Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home Debattartiklar-Debatt artikuj
Debatt artikuj

Ermira Babamusta: Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Koso

Dita Botërore Humanitare: Homazh në përkujtim të masakrave në Kosovë

Nga: Ermira Babamusta, Ph.D., (Gruaja Ndërkombëtare e Kurajos & Gruaja Humanitare Ndërkombëtare)

 

Të mësojmë nga historia dhe të ndërtojmë një të ardhme më të mirë

19 gusht 2013 – Me rasitin e Ditës Botërore Humanitare sot kujtojmë ato persona në botë që shpeshherë kalojnë vuajte dhe rrethana të rrezikshme në jetë. Këtë vit përkujtojmë ngjajet tragjike në Kosovë dhe katastrofinë humanitare të shqiptarëve të masakruar, persekutuar, dëbuar nga toka e tyre, si dhe heronjtë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Fushata e spastrimit etnik nga forcat jugosllave dhe serbe, nën drejtim të Slobodan Milosheviçit do kujtohet përgjithmonë si vitet më të errëta dhe përgjakshme në historinë shqiptare.

Me 19 gusht 2013, kur bota përkujton luftën kundra genocidit, është e rëndësishsme të reflektojmë në aspektin historik të genocidit dhe masakrimit të shqiptarëve.

Këtë ditë ia dedikoj veçanërisht familjes guximtare Kunoviku, dy mbijetues të luftës dhe heronj, Gëzim dhe Egzona Kunoviku. Edhe pse përvuan krime tragjike nga lufta, kanë rrezikuar jetën e tyre për të shpëtuar të tjerët gjatë punës së tyre me ushtrinë amerikane në në Lindjen e Mesme. Ndez një qiri për prindërit e tyre të mrekullueshëm, viktima të pafajshme të luftës, Zylije dhe Namon Kunoviku.

Si dëshmuese e padrejtësive ndaj refugjatëve kosovar dhe mbijetues të genocidit gjatë vizitës time në Kosovë në 2007 dhe 2012 kujtoj sot dhimbjet e tyre, krimet e shëmtuara dhe përndjekjen e vëllezërve dhe motrave të mia kosovare. Kujtoj këtu ato familje të cilat akoma nuk dinë fatin e të dashurve të tyre të zhdukur dhe zhvendosur. Shpresoj t’u jepet drejtësi!

Si gjeneratë e së ardhmes kemi një përgjegjësi të madhe – të mësojmë të kaluarën tonë, të jemi të bashkuar dhe të inkurajojmë udhëheqësit tanë të ndërtojnë një të ardhme më të mirë. Një kriter kyç për paqe, diplomaci dhe prosperitet është përmbushja e katër vlerave kryesore demokratike: drejtësi, mirëqeverisje, zhvillim ekonomik dhe mirëqenie sociale. Një demokraci e shëndetshme është për popullin dhe nga populli!

Falenderoj Amerikën në vazhdën e traditës së saj demokratike dhe humanitare. Pata rastin të takoj udhëheqës të mëdhenj dhe liderë të Kongresit Amerikan si Senatori Harry Reid (kryetar i Mazhorancës të Senatit Amerikan), Senatori Tom Harkin, ish-sekretar i shtetit Colin Powel, Sekretari i Asamblesë së OKB-së Kofi Annan, etj, të cilët kanë të njëjtin pasion dhe përkushtim për paqe, domokraci dhe mbrojte të drejtave të njeriut. Respektoj masat e marra nga Presidenti Bill Clinton, Presidenti Obama, z.p. Joe Biden, Senatorja Hillary Clinton, Dr. Jill Biden dhe znj. Michelle Obama, të cilët kanë mbështetur të drejtat njerëzore, veçanërisht të shqiptarëve, dhe vazhdojnë të përkrahin vlerat demokratike në botë.

Më kujtohen fjalët e ish-presidentit J.F. Kennedy, “bota është shumë ndryshe sot sepse njeriu në duart e tij mban fuqinë për t’i dhënë fund të gjitha format e mjerimit njerësor si dhe të gjitha format e jetës njerëzore.” Ka ardhur koha për një lëvizje globale për të siguruar drejtësi, të mbrojmë të drejtat e njeriut, të ndërtojmë paqe dhe demokraci në vend the botë. Historia ka treguar që shqiparët janë një model i suksesshëm për botën. Duhet të zhvillohemi më tepër ekonomikisht dhe të luajmë një rol më vendimtar në arenën botërore.

 

MURAT GECAJ: HASAN PRISHTINA: ”KY DHASHAMIR I BËN NJË NDER TË MADH AMËS SHQIPËRI...”

Në 80-vjetorin e vrasjes:

HASAN PRISHTINA: ”KY DHASHAMIR I BËN  NJË NDER TË MADH AMËS SHQIPËRI...”

Nga:Prof. MURAT  GECAJ

publicist e studiues-Tiranë


Hasan Prishtina ( 1873-14.08.1933)

”…Mue, në idenë teme patriotike nuk ka mujtë as nuk do të mujë me më shtrue, ari i të tanë botës, por as mënia e të tanë anmiqve! Ka me më shtrue vetëm vdekja!”  (H. Prishtina)

1.

Përsëri erdhi data përkujtimore e atij gushti të paharruar dhe që lëndoi shumë zemra shqiptarësh. Ajo lidhet me emrin e nderuar të atdhetarit të madh Hasan Prishtina. Krahas figurave tjera të shquara atdhetare, si Bajram Curri, për atë kam dëgjur të flitet me dashuri e respekt, që në fëmijëri e rini, atje në vendlindjen time, Malësi e Gjakovës (Tropojë). Më pas, u njoha më mirë me jetën e tij, në vitet e studimeve universitare. Ndodhi që, kur punoja redaktor në gazetën ”Bashkimi”, në vitet ’70-të të shekullit të kaluar dhe i sollen eshtrat e tij në Shqipëri e i rivarrosën në Kukës, shkova atje për të bërë një shkrim. Ai u publikua, me titullin e një vargu të rapsodisë popullore, thurur ato ditë: ”Prapë, na erdh’ Hasan Prishtina!...”. Dhe ja, përsëri tani, kemi detyrim ta kujtojmë e ta nderojmë atë, për ndihmesën e gjithanshme ndaj Atdheut e Kombit tonë.

Të gjithë ne, tani ndiejmë krenari të ligjëshme edhe kur e dimë se, me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë, u vendosën me ceremoni shtatore të tij, në Tiranë, Prishtinë e Shkup.

2.

Ishte data 14 gusht e vitit 1933. Hasan Prishtina, figurë e njohur e lëvizjes për liri e pavarësi, kishte dy javë që ndodhej ne Selanik (Greqi), me misionin e lartë  atdhetar që të pengonte me çdo kusht shpërnguljen e kosovarëve për në Anadoll të Turqisë, pas marrëveshjes së bërë ndërmjet qeverive serbe e osmane. Duke kaluar qetësisht nëpër një rrugë të atij qyteti, ai u godit pas shpine tradhtisht, me pesë plumba vdekjeprurës, nga një agjent i paguar, dorë e stërgjatur e armiqve të tij dhe gjithë popullit shqiptar. Tek rrëzohej si lisi përtokë, në moshën 60-vjeçare, ai burrë i madh i Kosovës kreshnike dhe i mbarë Shqipërisë, ndoshta vetëtimëthi, përsëri solli ndërmend betimin solemn, që kishte bërë para popullit e Atdheut, të cilin e mbajti me nder deri në fund të jetës: ”…Mue, në idenë teme patriotike nuk ka mujtë as nuk do të mujë me më shtrue, ari i të tanë botës, por as mënia e të tanë anmiqve! Ka me më shtrue vetëm vdekja!”

Në jetën e tij prej luftëtari të paepur, ai u ndoq këmba-këmbës nga armiqtë e shumtë e pabesë, të cilët i bënë katër atentate dhe e dënuan gjashtë herë me vdekje, në mungesë. Por, megjithatë, nuk u përkul as nuk u ndal asnjëherë në rrugën e nisur në shërbim të mëmëdheut, siç e dëshmon edhe kënga popullore kushtuar atij: ”S’ të shtroi ari i tanë mbretnive,/ s’ të lidhën leqet e tradhtive…”.


Një grup bashkatdhetarësh, me banim në Suedi, para shtatores së Hasan Prishtinës (Tiranë, 29 Nëntor 2012)

3.

Lindi në qytetin Vuçiternë të Kosovës, më 1873, pra 140 vjet më parë. Familja e tij ishte shpërngulur në atë qytet nga fshati Polanc i Drenicës, krahinë e njohur për qendresën shumëvjeçare për liri e pavarësi. Mësimet e para i përfundoi në vendlindje, ndërsa të mesmen në një kolegj francez të Selanikut dhe të lartat për drejtësi, në Stamboll. U rrit dhe u edukua njeri i zgjuar e luftëtar, nga i ati dhe e ëma, në djepin e popullit kryengritës të asaj krahine. Kështu, mësimet e para atdhetare, që mori në familje dhe më vonë në shkollë, ai i vuri në shërbim të çlirimit e bashkimit kombëtar. Periudha, kur u rrit e u burrërua Hasan Prishtina, ishin vitet e zjarrta të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Nga i ati kishte trashëguar pasuri jo të vogël, por atë e përdori për blerjen e armëve në shërbim të kryengretjes së përgjithshme antiosmane të viteve 1910-1912 dhe,  në vijimësi, për çeljen e shkollave shqipe.

Me penë e me pushkë, me fjalë e me diplomaci, kudo ku u ndodh, ndërmjet miqësh e armiqësh, Hasan Prishtina nuk pushoi asnjëherë të propagandonte dhe të përpiqej për të venë në zbatim idenë e tij: çlirimin e bashkimin e Atdheut të robëruar dhe zhvillimin e tij. Me fjalën e ëmbël e të guximshme dhe me artikujt e tij në shtypin e kohës, zgjonte ndërmjet popullit e rinisë kosovare ndjenjat e atdhedashurisë, urrejtjen e thellë ndaj pushtuesve e tradhtarëve.

Hasan Prishtina u bë luftëtar aktiv edhe për gjuhë  e shkollën shqipe, të cilat i vlerësonte si faktorë të domosdoshëm për zgjimin dhe forcimin e ndjenjave kombëtare. Vetë u kujdes që 50 djem kosovarë të shkonin për të vazhduar mësimet në shkollën Normale të Elbasanit dhe të bëheshin mësues për shkollat në gjuhën amtare në Kosovë. Ashtu si rilindësit e tjerë, punoi me ngulm kundër ndasive fetare e krahinore, kundër vllavrasjeve e gjaqeve. Në vitin 1908, ishte nismëtar për tubimin e 30 mijë kosovarëve në Ferizaj dhe mbështeti Kongresin e Manasitrit për alfabetin, që e kemi në përdorim  sot. Deputet në Parlamentin xhonturk (1908), në moshën 35-vjeçare doli në opozitë, bashkë me  disa deputetë të tjerë, atdhetarë shqiptarë. Shtypi i kohës shkruante: ”Ky dashamir (H.Prishtina,-shënimi ynë) i bën një nder të madh amës Shqipëri, për të cilën ai është gati të bëhet theror”. Duke u ngritur me forcë në mbrojtje të të drejtave të shqiptarëve, në Parlamentin xhonturk protestoi energjikisht kundër premtimeve të tyre boshe dhe barbarizmave në Kosovë. ”Deputeti kryengritës, që kërcënon Sulltanin”, siç e quajtën qeveritarët e kohës dhe shtypi xhonturk, pa iu trembur syri aspak, brenda në Parlament, e quajti kriminel gjeneralin xhelat Durgut Pasha. Siç do të shkruante vetë H. Prishtina më pas, në vend të një kolltuku me turp të Stambolit, zgjodhi rrugën e ndershme, kryengritjen në  male, ndërmjet popullit trim e liridashës të Kosovës.

4.

Pas Kuvendit historik të Junikut, në majin e vitit 1912, të prirë nga atdhetarët e trimat luftëtarë, Bajram Curri e Isa Boletini, u vendos të lidhej besa për kryengritjen e përgjithshme, kundër sundimit osman. Me zemra të ndezura e me besim të plotë në fitoren përfundimtare mbi armiqtë  pushtues, kryengritësit shqiptarë rendnin me armët krahut, duke kënduar: ”Besa-besë, nji herë kemi thanë,/ ty, Shqipni, na të kemi nanë;/ besa-besë, nji herë kemi thanë:/ për Shqipni, jetën duem me dhanë!”. Ismail Qemali gjithnjë i kujtonte fjalët, që i tha Hasan Prishtina, kur biseduan për fillimin e kryengritjes së përgjithshme: ”Hasan Beg, i besoj fetarisht karakterit të zotnisë sate. Ky besim më ka shtyrë me i shkrue në zemër ato fjalë, që i përdorove sot në Parlament, tue thanë:-Kam me kenë njeni e  ndoshta i pari i atyre, që kanë për ta ngrehë flamurin e kryengritjes”.

Pas shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, më 28 nëntor 1912, Hasan Prishtina u caktua ministër i  Bujqësisë, në Qeverinë e Vlorës. Në vitin 1915, ishte në ballë të kryengritjes së Lumës e Hasit (Kukës), kundër pushtimit serbo-malazez. Në vitet e pushtimit austriak e internuan në Vjenë, bashkë e me Bajram Cuirrin

Gjithnjë i papërkulur e me besim të madh në forcë e popullit tonë trim e liridashës, për vite me radhë Hasan Prishtina qëndroi në krye të lëvizjes atdhetare për çlirimin e Kosovës nga robëria serbe, me anën e kryengritjes së armatosur, me shpresë të madhe se një ditë Kosova do të ishte zonjë në truallin e vet të stërlashtë amtar. Ai nuk u pajtua asnjëherë me aneksimin e Kosovës nga monarkia shoviniste serbe. Si deputet i prefekturës së Drinit, në Parlamentin e parë shqiptar (1921), mbrojti me zjarr të drejtat e popullsisë shqiptare të krahinës së Dibrës dhe të mbarë trojeve amtare, si në Maqedoni e Kosovë, duke demaskuar masakrat e  shovinistëve, që synonin të shuanin ndjenjat liridashëse dhe t’i serbizonin ato krahina. Për ”drejtësinë” serbe ai shkruante: ”…asht i vetmi vend në botë, ku bëhen vrasje në prani të gjyqtarëve, të cilët heshtin!”

Pas krizës qeveritare dhe rrëzimit të qeverisë së P.Evangjelit, në dhjetor 1921 Hasan Prishtina u caktua kryeministër i Shqipërisë dhe në përbërje të Qeverisë caktoi figura të njohura të Kombit tonë, si: Fan Noli, ministër i Jashtëm; Zija Dibra, ministër i Brendshëm; Hoxha Kadriu, ministër i Drejtësisë; Bajram Curri, komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë etj. Shpejt u ndërlikuan rrethanat nga kundërshtarët e tij politikë dhe H. Prishtina u detyrua të jepte dorëheqjen, por asjëherë nuk e ndërpreu veprimtarinë e tij atdhetare. Kështu, në vitet 1922-1923, së bashku me ”Dragoin e Dragobisë”, Bajram Curri, drejtuan Lëvizjen fshatare në Veri, kundër vendosjes së diktaturës, me thirrjen luftarake: ”Në shtatë e në shtatëdhjetë!”. Në atë periudhë, ministria e Luftës urdhëronte, me anë të një telegrami, vartësit e saj në Malësi: ”Ata, qi kanë guxue me i mbajtë apo arratisen me ta (H.Prishtina me shokët e tij,-shënimi ynë), të ndiqen e të dënohen, sikurse vetë kryengritësit”. Por ata nuk u trembën as e ulën ritmin e kundërshtimit ndaj qeverisë në Tiranë dhe gjetën strehë në ”Shpellën e pushkëve” apo në ”Stanin e Hasan Prishtinës”, në Malësinë e Gjakovës(Tropojë) e kudo në ato krahina.

Shtypi i kohës, duke çmuar lart veprën e tyre atdhetare, shkruante: ”Të mos ishte Hasan Prishtina dhe Bajram Curri, me disa shokë të tjerë, s’do të bëhej kurrgjë as për gjuhë as për Shqipëri”. Sa domethënëse ishin dhe fjalët, që deklaroi vetë Hasan Prishtina në Parlamentin shqiptar, pas rrëzimit të qeverisë demokratike të Fan Nolit: ”Shqiptarit nuk mund me ja lidhë gojën jo dyfeku, por as topi!”

Kundërshtarët e ndiqnin me ngulm dhe donin ta kapnin ”kryet e gjarpërit”, siç e quajtën ata H.Prishtinën. Por populli i donte dhe i mbronte me besnikëri prijësit e vet, pra dhe ai, ndërmjet tij, gjeti forcë e papërkulshmëri. Bashkë me atdhetarë të tjerë, Hasan Prishtina e përkrahu pa rezerva Revolucionin e Qershorit 1924. Në shtator të atij viti, bashkë me Bajram Currin, shkroi në Gjenevë, si përfaqësues i ”Komitetit për mbrojtjen e Kosovës”, ku protestuan energjikisht në Lidhjen e Kombeve, kundër barbarizmave serbe në Kosovë.

Mbas dështimit të Revolucionit, në dhjetor të vitit 1924, shumë demokratë mërguan jashtë Atdheut, ndër të cilët ishte dhe H. Prishtina. Por edhe atje nuk e ndali veprimtarinë e tij për të mirën e popullit, të Kosovës dhe të gjithë Shqipërisë. Nën drejtimin e tij, u themelua dhe vazhdoi, për disa vjet me radhë, veprimtarinë politike jashtë vendit ”Komiteti i çlirimit të Kosovës”. Ai u lidh ngushtë me lëvizjet përparimtare të popujve të tjerë, në luftë kundër rregjimeve shtypëse të Ballkanit dhe politikës së tyre antishqiptare, sidomos kundër politikës shoviniste të kralëve të Jugosllavisë, që përpiqeshin me çdo mjet ta kolonizonin dhe serbizonin Kosovën e pamposhtur.

5.

Në vitin 1929, Hasan Prishtina i dërgoi një peticion ”Lidhjes së Kombeve”, ku jepte fakte e dëshmi të shumta për pozitën skllavëruese të shqiptarëve në Kosovë. Gjithashtu, aty argumentonte qartë politikën e shfarosjes së shqiptarëve nga qeveria shoviniste jugosllave: ”…Qeveria e shteti serbo-kroato-slloven e trajton këtë popull të rrënjosur në tokën e tij, siç trajtoheshin në kohët e largata të lashtësisë, fiset e mundura dhe të skllavëruara. Shqiptarët janë dëbuar nga tokat e tyre, nga trualli i tyre aq stërgjyshor, i vaditur me gjakun e djersën e tyre; ata janë shtërnguar ta braktisin atë…ndërkohë që qeveria serbo-kroato-sllovene e ndanë pasurinë e tyre në mes të serbëve, malazezëve dhe emigrantëve rusë”. Por fjalët e tij shkuan në vesh të shurdhër, prandaj përsëri iu drejtua ”Lidhjes së Kombeve”, në mbrojtje të të drejtave të popullsisë shqiptare të Kosovës.

Protestat e ashpra dhe të vendosura të H.Prishtinës e ruajtën aktualitetin e tyre, deri në vitin 1998-1999,, kur mbi popullsinë shqiptare të Kosovës vazhdonin të  rëndonin si malet:  shtypja e diskriminimi i rregjimit serb, gjendja e diferencuar ekonomike dhe, në përgjithësi, politika nacionaliste shoviniste serbe.

6.

Vrasja pas shpine e H.Prishtinës, 80 vjet më parë, shkaktoi dhimbje e zemërim në mbarë popullin shqiptar, ndërsa armiqtë fërkuan duart nga gëzimi. Shtypi i huaj i kohës shkruante: ”U zhduk njëri prej armiqve më me rëndësi të politikës serbe në Shqipëri” dhe se ai, ”si politikan  energjik, që ishte, nuk ndenji kurrë i qetë, por mori pjesë në të gjithë çështjet, që i përkisnin fatit të Shqipërisë”.

Jeta e Hasan Prishtinës është ajo e një atdhetari të papërkulur, e mbushur me përpjekje dhe sakrifica të panumarta, me synimin që t’i shihte Kosovën e Shqipërinë të bashkuara e të përparuara, me ekonomi, arsim e kulturë  të zhvilluar, në rrjedhat evropiane. Janë aq domethënëse fjalët e tij, se për tokën amtare nuk duhet kursyer asgjë: ”Bajmë be e lidhim besën e burrave, se kemi me ba çfarëdo flije, në kurban kjoftë nevoja!...”

Veprimtaria e lartë atdhetare e ”Luanit të Prishtinës”, ”deputetit kryengritës” etj., siç është cilësuar ai, ka lënë gjurmë të pashlyera ndër brezat. Ndonjë pseudohistroian është munduar të shfaqë mëdyshje për këtë figurë të ndritur të Kombit tonë, por ai ka mbetur përherë i paharruar. Në dhjetor të vitit 1977, eshtrat e tij u sollën në Shqipëri dhe, që nga ajo kohë, prehen në qytetin e Kukësit, me fytyrë nga Kosova e dashur e tij. Me atë rast, u thurën dhe këngë popullore, me vargje të tillë kuptimplotë, si: ”Borën e shkund në mal çetina,/ prapë na erdh’ Hasan Prishtina…/ Bajram Curri përmbi shkrep,/ po të pret si vllaun e vet…/S’të shtroi ari i tanë mbretnive/ s’të lidhën leqet e tradhtive”.

Për atdhetarin e shquar demokrat  Hasan Prishtina janë bërë botime e janë shkruar artikuj të shumtë. Emrin e tij e mbajnë shkolla e institucione të ndryshme, në trojet shqiptare. Ndërsa ishte peng i madh fakti që, nga rregjimi monist, nuk u nderua me titullin ”Hero i Popullit”. Por, megjithatë, është e sigurtë  që brezat e shqiptarave do ta nderojnë e kujtojnë përherë, këtë ”vigan liberator”.

 

Tiranë, 13 gusht 2013

 

Agron Berisha: Mësuesi i Merituar Neki Babamusta nderohet nga Kryetari i Senatit Amerikan

Mësuesi i Merituar Neki Babamusta nderohet nga Kryetari i Senatit Amerikan

Nga: Agron Berisha

Profesor Neki Babamusta u vlerësua nga Kongresi Amerikan me nderimin e lartë “Mbrojtës Ndërkombëtar i Demokracisë 2013” (International Advocacy of Democracy) për mbrojtjen dhe përhapjen ndërkombëtare të idealeve të paqes dhe demokracisë. Çertifikata e njohjes dhuruar Neki Babamustës nga Senatori Harry Reid në emër të Kongresit Amerikan vlerëson shërbimin e tij të shquar për demokraci dhe liri në Sh.B.A., Shqipëri dhe Kosovë, shërbimin e tij për arsim prej 40 vite, dhe kontributin e fisit Babamusta dhe Cani për ndërtimin dhe forcimin e lidhjeve shqiptaro-amerikane.


Neki Babamusta është fitues i nderit të lartë ‘Mësues i Merituar’, dekoruar dy herë nga Kongresi Amerikan për mbrojtje të vlerave demokoratike në Washington DC si dhe i dekoruar për vlera patriotike në Tiranë, Shqipëri. Vajza e tij, Ermira Babamusta pranoi dekoratën në emër të babait dhe familjes në ceremoninë zhvilluar në Kongresin Amerikan me 1 gusht 2013 nga senatori Harry Reid, Kryetar i Shumicës në Senat.

Ndjehem shumë shumë i nderuar familjarisht për respektin e lartë që senatori Reid, Kryetari i Senatit Amerikan më dha si “Mbrojtës Ndërkombëtar i Demokracisë 2013, duke vlerësuar punën time dhe të familjeve Babamusta-Cani për demokraci, dhe për forcimin e miqësisë midis dy popujve tanë, miqësi e cila do të rrojë shekull pas shekulli, siç ka theksuar e nderuara Senatore Hillary Clinton. Ky vlerësim i qeverisë së Shteteve të Bashkuara dhe Kongresit Amerikan është një mirënjohje e jashtëzakonshme e miqësisë tradicionale 100 vjeçare të familjeve Cani-Babamusta ndaj popullit amerikan dhe Sh.B.A.-së. Mbi të gjtha vlerësoj miqësinë midis dy kombeve tona. Ky dekorim i dytë nga Kongresi Amerikan i dedikohet të gjitha vlerave demokratike të kombit shqiptar, të cilët e shohin kombin e madh Amerikan si aleat të përjetshëm dhe besnikun historik të kombit tonë. ShBA-ja, Shtëpia e Bardhë, Kongresi Amerikan dhe qeveria e saj janë promotorët kryesorë për përhapjen e vlerave demokratike dhe të vendosjes së paqes në botë,” deklaroi prof. Neki Babamusta, Mësues i Popullit.

Veprimtaria patriotike e familjeve Babamusta-Cani


Diktatura komuniste izoloi Shqipërinë për 50 vite nga bota e perëndimit. Diktatura siç ka theksuar ish-kryeminstri Çërçill e bëri Shqipërinë një xhungël të izoluar. Ky izolim solli pasoja tragjike për popullin shqiptar ku pati dhjetëra mijë të vrarë, të burgosur, të internuar, etj.

Për dy fiset Cani dhe Babamusta pasojat qenë tepër të rënda: 20 vetë të burgosur (të vdekur edhe nëpër burgje), të përndjekur, mohuar e drejta e arsimit dhe sekuestrim pasurie. Nga dy fiset dolën patriotë demokratë të denjë si Ramazan Cani: (Hero i Popullit, Mësues i Popullit, bashkëluftëtar me Bajram Currin dhe me vëllezërit Myslim dhe Shyqyri Peza), Ramazani dhe i ati, Mustafa Cani u vranë nga reaksioni feudal (Verlaci), Kastriot Cani (Veteran i Rezistencës, ish-pjestar i Frontit të Rezistencës Anti-Komuniste, me pseudonimin “Furtuna”, ish adjutant i Mustafa Gjinishit, pushkatuar nga diktatura si pjestar i Rezistencës), Dill Cani (Nënkryetar i Frontit të Rezistencës për rrëzimin e komunizmit, dënuar me 101 vjet burg), Përparim Cani (dënuar me burgim nga diktatura), Beqir Babamusta (i persekutuar, vdekur nga ataku në zemër prej kërcënimeve nga diktatura), Qemal Babamusta ( i biri i Beqirit, i burgosur politik, ish-pjestar i Frontit të Rezistencës dhe Veteran), Murat Babamusta (vëllai i Beqirit, Patriot i Kombit, i dekoruar), Ibrahim Babamusta (Mësues i Popullit, ish-pjestar i Frontit të Rezistencës, lauruar me Medaljen e Artë të Perandorit të Austrisë, Franz Ferdinant), Agron dhe Neritan Babamusta (djemtë e Ibrahimit, akademikë të shkencave egzakte), Hasan Babamusta (i persekutuar politik me 101 vjet burgim, i vdekur në burg), Halit Babamusta (i persekutuar politik, i dënuar 2 herë nga diktatura), Regip Babamusta (anti-fashist dhe patriot), Mehmet Babamusta (Dëshmor i Kombit, ish-pjestar i Frontit të Rezistencës bashkë me vëllanë e tij Isuf Babamusta, bashkëpunëtorë me Mustafa Gjinishin, i pushkatuar nga diktatura), Neki Babamusta (i persekutuar, Mësues i Merituar, dekoruar dy herë nga Kongresi Amerikan dhe i dekoruar për vlera patriotike në Shqipëri), Suzana Babamusta (e shoqja e Nekiut, e persekutuar, pushuar nga puna), Qazim Tufa (burri i tezes së Suzanës, dënuar me 101 vjet burgim) dhe Halit Dervishi (shpalluar armik i popullit nga diktatura). Vëllezërit Cani (Kastriot dhe Skënder Cani) u klasifikuan nga diktatura familje raksionarësh dhe u internuan. Ndërsa motra e tyre Tuja Cani, internuar dhe burri i saj Xhuf Sufali, i burgosur politik  (Arshiva e Shtetit, 1945).


Neki Babamusta në shtator 1964 nuk pranoi t’i shërbente sigurimit të shtetit gjatë komunizmit, në Shërbimin Diplomatik jashtë shtetit, për të cilën u përndjek ashpër  nga diktatura. Këshilli Bashkiak i Kavajës, me miratim nga Prefektuara Tiranë i miratoi atij në shkurt 1996 marrjen e një pensioni të veçantë për merita patriotike-demokratike. Ndonëse vendimi ishte ligjor, i formës së prerë, kjo e drejtë iu mohua Nekiut, pas fitores së demokracisë në Shqipëri, dhe akoma nuk i është dhënë sot.  Po ashtu atij iu mohua edhe e drejta e studimit nga diktatura. Studimet universitare në degën “Histori, Letërsi dhe Histori Botërore” Nekiu i vazhdoi me korrespondencë, duke i kryer studimet në kohë rrekord.

Të dy fiset ndjehen krenarë për kontributin që kanë dhënë për çështjen e Rilindjes Kombëtare: me çetë të armatosur dhe luftëtarë morën pjesë në mbrojten e vendit kundër serbëve dhe pushtuesve të tjerë të Ballkanit dhe Evropës, kontribuan për mësimin dhe përhapjen e gjuhës shqipe. Ndihmuan direkt patriotin e madh Ismail Qemali ku në fisin Babamusta ai u prit një natë, iu dhanë kuaj, ushqime, para dhe përcjellës. Ndërsa fisi Cani me Ramazan Cani dhe Bajram Xhani, dy miq të ngushtë të fisit Babamusta, me dy çetat e tyre të armatasoura, e shoqëruan Ismail Qemalin për në Vlorë me 26 tetor 1912. Patrioti Ramazan Cani, priti në Durrës dhe i shpëtoi jetën Avni Rustemit, duke e strehuar në një vend të sigurtë, pasi ai vrau tradhtarin Esat Pashë Toptanin në Paris me 13 qershor 1920.  Të njëjtën kontribut fisi Cani dha dhe për Kongresin e Lushnjes, ku Ramazan Cani (krahu i djathtë i patriotit Aqif Pashë Elbasani) bashkë me çetën e tij siguruan mbarëvajtjen e punimeve të Kongresit të Lushnjes, në janar 1920.

Dy fiset Cani dhe Babamusta iu bashkuan Luftës çlirimtare kundër pushtuesve italo-gjerman në vitet 1940-44, duke i dhënë luftës ndihma të mëdha ekonomike dhe financiare. Si ideal lirinë e kombit shqiptar e shihnin të lidhur me idetë e Perëndimit, pa komunizmin. Prandaj dy fiset u lidhën në vitin 1944-46 me Organizatën Anti-Komuniste, Fronti i Rezistencës, themeluar nga Hamdi Frashëri (kryetar), Dill Cani (nënkryetar), Mustafa Gjinishi, Shyqyri Peza, etj. Qëllimi i kësaj organizate kombëtare ishte rrëzimi i komunizmit në Shqipëri, në bashkëpunim me zbulimin anglo-amerikan. Pjesmarrësit patën pasoja tragjike pas vendosjes së komunizmit në Shqipëri, ku ndër të tjerë edhe bashkëpunëtorë patriotë si Shyqyri Peza, Cen Kruja, Rexhep Greca (pjesmarrës aktiv në luftën përkrah Frontit të Rezistencës kundër komunizmit, i burgosur politik në kohën e ish-ministrit të brendshëm, Koci Xoxe), Adem Qose (dënuar me 101 vjet burgim të përjetshëm), Aqif Averiku, etj, pësuan të njëjtin fat nëpër burgjet komuniste. Po ashtu familjet dhe fëmijët e të burgosurve politik u izoluan, internuan dhe iu mohuan të gjitha të drejtat njerëzore, si arsimini dhe punësimi. Fronti i Rezistencën luajti një rol të madh në luftën për rrëzimin e komunizmit në Elbasan, krahinën e Peqinit dhe zonën e Kavajës. Pranë Shtabit të Përgjithshëm në Pezë ndodheshin edhe oficerët anglez.

Gjatë Luftës çlirimtare në shtator 1943 prindërit e Neki Babamusta (Beqiri dhe Rabihane Babamusta) shpëtuan nga gestapo hitleriane 6 ushtarë dezertorë italian dhe një familje rrobaqepësish izraelite prej 4 vetësh. Ndërsa në kohën e “Operacionit të Florit” ku sigurimi i shtetit sekuestrone pasurinë e tregtaraëve, e ëma e Nekiut, Rabihania bashkë me Nekiun shpëtuan disa familje nga burgimi në 1953-56. Në kohën e luftës së klasave gjatë kohës së diktaturës Neki Babamusta shpëtoi nga vëllavrasjet politike, burgime dhe internime 80 jetë njerëzish, gjatë viteve 1953-84 në qytet dhe fshatëra e zonës Kavajës. Ai dhe familja e tij disa herë janë përballur me vdekjen.

Fillimi dhe forcimi i lidhjeve Shqipëri-Amerikë-Kosovë dhe familjes Babamusta

Bashkëpunimi i familjes Babamusta me Amerikën fillon në 1920 me hapjen e shkollës së parë amerikane në Golem, Kavajë. Kjo lidhje vazhdon me pritjen madhështore në 15 mars 1992, që i bëri Kavaja, patriotët, të persekutuarit, dhe pjesëtarët e fisit Babamusta të dërguarit të parë të Sh.B.A.së, ambasadorit amerikan Reilson me të shoqen e tij, bashkë me z. Sali Berisha. Familja Babamusta i dhuroi ambasadorit Reilson historikun e shkollës amerikane.

Aktiviteti i familjes Babamusta vazhdon me krijimin e shoqatës Patriotike Kombëtare “Bajram Xhani” (1992-2004), për të forcuar miqësinë shqiptare me Sh.B.A-në dhe Perëndimit dhe për të mbrojtuar vlerat demokratike dhe të persekutuarve nga komunizmi.

Në korrik 1999 familja Babamusta dha një kontribut të vyer në Detroit, Miçigan duke u lidhur me radion shqiptaro-amerikane Alba për forcimin e miqësisë me Sh.B.A.-në, për mbrojten e vlerave demokratike dhe në veçanti për luftën heroike të popullit martir të Kosovës.

Të dy vizitat në Sh.B.A. janë kujtime të përjetshme për familjen time. Mikpritja, repsekti, dashuria, përkrahja që treguan familjet amerikane, kongresmenët, senatorët amerikanë dhe qeveria e Shteteve të Bashkura ndaj familjes Babamusta janë të paharruara. Vizita ime e parë në Amerikë në 1999 më la mbresa të jashtëzakonshme, ku njoha vlerat e vërteta të Demokracisë dhe lirisë, të një kombi që është ndërtuar mbi vlera demokratike. Qëllimi i vizitës ishte të njihej populli amerikan me luftën heroike të popullit të Kosovës kundër pushtuesve serb, me Millosheviçin në krye. Kjo na dha mundësi si familje të flisnim për luftën e drejtë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me komandant z. Hashim Thaçin dhe Adem Jasharin, Hero Legjendar, për rolin dhe vlerat e larta që pati presidenti Rugova për vendosjen e paqes dhe themelimin e shtetit të Kosovës dhe për ndryshimet e mëdha që pati Shqipëria në rrugën drejt Demokracisë. I jam mirënjohës kontributit që ka dhënë Amerika, sidomos Presidenti Klinton për ndërhyrjen që bënë forcat aleate, dhe presidentët në vijim Bush dhe Obama. Si hulumtues historie kam shkruar artikuj të ndryshëm, kumtesa historike që i dedikohen vlerave kombëtare dhe politike të Kosovës dhe Shqipërisë,” tha profesor Neki Babamusta.

Në gusht 2003 familja Babamusta u prit nga senatori Tom Harkin dhe senatorë të tjerë në Kongresin Amerikan, të cilët falenderuan në emër të qeverisë amerikane Ermira dhe Neki Babamusta, fisin Babamusta dhe Cani për veprimtarinë e tyre demokratike dhe miqësinë diplomatike me Amerikën. Gjatë  takimit të  familjes Babamusta me Senatorin Tom Harkin, familja Babamusta i dhuroi një  shqiponjë që  përfaqëson simbolin e lirisë  të  kombit shqiptar. Senator Harkin u përgjigj, “Dhe ne kemi të njëjton simbol për liri, shqiponjën” dhe senatori u ul në gjunë me respekt përpara simbolit të lirisë.

Senator Harkin iu drejtuar Neki dhe Suzana Babamustës: “Ju falenderoj ne emër të popullit amerikan, të Kongresit dhe të qeverisë të Shteteve të Bashkuara. Jemi krenarë që kemi mik dhe aletë të shtrenjtë Shqipërinë, dhe veçanërisht ndaj Familjes Cani dhe Babamusta jemi po aq krenarë për kontributin tuaj dhe që keni prodhuar fëmijë të shkëlqyer. ” Ndërsa Ermirës Senator Harkin iu drejtua më këto fjalë: “Me bindje e ke vendin këtu në Kongres, ashtu siç erdha edhe unë me shumë sakrifica.”

 

Në verë 2004 me propozim të Kongresmenit Mark Kennedy, Kongresi Amerikan dha tre nderime për Neki Babamustën, Kastriot Canin (gjyshin e Ermirës) dhe Ermira Babamusta, ku mbi Kongresin Amerikan u ngritën tre flamuj. Në Korrik 2013 Familja Babamusta (Neki dhe Ermira Babamusta) marin nderimin e dytë nga Kongresi Amerikan si dhe çertifikata njohje për kontributin diplomatik-demokratik.

 

Dedë Preqi: LUMINISTI SHQIPTAR I BUKURESHTIT TË DITËVE TONA

ILUMINISTI SHQIPTAR I BUKURESHTIT TË DITËVE TONA

(Poet, patriot dhe reformator i kulturës shqiptare. Te personaliteti i këtij malësori, dallojmë një shpirt fisnik dhe zemër bujare, që është i mishëruar me fijet e fildishta të atdhedashurisë. Zbulimet e tij janë një ndihmesë e madhe që do t‘u çelin rrugë edhe autorëve tjerë, të gjurmojnë, studiojnë dhe krijojnë një bibliotekë të re të korpusit tonë kulturor, shkencor dhe patriotik.)

Dedë Preqi

Më pëlqejnë njerëzit që lexojnë, komunikojnë dhe shkruajnë. Artikujt dhe librat e botuar, përfaqësojnë një provokim magnetik që përhapin dritën e diturisë. Dihet se Bukureshti historikisht ishte një vatër e zjarrtë e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, përmes së cilës kanë vepruar shumë veprimtarë dhe dijetarë të shquar të kulturës dhe letërsisë sonë në mërgatë. Veprat e tyre frymëzuan gjenerata të tëra, dhe ato i vazhduan edhe veprimtarë të tjerë, siç vepron  sot, poeti, publicisti dhe përkthyesi Baki Ymeri. Këtë njeri do ta quaja iluministi shqiptar i Bukureshtit të ditëve tona, i një atdhetari të zellshëm dhe krijues i palodhshëm që lë gjurmë në botën magjike të letrave shqipe. Ai është bërë shembull i shkëlqyer për gjeneratat e reja, për ta vazhduar imazhin tonë në funksion të vazhdueshëm, që të mos ndërpriten asnjëherë urat e miqësisë kulturore ndërmjet popujve si vlera të vjetra dhe tradicionale.

Nuk dua ta përsëris atë që e kanë thënë të tjerët për këtë njeri, por duke e studiuar veprimtarinë e tij, konstatojmë se malësori i Sharrit aspiron për një punë e frytshme dhe kolosale, me mbresa të pasura letrare, atdhetare dhe intelektuale. Autori përqëndrohet ekskluzivisht në tema të angazhuara, sepse shtypit i nevojiten reportazhet, intervistat dhe portretet e veteranëve dhe krijuesve tanë, jo vetëm në diasporë. Viteve të fundit, pos tjerash e kultivon edhe pamfletin si një armë strategjike për demaskimin e ligësisë. Në spektrin tematik ballafaqohemi me tema shumë interesante vlerash të dobishme. Lënda e tyre mund të imponohet dhe përjetohet si një e vërtetë aktuale dhe e përhershme, si një botë magjike që gjakon pas esencave të natyrës njerëzore, duke aspiruar me tërë qenjen e vet, prej një arkitekti dhe mjeshtri të urave të shëndetshme të miqësisë kulturore ndërmjet gjuhëve, njerëzve dhe popujve.

Përmes shkrimeve të tij, gjen gjurma shqiptare në Bukuresht, Konstancë, Brailë e gjetiu. Dëshmi është portali i Zemrës Shqiptare, Botës sot, Gazetës Nacional, Gazeta Kritika, Fjala e Lirë, Republika, Gazeta Ditore etj. Autori ka një garsonierë të vogël të ngarkuar me vlera të vjetra e të rralla (koleksione të pasura librash, letrash, gazetash, revistash, dorëshkrimesh, fotografishë). Shumicën e artikujve dhe materialeve që ka botuar dhe i boton sot e kësaj dite nëpër gazeta e revista të ndryshme shqiptare, përveç se e pasurojnë kartotekën tonë kulturore, autori investon edhe elemente tjera të nevojshme, duke gjurmuar vlera të panjohura të autorëve të mëdhenj të rilindësve tanë, sidomos kur vjen fjala për kryeveteranin e atdhetarizmit shqiptar në Rumani, Nikolla Naço-Korça. Zbulimet e tij janë një ndihmesë e madhe që do t‘u çelin rrugë edhe autorëve tjerë, të gjurmojnë, studiojnë dhe përfeksionojnë një bibliotekë të re të korpusit tonë kulturor, shkencor dhe patriotik, me studime, fejtone e libra shumë të rëndësishme.

Kanë thënë të tjerët dhe vlen të potencojmë edhe ne, se Baki Ymeri është pjesë aktive e disa simpoziumeve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, veprimtar i dalluar i Bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë, iniciator për themelimin e Shoqatës së Miqësisë Rumuno-Shqiptare, kryeredaktor dhe editor i revistave „Shqiptari“ dhe „Kosova“ në Bukuresht. Nja 2 filoserbë të Rumanisë e kanë sulmuar në shtyp, duke e shpallur „irredentist“ pse militon për kauzën kosovare në shtyp, një tjetër (sipas një pamfleti të freskët të Kushtrim Kastriotit), e pat hedhur në gjyq, por poetët i mbron Zoti dhe engjëjt. Veprimtaria e Baki Ymerit është plot e përplot me aktivitete të rëndësishme të kulturës dhe letërsisë, i cili nuk rendi pas famës, por madhështinë kombëtare e arriti  duke synuar gjithmonë qëllimet parimore për një moral ideal, që përmes sakrificave e përjetimeve të ndryshme të kohës, të fitohet liria njerëzore si një fitore e brendshme dhe e jashtme e njeriut, duke i dhënë prioritet komunitetit shqiptar të Rumanisë, mërgatës sonë, afirmimit të Kosovës dhe lirisë sonë kombëtare.

Baki Ymeri vjen nga Shipkovica e bukur që shtrihet në zemër të Sharrit. Rrjedh nga një familje fisnike e bujare. I ati i tij ishte një veprimtar i flaktë i kolonisë shqiptare të Bukureshtit, ndërsa e ëma e tij, iu adaptua ambientit shqiptar që e deshti me gjithë zemër, paralelisht me gjuhën shqipe, traditat tona dhe flamurin shqiptar. Pushtuesi sllav në trojet shqiptare gjithherë i kishte në shënjestër dhe i përgjonte ata të cilët  nuk pajtoheshin me robërinë dhe zgjedhën e huaj, e një ndër ta ishte edhe i biri i  Ajvaz Vokës, një intelektual liridashës që nuk do të pajtohet kurrë me robërinë e pushtuesit të egër, me ç’rast  akuzohet  dhe denohet nga Gjykata  komuniste  e Shkupit me 6 vjet burg të rëndë „për veprimtari armiqësore kundër pushtetit socialist jugosllav“ (1976). I ndjekur nga pushteti i asaj kohe, Bakiu duhej të largohet  nga vendlindja e tij, duke u vendosur më vonë në Bukuresht, por aktiviteti i këtij djaloshi në shërbim të lirisë dhe atdheut nuk ndalet kurrë. Themi djalosh edhepse më 1 gusht të këtij viti i mbush 64 pranvera. Që nga viti 1971 e deri më sot, ka bashkëpunuar dhe bashkëpunon pa ndërprerë me shtypin shqiptar të Kosovës, Maqedonisë, Shqipërisë dhe mërgatës shqiptare, por edhe me shtypin e huaj, posaçërisht me atë rumun.

Qeveria e re rumune po e pregadit terenin për ta njohur Kosovën

Nëse doni të shkoni në Bukuresht, pregadituni për një udhëtim të mbarë me ballin lart. Atje do gjeni një bibliotekë fantastike, ndoshta më të pasurën në diasporë, siç qe shprehur diplomati Avni Spahiu para disa vitesh. Duke e përvetësuar me shumë sukses gjuhën rumune, qysh para 40 vitesh, Bakiu iu rek përkthimit të letërsisë shqipe në gjuhën rumune dhe anasjelltas, duke përkthyer edhe shumë autorë të njohur shqiptarë, duke dhënë dhe kontribute tjera të panumërta në publicistikë. Rëndësinë e përkthimeve e përmendin edhe një numër i konsideruar intelektualësh tanë nga Kosova dhe Shqipëria. Pas studimeve (Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Kosovës në Prishtinë), vazhdoi specializimin në Vjenë dhe Bukuresht (1974/75), duke jetuar e krijuar edhe sot e kësaj dite në kryeqytetin e Rumanisë, duke dhënë me notën brio provimet dhe referatet e doktoratës (Relacione kulturore rumuno-shqiptare), duke vazhduar traditën e rilindësve tanë në këtë vend, duke dhënë një kontribut të çmuar për çështjes shqiptare në vendin ku rilindësit tanë bënë përpjekje titanike për përhapjen e zjarrit të pashuar të atdhedashurisë shqiptare.

Baki Ymeri e ka dëshmuar me vepra konkrete veprimtarinë e vet, duke e gërshetuar jetën e tij me çështjen fisnike të atdhetarizmit shqiptar. Ky njeri, tërë jetën vet ia kushtoi kësaj kauze sublime, pa heshtur dhe pa u lodhur. Intelektualët rumunë, e quajnë Poet i dashurisë, Shqiponja e Dardanisë në trojet rumune, Mik i madh i kulturës, Dashamir i njerëzimit. Te personaliteti i këtij malësori, dallojmë një shpirt fisnik dhe zemër bujare, që është i mishëruar me fijet e fildishta të atdhedashurisë. Te ky njeri e gjejmë edhe një karakteristikë të jashtëzakonshme si kundërshtar i madh i ekstremizmit fetar. Relacionet e shqiptarit me Zotin janë shumë të rëndësishme për të mbajtur gjallë vlerat shpirtërore që na i falën të parët tanë. Baki Ymeri ka një përvojë të gjatë e të pasur prej mërgimtari, duke përjetuar ngjarje të ndryshme në kushtet dhe rrethanat e vështira, gjithmonë duke tentuar të bëjë diçka pozitive, duke mos ndenjur duarkryq, duke bërë atë që është e mundshme për të mirën e çështjes kombëtare.

Artikujt e botuar të autorit janë vlera mbi vlera. Ato shënojnë thesarin e letrave shqipe, të cilat kanë valenca studimi dhe mësimi. Kështu krijohet respekti, krenaria dhe nderi. Baki Ymeri është zëri i vetëdijes sonë kombëtare në diasporë. Bukuria e shpirtit të tij s'ka limit, sepse kush preokupohet për Atdheun, do të mbetet përjetësisht në memorjen tonë e të gjeneratave të ardhshme. Bashkëpunimi kulturor midis dy vendeve mike ishte shumë i hershëm. Ndërmjet  shqiptarëve dhe rumunëve, faktorët objektivë dhe aktivë i dëshmojnë librat, broshurat, abetaret, gazetat dhe dokumetet e vjetra të rilindësve tanë, që sot i shpalos me një kujdes të madh publicisti dhe atdhetari Baki Ymeri. Dokumentet dhe fotografi e artikujt  mbi gazetat e vjetra shqiptare që na i sjell, shndërrohen në faktorë të jashtëzakonshëm të bashkëpunimit pozitiv në planin kulturor dhe miqësor ndërmjet dy vendeve. Prandaj, kjo formë e bashkëpunimit kulturor do të ndikojë edhe sot, kur Rumania dhe Qeveria e saj e re, po e pregadit terenin për ta njohur Kosovën sipas rekomandimeve të Bashkësisës Europiane, si shtet të pavarur, të lirë dhe sovran.

Zëri i ndërgjegjes sonë kombëtare në diasporë

Në janar të vitit 1971, shkoi në Bukuresht për të kontaktuar farfisin,  dhe i gjeti atje bijtë dhe bijat e rilindësve tanë. Baki Ymeri viteve të fundit është organizator i parë i tryezave të miqësisë rumuno-shqiptare. Vetë termi tregon rrethin dhe marrëdhëniet e moçme të këtyre dy popujve të farefisnuar gjatë historisë, të cilët i lidhi ideali dhe jeta shoqërore dhe kulturore. Në kuadrin e këtyre tryezave, dashamirë të mëdhenj të Kosovës, si Marius Chelaru, Monika Mureshan, Mihai Antonescu, Tiberius Puiu, Lucian Gruia, Gjergj Bukura, Viktoria Milescu e tjerë, tregojnë më shumë se një përkushtim dhe dashuri ndaj kulturës sonë. Shumica sosh janë poetë dhe prozatorë që shkruajnë me admirim për poetët shqiptarë, të cilët mirren vullnetarisht me analizat dhe përkthimet e tyre, ashtu sikur që anasjelltas, mirret dhe përkthysi dhe publicisti i njohur shqiptar, zt. Baki Ymeri, përfaqësuesi i parë i Kosovës letrare në gjuhën rumune.

Nuk do të thotë se autori e bën një punë të madhe, nëse e përkthen një libër, në qoftëse nuk i japim rëndësi të karakterit letrar, por duke e përkthyer një libër në një gjuhë tjetër, ke dhënë një shembull të traditës dhe kulturës së popullit tënd në rend të parë, i ke ndihmuar kulturës letrare në rend të dytë, dhe në rend të tretë ke treguar talentin tënd, prej poeti dhe përkthyesi. Traditat e tryezave të miqësisë janë të lashta dhe shumë të vazhdueshme, duke pasë parasysh njerëzit me vyrtyte të larta atdhetare e kulturore, paraqesin urat dhe rolin e ambasadorëve të të dy vendeve mike. Një ndër ambasadorët e tillë që ka sot diaspora shqiptare në Rumani, është edhe përkthyesi dhe publicisti Baki Ymeri, që meriton më shumë se një dekoratë të artë, për kontributin e dhënë deri më tani, në fushën e përkthimeve dhe publikimeve të ndryshme të karakterit letrar dhe kulturor.

Baki Ymeri është autor i disa veprave origjinale dhe redaktor apo i autor i parathënies së disa autorëve nga Kosova dhe diaspora shqiptare. Ka  botuar 7 vëllime poetike, 25 antologji me autorë të përbashkët, 3 monografi mbi diasporën shqiptare. Ka përkthyer mbi 70 vëllime poetike të autorëve tanë dhe rumunë, duke shkruar në ndërkohë mbi 1.000 artikuj të ndryshëm, të botuar në gazeta e revista të panumërta. Vlen të ripërkujtojmë faktin se autori është një zbulues i madh librash, letrash, fotografishë, dorëshkrimesh e dokumentesh origjinale të rilindësve tanë. Disa nga to (më të rëndësishmet) ia ka dhuruar Bibliotekës Kombëtare dhe Universitare të Kosovës. Këto janë të një vlere të madhe për studiusit e sotëm, për të njohur më mirë aspiratat, kulturën dhe shoqatat e Rilindjes kombëtare në mërgatë. Autori është anëtar i zellshëm i Lidhjes së Shkrimtarëve të Rumanisë, lauerat i disa Mirënjohjeve të ndryshme, i nominuar nga Institucioni Biografik Amerikan, „Njeriu i Vitit 2001“, i një Çertifikate nga Kombet e Bashkuara (Qendra për të Drejtat e Njeriut, Bukuresht 1994), laureati i „Urdhërit Kavalier i Mioricës“ në Fokshan të Rumanisë (2006), i vlerësuar me çmimin e Mirënjohjes për Kritikë Letrare, nga klubi i Shkrimtarëve „Drita“ dhe drejtoria e revistës letrare „Pelegrini“ në Athinë (2006). Është i përfshirë në Fjalorin Enciklopedik të Personaliteteve të Rumanisë, posedon disa shpërblime tjera si dhe Mirënjohje për donacion dhe bashkëveprim nga Biblioteka Kombëtare  dhe Universitare e Kosovës (2007).

Mirënjohje për Shqiptarin dhe botuesin e saj

Sipas Halil Haxhosajt, emri i Baki Ymerit është një dritë e ndezur në zemër të Bukureshtit. Ai është rilindasi i kohës moderne, i dekadës së parë të shekullti XXI që është shekulli i shqiptarëve. Bakiu është dritë e artë e prezantimit të letërsisë sonë në rumanishte dhe anasjelltas. Përkthimet e tij janë qirinj që ndriçojnë të gjitha kendet, por edhe majat e letërsisë bashkëkohore shqipe. Dhe për të gjitha këto ai është meritori, ai është trubaduri, ai është shpirti dhe zemra e kësaj letërsie, sepse ua bën të njohur dhe të dashur lexuesve rumunë. Puna e tij për afirmimin e letërsisë dhe shqiptarët në Rumani është tejet e çmuar dhe shumë e frytshme. Kjo shihet në shumë aspekte, madje edhe në botimin e revistës "Shqiptari", që botohej qysh në kohën e Rilindjes Kombëtare. Kjo revistë ishte një abetare për shkollat e para shqipe që u hapen në shqitari, pra në të gjitha trojet shqiptare. Këtë rrugë je duke e vazhduar me sukses, por edhe me bindje, intelekt dhe vrull shqiptari që ka në gjakun e tij. Emri i tij do të shkruhet me shkronja të arta në kulturën shqiptare të diasporës, në përgjithësi, dhe të asaj të shiqptarëve të Rumanisë në veçanti. Të lumtë mendja, pena dhe elani që ke Baki Ymeri. Për këtë, sikur të ishin gjallë do të përgëzonin edhe Nikolla Naço, Asdreni, Lasgushi, besa edhe shumë të tjerë.

Sipas Skënder Zogajt të famshëm, Baki Ymeri është poet, patriot dhe reformator i kulturës shqiptare: „Ky portret i ri kushtuar Baki Ymerit, më solli risi dhe sihariqe të reja. Këtij njeriu i buzëqeshi fati të përkthejë e botojë mbi 100 poetë shqiptarë nëpër revistat rumune, dhe mbi 30 libra poetësh nga Kosova shqiptare në të njëjtën gjuhë. Fjala është për vëllime mono apo dygjuhëshe që vlerësohen me reçensione të favorshme në të dy gjuhët. Është një dukuri e rrallë e afirmimit të kulturës shqiptare që na gëzon shumë, sepse për autorin nuk ka gjë më të madhe se sa kur e kënaq lexuesin, e që në rastin e përkthyesit, kënaqësia është e shumëfishtë, sepse përkthyesi është lexuesi special, prandaj e falendëroj nga zemra edhe për vlerësimin që kanë bërë kritikët rumunë, jo vetëm për librin tim, duke e shumëfishuar në këtë mënyrë subjektivizmin e miqësisë sonë të vjetër.“

Revista Shqiptari, sipas poetit Neki Lulaj, është një model i përsosur i mërgatës shqiptare dhe asaj europjane, ndërsa për Baki Ymerin kam përshtypjen se një ditë studjuesit shqiptarë do të gjurmojnë nëpër arkivat e ndryshme bibliotekare dhe elektronike, duke e zgjedhur si objekt studimi këtë veprimtar të zellshëm të diasporës sonë. Puna e tij për gjurmimin dhe afirmimin e vlerave kombëtare nuk paguhet me as me flori. Revista respektive ka vlerate veta sublime. Edhe gadishmëria e Ministrit të Diasporës, Dr. Ibrahim Makolli, për botimin e kësaj reviste është një kontribut i çmuar, andaj e falënderojmë nga zemra, ndërsa botuesit i urojmë suksese për publikime të mëtejshme kësaj tribune të bukur e të pasur të diasporës sonë. (Neki Lulaj, Bota sot, 21.07.2013)

Për kompletimin e këtij portreti, po e japim edhe një letër private që i arriti këto ditë në Bukuresht: Çdo fjalë do të ishte e tepërt për portretizimin e një vullkani të pashuar të patriotizmit shqiptar. Sa i rilexova vargjet tua me një kënaqësi  të veçantë. Ju i meritoni komplimentet tona, sepse jeni Patritot dhe Nderi i Kombit. Ju jeni flamurtar i atdhedashurisë dhe pronar i penës së artë! Desha të them se unë kam vite që kam krijuar miqësi me krijues të ndryshëm në Facebok, por miqësia Juaj më duket si një dhuratë e veçantë.  Unë  sinqerisht  kam patur guximin të them hapur se poezitë tua gjithmonë për mua ishin magjike, fenomenale dhe kryevepra e artit. Ndoshta e ekzagjeroj me komplimente të këtilla, por unë të çmoj si një poet  i madh, shkrimtar i përsosur dhe legjendë e diasporës sonë.  Duke përkthyer e shkruar për të tjerët, e di se nuk ke patur kohë të konsolidosh veprën tënde letrare e publicistike, por  e parandjej se botimet tua në Internet dhe në shtypin e shtypur, do të jetojnë brez pas brezi, dhe do të frymëzojnë gjenerata të tëra. (Ana nga Tirana)

 

 

Shaban Cakolli: MBI UNIVERSIN POETIK TË SABIT RRUSTEMIT

MBI  UNIVERSIN  POETIK TË  SABIT  RRUSTEMIT

Shkruan:Shaban Cakolli

Poet i mirë është vetëm ai,duke bërë hapat e tij në krijimtari hap pas hapi,lufton për të arrirë të bukurën,të përshkruaj ngjarëjet dhe fenomenet,për atdheun,kohën,njerëzit e atdheut,ku qoftë mes poezisë apo tregimit,dokumenteve,krijimtarinë e bënë si skulpturë që flet, si muzikë që fisnikëron,si zjarr që nuk i nënshtrohet hirit,por një art të përsosur,estetik,të thjesht,lakonik dhe të qartë,të pasur letrarisht dhe të kapur për secilin  lexues.

Një poet i mirë lypset sa më shumë lexim. Veçanërisht në lëmin e poezisë që të përvetësohet përvoja e të tjerëve në përsosjen e vargut si nga pikëpamja teorike (forma), ashtu edhe nga pikëpamja përmbajtjesore, kuptojmë se poezia lirike, për të dalë e mirë, duhet të jetë:  e shkruar me fjalë të zgjedhura që, me pak fjalë të thuhet shumë, ) duhet ta ketë idenë e domosdoshme sipas temës së trajtuar,  duhet ta ketë ndjenjën e ngrohtësisë së brendshme, që të dalë poezia sa më e mbrujtur dhe sa më bindëse,  ta ketë, në të njëjtin kohë, edhe dufin, që është dyzash sipas temës e motiveve të trajtuara dhe, duhet ta ketë edhe goditjen e qëlluar,sipas këtyre cilësive të cilat cekëm më lart,njëri nga  letrarët tanë i cili i posedon të gjitha këto cilësi,është  poeti ynë i  çmuar,z.Sabit Rrustemi.

Sabit Rrustemi:Shquhet ndër letrarët më të spikatur të rrethit të Anamoravës.Veprat e tij poetike, vijnëpara lexuesit me një përkushtim  të theksuar,ai që prej krijimeve të para artistike ka ruajtur identitetin e vet krijues, gjithnjë duke e pasuruar fondin e letërsisë shqiptare me veçantit e tija artistike.Vargjet e tij korrespondojnë pohimin e brendshëm shpirtëror në krijimin e vargut racional, duke e pasqyruar atë gjithnjë me zjarrminë e botës së brendshme, që shpërthen vazhdimisht në përditshmërinë tonë.Tek krijimtaria e Sabit Rrustemit . Vargjet e tij korrespondojnë pohimin e brendshëm shpirtëror në krijimin e vargut racional, duke e pasqyruar atë gjithnjë me zjarrminë e botës së brendshme, që shpërthen vazhdimisht në përditshmërinë tonë portretin e ekspresiv prej artisti.Poeti përmes figurave artistike si; metafora, epiteti,simboli etj., ka treguar se transparenca në poezinë e tij bartë atributet e kohëve,si në rrafshin tematik,po ashtu edhe si; metafora, epiteti,simboli etj., ka treguar se transparenca në poezinë e tij bartë atributet e kohëve,si në rrafshin tematik,po ashtu edhe

në rrafshin e vetëdijesimit të këtij absurditeti nëpër shoqëritë e ndryshme.Sabit Rrustemi,veç talentit të tij,punës së paepur,ka ardhur në këtë botë edhe me dhunti për të shkruar,me dhunti për të kapur mendimet,për të shprehur ate që ndizet në shpirtin e tij poetik,për të shpalosur botën shpirtërore para lexuesit.Ai është një lërues i madh i kulturës sonë,gëdhend vargun dhe nga ai nxjerr thesaret e fjalës,të cilat lëkundinshpirtin e  lexuesëve.Poezia e tij është poezi e prushit të madh,ai ka ditur të pregadis mirë brumin e tij poetik,Ai di të zgjedh tema,din të i shtjelloj ato,gjatë shtjellimit nxjerr motive dhe mesazhe të fuqishme,bënë mrekullira dhe vargun e tij  e bënë armë të fortë në duart e luftëtarit.Një poet që poezinë e vënë në shërbim të kombit,mes saj pastron shpirtin e vet prej krijuesit dhe shpirtërat e lexuesëve.Ai ka shumë aftësi për të shprushur shpirtin poetik,për të e  pasuruar me figura të pasura poetike,metafora e simbole,qoftë kur  vargëron në motivin kombëtarë,qoftë në ate të dashurisë.Sabiti iu është përkushtuar poezisë nga fëmijëria,ndoshta mu aty e mori frymëzimin,se i takonte një treve me pasuri të pashterrshme kulturore e kombëtare,në odat e rrethit të tij ka pasur burra veprimtarë  të kombit të cilët kishin cilësitë më të çmuara të cilat u takojnë burrave, mençurinë, trimërinë, burrërinë, qëndresën, besen, nderin , mbi të gjitha atdhedashurinë,si ishin:Mulla Idriz Gjilani,Idriz Seferi,Ramiz Cërnica,e shumë të llojit të tyre në rrethin e  Karadakut,të cilët  jetën ia kushtonin burrërisë,nderit dhe kombit.E si mos të  e frymëzonin burrëritë e tyre,madje ato pejsazhet e bukura të vendlindjes së Sabitit, fushat, arat, malet, gurrat, e atij vendi të dashur e pitoresk.Poezitë e  Sabitit i kam lexuar si fëmijë nëpër gazetat e revistat që botoheshin atëhere,aq sa i kuptoja,ia kisha lakmi  vargjeve të tija të fuqishme. Shumë kohë më vonë,kam pasur fatin të e njoh personalisht  Sabitin,të e përqafoj e të i shtrëngoj duart me te,të pijmë kafe së bashku,të bisedojmë e këshillohemi për poezinë, artin, kulturën, i mençur , i ngrohët,i papërtueshëm në këshilla, të jep guxim,frymëzim dhe të mundëson të kapish kuptimin e bukur të fjalës së shkruar.Njeri që dhuron libra,unë edhe pse në mërgim,kohën kur shkoj në vendlindje takohem me te,në Hotelin"KRISTAL" të

Gjilanit,vend  ky që sikur i bashkon krijuesit,isha edhe në  shtëpinë e tij,ku më ka lënë përshtypëje mikpritja e tij prej burrit,bukuritë pitoreske të vendlindjes  së tij,më ka dhurua shumë nga krijimtaria e tij, deri te përmbledhja e fundit"Zjarrmi e Kthjelltë",madje më ka dhënë të u përcjell edhe miqëve në mërgim,çka e kam bërë me shumë kënaqësi.Sabiti është një organizator i mirë i krijimtarisë letrare,udhëheq klubin"Beqir Musliu" në Gjilan i cili rreth vetes bashkon shumë krijues,nxjerr revistën "Agmia",unë kam marrur pjesë në organizimet e tyre dhe jam nda shumë i kënaqur.Sabiti me  Nexhat  Rexhën,një shkrimtar,poet e kritik

letrar,kanë bërë shumë për krijimtarinë letrare në rrethin e Anamoraves,nuk e fsheh  mallin i cili më ka pushtuar,për të takuar këta dy miq të mirë,të cilët kur të i takoj,padyshim do të sjellin ndonjë risi.

Sabit  Rrustemi,një poet i cili simbolizon atdhedashurinë,guximin,largpamësinë,mendjen e ndritur,i ka armë të forta fjalët e tij në vargje,frymëzim  për çdo atdhedashës,ngrohin zemrat e artdashësit, ngritë moralin në shpirtin e lexuesit,është idator,projektor dhe realizues i veprave të mëdha në letërsinë tonë kombëtare.Të shkruash të bëmat e Sabit  Rrustemit në letërsinë tonë, nuk arrin të i thuash me një vështrim të Shkurtër, për to duhet të shkruajmë shumë.Ky mendimtar i fjales  së ndritur,letërsinë e ka bërë pasion e dashuri të shpirtit,mënyrë e të jetuarit me te në të njejten çati.

Beqir Musliu u shfaq në poezinë tonë në fillim të viteve ’60, si poet me pikëpamje dhe forma insistuese, që nuk ishin të rëndomta për atë kohë... prandaj kritika e përcolli me interesim të veçantë dhe  krijimtarinë e tij e tij ,i cili  atë botë ishte më i miri,por shkuarëja e tij e parakohëshme në botën tjetër,la pasardhësit e tij në Anamoravë,të cilët nuk e lanë të rrënohet asnjë çast kështjella e tij letrare,vetëm sa shtoheshin krijuesit e kësaj ane,të cilët secili vënin nga një gurë në atë kështjellë,i pari e vuri Sabit  Rrustemi,i cili punoj   çdo çast që të ruaj,kultivoj,pasuroj dhe të mbajë gjallë vepren e tij.Kur kujtonim të madhin Beqir  Musliun në Gjilan,e pata thënë publikisht:As  Beqir  Musliu dhe as Kadare nuk u shfaqen rastësisht,ata me punë e mençuri bënë emër dhe vepër,ata duhet të i zëvendësoj dikush,unë e quajta

një Beqir  Musliu të dytë z.Sabit  Rrustemin,por ai protestoj menjëherë,tha se Musliu mbetet i pazëvendsueshëm.Eh,po kështu janë ata që punojnë pa zhurmë e bujë,por jeta dhe vepra e  Beqir  Musliut,mbetet e gjallë,e ndritëshme,nga se ate e bëjnë të pavdekshme krijues të mëdhenj të Anamoravës,si:Sabit  Rrustemi,Nexhat Rexha,i madhi poet e kritik Ibrahim Ibishi,i cili fatkeqësisht nuk është më me ne,por i jeton vepra,Hysen Kqiku,Daut Maliqi,Demir Krasniqi,Musah Ahmetaj,Hasije Selishta -Kryeziu,Bajram Kosumi,Albinë Idrizi,Dan Kosumi,Linditë Ramushi,Vehbi Klaiqi,Fatushe Ahmetaj,Fitore Bunjaku,e shumë

të tjerë të cilët nuk po mund të i përfshij në këtë shkrim të shkurtër,si Ramadan S.Latifaj,Sadbere Gagica,Isë Kosumi,Fehmi Cakolli,Shpresa  Ajvazi,e shumë të tjerë.......

SABIT  RRUSTEMI

Sabit Rrustemi është i lindur më 3 Prill 1959 në Terziaj, fshat në afërsi të Zhegrës, Komuna e Gjilanit. Shkollimin fillor e kryen në Zhegër, atë të mesëm në Gjilan, ndërsa studimet në Degën e Letërsisë dhe Gjuhës Shqipe, në Prishtinë.

Në vitin 1977 boton poezinë e parë ne revistën "Zëri i rinisë" të Prishtinës. Në vitin 1981, është shkrimtari i vetëm i Kosovës që burgoset për shkak të botimit të tregimit "Nën maskën e mysafirëve", të botuar në revistën "Fjala" më 1 prill të atij viti, ditën kur demonstratat shqiptare për Kosovën Republikë e mbushën Prishtinën. Dënohet me katër vjet burg nga regjimi i Jugosllavisë titiste, me ç’rast i ndalohet edhe botimi i krijimtarisë letrare. Tek në vitin 1990 boton përmbledhjen e parë të poeziveËNDËRRO ËNDRRËN E MUNGUAR

Sabit Rrustemi,ka botuar:

Ku i la lisat era Rilindja, Prishtinë, libër ky i dorëzuar që në vitin 1981, redaktuar nga poeti i mirënjohur Ali Podrimja.

Besoj në një diell, Fjala 1992 Prishtinë.

Variacione për lirinë, Rilindja, 1997, Prishtinë.

Ëndrra që puthet, poezi, Rozafa, 2001, Prishtinë.

Pika e zezë, përmbledhje tregimesh, Flaka e vëllazërimit, Shkup, 1993.

Maska e mysafirëve SH.B. Buzuku, Prishtinë, 1997.

Jetëshkrimi i Sylë Kopernicës, prozën dokumentare 1994, Shtëpia Botuese Plejada botues, Beqir Musliu.

Natyrë me vaj, album poetik, Shtëpi Botuese Plejada, Prishtinë me parathënie të Beqir Musliut.

Paqja e brishtë, bot. Rozafa, Prishtnë, 2007

SHIU I BUZËVE TUA, bot. Rozafa, Prishtnë, 2009

ANTINGERE DIVINA / Prekje hyjnore (përkthyer në gjuhen rumune nga Baki Ymeri), Bukuresht, 2009

NËN QERPIKUN TËND, poezi, T-KOM, Shkup 2009

I përfaqësuar edhe në Antologjinë poetike TEMPLUL CUVANTULUI / Tempulli i Fjalës, Bukuresht 2009

Trekëndshi Poetik i Paqës

Zjarmi e Kthjelltë,si dhe Sabiti do të ketë botuar edhe shumë libra tjerë,por unë si mërgimtarë shkoj rrallë në vendlindje,dhe nuk kam mundur të siguroj gjitha veprat e tij.

 

 

Është laureat i një sërë shpërblimesh letrare ne poezi e prozë mes viteve 1979 -2010.

 

Ajet Nuro: Në Montreal u zhvillua aktiviteti më i madh sportiv i shqiptarëve të Montrealit, kupa e futbollit

Në Montreal u zhvillua aktiviteti më i madh sportiv i shqiptarëve të Montrealit, kupa e futbollit

Ekipi Prishtina u shpall ekipi më i mirë i vitit

Nga Ajet Nuro, Montreal, Kanada


U bë viti i tretë që shqiptarët e Montrealit ia kushtojnë një ditë futbollit, sportit më popullor në vendin e tyre. Madje, këtë vit ata i kushtuan dy ditë.

Dita e 16 qershorit ishte paraparë të ishte ditë feste për shqiptarët e Montrealit, festë që grumbullon të gjithë dashamirësit e futbollit, futbollistët amator por edhe familjet e tyre. Dhe shqiptarët, iu përgjigjën thirrjes për të qenë të pranishëm në këtë ngjarje. Por, natyra nuk ishte në anën e tyre. Gjatë të pesë orëve që zgjati aktiviteti, shiu nuk rreshti së rëni dhe ai shoqërohej nga një i ftohtë jo i zakontë për një ditë mes-qershori. Por, pjesmarrësit në fushë nuk u dorëzuan dhe kanë luajtur pa ndërprerje. Dhe me ta, në fushë, ishin edhe arbitrat e palodhur dhe përfaqësuesit e një këshilli disiplinor që ishte ngritur me qëllim mbarëvajtjen e aktivitetit. Edhe pse shi, ndeshjet u zhvilluan në dy grupe të përbër nga katër ekipe secili, një formulë e futur në aktivitetin e këtij viti.

Ekipet pjesëmarrëse ishin 8: Kastrioti, Prishtina, Tirana, Skënderbeu në një grup dhe Flamurtari, Ferizaj, Besëlidhja, Vllaznia në grupin tjetër. Dy ekipet më të mira të çdo grupi kaluan në gjysmë finalen që u vendos të luhej në datën 7 korrik 2013.

Shiu i 16 qershorit dhe ai i ditëve që pasuan nuk i kishte dekurajuar as pjesmarrësit as familjet e tjera shqiptare të ftuara të kalonin një ditë në formë pikniku. Fatmirësisht, koha të djelën e 7 korrikut ishte me ne. Sipas planit, u zhvilluan ndeshjet gjysmëfinale që nxorën fitues Kastriotin dhe Prishtinën. Në mbyllje të dy ndeshjeve të para gjysmëfinale, një grup fëmijësh u futën në fushë për t’i dhënë ngjya edhe më të bukura aktivitetit. Tek e fundit, ata do t’a marrin stafetën një ditë…

Para se të fillonte aktiviteti, disa ishin skeptik përse do të duhej një ndeshje për vendin e tretë por ndoshta kjo ishte ndeshja më e ngarkuar me emocione dhe të papritura nga të gjitha ndeshjet e tjera. Pas barazimit 2:2, mes Besëlidhjes dhe Ferizaj, fituesi duhet të përcaktohej me penallti. U deshën të gjuhen mbi 10 penallti për të përcaktuar fituesin që u shpall Beslidhja.

Kur e pyeta Naserin (Neser Veseli) se nga janë futbollistët e Prishtinës, më tha janë të gjithë shqiptarë për t’më lënë të kuptoja se nuk ka rëndësi se nga është origjina e tyre. Qesha dhe i thash se jam kurioz më shumë se për statisika. Dhe e vërteta, pavarësisht se ekipi ka emrin e kryeqytetit të shtetit të dytë shqiptar, djemtë që e përbëjnë janë sa nga Tepelena e Fieri aq edhe nga Prishtina e Peja. Më e bukura, Jasmini është nga Plava, nga shqiptarët e Malit të Zi. Flet shqip? – Jo më përgjigjet Naseri, -Janë asimiluar, – shton jo pa trishtim Naseri… Pra, ndonëse ekipi ka emrin Prishtina, ai është mbarë kombëtar e pse jo edhe pak ndërkombëtar pasi në portë qëndronte një kanadezo-afgan…

Organizatorët kishin marr masa që të gjithë të kënaqeshin që nga fëmijët për të cilët ishin marr masat të kishin dhuratat e tyre e gjerë tek më të mëdhenjtë që kishin dhurata për pjesëmarrjen plus disa dhuratave nga bizneset. Sidoqoftë, duhet falenderuar pjesmarrja e disa personave që i dhanë seriozitet dhe siguri aktivitetit. Dua të përmend arbitrat, Dr. Gëzim Bytyqi që erdhi nga Ottawa dhe gjykoi  5 orë në shi, por edhe të palodhurin Arjan Rizaj, që gjykoi ndeshje në të dy ditët. Falenderime për zotërinjtë Myrteza Halili, Besnik Qendro, Avni Shkupolli dhe Nehat Kaloshi që ndihmuan aq shumë në sigurimin e një transparence dhe vlerësimin sa më mirë të ndeshjeve si dhe dallimin e talenteve respektivisht golshënuesit më të mirë dhe futbollistit më të mirë të turneut. Nuk dua të le pa përmendur z. Hysni Marku, krytarin e Bashkësisê së Shqiptarëve të Kebekut në Montreal, për interesimin, këshillat dhe ndihmën në mbarvajtjen e aktivitetit. Falenderime drejtuesve dhe organizatorëve të të gjutha ekipeve dhe çdo futbollisti për angazhinin në fushë dhe jashtë saj.

Këto dhe fjalë të tjera të mira ishin përshtypje që n’a i shprehën pjesmarrësit në fund të aktivitetit. N’a vjenë mirë kur i dëgjojmë, por duke qenë një nga organizatorët nuk mund të mos përmend ndonjë mungesë. Kështu, është për të ardhur keq që, megjithë punën e bërë për të transmetuar mesazhin se kupa e futbollit para së gjithash ka qëllim bashkimin, miqësimin dhe argëtimin e shqiptarëve të Montrealit dhe pastaj ajo është matje forcash, një mesazh i tillë nuk ka mundur të përçohet tek të gjithë. Pra, në këtë kontekst është e pashpjegueshme, fyerja që iu bë një djali të riu (i cili erdhi me kënaqësi për të ndihmuar) që do të jetë e ardhmja e shqiptarëve këtu. Si një nga organizatorët, i kërkoj ndjesë atij për këtë veprim të disa pjesmarrësve dhe premtoj se, nëse unë do të jem përsëri mes organizatorëve të aktiviteteve të këtij lloji, ngjarje të tilla nuk do të përsëriten.

Tradita e kupës së futbollit përkon me një traditë tjetër që po mundohemi të krijojmë ajo e prezantimit dhe njohjes me faqet e verdha të bizneseve shqiptare të Montrealit dhe rrethinave dhe një gazete modeste me emrin “Shqiptari i Montrealit” që deri më sot ka parë dritën katër herë. Sa mirë do të ishte që të njohim sa më shumë shqiptarë sipërmarrës. Por ka edhe të joshqipfolës që duan të bashkëpunojnë me komunitetin tonë si rasit i z. Amirouche Benmerar (algjerian) apo dhe Izabela Przystal (polake) që ishin kujdesur të sillnin dhurata për fëmijët shqiptar pjesmarrës në aktivitet.

E bukura e një aktiviteti si kupa e futbollit është se ajo grumbullon të gjithë moshat. Fatmirësisht, disa nga ekipet kishin menduar të tërhiqnin të rinjë që ata të marrin stafetën nesër. Kështu, në fushë kishte shumë të rinjë por më i riu, Denis Metai, nuk ka mbushur ende 15 vjeç. Ai aktivizohet në hockey por edhe në futboll (soccer). Përgëzime të gjithë të rinjëve dhe veçanërisht Denisit që iu dha mirënjohja si pjesmarrësi më i ri i aktivitetit. Po ashtu, edhe veteranët nuk i munguan kupës. Nuk ka nevoj për shifra por z. Laze Leskaj është veteran si në futboll edhe jashtë tij. Ai është një nga emigrantët më të hershëm por edhe nga më të njohurit pasi duke qenë se punon për një organizëm qe ndihmon emigrantët e rinjë, ai në një farë mênyre është bërë një Nënë Tereza e shqiptarëve të Montrealit. Urime pra z. Laze për mirënjohjen që i bën organizatorët e kupës.

Golshënuesi më i mirë i Turneut u shpall Ismet Palamar i cili ka lindur në Pejë. Kur i bëra një foto si një nga golshënuesit më të mirë të ndeshjeve në grupe dhe kandidat i mundshëm për mirënjohjen si golshënuesi më i mirë i turneut, m’u drejtua në anglisht dhe më tha se ai përfaqëson Republikën e Kosovës. Ai nuk flet shqip dhe është produkt i ish-Jugosllavisë ku nuk ishte e rrallë kur takoje familje të përbëra nga prindër që i përkisnin gjuhëve dhe rracave të ndryshme. Kështu ai nuk flet shqip (ndonëse mundohet të thotë shprehje praktike nga shqipja) por këmbngul të thotë se është shqiptar.

Ne mblidhemi bashkë, të gjithë shqiptarët dhe organizojmë një kup futbolli. Por në të përditëshmen tonë, jemi të rrethuar nga të tjerë që nuk flasin gjuhën tonë, por që kanë respekt për ne për ato vlera që ne i kemi në punë dhe në jetë. Prandaj, duket se dhe ata duhet të kenë vend në një kup shqiptare. Shumë nga ekipet ishin kujdesur të kishin edhe të tjerë, joshqipfolës në ekipet e tyre dhe shumë prej tyre shkëlqyen edhe në fushë. Kështu, lojtari më i mirë i takoi pikërisht këtij grupi. Ai ishte Amine Bounila Merci les amis!!!

 

Në fund nuk n’a ngelet veç të urojmë mirë u pafshim në aktivitetet e ardhëshme!

 

Edhe një përmbyllje e suksesshme e vitit shkollor e shkollave Shqipe të Shtutgartit me rrethinë!

Zeqir Asllani

Edhe një përmbyllje e suksesshme e vitit shkollor e shkollave Shqipe të Shtutgartit me rrethinë!


Formulärets överkant

E diela e 07 korrikut 2013, ishte një ditë feste për të gjithë shqiptarët e Stuttgartit me rrethinë, por edhe në tërë Landin e BW. Që nga ora 9:00 e mëngjesit për të gjithë shqiptarët ishte një rrugë e cila i shpinte drejt Stadionit SG.07 Untertürkheim për të festuar së bashku me fëmijët e tyre përmbylljen e vitit shkollor 2012/13, të shkollave shqipe: “MIGJENI” Stuttgart, ”SHPRESA” Ruit-Ostfildern dhe “DITURIA” nga Wendlingeni të Arsimtarëve çiftit bashkëshortor Zejnije & Zeqir Asllani, të cilët viteve të fundit po lënë gjurmë të pashlyeshme në edukimin e fëmijëve shqiptar në Gjermani! Programi filloi me antonimin e himnit Kombëtar! Nxënësit e shkollave shqipe ishin ata të cilët hapen programin me vallen e “PAVARËSISË”, më pastaj Saranda Elezaj i ftoi të gjithë nxënësit e shkollave shqipe të paraqiteshin me programin Kulturo-Artistik, duke filluar nga nxënësja më e vogël Suela Jashari, e cila i mahniti të pranishmit me prezantimin e saj. Në fund të programit artistikë Arsimtarët, Zejnije & Zeqir Asllani iu ndan të gjithë nxënësve të shkollave shqipe “MIGJENI” “SHPRESA” dhe “DITURIA” Dëftesat e shkollës shqipe në pranin e prindërve dhe të gjithë pjesëmarrësve në këtë ditë argëtuese dhe sportive. Secili nxënës u duartrokit veç e veç gjatë marrjes së Dëftesës së shkollës shqipe!

Këshilli organizativë: Arsimtarët e shkollës Shqipe Zejnije & Zeqir Asllani, në bashkëpunim me KF. “KOSOVA” nga Bernhauseni me Kryetarin zot. Arben Berisha dhe anëtarët e klubit, Shpejtim Mushkolaj, Ramë Husaj, Shaip Mushkolaj, Isuf Elezaj dhe Nuredin Gjuraj, Këshillat e prindërve të shkollave shqipe, “MIGJENI”, ”SHPRESA” dhe “DITURIA” si dhe një grup i bashkatdhetarëve tanë të cilët janë të kyçur në jetën sportive në Stuttgart me rrethinë. Në veçanti kontributi i pazëvendësueshëm i zot. Shaip Mushkolajt i cili viteve të fundit po e ndihmon shkollën shqipe për rezervimin e fushës sportive për  fëmijët  Shqiptar!

Këtë ditë feste sportive e madhështuan prezenca e këngëtarëve tanë të mirënjohur vëllezërve MUSTAFË dhe FERAT Gërxhaliu, të cilët në formë vullnetare me këngët e tyre të preferuara për të pranishmit bënë atmosferën më madhështore se kurrë një herë më parë të shoqëruar nga vëllezërit Gjocaj me sint të cilët erdhën në formë vullnetare për t´i shoqëruar vëllezërit Mustafë & Ferat Gërxhaliu, vetëm e vetëm që shkolla shqipe rrugën e saj t´a vazhdoj më tutje, që fëmijët tanë të mësojnë për gjuhën, kulturën për historinë, të mos harrojnë traditat tona Kombëtare e mbi të gjitha rreziku i asimilimit të tyre.

Të pranishëm në këtë ditë argëtuese sportive kishte edhe shumë shoqata, klube, afarist shqiptar, veprimtar nga të gjitha qytetet në Landin e BW. si: Bashkimi Kombëtar nga Leonbergu nga Fellbahu, Waiblingeni, Helbroni, Nürtingeni, Wendlingeni, Ludwigsburgu, Kirheim Teku, Ostfilderni, Nerlingeni Dekendorfi nga të gjitha pjesët e Stuttgartit.

Kishte shumë të rinj të cilët luajnë në ekipet gjermane. Në këtë ditë feste valonin flamujt si: Flamuri Kombëtar, Flamuri i Rep. së Kosovës dhe Flamuri i shtetit mikë Gjerman, Figurat e Skënderbeut dhe Ismail Qemailit dhe logo e Shkollës shqipe. Gjithë çka ishte veshur në petkun me ngjyra Kuq e Zi. Të pranishmit ndiheshin si në vendlindje si: Në Tiranë, Prishtinë, Shkup, Ulqin dhe Preshevë, në çdo kënd bisedat ishin në gjuhën shqipe, kënga e mirëfilltë e pushtoi qytetin e Stuttgartit.

Të gjithë nxënësit e shkollës shqipe  kishin ushqimin dhe pijet falas! Pas përfundimit të programit Kulturo-Artistikë nga nxënësit e shkollave shqipe, pjesa e dytë ishte rezervuar për, Turnirin tani tradicional të futbollit në Stuttgart. Të pranishmit pritnin me padurim fillimin e turnirit në futboll të vogël e sidomos fëmijët të cilët ishin të gjithë të para përgatitur për këtë ditë feste sportive. Arben Berisha, Kryetari i KF. ”KOSOVA” Bernhausenit ishte ai i cili udhëhoqi në mënyrë korrekte të gjitha ndeshjet së bashku me ekipin e tij  referuan në mënyrë profesionale të cilët i ndihmuan: Shpejtim Mushkolaj, Hajdin Emërllahu, Qamil Gjuraj, Nuredin Gjuraj, Isuf Elezaj, Shefki Gjuraj, Hamdi Ahmetaj etj.

Në turnirin tradicional të futbollit në Stuttgart morën pjesë 22. ekipe të grup moshave 6-18 si dhe 4 ekipe të moshës madhore.

Ekipet pjesëmarrëse në turnir ishin: 1. Shkolla shqipe 1, 2. Ruiti 1-nxënës të shkollës shqipe, 3. Real Madrid- nxënës të shkollës shqipe, 4. Hasjanët, 5. Shkolla shqipe 2, 6. Ruiti -2-nxënës të shkollës shqipe, 7. Mettingeni, 8. Bashkimi Kombëtar, 9. Walmer, 10. Mondi Prishtina, 11. Bad Cannstadt, 12. FC. Sali Bersha, 13. PSV Eindhoven, 14. Stuttgarti, 15. Shkolla “Migjeni” 16. Stuttgart Ost-nxënës të shkollës shqipe, 17. The Bloody  Alboz, 18. UÇK , 19. Feuerbach, 20. Wendlingeni -nxënës të shkollës shqipe, 21. Hau Daneben, 22. Rrezari 23.-26. Ekipe të moshës madhore.

 

Në finale u takuan-- Mondi Prishtina—PSV Eindhofen 1:3. Dy ekipet finaliste  u nderuan me mirënjohje nga Këshilli organizativ. Turniri i futbollit u mbyll në mënyrë vëllazërore, duke ju uruar ekipit fitues vendin e parë me shpresë se vitin tjetër prapë të vazhdohet me turnirin tradicional nga shkollat shqipe!

 

PJESËMARRJE REKORDE E KLUBEVE KOSOVARE NE GOTHIA COOP NË GÖTEBORG TË SUEDISË

Sokol Demaku

PJESËMARRJE REKORDE E KLUBEVE KOSOVARE NE GOTHIA COOP NË GÖTEBORG TË SUEDISË

Këtë vit si edhe viteve tjera në tunirin më të madh nderkombetar të futbollit për të rinjë qe cdo vit oirganizohet në Göteborg të Suedise nga 14 deri me 20 korrik do të marrin pjesë 1680 klube futbolli nga 86 vende të botës moshash të ndryshme nga 12 deri ne 18 vjeq për meshkuj ndërsa nga 12 deri me 19 vjeq për femra.

Edhe ketë vit në ketë turnir nderkombëtar Republika e Kosovës po pëfaqesohet nga 8 klube kosovare me 22 ekipe të meshkujve dhe dy te femrave.


GOTHIA Kup është  një turnir ndërkombëtar i të rinjëve në futboll që ka bërë emër. Në këtë turnin ndërkombëtar në qytetin Suedez Göteborg të gjitha ekipet dhe klubet futbollistike janë të mirëpritura. Por kushti i vetëm sipas organizatorit të këtij manifestimi është se klubi duhet të jetë  i regjistruar ne FIFA, pra shoqatat e tyre të futbollit të jenë të anëtarësuara në këtë aosciacion nderkombëtar të futbollit. Ekipet janë ndarë në grupe , ku ata takohen me njëri-tjetrin një herë. Ekipi i parë dhe i dytë grup avancojnë A-, ekipet e tjera në grup shkojnë në finale B.

Rregullat e FIFA zbatohen të gjitha seksionet përkatëse, përndryshe sipas rregullave të Shoqatës Suedeze të Futbollit. Të gjithë lojtarët duhet të jenë të siguruar.

Gjatë vizitës që bemë në vendbanimin  ku janë vendosurë ekipet kosovare ne takuam edhe organizatorin e klubeve kosovare që marrin pjesë në Gthia Coop, Bashkim  Kume me të cilin zhvilluam një bisedë e ku me këte rast mësuam se këtë vit në këtë turnir nderkombëtar të futbollit për të rinjë ku marrin pjse mbi 85 shtete nga mbarë bota me mbi 1650 ekipe në mesin e tyre janë edhe tetë klube kosovare me mbi 24 ekipe futbolli moshash të ndryshme e ne mesine tyre edhe dy ekipe femrash. Nga Kosova këtë vit në Gothia Coop marrin pjesë ekipe nga qytetet sa vijon: KF 13 Qershori ekip i fermrave nga Theranda, pastaj ekipe i femrave Theranda nga Theranda, KF Ballkani knga Theranda me dy ekuipe meshkujsh, KF Besa- nga Peja me kater ekipe meshkujsh, KF Feronikeli nga  DRENASI me kater ekipe meshkujsh moshahs te ndryshme, KF Gjakova nga GJAKOVA me gjashte ekipe meshkuj mosha te ndrsyhme, KF Prizren Spor nga Prizreni me tri ekipe, KF Vizioni nga FERIZAJ me dy ekipe meshkuj e nje te femrave.


Bashkim Kume thot se është i kënaqur me shkakun se numri i ekipeve kosoavre per cdo vit shtohet e edhe kualiteti i lojës është cdo vit e me i mirë, por  thot se komunat dhe organet përgjgegjëse për kulturë  e sport duhet ti kushotjnë një vemendje dhe kujdes më të madh këtij evenementi sportiv në të cilin të rinjt dhe të rejat ksoovare prezentojnë vendin tonë në arenën ndërkombëtare të futbollit. E kjo sipas tij është një e arritur shumë e madhe në këte drejtim.

Ishte kënaqesi dhe njeriu ndjehej krenar kur ne mesin e 85 flamujëve në Ullevi të Göteborg të Suedisë valonte krenar edhe flamuri i shtetit tonë, pra flamuri i Kosovës, falë punës , vullnetit dhe angazhimit të këtyre të rinjve dhe të rejave kosovare.

Rezultate e ndeshjeve të para janë shumë frytëdhense për shumicen e  ekipeve kosovare pa marrë parasysh janë ato të meshkujve apo të femarve.

Ne biseduam me kapitene e  ekipit të femrave të Therandes, Donjeta Krasniqi e cila na tha se ekipi i saj eshte shume modest dhe se pret qe ne te ardhmen do korr fitore ne ndeshjet ne vazhdim. Eshte interesant per ne qe edhe te rejat tona te jene aktive ne futboll, te marrim ate ekseperiencë që kane vashat suedeze dhe ta percjellime dhe tek te rejat tona qe edhe ato të jenë aktive ne kete lami sporti.

Ne preznetuma ne nje ndeshje qe u luajt mes ekipti të Feronikelit dhe ekipit Sudes Nyborgs SK moshat 16 vjeqare, ishte nje lojë stabile e futbollisteve mysafire dhe ata treguan me shumë vullnet dhe eksperiencë në fushë keshtu që e fituan  këtë ndeshje me rezultata 1:0, pra ndeshja Nyborgs SK- KF Feronikeli përfundoi me rezultat 0-1

Edhe ekipet tjera ksoovare sot luajtën ndeshjet e para në të cilat shumica treguan rezultat pozitiv.

 

Ndue Dragusha: Respekt dhe mirënjohje, i nderuari Ullmar Kvik !

Respekt dhe mirënjohje, i nderuari Ullmar Kvik !


Ndue Dragusha

Mësues, poet dhe psikolog

Lezhë, Shqipëri

Para disa ditësh më ra në dorë një libër, për të cilin kisha formuar një ide shumë të qartë lidhur me qëllimin e shkrimit të tij nga ana Juaj dhe realisht ia kishit arritur shumë mirë. Në këtë libër gjeta dhe emrin tim, tek falënderimi dhe të them të drejtën u ndjeva mirë. Jo thjeshtë për grafiken, por për simboliken, vendin dhe autorin. Dhe me këtë rast dua dhe unë t’iu falënderoj shumë për këtë “vogëlsi” të këndshme.

Ju jeni shumë mirë i informuar dhe njëkohësisht keni parë e studiuar vetë gjithçka duhet për të dalë në ato konkluzione, jo hipotetike, por racionale dhe të dokumentuara për historinë e  Shqipërisë. Nuk e di përse vendi im është anatemuar aq shumë gjatë të gjithë historisë së tij dhe është quajtur barabar, kur barbarizmat janë bërë në vende të tjera dhe nga njerëz të tjerë e në kohëra të ndryshme, mbase shumë opurtune dhe të diskutueshme në ditët e sotme, por që nuk kanë atë impakt që ka për popullin shqiptar në klasifikime të tilla.

Unë nuk jam historian dhe si i tillë mbase “mbetem në klasë”, por ndjehem shqiptar, jo si nacionalist i sëmurë, por si qytetar i botës së lirë dhe mendoj se të tillë vëmendje ka pasur dhe populli shqiptar ndër shekuj, por kanë qenë të tjerë që i kanë dalë në rrugë për ta penguar, për ta nënshtruar, për ta pushtuar, pavarësisht se ka dhënë Perandorë, Papë, udhëheqës të shquar në shumë vende të botës, shkencëtarë të njohur dhe me emër në botë, shkrimtarë, poetë, artistë me famë botërore, klerikë, mjekë, inxhinierë dhe shumë e shumë të tjerë, për të cilët analet historike dinë të flasin, por më së shumti heshtin.

Me “Më shumë heroizma sesa grurë”, Ju, keni shkruar një vepër të bukur dhe Ju falënderoj në emrin tim personal, sepse sot, pasi lexova librin Tuaj, ndjeva se në botë ka dhe njerëz të drejtë e të ndershëm, vlera e të cilëve rritet nga virtyte të tilla, siç është drejtësia dhe ndershmëria, toleranca për të pranuar pa komplekse të tjerët.

Vërtetë Shqipëria ka pasur çaste të mira dhe të vështira, momente dhe të këqija, por asnjëherë nuk ka pasur qëllime të këqija, është mbrojtur gjatë gjithë historisë së saj dhe asnjëherë nuk mund të klasifikohet negativisht mbrojtësi në vendin e tij, siç është bërë me shqiptarët. Ne nuk kemi qenë pushtues, nuk kemi qenë besëprerë, nuk kemi qenë mosmirënjohës, kemi pritur mikun me shumë bujari, aq sa besa dhe burrëria na e ka mbushur tokën tonë me shumë tragjizma, për të cilën Ju tregoni se ka pasur më shumë heroizma se sa grurë, një e vërtetë kjo shumë e qartë.

Njerëzit kudo në botë i afrojnë ndjenjat, vëllazërimi, paqja, morali dhe qëllimet pozitive. Kjo botë e trazuar shpesh rrezikon dhe vlera, mbase në emër të “vlerave”, vret njerëz, në emër të “jetës”, bën krimet më të llahtarshme, në emër të “drejtësisë”, mbyll të vërtetat në dosje të errëta dhe shpalos antivlerat e shumë e shumë të tjera.

Por kjo botë ka dhe Ulmar Kvikë, të cilët dinë të shkojnë drejt së vërtetës pa druajtje e frikë se e gjithë kjo botë me ngarkesën e saj, më së shpeshti negative, mund ta penalizojë, sepse kurajua është për ata që janë të sigurtë në argumentin e tyre.

Zoti Ulmar, unë nuk ju njoh nga afër, nuk kam pirë asnjëherë kafe me Ju, nuk kam bërë asnjë fotografi me Ju, nuk kam qeshur me humorin Tuaj apo qarë me dhimbjen Tuaj, por ndjehem sinqerisht shumë afër të gjithë këtyre që s’kam bërë, si të bëra, për shkak të mikut tim, shkrimtarit më të dashur shqiptar për shqiptarët dhe njeriut më të mirë, z. Viron Kona, i cili flet për Ju me një respekt të jashtëzakonshëm dhe që mua më ka bërë T’iu njoh kaq shumë, ndërkohë, që, parësor në vlerësimin dhe opinionin tim, është libri Juaj aq i mirë dhe aq i sinqertë e miqësor, sa dhe i vërtetë dhe dokument historik me vlerë.

Papa i ri i Romës, Françesku, në një takim me disa të rinj të ardhur nga Shqipëria, konkretisht nga qyteti i Shkodrës, mes të tjerave, tha:

“Pas viteve të gjata të mbylljes së institucioneve fetare, nga viti 1994, Kolegji Shqiptar i Shkodrës rifilloi veprimtarinë e vet, duke i hapur dyert për edukimin e të rinjve katolikë, ortodoksë, myslimanë edhe atyre që lindën në mjedise familjare agnostike. Kështu shkolla bëhet vend dialogu e ballafaqimi të qetë, vend, ku të rinjtë edukohen me respekt për tjetrin, me aftësi për të dëgjuar e me frymë bashkëpunimi”.

Ja çfarë fryme ka transmetuar dhe përhapur gjithmonë vendi im: tolerancë, bashkëpunim, respekt dhe dashuri. Dhe pikërisht për këtë jemi penalizuar dhe marrë nëpër këmbë.

Ju falënderoj për mirësinë Tuaj, për veprën Tuaj për Shqipërinë, për dashurinë e zemrën Tuaj të madhe për ne!

 

Respekt dhe mirënjohje, i nderuari Ullmar Kvik!

 

Flora Gjondedaj Dervishi: Mes Kryemesharit dhe Antifonarit...

Flora Gjondedaj Dervishi


Mes  Kryemesharit dhe Antifonarit...


Vështrim në Vlera ...

A nuk i detyrohet Muzikologjia, kultura shqiptare, profesor  Domeniko Morgantes,për Antifonarin e durrsakut Gjergj Danush Lapacaj, të vitit  1532 ??

Të  zgjosh vemendjen ....

Të zgjosh vemendjen për vlera  me rëndësi  kombëtare dhe t’ua servirës  informacionin gjeneratave në vijëmësi, nuk mendoj se mbetet në kufijtë e kuriozitetit.

Atëhere le të jemi të thjeshtë për çka duam t’i ofrojmë lexuesit masiv, si dhe të trokasim në kujtesën e profesionistëve të fushës, qofshin këta edhe nga më dinjitarët e kombit tonë.Por veçmas, tek strukturat kulturore.

Po rrekem jo vetëm  si shërbestare në bankën e diturive , ku më ka ngjarë  mot moti , t’i prek e të krenohem vetëmeveti  me këto dokumente të çmuara për kulturën kombëtare,por më gjerë…

Ideja ime vetëstepse :  Le t’dritësojë secili sipas fushave ...(!)më ka kyçur. Në nxitimecjen e dekadave kam provuar se  heshtja është harresë, e për këtë pendimi më ka  shtyrë në një dritësim, qoftë ky, edhe semplist ... Për Antifonarin e durrsakut ,”tonë “ Gjergj Danish Lapacaj, dokument i vitit 1532 .

Por, a është ky, një dokument me rëndësi  edhe filologjike, përveç përmendore e  muzikës arbërore të shek.XVI , siç thekson  muzikologu i mirënjohur profesor, Ramabdan Sokoli ?? (Ndjesë pastë !) Librin studimor i R. Sokolit (63 faqe,)  Antifonari i Gjergj Danish Lapacaj,botuar nga Toena në vitin 2000, me  ndihmën e Fondacionit Për kulturën dhe artet Fan Noli, ma solli në  sy një bankarelë buzë Lanës, 13 vjet më parë.

Mundi kërkimor  e studimor i Prof. Ramadan Sokolit, në arkivin e dioqezës së e Monoploit, qytet bregdetar në Italinë  jugëlindore, është një nismë private. E për analogji, sado çalamane. edhe rruga e ardhjes në bibliotekën Durrësit të librit po  private …. Andaj, ruhet si kopje unikale (!) në Muzikologji .

Dhe kjo kopje, e pashumëkërkuar  nga akcili muziktar...durrsak( !?) (Më ndjeni, ju që e  keni në bibliotekat private...! ) Por  trishtohem se vijon heshtimi e hupja  e  durrsakut, Gjergj Danish Lapacaja….Mos qoftë kështu !

Mendimi  se kultura dhe qytetërimi filloi me shkrimin, vjen i konsoliduar, jo vetëm prej  referimit se fillesat e kulturës në Durrës i gjejmë në shkrimet  mbivarrore të shek.II-të ,  P. K., të Ernest Kasirer(“Filozofia simbolike”.)

Por, edhe  një seri dëshmish , qofshin edhe pjesore. Që gjithësesi nuk janë objekt i vështrimit...

Pra, le të mbetemi tek e shkruara që nuk fluturon si fjala dhe metoda krahasimtare: Mendoj se Meshari ,(1555) i pari dokument i shqipes së shkruar mesjetare dhe  Antifonari, (1532,) të së njëjtës periudhë historike mbeten dy kështjella me zgavra ,por edhe dritë .

Për Kryemesharin, monumentin , e ruajtur si  ekzemplar unikal  në Bibliotekën e Vatikanit në Romë , që prej shekullit 18,* gjenerata jonë i është  ndernjohëse dhe e përulur përjetësisht, kryegjuhëtarit  shqiptar ,Prof . Eqrem Çabej. Profesori, iu përkushtua përunjësisht e mundimshëm  duke na sjellë studimin shkencor filologjik e gjuhësor nga më dinjitozët për Mesharin e Gjon Buzukut . (më 1968) Por ama, profesori,  shkenctar konseguent, rektor  i albanistikës,e  nënvizon gjurmuesin e kësaj vepre, studiuesin , Imzot Pal Skiroi (peshkop i arbëreshve të Sicelisë,  (1866-1941) ( jonian.) Pikërisht sepse  kleriku i ditur , Mesharin, e bëri pronë të botës shkencore më 1909, E “hipotekoi”pas tre shekuj e gjysmë varrosje . Prof Çabeu, e çmon nxjerrjen e tri fotokopjeve të librit nga studionjësi i gramatikës dhe literaturës së vjetër shqiptare, Justin Rrota më 1929.

Nënvizoj se; në krye të herës ,ai ndalet tek gjurmuesi i parë i Mesharit: 1740, kur kryepeshkopi i Shkupit ,i ndodhur për vizitë në Romë; Gjon Nikoll Kazazi , prej Gjakove,e mori librin dhe kopjoi një copë nga rituali i martesës (dhënia e unazës )dhe ia dhuroi atë  në shenjë nderimi  Atë Guzetës. Argumenta  këto se aritokracia katolike shqiptare, që emigroi dhe perëndoi me  motin e madh të Skënderbeut , kishte gjurmues, studiues, që  e ruajtën farën e kulturës shqiptare . Por, paharruar se ishin  enklava të një kombi me kulturë të gjerë dhe mundësi zhvilluese, si Italia.

- A u çmuan simbolikisht, si nder-njohës  këta fisnikë bujar të kombit shqiptar ,përveçse të përjetësuar në vepër  nga profesori i madh Çabej ?

- Po fijet lidhëse,  jo pa rol, me pinjollë të Kastëriotëve, Buzuqe,  Muzakëve, Skirove, Gjonëve, etj.Pra, ata dhe ato, të martuara me familje italiane me kulturë , i çmuan dhe i ruajtën  dokumentetet apo dijet tona.në diqeza apo biblioteka … Anonimë, jo rastësorë,  edhe pse pjesor e  kanë gjenezën e tyre  dhe mundi i  tyre duhet cmuar.

- Kush është Gjergj  Danush Lapacaj  ??

I pari nga Lapacajët, që u vendos në Monopoli, ishte Danushi, bashkëluftëtar i Skënderbeut. Ky pinjoll i një familje të pasur durrsake , pat themeluar atje një shoqatë edhe një kapelë në faltoren e Shën Pjetrit në Monopoli , të cilën e stolisi me një serë veprash artistike , sidomos piktura .

Sipas një testamenti të shkruar më 14 maj 1535, Danush Lapacaja ia  la tërë  pasurinë tre djemve të vet; Gjergjit, Anton Kolës dhe Françeskut .

E pasaktë është ditëlindja  e Gjergjit, autorit të Antifonarit,  teksa ditëvdekja daton 1593. Nga F. A. Gleines “Histori  e kishës ,” bot. Treu 1643, mësojmë se: Gjergj Danish Lapacaja i biri i Marës, pat zgjedhur karierën kishtare dhe se shpejt arriti të emërohet Kanonik i kryekishës  së Monopolit 1532, e më vonë protonator aposotolik.

Gjergji  u vendos në Napoli si mësimdhënës ku më 1542  botoi; “Traktat rreth aritmetikës dhe Gjeometrisë” , vepër e cila u ribotua nëntë herë .Më vonë kaloi në Romë për të punuar në kapelen e selisë papnore. Në ribotimin e fundit të kësaj vepre shkencore; (1784), Gjergji, cilësohet Njeriu i shquar për merita shkencore, sidomos të mësimdhënies,por edhe si ing. hidraulik,dijetar  erudit dhe njohës i greqishtes së vjetër, latinishtes, italishtes dhe amtares, arbërishtes.

Antifonari ende  në dioqezën  e Monopolit …

Antifonari i durrsakut Gjergj Danish Lapacaja (përmbledhje antifonash apo këngësh, )dorëshkrim i vitit 1531 deri vonë ndodhej në kryekishën e Monopolit, kurse tani ruhet në dioqezën e po këtij qyteti. Kodiku i shkruar në pergamenë lëkure me 54 fletë i përpiluar nga Gjergj Danish Lapacaja dhe notizuar po nga ai, enkas  për faltoret katolike,  mbetet atje  nëfondine dokumenteve të rralla …Gjithësesi i vizitueshëm  jo vetëm, për muziktarët …

Gjurmuesi…. 1992

Në  një  Kongres Ndërkombëtar të studimeve gregoriane , mbajtur  ne Ankona të Italisë më 1992,  muzikologu italian, Domeniko Morgante,* kumtoi për këtë Antifonar të mesjetës dhe nuk mbeti jashtë vemendjes shkencore. Sjellja pas 462 vjetësh  e monumentit të muzikologjisë,  vepër e një emigranti  arbër, ishte zbulim… (Tashmë  edhe si kulturë  mesdhetare, adriatike…)

-Po bota kuturore shqiptare, vecmas ajo e muziktarëve, a e bëri pronë të kulturës  tonë  këtë monument të Muzikologjisë  shqiptare,  me adresar të plotë ??

Në mos kemi të bëjmë me binjakun  e Kryemesharit, edhe pse më i hershëm, Edhe vetë  autori  durrsak na  shfaqet si kontribues  edhe me veprën shkencore,  matematike të ribotuar nëntë herë…

Preferoj  ta le të ligjërojë studiuesin e  përvuajtur atdhetar; Ramadan Isuf Sokoli : …”Veprat dhe veprimtaria e durrsakut Gjergj Danush Lapacaja kishin mbetur pothuajse të harruara derisa u restaurua… më ( 1950. )

Antifonari u shpall botrisht në këtë tubim(!* )Njoftimin e parë ma ka dhënë mërgimtari,zoti Amik Kasaruho. Me nismën time dhe me shpenzimet e mia

shkova deri në Monopoli ku , pasi u njoha me dorëshkrimin m’u dha mundësia për ta fotokopjuar sëbashku me të dhëna rreth jetës së Gjergj Danush Lapacajës ….

------* Kongres Ndërkombëtar  i  studimeve gregoriane , mbajtur  ne Ankona të Italisë më 1992

Profesori don të ndajë me lexuesin edhe përvoja të hidhura  në shtetin monist:

“…Filmi dokumentar kinematografik, përkushtuar muzikatrit arber, Jan Kukuzeli, pasi ma bllokuan, më premtuan disa vjet burg për agjitacion e propogandë fetare .

Refleksione për shumcka …pas afro cerek shekulli  demokraci

Kur diktaturës po i binin dhëmbët , ndonjë intelektual i pushtetshëm, por fatmirësisht  liberarl e filolog i zellshëm, poet etj , si Moikom Zeqo , krijoi oaze,  për intelektualët, sëpaku  në Durrës. Kështu u krye ricvarrosja   muzikantit durrsak , Jan Kukuzeli. Violinisti i ri e i talentuar, Florian Vlashi, krijoi  orkestrën harqeve me emërtimin  Jan Kukuzeli . Edhe  liceu i Durrësit nga Ulqinaku përjetësoi emrin e Kukuzelit Profesor R. Sokoli qe gjallë po mungues  në Durrës. (Projektideja  për një bust, e mbetur ende një letër.)

Vite më pas (2000-2004)Të  suksesshme  mbetën edhe  katër edicionet muzikore me talentet  jashtë atdheut ; “Takimi i Kukuzelit..” me udhëheqës Artistin e merituar, kompozitorin e mirënjohur prof. Hajg Zacharian, (Universiteti i  Arteve),  gjithësesi  me koordinimin e  spalës 30 -vjecare të violinave durrsake, mjeshtrin, Vladimi Caku. Por edhe strukturat ishin kulturëdshëse ...

( Edicionet kukuzeliane , të ndërprera  tashmë,  për mungesë financiare …)

Muzikologu me prosperitet ,Ramndan Sokoli e përmbyll me një amanet në të shenjtë, si ta dinte pragvdekjen .

Vepra të tjera me vlerë të shumfishtë dergjen skutave… Vetëkuptohet se kjo punë nuk mund të kryhet nga diletantët , ndërsa deri më sot,  ca muzikologë të diplomuar e të punësuar nëpër institucione, vazhdojnë të marrin mjaft e të japin fare pak ….

…..

Megjithatë,  edhe kjo punë duhet bërë , në mos tjetër nga ata që e ndiejnë si detyrim ndaj Atdheut.

Morgante në Durrës

i ftuar nga violinisti tashmë i mirënjohur, Florian Vlashi .

Mirënjohje pas 21 vjetësh..

Më 1532  u shkrua Antifonari

Më 1992 u kumtua në kongres internacional nga gjurmuesi, muzikolog italian nga Monopoli (1956) Domeniko Morgante .Shejza e parë  për botën kulturore  shqiptare u dha nga një personalitet perëndimor i fushës

Nëvitin  2000 prof.R. Sokoli , gjithësesi si nismë private, patjetër është po  shejza e dytë . Dhe nëse ndernjohja  per figurën e, muzikologjisëe italiane(specialist i muzikes së rilindjes dhe barokut, ) mbetet i  mangët, le ta plotësojnë atë strukturat e  kulturës .

Udhëheqësi artistik i edicioneve verore   “Netë të muzikës klasike,” violinistit  i mirënjohur, edhe për kulturën e gjerë , Florian Vlashi, propozon: Mirënjohje e Qytetit të Durrësit për prof. Domeniko Morganten. Natyrisht , kjo është një Faleminderit  profesor Morgante!pas 21 vjetësh, por gjithësesi zyrtare . Më mirë vonë se kurrë.

Por ,mendoj se edhe emërtimi  i një rruge Gjergj Danish Lapacaj, do t ‘ibënte nder qytetit dhe gjeneratave të ardhmërisë dhe i takon nderi  ta zbulojë,  po  miku Morgante… Nëse do të ndodhë …Ashtu si edhe busti i Kukuzelit.

Autori i Antifonarit, duhet të ndihet princ në qytetin  e Durrësit,  pinjoll i të cilit … mbeti prej shekujsh.

Fund  qershor 2013

 

 


Faqe 10 nga 40

Tidningen-Gazeta

Vem är Online?

Kemi 16 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1169391
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

En bro mellan det albanska och det svenska samhället

(Sokol Demaku "Baladë e përflakur" (Flammande Ballad), Antologji e poezisë / Poetisk antologi, Bukuresht / Bukarest 2009, sidan 94).

En bro mellan det albanska och det svenska samhället har skapats när det gäller att erkänna och främja de värden som några författare presenterat genom artiklar, översättningar och presentationer i tidningar. Men arbetet har gått trögt, med undantag för enstaka presentationer i tidskriften "Kunskap", som nyligen offentliggjorts i Borås.
Författaren Sokol Demaku, publicist och känd i sin läsekrets, bor och arbetar i Borås. Han har tidigare publicerat en monografi under titeln "Historien om Albanska Kultur Centret Migjeni", samt översatt denna till svenska.
Sokol Demaku har rönt ytterligare erkännande med anledning av antologin med albansk-svenska dikter med titeln "Flammande ballad”. Denna bok är den första i sitt slag i Sverige och har blivit oumbärlig, eftersom författaren genom denna publikation lyckats nå även svenska läsare och för dem presentera personliga uppgifter om författarna och deras bakgrund. Sokol Demaku låter även läsarna få en inblick diktarnas poetiska skapelser och har lyckats förmedla konstnärliga och kreativa värden, vilka hittills varit ett pussel för svenskspråkiga läsare.

Lexo ma...