun Myung Moon dhe Dr. Hak Ja Han Mun punuan  tërë jetën, për të ndërtuar një botë universale të paqes , një familje globale nën Perëndinë. Bazuar në një marrëdhënie të thellë dhe të dashur me Perëndinë, ai ka zhvilluar të kuptuarit shpirtëror, që ka transformuar jetën e miliona njerëzve në mbarë botën, me vizion për të gjitha fushat e veprimtarisë njerëzore , duke përfshirë;  familjen , shoqëri në, qeveri të, biznesin, akademi të, artet dhe sportet, me vëmendje të veçantë për  ndërtimin e një "kombi të paqes ", përmes familjeve të mira , qytetarisë, qeverisjes së mire dhe bashkëpunimit ndërfetar .

E themeluar nga Dr Reverend Mun Sun Myung dhe Dr Hak Ja Han Mun, Federata e Familjes për Paqe Botërore dhe Bashkim përpiqet të mishërojnë idealin e dashurisë së vërtetë dhe për të  krijuar një botë të paqes dhe unitetit midis të gjithë popujve, racave, dhe feve.

Federata e Paqes Universale është një rrjet global i individëve dhe organizatave të dedikuara për ndërtimin e një bote të paqes, në të cilën të gjithë mund të jetojnë në liri, harmoni, bashkëpunim dhe prosperiteti.  UPF zbaton programe përmes rrjetit global të Ambasadorëve për Paqe.

Federata e Grave për Paqe Botërore është një organizatë jo-fitimprurëse e përbërë  nga të gjitha pjesët e shoqërisë, bazuar në vizionin  "Njerëzimi është një familje globale në një botë paqësore nën Perëndinë.”

Ditën e fundit, ne të katërt shoqëruar nga Rev.Shin, i dërguari special për Shqipërinë,  vizituam një pjesë të Seulit.

Ndërtuar mbi lumin Han, historia Seulit shtrihet më shumë se 2.000 vjet kur ajo u themelua në vitin 18 pes nga Baekje, një nga tre mbretëritë e Koresë. Zona metropolitane  e Seulit përmban katër Site të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.: Changdeok Palace, Hëaseong Kalaja, Jongmyo Shrine dhe varret mbretërore të dinastisë Joseon.  Seul është e rrethuar me male të lartë si  Bukhan, më i vizituar në botë si park kombëtar. Monumentet Moderne mbajnë Rekorde Guinness  Botërore.

Në vitin 2012, cilësia e jetës në Seul është gjetur të jetë më e lartë se New York City, Londër ose Melbourne, por pak më e ulët se Tokio dhe Paris, sipas Kombeve të Bashkuara.

Seul ka një infrastrukturë shumë të avancuar teknologjikisht. Ajo ka penetrimin më të lartë botëror të fibrave-optike broadband, duke rezultuar në lidhjet më të shpejta në botë, të  internetit me shpejtësi deri në 1 Gbps, 170 herë më i shpejtë se interneti im. Terminali i hekurudhës KTX me shpejtësi të lartë dhe metro Seul është rrjeti më i madh në botë metro nga gjatësia dhe është konsideruar metroja më e mirë në botë.

Insadong është tregu kulturor, me punime koreane tradicionale dhe moderne,  që përfaqësohet nga punime të tilla si piktura, skulptura dhe kaligrafi. Shkuam edhe në tregun elektronik Yongsan, që  është tregu më i madh elektronik në Azi. Më bëri përshtypje fakti që, ndonëse në njësi tregëtare moderne shumëkatëshe në Seul, mund të negocioje për cmimet, njëlloj si në tezgat e Stambollit, ndoshta kjo një karakteristikë e popujve të lindjes, që nuk ndodh në perëndim...

Pasi hëngrëm së bashku një drekë të vecantë me gatime tipike koreane, vizituam kullën më e lartë në qytet 73-katëshe, Seul Tower. Ndërtuar në vitin 1969, dhe me një kosto prej rreth $ 2,5 milion kulla u hap për publikun në vitin 1980. Që atëherë, kulla ka qenë një pikë referimi e Seul, 1,574 ft mbi nivelin e detit. Kulla e Seulit ofron pamjet më  të mëdha panoramike e qytetit dhe ka qenë e mbetet simbol i Seul që nga viti 1980 që tërheq një numër të madh të vizitorëve çdo ditë.

Monumentet kryesore moderne në Seul përvec Seul Tower, janë Qendra Botërore e Tregtisë dhe shtatë-rrokaqiellet që, dominojnë horizontin e qytetit, duke përfshirë një qendër 640-metër të biznesit, Digital Media 523-meter  dhe Lotte Botërore me 2 kulla në Jamsil Songpa dhe Gangdong.

U ndjeva sikur kisha udhëtuar mbrapa në kohë dhe ndjeva cka dukej të ishte një udhetim i mrekullueshëm dhe i paharrueshëm midis popullit korean... Më shumë se 300 delegatë, që përfaqësonin 80 vende, me një shumëllojshmëri të gjerë të fushave profesionale, dhe të gjitha traditat e mëdha të besimit, ishin së bashku në atë mjedis të pasur dhe stimulus, jashtëzakonisht pozitiv dhe inkurajues. Ne të gjithë tashmë shohim përpara, për bashkëpunimin tonë të vazhdueshëm për hir të paqes dhe zhvillimit njerëzor, me vështrimin qe rrezaton paqe mbi Seul.

Perqafime, Kozeta Zavalani

 

Murat Gecaj: ING. GËGË SOKOLIN, KURRË NUK E MBULON “PLUHURI” I HARRESËS!…

ING. GËGË SOKOLIN, KURRË NUK E MBULON “PLUHURI” I HARRESËS!…

(“Fatosi i shkencave mjedisore shqiptare”, e vlerëson atë kolegu i tij, Illo Foto)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Ing.Gegë Sokoli (1939-1991)

1.

Si tani, më kujtohet ajo ditë e paharruar e fillimit të shtatorit, në vitin 1991. Një lajm shumë i dhimbshëm e tronditës erdhi në familjen e kolegut dhe mikut shumë të dashur Gegë Sokoli, në kryeqytet. Me bashkëkrahinasin, prof. Kolë Tahiri, shpejtuam për në shtëpinë e tij. Aty gjetëm në pikëllim të thellë bashkëshorten, Marijen dhe katër djemtë e tij të vegjël. Sigurisht, nuk kishte fjalë ngushëlluese për ta, pasi ishte ndarë përgjithnjë nga jeta, në mënyrë tragjike, kryefamiljari i tyre. Para se të shkonte në vendlindjen e tij, për ta festuar natën e shenjtë të festës së Zojës të Mërturit, kishim bërë vizita të ndërsjellta familjare, në shtëpitë tona, të lagjes nr.4 të Tiranës. Me një parandjenjë të keqe, e këshilluam atë miqësisht që të mos e bënte atë udhëtim. Por ai nuk u bind, se donte të takonte njeriun më të dashur të tij, Nënën, e cila përmblidhte për të, të gjitha kujtimet e fëmijërisë dhe të jetës plot brenga e vështirësi. Por nuk e besonte kurrë, se kështu po shkonte drejt fundit të jetës së tij, ende të re!?...

Ajo natë, pas atij lajmi të kobshëm, kaloi për të gjithë me dhimbje të patreguar e lotë të nxehtë. Ndërsa të nesërmen në mëngjes e sollën trupin e pajetë të tij, një grup malësorësh nga krahina e tij. Isha i pranishëm, kur ia hoqëm rrobat e gjakosura dhe i pamë shumë plagë të hapura në trupin e Gegës së pafajshëm, me thika të mprehta. Ndoshta, ishte viktima e parë e kanunit të vjetër, në agun e Demokracisë në Shqipëri. Atij iu bënë nderimet, që meritonte dhe e dërguam të prehej përjetësisht në banesën e tij të fundit. Por nuk u mbulua me dhe kujtimi I jetës dhe veprimtarisë së tij, atdhetare e profesionale, me gjurmë të pashlyera te familjarët, kolegët e miqtë, studentët e gjithë të njohurit e panumërt, të cilët e deshën dhe e respektuan aq shumë.


Jetimë të Shtëpisë së Fëmijëve-Shkodër, ku u rrit edhe Gegë Sokoli…

2.

Jo rastësisht ose jo sa për “formalitet”, ia vura titullin këtij shkrimi, se ing.Gegë Sokolin nuk e mbulon kurrë “pluhuri” i harresës. Po vërtet, është kështu, pasi ai la gjurmë të pashlyera, me punën dhe jetën e tij të shkurtër, jo vetëm te familjarët, por dhe te kolëgë e miq të shumtë, te bashkëkrahinasit e vet dhe më gjerë.

Para një viti, m’u dha rasti ta sillnim përsëri në kujtesë Gegën, bashkë me kolegun publicist e shkrimtar, Fiqiri Shahinllari, nga Floqi i Korçës dhe tani me banim familjarisht në Virxhinia të SHBA-ve. Ai më këshilloi të kërkoja ndonjë të dhënë për bashkëkrahinasin tim, nga specialisti i njohur I bujqësisë, Illo Fotos, i cili tani jeton në qytetin Boston. Ja, një pjesë nga mesazhi im:

“I nderuar z. Illo Foto, përshëndetje nga Tirana! Sot, në festën e 1 majit 2012, sapo hapa kompjuterin, gjeta një shënim tuajin, i cili më empocionoi e më përmalloi. Ai fliste për mikun tim shumë të dashur, por dhe të familjes sonë, Gegë Sokolin. Nuk po zgjatem këtu, por kur ai u shkëput nga jeta tragjikisht, pra në atë kohë, jam marrë unë, me ndonjë koleg, me ceremoninë e përcjelljes, pasi kishte vetëm gruan dhe katër fëmijë të vegjël. Më kanë thënë se tani ata jetojnë në Nju Jork dhe nuk kam arritur t’ua gjej e-mailin, por as adresën e tyre!...Prandaj, nëqoftëse është e mundur, kam dëshirë të më dërgoni ndonjë shënim ose kujtim tuajin për të”.

Me dashamirësi dhe respekt të veçantë për Gegën, ndër të tjera, ai m’u përgjigj me këto radhë, për të cilat edhe tani e falënderoj nga zemra:

“I nderuar Zotëri Murat! Quhem Illo Foto, specalist bujqësie, tani pensionist dhe mik i Fiqri Shahinllarit.Unë shkruaj libra bujqësore dhe Fiqo ka hartuar për to një studim vlerësus , prej 26 faqesh....Para pak ditësh, Fiqo , duke rilexuar librin tim, "Fshatarësia e tradhëtuar " , i kishte tërhequr vëmendjen portreti i ing.Gegë Sokolit, për të cilin flitet në faqen 140, të librit në fjalë. Ai me tregoi, se i ndjeri ishte miku juaj familjar dhe më porositi t'ua  bëja një përkujtimore , për të ndjerin dhe të paharruarin , ing.Gegë Sokoli .

Atë  e kam takuar për çështje pune dhe më tërhoqi vëmëndjen, se kisha të bëja me një specalist elitar dhe njeri me zemër të madhe . Këto ndjesi i hodha në libër, pas 25 vjetësh, kur shkrova librin tim. Aty, mbasi përshkuaj disa dukuri të pylltarisë moderne të kohës , shprehem tekstualisht :

Është koha të pershkruaj një fatos të plejadës  së inxhinjerëve pyjorë, specialistin e telantuar dhe të përkushtuar, tropojanin  Gegë Sokoli. Ishte model i modestisë dhe i viryteve njerëzore. Por ai u bë pre e egërsisë kanunore të gjakmarrjes , kur ishte në kulmin e energjive shkencore dhe  profesionale . Gjakmarrja ia ndërpreu jetën fizike, por veprimtaria e tij është e materializuar në krejt natyrën shqiptare .

Mandej, vijoja të shkruaja, se si e takova ing.Gegën, problemin që diskutuam bashkë dhe që i dha zgjidhje të menjëhershme. Fryt i këtij bisedimi, ishte ngritja e një ndermarrjeje për rritjen e dhive, e cila e kishte qendrën në Vaqarr të Tiranës dhe ishte shumë rentabile. Flas, për konceptet praktike ekonomike -shkencore , që shprehte ky shqiptar i ditur . Po aty, unë vijoja:

Për të arritur në këtë përfundim logjik , njeriut i duhet një jetë e tërë, me kërkime, eksperimentime, humultime. Por jo Gegës, sepse ai ishte i pasionuar  pas natyres. Ishte brumi i saj. Pra, për të tilla figura, kanuni duhej të bënte përjashtim. Se, kur vret shkencëtarin, hyn në gjak me Kombin" .

Këto radhë i kam shkruar në vitin 1998 dhe më vonë për Gegën nuk kam shkruar më…Por nuk e kam  quajtur të mbyllur përshkrimin e veprimtarisë  së këtij fatosi të shkencave mjedisore  shqiptare”.

Për të paharruarin ing. Gegë Sokoli është shkruar edhe më pare, në shtyp e në Internet. Për të kanë shprehur mendime dhe ndjenja të bukura mjaft njerëz. Në një libër ka shkruar edhe ing.Sami Leka, me titullin: “Nuk vritej Gega, veç forca e zakonit kanunor”. Ndër të tjera, plot domethënie, ai shprehet kështu:

“Kudo, me profesionalizëm dhe vizion tekniko-shkencor. Nuk e pranuan menjëherë idenë e tij, se shkaku i dështimeve të pyllëzimeve në zonën e Ragamit ishte prania e kripërave magneziale. Por, kur Instituti i Studimit të Tokave mundësoi analizën e tyre, pohimi i këtij inxhinieri mbeti i pakontestueshëm”.

Ndërsa po riprodhojmë edhe fjalët e njerit prej bashkëkrahinasve të Gegës, pra të Nikë Kolëpreçajt. Ai kujton:

“Gegë Sokolin e kam njohur në shkollën e mesme, në Shkodër, ku ishim nxënës që të dy, ai në gjimnaz dhe unë në pedagogjike. Qe i shkëlqyeshëm në mësime, në shoqëri dhe më vonë po i tillë në punë. Ai rreshtohet në vargun e krenarisë së Nikaj-Mërturit, si person i talentuar. Respektet për figurën e tij do t’i ruajmë përgjithmonë”.

3.

Gega lindi në fshatin Brisë, rrëzë Alpeve të Shqipërisë, në vitin 1939, në një familje të thjeshtë e me tradita atdhetare. Fati i tij i keq ishte, se mbeti jetim pa baba, pasi atë e vranë në periudhën e pushtimit fashist, kur donte të largohej nga burgu i Shkodrës. Në këto kushte, në vitin 1947, Gega e vazhdoi jetën në shtëpinë e fëmijës, në Xhan e në Theth të Dukagjinit të Shkodrës. Më tej, shkollimin e vijoi në këtë qytet, ku përfundoi shkollën e mesme, me nota shumë të mira. Pasioni i parë i tij ishte shahu, gjë që e bëri të njohur dhe prandaj luajti në kampionatin e kategorisë së parë. Në vitin 1960, e dërguan për studime të larta në Rumani, ku vazhdoi për inxhinier pyjesh. Por, me ndërprejen e marrëdhënieve ndërmjet të dyja vendeve tona, i vijoi dhe i përfundoi studimet, në vitin 1965, në Institutin e Lartë Bujqësor të Tiranës (sot Universiteti Bujqësor).

Më tej, me pasion dhe përkushtim, Gegë Sokoli e filloi detyrën e tij në Fushë-Arrëz të Pukës dhe më pas ishte kryeinxhinier në Shëmri të Kukësit. Ndërsa në vitin 1970 e emëruan drejtor të Ndërmarrjes Pyjore të Tropojës. Tashmë, me një përvojë të gjatë pune dhe aftësi të larta profesionale, e caktuan pedagog në Fakultetin e Pyjeve të ILB të Tiranës. Fjala e tij në auditor ishte me peshë të veçantë për studentët e tij, sepse u sillte atyre praktikën e gjallë të jetës, të cilën e kishte marrë në vitet e mëparshme.

Sidomos, gjatë kohës së punës së tij në rrethet e Veriut të Shqipërisë, ra në sy zelli e përkushtimi i tij për njohjen, rritjen dhe ruajtjen e drurëve pyjorë, duke i shtuar kështu mjaft hapësirat e gjelbërta. Kolegët e tij të punës, si dhe të gjithë specialistët e pyjeve, por dhe njerëz të tjerë, që e njohën nga afër, e mbajnë mend atë intelektual të ditur e të urtë, dashamirës me të gjithë dhe që i peshonin kudo rëndë, fjala e mendimi i shprehur.

Janë këto cilësi e të tjera, të cilat i përmendëm shkurt më lart, që emri i dashur i këtij biri të Nikaj-Mërturit dhe gjithë Malësisë së Gjakovës (Tropojë) të mbetet përherë i paharruar dhe të kujtohet me respekt të merituar, nga të gjithë punonjësit e sektorit të pyjeve, nga studentët e kësaj dege me rëndësi për ekonominë tonë kombëtare dhe tërë ata, që e kanë njohur. Prandaj, përmbledhurazi themi, se ka qenë plotësisht i drejtë vendimi, me të cilin ing. Gegë Sokoli është shpallur “Nderi i Shoqatës Nikaj-Mërtur”. Por emri i tij ka mbetur i skalitur edhe në çifteli, vegël karakteristike e vendlindjes së tij, me fjalët e zemrës së dy këngëve, të hartuara nga rapsodë të njohur popullorë.

Tiranë, 1 shtator 2013

 

 

Xhevahir Cirongu: ESSE

Normal 0 21 false false false EN-US X-NONE X-NONE

Esse

Agim Staka

Xhevahir Cirongu

Pikëtakim me Barcelonën

Barcelona-Kryeqytet i madh dhe i bukur ku ndërthuren në mënyrë harmonike klasikja dhe modernia.Kjo ndërthurje i jep qytetit një vlerë të veçantë duke e bërë atë destinacion shumë të preferuar për turistët nga mbarë bota. Meritë për këtë pritje e famë të këtij qyteti ia ka dhënë Klubi i Futbollit. Barcelona me futbollin e saj virtuoz ka bërë që emir i këtij qyteti të bëhet edhe më i njohur e i famshëm në mbarë botën. Nëpërmjet ekranit të televizorit tashmë ajo ka admiruesit e saj në çdo vend të botës,por edhe në veçanti në Shqipëri, vend i cili ka admiruar gjithënjë futbollin.Jo vetëm atë, por edhe ekipet e tjera si:Brazili, Italia,Gjermania, e Spanja. Barcelona është unike.Ajo e ka ngritur nivelin e futbollit në prefeksion duke e bërë më të pëlqyeshme nga sportdashësit në mbarë botën futbolliste. Barça, tashmë është një Klub shumë i madh, por edhe një shembull pozitiv për rritjen cilësore të futbollit nga klubet e tjera Europiane të futbollit.Eshtë futbolli ai që lidh aq shpejt njerëzit e ta duan atë si një fëmijë, ashtu edhe një i moshuar në çdo vend të botës.Ata rastisin të përjetojnë moment të bukura,apo të vështira shpirtërore në një ndeshje futbolli nga ekipi i tyre i zemrës Barca! E veçanta e këtij admirimi është se ajo i bashkon të gjithë si një të ri apo të moshuar; një të varfër apo të pasur, një burrë apo një grua, një spanjoll apo të huaj. Të gjithë së bashku ata janë admiruesit e këtij klubi –Barçes në mbarë botën.


Agim Staka (Pikturë me veshjen sportive Gjermane)

***

Edhe shkruesi i kësaj esseje,dashurinë e admirimin për këtë Klub Futbolli e shpreh edhe me vepra artistike kushtuar Barçes duke pasqyruar në gjini të ndryshme të artit figurative sin ë pikturë, gëdhendje në dru, mozaik aplikacion, apo kolazh me letër adezive.Këto punime janë unike për mënyrën e punimit dhe materialin me të cilat janë punuar; për realizimin me sukses të këtyre punimeve ka ndikuar dashuria për Barçen.Vërshtirësi për realizimin e e këtyre punimeve ishin të shumta, por jo të pamundura. Artisti ka realizuar vepra unike me shije por edhe të gjithanshme të shumëllojshme.

Ishte e domosdoshme për të komunikuar me klubin Barcelona.Për të kontaktuar me klubin e madh, artisti e pa të domosdoshme të klikojë në internet faqen e Barcelonës me të cilën kishte të dhëna të shumta për klubin, historinë e saj futbollistik .Aty jepej dhe mënyra e faksit dhe nëpërmjet numrit me e-mail, Faks e numrit të telefonit të cilat ishin të shkruara aty. Artisti këto të dhëna i shkroi në një bllok. Rruga tashmë ishte e hapur.Për këtë ai bisedoi edhe me një shokun e tij Qazimin, edhe ai një admirues i skuadrës së Barçes. Problemi qëndronte se nuk dinim spanjisht për të komunikuar me klubin. Duhet gjetur një folës i mirë për t’u lidhur me klubin e futbollit të Barçes. Për këtë lëvizje nuk duhej nxituar,sepse duej ditur gjuha e huaj, spanjisht apo anglisht.Si u menduam gjetëm një përkthyes të gjuhës angleze.Ai na priti në studion e tij dhe kërkuam ndihmë për t’u lidhur me klubin.Artisti tregoi problemin përkthyesit dhe ai e mirëpriti këtë. Ai i tregoi disa foto të punimeve për Barçen.Ai i pa ato e u bind se ja vlenin e mori në këtë kohë celularin e formoi numrin e klubit. Një zë burri foli spanjisht.Përkthyesi u mundua të komunikonte por ishte e pamundur.Kështu dështoi ky komunikim i parë. Ai na sygjeroi të takonim një të njohurin e tij i cili kishte të vëllanë në Spanjë. Edhe kjo tentative dështoi.Na duhej të gjenim një njeri që të fliste Spanjishten.Nuk vonoi shumë, artist Landi na sugjeroi të kontaktonim me zotin Gjergj Vlashin, një artist i njohur në qytetin e tyre që ishte në pension pleqërie.Zoti Gjergj e fliste mirë spanjishten.Ai herë pas here shkonte në Spanjë te i biri ku qëndronte shumë kohë atje.

Për fat, atë ditë z. Gjergj sapo ishte kthyer nga Spanja.

Çdo mëngjes ai shkonte në një lokal ngjitur pranë shtëpisë së tij e ulej e pinte kafe.Në një mëngjes, para orës 9-të, artisti e Qazimi shkuan te lokali,porositën kafe e po prisnin të vinte z. Gjergj,artisti i madh.Kur ai hyri në lokal, u prezantuam me ndrojtje sepse nuk kishim njohje personale.Ai me mirësjelljen e tij i pyeti se çfarë halli kishin duke na bërë të lirë rrugën e komunikimit. Ata i treguan problemin që kishin. Zoti Gjergj, si artist e kuptoi problemin, duke buzëqeshur na tha:’’Do u ndihmoj pa asnjë interes!’’


1. Mozaik punuar në dru.(Agim Staka)

Piktori (artist) iu lut duke i thënë:’’Ju lutem,do të dëshiroja që më parë ti shikoni këto punime artistike për Barcen,pastaj po u bindët se ja vlen të komunikojmë me klubin.Mund të na ndihmoni!’’. Ai mori mundimin duke qënë edhe në moshë të thyer, të vinte e ti shikonte këto punime. Makinë nuk kishim për të ikur deri te shtëpia e artistit piktor.Ai mori atë mundim në mes të vapës e shkuam në këmbë deri te shtëpia e piktorit që ishte në një lagje tjetër të qytetit të Durrësit. Ishte fillim i muajit shtator. Shtëpia e artistit piktor ishte e thjeshtë.

Piktori dhe shoku i tij e falnderuan z. Gjergj për mundimin që bëri deri aty. Pastaj piktori bëri prezantimin e punimeve artistike një e mga një duke treguar konkretisht mënyrën e punimëve ,por edhe materialin me të cilin ishin punuar ato vepra arti. Ato janë të gjinive të ndryshme në dru, mozaik aplikacion, rimeso punuar me hekur të nxehtë dhe kolazh artistik, por në fund pane edhe një klip me punimet artistike për Barçen. Kur mbaroi prezantimin artisti iu drejtua zotit Gjergj duke e pyetur se ja vlen komunikimi me klubin?!

-Ju lutem ma thoni numrin e telefonit! Të komunikoj me ata-,tha Gjergj. Por shtangu atë çast, sepse s’po gjente dot bllokun e shënimeve ku ishte numri i telefonit. Po e ndjente veten ngusht. Gjergj Vlashi e kuptoi gjendjen shpirtërore të piktorit, dhe si artist i madh me buzë në gaz na tha:’’Ejani nesër te klubi,aty bisedojmë pasi të gjejmë numrin e telefonit!’’. Takohemi nesër po në të njëjtën orë. U përshëndetëm dhe ai po zbriste shkallët e pallatit. Në ato moment si për çudi, blloku i shënimeve kishte rënë mbrapa tavolinës ku ishte ulur. Piktori si për t’u shfaqësuar dhe i lehtësuar zbriti shkallët e pallatit dhe takoi z. Gjergj. Ai ja dha numrin e Barçes. Buzëqeshi çiltërsisht e i tha:’’Eja nesër!’’. Te klubi të pres. Aty komunikojmë me klubin e Barçes.

Ndoshta e nesrmja mund të ishte ditë e mbarë,- mendova unë. Kësht vendosëm në pritje të ditës së nesrme. Atë mbrëmje në Milano zhvillohej ndeshja midis Milan- Barça. Atë takim artisti dhe Qazimi e pane në një lokal bashkë. Këtë ndeshje e fitoi Barcelona. Kjo do të ishte një ogur i mirë për komunikim edhe me klubin. Të nesrmen në mëngjes shkuam për te klubi ku do takonim z. Gjergj. U ulëm në tavolinë e dhamë porosinë, sepse shkuam pak më herët aty në pritje kur të vinte z. Gjergj Vlashi. Dhamë porosinë për kafe. Pas pak minutash hyri në lokal edhe Gjergji. Ai përshëndeti të pranishmit. Nuk ishte vetëm, por e shoqëronte një djalosh rreth të tridhjetave në moshë. U ulëm në një tavolinë e ai kërkoi numrin e telefonit. I ra butonit të ziles.Po prisnim që dikush të përgjigjej në anën tjetër të telefonit. Ishte një zë gruaje që fliste spanjisht.Aijo ishte punonjsia e klubit të sektorit të marrdhënjeve me jasht. Edhe Gjergji e përshëndeti në gjuhën spanjishte. Ai hyri në temë duke i tregar arsyen e komunikimit të veçant ,pasqyrimin e punimeve artistike unike të artistit për Barçen, por edhe vlerat e tyre të njohura në shtypin e në TVSH shqiptar. Duke treguar begrandin e tij artistik. Kur Gjergji mbaroi këtë prezantim, zonja e klubit dëgjoi me vëmendje, po aji i tha:’’Artisti ti bëjë punimet e tija, pastaj shohim e bisedojmë’’. Me këtë fjalë kaq të dëshpërueshme, por edhe një ftesë të jashtëzakonshme u mbyll ky komunikim me klubin e Barçes nga ky njeri i mirë siç është zoti Gjergj; i cili hapi një rrugë të re që ende mund të bëhej realitet. Aijo donte shumë mund edhe në të ardhmen në realizimin e kësaj ofertë. Duhej edhe njohja me një biznesmen për sponsorizuar. Por kjo kërkesë një i hynte e tjetra i dilte nga veshi gjatë bisedimit me atë grua të klubit të Barçes, pas ofertës që na ofroi. Një ish sportiest tashmë të njohur një biznesmen ju lut ta ndihmonte, pasi ai kishte një ofertë nga klubi Barcelonës, por nuk kishte financën e duhur për të shkuar atje.Biznesmeni e dëgjoi me vëmendje kur mbaroi artisti e i tha eija më tako mua pas një muaji.Tani për tani s’kam bilancin e duhur për të shkuar atje.

Për çudi këtë herë bilanci nuk u përmend dhe fjala e pare ishte:’’Unë dhe im bir jemi fansat të Real Madridit.Po pate punime për këtë klub do të sponsorizonte, të shkonin në Madrit bashkë me tim bir për të paraqitur punimet tuaja, por jo në Barcelonë.Ai ishte një admirues i Barçes.Ai duhej të priste se çfarë mund t’i sillte fati dhe moment. Ai e dinte se lypja të nxin faqen, por nuk lë pa gjë.Ai po mendonte për të gjetur njeriun e duhur që ish sportiest i qytetit të tij biznesmsn i njohur e politikan . Në këtë rast fati e ndihmoi.Ai ishte me dy shokët e tij në një lokal pranë bregut të detit, te Vollga.Artisti ju afrua, përshëndeti, pastaj ju kërkoi lejë që të mund të bisedonte vetëm me biznesmenin.Shokëve të tij të cilat pa hezitim i thanë, po ata nuk u larguan shumë, por u ulën në një tavolinë aty pranë. Artisti e falnderoi biznesmenin që krijoi për të komunikuar, pastaj hyri drejt e në temë duke treguar ofertën e klubit të Barçes ,punimet artistike , fotot,por edhe realitetin e tij financiar. Bizesmeni e dëgjoi me vëmendje. Ai i siguroi t’i bënte një punim artistic e do ta blinte. Kështu mund ta ndihmonte me këtë rast. Ai e përshëndeti bizesmenin dhe shokët e tij duke u larguar, por duke marrë me vehte këtë ofertë, por një shpresë që nuk duhej humbur. Në këtë rast zhgënjimi të përditshëm që haste, në mos pasjen finaciare. Këtë problem e kanë hasur artistët, e kanë jetuar dhe do e jetojnë atë përditë.Artisti nuk duhej të humbte kohë kot duke kërkuar ndihmë,por këtë ofertë duhej ta bënte realitet.Ai mendoi se bërja e logos së firmës, ky të ishte punimi që duhej ta bënte. Ajo në punimin e saj duhej të ishte unike, por dhe me vlera të larta artistike.Nuk duhej nxituar në punimin e saj,ashtu siç dëshironte ta realizonte me fantazinë e tij.

Atë punim ju deshën shumë kohë,gati afro dy muaj punë intensive. Ndonjëherë e duke prishur kur nuk i pëlqente siç donte ai. Kërkonte shumë punë ndaj vetes që ajo të ishte sa më unike. Kur e mbaroi e çoi në një galeri’’Priftuli’’ për t’i vënë një kornizë.Me ta kishte njohje.E bija e z. Priftuli, pasi pa punimin thirri të ëmën që ndodhej aty e të mos humbëte rastin e ta shikonte këtë punim unik.Ato e panë së bashkëu. E përgëzuan artistin duke i thënë se ajo ishte unike, por duhej vlerësuar mire kur të shitej.Ky vlerësim i dha artistit kënaqësi.Tani fantazia e punimit të tij ishte bërë realitet dhe e pëlqyeshme saqë kjo nuk ishte e paktë. Gjatë kohës së punimit të veprës ai nuk kishte kontaktuar me asnjë biznesmen,por as dhe me biznesmenin që porositi atë vepër arti. Ndoshta mund ta kishte harruar gjithçka.Por jo shokun e tij në ambjentet e firmës, e cila u realizua me ndihmën e një shoku të këtij bizesmeni që i cili porositi logon e firmës së tij të bërë në një mënyrë të veçantë,por edhe të bërë bukur artistikisht që mbeti i habitur.

Menjëherë i tha shoferit të tij ta çonte këtë vepër te drejtori që ta blinte me çmimin që ra dakort.Tashmë ai siguroi paratë e udhëtimit për në Barcelonë dhe kthim ndoshta e pagën e një nate në hotel. Atje rasti i solli të merrte një porosi nga një i njohur i cili kërkoi t’i bënte një punë me gëdhendje në dru.

Një punim klasik por edhe disa të ardhura të tjera për të mos mbetur në Barcelonë pa të ardhura. Duhej ta merrte rrugën drejt Barcelonës dalëngadalë se po krijohej mundësia.Tashmë ishte zgjidhur një mundësi, por edhe dështimi i saj, si dhe suksesi sipërmarrje. Ai rastësisht kishte takuar z. Gjergj.Ishin përshëndetur, por ai e kishte pyetur se çfarë po bënte për të shkuar në Barcelonë dhe të takonte drejtuesit e klubit.Kjo thënie e njohur e një njeriu të artit,por dhe e një njeriu të ditur, ishte një mbështetje për t’i vendosur ta bënte këtë udhëtim. Kishin kaluar disa muaj kur artisti kishte marrë ofertën nga F.C Barcelona, por tani e shikonte mundësinë ta bënte këtë udhëtim kaq të dëshiruar, tashti ishte momenti. Ai shkoi në një agjensi udhëtarësh. Atje u informua për çmimin e biletës për Barcelonë vajtje-ardhje,por dhe okazionet kur mund ta paguante më pak për biletën.Ai siguroi një hartë të qytetit të Barcelonës, si dhe të dhëna për disa hotele të saj.Kishte ardhur koha që ai ta blinte biletën.Rasti e solli në një agjensi kur po pyeste për çmimin e biletës,pronarin e agjensisë i cili ishte bashkë me një shokun e tij, të cilin e njihnte dhe artisti.

Ai e sugjeroi pronarit të agjensisë ta ndihmonte me çmimin e biletës duke ja dhënë me një çmim sa më të lirë, pasi ky ishte një rast i vaçant e duhej ndihmuarë. Artisti atë ditë bleu biletën e udhëtimit me një çmim më të lirë se në agjensitë e tjera të udhëtimit të qytetit të tij.

Data e nisjes ishte 22 mars të vitit 2012.Nisja do të bëhej në Rinas në orën 11 e 30 mm.Dhe mbritja në Barcelonë në orën 24.30 të natës.Kjo mbritje kaq vonë në Barcelonë ja shtonte vështirësitë këtij udhëtimi.Tjetër problem ishte se avioni i linjës nuk shkonte direkt në Barcelonë. Ai do të zbriste në aeroportin e Romës, ku do priste disa orë për të hipur me një avion tjetër te Alitalia i cili do të nisej rreth ores 23,00 për në Barcelonë.Gjatë udhëtimit me vehte mund të mbante vetëm çamtën e vogël të krahut.Ai kishte ëndërruar këtë udhëtim e kishte bërë përpjekje të mëdha për të siguruar financat e duhura.Tashmë dilemma e tij e vetme ishte takimi me drejtuesit të klubit të Barçes. Ai për këtë problem u konsultua me shumë miq; e tashmë e kishte të qartë një ide se si duhej vepruar. Ai ndoshta dhe gaboi duke kërkuar ndihmë me shumë njerëz që njihnte pasi mund të kish zgjuar nga gjumi dhe të keqin, për të shkuar në aeroportin e Rinasit I duhej një taksi e të mbrinte. Ajo i duhej për datën 22 mars 2012, që të ishte në orën e caktuar në atë aeroport.Ai kishte konktatuar me Lazen një shofer taksie që banonte pranë shtëpisë së artistit. Lazja i siguroi se ai duhej ta njoftonte një ditë para nisjes. Artisti një ditë para nisjes shkoi në shtëpinë e Lazes për t’i kujtuar udhëtimin nesër në mëngjes për në aeroport.Ata e lanë të nesrmen të niseshin në orën 8.30 mm. të mëngjesit te shtëpia e artstit.

Në mbrëmje ai sistemoi punimet e tija artistike për Barçen në valixhen e madhe me rrota.Pashaportat e këtyre punumeve i futi në çantën e krahut për ti pasur gati për çdo moment.Kur mbaroi këtë punë u ndje më i lehtësuar. Pasi ishte bërë gati për t’u nisur,atë mbrëmje në shtëpi priti një shok të vjetër të punës me të cilin bisedoi për udhëtimin, kohën e udhëtimit dhe vështirësit e tij.

Atë natë me thënë të drejtën artisti as gjumin nuk e bëri të mire,pasi dilemma e tij ishte se si do shkonte, se si do t’i takonte.A do të realizonte me sukses këtë udhëtim.Tani i dukej më e vështirë,pasi nuk kishte njeri që ta priste në Barcelonë. Apo që ai vinte nga një vend i vogël Shqipëria! Ndoshta nuk e dinin nga binte.E ngushëllonte thënia:Kismet! Ajo natë iu duk shumë e gjatë.Gjumi nuk e zuri deri sa u zbardh dita.Ai u vesh e kontrolloi mire dokumentat, paratë, dhe biletën,por gjithshka që kishte për këtë udhëtim.Ai po priste Lazen që i cili nuk vonoi shumë si për t’i thënë se kishte ardhur e sinjalizoi me borien e makinës e po e priste poshtë shtëpisë.

Artisti mbylli portën e jashtme të hyrjes e zbriti me bagazhet e tija të udhëtimit të cilat Lazja i sistemoi në bagazhin e makinës.Ora ishte 8.30 mm e mëngjesit.Lazje nisi taksinë e do të merrnim edhe villain e artistit, i cili do ta përcillte në aeroport.Ai po e priste para shtëpisësë tij. Hipi në makinë e rruga për në Rinas kaloi pa u ndjerë.Aty mbritëm në orën 9.00mm. Lazja atë rrugë e kishte bërë disa here duke çuar apo marrë pasagjerë aty. Ja shpegoi dhe artistit dhe duke u ndarë iu uroj udhë të mbarë! Me të vëllanë ai u nda I fundit.Hymë në aeroport.Ishte pak i tensionuar,dhe ktheu kokën pas duke ia bërë me dorë.Ai shkoi të bënteprocedurat e aeroportit.Kur mbaroi ato u kthye përsëri duke pare jasht aeroportit ku dalloi siluetat e të vëllait dhe Lazes e ja bëri përsëri me dorë.Kjo ishte një shenjë që u tregonte se çdo gjë kishte shkuar mire.Ata përshëndetën nga larg e hipën në makinë duke marrë rrugën drejt Durrësit.Makina nuk dukej më.Artisti u nis në sallën e madhe të nisjes së avionit të linjës së tij.Aty ai do të priste gati një orë.Valixhen e madhe me rrota e kishte dorëzuar në aeroportin e Rinasit.Atë do ta merrte kur të mbrinte në Barcelonë. Tani me vete kishte çantën e vogël me pashaportat e punimëve të tija dhe biletat e udhëtimit për ti pasur gati në çdo moment që do i duhej për çdo aeroport.

Aora e nisjes së avionit afroi.Sejcili sipas numrit të biletës paraqitej pranë sportelit me biletën e tij. Jashtë sallës po priste një autobus.Ku ai u mbush na çoi te aeroporti që po priste gati për nisje për në destinacion.Edhe artisti hipi në avionin e linjës.Udhëtimi nga Rinasi për në Romë zgjat më se një orë.Në aeroportin e Romës duhej të prisnim disa orë. Aty u nënshtrua procedurave ligjore të kontrollit.Në orën 23.00 u nisëm drejtë Barcelonës. Pritja ishte një moment shumë i vështirë. Në ato moment ai komunikoi me të villain e tij me celular. Ai tregoi për udhëtimin pa problem,dhe ishim në aeroportin e Romës. Po prisnim avionin e Barcelonës.Vëllai sugjeroi se po të kishte ndonjë problem,ta njoftonte me celularin me një herë. Avionët e shumë linjave uleshin e ngriheshin lart në qiell e fluturonin zhurmshëm në ngjitje e sipër për fluturim. Dikush fliste sipas gjuhës së vetë në ato ora të vona të natës për në Barcelonë. Artisti po udhëtonte me avion e shikonte dritat e avionit,ndërsa poshtë errësirën e plotë, e avionic po afronte në Barcelonë. Nga larg dukeshin vezullimet e dritave të anijeve nëpër det. Aeroporti i Barcelonës ishte një surprise të shikoje atë madhësht aq të bukur! Më në fund zbritëm e se cili po merrte bagazhet e tija sipas orentimit të biletës.Zinxhiri i dëmtuar ishte pa problem. Në aeroport artisti u detyrua të merrte një taksi me një kosto shumë të lartë. Jashtë aeroportit prisnin taksitë që çonin në Barcelonë pasagjerët. Hymë në Barcelonë e po shikoja arkitekturën klasike të ndërtesave të gërshetuar e vjetra me të renë modern. Ndërtesat vezullonin nga dritat e dukej sikur nuk ishte mesi i natës! Artistit nuk iu durua sepse shoferi donte të bënte rrugën sa më të gjatë, dhe i dha emrin e hotelit,por mos kalo në të njëjtën rrugë. Shoferi bëri sikur nuk e dëgjoi.Atëherë artisti i tha ndaloje këtu. Pranë Kamp Nou.Ai zbriti pranë stadiumit.Këtij stadium gjigand e mitik .Hoteli ndodhej aty pranë.Artisti do të shkonte në këmbë për ta gjetur.

Ora kishte kaluar mesin e natës.Artisti duke pare emërtimet e tabelave më së fundi arriti të gjente hotelin që kërkonte, i cili ishte shumë pranë stadiumit Kamp Nou. Kur hyri në hotel përshëndeti sportelistin dhe pyeti a kishte vend për të kaluar natën aty. Pyeti edhe për çmimin e fjetes në dhomës. Një natë kushtonte 120 ero.Kujtoja se nuk do ksha më problem, por për çudi mori prapë një përgjigje negative. Aty pranë ishte një kolltuk i madh dhe ju luta të ulesha por duhet paguar ai ,- më tha pa të ulesh!?

Nuk kishte pike mëshire sportelisti apo humanizmi! Aty pranë ishte një stacion autobisi për pasagjerët e kishte disa stola për uljen e udhëtarëve të ndryshëm.Tshmë ishte e thënë që të ulej aty artisti deri sa të zbardhte dita. Ndoshta aty do takonte ndonjë që kishte interes për ndonjë punim të Barcelonës e t’ja tregonte, por edhe t’i tregonte qëllimin e tij për barçen.Kjo ishte shpresa e fundit, ajo vdes në fundoren e saj! Ndoshta fati nuk ishte me atë, dhe e keqja s’po e linte rehat në atë stol ku ishte ulur. Aty ndenji sa zbardhi dita. Ai sugjeroi një gazette sportive të Barcelonës.Ishte falas. Ai numër i gazetës sportive të Barcelonës ‘’EL MUNDO DEPORTIVO’’, sot e ka si relike të atij mundimi në Barcelonë nga njeriu jot ë duhur.

Me çantën në krah artisti shkoi te zyrat e FC Barcelonës. Ato ishin në stadiumin’’Kamp Nou’’, në këtëstadium mitik që kushdo nga admiruesit e Barçes do ta dëshironte të ishte aty.Tani ai e kishte këtë fat dhe ishte i ftuar i klubit. Shumë metra para stadiumit,ishte një rrethim i madh me porta të mëdhaja lëvizëse me shina.Aty pranë ndodheshin dy burra me jelek fosforishente si ato që veshin personeli i Kryqit të Kuq në një ndërkombëtare futbolli.

Përshëndetëm mirmëngjes në spanjisht,por edhe ata ashtu.Ai u mundua të komunikonte italisht.Artisti iu afrua,sepse ata po lëviznin. Të flisje me ata ishte e vështirë.Ata nuk dinin italisht. I pyetëm gjermanisht, por nuk kuptonin.Tashmë mbetej vetëm komunikimi spanjisht.I thamë arsyen e ardhjes në Barcelonë. Ishim të ftuar nga klubi,nga një zonjë që punonte për marrdhëniet me jashtë te klubi Barcelonës.Siç dukej nuk po kuptonin këta dy rojet, duke na marrë për vizitor të thjeshtë. Ata telefonuan se me cilin folën.Artisti nuk e mori vesh,por dhe tha se do ta çonin te ofiçina dhe jo te klubi. Ai menjëherë u revoltua dhe i tha se donte të takonte një drejtues të klubit të Barcelonës. Ai nuk kishte ardhur për të shkuar tek ofiçina. Hapi valixhen e nxori një stemë të Barçes të gëdhendur në dru rreth 40 cm të gjatë. Ata po e shikonin duke e marrë në dorë dhe shtangën,por artisti nuk ju la kohë, por nxori një gazette shqiptare(Shekulli) ku ndodhej fotoja e tij duke punuar me mozaik aplikacion. Ai iu tregoi edhe dy punime të tjera për Barçen të punuara me material të veçanta me rimeso me hekur të nxehtë, unike në punimin e tyre.

Pastaj,artisti një e nga një i futi në valixhe dhe mbylli atë. Me italishten e tij i tha:’’Miku kur thirret, pritet e nuk lihet te dera!’’. Një ditë këto punime unike do ti ekspozoj ndoshta në Angli apo Gjermani, por vetëm kur të dojë i madhi zot!

Pasi vlersimi artistic të këtyre punimeve nuk iu mungon si nga media apo televizonet e vendit tim.Aty pranë po kalonte një taksi.Artisti e ndaloi atë.Ai nuk gjeti këtu atë që dëshironte.Nuk mund të sakrifikonte më. Ai nuk po shifte të mundur të kontaktonte me klubin. Artisti nuk kishte moshën ta kalonte natën jashtë në muajin mars.Nuk mund të rrezikonte kaq tepër, prandaj duhej të kthehej.Mbi të gjitha ai ishte i zhgënjyer.

Fjala’’Ofocina’’ e kishte irretuar shumë.Durimi iu sos.Para tepër nuk kishte që të priste, aty.Artisti përshëndeti’’Hasta la vista’’ pastaj hipi në makinën taksi drejtë aeroportit. Të dy punonjsit shtangën para portës. Ata po depatonin me njër-tjetrin. E kuptuan se gabuan në këtë rastë. Artisti pagoi 30 ero duke ndërruar datën e biletës së kthimit.Tani ajo ishte nata e dytë.Do nisej nga Barcelona. Aty në orën 11.30mm. Ishte një zhgënjim totalisht,pasi nuk arriti të takonte njerzit e duhur, por kryesisht fati e s’mund të luash me atë.Ishte një aeroport madhështor dhe i bukur, si natën e ditën me atë arkitekturë maderne.

Orari i nisjes së avionit po vinte. Celulari ishte i padisponueshëm. Hipëm në një autobus drejt auroportit ku niseshin avionët e linjës Barcelonë- Romë. Në sedilen ku u ul artisti pranë kishte dy student italianë që ishin për ekskursion.Por për fatin e tij sedilja nuk kishte numërin e biletës e u ula pranë dritares.Ai po shikonte nga larg këtë interar kaq të bukur kthimi.Barcelona me atë detin e saj të kristaltë që e rrethonte. Dal nga dale po zhdukej nga horizonti.Ata ishin sipër detit. Ky ishte një peisazh fantastik që po esuprizonte në këtë udhëtim. Ai po e sodiste e s’po ngopej duke e parë atë pejsazh. Artisti po mendonte se a do t’i jepej mundësia ta shikonte prapë këtë peisazh kaq të bukur e të veçantë!

Më së fundi tha:’’Zoti më ndihmoftë!’’.

Në orën 13.00 mbritëm në aeroportin e Romës. Ai do priste aty avionin që do nisej për në Shqipëri.Artisti shkoi në një lokal aty afër e bleu një hamburger dhe një Koka kola e u ul për të ngrënë.Koha për nisje kishte jo pak, por rreth 9 orë që të nisej drejt Rinasit. Kur mbaroi së ngrëni u nis drejt sallës së Rinasit nga ku do nisej pastaj avioni. Ajo nuk ishte dhe aq komode në katin e parë.Artisti kohën e shfrytëzoi duke parë brenda për brenda aeroportin nëpër dyqane e lokale.Ato ishin të shumta e ja shtonin bukurinë atij aeroporti.Aeroporti i Romës ishte i madh, ku avionët uleshin e ngriheshi njëri pas tjetrit. Aty artisti u njoh me një shqiptare që jetonte prej 10 vitesh në Amerikë. E quanin Alfred.Nuk kaloi shumë dhe me ta u bashkua edhe një pasagjer,Berti që ishte me orgjinë nga Korça. Ai kishte qënë në Francë për një operacion në sy, i cili i kishte dalë me sukses. Ata që të tre e kaluan kohën së bashku deri sa erdhi koha e nisjes së avionit për në Rinas. Të dy shokët e panë të arsyshme dhe ndihmuan artistin duke e çuar me makinë artistin në Durrës pas mbritjes aty me avion. Në Rinas mbritëm në orën 23.00 të natës. Jashtë aeroportit të afrmit e Bertit po e prisnin me një makinë ngjyrë vishnje. Ata e ftuan artistin të hipte në makinë, pas mbarimit të procedurave në aeroport.Pas pak u nisëm drejt Tiranës, ku zbriti Berti.Aty do kalonte natën te tezja e vet.Kur zbriti të afrmit i thotë që të çonte artistin për në Durrës. Ora po shkonte 1.30 mm e natës. Dhe më së fundi erdhëm në Durrës. Drejtuesi ndaloi makinën para hyrjes së artistit. Ata u përshëndetën dhe uruan mbarësi e fat; e pa u vonuar mori përsëri rrugën drejt Tiranës. Artisti, kur hyri në shtëpinë e tj mendoi me vehte duke thënë se çfarë ishte ky udhëtim!?

-Një zhgënjim, një mësim,apo një keqpuptim!.Apo duhej një përkthyes por edhe pak fat që të takonte njerëzit e duhur.Por ai nuk duhej të bëhej pesimist, sepse jeta vazhdon dhe populli thotë:’’Pas një të keqe, vjen një e mirë, por t’i veç puno!’’.

Durrës,Korrik,2013.

 

 

Murat Gecaj:DOKUMENTE ARKIVORE, PAK TË NJOHURA, PËR MIGJENIN MËSUES NË VRAKË

Me rastin e 75-vjetorit të vdekjes:

DOKUMENTE ARKIVORE, PAK TË NJOHURA, PËR  MIGJENIN MËSUES NË VRAKË

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Migjeni, Poeti ynë Kombëtar

1.

- Me shkresën e Ministrisë së Arsimit nr.l574, datë 8.5.l933, dërguar Kryesisë së Këshillit të Ministrave, Millosh (Gjergj) Nikolla propozohet mësues në katundin Vrakë të Shkodrës, me  l60 fr. ari në muaj, " mbasi i naltpërmenduni ka krye Normale të Ballkanit. Të dy ( është fjala dhe për mësuesin shkodran Lin Çurçia,-shënimi im, M.G.) të përmendunit hynë për së pari në shërbim të arësimit".

(AQSH i RSH, F. Këshilli i Ministrave,viti 1933, Dosja IV-338, fleta 564)

-  Miratohet me Vendimin e KM, nr.874-a, datë l3.5.l933 ( Po aty, f.565)

- Drejtoria e shkollës plotore "Skanderbeg"-Shkodër, me shkresën nr. l2/VI, datë 27.5.l933, njofton se Millosh Nikolla filloi detyrën si mësues në fshatin Vrakë të Shkodrës, më 27.4.l933. ( Po aty, f.569).

2.

Mbretnia Shqiptare

Shkolla mikste-Vrakë

Nr.31                                                        P.T. INSPEKTORISË S' ARSIMIT SHKODËR

Kam nderin me i njoftue asaj P.T. Inspektori se sot u paraqit në krye të detyrës titullari i kësaj shkolle dhe filloi mësimet rregullisht.

Zav.Kryemësuesi

Millosh Nikolla

Vrakë, më 27.4.l933

( M.Kraja, " Migjeni mësues", faqe 31, fotokopje dokumenti)

3.

Në raportin për vitin arsimor l932-l933, me shkresën nr.79/ IV, datë l.7.l933, të Inspektorisë së Arsimit Shkodër, për shkollën e Vrakës thuhet se ajo:

" ka pasë 4 klasë kolektive, dy nga dy", me mësues të klasave I-II Millosh Nikollën

( klasa I me 25 nxënës, klasa II me l4 nxënës) dhe klasat III-IV me mësues Cin Bushatin. Shënohet se mësuesit: " kanë punue me zell e kujdes dhe me harmoni të plotë midis tyne".

( AQSH i RSH, MA, 1933, D.14, f.115 )


Bust i Millosh Gjergj Nikollës-Migjeni (13 tetor 1911-26 gusht 1938)

4.

Millosh Gjergj Nikolla (Migjeni), me shkresën nr.l0, datë 3 mars l934, kryemësues i shkollës mikste në Vrakë të Shkodrës, e informon (me shkrim dore e kaligrafi të bukur)  drejtorinë e shkollës "28 Nandori" të Shkodrës: '' mbi gjymsen e parë të vjetit shkolluer".Aty tregon se mësimet filluan më 25 shtator l933. Më tej, shënon se: "para fillesës së mësimevet janë kenë regjistrimet" dhe u regjistruan 245 nxënës. “Por, tue marrrë parasysh ngushtësinë e lokalit shkollor dhe kapërcimin e moshës së detyrimit shkollor, në marrëveshje me Inspektorinë e Arsimit në prezencë, me datë 5 Tetuer l933, numri i nxanësvet asht paksue në l34   (dhe me shkrim,-shënimi im, M.G.). Tash, në kohët e fundit, me shpërnguljen e familjeve të nxanësvet në Jugosllavi, ky numur ende asht  paksue në 98 (dhe me shkrim,-shënimi im, M.G.). Migjeni shënon se ndjekin mësimet rregullisht 80 nxënës. Më tej tregon se, siç dihet, kjo shkollë ka qenë private, deri në mbylljen e tyre dhe se mësimet jepeshin përgjithësisht në gjuhën serbe. Ndërsa: " Mësimi i shqipes asht kenë i caktuem ka nji orë në ditë, por-defakto-as kjo orë në ditë nuk asht ekzistue,-se çdo aktivitet serioz prej nji mësuesit shqiptar asht kenë i penguem. E mjaftë asht prej këtyne mësuesve që kanë muejt me ia mësue fëmivet germat e shqipes dhe disi këndimin- verte pa kuptim, por prap mund të shenjohet nji hap i vogël përpara".

Më tej, Migjeni shënon, në shkresën e tij, se programi i shkollave fillore nuk është venë në zbatim, pasi: "nxanësit nuk e dinë shqipen, se në të gjithë katundin nuk dëgjohet as një fjalë të gjuhës shtetnore". Pastaj thotë se katundi i Vrakës përbëhet prej 6 lagjeve: Boriç' i Math, Boriç' i Vezirit, Gril, Omarej, Rrash e Kullaj. "Fëmitë e këtyne tri lagjeve mrame kanë thye gjuhën për shqyptimin e shqipes jo me aq vështirësi të madhe, për arsye se kanë pasë marëdhanje me malsorët n'anë të Lindjes e të Veriut; nsa tri lagjet e para janë fare t' izoluem.Por, në kohën e fundit, mjerisht, nxanësit që kanë pretendue ta mësojnë shqipen ma mirë, dmth prej lagjeve Rrapsh e Kullaj, të gjithë janë shpërngulun".

Më poshtë, Migjeni vijon të tregojë se kujdesi i mësuesve për ta përdorë shqipen jashtë shkollës ka qenë: "gadi fare i pafrytshëm, sidomos tash- kurse trutë e njoma të fëmive janë bllokuem me andra mbi një "Dhe të premtuem". N'orët e mësimit asht evitue sërbishtja sa asht mujt ma tepër". Më tej shton: " I arsyeshëm asht pamë mospërdorimi ma hapt i serbishtes, pse fëmija nuk ia vejnë veshin të folunit shqip, kurse e dinë se po ajo vet do t'i thohet e shtjellohet serbisht". Pastaj Migjeni vijon: "Nji cilsi të fëmive jo të lavdrueshme në pikëpamje të formimit të karakterit, kjo asht pretenza të padisin shoqishojnë për asgjesend" dhe tregon se kundër këtij “korupcioni fëminuer, personeli mësimuer ka veprue me sukses".

Në mbyllje të informacionit të tij, Migjeni shënon se, për të pasë sukses në këtë punë, kërkohen mjete mësimi me numër të mjaftueshëm dhe të tërhiqen fëmijë në shkollën e Vrakës dhe nga katundet Shtoj i Ri e Shtoj i Vjetër:  "e në këtë mënyrë, ky ndërlikim gjuhe dhe mentaliteti kish me ba të veden". Gjithashtu, propozon se duhet " një ndërtesë ma e madhe dhe me vend ma të përshtatshëm".

(AQSH i RSH,Fondi MA, 1934, D.131, f.118-119 )

5.

Me shkresën nr.20, datë 8 qershor l934, mësuesi  Millosh Nikolla e informon Inspektorinë e Arsimit në Shkodër, nga shkolla e Vrakës ku shërbente,për nxënësit e klasave të ndryshme. Kështu, në klasën e parë: regjistruar - 77, të rregullt-27, kaluan-l0; në klasën e dytë: l9-6-4; në klasën e tretë: l3-7-4; në klasën e katërt: 11-1,-,-; në klasën e pestë: l5-5-5. Aty shënon se: në klasën e parë ishte mësuese Sofije Kushi, në klasën e dytë- Dhimitër Kushi e në të tjerat- M.Nikolla: " puna e të cilit- në përdorimin e sa ma të haptë të gjuhës shtetnore nga ana e nxansvet- asht përfundue me sukses".

Po në këtë shkresë, M.Nikolla (Migjeni) tregon se regjistrimet janë bërë më l8 shtator dhe mësimet filluan më 25 shtator l933. Në pikën 1 ankohet për zvogëlimin e numrit të nxënësve, nga shkaku i shpërnguljes së prindërve në Jugosllavi. Ndërsa në pikën 6 shënon: "Gjendja e ndërtesës nuk asht e pëlqyeshme". Kërkon të ketë dhe mjete mësimi, që mungojnë.Në fund shënon se për "javën e drunit" janë hapur gopa, por kanë mbetur ashtu, pasi nuk janë dërguar fidanët e kërkuar!...

( AQSH i RSH, MA, l934, D.131, f.120-121 )

Shënimi im:

Këto dokumente, pa ndonjë koment të veçantë, për jetën dhe veprën e mësuesit dhe Poetit tonë të madh Kombëtar, Millosh Gjergj Nikolla (Migjeni), kur ai ishte mësues në Vrakë të Shkodrës, i kam nxjerrë vite më parë, nga Arkivi Qendror Shtetëror i RSH-së, për përdorim vetjak. Siç e shihet, sipas rregullave arkivore të asaj kohe, vetëm një pjesë e origjinalit është venë në thonjza. Pjesa tjetër është sqaruar nga ana ime, duke i qëndruar saktësisht përmbajtjes së origjinalit të dokumentit.

Tiranë, 20 gusht 2013

 

 


Faqe 10 nga 41

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 23 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1227394
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

Në fshatin Bogë të Rugovës u organizua konferenca internacionale për studentë nga pesë shtete të botës

Shkruan : Anjali Daryanani, Sh.B.A.

Në bashkëpunim me Universitetin e Prishtinës, organizata jo-qeveritare internacionale me qendër në Washington D.C., “Një Botë e Rinisë” (One World Youth Project) nisi konferencën për udhëheqje studentore për 12 studentë udhëheqës nga Shtetet e Bashkuara të Amerikes, Guajana, Pakistani, Turqija dhe Kosova, që u mbajt në fshatin Bogë në luginën e bukur të Rugovës.

“Nje Botë e Rinisë” (OWYP) është një organizatë jo-fitimprurëse edukativo-internacionale që lidhet me universitetet dhe i angazhon studentët si udhëheqës botëror në komunitetet e tyre lokale.Universiteti i Prishtinës ka qenë një partner i OWYP që nga viti 2009, duke punuar së bashku me organizatën për të sjellë mundësi globale arsimore të shkollave të mesme të Kosovës dhe komunitetit më të gjerë kosovar.

Studentët e Universitetit të Prishtinës Arlinda Vula dhe Nora Lluka janë duke e përfaqësuar UP në Konferencën Verore të Trajnimit, së bashku me moshatarët e tyre të projektit nga katër vendet e tjera në mbarë botën. Konferenca Verore e Trajnimit është një nga shumë trajnimet e programit te OWYP, i cili përgatit studentët universitarë që të bëhet mentor për studentët e moshës 10-14 vjeç, dhe për të lehtësuar një program njëvjeçar globale të duhur në shkollat e mesme lokale. Studentët e universitetit lidhin këto klasa të shkollave të mesme me klasat e tjera jashtë vendit për shkëmbim kulturor, duke i pajisur me mjete si, komunikimi ndërkulturor, të nevojshme për të lulëzuar në botën e shekullit të 21-të.

Studentet e UP, Arlinda Vula dhe Nora Lluka janë zgjedhur për të punuar gjatë 3 semestrave për të shërbyer si drejtues të projektit të ekipit të tyre studentor në UP.Qëllimi i konferencës është që të pajisë menaxherët me aftësitë e nevojshme për të drejtuar programin OWYP në kampuset e tyre gjatë gjithë vitit të ardhshëm akademik. Nëpërmjet aktiviteteve mësimore eksperimentuese në konferencë, menaxheret (studentët) janë duke i zhvilluar aftësitë në menaxhimin e projektit, organizimit, ndërtimin e grupit, zgjidhjen e konflikteve, moderimit, profesionalizmit, vendimmarrje dhe udhëheqje.

Ajo çfarë është më e rëndësishmja,studentët janë duke formuar lidhje të qëndrushme përtej lidhjeve kulturore përmes lehtësimit të dialogut,ndjeshmërisë dhe mirëkuptimit ndër-kulturor.Këto lidhje do të i ndihmojë studentët që të menaxhojnë programin një vjeçar duke bashkëpunuar me homologët e tyre nëpër botë,duke mësuar aftësitë e transferimit në menaxhimin e projektit si dhe kordinimit të saj.

"Komunikimi ndërkufitar,përgjegjësia e projekt menaxhmentit, llogaridhënja, bashkëpunimi dhe organizimi-të gjitha në një nivel global. Këto aftësi janë duke i fuqizuar studentët tanë me mundësinë që të jenë lider të shekullit 21 që është gjithnjë e më shumë i globalizuar," thotë drejtoresha ekzekutive e OWYP, Jess Rimington. "Kosova ka qenë një vend jashtëzakonshëm poashtu shumë i rëndësishëm për të organizuar këtë konferencë, ashtu që dhe vetë historia i ka lidhur miqtë, që të angazhohen për të ndërtuar komunitetin global, dhe të punojnë drejtë një bote më të drejtë".

"Ne ndihemi të ngazëllyera se kjo konferenca e trajnimit veror po mbahet në Kosovë. Ka qenë një mundësi shumë e mirë që të gjithë menaxherët e këtij projekti,të mësojne më shumë për shtetin tonë të vogël Kosovën, poashtu ata kanë treguar interes për të mësuar më shumë për historin e saj,veqanërisht për luftën e vitit 1999, ku unë dhe Arlinda u munduam më së miri të ju shpjegojmë," thotë studentja e UP, Nora Lluka."Ne shpresojmë që ky udhëtim të qëndroj gjatë në kujtimet tona si dhe ne të mbajmë gjithnjë kontakt mes vete".

Universitetet e përfaqësuara në konferencë janë Universiteti i Guajana (Georgetown, Guajana), Universiteti i Bostonit (Boston, SHBA), Georgetown University (Washington, DC, SHBA), Universiteti Kombëtar i Shkencave dhe Teknologjisë (Islamabad, Pakistan), Universiteti i Prishtinës (Prishtinë, Kosovë) dhe Universitetin Bilgi të Stambollit (Istanbul, Turqi). Nëpërmjet partneritetit me OWYP, Universiteti i Prishtinës do të vazhdojë të demonstrojë lidershipin e saj ashtu siq ajo ofron mundësi të shekullit 21 në edukimin e shkollave fillore të Kosovës gjatë rrjedhës së vitin e ardhshëm akademik.

Vizioni i “Një Botë e Rinisë” (One World Youth Project),është thjeshtë një botë e ndërtuar përmes veprimeve të gjeneratave të zgjuara,të ndjeshëm dhe të fuqizuar te qytetërimit global.OWYP ka partneritet me univeritetet dhe studentët e universiteteve për të ndërtuar respekt të ndërsjellë dhe mirëkuptimin në mes të rinjëve përmes një strukture unike që i trajnonë studentët për ta lehtësuar kompetencën globale në shkollat e mesme lokale.

Arlinda Vula, Universiteti i Prishtinës - Arlinda Vula, one of OWYP’s two Project Manager Fellows from the University of Prishtina, Kosovo, smiles on as she listens to one of the OWYP workshops at the Summer Training Conference.

Onika Stellinburg, Universiteti i Gajanës - Onika Stellingburg (University of Guyana Project Manager Fellow) gives constructive feedback to a Project Manager Fellow team after they co-facilitate a workshop among the group.

Drejtuesit e konferencës nga Kosova, SHBA, Pakistani, Turqia dhe Gajana - Project Manager Fellows from Boston, Washington D.C., Islamabad (Pakistan), Istanbul (Turkey), Prishtina (Kosovo) and Georgetown (Guyana) enjoy a quick lunch outside and share funny stories, engage in deep discussions about the work they are doing, and work together to build a stronger global PMF community.

Ayesha Mushtaq, nga Pakistani dhe Arlinda Vula në Kosovë - Ayesha Mushtaq (Project Manager Fellow from National University of Sciences and Technology, Islamabad, Pakistan) shares stories about her culture and the aspirations she has in life with Arlinda Vula (Project Manager Fellow from the University of Prishtina, Prishtina, Kosovo).

Përfaqësuesit e konferencës- All 12 Project Manager Fellows from Washington DC (USA), Boston (USA), Georgetown (Guyana), Prishtina (Kosovo), Istanbul (Turkey) and Islamabad (Pakistan) pose for a picture with a backdrop of the beautiful mountains of Boge Village, Kosovo. Fellows have been developing long-lasting friendships and will continue to work together as colleagues throughout the upcoming year.