Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


ZYBA HYSEN HYSA: TË SHKRUASH LETËRSI SHQIPTARE, NUK MJAFTON VETËM TË SHKRUASH SHQIP...

ZYBA HYSEN HYSA

 

TË SHKRUASH LETËRSI SHQIPTARE, NUK MJAFTON VETËM TË SHKRUASH SHQIP...

Letërsi shqiptare nuk quhet çdo libër që shkruhet shqip, por ajo letërsi që i shërben zgjimit dhe ndriçimit të rrugës së kombit për të shkuar përpara... ajo letërsi që u shërben njerzve për t’u bërë më shumë njerëz...

Kjo, nuk është se e shpika unë, por misioni i çdo letërsie në botë, është ky, dhe, nëse kjo letërsi merr kuptim universal, atëherë ajo e ka kryer më së miri misionin e saj në shërbim jo vetëm të popullit të saj, por edhe të popujve dhe kombeve tjerë për të parë dritën e së ardhmes. Nuk mund të bashkohesh letërsisë globale, pa përfaqsuar letërsinë e kombit tënd, një letërsi që ta kryejë më së miri misionin e saj.

Le të hedhim një vështrim historisë së letërsisë sonë shqiptare…

Të shkruash letërsi shqiptare, nuk do të thotë vetëm të jesh shqiptar, të jetosh në Shqipëri dhe të shkruash në gjuhën shqipe, po në radhë të parë shkrimtari duhet të njohë mirë historinë e popullit të vet, kulturën, traditën... e jo vetëm, po të ndjejë thellë dhembjet e plagëve që janë hapur shekujve dhe mbi këto dridhje dhembjesh ta bashkojë rënkimën e shpirtit me rënkimën e popullit të vet e përmes letërsisë të zbulojë shkakun e vërtetë të plagëve dhe të ndriçojë udhën për të gjetur ilaçin që shëron këto plagë.

Nëse do e marrim të qenë këtë histori të letërsisë shqiptare, ajo ka egzistuar para viteve të diktaturës komuniste, se gjatë viteve të diktaturës nuk mund të bëhet fjalë për letërsi, se, si siç u eleminua feja, kultura, tradita... po kështu dhe letërsia, nën pretekstin e “Formimit të njeriut të komunist” e po ata shkrimtarë janë vazhdues të kësaj letërsie që kërkon të mbajë popullin të verbër, e aq më keq ta trullosë edhe më shumë, që ai të dalë në përfundim: Ky qenka fati i shqiptarit... s’mund të ndryshohet!

Vetëm në Shqipëri në mënyrë mafioze sponsorizohen shkrimtarë rrogtarë, nga shteti, apo qarqe të ndryshme antishqiptare, reklamohen pafundësisht dhe librat e tyre përkthehen në shumë gjuhë të botës dhe fatkeqësisht bota na njeh përmes këtyre bashibozukëve të shitur, të cilët shkruajnë një letërsi që mund t’i shërbejë edhe djallit, po jo zhvillimit dhe ndriçimit të rrugës së kombit tonë.

Lind pyetja: Çfarë na ndriçoi e ashtu quajtura letërsi e realizmit socialist???

Letërsia nuk krijohet me direktiva, me stafe, me para... ajo është fruti i punës vetmitare të shkrimtarit që përftohet nga pllenimi i shpirtit të popullit me bagazhin e njohurive dhe inteligjencën e shkrimtarit... çdo gjë tjetër ka të bëjë me biznes, apo pazare në kurriz të një kombi...

Letërsia e Realizmit Socialist u krijua me direktiva partie, me stafe të përzgjedhura intelektualësh të blerë, apo të burgosur që detyroheshin të punonin në mënyrë perfekte sipas direktivave të dhëna dhe të përkthenin në gjuhë të ndryshme për të ndërtuar “Piramidën e Letërsisë së Realizmit Socialist” me kryelegjendën e kësaj piramide Kadarenë, i cili mban peng edhe çmimin “Nobel” që nga viti 1974, (edhe këtu shfrytëzohet për të penguar veprat e shkrimtarëve të vërtetë shqiptarë) se lehtë mund të mashtrohet një popull, por jo një juri që e di fort mirë që krijimtaeria e Kadaresë është frut i një stafi të madh të komanduar dhe sponsorizuar nga shteti me taksat e popullit.

Më ka ndodhur shpesh të përmend Kadarenë, (nuk kam asgjë personale, ai emër mund të ishte edhe Vilson, n.q.s. do kishte pranuar pozicionin) por e meriton këtë përmendje, se sa herë kujtoj Letërsinë e Realizmit Socialist, më del parasyshë portreti i tij, se ai ka qenë “krahu i djathtë i Partisë” për të prerë krahët shkrimtarëve dhe krijuesve të vërtetë shqiptarë.

Ajo letërsi ka qenë më e egër se vetë komunizmi, se e bëri popullin të pranonte skllavërinë e të shtronte kurrizin, të ecte këmbadoraz, si kafshë, ku të shikonte rrugën vetëm për të hedhur një hap, po kurrë të kuptonte se ku e shpinte ajo rrugë.

Ajo letërsi krijoi mitin e saj dhe, kur dikush kthehet në mit, është e vështirë të rrëzohet dhe këtë e shikoj tek mbështetja e madhe që i japin Kadaresë, (kur them Kadaresë, kam parasyshë vendin që ai përfaqëson në atë letërsi), jo vetëm nga bashkëpunëtorët dhe përfaqësuesit e tjerë të kësaj lertërsie, por edhe shumë nga ata shkrimtarë dhe poetë që provuan censurën mbi zverk, apo deri tek familjarët e Vilson Blloshmit që i dëronin letra për t’i ndihmuar për të gjetur dosjet e martirit. (absurditet) Këto janë çudirat shqiptare, janë çudira që vijnë nga propaganda shfrenuese e të ashtuquajturave qeveri shqiptare për t’i ngritur në qiell, aqsa krijuesit e vërtetë, sado gjeni të jenë, të mbeten nën eklips dhe të mos ketë mundësi që populli t’i dallojë, se vetëm kjo do mjaftonte për të kuptuar që miti është një fantazi politike që i duhet politikës, për të qorrollisur edhe më shumë popullin e robëruar...

Ashtu siç “u moderua” politika, nga diktatoriale në “demokratike”, po ashtu u propagandua që edhe kokat e Letërsisë së Realizmit Socialist, gjoja kanë qenë të pesekutuar dhe paskan bërë vepra moderne që në atë kohë, apo u kanë rrëmbyer dorëshkrimet, e shumë përralla që vetëm njerzit foshnjor i vë në gjumë lehtas. Për të siguruar këtë vazhdimësi, u shkri dhe Lidhje e Shkrimtarëve, për të mos promovuar shkrimtarët modernë, dikur të persekutuar, apo të detyruar të lënë atdheun për t’i shpëtuar bishës komuniste. Kjo tregon qartazi se vetëm kështu, ajo letërsi, me ata përfaqësues të vazhdonin rrugën të qetë, ku do ndryshonin veç taktikat, po strategjia është po ajo: të krijojnë sa më shumë letërsi të shkruar shqip, po që s’man aromën e popullit, përderisa nuk ndriçon popullin të shikojë ku është, për të kuptuar se nga duhet të shkojë...

Ndaj krahas vazhdimësisë së qetë “të të persekutuarve” komunistë nga komunizmi, u ngjallën dhe një grup shkruesish që unë i kam quajtur në një shkrim “Shkrimtarë ekskursionistë”, të cilët janë marrë me personalitete të historisë sonë (pozitivë e negativë), ku po të lexosh me vëmëndje, pena e tyre ka qëndruar të gërvishtë (tek figurat patriotike) në ndonjë mangësi që edhe mund të kenë pasur, duke lënë mënjanë shërbimet e mëdha që i ka sjellë kombit dhe në personazhet antikombëtarë, përqëndrohen në veprime sporadike, apo thjesht në jetën personale duke ia paraqitur lexuesit njerëzor, që nuk ka rëndësi për sqarime, vetë lexuesi del në përfundim që vërtët ka qenë figurë e ndritur dhe anashkalohen tmerret që ka pësuar ky vend. Libra të tillë prodhohen me shumicë dhe propagandohen jashtëzakonisht dhe shiten mijëra kopje, po dhe përkthehen e bota, siç e thashë edhe më lart, na njeh përmes tyre.

Po marr një shembyll të thjeshtë:

Në tragjedinë “Princesha Rugina” të shkrimtarit, poetit, filozofit, historianit, psikologut... Isuf Luzaj, jepet qëndrimi moral i personazhit (Rugina) e pse e provokuar nga kryetar i keshillit ushtarak të Gjergj Aranitit, Branagondi, ajo sakrifikon veten dhe nuk e tradhëton të shoqin, as kauzën e luftës, gjë që është cilësi e femrës shqiptare ndër shekuj, ndërsa Mira Meksi, në librin e saj “Mallkimi i priftëreshave të Ilirisë”, merret me figurën e mbretëreshës Ilire, Teuta, dhe në gjithë librin e pse e deklaron historik, trillon rreth dashurisë “së nxehtë” që ajo kishte për gjeneralin grek të flotës ilire, Demetër Farosin, (megjithëse historia nuk e thotë një gjë të tillë, ajo justifikon veten, se gjoja është bazuar në një legjendë, mbase nga ato që dinë sajojnë grekët).

Këtu ndahen shkrimtarët që bëjnë letërsi shqiptare nga shkrimtarët rrogëtarë, se Mira Meksi me stafin e saj do e përkthejë në gjuhë të huaja dhe kështu figura e Teutës na del një “dashnore e zjarrtë” që shiti interesat kombëtare për pasion, në një kohë që historia tregon finokërinë dhe pabesinë e Demetër Farosit për të shkatërruar mbretërinë Ilire.

Nuk kam asgjë personale me Mirën, po më erdhi për shtat, jo ta krahasoja atë me një shkrimtar gjenial shqiptar, siç është Isuf Luzaj, vetëm nga këndvështrimet e tyre, besoj se i kam bërë nder dhe më vjen keq për këtë, se nuk ka kandar ta vendosë në barazpeshë, as në kundërpeshë, Isuf Luzajn me asnjë tjetër nga ne, që zhgarravisim si na vjen në mend, apo si na mësojnë.

Kombi ynë ka pasur dhe ka krijues për t’i pasur zili bota, po nuk kemi pasur një shtet të mirfilltë shqiptar për t’i mbështetur, apo thjesht për t’i lejuar të prezantojnë veten, ndaj, ne, shqiptarët, duhet të qëndrojmë për t’i takuar, për t’i afruar në sofrën e madhe të letërsisë shqiptare duke hequr dorë, një herë e mirë nga piramidat e letërsisë së komunizmit, se koha është e demokracisë, por nuk ka demokraci pa qenë të lirë, pa qenë të barabartë në tryezën e rrumbullakët të letërsisë shqiptare. Kurrë nuk do kemi demokraci, nëse në këtë tryezë nuk u lihet vend të gjithëve dhe të gjithë të kenë vendin e tyre, ku poltroni të ketë lartësinë që meritojnë secili, sipas vlerës së prurjeve në kulturën shqiptare…

Dua ta mbyll këtë shkrim me trishtimin për gjithë këto që ndodhin në vendin tim, si në politikë, në letërsi, arte në përgjithësi, në ekonomi, në kulturë, në jetën e përditshme... por jam e bindur në faktin që një shkrimtar dhe poet i vërtetë, apo piktor, muzikant... në kohën e MUZËS kurrë nuk mendon se sa i madh do të bëhet, sa vlerë monetare do të ketë krijimi i tij... ai nxiton me vrapin e erës për të nxjerrë atë çka shpirti s’mund ta mbajë më brenda vetes, ai kërkon të shpëtojë nga ngarkesa që i vë ZOTI për ta shkarkuar në fletë, mbi telajo, mbi pentagrame... që njerëzia të ketë mundësi të fitojë sa më shumë dritë dhe kënaqësi hyjnore...

 

Murat Gecaj: FESTË E BUKUR E MATURANTËVE, NË GJIMNAZIN E RRËSHENIT…

FESTË E BUKUR E MATURANTËVE, NË GJIMNAZIN E RRËSHENIT…

(Sipas tregimit të drejtoreshës, Marie Brozi-Nikolli)

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Marie Brozi, duke i përshëndetur pjesëmarrësit…

Në jetën e tij, njeriu ka mjaft ngjarje të shënuara e të paharruara. Ndër to, padyshim, është dhe përfundimi i maturës. Për një festë të tillë të gëzuar, si për maturantët e prindërit e tyre dhe për mësuesit e gjithë kolektivin e Gjimnazit të Rrëshenit, në rrethin e Mirditës, na foli me krenari të ligjëshme dhe me emocione të kuptueshme, drejtoresha, Marie Brozi. Ndër arsyet e saj, është edhe se ajo ka afër 40 vjet që iu ka përkushtuar mësimit dhe edukimit të brezit të ri në vendlindjen e saj, si në qytet e fshat dhe në shkolla 9-vjeçare e të mesme.

Ja, duke u ndalur në faktin e mësipërm, shënojmë këtu se, para disa ditësh qyteti i Rrëshenit, por dhe mbarë Mirdita, ishin në një festë të bukur, të gëzuar e mbarëpopullore. Kështu, të gjithë banorët e qytetit dhe të disa fshatrave në afërsi,  ishin tubuar në sheshin “Abat Doçi”. Ata po vazhdonin një traditë të përvitshme, pra morën pjesë në festën e mbarimit të “Maturës 2014-2015”, e cila është e 51-ta, në Gjimnazin e Rrëshenit.

Pamje nga parakalimi i maturantëve…

Drejtoria e shkollës, duke bashkëpunuar me kolektivin pedagogjik e prindërit, por dhe me vetë maturantët, që më parë, kishin hartuar një program të detajuar. Siç dihet, ceremoni të tilla janë të paharruara e mbresëlënëse për të gjithë. Vetë maturantët do ta ruajnë gjatë në kujtesë këtë ditë edhe kur t’i ndjekin studimet e larta, brenda ose jashtë Shqipërisë. Prandaj u vlerësua çdo pjesë e kësaj ceremonie. Ndër të tjera, u mendua për dekorin e jashtëm para Gjimnazit dhe u vazhdua më tej me fjalët, që do të mbaheshin, paraqitjen e vetë maturantëve me veshje sa më të bukura e domethënëse etj.

Në këtë festë shumë kuptimplote të maturantëve të Gjimnazit të Rrëshenit, ishin të pranishëm: drejtori i Zyrës Arsimore të Mirditës Gëzim Kaçorri, nënprefekti i Mirditës Kolë Bardhoku, kryetarja e Bordit të Shkollës Lindita Çupi, si dhe mjaft prindër e të ftuar të tjerë.

Festa u shoqërua me këngë e valle, nga nxënësit e Gjimnazit të Rrëshenit…

Maturantët ishin rreshtuar në oborrin e shkollës dhe ata bënë kalimin ceremonial në sheshin e zbukuruar me flamuj e lule.  Pas Himnit Kombëtar dhe disa pjesëve artistike, të luajtura nga nxenësit e kësaj shkolle, në emër të drejtorisë së Gjimnazit dhe tërë kolektivit pedagogjik, i përshendeti përzemërsisht pjesëmarrësit dhe, në veçanti, maturantët  drejtoresha, Marie Brozi. Ajo foli për punën dhe përpjekjet e bëra gjatë disa viteve, që të arrihej në këtë ditë të shënuar e të paharruar për të gjithë. Ndër të tjera, ajo tha:

“Eshtë kënaqësi e veçantë për mua  që t’u drejtohem me këtë përshëndetje, bashkëqytetarëve të mi,  prindërve, kolegëve, këtyre djemve e vajzave, të cilët vet ata e zgjodhën mënyren se si t’i percjellin te ju, në këtë ditë, emocionet, vrullin e tyre rinor, gëzimin dhe nostalgjinë e tyre për tërë vitet e shkollimit, në ciklin e sistemit parauniversitar. Sot mbyllet për ta një cikël i plotë shkollimi. Për ta,  tre vitet e gjimnazit janë të shënuar,  si vitet më të bukura të jetës së tyre, si vite të paharruara:  të mirësive, ëndrrave, pse jo, edhe të aventurave të tyre të përligjura pra me moshën. Festimi i Maturës dhe diplomimi i tyre është kthyer në një festë të përbashkët për të gjithë banorët e Rrëshenit. Ndaj edhe unë ju them: Mirëse erdhët, në këtë festë të të gjithëve!”

Pastaj Gëzim Kaçorri i përshëndeti pjesëmarrësit, në emër të Zyrës Arsimore në Mirditë dhe të Ministres së Arsimit e Sportit, Lindita Nikolla.

I paharruar për të gjithë ishte parakalimi i maturantëve, të cilët u shoqëruan me duartrokitje të pandërprera. Po kështu u ndoqën me vëmendje dhe emocione pjesët e tjera të programit të kësaj feste.

Në fund të ceremonisë festive, nga drejtoria e Gjimnazit u shpërdanë “Diploma” dhe “Çertifikata”, për nxënësit më të dalluar gjatë tre viteve. Ndër ta, u veçua maturantja më e mirë e Gjimnazit Rrëshen, Egi Kalaj.

Pastaj maturantët, në mënyrë të organizuar, i kaluan disa orë të gëzuara së bashku, në një lokal pranë Pallatit të Sportit të qytetit Rrëshen. Aty ata kënduan e vallëzuan, por dhe rikujtuan ngjarje të bukura e të paharruara, nga jeta shkollore në vendlindje.

Korrik, 2015

 

ZILIQARI MEMZI PRET MOMENTIN KUR TË PENGOHESH DHE TE RRËSHQASËSH, AI ËNDËRRON DHE SHPRESON TË GREMISËSH SA MË SHPEJT

ZILIQARI MEMZI PRET MOMENTIN KUR TË PENGOHESH DHE TE RRËSHQASËSH, AI ËNDËRRON DHE SHPRESON TË GREMISËSH SA MË SHPEJT

Eh, koha sa shpejtë kalon, si marramendja, fluturonë dhe nuk e ndjenë farë. Por cfarë të bëjme, koha është kohë, e kohën duhet ta jetojmë. Duhet apo nuk duhet është një fillozi në vete e cila filozofi ngërthen shumë gjëra të cilat edhe pse jo nganjëherë por shumë herë janë tregua jo tamam ashtu si ne i kemi mendua. Kanë qenë gjëra për të cilat njeru ka pasur bindje se janë pozitive, sepse kanë ardhur nga njerëz me zë, njerëz me… njerëz intelektual.

Por, mjerisht, duhet thenë mjerisht pra se ashtu qenka dhe paska qenë por nuk e paskemi marrë vesht sa dhe si duhet edhe më herët, por që edhe sot shpesh herë nuk po kuptojmë sa mirë dhe sa duhet dhe prap jemi me atë të vjetrën.

S’ka dyshim që dyfytyrësia është ndër vetitë më të rrezikshme të njerëzve. Përmes kësaj vetie, syresh shfaqin sa për sy e faqe besimin, duke fshehur brenda zemrës mllefin dhe pabesinë.

Eh shtjerakeqi nuk di tjetër jo, vetëm këtë, pra ky është ky.

E përkrahim atë.

Por është sa interensant se sa të errëta janë ato mendje që kërcnimin e tillë e kanë metodë pune për të arritur një qëllim.

Sa primitiv dhe qyqarë janë ata të cilët besojnë se do të funksionojë kjo metodë e qelburë e ndjelljes së frikës?

Kurrë deri më tani kërcnimi, forca apo shantazhi nuk kanë sjellë sukses tek ata që i praktikojnë. Në të kundërten, ju kanë kthyer mbrapsht dhe në një mënyrë ose tjetër, vetë janë dëmtuar nga metodat e tyre qyqare.

Fatkeqësisht, ne mund ti njohim fëtyrat qyqare të paidentitet që fshihen prapa erësirës së natës, përfitimit personal dhe karakterit monstruoz.
Të errët do mbeten gjithmonë pa guxim të shohin dritën e Diellit apo funksionimin e lirisë.

S’ka gjë më të urrejtshme për natyrën e pastër njerëzore të mendosh ndryshe e të thuash ndryshe; të thuash ndryshe e të veprosh ndryshe; e të besosh ndryshe e të shprehesh ndryshe; të ndjesh ndryshe e të sillesh ndryshe!

E s’ka gjë më të dënuar në shpalljen hyjnore se sa të jesh hipokrit, gërgasë, shtjerakeq, pishvenë, intrigant po edhe më e keqja mynafik!

Hipokrizia.

Kjo veti e shëmtuar, njeriut zemrën ia prish, shpirtin ia shkatërron, jetën ia nxin! Nuk ka padrejtësi më të madhe ndaj vetvetes se sa të jesh dyfytyrësh, mynafik, intrigant!

Nuk mund ta kuptoj ndërgjegja e pastër se si një njeri mund të tradhtojë vetveten, duke e mashtruar atë. Po, njeriu hipokrit është njeri i humbur në hipokrizinë e tij!

Mjerë pra, për ata njerëz, të cilët me zemrat e tyre, fjalët e tyre, veprat e tyre, rrejnë, mashtrojnë, tradhtojnë! Këta njerëz, hipokritë, kur shtiren, e ndjejnë ftohjen e zemrave të tyre, por mendja e tyre është e dehur, e nuk e ndjejnë mashtrimin dhe tradhtinë që vetvetes po ia bëjnë. Sikur përpiqen t’u hapin kurthe të tjerëve, por si nuk e kuptojnë se nuk i hapin kujt kurth veçse vetvetes.

Kur njeriu është dyfytyrësh, nuk di pra të jetë i pastër. Jeton në ndyrësirë, në mëkatim, në errësirë. Zemrat u prishen nga shtirja, gënjeshtra dhe prirja për keq! Ky lloj njerëzish, sa qyqarë: kur rrinë me miqtë e tyre hipokritë tregojnë zemrat e tyre të prishura, ndërsa kur janë me njerëz të tjerë, flasin ndryshe, sikur janë më të mirët. Po, nuk janë të sigurt nëse janë të gjallë a të vdekur, pasi brendia e tyre është plot errësirë. E errësira e zemrës, është verbërim i ndërgjegjes, është mbulim i mendjes së pastër.

Nuk dëgjojnë. E kur dëgjojnë, nuk respektojnë. E kur respektojnë, shtiren. Po edhe nuk logjikojnë, e as nuk arsyetojnë. Si ndjenjat e çiltërsisë, të urtësisë, e të mëshirës, po vdekkan! Jo, zemrat i kanë të prishura. Gjaku është i helmuar me padituri, me mendjemadhësi, me kokëfortësi, me fodullëk! E kur ky gjaku shkon në zemër, zemra me gjakun e prishur, prishet! Çfarë gjendje mjerimi!

Eu gërgasë more gërgasë, po pse more burrë kështu, athua mendon me kokë apo si. Eh shtjerakeqi nuk di tjetër jo, vetëm këtë, pra ky është ky. More përzisë he pishvenë, po pra ai je ti e jo tjetër. Një intirgant i pabesë ishe dhe edhe këtu qenke mu ai, si spaske ndërrua fare more i pabesë. Nuk kanë qenë budallenjë të moçmit kur kanë thenë ”Mynafiku rrëzon kalanë”, por edhe tjetra kur të mocmit thonë ”Mynafikët tek do janë, ç`kan e gjeçin belanë”! Por fatkeqësisht se jo nuk e gjenë dotë belan jo, ata jetojnë siç thotë fjala e vjetër ”Si pleshti në dhjam” pse e si as nuk mund ta merr me mendje njeriu. Por është shumë interesante se sado që të mbyllur, të mbuluar të jenë ata hetohen, shihen dhe zbulohen dhe u del të flliqtit për jashta. Kjo është ajo e mira, kjo është ajo që të benë të ndjehesh mirë dhe mos të biesh pre e një shtjerakeqi e një të pafytyri. Eu pra njeri i pabesë, njeri që të besuan shumë e ti nuk paske pasur far besë në shpirt e as në trup, po je një i cili të çon dam mundin ose të fikë tue të bërë të këqia të rënda.

Fjala munafik rrjedh nga folja arabe “nefeka”, që do të thotë: të paraqesësh në anën e jashtme diçka që nuk e ke apo nuk e beson në anën e saj të brendshme.
S’ka dyshim që dyfytyrësia është ndër vetitë më të rrezikshme të njerëzve. Përmes kësaj vetie, syresh shfaqin sa për sy e faqe besimin, duke fshehur brenda zemrës mllefin dhe pabesinë. Për këtë arsye, dyfytyrësia, sa herë përmendet nga dijetarët, jepet e lidhur me besimin. Ndokush që mbart brenda vetes një veti të këtillë, jo vetëm që është për
çarës, por, çka është me e rëndësishme dhe më e keqja, është shumë më i rrezikshëm sesa përçarësit që ne mendojmë.
Nuk ka dyshim se këto vese gjenden edhe tek disa “intelektual”, bile të gjitha këto cilësi i kishin edhe disa analfabetë të tillë sikur këta “intelektual” të sotëm. Por fatkeqësisht sot edhe kemi shpernda këte farë të keqe te këtyre “intelektualëve”.

 

KËNGA E TËRBAÇIT, THESAR I FOLKLORIT SHQIPTAR

 

 

 

 

KËNGA E TËRBAÇIT, THESAR I FOLKLORIT SHQIPTAR

 

 

Nga Albert HABAZAJ, studiues

 

 

Kur ishim të vegjël, shikonim më të rriturit që mblidheshin grupe - grupe dhe i dëgjonim si këndonin aq mirë, aq bukur, aq natyrshëm. Na dukej se konkuronin me biblibat e malit. M’u kujtua një burrë i asaj kohe. Pa sy qe. Po Zoti, në vend të gurmazit, i kishte vënë një bilbil në fyt, thoshnin pleqtë. Prënjo Xhaka quhej. Ishte biblbil gjyzar, siç thoshnin lisat e moçëm në vitet ’65 -‘70 të shekullit XX për këtë banor të Tërbaçit, që s’ kishte sy, po zë kënge si ai s’kam dëgjuar deri më sot. Ata burra, kur bëheshin tok, sidomos pasdarkeve apo nëpër dasma e festa tradicionale, këndonin këngë të shtruara, në shtrat, këngë tabani, këngë burimi, që të kënaqnin shpirtin me atë karakterin e tyre sinkretik, që e bën folkorin krijimtari artistike specifike. Me ato fjalë që ngjitnin, që zinin vend e mbaheshin mend, që i krijonin në moment, si të zgjedhura me dorë, si bleta zgjedh nektarin nëpër lule, vargje të atypëratyshme, sa të thjeshta aq sublime, me bukuri estetike, me melodi të pëlqyeshme, me një akustikë magjike, me veshjen karakteristike, që u kishte hije, në atë mjedis, në atë kohë dhe hapësirë praktikmi, kënga e atyre burrave të lartë e hijerëndë më dukej se vinte tek ne e kulluar nga një burim hyjnor. Me të drejtë gjeniu Kadare (vetëm burokratikisht ende i pashpallur si Nobelist nga Akademia Suedeze) e cilëson folkorin shqiptar “Autobiografia e popullit në vargje” (1971, 1980, 2002). Kur ishim të vegjël e të rriturit na merrnin pas, dëgjonim që flisnin për Këngën Himarioçe, për Këngën smokthinjoçe dhe për këngën Tërbaçioçe. Kuptuam më vonë që, në vijë kronologjike, se këto tre variante, melodi, apo avaze, si flitej nëpër lokalitetet përkatës, ishin tre stilet muzikore që e pasuruan dhe e ngritën artistikisht këngën labe në veçanti dhe shtuan një shufër floriri në minierën e artë të Folkorit Shqiptar. Në atë kohë, (ende pa dalë televizioni) Radio Tirana kishte një program, Radio Posta quhej dhe jepte këngë që të zbukuronin botën e brendshme, të mbushnin shpirtin me dashuri, me ndjenja të larta se ishin kënëg të ngrohta, të bukura si thëllëza, jo si ca laraska e sorra që dalin fatkeqësisht sot (edhe ndër këto vise), kishte një emision me këngë popullore, i cili realizohej dhe me një nënndarje të titullura: Këngë labçe, vënçe, himarioçe, që më vonë nga studiuesit e folkorit u emërtuan këngë polifonike labe (Spiro Shituni, Agron Xhagolli, 1986: ndër figurat më të spikatura të folkoristikës shqiptare, me që kënga labe këndohet nga shumë zëra - shën im: A. H). Këngët labe himariote të Neço Mukës deri te Dhimitër Varfi, ato smokthinjote të Qazim Ademit deri te Hysen Ruka dhe Këngët labe tërbaçiote të Kujtim Micit me Sinan Hoxhën e Syrjat Hodon janë tre maja malesh me trëndelinë në diell e suferinë, në Vargmalin Folkorik Madhështor të Folklorit Shqiptar, që shkëlqen në Etnokulturën Kombëtare. Shkëlqyen në ato vite stile e variante, si një mozaik ylberor, që e ngritën në nivele artistike të larta këngën labe me grupe të mëdha nga pesha specifike, si grupi i Pilurit me të madhin Lefter Çipa, i Bënçës me Maliq Lilën e paharruar, i Vranishtit me Muhamet Tartarin e papërtuar, i Tragjasit me Hamdi Pulon vargbrilant, “Violinat” e Lapardhasë me ustain e labërishtes Feti Brahimi. Në sotshmëri është grupi i Dukatit me Fatosh Likën etnopërbashkues që është ngjitur në majë të Malit Folklorik. Dhe të tjerët ecin, fushave, brinjave, kodrave të shpirtit të gjerë të Folkorit Shqiptar, që kemi si visar ne labët, si pjesë e së tërës etnokulturore. Një jetë të gjallë folkorike bëjnë këngët lirike të të paharruarit Lefter Haxhiraj në Armen me Rramën Nuredinin dhe këngët e epikës historike të Meleq Kapllanit në Kaninë me Piro Bregun, etj.Të gjithë e duan majën, por jo të gjithë arrijnë. E rëndësishme është që rrjedh e nuk shteron kurrë ujët e kulluar nga Gurra Popullore.

 

 

***

 

- Janë mbi 400 këngë të kënduara nga grupi i Madh i Tërbaçit, ku përveç teksteve të Dragoit të Këngës Kujtim Mici - Mjeshtër i Madh, këndohen këngët e bardëve të traditës edhe të autorëve të njohur jotërbaçiotë.

 

- Grupi i parë që bëri emër doli në skenë në vitin 1967, si vijim i grupit të vjetër të Riza Beqirit, Sefer Bilbilit, Tahir Lilos me shokë.

 

- Grupi i valleve qe një meteor që shndriti me Mujo Gjondedën, Mejdi Skëndon, Kujtim Micin, Rexhep Abazin, Abaz Abazin, Qazim Çelon, Ago Rustemin (Beqiri), Qazim Abazin, Asllan Nikën dhe Izet Skëndon e Rrapush Mehmetin që mbyllin Harkun e Vetëtimave me 11 valltarë sa 11 male, që mbetën të paharrueshëm, të papërsëritshëm, të paarritshëm!

 

- Kur flasim për këngën polifonike, në qoftë se është një Tërbaç (për këngën), gjysma është një Nebi Xhakë.

 

- Syrja Hodo është pasuri kombëtare.

 

- Sinan Hoxha është themeli i këngës së re të Tërbaçit.

 

- Endri S. Hodo duket si filiz i gjelbër i këngës labe.

 

 

***

 

E di që këto rreshta që po shkruaj për Tërbaçin dhe këngën e tij janë më të thjeshta se sa e ndiej unë brenda shpirtit polifoninë labe të vendlindjes time. Nisa një ndërmarrje të vështirë, por duke qenë i bindur se një punim sado modest për këngën e madhe Tërbaçiote është kurdoherë më i dobishëm se heshtja nuk ngurrova t’i përvishem një diskutimi të tillë nëpërmjet këtij studimi në maket, i cili shpresoj të ngjallë interesim. Kënga si transmetuese gojore, zanore e traditave, zakoneve, e vlerave njerëzore, e mënyrës së jetesës bëhet zëdhënëse në breza, duke realizuar një mision të lartë fisnik sa që mund të përdoret seriozisht si një dëshmi historike me ngjarje, data, personazhe, periudha e bëma të të parëve tanë. Vini re sa qartë, në pak fjalë na kthjellon origjinën tonë kënga e Tërbaçit të Kujtim Micit (është fjala për këngën “Lindi luania luanë” kënduar në Festivalin Folklorik Kombëtar të Gjirokastrës më 1973, me tekst të Kujtim Micit, kënduar nga grupi i burrave me marrës Sinan Hoxhën e papërsëritshëm, kthyes Rexhep Abazin me famë, sepse futi për herë të parë të kthyerit me grykë në Tërbaç, me hedhës Bilbil Xhakën e mrekullueshëm, që çeli një periudhë të artë të hedhjes së këngës së Tërbaçit sikurse Sinan Hoxha, duke kujtuar e ngritur në një stad të ri hedhjen hyjnore himarjote të incizuar në pllakat disqet “Pathe” të Parisit, qysh në vitet 1929 dhe 1930 me Koço Çakallin, Neço Muko (H. Marjoti), Tula Paleologu, Tefta Tashko, Llambi Turtulli, Kleo Georga, Dhimitri Rumbo, P. Kokaveshi, A. Bala*, që u dritëroftë shpirti atje ku prehen të qetë si fisnikë të trëndafiltë të këngës së shkëlqyeshme lirike që bënë! Të rikthehemi tek kënga e Tërbaçit të Kujtim Micit që thotë: “Nëna shqipëtare,/ Mbes’e ilireshës,/ Ke lind’ e ke rritur/ Trima dhe të besës”. Ja si bëhet kënga e popullit e respektuar dhe e vlerësuar jo vetëm nga komuniteti qytetar, por e përfillur, edhe nga elita intelektuale, studiues, historianë e gjuhëtarë, sepse ka peshën e vërtetë të një burimi autentik. Nëna shqiptare është mbesë e ilireshës. E thotë qartë, saktë dhe e sigurt kënga faktin historik, prejardhjen tonë ilirjane. Gjuha u mbrujt bashkë me këngën dhe të dyja mbajtën njëra-tjetrën. Kur plagosej gjuha luftonte kënga, dhe, atje ku kënga mundohej të vritej, gjuha lëshonte ilaçin e shërimit e të mbijetesës. Për fat kënga “Lindi luania luanë” është e regjistruar edhe nga Instituti i Kulturës Popullore: Bob. 982/6. Po e japim për lexuesin tonë dhe dashamirësit e polifonisë si buqetë këtë këngë të transkriptuar nga specialistët e folklorit shqiptar: (Shih: Neço Muko (H)Marjoti: Zemra kërkon miqësinë: Vepra letrare, përgatitur prej Andrea Varfit;Tiranë: Toena, 1996). Në guidën folklorike “Vlora nëpër festivale” - Festivali Folklorik Kombëtar Gjirokastër, 2004 bëhet edhe një paraqitje e shkurtër e grupeve pjesëmarrëse të qarkut të Vlorës. Në këtë festival, gjë që plotëson historikun e këngës popullore të trevës. Ndër të tjerë, patjetër që jep profilin edhe të grupit tonë. Në këtë manual shkruhet “Grupi i Tërbaçit është një nga grupet më të hershme të polifonisë labe të trevës së Vlorës. Kënga për ta ka qenë si ushqim i shpirtit. Rapsodët e mirënjohur të këtij grupi që nga Xhebro Gjika, Arshi Xhelili, Hyso Salati, Sinan Mullahu, Izet Skëndo e deri tek i mirënjohuri Kujtim Mici kanë qenë furnizuesit kryesorë me tekste po në këtë grup. Grupi është pjesëmarrës pothuajse në të gjithë Festivalet Folklorike Kombëtare dhe në disa prej tyre dhe është vlerësuar me çmime e medalje. Vlen të përmendet marrësi kryesor i këtij grupi Syrja Hodo, i cili me zërin e tij kumbues dhe mjaft melodioz di të transmetojë emocionet e këtij repertori të shumtë që ruan ky grup” (Shih: “Vlora nëpër festivale”, Vlorë: Triptik; 2004, f. 18). Kuptohet që ndryshimet e sistemit pas viteve ’90 shkaktuan edhe çorientime deri në prishjen e traditës së organizimit të Festivaleve që bëheshin në kalanë e Gjirokastrës një herë në pesë vjet, ku tundej kalaja e gjëmonte Mali i Gjerë. Përveç një harrese të plote 7 vjeçare për visaret e folklorit, edhe sofra e festivalit u zhvendos nga kalaja e Gjirokastrës në atë të Beratit. Edhe pse Vlora nuk u vlerësua (nuk po merremi me arsyet e ditura apo të paditura) por Vlora polifonike e shfaqi përsëri gjallërinë, freskinë dhe origjinalitetin e folklorit të trevave të saj, saqë në koncertin përfundimtar në Tiranë, në Pallatin e Kongreseve, nga grupi i Vlorës u muarën shtatë materiale muzikore, nga më të mirat kur rrethet e tjera kishin vetëm nga një apo fare asnjë. Viti 2000 na gjen përsëri në kalanë e Gjirokastrës, por në bazë Prefekture këtë radhë, ku Vlorës i shtohen Saranda, Delvina dhe rrethinat e tyre. Në guidën që cituam përmendet një fakt interesant, që të bën të ndihesh mirë e krenar për vlerat e pashtershme të gurrës sonë popullore. “Nëse Vlora çoi në festivalin Folklorik të Gjirokastrës një sasi vlerash të spikatura, shkruhet në këtë historik - në Vlorë mbetën po aq vlera të tjera”. (Shih: “Vlora nëpër festivale”, vep. e cit., f. 13). Ky fakt na kujton një thënie lapidare të enciklopedistit Sami Frashëri:...”Banorët e Labërisë, kanë prirje dhe aftësi natyrore për poezi dhe këngë...”. Grupit polifonik të Tërbaçit i ra shorti të hap tiparin për grupin e prefekturës së Vlorës. Kënga “O shokë do zëmë një këngë” vjen si një oshtimë nga malet e Labërisë si një shpalosje e fustanellës labe, me zërin plot kumbim të këngëtarit të mirënjohur e poetit Syrja Hodo” shkruhet në këtë historik të Vlorës së Festivaleve Kombëtare të Folklorit. (Po aty, f.13). Janë kuptim plotë vargjet e kësaj kënge që ka bërë Sinan Mullahu:” O shokë, do zëmë një këngë, /Do ma mbani a ta lëmë!/ Medet ne për mëndjen tënë,/ Mbetëm shamata e grënjë./ Nga e gjithë puna që bëjmë,/ Një metër vend do zëmë/ Dhe ajo gur e shkëmbënjë,/ O baltë e kuqe këlkënjë./ Këngët-o, dertet – o/ Këngë e derte pambarim...”.Kjo është bëra para një gjysmë shekulli e më shumë, që më 1945, pra 65 vjet më parë. E këndoi grupi polifonik i Tërbaçit në Festivalin Folklorik Kombëtar të Gjirokastrës. Sa aktuale, ç’mesazhe të qarta që na përcjell. As ke ç’u shton, as ke ç’tu heqësh edhe pse 65 vjet s’janë pak. Lum kush ka fat të gdhendë vargje të tilla. Faleminderit, xha Sinan! (Shih: gazeta “Labëria”. Albert Habazaj: “Një tufë me lule”, data 15 gusht 2002, f. 7, 11). Edhe në FFK Gjirokastër 2004, së bashku me grupet e tjera pjesëmarrëse të Qarkut të Vlorës, Tërbaçi u paraqit siç i ka hije. Ja çfarë shkruan studiuesi e poeti Kozma Billa: “Me mjeshtëri të pazakontë vjen tema e atdhetarisë, e cila përcillet bukur me vargjet e Çajupit të madh “Mëmëdheu”, nga grupi i mirënjohur i Tërbaçit. Ajo ka një vlerë të madhe dhe aktuale edhe sot ku një pjesë e madhe e popullsisë ka emigruar. Dihet që historia përsëritet dhe si e tillë kjo këngë është një grishje, një thirrje e fortë popullore, ku në refren të çdo strofe ajo të ngjeth dhe të krijon një emocion të thellë për ta dashur dhe për të mos e harruar mëmëdheun” (Shih: “Guida e situar, f. 21). Sipas Prof. Dr. Bardhosh Gaçes - Mjeshtër i Madh: “Vlora dhe Shkodra janë dy qytete shqiptare të kënduara më shumë nga bardët popullorë dhe kjo edhe nga ndikimi i vjershërimit të Ali Asllanit e të Gjergj Fishtës....Në vitet 1990-2000, vargjet poetike të Ali Asllanit kanë marrë një përhapje edhe më të gjerë në jetën folklorike labe...Edhe kënga: “Më lejon ta puth njëherë” është kënduar nga grupi polifonik i Tërbaçit, sipas vargjeve të poezisë me të njëjtin titull...(Shih: Gaçe, Bardhosh: “Përkime poetike midis poezisë popullore dhe poezisë së shkruar shqipe; Vlorë: Triptik, 2010). Përveç teksteve të Pelivan Bajramit, që është tërbaçiot me rrënjë, grupi i Tërbaçit ndër vite ka kënduar tekste të autorëve të njohur, por jo tërbaçiotë. Fjala vjen kënga “O ju nëna tërbaçiote” është e Lefter Çipës - Mjeshtë i Madh dhe e këndon si shenjë mirënjohjeje grupi i Tërbaçit. Kjo tregon që përveçse këto këngë janë futur natyrshëm në Tërbaç dhe kanë fituar autoktonicitet në të tëra përmasat, Kujtim Mici si udhëheqës vizionar i grupit e si autor i fuqishëm e i pazëvendësueshëm për këngën e madhe të grupit të tij tekstet mbresëlënëse që i kanë dhuruar miqtë e mëdhenj të këngës si Lefteri etj. Kjo tregon botën e begatë shpirtërore, frymën e hapur përfshirëse që ka tërbaçioti dhe Tërbaçi ynë. Kënga “Dy vajza, të dyja labe” kushtuar heroinave Persefoni Kokëdhima e Bule Naipi është tekst i Kujtim Micit, që e mirëpriti dhe e këndoi me grupin e Himarës bilbili Dhimitër Varfi në Festivalin Kombëtar të Gjirokastrës në vitin 1973, vit kur Vlora fitoi çmimin e parë për folklorin. Shumë këngë të tij janë interpretuar nëpër skena lokale e kombëtare edhe nga grupi i Bratit, Bolenës e janë transmetuar mbarë Labërisë... I frymëzuar nga këto vlera të padiskutueshme, shkruaj në kohë të reja himnin e Tërbaçit në një trajtë të re: “Marr frymë Tërbaçi/ të ngrohtë, të ëmbël,/ një mëllë kulaçi,/ një rreze për ëndërr./ Lavdia merr qiell/ mirësisë tënde./ O Tërbaç, me diell/ i mbush këto vende./ Ne - trojet spërkatur/ me dritë dashurie,/ o Tërbaç i dashur,/ o vëlla me yje!/ Foleja e Shpresës,/ buza e besimit,/ o gurra e besës,/o drita e Trimit!”. Kam dëshirë, që nga gurra e kulluar e Kujtim Micit, krijuesit të këngës labe të Tërbaçit të bëj të njohura për njerëzit e artit dhe të kulturës dy njësi folkorike: “Shqipëri nuse bregdeti” është kënga e parë, në të cilën autori i ka qëndisur portretin Shqipërisë dhe vargjete tij vijnë si shprehje e së bukurës estekike në folkorin e sotëm të Vlorës. Ja teksti: “Shqipëri, moj shtatëhollë,/ Alpet e larta kurorë,/ Nga lindja malet - ë rrinë/ Gërsheta me trëndelinë.../ Shqipëri, moj shtatëgjatë,/ Moj bukuroshja me fat - ë, / U skuqe pëllëmbë e gjak - ë,/ Shkrove histori të artë./ Shqipëri, Nën’shekullore/ Ç’trimëri nga gjaku nxorre,/ Ç’kokrra të lindi kalliri,/ Lumthi ç’të ushqeu gjiri!/ Shqipëri, nuse bregdeti/ Sa bukur të shkon shëndeti,/ Sa larg të shikojnë sytë,/ S’përdore kurrë gjyslykë.../ Shqipe, nuse që flet rrallë - / Fjala jote peshon mal - ë,/ Shqipëri, deti me valë/ Të ligën e nxjerr’ në anë!”. Kënga e dytë i kushtohet Miro Tërbaçes me histori në këngë dhe legjenda. Ndërtuar mbi shtratin tradicional të folkorit tërbaçiot, krijuesi ka bërë një tekst lartësisht të hijshëm dhe sinkretikisht harmonik, me këngëtarët burra të Tërbaçit, realizoi një nga këngët më të arrira karakteristike të labërishtes, duke e ngritur në një majë artistike. Mjafton të theksojmë, që vallja e Vranishtit “O trima vallen ma mbani” dhe kënga për Miro Tërbaçen i dhanë grupit polifonik të Tërbaç - Vranishtit çmimin e madh ndërkombëtar “Europa për Zhvillimin e Folkorit” në vitin 1986. Ja dhe teksti i këngës së Miro Tërbaçit: “TËRBEÇTË HARAÇE S’DHANË: Miro, të vranë vëllanë/ Turqit pashallarë, / Se tërbeçt’ haraçet/ Hasmit nuk ia dhanë./ Ref.: Moj trimja Miro Tërbaçe,/ O Miro, trimja Mirë,/ Moj e rritura bonjake,/ O Miro, trimja Mirë/ Nëpër dyer të tërbaçe!/ Për Berat hipur mbi kalë/ Mirua nis revanë,/ E stolisur djalë,/ Ngjeshur-ë dogranë./ Mirua ormisi pashanë-/ Dy dogra në ballë,/ Tronditi dynjanë/ Tërbaçiotja vajzë!”

 

 

 

 

 

Vangjush Saro: Përtej një pikniku tradicional

Vangjush Saro

Përtej një pikniku tradicional

Shoqata "Eagles Land" BC (Provinca British Columbia - Kanada) shtëpia e dytë e shqiptarëve të Metro-Vankuver

Në kulturën dhe traditat shqiptare, sidomos të shqiptarëve që jetojnë e punojnë në diasporë, koncepti i piknikut nuk është thjesht ai i një shëtitjeje në natyrë, ndonjë sofër e shtruar, pak muzikë, e kështu më tej. Pikniku, si koncept dhe si akt, vjen nga kohë të largëta, pse jo të vështira, kur njerëzit nuk mundnin të shpreheshin dot në vende publike, kur organizatat e ndryshme, pavarësisht përbërjes dhe qëllimeve të tyre, kërkonin si të thuash një pakt me natyrën, për të qenë larg përndjekjes dhe syve a veshëve të ndokujt që i mungonte dashamirësia. Në ditët tona, një piknik sigurisht që interpretohet ndryshe; por thelbi i tij, që është bashkimi, përkujtimi i një ngjarjeje të rëndësishme, vështrimi në të ardhmen, dalja në një program më të mirë për komunitetin, të gjitha këto, nuk kanë ndryshuar, përkundrazi kanë marrë dhe marrin çdo ditë rëndësi më të madhe.


Edhe pikniku i përvitshëm që organizon Shoqata Shqiptare "Eagles Land" BC (Provinca British Columbia - Kanada) vjen si një përmbledhje e përjetimeve, dëshirave dhe mandej, vështrimeve në të ardhmen. Ky piknik, edhe këtë herë përkoi me një sërë ngjarje të tjera. Fillimi i verës. Afrimi i Ditës Kombëtare të Kanadasë. Konsolidimi i komunitetit shqiptar në Vankuver dhe në British Columbia (BC), etj. Ishte një ditë e bukur, krejt e veçantë, që filloi dhe mbaroi me aktivitete sportive e shoqërore dhe ku shqiptarët e Vankuverit, si përherë shkëmbyen me njëri-tjetrin përvojat e jetës në këtë vend të madh, ngjarjet e rëndësishme familjare dhe modelet e përshtatjes, që pak ndryshojnë.

Pikniku u zhvillua në Cresent Park, pranë qytetit të bukur turistik White Rock, (Greater Vancouver Area). Si përherë, drejtuesit e Shoqatës dhe aktivistët e saj ndërtuan një "dekor" festiv, që nuk konsistonte thjesht në disa mjete të thata, por të tilla që do të ndërtonin episode funksionale. Mandej, është e njohur tashmë "menuja" e kësaj feste në natyrë: Më së pari, gatime karakteristike të vendit nga ne vijmë. Një nga dukuritë e reja të festës, ishte përfshirja e shumë fëmijëve dhe të rinjve në lojërat dhe aktivitetet e piknikut. Shumë argëtues ishte vrapimi me thes, një lojë tepër e njohur, që këtë herë e aplikuan fëmijë të moshave të ndryshme, ndër të cilët, fituesit u shpërblyen me dhurata simbolike. Më të rriturit ndanë lëndinën e pamatë për minifutboll dhe volejboll. Ndër argëtimet më masive, ishte tërheqja e litarit, ku pati disa "ekipe" konkurruese dhe u desh pak kohë për të nxjerrë një skuadër fituese. Të përkushtuar në këto episode interesante, trajnerët Xhet Burnaci dhe Xhep Zebi.

E ndërkaq, një pjesë e mirë e kohës kalon me biseda për jetën e përditshme, për zgjedhjet e fundit vendore në Shqipëri, për situatën në Ballkan e veçmas në Greqi. Për shkak të mjedisit (me rregulla) të vendit ku jetojnë, shqiptarët e Kanadasë vlerësojnë ndjeshmërinë ndaj taksave, si detyrim qytetar, që mandej krijon mundësi për qarkullimin e vlerave monetare dhe vënien e tyre në efiçensë. Më tej, pa doreza, si gjithnjë, pjestarë të këtij komuniteti shpalosin edhe rezervat e tyre për indiferencën e të gjitha qeverive shqiptare, pothuaj të shurdhëta ndaj diasporës.


Në këtë parashtrim, që filloi nga episodet e një pikniku të thjeshtë, roli i Shoqatës është - siç jemi shprehur edhe herë tjetër - ai i promotorit të kujtesës dhe dinamikës në jetën e shqiptarëve të këtushëm. Shoqata "Eagles Land" BC (Provinca British Columbia - Kanada), e drejtuar nga Edison Heba, me përfshirjen e vazhdueshme të Estref Resulit, si dhe të palodhurve Ardian Lagji, Ardita Fishta, Eglantina Ferro, gjithaq Dritan Muka, Blenard Cenolli e Leonard Burnaci, etj., si dhe shumë pjestarë të komunitetit, ia doli sërish të krijonte çaste të paharruara, ndërkohë që po punon me mjetet e pakta që ka në dorë, për të mbajtur gjallë frymën e dashurisë për vendlindjen, interesimin për të gjitha sa kanë të bëjnë me Shqipërinë dhe shqiptarët, kudo që ata ndodhen.

Në këtë kuptim, duke riardhur në argumentin se çfarë do të thotë një piknik, dita që përshkruam më lart, është me të vërtetë për t’u vlerësuar, ndërkohë që Shoqata duhet përkrahur dhe inkurajuar në çdo aktivitet e program. Më në fund, kjo është edhe dëshira e gjithë komunitetit. Sa i takon vëmendjes së institucioneve, në atdhe, pse jo andej dhe këtej, kjo është prej shumë kohe në rendin e ditës, më mirë një apel i përsëritur, mesazh e detyra pezull…

 


Faqe 19 nga 116

Newsflash

 

Sokol Demaku

VIZITË MBRESËLENËSE NË AMBASADAT E SHTETEVE SHQITARE NE STOCKHOLM NGA ANËTAR TË KRYSISË SË SHSHAKSHS

Festatë e fundvitit janë festa të rëndësishme në jetën e njeriut, sepse ato lënë përshtypjet e një viti kalendarik dhe punës e mundit të derdhur gjatë ati viti. Çdo kush në fund viti bënë llogari dhe përllologari për të arriturat e tij. Kënaqësia më e madhe në këtë është rezulatiti i arritur.

Edhe SHSHAKSHS ka arsyet e krenarisë së saj për rezulatatet e arritura në punën e saj.

Në këtë fund javë anëtarët  e krysisë së kësaj shoqate nën drejtimine kryetarit Hysen Ibrahimi dhe një grupi anëtaresh të Krysisë ishin për vizitë në Ambasadatë e dy shteteve shqiptare në Mbretërinë e bashkuar suedeze në Stockholm.

Vizita filloj me vizitën në ambasaden shqiptare ku poetët dhe shkrimtaret e artistët shqiptar i priti Krydiplomati shqiptar në Mbretërine e bashkuar suedeze në Stockholm Ruhi Hado.


Në ambientet e Ambasadës shqiptare përfaqësuesit e shoqatës së shkrimtareve së pari uruan Kryediplomatin shqiptar për 100 vjetorin e shtetit shqiptar dhe përgezuan për një përgatitje madhështore të shtetit shqiptar për këtë manifestim dinjitoz në të cilin edhe ata vet morën pjesë.

Lidhur me punën dhe aktivitete t e shoqatës Ambasadorin shqiptar Ruhi Hado e infomroi anëtari i krysisë së kësaj shoqate Fetah Bahtiri , i cili në mneyrë të gjithanshme preku të gjitha ato tema dhe ceshtje të cilat brenda një viti ka trajtua shoqata e shkrimatrëve. Me spikam Fetahu u ndal në botimin e  ”Thesar kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi” nr 1  Për pavarësin e Republikës së Kosovës këtë vit në të cilin u përmblodh puna dhe aktiviteti i shqiptareve, shoqatave kulturore shqiptare në Suedi nga vitet 1990/91 e deri me sot në një botim me 600 faqe iu cili botim u promovua në menyrë madhështore në Republiken e Kosovës ketë verë në lokalet e Bibilotekës Kombetare Univeristare në Prishtine si dhe në ”Kullën e Isa Boletinit” në Boletin. Në vazhdim Fetah Bahtiri ceku edhe ate se grupet punuese të kësaj shoqate janë duke punua aktivisht në mbledhjen dhe pergatitjen e materialit për botimin e ”Thesarit” nr 2 i cili do jetë gati për shtyp në mesin e vitit që vjen.

U tha se gjastë ketij viti poetë dhe shkrimtarë anëtar të kësaj shoqate ne menyre individuale kan botuar mbi 70 vepra letrare të gjinive të ndryshme, cka për ne thonë ata është një e arritur shume e madhe dhe besojme se nje do vazhdojm e me këtë tempo pune edhe në të ardhmen.


Nga shkrimtar dhe poetë të pranishëm u prezentua edhe puna e tyre në botimin e veprave individuale ku më këtë rast në fondin e Bibliotekes së Ambasadës të gjithë dhuruan veprat e tyre.

Edhe Ambasadori Ruhi Hado në fjalën e tij u shpreh mjaft i impresionuar me punën e kësaj shoqate të shkrimtarëve këtu dhe theksoj se kjo është një punë me vlerë pasi që përmes verave të shkruara ruhet puna dhe kontributi i shiqptareve në diasporë. Ai u shpreh i gatshëm që bashkëpunimi mes Ambasadës dhe shoqatës së shkrimatrëve të jetë edhe më i madh dhe në këtë drejtim të punohet edhe më shumë në kultivimin e  vlerave të mirefillta letrare në diasporë.

Në vazhdim kryetari i kryesisë së shoqates Hysen Ibrahmi infomoi diplomatin shqiptar rreth vizitës që anëtarët e shoqatës benë në trojet shqiptare ne kuadër të manifestimit të 100 vjetorit të Shqipërisë shtet. Përshtypjet e tyre dhe perjetimet e paharuara nga ajo vizitë, takimet me udhehqësit më të lart të shtetit shqiptar si me kryeministrin Sali Berisha, ministrin e Kulturës dhe përsonalitete të ndryshme të jetës shoqërore dhe kulturore atje.

Pas dite anëtarët e shoqates së shkrimtareve vizituan dhe takuan Krydiplomatin kosovarë Lulzim peci me stafin e tij në lokalet e Ambasadës së Republikës së Kosoves në Mbretërine sudeze në Stockholm. Me këtë rast Ambasadori Lulzim peci infomoi anëtaret e krysise se shoqates së shkmrimtarëve mbi punën dhe aktitetet e Ambasadës së Republikës së Kosovës. U bisedua edhe për mënyrën e  bashkëpunimit mes Ambasades dhe shoqatës në mënyrë që puna të jetë sa më e suksesshme.


Nga ana e Kryetarit Hysen Ibrahimi dhe anëtareve tjerë të kryesisë Ambasadori u infomua mbi punën dhe aktivtet e shoqatës, rezultatet dhe të arriturat gjatë vitit që po lemë pas si dhe planet dhe mundësit për të ardhmen.

Ambasadori Lulëzim Peci shprehu mirënjohjen dhe konsideratën e tij për të arriturat e kësaj shoqate dhe se sipas tij do ishte me inetres nëse shoqata do kishte mundësi të angazhohej që pos asaj qe ajo ka në planet e saj për ”Thesarin nr 2” të botoj dhe ate se cka shtypi suedez  prezentoj për shqiptarët nga vitet 80 e deri me shpalljen e pavarësisë së Republikës së Kosovës si dhe ndoshta do ishte më interes të botohej edhe nje antalogji e poeteve shqiptar ne Suedi.

Këto sygjerime dhe propozime të ambassador Pecit nga të pranishmit u pranuan me miradi dhe se mendohet se edhe në këtë drejtim shoqata do angazhohet dhe do ia dal me botim.