Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Shaban Cakolli; SHKOLLA ËSHTË DRITARJA E ATDHEUT DHE DRITA E KOMBIT

 

SHKOLLA ËSHTË DRITARJA E ATDHEUT DHE DRITA E KOMBIT

Shkruan:Shaban Cakolli

Dihet mirëfilli, se roli i mësuesit është një rëndësi e veçantë në çdo shoqëri,kohë apo vend.Puna e mësuesit në atdhe,por në veçanti në diasporë është e shejtë dhe e mundimshme.Ajo kërkon;angazhim,durim,devotshmëri e kreavitet,ndihmon zhvillimin e identitetit individual

në punën me fëmijët tanë jashtë atdheut.Mësimi në shkollat shqipe te shqiptarët në Evropë është i nduar-duarshëm,diku është i kënaqshëm,diku ka tëkurrje,mirëpo deri diku i plotëson nevojat dhe kriteret arsimore e pedagogjike.Natyrisht me këtë nuk mund të kënaqemi

dhe gjithësesi duhet të kërkojmë më shumë,nga se duke mbajtur mësimin plotësues në gjuhën shqipe,aktivitetet jashtëshkollore,shënimet kulturore e kombëtare,kuizet e diturisë,tek fëmijët tanë në mërgim ,mbajnë ndezur atdhedashurinë në shpirtërat e tyre njomak.

Mendimi im është se kudo ku ka dhjetë fëmijë shqiptarë nëpër çdo qytet Europian,duhet të hapet nga një paralele e shkollave me mësim në gjuhën shqipe.Padyshim,Europianët as nuk vijnë të na i hapin shkollat tona,as nuk vijnë të na pyesin a i dojmë,por ne duhet të

i kërkojmë me ngulm,në mënyrë që ku ka fëmijë shqiptarë,të ketë edhe shkolla shqipe.Sot shqiptarët kudo që gjinden në Evropë dhe botë,do të mundeshin të organizoheshin më mirë se dikur,sepse shqiptarët kanë shtetet e tyre,përfaqësitë e tyre,ndihet më shumë zëri i tyre.

Dikur shqiptarët organizoheshin më vështirë,më ndryshe,përmes klubeve dhe shoqatave,madje organizimi i tyre përcillej nga organet e sigurimit Jugosllav,për të cilin shumë shqiptarë ndëshkoheshin e sakrifikoheshin.Unë mendoj se themelimi i klubeve,shoqatave,partive,

qendrave Kulturore shqiptare,që nga vitet e para të vendosjes së shqiptarëve nën qiejt e huaj,u organizuan me një qëllim kombëtarë,aktivizimin e bashkëkombasëve nga trevat e ndryshme shqiptare,lidhmërinë e ngushtë mes tyre,bashkërenditjen e veprimtarive

kulturore,politike,në funksion të mbështetjes së aspiratave shekullore të shqiptarëve për liri e pavarësi.Kuptohet për udhëheqëje kombëtare,është dashur dhe duhet gjithnjë prijës intelektual e guximtarë,të cilët kanë ditur dhe dijnë të marrin nismat,që kanë mundur

të u bënin ballë sakrificave atëbotë në internacionalizimin e çështjes kombëtare,njerëz me zemër të madhe si ishin mërgimtarët tanë Jusuf dhe Bardhosh Gërvalla,Kadri Zeka,Agim Ramadani,Fehmi dhe Xhevë Lladrofci,Salih Çeku,etj.........

Dihet se kishte klube si Klubi i vëllezërve Gërvalla,Emin Duraku,e disa klube të fuqishme,organizonin fuqimisht në ndihmat për atdheun,por krah i fortë i tyre kanë qenë shkollat shqipe,me angazhime të bëjnë të pamundurën për ruajtëjen e identitetit të fëmijëve tanë në mërgim.

Dihet shkollat shqipe në disa vende Europiane,kanë shkollat shqipe me traditë pune më tepër se tridhjetë vjeçare,si janë Shkollat Shqipe me mësim plotësues në Gjermani,për të cilat do të flasim më poshtë,dua të them se shqiptarët edhe pse me sakrifica të mëdha atë

botë,kanë ditur dhe mundur të organizoheshin shumë më heret se tani,por ne po përshkruajmë fillimisht ate më të dhimbshmen,ate të viteve të 9o-ta,kur presioni i pushtuesit serb mbi shqiptarët,me qëllim të ndryshimit të strukturës etnike në Kosovë,në dobi të elementit sërb,

mbyllja e institucioneve kulturore e shkencore,pozita e vështirë ekonomike e sociale,mobilizimi i dhunshëm në ushtrinë sërbe,bënin që nëpër shtetet Europiane të kërkonin strehim një numër marramendës i shqiptarëve.Kjo ishte dhimbja më e madhe kombëtare,nga se

pushtuesi angazhohej në ekzodin biblik të një kombi.Shqiptarët nga i njejti pushtues kanë qenë të ndjekur e të shtypur qysh para një shekulli,por në disa qytete Europiane,ku më parë mundeshe të hasish shqiptarë të krahut të punës,të shtyrë nga motive ekonomike,varfëri

kjo që ua pat sjellur pushtuesi,viteve të 90-ta,ishte një përndjekje politike,e cila hulumtonte gjitha format,për të i dëbuar sa më shumë që ishte e mundur shqiptarët nga trojet e veta,thuajse në çdo qytet më të voglin,pse jo edhe në fshatra,u mbush përplot shqiptarë

të cilët kërkonin strehim në vende të huaja,për të i ikur dhunës pushtuese.Thuhej se Gjermania ishte vendi ku ma së shumti kanë emigruar shqiptarët,madje unë vet jetoj dhe njoh më mirë gjendëjen e tyre,flas për shqiptarët e strehuar në Gjermani dhe organizimet e tyre.

Atë botë si rezultat i dhunës çnjerëzore të pushtuesit,shumë shqiptar u detyruan të lënë vatrat e tyre shekullore dhe kërkuan strehim në Gjermani,ku Gjermania mike ua hapi portat dhe u ofroj strehë e të mira materiale për jetesë.Më e keqja ishte se prindërit veprimtarë,

të përndjekur nga pushtuesi u detyruan të marrin me vete familjet,në mes tyre edhe fëmijët,këta engjuj të pa asnjë njollë,të cilët në vend se të nisnin jetën me buzëqeshje të atdheut,u detyruan jetën e tyre të e nisin në një vend të huaj,me gjuhë,kulturë e traditë të huaj,me

një shoqëri krejt të huaj.Duke u nisur nga ajo,se fëmijët janë më të prirë për të përvetësuar atë të huajen qoftë ajo edhe më e keqja,po nuk gjetën mbështetje nga prindërit,mësuesit në diasporë,pse jo edhe nga intelektualët e rrethit,fëmijët tanë do të zhyteshin në rrugën e asimilimit,

kjo mortajë që gllabëron padiktueshëm,por pasi të bëjë të vehtën,pasojat janë të paparashikueshme.Duke qenë bashkëpunëtorë me disa shkolla shqipe,duke njohur organizimin e mësuesëve dhe familjarëve,unë besoj se fëmijët tanë në Gjermani,i kanë shpëtuar asimilimit.

Krahas mësimdhënësve në shkolla,familja është institucion(vatër më e shejta në shoqërinë njerëzore.Krerët e familjes janë prindërit,të cilët mbajnë barrën për të përmbushur kërkesat,për përspektivën familjare.Ata mbajnë një barrë të rëndë mbi supe,nga se janë të veshur

me një lloj autoriteti familjarë,për të përmbushur kërkesat e fëmijëve të tyre.Sot jemi dëshmitarë se më tepër se kurrë më parë,në vatrat familjare ka krizë komunikimi,sa që përpjekëjet nuk të lënë të besosh në sigurinë e mjaftueshme,se po mund të edukojmë një familje të shëndoshë.

Fëmijët duhet të bëjnë pjesën e tyre,për të i kontribuar mbarëvajtejes në familje.Aty ku prindi në mërgim nuk i shpjegon historinë kombëtare fëmiut,nuk i flet gjuhën e ëmbël amtare,kulturën e traditën e vet,aty ku fëmijët në mesin familjar nuk e flasin gjuhën amtare,por flasin

gjuhën e shtetit ku jetojnë,ata fëmijë patjetër janë të destinuar të i nënshtrohen asimilimit.Asimilimi është tmerues për fëmijët të cilët po bien pa dije në gracën e tij,por aq më tmerues për prindërit,të cilët sigurisht të vetdijshëm,por pa angazhim të mjaftueshëm,po i humbin

fëmijët e vet.Megjithatë unë mendoj se shqiptarët në Gjermani para lufte ishim më të organizuar,më të kujdesshëm,më të sukseshëm,kishim më shumë fëmijë në shkollat shqipe,ndihmonim më shumë atdheun,kishim më shumë rrespekt për njeri-tjetrin,e kombin,se tani pas lufte!

Përse ndodhë kjo unë nuk e dijë,por dijë se fëmijët tanë përherë e më pak po i ndjekin mësimet në gjuhën shqipe dhe kjo është brengosëse,ku përgjegjësinë më të madhe deshën apo nuk deshën duhet të e bartin prindërit.Ata nuk duhet të i japin llogari askujt,por llogarinë

më të madhe duhet dikur të ia japin fëmijëve të vet,të cilët nga mos angazhimi i duhur për ta i humbën.Ne mund të rrahim gjoks për patriotizmin,por patriot nuk ka qenë as nuk mund të jetë ai i cili nuk i sjell të mirën fëmiut të vet,atdheut,gjuhës,kombit,shkollës,nga se të gjitha

këto janë ngusht të lidhura njëra me tjetrën.

SHKOLLAT SHQIPE ME MËSIM PLOTSUES NË GJUHËN SHQIPE NË GJERMANI

NJË GRUP MËSUESISH SHQIPTARË NË GJERMANI

Shkollat shqipe me mësim plotësues përfshijnë në gjirin e vet fëmijët e familjeve të mërgimtarëve shqiptarë,që nga mosha 6-16 vjeç dhe i arsimon dhe edukon ata në frymëne patriotizmit shqiptar,me njohje kulturore e shkencore dhe bukurive estetike. Shkollat shqipe në Gjermani kanë për qëllim që fëmijët shqiptarë të zotrojnë mirë gjuhën e shkruar amtare shqipe,të kultivojnë atë dhe letërsinë shqiptare,të njohin historinë dhe gjeografinë etnike të vendit të të parëve të tyre,njohurinë rreth dokeve e zakoneve shqiptare,arteve popullore të trashëguara brez pas brezi si karakteristikë e lashtë dhe e begatshme,dalluese e kombit tonë.

Shkolla shqipe e mësimit plotësues i edukon nxënësit për respektin dhe mirënjohëjen ndaj vendit mikpritës që i strehoi në gjirin e vet,u hapi vend në integrimin e shoqërisë gjermane,duke i pajisur menjohuri shkencore e kulturore dhe i pregaditi të aftësohen të pavarur edhe në

gjuhën e tyre.Shkollat shqipe në Gjermani kanë për qëllim t'i përfshijnë të gjithë fëmijët shqiptarë,në çdo land ku ndodhen duke përfshirë fëmijët e të gjitha trojeve etnike shqiptare.Struktura e arsimimit ndahet në tre cikle: Cikli i ulët,i mesëm dhe i lartë.

Mësimi vendevende zhvillohet me klasë të kombinuara. Shkollat shqipe në Gjermani mësojnë sipas plan-programeve mësimore të Ministrisë së Arsimit të Kosovës,dhe teksteve mësimore të miratuara nga ajo.:Mësuesit që punojnë në këto shkolla kanë kualifikime përkatëse pedagogjike.

Në kuadër të saj funksionon biblioteka e shkollave e cila pajiset me literaturë shqipe dhe ate të vendit.Zanafilla e shkollave shqipe në Gjermani është tridhjetë vjeqare,ne shkurtimisht po flasim nga koha kur shkolla jonë shqipe në Gjermani shkëputet nga varësia e organeve Jugosllave.

Meformimin e Qeverisë së Kosovës, në mërgim formohet edhe Ministria e Arsimit,Shkencës dhe Kulturës paralel me te edhe KASH"NaimFrashëri".

Këto dy hallka kanë krijuar kushte për organizimin e rrjetit të shkollave shqipe të mësimit plotësues në Gjermani. Përndjekjet e viteve të 90-ta,si dhe Lufta e Kosovës që u shoqërua me dramën e madhetë ekzodit biblik të shqiptarëve, preku Gjermaninë me një numër të madh

strehimkërkuesish shqiptarë,ku shënime gjysmëzyrtare flisnin për 400.000 shqiptarë të strehuar këtu,andaj nevoja e zgjërimit të shkollave shqipe ishte domosdoshmëri në çdo Land gjerman. Në të gjitha këto drejtime shkolla shqipe fitoi një përvojë të madhe. Shkollat shqipe në synimin e tyre që nxënësit shqiptarë të ruajnë,mësojnë dhe përsosin gjuhën shqipe,të aftësohen për shfrytëzimin e gjitha formave të komunikimit me të folur e shkruar,të njihen me atdheun dhe shtrirjen gjeografike të tij ,me historinë,dhe aspiratat e përpjekjet e popullit shqiptarë për liri,pavarësi dhe përparim.,të kultivohen dhe zhvillohen aftësitë në fushat e artit,letërsisë,muzikës dhe formave tjera të krijimit artistik.Ata shfrytëzojnë kohen e lirë për aktivitetet krijuese dhe shënojnë festat kombëtare me manifestimet etyre krijuese e artistike,po ashtu kanë gatishmërinë për arritjen e sukseseve edhe në shkollën e rregulltë gjermane.

Përvoja ka treguar se nxënësit që kanë ndjekur mësimin plotësues shqip,janë treguar më të zellshëm edhe në shkollën e rregullt gjermane, sot prej tyre kanë dalur edhe kuadro të forta. Nxënësit shqiptarë që shkollohen në shkollën e rregulltë gjermane dhe vijojnë mësimin shqip,

janë një faktor shumë me rëndësi i integrimit të shqiptarëve në Evropën e Bashkuar. Këta nxënës nga gjitha Landet gjermane,nganjëherë në vit organizojnë kampionatin e diturisë,ku bëhet garë njohurishë cila nga shkollat shqipe në Landet gjermane zë vend të rëndësishëm në dituritë e gjitha lëmive mësimore,etj...

Të rrëfesh për shkollat shqipe në Gjermani,nuk do mund të e përmbyllësh me një shkrim gazetash:

Për te mësuesit e vyeshëm kanë shkruar monografi,si: Sejdi Gashi, Rifat Hamiti, Sami Thaqi, Bejtullah Sadiku, Hamzë Halabaku,Nysret Dërguti,e shumë të tjerë. Shkolla shqipe në diasporë është faktor i pa zëvendësueshëm në arsimin dhe edukimin kombëtar të nxënësve mërgimtarë.

Mospërdorimi i gjuhës amtare nga kjo masë e madhe rinore në mërgim, mosnjohëja e historisë kombëtare, mosvijimi i shkollës shqipe patjetër i hap rrugën asimilimit.

 

 

XHEMAIL PECI: BAKI YMERI MARATON I MËRGATËS SHQIPTARE

 

BAKI YMERI MARATON I MËRGATËS SHQIPTARE

Atdheu, nderi dhe dinjiteti. Gjuha shqipe për njeriun për të cilin shkruajmë, përfaqëson kështjellën më të rëndësishme të ekzistencës sonë. Shqipëria sipas tij, ka lindur para krijimit të botës dhe para lindjes së diellit. Baki Ymeri është oksigjen i mërgatës shqiptare, vullkan i pashuar, pëllumb i paqës, zëri i vetëdijes kombëtare, një shpirt i fuqishëm e plot jetë.


NGA: XHEMAIL PECI

Titulli mund të duket i ekzagjeruar, sepse nuk kemi të bëjmë me një kampion kombëtar në fushë të sportit, por të përkushtimeve të ditëpërditshme e natëpërnatshme për afirmimin e vlerave shqiptare në botë. Lexuesi gjithmonë ka nevojë për risi, sepse bota është një univers i mrekullive të mbrujtura me një forcë divine. Artikulli respektiv bazohet në një serë komentesh dhe komplimentesh që nxjerrin në pah portretin e një veprimtari të shquar të kulturës shqiptare në diasporë. Unë e kuptoj shpirtin e brendshëm të intelektualëve shqiptarë sot, kur shpërthejnë me vrullin e tyre në raste të veçanta, sidomos në fushën e krijimtarisë letrare, patriotike dhe artistike të diasporës shqiptare, te të cilët buron shprehja e shpirtit mërgimtar e mishëruar me binomin komb dhe atdhe. Gjuha shqipe për njeriun për të cilin shkruajmë, përfaqëson kështjellën më të rëndësishme të ekzistencës sonë. Shqipëria sipas tij, ka lindur para krijimit të botës dhe para lindjes së diellit. Edhe kjo imagjinatë mund të duket e ekzagjeruar, por jo edhe vlerësimi i Vangjush Zikos nga Kanadaja, i cili e falënderon dhe përshëndet për punën e tij patriotike dhe kulturore të palodhur.

Veprimtaria e tij nuk ka "Stop", thekson Dedë Preqi nga Zvicra. Ajo vazhdon me ritmin e saj në forma të ndryshme artistike, patriotike dhe letrare. Ky njeri është një zjarr i fuqishëm që e shpartallon monotoninë, e dëbon urrejtjen, e zbutë xhelozinë, e djegë smirën njerëzore, në sajë të një shpirti artistik dhe human që ka në qenjen e tij, thuajse gjakon për çdokend që ka gjak shqiptari dhe atdhetari. Edhe në vargjet e redaktuara prej tij, shfaqet një gërshëtim ndjenjash përplot motive të cilat rrëfejnë dhe zbulojnë qëllimet e poetit në rrugën e vet patriotike. Sipas Neki Lulajt, ai është përjetësi dhe një flakë e shqiptarizmit që shndrit në Univers. Ai përhap rrezet e shqiptarisë përmes motiveve të ndryshme, duke u dhënë dritë universale lexuesve të admiruar, duke prezentuar vlera kombëtare, pa u lodhur kurrë, gjithmonë me mjeshtri artistike që din t’i zgjedhë. I lumtë pena dhe mos iu mplaktë kurrë mendja këtij pëllumbi të paqës dhe lobuesit të Zemrës Shqiptare dhe mbarë shqiptarisë!

Për këtë njeri ka shkruar me admirim edhe Ali Podrimja i pavdekshëm, Sali Bashota i famshëm, Visar Zhiti i përjetshëm, Xhelku Maksuti, Luan Topçiu, Gëzim Marku, Sadulla Zendeli Daja, Bota sot, Ilir Dardani, Fakti i Shkupit, Aurel Dasareti, Kurtesh Devaja, apo Dilaver Goxhaj duke cituar Remzi Limanin, sipas të cilit zëri i tij ta përkujton Faik Konicën e ditëve tona. Sipas Hasan Qyqallës, Baki Ymeri është oksigjeni i mërgatës shqiptare, ndërsa Kozeta Zylo e konsideron si një nga personalitet më të shquara të çështjes shqiptare në Diasporë, një shpirt fisnik që me penën e tij të artë mblodhi pranë vehtes shqiptarët që flasin gjuhën më të vjetër në botë. Këto vlera gjithmonë duhen çmuar dhe bërë shembull kudo, përndryshe, po qe se nuk e përkujtojmë, Zotin, Familjen dhe Atdheun çdoherë e kurdoherë, do të na drejtojnë antivlerat dhe kultura do të mbetet në mjerim. Xhevat Muqaku thekson se Bakiu është një shpirt i fuqishëm e plot jetë, i cili meriton respekt të veçantë në mesin e shumë krijuesve në mërgim. Riza Lahi nga Tirana e konsideron si një patriot i madh, ndërsa Miradije Gash thot: “Ju jeni shpirti i kombit, kurse feja le mos të bëhet mollë sherri që të qeshë bota me ne!” Jo çdokush ka fatin e këtij njeriu të ketë një fe të dyfishtë, duke i dhënë prioritet fesë së tretë, që sipas tij është feja e parë: atdhetarizmi.

Komente, admirime dhe komplimente

Suksesi vjen nga familja dhe respekti ndaj gjuhës, atdheut, nderit dhe dinjitetit. Emri i mirënjohur i Baki Ymerit është shembull dhe burim frymëzimi për të gjithë ata që e lexojnë dhe respektojnë veprën e tij të vyer. Nuk digjet për vetëveten apo për familjen e tij, sa digjet për ne, edhepse familjen e konsideron si një dhuratë e shenjtë e Perëndisë. Dit’e natë digjet si Naimi në garsonierën e tij që e ka shndërruar në një arkiv vlerash të mrekullueshme shqiptare, duke drejtuar dy revista të famshme që dalin me nga 50 faqe në kolor (Shqiptari dhe Kosova), duke lexuar, shkruar, përkthyer, redaktuar e botuar. Miqtë e tij janë të panumërt, si lulet e fushës dhe gjethet e malit. Unë studioj në Angli dhe qysh në rini të hershme kam dëgjuar për këtë vlerë shqiptare me shpirt të florinjtë. Agim Shehu e çmon për njohjen e shkëlqyer të gjuhës shqipe, kurse Pal Sokoli ka theksuar se ai është një Apostull i letërsisë dhe kulturës shqiptare anë e kënd botës. Kush nuk e di se ku jeton ky njeri, do të mendojë se jeton diku afër tij. Ai vërtet jeton aty ku flitet dhe shkruhet shqip, por edhe aty ku shkruhet dhe flitet një gjuhë e huaj që flet me admirim për shqiptarët dhe Shqipërinë, pa asnjë ndikim të huaj. Thonë se edhe fqinjët e tij rumunë kanë filluar të flasin shqip (Tiberius Puiu, Doru, Laura Rushani etj.). Puna dhe veprimtaria e tij nuk mund të përmblidhet në një libër të veçantë për të, por në disa vëllime me subjekte si: Zogu i Sharrit në zemër të Bukureshtit, Afirmimi i Kosovës në gjuhën rumune, Poeti i dashurisë, Drita shqiptare e Bukureshtit, etj.

Unë e falënderoj nga zemra për pëmbledhjen e përzgjedhur nga krijimtaria ime me poezi "Gjaku i Dashurisë" ("Blut der Liebe") në dy gjuhë, atë rumune dhe gjermane, që e ka botuar në Bukuresht, thekson Pal Sokoli në një koment të tij. E falënderoj nga zemra për publikimin e poezive të mia nëpër revista dhe gazeta rumune, na shkruan një zanë shqiptare nda Dardania jonë. Edhe unë e përgëzoj nga zemra për prezantimin e të gjitha figurave të zgjedhura të letërsisë shqipe. Më vjen shumë mirë qe jetoj dhe komunikoj me një pinjoll, me një Apostull të tillë të kulturës shqipe siç është Bakiu, thekson një dashamir tjetër i tij. Ramiz Dermaku e përgëzon për kontributin që jep për çëshjten kombëtare, duke shtuar: “Mirëpo fjalët e mia i kanë marrë të tjerët, dhe mua s’më ka mbetur gjë pos t’i uroj shëndet të mirë dhe jetë të gjatë.” Lum Atdheu dhe kombi që të ka, thot Ilia M. Dilo nga Greqia, duke e quajtur “Një misionar i vërtetë”, duke shtuar se vetëm njerëzit intelegjentë dhe të ndershëm mund të kryejnë vepra të mëdha: “Zotëri! Të përgëzoj nga zemra për perpjekjet Tuaja për të mbajtur gjallë revistat Shqiptari dhe Kosova, duke Ju uruar rrugë të mbarë në misionin e tyre të shenjtë!”

Përpjekjet e mia për të qëndisur një portet në bazë të komenteve dhe letërkëmbimit privat, më duket një formë e re e publicistikës sonë. Këtë njeri, një autor romanesh policore e ka kërcënuar me hedhje në gjyq pse e ka kritikuar librin e gjymtë të një ambasadori komunist, por Bubullima nuk trembet prej askujt, sepse e mbrojnë engjëjt. Po kështu ka vepruar edhe një ishudbash të cilin Kadri Mani i ndjerë e ka lënë pa brekë, por Shqiponja e Shqipërisë në trojet e Rumanisë nuk ka frikë nga kërcënimet, sepse e mbrojnë engjëjt. Sylejman Morina nga Kosova do ta fillojë vlerësimin e tij me një Përshëndetje nga Dardania: “Kur njeriu pranon informacione të kënaqshme, nuk mund të jetë indiferent emocionalisht ndaj refleksioneve të tyre. Andaj shkrimet e këtilla na krijojnë çaste të bukura. Me vëmendje i lexova ato vlerësimet të cilat sipas mendimit tim, paraqesin realitetin ashtu siç është. Sukseset Tuaja sigurisht nuk do të mungojnë as në të ardhmen, vetëm sa do të rriten e do të shtohen. Të urojmë dhe dëshirojmë suksese te reja në hulumtime, krijime letrare dhe përkthime poetike! Paçi përkrahjen e Zotit!”

Një shembull konkret i mbarëvajtjes së kulturës shqiptare në botë

Kështu do të shprehet Skënder Zogaj (emër i njohur i letrave shqipe), duke vazhduar:“Tashmë kur dy pjesët kryesore të tokave shqiptare janë të lira, them se nevoja për pasqyrimin e vlerave shqirtërore të shqiptarëve është edhe më e madhe, sepse, siç po shihet, Shqipëria dhe Kosova janë të lira, mirëpo ende te pazonja për të manifestuar lirinë në masën e duhur. Dhe, kjo po ndodh sepse ende nuk po mund të vijë ne shprehje zëri dhe potenciali intelektual, vlerat e vërteta te qenies njerëzore. Një shembull konkret e kemi me Baki Ymerin që, fjala vjen, bën shumë më tepër se sa institucionet kompetente të Kosovës në gjetjen, zgjedhjen, përgatitjen, përkthimin dhe botimin e krijimeve të autorëve tanë që jetojnë dhe krijojnë në botë. Kjo është diçka tepër e madhe, prandaj nuk ka si të mos e them, i bindur se kjo duhet te thuhet sa më zëshem, sa në shenjë të mirënjohjes për Ju, po aq edhe në shenjë të zgjimit të ndërgjegjës së institucioneve të Kosovës dhe të Shqipërisë, që duhet të këndellen dhe të gjejnë forma e mundësi të një bashkëpunimi më të thellë e më të gjithanshëm me qendrat e ndryshme dhe veprimtarët në to, për qasje dhe këmbime reciproke te veprave dhe të veprimtarive të dobishme. Rumania është vendi që na intereson shumë dhe, që kemi interes ta zgjojmë kërshërinë e saj me vlerat tona.”

Poet, patriot dhe reformator i kulturës shqiptare, do të shprehet zoti Zogaj: “Ky portret i ri kushtuar Baki Ymerit, më solli risi dhe sihariqe të reja. Këtij njeriu i buzëqeshi fati të përkthejë e botojë mbi 100 poetë shqiptarë nëpër revistat rumune, dhe mbi 30 libra poetësh nga Kosova shqiptare në të njëjtën gjuhë. Fjala është për vëllime mono apo dygjuhëshe që vlerësohen me reçensione të favorshme në të dy gjuhët. Është një dukuri e rrallë e afirmimit të kulturës shqiptare që na gëzon shumë, sepse për autorin nuk ka gjë më të madhe se sa kur e kënaq lexuesin, e që në rastin e përkthyesit, kënaqësia është e shumëfishtë, sepse përkthyesi është lexuesi special, prandaj e falendëroj nga zemra edhe për vlerësimin që kanë bërë kritikët rumunë, jo vetëm për librin tim, duke e shumëfishuar në këtë mënyrë subjektivizmin e miqësisë sonë të vjetër.”

Shqiptar i përkushtuar do ta quajë Drita Lushi nga Shqipëria: “Para disa ditësh dëgjova për herë të parë për Baki Ymerin. Nëpërmjet këtij shkrimi lexova dhe mësova më shumë për këtë poet, publicist dhe botues. Respekt për mendjen e tij dhe për njerëz të tillë.” Remzi Limani është shprehur: “Faleminderit miq të Zemrës Shqiptare! Nëpërmjet kësaj tribune, nga zemra i falënderoj të gjithë dashamirët e krijuesve në mërgatë, në veçanti, adhuruesit e zotëri Baki Ymerit, të cilin me të drejtë e potencova në shkrimin tim, ngase Bakiu më duket si një bajraktar i cili kuqëlon nga larg, për ta lëshuar kushtrimin e ndërgjrgjjes gjithandej, së bashku me tingëllimat e shqipes së bukur nga Bukureshti i Asdrenit tonë.”Bubullima e Bukureshtit, pa kurrfarë sponsorizimi qeveritar nga Tirana apo Bukureshti, është gjithmonë në mbrojtje dhe afirmim të shqiptarizmit, ditë e natë, duke e braktisur jetën private, duke mos krijuar kurrfarë kushtesh për një jetë normale apo ekzistencë. Etnik Kosova do ta quajë Vullkan i pashuar:“Të lumtë pena o i nderuar për punën tënde të papushuar në Prushnajën e Asdrenit, për guximin që posedoni për përhapje rreze kulture gjithandej në botë. Jeni pishë, fanar i ndritur dhe vullkan i pashuar. Jeni ju mrekullia vetë që mbani gjallë kulturën shqipe me fanatizëm e seriozitet. Prano vëlla urimet me të nderuara nga ata që te respektojnë, nga ata që janë të dashuaruar në kulturë e letërsi, e që të vlerësojnë si një Yll të pashuar i Diasporës shqiptare. Zjarri i shpirtit tënd ka krijuar dashamirë të panumërt të poezisë gjithandej në botë, sepse dëshmon se je shqiptar i kulluar me shkrimet dhe me lirikën tënde që është kontinuitet i traditës sonë dhe të mbarë shqiptarisë.”

Ku jeton shqiptari, valon flamuri dhe shqipja i shtrin krahët për së mbari

Duke kundruar flamujt e shqipes në bibliotekën e tij, një lexues i pasionuar nga Diaspora do ta quajë Fryma shqiptare, për të vazhduar: “E lexova dhe e përjetova këndshëm shkrimin e Remzi Limanit për mikun tonë që i freskon rregullisht faqet e shtypit shqiptar me reportazhe dhe artikuj vlerash të rralla. Personalitetin e kompletuar të Baki Ymerit e percjell një penë polivalente me talent. Bubullima e Bukureshtit vërehet dhe ndjehet çdokund ku frymojnë shqiptarët.” Sadik Krasniqi e përshëndet dhe falënderon për punë të mbarë: “Urime autorit dhe Zemrës Shqiptare për këtë portet vlerash të veçanta publicistike! Lumi flen e Baki Ymeri nuk flen, sepse vetëm puna i jep kuptim jetës së njeriut që vepron për kombin e tij, jo vetëm në Atdhe, por edhe në diasporë. Bota sot dhe Zemra Shqiptare na e kënaqin shpirtin me të gjitha shkrimet që i boton. Mos u ndalni, se sa më shumë emra shqiptarësh që prezantohen jashtë vendit të tyre, kjo është një vlerë më vete, ngase prezantohet tingëllima e fjalës shqipe!” Eduard M. Dilo: “Baki Ymeri është simbol i ndritur i çështjes kombëtare. Çfarëdo që të shkruhet e të thuhet për të është pak. Ai është një patriot i vërtetë që punon plot shpirt e pasion për çështjen shqiptare. Ai është një ambasador i pashpallur i kombit tonë në Bukuresht. Fjalë tepër të zjarrta dëgjova për te këto ditë në dy takime që pata me Dr. Prof. Theodor Damian si dhe përkthyesen e shquar rumunene, Maria Petresku. E çmonin së tepërmi Bakiun dhe punën e tij tejet të vyer. Lum ju që e keni këtë veteran të palodhur, më thanë. Përshëndes autorin e shkrimit, përshëndes Zemrën tonë Shqiptare, që është një xhevair në publikim materialesh, përshëndes Bubullimën e Bukureshtit dule i uruar shëndet e mbarësi.”

Nexhat Rexha, ishdeputet i Parlamentit të Kosovës, shkrimtar dhe profesor: “Emri i Baki Ymerit dhe roli i tij në angazhimin e çështjes shqiptare nuk është vetëm vazhdimdimësi i Rilindësve tanë, por edhe ruajtës dhe ndërlidhës i dy kulturave. Puna konkrete dhe përhapja e letërsisë postmoderne shqiptare frymon jashtëzakonisht bukur në gjuhën rumune, falë punës së tij të palodhshme. Bakiu me dijen, dashurinë dhe punën që është duke e bërë, shumë shkrimtarëve rumunë dhe shqiptarë u ka mundësuar të komunikojnë në mes veti. Ajo që duhet të dihet, është fakti se krejt këtë punë e angazhim, Bakiu e bën me vullnetin e tij. Derisa shtetet tjera angazhojnë ekipe, Bakiu e bën këtë punë pa konpenzime shtetërore dhe konsideroj se ka ardhur koha që të dy qeveritë tona, ajo në Shqipëri dhe kjo në Kosovë, të angazhojnë këtë njeri në rolin e ambasadorit kombëtar për të dy shtetet tona. Sa të vonohen qeveritarët e tanishëm, ata që do të vijnë nesër do ta kërkojnë këtë njeri për këto punë, por atëherë do të jetë vonë. Pra, roli isntitucional dhe financiar do të avansonin projektet shkencore të paluara në arkivin personal të tij. Të tjerë do ta plotësonin këtë nevojë dhe pasuri kombëtare shumë më herët. Dhe se për ne është këmbana qe pret t’i bien sa më shpejt e pa vonesë tingëllimës së Bukureshtit për të ndriçuar rrugën e kombit tonë edhe në këtë vend me traditë të kulturës sonë. Periudha e Rilindjes Kombëtare mbetet njëra ndër fazat më të rëndësishme për këtë që e kemi sot. Me Bakiun dhe shqiptarët e Bukureshtit, fjala dhe kultura shqiptare do të mund të hapëronin aty ku ne duhet te jemi.”

Neki Lulaj, alias Etnik Kosova: “Ku jeton shqiptari, valon flamuri dhe shqipja i shtrin krahët për së mbari: E çuditshme është kjo jetë. Mund të shkruash njëqind portrete të pafrymëzuara dhe asnjërin s’ta botojnë, dhe e qëndisë një portret të frymëzuar dhe menjëherë ta botojnë. Mund të bësh njëqind apo njëmijë fotografi nga të cilat asnjëra apo vetëm njëra mund të ketë vlera artistike. Baki Ymeri është njëri ndër bletarët më të zellshëm të diasporës shqiptare, i cili i mbledh zgjojat e mjaltuara të letërsisë dhe kulturës shqiptare, kudo të shpërndara nëpër këndet e botës, duke i kultivuar ato si vlera të çmuara, por të mbuluara në pluhurin e harresës.”

Shkëndijë e bjeshkëve të Sharrit në Bukuresht


Anonim:“Nga zemra me pikojnë fjalët jeta ikën me shpejtësi si nuk na ofruan këto brigje e male të shtruara në një tryezë me Bubullimën e Bukureshtit. Të bisedojmë bashkë me ty, se unë ende s’u takova as me Asdrenin. Fort e desha atë pishë dielli që shumë na ngrohi e na e pasuroi letersinë. Flatrat e Engjëllit ai ia ngjiti. Urime poetit nda Ilirida ku nga maja e Sharrit e thërret kushtrimin, e me vargjet e bukura e melankolike përkundet në djepin e Naimit. Shëndet bashkë e shumë miqësi me kafenë e mëngjesit po ju bekon një bashkëkombas buzë Rheines në Gjermani!” Sylë Tusha: “Baki Ymeri është një pasuri kombëtare e tërë diasporës. Ai është një ambasador i kulturës është trashëgimtari i Asdrenit që jeton buzë Danubit në Bukureshtin e patriotëve shqiptarë që dikurë aty morën vendime historike për ta shpallur shtetin shqiptar. Juve, Baki, ua kam shumë "zili" se jeni penë e Fishtës, jeni diell për shqiptari që shëndrrisni nga çdo anë, duke prezantuar vlera të larta e veteranë të pavdekshëm shqiptarë. Ju jeni një fanar shqipeje, një patriot i vlerave etnike! Urime, mbarësie pavdekësi, Ju uron një poet nga mërgata e që digjet si dru pishe për shqiptari!”

Shqiptari i Gjermanisë: “Të lumtë! Jemi të bindur se atdhetari, poeti dhe ambasadori i diasporës letrare shqiptare nuk e ka mendjen të frymojë pa frymuar së bashku me librat dhe vargjet e ndonjë poeti apo shkrimtari shqiptar. Ky zog nate i palodhur, në mesin tonë po prezanton portrete të penave të ndryshme dhe të vyeshme. Kjo tregon se gjithnjë, ky misionar i diasporës sonë ka lindur të veprojë në fushat e kësaj kulture, të cilat janë të rëndësishme për opinionin tonë dhe për opinionin e huaj, sepse nuk janë punë politike dhe ditore, por janë punë kombëtare dhe kulturore. Uroj edhe poetin Ali M.Lajçi, i cili na sjellë një frymëzim të thukët me librin e tij.” Miradije Gashi: “I nderuar! Ju jeni zëri i vetëdijes kombëtare! Bukuria e shpirtit Tuaj s'ka limit, i preokupuar vazhdimisht për Atdheun, atje ku jeni e do të jeni përjetësisht!”

 

 

Bahtir Latifi: Ditë të pa harruara me miq nga Tirana në Boras të Suedisë

 

Ditë të pa harruara me miq nga Tirana në Boras të Suedisë

Shkroi:Bahtir Latifi

E  vështir ti shkruash fjalët nga zemra se si njeriu ndjehet në momentet kur ka afër njerëz, miq ambient dhe shokë të zemrës. Jo edhe të shumta janë rastet këtu në mergim. Takimet e tilla  e bëjnë botën të bukur, të dashur dhe të ngjallin shpresa e shpresa për të jetuar dhe punuar e për të mos u lodhur kurrë.


Edhe pse jeta në mërgim nuk është e lehtë, ajo lehtësohet kur ke dashurin e madhe për Atdhe , ndjen për të dhe mundohesh të bësh diqka me mundësit që ke.Pa dyshim këtë dhembje e bënë të këndshme dashurija ndaj vendlindjes , por edhe miqt të cilët të rrethojn gjatë gjithë kohës në një vend të huaj siq jemi ne në Suedi.

Ishte pesë vjetori I fillimit të transmetimit të radio “Dituris”,radio në gjuhen shqipe në qytetin Boras , që na bashkoj që nga viti 2008 me miq ,shokë dhe nuk ndau kurr nga dashuria për vendin ku lindem dhe u rritem. Tani vazhdon të qendroj e fort kjo lidhje mes njëri tjetërit, mes shqiptarëve dhe qytetarëve suedez.

Për nder të këti pesë vjetori na erdhen miq nga Tirana, që na nderuan, na respektuan dhe i dhane dashuri dhe atmosfer të këndshme qytetit ku jetojn një numer bashkëatdhetarësh.

Një nder për të gjithë ata sepse miqt duhen por edhe na duan, andaj ku do që ka musafir të till, ata madheshtojn gjithqka.

Viron Kona dhe Petrit Xhaja ishin ata që na nderuan kësaj radhe.Vironi na nderoj edhe disa here më herët .Ai, jo vetëm se na nderoj neve si shqiptarë por nderoj edhe qytetarët suedez me promovimin e librit të tretë kushtuar bashkëatdhetarëve shqiptarë si dhe qytetetarëve  të Borasit së fundi me librin “Zonja nga Borasi”.

Sa k`naqësi për ne që kemi njerëz të till që na e z`bardhin fëtyren me vepra të tilla, si per ne po ashtu edhe për miqt suedez që nuk na u ndan si para luftës, gjatë saj dhe deri në ditet e sotme me të mirat e pa numërta .

Gjat ditës së përvjetorit të pestë të radio “Dituria”, u k`naqem së bashku me shumë musafir të cilët ishin prezent .Gjithë dita kaloj me  promovime librash, shkëmbim mendimesh, biseda të ndryshme si dhe takime të cilat ishin edhe për herë të parë fizikisht nga shumë prej tyre.që u takuan.Ata vetem komunikuan për mes imell adresave elektronike deri në atë ditë .

Këtë madheshti din vetem miku im Sokol Demaku ta bejë si gjithmon me bashkatëdhetarët tjerë që din për të punuar , hapur rrugë të reja për suksese të reja që I shërbejn vendit dhe gjithë shqiptarëve.

Në këtë ditë nderi u shtua edhe me një mik të paharuar por që ai nuk ishte në prezencen tone atë ditë .Ai është Murat Gecaj nga Tirana.Prof.Murati një vitë më herët vizitoj qytetin e Borasit. Nga ajo vizit ne ndam dhe përjetuam momente shumë të mira .Takuam shumë miq suedez ku vet prof.Murati shprehte mirënjohjen e tij për pritjen që suedezët I bënin ati dhe kolegëve të tij për here të pare në Suedi.

Siq thash prof.Murati nuk nuk na shoqëroj kësaj here me prezencen e tij, por ai na shoqëroj me librin e tij kushtuar Bashkëatdhetarëve shqiptarë si dhe qytatarëve nga qyteti I Borasit me librin “Me Zemër në Vendlindje”.

Edhe pse nuk dim ende se si prof.Murat Gecaj shprehu mendimet e tij në liber duke mos pasur mundësi për një kohë të shkurtër ta lexojm.Tani mbesim me shpres se ai si zakonisht që dinë të don, respekton , njerëz , miq e të afërt të ketë shkruar qdo detal nga vizita e pare që kishte  një vitë më herët  me miq suedez.dhe mërgimtarët shqiptar.


Librat e promovuara nga :prof.Murat Gecaj dhe Viron Kona në Boras

I falenderohemi të nderuarit prof. Murat  Gecaj për viziten që na e bëri vitin e kaluar por edhe për librin që tani ia kushton bashkëatdhetarëve shqiptarë dhe qytetit Boras .

Një ditë më pas , musafirët nga Tirana dolen dhe shetiten e gjithë qytetin e Borasit deri në Ulricehamn ,në një qytez të vogël jasht qytetit Boras duke u mahnitur me bukurit e këti Shteti .E tërë dita kaloj duke biseduar, duke marr fotografi në qdo qosh dhe në qdo vend nga edhe u shetitem. Kështu kaloj një ditë e bukur me plot ndjenja të paharruara dhe qaste impresionuese së bashku.

Në fund të ditës nga mbrëmja , darkuam në një Restorant të gjithë së bashkue dhe bënim plane për një ditë të re.Sadullah Zendeli-Daja kishte bërë një ftes që ta vizitojm atë me miq nga Tirana atje ku ai jeton në Fjärdienstad të Öland-ës në lindje të Suedis.

Vironi dhe Petriti së bashku edhe  ne mezi prisnim që të vie e nesërmja për tu nisur për atë rrugë.Mirë, mbaroj darka, mbaroj edhe plani për te Daja se si do e bëhet.

U ngritem nga aty i dërguam me Sokolin në Hotel ku edhe ata ishin të vendosur për aq ditë sa ata do të qendronin në Suedi .

Mirëupafshim!, miq deri neser u përshendetëm duke u larguar nga Hoteli,për tu takuar të nesërmen e për tu nisur drejt Öland-¨së  .Nata sa ishte e gjatë kur në mendonim se do të jetë diqka interesante një vizit në një vend që kurr më pare nuk ishim .

Të nesërmen u zgjuam , kontaktuam me Sokolin ku po takohemi dhe ikem drejt Hotelit .Sapo arritem aty , Vironi dhe Petriti vetëm ishin zgjuar .Pritem derisa ata e përfunduan mëngjesin .

Morren edhe ata disa gjëra të tyre, si fotoaparatet, libra dhe u nisem.

Morrem rrugën drejt Öland, dukeshin të gjitha fëtyrat të buzqeshura ,kur dinim se do të takohemi me një mik të madh dhe do ta vizitojm një vend që për veq Sokolit ne nuk kishim qene kurr më parë.

Gjatë gjithe rrugës biseduam për Suedin pasi që Vironit dhe Petritit u interesonte të dinin më shumë.Ata u mahnitën me bukurit suedeze.Me mikpritjen, kulturën si dhe gjithqka qka ata përjetuan.Më interesante ishte për Petritit se sa për Vironi, pasi që Vironi ishte hera e tretë që kishte qenë në Suedi dhe ai tani më u mësua dhe përjetojë shumë qka të bukur.

Me të mërrim në Öland pas disa orë vozitje me vetur, kaluam mbi Urën e cila njihet edhe njëra ndër Ura më e mdha në evrop.

Ishte për tu quditur e gjithë ajo gjatësi e vendosur mbi ujë, me shtyllat e saj nën ujë të vendosura ..

Edhe pse ishim në vetur ,përpiqeshim të bënim fotografi ashtu si mundeshim ,nga kureshtja se si mundë të qëndroj gjithë ajo pesh me një gjatësi  aqë të gjat me kilometra .

Veturat kaloni mbi të njëra pas tjetrës edhe pse ishte një ditë vikendi .

Pasi kalum Urën , arritem në Fjärdienstad , në vendin ku edhe Daja banonte me familjen e ti.Jo larg edhe tek vendi ku ai banonte .

Në shikim të parë pam  e gjithë pasurin e Dajes nga jasht, që kishte bërë gjatë kohës që kur kishte ardhë në Suedi ,para tridhjetë e pesë vjetësh .

Aty kishte një Restorant ,në të dy anët kishte vendosur dy flamuj shqiptarë ,atë të Shqipëris dhe të Kosovës.Restoranti quhej “Shqiponja”. Ishte një ndjen e këndëshme kur pamë dy flamujat që na përfaqesonin shtetet tona shqiptare.

Daja, del i buzeqeshur duke u përqafuar me një nga një duke  uruar mirëseardhje.

U futem mbrenda në katin e dytë ku edhe banonte, aty pari qendronte zonja e Dajes e cila po ashtu na uroj mirëseardhje.

Me të hyrë në banese, në shikim të pare një pjesë e biblotekës së Dajës siq na tregon ai vetë më vonë .

Nuk donim as të ulemi nga habija se sa kishte libra në raftet ku kishte vendos nga më  të ndryshmet , me qindra libra.Pastaj edhe studioja ku ai kalonte të shumtën e kohës duke punuar, shkruar ,lexuar.

Sokol Demaku, Petrit Xhaja, Daja dhe Viron Kona

Filloj biseda dhe Daja tregon ardhjen e ti në Suedi qysh si i ri.Tregonte edhe për vendin ku ai jetonte , respektivisht pjesen Lindore të Suedis Öland.

Qendruam një kohë aty ,bisedë pas bisede të këndshme mes njëri tjetrit , u zgjuam dhe shikonim prap në bibloteken e Dajes duke marr fotografi me një buz gazi nga të gjithë.Daja sa me gzim sikurse edhe ne përjetonte këtë takim .

Ai na tregonte  si punon, sa kishte punuar më herët si dhe për punen e tij në vazhdim duke mos u lodhur edhe pse I kishte mbushur gati të tetëdhjetat .

Fliste për Shkollen e pare shqipe që kishte hapur aty afer në vendin Orobry , fliste për fjalorin e pare Suedisht-Shqip, të dytin , të tretin si dhe tani fjalorin e katërtë që po thuajse kishte përfunduar me 35.000 fjalë, shumë tutuj librash që kishte botuar deri më tani .

Kështu kaloj një pjesë e kohës në shtëpin e Dajës duke na rrefyer për histori të ndryshme në jetën e tij  .

Nga këtu morëm veturën dhe u nisëm drejt një qyteti  tjetër Borgholm ku Daja deshironte të na tregonte dicka interesante. Ishte jo larg nga aty, nuk vonuam  arritëm tek aty ku dërshironim.

Një  vend me shumë vlerë, interesant.Pam pushimoren e Mbretësi suedeze,  Kështjellën e Mbretëris ,si dhe Birgita e Shenjtë suedeze siq e quajn edhe vetë suedezët.


Pran Kështjellës së Mbretësi Suedeze,P.Xhaja,Daja,B.Latifi,V.Kona¨¨

Vendi shumë turistik, siq edhe tregonte Daja.

Sa flisnim por edhe merrnim fotografi me njëri tjetrin.

Të qendrosh në vende të tilla ishte shumë domethenëse dhe emocionuese.Po  ashtu edhe me një njeri siq ishte Sadullah Zendeli –Daja.

Shetitem e gjith vendin e Borgholm-it ,gjithnjë Daja fliste dhe ne ndegjonim me kurreshtje për këtë vendë ku ishte i vizituar nga shumë turist qoft suedez por edhe të huaj  në sezonin veror.

Atë ditë edhe pse nxente  një diell, aty afer bënte shumë ftoftë pasi që ishte vend bregdetar.Frynte një erë që dikur mezi prisnim të ikim për në banes të Daja e për të na rrefyer për gjëra të ndryshme siq din ai .Ikem shpejt në vetur arritem te shtëpia, hynem në restorant i cili gjendej në katin e parë të shtëpis  për të drekuar thot Daja .

Bisedat nuk ndalonin, kurreshtar edhe për punen në Restorant ku punonin Ismeti djali i madh i Dajës si dhe disa të tjerë.

Ulem aty bëmë porosin. Nuk vonoi na e solli Ismeti porosin  i cili punonte plot tridhjetëvjetë me këtë punë.

Prej se kishin hapur, ai ishte aty me musafir. Ismeti tregon se gjatë verës ka shumë punë sa që mezi arrin ti perballoj musafirët, por vullenti i madh për punë ,i tejkalon edhe vështerisit kur do që paraqiten ato .Kishin të ardhura familjar të mira dhe të gjithë ishin afër shtëpis dhe së bashku gjatë gjithë kohës po thuajse.

Pëfunduam drekën që ishte me të vërtet një drek shume e mirë. Me një pritje vllazërore nga Daja dhe djali i tij i madh Ismeti . Ndiheshim si në shtëpit tona, me një mikëpritje tradiocionale,shqiptare .

Tani nga këtu ftesa erdhi nga zonja e dajës për kafe lartë në katin e dytë, u ngritem, pim kafe biseduam sa që dikur nuk dinim të leviznim aqë mirë që ndiheshim .Dikur vonë kërkuam lejen dhe u larguam nga aty duke u përqafuar ,duke uruar njëri- tjetërit shendet dhe jetë të gjatë.

Kështu kaloj me urime ndarja nga ai takim miqësor i ngrohtë dhe i pa harruar me mikun e madh të shqiptarëve në Suedi, Sadullah Zendeli Daja .

Mbeti edhe një ditë me miq pasi që të nesërmen kishin për tu kthyer në Tiranë.

Dita e fundit kalon në qytetin përë rreth Borasit. Në Bibloteken e qytetit, në Bashkin e Borås, në vendin  ku eshtë vendosur ”PINOKIO”, parkun me emrin Anna  Lindh , ish ministre e punëve të jashtme e Suedisë që kishte një zë të lartë për ta ndihmuar Kosovën para luftës, studion e radio ”Dituris” dhe disa vende tjera .

Sokol Demaku,Viron Kona dhe Petrit Xhaja në studion e radio ”Dituria”

Keshtu përfundoj vizita katërë ditëshe me musafirët nga Tirana në qytetin Boras.

Urojm që takime të tilla të kemi sa më shpesh që të jemi sa më afer njëri tjetërit, qoft në mërgim apo edhe nëe vendlindjen tonë.

Musafirët ikën duke i uruar rrugë të mbarë dhe shëndet në jetë si dhe suksese në punën e pa lodhëshme të tyre së bashku me miq e koleg tjerë shqiptarë në Tiranë.

 

 

 

Fatmiroshe Xhemalaj: RRETH DEBATIT PËR RISHIKIMIN E HISTORISË, NË TEKSTET SHKOLLORE

 

RRETH  DEBATIT  PËR  RISHIKIMIN  E  HISTORISË,  NË TEKSTET SHKOLLORE


Nga: Fatmiroshe Xhemalaj

Specialiste e historisë, Tiranë

Këto kohë, kam lexuar në shtyp rreth debatit “për rishikimin e historisë, nën mbikëqyrjen e autoriteteve shtetërore turke”. Personalitete të shquar, nga e gjithë hapësira shqiptare, kanë nënshkruar një peticion për këtë problem.

Si specialiste me përvojë e historisë nw shkollat tona, me anë të këtij shkrimi, dëshiroj të marrë pjesë në këtë debat. Qëllimi është të ndihmoj sadopak në zhvillimin e vetëndërgjegjësimit, e reflektimit në pozicionin qytetar për historinë, që kjo të jetë nën kontrollin e meditimit të përdoruesve, interesave dhe fuqisë së tyre për të. Debati konstruktiv për këtë problem është i nevojshëm.

Qëndrimet e mija në këtë debat mund të mbështesin ose të kundërshtojnë qëndrimet e ndryshme për këtë problem. Por ato përsëri ngelen qëndrimet e mija. Në këtë kuptim, ato mund të shërbejnë si material kritik, që mund të përdoret më tej nga të tjerët, për zhvillimin e debatit.

Së pari, ndjehem mirë, që në debat marrin pjesë personalitete të shquara shqiptare, e aq më tepër që debatojnë për fushën e historisë, për të cilën kam studiuar dhe punuar shumë vite me radhë.

Ndryshe nga shumica e personaliteteve, unë kam punuar në “klasa dhe auditorë të historisë”, mësimdhënëse dhe pedagoge, por jo vetëm. Këshilli i Europës, në bashkëpunim me Shoqatën paneuropiane të mësuesve të historisë, EUROCLIO, si dhe organizma të tjerë europianë, më kanë përfshirë në një sërë konferencash dhe veprimtarish, për mësimdhënien e historisë shkollore, për vite me radhë.

Ndjehem mirë, kur diskutohet për historinë shkollore, pasi ajo është një fushë, që u përket të gjithë qytetarëve. Fëmijët e tyre mësojnë në shkolla dhe besoj se ata nuk duan që ata të mësojnë “falsifikimin”, “mashtrimin”, “dogmat”, të paragjykojnë të “tjerët”, etj., etj.

Robert Stradling, një ndër ekspertët e shquar të Këshillit të Europës, shkruan:

“Historia, që mësohet në shkolla, nuk është material vetëm i historianëve, mësuesve, i autorëve të librave  dhe i botuesve. Ajo është pronë publike.Politikanët, minoritetet etnike dhe gjuhësore dhe prindërit, në përgjithësi, shpesh ndjejnë, se  kanë të drejtë të ndikojnë në histori dhe në mënyrën se si mësohet ajo, më tepër se sa ndikojnë në matematikë, dituri apo gjeografi.

Të parë në këtë këndvështrim, tekstet e historisë  janë pronë publike dhe se të gjitha grupet e njerëzve, brenda një vendi dhe vendeve fqinje, mund të kenë ndikime me vlerë në përmbajtjen e këtyre librave, në ilustrimin e tyre, në atë çfarë është hequr dhe është përfshirë, në korrektësinë e mënyrave të mësimdhënies dhe të të mësuarit të ndjekur nga autorët dhe nga praktika lidhur me çmimin, përshtatshmërinë e vlerën në para”.(“ Teaching 20th –century European history”, nga autori Robert Stradling, botim i Këshillit të Europës).

Përgjigja, se përse duhet debatuar për historinë shkollore, është brenda thënies së cituar. Debati, mbi rishikimin e historisë, ka qenë e do të jetë, përsa kohë do të ekzistojë shoqëria njerëzore. Ai është i natyrshëm, pasi historia dhe e shkuara, nuk janë e njëjta gjë. Historia është një debat për të shkuarën, por nuk është e shkuara vetë.

E shkuara ka ndodhur dhe historia e shkruar është puna e historianëve për të pasqyruar atë, që ka ndodhur. Historianët ose edhe specialistët e fushave të tjera, duke shkruar për të kaluarën, nuk bëjnë gjë tjetër veçse e interpretojnë atë në mënyra të ndryshme, përmes debateve, të cilat janë gjithmonë në lëvizje. Në këtë kuptim, si një debat për të kaluarën, historia  do të ekzistojë. Debati nuk bënë gjë tjetër veçse kërkon të hedh dritë mbi atë, që ka ndodhur në të shkuarën dhe kjo, natyrisht, i bën mirë shoqërisë.

Historia thërret që të rivlerësohet, me qëllim që të shmangen keqkuptimet.Ajo duhet rishikuar, rishkruar, aq herë sa të vërtetat historike të dalin në dritë, për probleme të caktuara historike.

Por thelbi i debatit, mendoj se, nuk qëndron këtu. Pra, deri këtu, jemi të gjithë në një mendje. Personalitetet shqiptare janë kundër rishikimit të historisë, nën mbikëqyrjen e autoriteteve shtetërore turke”. Unë mund të shtoja...autoriteteve shtetërore greke, serbe, italiane etj., etj. ose, më qartë, të vendeve të huaja.

Pra, personalitetet tona nuk janë kundër rishikimit të historisë, pasurimit të saj nën dritën e fakteve të reja, por kundër “mbikëqyrjes” së autoriteteve të shteteve të tjera, në problemet e trajtimit të historisë, në dy shtetet shqiptare.

Është e natyrshme se, çdo qytetar shqiptar, kur e lexon se tekstet e historisë shkollore po rishikohen “nën mbikëqyrjen” e një shteti tjetër, e kupton këtë si një cenim të rëndë të pavarësisë kombëtare, por jo vetëm. Me të drejtë, qytetari duhet të “ulëras” e të thotë “qeveri tradhtare”, për cilëndo qeveri, që e bën një gjë të tillë. Ju e shihni vetë, se përdorimi i fjalës “mbikëqyrje” preku ndërgjegjen kombëtare shqiptare dhe e nxori në pah debatin për këtë problem, i cili u bë i ditës tani.

Kur shkruajmë  në shtyp ose flasim në një debat, duhet të jemi të kujdesshëm në përdorimin e termave dhe koncepteve, nga njëra anë dhe, nga ana tjetër, nuk duhet të jemi sipërfaqësor në gjykimet tona. Në një debat, të shkruar ose të folur, nevojiten aftësi profesionale, informacion i saktë dhe i analizuar thellë. Po e shohim qartë, se termi “mbikëqyrje” solli një pështjellim mbarëkombëtar. Po, sa terma ose koncepte të gabuara mund të ketë në tekstet e historisë shkollore, të cilat paragjykojnë “të tjerët”, brenda ose jashtë vendit?

Unë mund të pohoj për publikun, se e njëjta gjë ndodhi në media me komisionin e përbashkët Shqipëri-Greqi, për rishikimin e teksteve të historisë shkollore të të dy vendeve, në vitin 2004. Nuk ishte peticion, por në shtyp pati dy qëndrime: njëri, që e shihte këtë bashkëpunim për të gërshetuar dhe afruar mendimet për paqen në Ballkan dhe tjetri, që e shihte si një komision “tradhtarësh”!

Në përbërje të këtyre komisioneve, janë personalitete që, në një mënyrë ose në një tjetër, kanë një ndihmesë mjaft të çmuar, jo vetëm në shërbim të Kombit Shqiptar, por edhe në krijimin e klimës së paqes rajonale edhe më gjerë.

Po, në fakt, cila është e vërteta e këtyre komisioneve? Pse Ministria e Arsimit dhe e Shkencës e Republikës së Shqipërisë, më 2004 dhe, së fundmi, ajo e Republikës së Kosovës, kanë krijuar grupet e ekspertëve për të rishikuar tekstet e historisë shkollore?

Pas rënies së komunizmit, në kuadrin e reformimit tërësor të sistemit arsimor, edhe mësimdhënia e historisë pësoi ndryshime. Këto filluan që nga synimet dhe objektivat e lëndës, krahasuar këto me ato të para viteve 1990 dhe në përqasje me kushtet e vendit dhe zhvillimet europiane.

Kështu, para v. 1990, synimi përfundimtar i mësimdhënies së historisë ishte edukimi i të rinjve me ideologjinë marksiste –leniniste. Ky synim zinte vend në kurrikulën shkollore të asaj kohe dhe gjente zbatim në mësimdhënie dhe në tekstet e historisë.

Ndërsa pas vitit 1990, synimi kryesor i mësimdhënies së historisë u bë edukimi i të rinjve me qëndrime, të cilat ndihmojnë në krijimin e klimës së paqes, mirëkuptimit, bashkëpunimit, si në nivel kombëtar, ashtu edhe në atë rajonal edhe më gjerë.

Siç dihet, Shqipëria është anëtare  e Këshillit të Europës dhe e organizmave të tjerë ndërkombëtare, që punojnë për bashkëpunim dhe integrim edhe nëpërmjet mësimdhënies së historisë. Për rrjedhojë, ajo ka detyrimin të bashkëpunojë me vendet anëtare për probleme të paqes e mirëkuptimit midis popujve. Edhe krijimi i komisionit të ekspertëve, për rishikimin e teksteve të historisë, është bërë në këtë kuadër. Po citoj dy paragrafë, të këtyre rekomandimeve:

“... Konventa Europiane e Kulturës, e nënshkruar në Paris, më 19 dhjetor 1954, u bëri thirrje shteteve nënshkruese të nxisnin studimin e historisë dhe të qytetërimit të njëri -tjetrit dhe t’i zgjeronte studimet e tilla edhe për pjesë të tjera të Europë”.

“...Zëvendës ministrat e Komitetit të Ministrave (është fjala për Komitetin e Ministrave të Këshillit të Europës, shënimi im), në tetor të vitit 2001, rekomanduan që qeveritë e shteteve anëtare, ndërsa respektojnë strukturat e tyre kushtetuese, situatat kombëtare e lokale dhe sistemet arsimore, duhet të hartojnë parimet, që janë të mbështetura në rekomandimet e dhëna në Appendix, së bashku me reformat më të fundit dhe ato të perspektivës, në të dyja fushat, atë të mësimdhënies së historisë dhe atë të trajnimit të mësuesve të historisë”.

Pra, çdo shtet anëtar i Këshillit të Europës, duke respektuar kushtetutën e vendit të vet, mund të bashkëpunojë me shtetet anëtare, në fushën e mësimdhënies së historisë ose lëndëve të përafërta me të.

Në këtë kuadër, me nismën e qeverisë së Republikës së Greqisë, më 4 nëntor 1998, në Tiranë, u nënshkrua Marrëveshja ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Republikës së Greqisë, për bashkëpunim në fushat e Arsimit dhe Kulturës, mbështetur në:

  • Nenet e Konventës Europiane për kulturën;
  • Aktin Përfundimtar të Konferencës për Sigurimin dhe Bashkëpunimin ,në Europë;
  • Kartën e Parisit, për Europën e Re;
  • Marrëveshjen e Miqësisë, Bashkëpunimit, Fqinjësisë së Mirë dhe Sigurisë, ndërmjet dy vendeve (firmosur në Tiranë, më 21 mars 1996).

Në vijim të kësaj Marrëveshjeje, më 3 prill 2004, u nënshkrua në Athinë, “Programi për Bashkëpunimin Kulturor midis Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Republikës së Greqisë, për vitet 2003-2005”, mbështetur në “Marrëveshjen e bashkëpunimit në fushat e arsimit, shkencës dhe kulturës, të nëntorit 1998, me synimin për të forcuar dhe thelluar bashkëpunimin arsimor, shkencor dhe kulturor midis vendeve”.

Po kështu, mbështetur në:

  • Nenin 102 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë;
  • Marrëveshjen ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Republikës së Greqisë,  për bashkëpunim në fushat e Arsimit dhe Kulturës;
  • Programin për bashkëpunimin kulturor, ndërmjet Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Republikës së Greqisë, për vitet 2003-2005,

më 2 dhjetor 2004, Ministria e Arsimit dhe Shkencës, me Urdhër Nr. 377, ngriti  grupin e ekspertëve,  që do të merrnin pjesë në Komitetin e Përbashkët, Shqipëri –Greqi, për të studiuar mënyrën e paraqitjes së historisë, gjeografisë, kulturës dhe ekonomisë, në tekstet shkollore.

Në fakt, Ministritë e Arsimit të vendeve respektive, e filluan bashkëpunimin me tekstet e historisë. Komiteti i përbashkët Shqipëri-Greqi ka bërë vetëm një takim, për këtë problem, në Athinë, në qershor të vitit 2007.

Problemet, që u trajtuan aty, ishin: filozofia dhe qëllimi i arsimimit në të dy vendet; procedurat e hartimit të programeve analitike mësimore dhe i teksteve shkollore të historisë; mënyra dhe metoda e funksionimit të Komitetit të   Përbashkët; parimet e përgjithshme, që duhet të përshkojnë mësimdhënien e historisë. Për takimin e radhës, iu la detyrë grupit të ekspertëve të secilit vend,  që të studionin tekstet e historisë për arsimin bazë.

Grupit të ekspertëve i kërkohej të analizoheshin tekstet, për të parë në se ka terma, koncepte, paragjykime ose trajtime të ngjarjeve historike, të cilat prishin klimën e paqes, ndërmjet dy vendeve dhe më gjerë.

Ja, përse Ministria e Arsimit dhe Shkencës, ngriti grupin e ekspertëve. Unë nuk dëshiroj të bëj “avokatin” e Ministrisë së Arsimit të Kosovës. Por, duke bërë një paralelizëm me debatin e ngritur rreth bashkëpunimit Shqipëri-Greqi, në fushën e mësimdhënies së historisë shkollore, në kuadrin e integrimit kombëtar, rajonal e më gjerë, nuk shoh asgjë të keqe në këtë bashkëpunim.

Bashkëpunimi nuk është në “mbikëqyrje” e asnjërit shtet, pasi secili shtet është i pavarur. A mund të ketë synime “të fshehta” në këto bashkëpunime, meqenëse nisma për rishikimin e teksteve vjen nga politika? Edhe mundet, por ne nuk duhet të merremi me këtë anë. Publiku duhet të shikojë rezultatet e grupit të ekspertëve. Në se këto rezultate janë jashtë objektivitetit historik, pra jashtë profesionalizmit e kundër interesave kombëtare, atëherë, natyrisht, që publiku ka gjithë fuqinë e mundshme të mos lejojë shtrembërimet historike, dogmat dhe propagandën politike.

Historia nuk shkruhet nga politikanët, sado që të përpiqen ata. Politikanët janë përdoruesit,  të mirë apo të këqin të historisë. Mendoj se mënyra, se si po trajtohet debati për këtë problem, është e gabuar. Mua nuk më shqetësojnë bashkëpunimet, sepse përsa kohë ato funksionojnë në rregull, është gjë e mirë. Mua më shqetëson përgatitja e të rinjve për jetën, nëpërmjet mësimdhënies në shkolla.

Zhvillimet arsimore të çdo kohe, por sidomos të kohëve të sotme, kanë ngritur shqetësimin, se shkollat kanë nevojë të bëjnë më shumë për t’i përgatitur të rinjtë për jetën, në një botë  të karakterizuar nga diversiteti etnik, kulturor, gjuhësor dhe fetar. Përgatitja e të rinjëve për jetën, bëhet përmes lëndëve të ndryshme shkollore. Historia është një prej lëndëve, që mund të krijojë vlera qytetare, në se trajton me objektivitet ngjarjet dhe dukuritë historike. Në të kundërtën, mund të shkaktojë konflikte, kur mësimdhënia orientohet drejt paragjykimeve, për të “tjerët”.

Mësimdhënia e historisë në shkollë, pra, është një çështje delikate, se nuk ka të bëjë vetëm me historinë e së kaluarës, por me proceset e integrimit brenda Republikës së Shqipërisë, Republikës së Kosovës, integrimin rajonal e atij europian. Është bërë shumë në fushën e historisë shkollore, me programet dhe tekstet, trajnimin e mësuesve, historianëve e pedagogëve.

Pavarësisht qeverive, që kanë ardhur dhe ikur, e majtë ose e djathtë,  Ministria e Arsimit dhe e Shkencës e Republikës së Shqipërisë, ka bashkëpunuar me organizma kombëtare dhe ndërkombëtare, në fushën e mësimdhënies së historisë, si: me Këshillin e Europës, UNESKO, EUROCLIO, CDRSEE, OSBE, UNDP, UNICEF etj., etj., që punojnë për integrim, nëpërmjet kurrikulave shkollore.

Edhe brenda vendit tonë veprojnë shoqata ose qendra të ndryshme për proceset e integrimit, nëpërmjet lëndës së historisë, si Shoqata e Mësuesve të Historisë “Rinia dhe Historia”, Shoqata e Historianëve etj., të cilat kanë bashkëpunuar me Ministrinë e Arsimit e Shkencës dhe organizmat europianë, në fushën  e mësimdhënies së historisë shkollore.

Kështu, mund të përmendim se, në bashkëpunim me Këshillin e Europës, në vendin tonë janë zhvilluar 3 konferenca ndërkombëtare. Aty kanë referuar historianë, specialistë të historisë, mësues të historisë, jo vetëm nga vendi ynë, por edhe nga vendet ballkanike dhe europiane. Këto konferenca kanë pasur në qendër të vëmendjes situatën e mësimdhënies së historisë në Shqipëri, krahasuar kjo me realizimin e standardeve europiane, të pranuara edhe nga Shqipëria. Këtu nuk mund të mos përmendim, ndihmesën e çmuar të znj. Alison Cardëell, ish-Drejtore e Drejtorisë për mësimin e historisë në Këshillin e Europës(Strasburg). Me konferencat ndërkombëtare, që organizoi në Shqipëri, solli përvojat më të përparuara të kësaj fushe, trajnoi mësues të historisë dhe historianë për trajtimin e çështjeve të ndjeshme dhe kontraversale, në klasa dhe auditore.

Shoqata paneuropiane e mësuesve të historisë, EUROCLIO, në bashkëpunim me MASH dhe Shoqatën e mësuesve të historisë “Rinia dhe historia”, zbatoi projektin e Paktit të Stabilitetit, për Shqipërinë, Bullgarinë dhe Maqedoninë, “Ta kuptojmë të kaluarën, për të ndërtuar të ardhmen e përbashkët”.

Drejtorja ekzekutive e kësaj Shoqate, Joke van Der Leeë, së bashku me stafin e saj, ka ardhur disa herë në Shqipëri, në zbatim të projektit të sipërpërmendur. Kështu, pati një bashkëpunim mjaft të frytshëm me Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës dhe Shoqatën e mësuesve të historisë së Shqipërisë. Hyrja e librit me burime historike për periudhën komuniste dhe post-komuniste, “Ta kuptojmë të kaluarën, për të ndërtuar të ardhmen e përbashkët” (që gjendet në bibliotekat e shkollave) është shkruar prej saj. Hyrja është me mjaft interes, pasi aty jepen parimet, se si mund ta shkruajmë historinë, si mund ta trajtojmë atë në klasa dhe auditore edhe kur trajtojmë periudha historike mjaft të ndjeshme dhe kontraversale.

Rezultat i e projektit ishte botimi në shqip, anglisht, maqedonisht dhe bullgarisht, i librit me burime historike për periudhën komuniste e post-komuniste “Ta kuptojmë të kaluarën, për të ndërtuar të ardhmen e përbashkët”.

Projekti në fjalë  trajnoi mbi 70% të mësuesve të historisë në Shqipëri, përgatiti ekspertë të shkrimit të historisë për çështje të ndjeshme historike, i pajisi mësuesit shqiptarë, në Shqipëri, Kososvë e Maqedoni, me këtë libër ndihmës për ta.

Po kështu, Qendra për Demokraci dhe Pajtim, në vendet e Europës Juglindore, më qendër në Selanik, ka zbatuar në vendet e Ballkanit, pra edhe në Shqipëri, projektin e përbashkët të historisë, si rezultat i të cilit u hartuan katër libra pune, me dokumente historike (jo tekstë shkollore) për periudhat: Perandoria Osmane, Kombet dhe shtetet në EJL, Luftërat Ballkanike, Lufta e Dytë Botërore. Në kuadër të këtij Projekti, u zhvilluan një sërë trajnimesh me mësuesit e historisë për përdorimin e tyre, si libra ndihmës në procesin e mësimdhënies së historisë.

Në qendër të punës së MASH, ka qenë edhe përgatitja e mësuesve të historisë në universitet, me kompetenca të larta akademike, psiko-pedagogjike, sociale dhe menaxheriale. Për këtë, u mbajt në Tiranë, një konferencë ndërkombëtare, bashkëpunim i MASH-it, universiteteve shqiptare që përgatisin mësues historie, universitetit të Vjenës, Këshillit të Europës etj. Aty referuan profesorë të Fakultetit Histori-Filologji, në Universitetin e Tiranës,  të Universitetit të Elbasanit, Shkodrës dhe Gjirokastrës, që përgatisin mësues të historisë. Profesori i Universitetit të Vjenës, Prof. Dr. Alois Ecker, mbajti  kumtesën, “Profili profesional i mësuesit   të historisë”, që u vlerësua shumë nga pjesëmarrësit. Gjithashtu,  Prof. Falk Pingel, ish-drejtor i Institutit George Eckert (Gjermani), i cili zhvillon projekte krahasuese në fushën e teksteve, me mbështetje të organizmave europiane, që kanë në qendër mësimdhënien e historisë shkollore,  nëpërmjet zyrës së UNESKO-s në Shqipëri, ka ndihmuar për mënyrën, se si shkruhen tekstet e historisë, duke bërë studime krahasuese në këtë drejtim.

Në studimin e këtij Instituti, “Udhëzime të Uneskos për analizën dhe përmirësimin e teksteve”, faqja  6, jepet përfundimi: “Politikanët dhe specialistët e arsimit janë të shqetësuar, se kishin vërejtur që tekstet, veçanërisht ato të historisë, transmetojnë jo vetëm fakte, por edhe ideologji të përhapura, ndjekin prirjet politike dhe përpiqen t’i përligjin ato, duke i veshur me legjitimitet historik.”

Nga ana tjetër, është mbajtur në Shqipëri, në vijim të punës për përmirësimin e kurrikulës së historisë dhe gjeografisë, një konferencë kombëtare, për këto dy lëndë. Mësues të historisë dhe gjeografisë, historianë e gjeografë, specialistë të edukimit, në kumtesat e tyre treguan gjendjen e këtyre lëndëve dhe dhane mendime për përmirësimin e tyre.

Këto veprimtari, që përmendëm më lart, janë një pjesë e vogël e atyre, që janë zhvilluar. Por rezultatet e tyre janë të mëdha. Ato krijuan klimën e bashkëpunimit, ndryshuan mendësi rreth rishikimit dhe rishkrimit të historisë, jo pse politika e do atë, por se duhen ndjekur proceset e integrimit kombëtar dhe ndërkombëtar, se paqja dhe vetëm paqja është rruga e vetme e bashkëjetesës.

Përfundimet e arritura qenë se historianët,  të cilët ende ishin shumica ata, që u përgatitën në kohën e komunizmit, kuptuan prirjet historike, proceset integruese, filluan që të trajtojnë periudhat historike nën dritën e fakteve, të cilat i nxorën nga thellësitë, ku ishin zhytur, të arkivave. Kurrikula e historisë shkollore nxori në pah qytetërimet, zbuti raportet, nga histori vetëm politike, në histori të qytetërimit etj., etj.

Siç edhe e theksova në hyrje të këtij debati, historia ka objekt të kaluarën, por nuk është vetë e kaluara. Si e tillë ajo vazhdimisht është në proces reflektimi, rishikimi e rishkrimi.

Por mësimdhënia e historisë shkollore, ka ende shumë rrugë për të bërë. Po përmendi këtu një shembull domethënës, që e përjetova në një orë mësimi historie, në arsimin bazë, ndërsa isha në klasë për ta vlerësuar atë. Mësuesja kishte zgjedhur atë ditë metodën e lojës së rolit, një nga metodat efektive të mësimit të historisë. Ajo ju kërkoi dy nxënësve (klasa e katërt fillore) që njëri të luante rolin e partizanit dhe tjetri rolin e ballistit. Pasi i ndau rolet, po prisnim që dy nxënësit të fillonin lojën. Pa pritur, nxënësi që do të luante rolin e ballistit, filloi të qajë dhe më pas, duke qarë, tha: “Jo, jo unë nuk dua ta luaj këtë rol”. Mesazhi ishte i qartë. Besoj edhe për ju, lexues.

Por, gjithashtu, më duhet të them që, pavarësisht se tekstet e historisë ende kanë probleme të trajtimit të ngjarjeve, të paargumentuara objektivisht, falë punës së mësuesve të historisë, në klasat e mësimit të historisë mbizotëron toleranca e mirëkuptimi. “Të jesh mësues në kohën e sotme, do të thotë të jesh sa i shqetësuar, po aq dhe sfidues” (P.H.Hirst dhe R.S.Peters, “The logic of Education”, London, 1971).

Në këndvështrimin tim, tekstet e historisë kanë probleme të përmbajtjes. Pothuajse, të gjitha periudhat kërkojnë më shumë dritë shkencore. Por  periudha, si ajo luftës kundër fashizmit italian e nazizmit gjerman, periudha e komunizmit, qëndrimi ndaj figurave historike, si ndaj Mbretit Zog, udhëheqësit komunist Enver Hoxha etj., etj., kërkojnë një trajtim më objektiv.

Përsëri po sjell një shembull nga gjimnazi i Bajzës, në Malësinë e Madhe. Kur i pyeta nxënësit e kësaj shkolle, se a kanë vërejtje për tekstet e historisë, ata pa ngurrim më thanë, se “po”. Vërejtjen kryesore e kishin për tekstin e historisë së popullit shqiptar. Sipas tyre, aty nuk kishte një temë, ku të trajtonte shtypjen e egër, që regjimi komunist i bëri asaj krahine dhe qëndresën e tyre, ndaj atij regjimi.

Në fakt, shumë punime janë bërë për të trajtuar luftën e popullit shqiptar kundër fashizmit dhe nazizmit. Kjo është trajtuar gjerë, si në punime të mirëfillta shkencore, ashtu dhe në gjini të tjera, si në letërsi, pikturë, skulpturë, kinematografi etj. Të gjitha këto punime së bashku kanë plotësuar,  kryesisht, aspektin politik e ushtarak të Luftës. Natyrisht, punimet, që trajtojnë këtë ngjarje historike, janë të rëndësishme, por trajtimi i ngjarjes vetëm për këto aspekte, nuk është i plotë.

Gjithashtu, botimet dhe debatet e pas vitit 1990, na lënë të kuptojmë se edhe për aspektin politik e ushtarak të Luftës II Botërore në Shqipëri, ka mjaft probleme të pandriçuara, madje edhe të falsifikuara. Për rrjedhojë, kjo ngjarje historike, në rrënjët e së cilës marrin jetë dhe probleme të sotme të shoqërisë shqiptare, duhet të vihet në fokusin e projekteve kombëtare e rajonale, me qëllimin e mirë për ta plotësuar e shkruar sa më drejtë atë.

Të rralla janë punimet e mirëfillta, të cilat trajtojnë atë, që kanë ndjerë e përjetuar shqiptarët dhe të tjerët, që kanë jetuar në Shqipëri, në atë periudhë të historisë së Kombit tonë. Punimet e plota e të mirëfillta do të plotësonin aspektin  social, ekonomik e psikologjik të ngjarjes.

Në tekstet shkollore për historinë, kjo periudhë në përgjithësi trajtohet në mënyrë të tillë, që të jep përshtypjen dhe të krijon imazhin se njerëzit vetëm kanë luftuar (si me armikun fashist e nazist, ashtu edhe me njëri-tjetrin, partizanë e ballistë), sikur ata kanë ndërprerë çdo aspekt tjetër të veprimtarisë së tyre (sikur ata nuk prodhonin, nuk zhvillonin tregtinë, nuk punonin arat etj.), sikur ata nuk kishin dilema dhe qëndrime kontradiktore etj. Për më tepër, trajtimi i kësaj ngjarjeje në tekstet e historisë për shkollat tona, letërsisë, edukatës qytetare etj., nuk i mëshon më tepër fakteve, ku shqiptarët kanë bashkëpunuar, ku minoritetet, individët, grupe individësh, ose familje të pasura kanë ndihmuar, në udhë e mjete të ndryshme.

Teksteve të historisë për nxënësit tanë u mungojnë burimet, që vijnë nga historia ekonomike dhe ajo sociale. Me sa duket dhe studimet në këto fusha janë të vakta. Rekomandimet e Këshillit të Europës dhe organizmave të tjera ndërkombëtare, kërkojnë raporte të drejta ndërmjet historisë politike e ushtarake, historisë ekonomike, historisë sociale dhe kulturore.

Mendoj se Qeveritë e dy shteteve shqiptare, duhet të jenë të ndjeshme për problemet e përmbajtjes së teksteve të historisë, duke bërë projekte në fushën e kërkimeve historike, në fushën e botimit të librave me burime dokumentare për historinë kombëtare, marrë nga arkiva të ndryshme të vendeve europiane e vendeve të tjera. Kjo gjë do t’i ndihmonte shumë autorët, por edhe publiku do të ishte më shumë i informuar për punën e historianëve, larg falsifikimeve, dogmave dhe paragjykimeve.

Po kështu, Qeverive shqiptare ju duhet të hartojnë projekte në mbrojtje të dëshmive historike kombëtare dhe në përdorimin masiv të tyre, nga shkollat. Më kujtohet mbesa ime, Entela, e cila ishte duke u përgatitur për doktoraturën në Greqi, në kohën kur u zhvillua Lufta e Kosovës. Ajo më mori në telefon dhe më pyeti: Bashkëstudentët e mi më thonë që ju shqiptarët jeni të ardhur, nuk jeni në trojet tuaja! A mund të më informosh për disa dokumente historike, që t’ua tregoj atyre, që t’i lexojnë? Formimi qytetar i të rinjve, nëpërmjet lëndës së historisë kombëtare bëhet vetëm, kur burimet historike janë origjinale.

Siç është e njohur, ngjarja tragjike e 11 shtatorit në SHBA, vuri në “pikëpyetje” identitetin e amerikanëve. Mësuesit e historisë atje, patën probleme në trajtimin e vlerave të amerikanëve, që njihen si banorë të tokës së lirive e demokracisë shumëplanëshe. Për këtë arsye, Qeveria amerikane hartoi projekte me vlera të mëdha monetare, në fushën e mësimdhënies së historisë shkollore, në promovimin e vlerave të qytetarëve amerikanë.

Dëshmitë historike, të shkruara ose materiale, janë pjesë e identitetit tonë kombëtar. Kur isha studente e historisë, punova gjatë verës 4 vjet me radhë në gërmimet arkeologjike të bazilikës së Ballshit, në funksion të temës sime universitare “Vazhdimësia iliro-shqiptare, në trevën e Mallakastrës”. Bazilika e shek. VI pas Krishtit u zbulua, u zbuluan afreske sikur të ishin bërë në kohët tona. Por a është një vend i vizitueshëm, nga banorët e Shqipërisë ose turistët, kjo dëshmi historike? Bazilika e Ballshit, po ta krahasosh me dëshmitë arkeologjike të tjera të trevës së Mallakastrës, si qyteti ilir Bylisit, qyteti më i madh i Ilirisë Jugore, është disi e “vogël”. Por, kur hynë në biseda edhe me njerëz, që kanë mbaruar studimet universitare, nuk e njohin  Bylisin, qytetin e “pastër ilir”,do të thoja (?!)

Fatkeqësisht, ende nuk është gjetur mënyra profesionale për zbulimin, ruajtjen dhe përdorimin e dëshmive historike, që të rinjtë të dinë të identifikojnë kombin që i përkasin, po në mënyrë profesionale. Muzetë në Shqipëri, janë ende “magazina” të dëshmive historike. Edhe kur mësuesit e talentuar të historisë i çojnë nxënësit në muze, ata bëjnë një “parakalim” të dëshmive, pa u përqendruar në vlerat e tyre. Duhet që në muze të ketë një sektor të didaktikës, i cili të punojë me shkollat në mënyrë të organizuar, që nxënësit të njohin thellë historinë kombëtare, jo për t’u lavdëruar ose ndjerë keq, por për të kuptuar  identitetin e tyre.

Gjithsesi, proceset e sotme, si në nivel kombëtar dhe atë europian, kërkojnë: një mënyrë ndryshe të trajtimit të historisë në tekstet shkollore; një mënyrë ndryshe të të shkruarit të historisë, mënyrën ku merret parasysh multiperspektiviteti i grupeve të ndryshme, që përbëjnë një shoqëri. Historinë s’duhet ta shohim vetëm nga njëri ose tjetri “kamp”, por me syzet e multiperspektivitetit.

Në qoftë se ne duam ta “modernizojmë” historinë, kjo do të thotë se ajo duhet “axhustuar”, në mënyrë që t’i shërbejë ndërtimit të paqes, lirisë dhe demokracisë. Në qoftë se duam “të bëjmë histori”, atëherë duhet të përpiqemi t’ua japim çelësin përdoruesve, nxënësve, studentëve dhe gjithë të tjerëve, që të lexojnë të kaluarën, në mënyrë që ta jetojnë të tashmen dhe a ndërtojnë të ardhmen.

Politikbërësve të arsimit do t’ju këshilloja që lënda e historisë kombëtare të jetë provim i detyrueshëm i Maturës Shtetërore. Pse? Një qytetar i Republikës së Shqipërisë ose i Republikës së Kosovës, që nuk njeh në gjerësi dhe thellësi historinë e vendit të vet, nuk mund të respektojë as veten e as të tjerët; nuk mund të ndërtojë shtetin ligjor; nuk mund të pretendojë për të qenë i pavarur.

Në mbyllje të këtyre radhëve, dëshiroj të shtoj se gjithçka, që parashtrova në këtë shkrim, e bëra jo për të treguar se idetë e mia janë domosdoshmërisht të nevojshme dhe të rëndësishme. Por qëllimi kryesor është për të treguar se ato nuk janë ngritur në një vakuum dhe me besimin, se edhe në qoftë se ato bien ndesh me të “tjera”, do të shërbejnë sadopak për ta zhvilluar më tej debatin, rreth rishikimit dhe rishkrimit të historisë sonë kombëtare.

Tiranë, më 03.04. 2013

 

 

Dilaver Goxhaj: Labëria kthehet në shtratin e vet, reportazh nga Saranda

 

» Dilaver Goxhaj: Labëria kthehet në shtratin e vet, reportazh nga Saranda

Ndonëse për Luftën e Lëkursit të vitit 1878 është shkruar e është folur shumë herë, por për akademitë përkujtimore të saj ndoshta nuk është folur ose është folur shumë pak.


Sikundër dihet, ajo luftë ka filluar në 27 Shkurt të vitit 1878 dhe ka përfunduar në 14 Mars (sipas kalendarit të vjetër 12 – 27 shkurt 1878), qëllimi i së cilës ishte të mos lejonte forcat e qeverisë së atëhershme greke që të fuste breda kufijve të saj, krahinat jugore të Shqipërisë, para se të zhvillohej Kongresi famëkeq i Berlinit, për t’i ligjëruar më vonë në atë Kongres.

Për arsye objektive, midis të tjerave edhe për shkak të kushteve meteorologjike, përkujtimi i 135 vjetorit të asaj beteje u la të zhvillohej në 24 Mars 2013. Sikundër dihet ajo luftë u zhvillua nga banorët e fshatrave të  populluara me labë, prej Himare, Kurvelesh, Kardhiq e Rëzomë si dhe nga qytetarë të Gjirokastrës dhe Delvinës. Të gjithë pjesëmarrësit në atë luftë  ishin fshatarë dhe qytetarë të thjeshtë, kryesisht barinj, të cilët dimëronin bagëtitë në fushën e Delvinës, ndaj dhe Çajupi, në veprë e tij “Baba Tomorri” e përshkruan kështu atë luftë: “... Për këtë gjë ngë Vërria, / U derdhë çobanëria, / Nga çdo an’ që u zu dyfeku, / Posi dhia iku greku...”.

Tradita e popullit tonë, ndryshe nga popujt e tjerë fqinjë, është që të përkujtojë me nderime të gjithë luftimet dhe betejat luftarake që kanë përfunduar me fitore. E tillë është edhe Lufta e Lëkursit. Lufta bëhej për të mbrojtur dhe mbajtur me çdo kusht Qafën e Gjashtës, si pika më strategjike për mbrojtjen e Sarandës dhe tërë fushën e Vurgut e atë të Delvinës dhe për ta hedhur armikun në det. Në një nga lartësitë më dominuese të kësaj qafe ndodhet Kalaja e Lëkursit, prej së cilës ka marrë edhe emrin: Lufta e Lëkursit.

Forcat greke patën planifikuar që lartësitë sunduese të Gjirit të Sarandës t’i merrnin shpejt, përmes zbarkimit nga deti, në një front të gjerë prej Ksamilit deri në Sarandë, duke shfrytëzuar mos ekzistencën e forcave ushtarake turko-shqiptare në këtë rajon, duke menduar se nga barinjtë e thjeshtë labë nuk do të kish ndonjë farë pengese. Këtë bindje, greku e pat krijuar nga të dhënat e marra prej misionarëve dhe renegatëve shqiptarë në shërbim të saj. Mirëpo, doli se hesapet ishin bërë pa hanxhinë, pa popullin e thjeshtë të  Labërisë, të cilët e hodhën në det ushtrinë greke me forca gati sa një divizion i sotëm.

Për ta përkujtuar këtë fitore historike me shumë rendësi për fatet e Shqipërisë, Dega e Shoqatës “Labëria” për Sarandën, e kryesuar nga Hariz Mëma, i pat filluar përgatitjet gati dy muaj më parë, të cilat u konkretizuan me një përpikmëri perfekte nga shumica e popullit të qytetit të Sarandës si dhe të fshatrave rreth saj.

Në mbrëmjen e datës 23 Mars 2013 Kryesia e Degës së Shoqatës thirri dhe u kujtoi detyrat të gjithë organizatorëve. Në orën 10.00 të datës 24 Mars 2013 nga dy skajet anësorë të qytetit të Sarandës, ai perëndimor, (lagja “Baba Rexhepi”) dhe ai Verior, (“Lugu i Dardhës”), u nisën kolonat me nga 50-70 makina të vogla, plot me qytetarë, të zbukuruara me flamurë nga të dyja anët (me Flamurin Kombëtar dhe atë të Shoqatës “Labëria”), të cilat bashkohen në qendër të qytetit të Sarandës. Prej andej u nisën në njëshkolonë drejt Qafës së Gjashtës, nën tingujt e këngës “Labëri s‘ka si ti....” prej çdo makine dhe duartrokitjeve të qytetarëve të Sarandës, të cilët kishin mbushur qendrën e qytetit. E gjithë kolona përfundoi në Kalanë e Lëkursit, e cila ishte zbukuruar tamam si për një ditë të tillë feste. Mjediset rreth Kalasë së Lëkursit qenë përshtatur për parkim për qindra makina dhe të autobusë të ardhur nga fshatrat. Përveç rrugëve të qytetit kuqonte nga flamurët e gjithë kodra si dhe bedenat e Kalasë shekullore. Hapësirat brenda mureve të Kalasë atë ditë marsi gjithë diell, nuk mjaftonin të nxinin gjithë popullin e ardhur për festë; si rrjedhojë, një pjesë festonte jashtë mureve të saj.

Nderoheshin luftëtarët e Luftës së Lëkursit dhe 97 dëshmorët e asaj lufte 16 ditore. Që të gjithë fshatarë të thjeshtë, barinj. Vetëm nga fshati Zhulat i krahinës së Kardhiqit patën rënë 46 dëshmorë, me në krye udhëheqësin e asaj beteje, Idriz Alidhima.

Në ora 11.00 pas ekzekutimit të Himnit Kombëtar, kryetari Shoqatës “Labëria” për Sarandën, Hariz Mëma falënderon të gjithë pjesëmarrësit në atë ceremoni si dhe  personalitete të ardhur nga Tirana, Tepelena, Ksamili, komunat e fshatrave të rrethit të Sarandës si dhe Nënprefekti Gjergji Mano.


Çelja e festës u bë nga grupi folklorik lab i qytetit të Sarandës “Zëri i Bilbilit”, dhe menjëherë iu dha fjala historianit të mirënjohur Pëllumb Xhufi, i cili trajtoi përmbledhtas historinë e asaj lufte dhe rezultat e saj. Pas fjalës së historianit, nderi i takonte grupit folklorik të fshatit martir të asaj lufte heroike, Grupi i fshatit Zhulat, me këngën vaj: “… Të xhumanë që me natë / Vjen një ulërim’ e thatë / Thanë u vranë Zhulatë / Dyzet’ e gjashtë mandantë..”. Ai grup u pasua nga recitimi i poemës epike “Lufta e Lëkursit”, me 500 vargje, e recituar nga dueti i dy të rinjve gjimnazistë të qytetit të Sarandës, recitim i cili u ndërpre disa herë nga duartrokitjet e të pranishmëve. Një recitim brilant.

Dhe, që të mos binte niveli aq i lartë i asaj atmosfere elektrizuese, pas atij recitimi, prezantuesja e atij aktiviteti, znj. K. Brinja solli në skenë grupin folklorik lab “Kaonët” i Delvinës, i cili u pasua më pas nga Grupi i këngëtarëve golemas të Gjirokstrës, të shoqëruar prej kryetarit të shoqatës atdhetare kulturore “Bilal Golemi”, pedagogu Universitetit “E. Çabej”, Robert Isufaj dhe shumë labë të tjerë prej Gjirokastre. Dhe pas tyre doli grupi i të rinjve të po atij fshati, por qytetarë të Sarandës, të cilët u pasuan nga grupi lab i qytetit të Sarandës.  Dhe këtë atmosferë e ndezën edhe më tepër vargjet e poemës “Labëria” të Arben Dukës, të recituar nga vet konferencierja, Brinja. Të pranishmit u ngritën në këmbë me brohoritje, nën pushtetin e tekstit të poemës por edhe të timbrit të recitueses. Dhe pa u ulur ende ata që ishin në platenë e Kalasë, në skenë doli grupi brilant lab, i kryesuar nga Goliku i famshëm i Bënçës së Tepelenës dhe e pa arritshmja Katina e Himarës, me këngën “O flamur i kuq me shkabë”. Nuk ngeli pjesëmarrës pa u përlotur nga interpretimi i pakrahasueshëm i këngëve të këtyre dy korifejve të këngës labe.

Për ta qetësuar disi publikun nga ato emocione, del në skenë pedagogu i Universitetit “Eqerem Çabej”, Shyqo Hysi, i cili i prezanton publikut librin “Komandanti i pararojës’, të autorit Dilaver Goxhai, i cili evokon luftën dhe trimërinë e partizanëve labë për çlirimin e vendit nga pushtuesit nazifashistë, libër, i cili ishte prezent në panairin e organizuar me atë rast në një nga mjediset e asaj kalaje. Dhe është po ky pedagog, marrës i këngës me grupin lab “Çipini”, me këngën “Jeta jonë është bashkimi” kombëtar. Pasi ky grup përfundon këtë këngë, në skenë del përsëri kryetari i Shoqatës, Hariz Mëma, i cili në emër të Forumit SHK “Labëria” i jep autorit të atij libri “Mirënjohjen e Labërisë” me motivacionin “Për kontribut të shquar në çlirimin e trojeve shqiptare, dhe në promovimin dhe zhvillimin e vlerave të Labërisë”. Pas saj ju dha Mirënjohje Balil Muhos, dërsa Birbil Resuli u shpall Anëtar Nderi. Për dorëzimin e këtyre titujve, z. Hariz ftoi zotërinjtë Sabit Brokaj dhe Daut Gumeni. Për t’i dhënë larmi edhe më të adhe atij koncerti në skenë oli grupi i valles së burrave labe nga Saranda, të cilët hodhën vallen e kënduar labe, ndërkohë që nga altoparlanti shoqëroheshin me recitimin evargjeve të Himnit tëShoqatës Labëria: “Hej ti valle, labërishte valle, / Cili lab s’u ndez si prush prej teje, / Ti je hequr dhe në çaste dasme, / Ti je hequr dhe në çast beteje... / Pa ja morën valles labërishte, / Pa ja hoqën valle si furtuna / Vala e valles zjeu në Drashovicë, /  Vala telat ç’i mbuloi me guna...””.

Pasi festën e përshëndeti Kryetari i Shoqatës Qendrore “Labëria”, Pr.Dr. Ago Nesho, koncerti u mbyll me këngët e kënduara nga Goliku dhe Katina.

Pas atij aktiviteti, i cili zgjati më shumë se dy orë, për nder të të ftuarve u shtrua një drekë. Por edhe dreka u shndërrua në një festë më vete. Nuk pushoi përsëri kënga labe, ku “replikonin” grupi i Golikut e i Katinës me grupin e kryesuar nga Tomor Leli dhe grupi i Golëmit, i kryesuar nga Xhelo Mëhilli. Cilitdo nga të pranishmit që ka parë opera, i dukej se shihte një shfaqje operistike.

Gjithçka u filmua dhe u tansmetua direkt nga TV lokal dhe radioja lokale “Saranda”, e cila u ritrasmetua edhe në orët e mbrëmjes. Gjithçka u përballua nga organizatorët e Degës “Labëria” për Sarandën. Ai organizim është për t’u marrë si model për festat e ardhshme.

Sarandë, 24.03.2013

 

 

Ismet Hasani: Të respektuar juve miq të Aurelit, që njëherit jeni edhe miqt e mi!

I dashtuni Sokol Demaku!

I dashtuni Aurel Dasareti!
Të dashur ju miqt e tyre, që njëherit jeni edhe miqt e mi!
Duke ju përshëndetur, ju dëshiroj, mbi të gjitha shëndet të plotë, harmoni e lumturi në familje, mbi ju të mbizotëroi QETËSIA ABSOLUTE, të arrini suksese drejt majava më të larta të artit, shkencës dhe përparimit të mendimit njerëzor!
(1) Shkas për të ju shkruar herën e parë ishte letra që më (na) arrijti nga Aurel Dasareti, e i prekur thellë nga brendia e asaj letre, edhe unë e shkrova një opinion timin, të cilin ia dërgova z. Aurel, por edhe juve të gjithëve.
(2) Janë dy nga shkaqet që po ju shkruaj tash (herën e dytë): i pari se, Aurel Dasareti më shkruan se pajtohet me opinion tim; i dyti se, prof Sokol Demaku më shkruan se letrën time e ka publikua në revistën www.dituria.se - çka do të thotë se e ka pëlqyer përmbajtjën e letrës sime dhe ma dërgon revisten dituria.se.
(3) Edhe z. Aurel Dasareti edhe prof Sokol Demaku u treguan të ndershëm: më nderuan që më mirë as nuk bën. Ju jam shumë mirënjohës.
(4) Ndoshta ka qenë dashtë që të ju shkruaj vetëm z. Dasareti e prof Sokolit, por, meqë në një vend gjëndemi të gjithë të info (njohtuar), nuk bëra ndarje. Prej të tjerëve thuaja se nuk morra letër, anispse të gjithë e kanë marrë letrën time, më mirë të them më mirë të mos kisha marrë, sespe nja dy-tre prej atyre që kanë marrë letrën, më shkruajnë me habi: pse ua kam dërguar dhe i përmendin disa nga problemet që i kanë këtë ditë ( jo me salla për takime, jo më këtë, jo me atë...!!!). Nejse, secili për vete e ka.
(5) Juve z. Dasareti dhe z. Sokol ju falëminderit shumë!
Edhe këtë letër nuk po e "lëshoi zbrazët", po citoj këtë:

Ai që pëlqen veten e tij, nuk pëlqehet nga askush.

Ata që tregohen të drejtë me qëllim lartësimi, pasi të arrijnë qëllimin, s’ndjenjë më nevojë për drejtësi.

Ato çka di njeriu, në krahasim me çka nuk di, janë kurgjë. (Vërej i.m.h.”Tash di një gjë: që s’di asgjë!” (Sokrati, para 2500 vjetëve).

Ajo që qeveris botën nuk është as forca, as ligji, por është mirësjellja dhe edukata.

Ai që nuk cakton një drejtim për veten e tij, por ndjek rrugën e të tjerëve, i ngjan qorrit që ecën duke rrokur nga pëqiri shokun që shkon para tij.

Arra me lëvozhgë të hollë ka thelb të madh.

Alfonsi X-të, mbret i Spanjës, thot: “Në thesaret e grumbulluar nga ana e një mbreti është e pamundshme të mos hyjë padrejtësia; padrejtësia është si baruti, sigurisht një ditë merr zjarr dhe bashkë me thesaret zhduk dhe të zotin. Mbreti që përpiqet të mbushë thesaret e tij, nuk është mbret i kombit, por skllav i thesareve të tij.”

Ai që pranon këshilla, është më i madh se ai që jep, sepse, sa lehtë është të japësh këshilla, aq rëndë është t’i pranosh.

Ata që bëhen vegël e mizorive të një mizori, janë më të ligj se ai vetë. 

Armiqësia më e rëndë është ajo që ngjan ndërmjet atyre që jetojnë në të njëjtën shtëpi.

Arma më e mirë për ta mposhtur armikun është zemra.

Ai që i përgjigjet me ligësi mirësisë sate, bëhet mjet për të bërë të njohur mirësinë tënde dhe ligësinë e vet.

Ajo që forcon mendimin është gjykimi. Mendimi i pranuar në çdo kohë pa u gjykuar nga asnjëri, kalbet shpejt.


... kam edhe shumë të tjera, por s'po u mundoj se lexuari!

 

I nderuar mik Ismet Hasani,

I nderuar mik Ismet Hasani,
reagimi yt atdhetar në shkrimin tim të djeshëm ishte i shkëlqyeshëm, faleminderit. Meriton respektin tim të veçantë.
Njerëzit e ditur janë gjithnjë të paktë në numër. Por, ndoshta, kanë nevojë për turmën që t`i fsheh e t`i kamuflojë, ashtu si turma ka nevojë për ta.

 

Ismet Hasani: Të respektuar juve miq të Aurelit, që njëherit jeni edhe miqt e mi!

I respektuari z. Aurel Dasareti!

Të respektuar juve miq të Aurelit, që njëherit jeni edhe miqt e mi!

Në vend të përgjigjës në leltrën e z. Aurel, po jap opinionin tim, në sa vijon:

Sot në botë kemi shumë, shumë njerëz të marrë e të diturit nuk po ia dalin që t’i përmirësojnë ata. Tmerr!

Flamuri i veprimtarisë sonë kulturore duhet të jetë tracionalzimi. Mbas këtij flamuri duhet që të marshojmë.

E dimë se tek disa të ashtuquajtur përparimtarë të rinj, ndoshta në moshë, por të plakur në shpirt, këto pohime tona shkakëtojnë buzëqeshje përbuzëse.

Ne e përkrahim dhe duhet ta ndjekim me të gjitha përmasat përparimin në çdo degë të diturisë dh të jetës, por tradicionalzimin duhet ta ruajmë me vetëdije të plotë si komb. Jemi të bindur se po deshtëm me jetua në botë si shqiptarë, duhet të vëmë në themel të bashkëjetesës sonë kombëtare traditën. Merret vesh traditën e kuptueme dinamikisht, të rrahun në frymë të kohës, të pastrueme nga ndryshku i paragjykimeve që s’kanë të bëjnë me palcën e thjeshtë të brumit tonë fisnor.

Duam që breznitë e ardhshme ta endin jetën e tyre me elementat më bujarë të përvojës.

Kush lakmon përtëritjen e shkëputun nga tradita, ai verbërisht përgatitet me marrë traditat e të huajit.

Tek gjendja jonë e varfër shpirtërore që kemi, sundon kapadaillëku, dembelizmi, trishtimi, melankolia, myku bizantin, mosrespekti, tek të cilat vegjetojnë plagët tona shoqërore dhe socilae.

Në procesin e gjatë e të vështirë të analizës së problemeve të shumta shqiptare, gjenden hijet e pushtimeve të huaja dhe fryma e keqe, që ato krijuan dhe na e lanë si dhuratë. Këto pushtime, jo rrallë, vijnë pa krisma armësh dhe gjëmimi, por me frymën e ndotur të kulturës se prapambetur që sjellin.

Era e rëndë orientale që ka fillua të fryejë që nga epoka bizantine, shpirtit të shqiptarit i ka bërë dëme të mëdha. Orientalizmi shqiptar ishte një sistem i të menduarit, i të sjellurit dhe i të vepruarit, kur ka krijuar botëkuptimin dhe filozofinë. Ashtu, siç dallohet e veçohet çdo filozofí dhe botëkuptim nga disa plikëpamje karakteristike, ashtu dallohet dhe karakterizohet edhe orientalizmi shqiptar nëpër disa shprehje symptomatike dhe filozofike.

Në botimet tuaja bëjnë bujë dhe krijojnë efekte të drejtpërdrejta tek opinioni më i zhvilluar – ju u prezentuat si një njeri që kishte vrojtur me kujdes me sytë e tij të mendjes disa dekada të rëndësishme të jetës kombëtare dhe ndryshimin në mes ”pleqve”dhe ”të rinjve” e trajtoni nga një këndvështrim që rrallëherë, rrallë kush e vlerësoi kështu. Sigurisht që kishte dhe mendimtarë të tjerë, siç ka edhe sot, që problemin e ”të rinjve” dhe ”të vjetërve” e trajtojnë më pak, apo aspak. Ky problem nuk u vendos, apo nuk u trajtua si duhet, prandaj u bë një problem i rëndësishëm kyç për të ardhmen mbi baza të sigurta filozofike, sociologjike, historike dhe kombëtare.

Ndërsa sot po ndodh e kundërta.

Gati tek çdo shqiptar qoftë, ”i vjetër” apo ”i ri”, shihen inate e interesa efemer, shtrime e lajkatime, mbrojtje përpara një ”sulmi” të paqenë, mungesë e koncentrimit rreth ndonjë interesi të përbashkët, dhe kësodore, duke fshehur secili problmet e veta, çështjet mjegullohen dhe problmet pështjellohen, duke u transformuar në”kaçamak pikëpamjesh” dhe duke mbetur si rrjedhim – një shpirt pa caktim dhe pa drejtim.

Pas një vlerësimi këmbëngulës, me arsyetime filozofike dhe referenca socialo-historike, problemin në mes ”pleqve” dhe ”të rinjve” MIK e gjenë tek orientalizmi ynë, i cili e ka brejtur nga brenda nga shpirti shqiptarin, duke ia shpërbërë fuqitë e tij kolektivo-kombëtare.

*

Lufta në mes ”pleqve”dhe ”të rinjve” nga mosha, ka për të vazhduar sipas ligjeve të amshueme (dasht Zoti) deri në mbarimin e botës. Por lufta më e rreptë për brezin eri shqiptar është mbrapa portës dhe na pret të fillojmë. Kjo luftë dallohet nga të tjerat, nga drejtimi që ajo ka kundër një armiku të padukshëm dhe të rrezikshëm për shpirtin e Kombit. Lufta e ardhshme është lufta e djalërisë shqiptare kundër armikut të zemrës se vet, është lufta e një mendjeje dkrijuese kundër një mendje destruktive, është lufta e një botëkuptimi drite kundër një botëkuptimi errësire, është lufta për oksidentalizmin shqiptar kundër orientalizmit shqiptar.

Dy fronte armiqsore po e coptojnë sot zemrën e kombit tone. Është mirë që t’i tregojmë brezit të ri se ku gjenden shkaktarët e kësaj lufte, se ku gjenden llogoret e kësaj lufte?!

*Asgjë nuk është e pamundur! Pamundësinë e shkakton mosdija jonë relative. Duhet ta dime se pasuria më e madhe që e kemi është mendja jonë.

Koha hapsinore vërtetë ka ecur përpara, por, nga pikëpamja shoqërore, koha shqiptare ka mbetur në vend, apo ka ngecur! Problemet shqiptare po përsëriten, po koklaviten dhe po bëhen të pamundura për t’u zgjidhur si dikur.

Koha e mendimtarëve si MIK, i cili, me kulturën e tij të lartë dhe punën e madhe që bën, duke krijuar një edukatë të re qytetare publikut shqiptar, tolerancë dhe mirëkuptim truallit politik shqiptar, është zëvëndësuar nga koha e shigjetarëve dhe inatçorëve të mëdhenj që luftojnë për interesa personale me njëri-tjetrin.

Çuditësirat e politikës së sotme shqiptare, të cilat janë pozicionuar në luftë me njëri-tjetrin dhe njëherësh me faqen e përgjithshme të shqiptarëve, me sa duket kanë shijuar vetëm atmosferën e shijeve dhe veseve të ndotura të orientalizmit dhe nuk e kanë ndier kurrë kthjelltësinë e kulturës perëndimore të kësaj plejade mendimtarësh.

I nderuari dhe shumë i respektuari MIK!

Të gjitha këto që i shkrova, kanë për qëllim që të kuptojmë se ku gjendemi né sot në shumë sfera.

Vërtetë letra e juaj që e lexova sot më preku në shpirt. Nuk më preku në shpirt se këtë e përjetoi MIK, apo unë, por pse këtë që ju e shkruani po e përjetojnë shumica e shqiptarëve, për fat të keq. Prandaj MIK, më keni thelluar shumë sot dhe më detyruat t’i shkruaj këto të gjitha.

Né nuk guxojmë të dorëzohemi para këtyre armiqve që i theksova më parë, sepse, në qoftë se dorëzohemi, né jemi vrasës të rinisë sonë, jemi vrasës të së ardhmes sonë.

Të dashur krijuesë!

Né nuk guxojmë t’i mbyllim sytë para kësaj lufte pa krisma, por duhet të kundërvihemi asaj, e për t’iu kundërvyer, mjet më i mirë se penda e MIK nuk keziston, mjet më të mirë se sa ai të cilin e ka zgjedhur MIK nuk ka.

”Lahuta mbet’ varë në trâ,

Mixha kalbët në dhé,

E, nipat s’dinë me i rá!”

*

Oj Kosovë, sa shumë të due,

Sepse unë, biri yt jam,

Kurrë Kosovë s’kam me t’harrue,

Edhe n’vorr me t’përmend kam!

Me respekt,

Ismet Hasani, Suedi

 

Akad.as.prof.dr.Gjovalin Shkurtaj: Shefik Osmani-ish-mësuesi dhe idhulli im i rinisë

 

Shefik Osmani-ish-mësuesi dhe idhulli im i rinisë

 

Shkruar nga:  Akad.as.prof.dr.Gjovalin Shkurtaj

Ideja e përkujtimit të figurës së prof.dr.Shefik Osmanit dhe fjalët që i blatojmë sot atij në këtë tubim shkenor e solemn, janë plotësisht meritore, sepse ai  qe, për një periudhë më se pesëdhjetvjeçare, mësues, drejtues shkollash të mesme, pedagog në shkollat e larta dhe, mbi  të gjitha, studiues dhe didakti më i shquar, si dhe, për hobi, edhe filatelist nga më të parët e më të dalluarit në Shqipëri.

Si një prej ish-nxënësve të prof. Shefikut në Shkollën e mesme pedagogjike të Shkodrës, e kam peng nderimi të shpreh fjalë miradie e vlerësime shumë të larta për ish-pedagogun e gjuhës ruse në vitet tashmë të largëta 1958-59  dhe 59-60, kur ai ishte edhe nëndrejtor i Shkollës sonë pedagogjike “Shejnaz Juka” dhe,  mbi të gjitha, për mikun  e kolegun tim të shtrenjtë, me të cilin, hera e mbarë e pati prurë të ishim për shumë vjet edhe punonjës shkencorë në dy institute që  ndanin të njëjtin oborr: Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, ku kam punuar unë që nga viti 1977 deri në vitin 1989 dhe Instituti i Studimeve Pedagogjike , ku prof.Shefiku ka punuar për shumë vjet derisa doli në pension. Kanë qenë vite kur takoheshim shpesh, gati gjithmonë në oborr, ndonjëherë edhe në bufenë më të afërt për një kafe dhe, kur ishim vetëm ne të dy, flsinim edhe në gjuhë të huaja,zakonisht italisht,  të cilën e dinte  shumë mirë dhe i pëlqente ta ushtronte në raste të tilla miqësore.Ai dinte dhe fliste mirë edhe gjuhë të të tjera të huaja,përpos rusishtes, të cilën ai edhe e kishte dhënë si lëndë për shumë vjet mbas kthimit nga studimet në Rusi,por tashmë rusishtja nuk ishte”në modë” dhe ne flisnim, sikundër e thashë, më shpesh italisht ose frëngjisht.


Në foto: Prof. Dr. Shefik Osmani

.Për veprat, veprimtarinë dhe ndihmesat e shumta e të nduarnduershme të prof.dr.Shefik Osmanit u fol në kumtesat e parafolësve: prof.dr.Musa Krajës, kolegut dhe mikut të hershëm e të përhershëm të jubilearit tonë, po edhe nismëtari dhe organizatori i sesionit të sotëm shkencor, si dhe në kumtesat e tjera të kolegeve të tij nga Instituti i Studimeve Pedagogjike, të cilat ndriçuan anë të ndryshme me rëndësi të veprës, botimeve dhe ndihmesave të prof.Shefik Osmanit, duke e cilësuar atë me të drejtë si kryedidakt dhe stdudiues me profil të gjerë e me ndihmesa të shumta në lëmin e pegagogjisë e të mësimdhënies së shqipes në trojet shqiptare e në diasporë, sidomos në diasporën shqiptare  më të re në Zvicër etj.

Bashkohem me vlerësimet  pozitive dhe me sa shqyrtuan kumtesat që dëgjuam dhe, pa u zgjatur, shkurt dhe duke bërë të mundurën që të mos e shpërdoroj durimin e të pranishmëve të nderuar, kryesisht profesorë, akademikë, miq e dashamirë të jubilearit tonë të nderuar,  po lejohem të kujtoj se, kohë më parë, në rrjedhë të viteve, disa herë edhe unë kam shkruar recensione të gjera shtjelluese e vlerësuese për disa prej librave të Shefik Osmanit, si për “Fjalori i Pedagogjisë” (1983), “Pjetër Bogdani” (1996), “Panteoni iranian dhe iranologët shqiptarë” (1998). Vlerësimeve që kam shprehur atëherë u mbahem edhe sot dhe, natyrisht, mbas kaq vitesh, sigurisht se do t’u shtoja edhe ndonjë ravijëzim të ri, gjithmonë në kahun e theksimi të meritave, zellit për studim dhe erudicionit të gjerë e dijeve të thella që kishte ai.

Dola këtu, pra, meqë nuk pata ndonjë njoftim me kohë që edhe të nyjëtoja më shkoqur e më mirë një kumtim të përshtatshëm, për të shprehur  edhe disa kujtime e vlerësime si ish-nxëns i prof.dr.Shefik Osmanit, për të shprehur fjalë miradie e miqësie për të, ndonëse të them se e pata mik, do të ishte një nder i madh, të cilin nuk mund ta kisha unë, sepse ai ishte plot 20 vjet më i madh se unë dhe kishte, para meje, aq shumë kolegë e miq të tjerë, të shkollës, të punës e të jetës,që e donin dhe e kishin kurdoherë në mes, ose në krahun e tyre të djathë.  Mund të them, po, kam pasur dashamirësinë e tij, më ka begenisur e ka ndarë me mua çaste miqësore dhe unë, gjithmonë, kam mbajtur me gëzim rolin e atij që përjeton e ndien praninë e  pranimin nga një burrë i madh e ish-mësues si Ai. Ato vite, në oborrin e dy instituteve tona dilnin grupe-grupe studiues të mëdhenj të atyre kulmeve, si Eqrem Çabej, Aleks Buda, Mahir Domi, Androkli Kostallari, Hamit Boriç etj. vinin aty edhe dijetarë nga rrethet, sidomos nga Shkodra, Kolë Ashta, Jup Kastrati, Vehbi Bala etj. dhe, për neve më të rinjve në moshë, Shefik Osmani ishte po aq i rëndësishëm e i adhurueshëm sa ai brez burrash të shquar, që nuk di a t’i vijnë më kombit tonë. Kam pasur gëzimin, kënaqësinë e nderin të jem një nga ata që kam përfituar nga dija, këshillimet dhe  qëndrimi, qoftë edhe për çaste të shkurtra, më një burrë si Shefik Osmani.Në vitet 2002-2006, kur isha drejtor i Departamentit të Gjuhës Shqipe, disa herë e kam ftuar prof.Shefikun për ligjerata në kurset verore me të huajt dhe ai, jo vetëm na është përgjigjur, por edhe ka mbajtur leksione shumë të bukura e të vlerësueshme për pjesëmarrësit.

Nuk mund të lë pa thënë edhe një fakt që jo vetëm na na linte mbresa, por edhe na ka vlejtur si shkollë estetike në moshën tonë të re: veshja dhe kujdesi i prof. Shefikut për pamjen e tij të jashtme, si pjesë e tregues i rregullit dhe i disiplinës prej mësuesi model. Në Shkodër-dhe të pranishmit këtu, miqtë e të afërmit e tij të shumtë që janë sot në këtë sallë, besoj më japin të drejtë po të kujtoj se, -në vitet ’60, kur veshja e bukur e petkat e shtrenjta ishin me kët, në Shkodër kur dikush donte të blinte ndonjë stof të mirë për  kostum, shitësit i thoshin “bleje, se askush s’e ka,veç po e pati edhe prof. Shefiku”. Veshja e hijshme, pastërtia dhe estetika e tij, ashtu si edhe e disa prej ish-pedagogëve të tjerë, sidomos e Pashko Gecit, që edhe në ditët me llohë e baltë, mund të shikoheshe si në pasqyrë në llustrafinën e këpucëve të tyre, na kanë mësuar si të vishemi, si të mbahemi e si duhet të bëheshim në jetë. Me një fjalë të Mbishkodrës sime, Shefik Osmani, mund të cilësohet “si e ke lypë, ashu është gjetë”:  i ditur, i gatshëm për përgjigje të shpejta e për replika mbresëlënëse, me kujtesë të jashtëzakonshme e një repertor vjershërie të nxënë e të mbajtur mend në mënyrën më mahnitëse dhe, gjithmonë, me pamjen e një shkodrani tipik: burrënor e fisnik, serioz dhe dashamirës, kur duhet e sa duhet.

Dhe, krejt në fund, ndonëse është edhe prekëse, do të theksoj: Shefik Osmani, bashkëshort i zonjës së nderuar,prof.Urti Osmani, ashtu si Martin Camaj, si Kolë Ashta etj. nuk la as bij, as bija, porse ai na la një mal me libra e ndihmesa të vyera, prej të cilave lulëzohet e begatohet mendja e çdo të riu që i do shkencën e diturinë.

Së mbrami, por jo për nga rëndësia, dua të përmend qëndrimin e drejtë e parimor të prof.dr.Shefik Osmani ndaj gjuhës shqipe e procesit të njësimit, unifikimit mbarëkombëtar e standardizimit të saj, duke dhënë shembuillin e vet të dalluar e mbrojtës  ndaj saj, që shfaqet, qysh nga bukurshkrimi e deri te mëtimi i tij për të nyjëtuar e krijuar duke qenë kurdoherë edhe model të shkruari për pasuesit e tij.

Tiranë,4 mars 2013

 

 

MURAT GECAJ: NE, ISHIM NË ULQIN, ME “PETRO N. LUARASIN”…

 

NE, ISHIM NË ULQIN, ME “PETRO  N. LUARASIN”…

( Shënime  për dy veprimtari mbresëlënëse, në “Ditën e Mësuesit”)

Nga: Prof. MURAT GECAJ


Nga e majta: Prof. A. Uçi e M.Gecaj (Ulqin, 7 mars 2013)

Një lexues i vëmendshëm, e ka të njohur faktin që, me rastin e veprimtatrive për festimet e paharruara të 100-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, në tetor e nëntor 2012, kam shkruar për dy udhëtime e pjesëmarrje në veprimtari të bukura, organizuar në Shkup e në Prishtinë. Të derguar nga  Shoqata “Lisi i Arbërit” dhe Shoqata e Arsimtarëve të Shqipërisë, së bashku me prof. Alfred Uçin-Akademik, ishim atje për të paraqitur librin e këtij autori, të veprës kushtuar “Mësuesit të Popullit” e “Nderi i Kombit”, Petro Nini Luarasi.  Me atë rast, atje dhuruam disa libra për shkollat në gjuhën tonë amtare, kushtuar këtij martiri të shkollës kombëtare shqipe dhe shkruar nga prof. A.Uçi.

Mirëpo, na kishte mbetur “peng” që,  në një veprimtari të tillë, të merrnim pjesë edhe në qytetin bregdetar të Ulqinit. Se siç dihet,  aty  jeton një bashkësi atdhetarësh, arsimdashësish e kulturdashësish shqiptarë. Për këtë gjë, gjetëm mbështetje e bashkëpunim nga drejtori i Qendrës Kulturore, autori i disa botimeve me temë atdhetare e historike, si dhe kryeredaktor i revistës “Lemba”, dr. Nail Draga.  Pasi ai u mor vesh me drejtuesit e Komunës së Ulqinit dhe me kryesinë e Këshillit Nacional të Shqiptarëve aty, së bashku, miratuam projektin, që një veprimtari të tillë ta zhvillonim pikërisht më 7 Mars 2013, në   Ditën e Arsimit Kombëtar Shqiptar.

Siç thuhet, “nga e thëna në të bërë” dhe në mëngjesin e ditë së djeshme ne u nisëm nga kryeqyteti, për në qytetin e Ulqinit. Duke përshkuar udhën Tiranë-Shkodër, me makinën  që e drejtonte bashkudhëtari ynë edhe në Shkup e Prishtinë, Bardhyl Zeko  ose, siç i thrrasin për shkurt, Luli, nuk vonuam shumë e arritëm te Ura e Bahçallekut.  Pasi kaluam urën e bukur mbi lumin Bunë, morën kthesën, majtas e shpejtuam për në pikën e kalimit kufitar të Muriqanit. Në këtë udhë, kisha shkuar edhe afër dy vjet më parë, në përbërje të një grupi të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, që e drejtonte i ndjeri dr. Ibrahim Gashi. Mbaj mend se atëherë, kur shkrova e publikova librin tim, “Rrahin zemrat arbërore”, kisha bërë “vërejtje” ,se rruga ishte e ngushtë dhe jo e mirëmbajtur.  Ndërsa tani, natyrshëm me shaka, u them prof. Alfredit e Lulit, se organet përgjegjëse në Malin e Zi e kishin marrë parasyshë “kritikën” time! Pra, një pjesë e rrugës  ishte e shtruar, pra “xham” dhe në vazhdimësi po vijonte  me shpejtësi ky process, me  punëtorë e mjete të rënda.  Një gjë e tillë, pasi pikën e kalimit kufitar në Muriqan, sigurisht, na kushtoi ca, se u vonuam në udhëtimin tonë. Megjithatë, në heshtje, e miratuam këtë gjë, kur e dimë se, në një rast tjetër, udhëtimi ynë, por dhe i të gjitha mjeteve drejt Ulqinit, do të jetë më i rehatshëm.

Siç është e kuptushme, bisedat tona gjatë udhës kishin temë edhe pjesëmarrjen në veprimtaritë e pritshme, por dhe për qytetin e Ulqinit e të njohurit tanë, të cilët na prisnin me kënaqësi atje. Të parin, që takuam, sapo arritëm pranë Qendrës Kulturore të qytetit, ishte pikërisht Nail Draga. Me buzëqeshje, por dhe pak “rrëmbyeshëm”, siç e ka natyrën e tij, na tha se, së pari, do të shkonim të sistemoheshim në hotelin “Florida”. Për atje na shoqëroi një vajzë e shkathët e plot mirësjellje, Arbiona Lloll. Hoteli ndodhet në bregun e detit Adriatik, në afërsi të Xhamisë së Marinarëve. Për atë, Naili na kishte treguar, në vizitën e mëparshme,  se ishte ndërtuar para ardhjes së turqëve në Shqipëri, pra për t’u shërbyer, në ritet e tyre, pikërisht marinarëve, që vinin dikur  për tregti, nga bregdeti i përtejmë afrikan. Tani aty vërehej qetësi e plotë, ashtu si dhe në lokalin pranë,”Aragosta”, ku drekuam. Por gjatë verës, siç i thonë një fjale,  “nuk ke ku ta hedhësh as kokrrën e mollës”, nga numri I shumtë i pushuesve.


Nga paraqitja e librit kushtuar Petro Nini Luarasit…

Mesdita na gjeti në mjediset e Qendrës Kulturore, ku na prisnin disa mësues, punonjës kulture dhe intelektualë të tjerë. Moderatore e veprimatrisë ishte drejtuesja e bibliotekës, Ardita Rama. Pasi ua dha fjalën dr. N.Dragës, Tahir Tahiri, kryetar  Këshillit Nacional të Shqiptarëve aty dhe zv.kryetarit të Komunës së Ulqinit, Met Gjoni. Ata na uruan mirëseardhjen dhe folën për qëllimin e atij takimi,.

Pastaj prof. A.Uçi u ndal në përmbajtjen e këtij libri, kushtuar Petro Nini Luarasit, i cili është njëkohësisht edhe gjyshi tij. Ndër të tjera, përmendi fjalën e tij të  artë se, edhe “sikur 99 herë të rrëzohemi, përsëri duhet të ngrihemi në këmbë!”  Me jetën, botimet që la pas dhe martirizimin e tij, ai dëshmoi përkushtimin ndaj shkronjave në gjuhën amtare dhe shkollën kombëtare shqipe. Petro  Nini  ishte një ndër mësuesit dhe drejtuesit e parë të “Mësonjëtores Shqipe” të Korçës dhe prandaj armiqtë e gjuhës e të Kombit tonë e helmuan. Por udhën e tij e vijuan me vendosmëri breza të tërë, mësuesish e nxënësish shqiptarë.

Pastaj, aty unë fola, sigurisht shkurtimisht, pikërish për atë udhë të ndritur të shkollës shqipe dhe për figura të shquara të arsimit kombëtar shqiptar. Me fjalë të zjarrta zemre, në takim u shprehën edhe disa mësues pjesëmarrës, ndër të cilët: Ismail Doda, Ibrahim Berjashi, Hajro Nimanbegu e të tjerë. Në mbyllje të këtij takimi, prof. A.Uçi u dhuroi disave prej tyre, me nënshkrim, librin kushtuar Petro N.Luarasit.

Pjesë e rëndësishme e vizitës  sonë në Ulqin ishte pjesëmarrja në manifestimin e masiv të ulqinakëve. Ata ishin tubuar  në një sallë të madhe e të zbukuruar me flamuj kombëtarë, afishe e shënime për  Ditën e Mësuesit etj. Të binin në sy, me shkronja të madha edhe vargjet e Ndre Mjedxës: “Prej Tivarit e në Prevezë,/ nji a gjuha e Kombi nji,/ ku lëshon dielli njata rreze,/ që veç toka e jote i di!”

Së pari, të gjithë të pranishmit u ngritën në këmbë dhe kënduan Himnin tonë Kombëtar. Drejtuesa e veprimtarisë, një vajzë e shkathët, pasi foli vetë pak për fakte të udhës së shkollës shqipe, për të përshëndetur ia dha fjalën kryetarit të Këshillit Nacional të Shqiptarëve në Ulqin, T.Tahirit. Pasi ai përmendi arritjet e mira të kolektivave të mësuesve e nxënësve, të mbështeur nga prindërit e mbarë shoqëria, nënvizoi se shkolla shqipe në Ulqin e në tërë Malin e Zi, ende ndeshet me çështje, të cilat kërkojnë zgjidhje të ngutshme. Ndër të tjera, shtroi nevojën e futjes në tekstet mësimore të disa lëndëve, si gjuhë shqipe e lexim, histori e gjeografi, edukim muzikor e figurative etj., edhe të  fakteve e të dëshmive për identitetit kombëtar, të banorëve  shqiptarë në Malin e Zi.

Por edhe kur, pas  tij, aty e mora fjalën dhe i përshëndeta të pranishmit në emër të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, i theksova para të pranishmëve në sallë këto çështje. Me këtë rast, shpreha dëshirën e besimin, se në të ardhmen, do të gjindet rrugëzgjidhja e duhur ndaj shqetësimeve të mësuesve e nxënësve e prindërve  shqiptarë, nga organet përkatëse, lokale dhe qendrore të Podgoricës.

Salla e madhe shpertheu në duartrokitje të forta, kur në skenë u ngjitën djem-sokola e vajza-zana, veshur me kostume të bukura popullore shqiptare. Nën ritmin e muzikës sonë, ata kërcyen shumë bukur, por dhe kënduan e merituan duartrokitjet e gjata të të pranishmëve. Përmbajtja e këngëve të tyre ishte me ndjenja të larta atdhedashurie, me nderimin e brezave të sotëm për veprën e të parëve tanë, të cilët u sakrifikuan për liri e pavarësi dhe shkollë kombëtare, në gjuhën tonë amtare. Në këtë linjë ishin edhe recitimet plot emocione të disa nxënësve të shkollave të Ulqinit, por dhe të ftuar nga Shkodra. Me këtë entusiazëm u përcollën edhe fjalët e disa mësuesve veteranë dhe recitimet e tyre, si Asllan Bisha, Haxhi Shabani etj.

Ky mjedis festiv u përcoll, pastaj, nëpër udhët e Ulqinit dhe nëpër familjet shqiptare të tij. Se  puna e kujdesi për arsimin dhe shkollën shqipe, janë pjesë e pandarë e jetës së tyre. Ata dëshirojnë e shpresojnë që, në këtë mënyrë, të arrihet sa më shpejt bashkimi shpirtëror i shqiptarëve, në trevat tona amtare të Ballkanit, por dhe në diasporë.  Ky do të jetë edhe parakusht i domosdoshëm, që ta realizojmë bashkimin kombëtar shqiptar, në udhën e përbashkët drejt Europës e më gjerë.

Do të ishin të mangëta këto shënime të mijat dhe përshtypjet, nga vizita në Ulqin, po të mos flisja shkurtimisht edhe për takimet e ngrohta e të përzemërta tonat, me disa miq e të njohur, mësues e krijues shqiptarë, si në Ulqin e pjesë të tjera të Malit të Zi. Ndër ta, po u përmendi me respekt të veçantë, kolegun e mikun e mirë, botuesin e revistës atdhetare e kulturore, “Malësia” në Podgoricë, Nikë Gashaj. E kisha njoftuar më parë për vizitën tonë atje dhe, megjithëse i takoi të bënte shumë kilometra udhë,  ai bëri ç’është e mundur që të vinte aty në mbrëmje dhe të takohej me ne. Bisedat tona me të nuk kishin të mbaruar dhe më për zëmër ishin rreth revistës së tij, numrin e fundit të së cilës na e dhuroi me një shënim të vetin. Por bashkë me të ishte  edhe prof.dr Ruzhdi Ushaku. Ai kishte të drejtë të “krenohej” për punën e botimet e tij, por dhe për planet për më tej. Shumë të çmuara për ne ishin dy libra të tij (njëri me bashkautorësi), kushtuar Ulqinit, të cilët na i dhuroi me nënshkrim. Po kështu, ata na i shoqëroi me botime të tjera: “Hulumtime etnolinguistike”(Prishtinë, 2000) dhe “Ndihmesa onomatologjike, nga hapësira ilire-arbërore”(Prishtinë, 2006).

Gjatë asaj mbrëmjeje festive, ne na dhuruan libra edhe dr. Nail Draga (revistën “Lemba”, nr.16), Ali Gjeçbritaj (“Shkolla shqipe në Krajë:1929-2009”), Ibrahim Berjashi (“Floçka e liqenit”., Ulqin, 2006), Ma. Flamur Anamali, (“Kultura shqiptare në tekstet mësimore të shkollës fillore në gjuhën shqipe, në Mal Të Zi”, Ulqin, 2012)  e të tjerë. Por edhe prof. Uçi e unë, dhuruam disa liba me autorësinë toinë, si për bibliotekën e Ulqinit, por dhe për  miq e të njohur të veçantë. Kështu, lashë aty kopje të libra të mi: “Nëpër udhët e shkollës shqipe” (Tiranë,2001), “Filologë që nuk harrohen”(Tiranë, 2002), “Bedri Dedja, në kujtesëan tonë”(Tiranë, 2010), “Rrahin zemrat arbërore” (Tiranë, 2011), librin publicistik letrar kushtuar mbesës, “Dorela” (Tiranë, 2012) dhe librin më të ri, me përshtypje e mbresa nga vizita në Suedi, “Me zemër në vendlindje”(Tiranë, 2012).

…Udhën e kthimit për në Tiranë e bëmë sot në mesditë. Me vete morëm kujtime  shumë të bukura e të paharruara, vëllapritjeje e miqësore. Pra, ishim “të ngarkuar” me ndjenja të  pastra, atdhetare, arsimore , kulturore e shpirtërore, që u shprehën nga  bashkatdhetarët, vëllezërit e motrat tona në Ulqin, në Fastën e 7 Marsit. Ato lidheshin me  të djeshmen dhe të sotmen e shkollës  në gjuhën amtare shqipe, por dhe me të ardhmen e saj. Se, në vatrat tona të dritës e diturisë, do të kalojnë breznitë e reja të shqiptarëve, të cilët me siguri do ta lërtësojnë emrin e nderuar të Kombit tonë.

Tiranë, 8 Mars 2013

 

 


Faqe 10 nga 39

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 27 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1013750
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

TUNGJATËJETA, MIQ E VËLLEZËR, NË SUEDI!

-Mesazh përshëndetjeje dhe falënderimi, me rastin e 5-vjetorit të krijimit të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” e të Revistës “Dituria” dhe  4-vjetorit të Radios Lokale “Dituria”, në Boras-Suedi.

Të nderuar miq tanë suedezë,

Të dashur vëllezër bashkatdhetarë shqiptarë!


 

Prof. Murat Gecaj

Mirë se ju gjejmë, aty në qytetin Boras të Suedisë, në festën e bukur të 5-vjetorit të krijimit të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” e Revistës “Dituria” dhe 4-vjetorit të Radios Lokale “Dituria”!

Është kënaqësi e veçantë për mua, që nesër do të ndodhem, për herë të parë, në Boras e në Suedi, bashkë me kolegët e mi, shkrimtarin e njohur shqiptar Viron Kona dhe gazetaren e Radio-Tiranës, Kozeta Hoxha. E falënderojmë nga zemra kryesinë e Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” të Borasit, që na ftuan për të marrë pjesë në atë veprimtari aq mbresëlënëse dhe mjaft simbolike, në 100-vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë!

Me këtë rast, më lejoni  t’u përcjell, të gjithëve ju, përshëndetjet më të ngrohta e të sinqerta: të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, të kryetares znj. Yllka Beçi dhe të mijat, personalisht, si sekretar i Përgjithshëm i kësaj Shoqate.

Data 14 prill 2012, është një ditë e shënuar, si për Komunitetin Shqiptar aty dhe miqtë tanë të nderuar e të respektuar suedezë. Siç e dini edhe ju më mirë, duke përfituar nga hapësirat e pamata të lirisë e të demokracisë evropiane dhe të nxitur nga shpresa për një jetesë sa më të mirë, mjaft emigrantë tanë, nga Shqipëria e Kosova dhe trojet tjera shqiptare, ka shumë vite që ndodhen në atë shtet të madh social e demokratik, aty në Gadishullin Skandinav.

Në një mjedis të shëndetshëm dhe mjaft mikpritës, atyre u janë krijuar të gjitha mundësitë dhe kushtet e përshtatshme për punë e jetesë, por dhe për të zhvilluar veprimtaritë e tyre, në fusha të ndryshme. Kështu, vëllezërit tanë të një gjaku, i kanë ruajtur të paprekura gjuhën dhe traditat e tyre, përmes shkollimit të fëmijëve në gjuhën amtare shqipe dhe me veprimtari të larmishme kulturore e artistike e tjerë. Pjesë mjaft e rëndësishme e kësaj klime të mirë, që është krijuar nga institucionet përgjegjëse vendëse dhe shteti suedez, kanë qenë edhe krijimi i Qndrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, i revistës dhe i radios “Dituria”. Për të gjitha këto, ne i falënderojmë ata nga zemra dhe u jemi thellësisht mirënjohës!

Nuk dua të zgjatem dhe të rreshtoj veprimtaritë e shumta e të bukura dhe  as punët e frytshme, që janë zhvilluar e kryer në këto vite, nga Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni” dhe revista e radioja “Dituria”. I  përshëndesim  nismëtarët e tyre dhe të gjithë vëllezërit shqiptarë, si dhe miqtë tanë suedezë, që janë përfshirë aktivisht në veprimtaritë e larmishme të tyre.

Këtu nuk po i përmendi as emrat e mjaft veprimtarëve të dalluar, në arsim e kulturë, në letërsi e arte dhe në shtyp e në radio e tjerë. Sepse për këtë gjë, ju të gjithë vetë jeni dëshmitarë. Pra, për çdo arritje tuajën, ju falënderojmë dhe ju përgëzojmë, sinqerisht. Se në këtë mënyrë, ju të gjithë së bashku, dëshmoni e tregoni që ndërmjet popujve tanë, shqiptar e suedez dhe vendeve tanë demokratikë, është aktualisht dhe forcohet përditë, një frymë e shëndoshë miqësie e bashkëpunimi të ndërsjelltë.

Duke shprehur nderimin e posaçëm për tërë pjesëmarrësit, në atë përvjetor të shënuar, por dhe për të gjitha ata, që nuk do të jenë të pranishëm në atë festë, më lejoni që t’u përshëndes edhe një herë nxehtësisht dhe t’u uroj çdo të mirë në jetë!

Ne besojmë dhe dëshirojmë, që të zhvillohen e forcohen, ashtu si edhe deri tani, por ende më shumë dhe pandërprerje në të ardhmen,  miqësia e bashkëpunimi frytdhënës, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Mbretërisë së Suedisë!

U takofshim përherë, në festa të tilla, të gëzuara dhe të paharruara!

Nga: Prof. Murat Gecaj, publicist e studiues

sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë

Tiranë, 13 prill 2012