Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit
Home
Debattartiklar


Ksenofon M. DILO: Njerez qe ju shtuan jete viteve dhe jo vite jetes!

Ksenofon M. DILO

Njerez qe ju shtuan jete viteve dhe jo vite jetes!

 


Qirjako dhe Ifijeni (Harito) DILO/v.1934

Nuk e di nëse gjyshja , apo gjyshi, apo të dy së bashku vendosnin për emrat e fëmijëve që zot shyqyr ishin të ...mjaftë. Por ama sejcilit i zgjidhnin një emër i cili për çudi duke e shoqëruar gjatë gjithë jetës, jo vetëm që ishte shoku i tij i mirë por edhe i përshtatej shumë , shumë! Aq shumë sa dukej sikur sejcili kishte zgjedhur një rrugë të cilën e vazhdonte me stoicizëm dhe besnikëri, sepse duhet patjetër ta justifikonte emrin që i ishte dhënë .. Njërin nga xhaxhallarët e mij e quajtën kur lindi Qiriako.Fjalë për fjalë ky emër përmdante shumë pushtet por kishte brenda edhe një Zot  e një zotëri...

Pra një emër i rëndë sepse ai që e mbante duhet të ishte i pushtetshëm, i madh e i fuqishëm si një Zot por edhe zotëri në atë të përditshmen në rutinën që shoqëron njeriun gjatë gjithë jetës së tij.
Po!Xhaxhai im i dashur kishte një pushtet të padukshëm por jo të pa ndjeshëm. Fliste gjithmonë me buzën në gas e do të ta hiqte mërzinë si me magji nëse ajo të kishte pushtuar. Papritur ndjeje se mërzitja davaritej e se njeriu që kishe përpara kishte pushtetin dhe lirshmërinë e logjikës së shëndoshë dhe fjalës bindëse. Ishte i mirë me mikun por dinte të sillej edhe me armikun. E ndihmonte mikun e po me atë lehtësi ç'armatoste armikun dhe e detyronte edhe atë ta respektonte . Sepse fjala e tij kish dritën e së vërtetës e kishte sigurinë e një mendimi të formuar e të pjekur, kishte atë që quhet mençuri e që, shumë pak e përdorin këtë fjalë sepse nuk kanë dijeninë e duhëshme për  kuptimin e saj të vërtetë. Të jesh i mençur nuk do të thotë të kesh mendje të madhe, Të jesh i mençur do të thotë të kesh mendim të madh e të pjekur, të flasësh ku e kur duhet dhe sa duhet!Pikërisht kjo ishte njëra faqe e karakterit të xhaxhait tim shumë të dashur. Dikush me një naivitet prej mëndjelehti një ditë e pyeti duke dashur ta kapë ngushtë.
-Çfarë bëre ti në kohën e luftës?
Vështrimi i xhaxhajt ishte aq domethënës saqë ai që e pyeti në moment  u pendua e u mblodh sikur të mundohej t’i rruhej Rrufesë....

Nuk e donte luftën vella-vrasese Qirjakua.! Kjo, jo sepse nuk ishte trim. Përkundrazi ,mund të hidhte poshtë me fuqinë e tij një kalë. Por ai ishte për paqe , nuk i shikonte dot me sy armët dhe nuk lejoi asnjëherë asnjë të hynte në shtëpi të tij me armë. As edhe vëllain e vet..Njeriut që e pyeti ju përgjigj:
--Haja përshesh me dhallë , si edhe ti...-kjo përgjigje e xhaxhait sado e thjeshtë ,,ishte një nga ato përgjigje e pasuar prej shumë e shumë të tjerave , po aq të mençura e po aq të thjeshta që i kishin bërë të gjithë të kishin kujdes kur i drejtoheshin e të gjithë  thoshin se, Qirjakua të mbështjell në grusht të dorës në një kollë letër. Me punën dhe mençurinë e tij jetoi me nder gjithë jetën e sidomos atë familjare, Gruaja e tij , një nga bijat më të mira shqiptare, prej familjes së madhe Harito..... bija e Petro Haritos....mbese e pjesemarresit ne Lidhjen e Prizrenit  Mihal Haritos ,atij MIHALI qe ish deputet ne parlamentin turk e, si  i thote populli ne kenge …”O MIHAL Balli i karvanit/ C’i shtive drithmen Silltanit”.. ,  qe kerkoi bashkimin e 4 vilajeteve ..... bija e tij,Ifijeni,ashtu si dhe motrat e saj Anastasia dhe Agllaia, ishte e dashur e mirë e sjellshme , një zonjë e vërtetë!
Por ishte një grua e bashkëshorte e mrekullueshme. Xhaxhai krenohej me të dhe me të drejtë.
E kujtoj me aq mall e dashuri e më duket se kam qënë aq fatmadh që isha nipi i tij i dashur çamarok , saqë më duket se më pëlqen që shpesh përdor shprehje të tij që më kanë mbetur e që i kam të shtrenjta. Thua se dua që dikush ta ketë dëgjuar xhaxhanë me kujdes e duke më dëgjuar  edhe mua t'i përdor shprehjet e tij, të më thotë se i sjell ndërment Xha. Qirjakon(Xha Cakon) e mirë. Kam dëshirë që ti kem ngjarë e të kem edhe unë diçka prej tij , jo si trashëgim por si dhunti , si një diçka që e bën njeriun ta duan të gjithë e , edhe armiku ta...respektojë automatikisht, pavetëdije...
Ata njerëz të mrekullueshëm tani kanë ikur e kanë lënë tek ne kujtimet dhe dashurinë e pakufishme.Edhe kur mori rrugën e gjatë pa kthim , ai ishte i qetë por madhështor. Kishte caktuar vetë vendin ku do të pushonte thua se edhe me këtë duhet të ishte po aq i kujdesshëm sa ishte me gjithçka sa jetoi.U ngrit dhe ju afrua dritares . Me vështrimin e tij mbuloi gjithsa e lejonte ajo dritare dhe duke mrrë frymë thellë nuk mundi të fshihte një dhimbje që ju pasqyrua në fytyrën e lodhur por aq ekspresive. Mbylli sytë duke kyçur brenda në shpirt atë vend që aq shumë e kish dashur dhe në mushkëritë e tij , ajri i dheut të dashur u balsamos si një pong që vetë Qirjakua ja lypi vendit të tij... I qetë se aty ku shkonte do gjente të dashurit që përpara tij kishin ikur dhe po e prisnin. Aty nuk kishte intriga nuk kishte ligësi:Qirjakua , bir e vëlla la prapa  një heshtje gjëmimtare.Ligësia njerëzore është e keqe , e ndotur, .Ajo e bën njeriun të ndjehet fajtor nëse ndërgjegja e tij një ditë do të gjejë rrugën e funksionimit të saj, duke ditur gjithmonë se gënjeshtra dhe ligësia janë aq të përkohëshme sa është i përjetshëm nderi dhe drejtësia.Qirjako Dilo iku i qetë . Ndershmëria dhe drejtësia dhe puna e tij e palodhur e bënë të dashur për të gjithë sa e njohën. Por sidomos fjalët e tij të dhimbshme  për Sheperin e dashur më lejojnë ta krahasoj me një figurë të ndritshme patriotike , e cila asnjëherë nuk pushoi të dojë vendin e tij. *Shqiptari ndjehet i huaj në vend të tij, në Shqipëri!Këto janë fjalë që jehona i përcjell në vite dhe i kthen me gjëmim për të treguar si  prej një profeti të vërtetën e dhimbshme... Kur shkova në shtëpinë e tij mbasi ai kisht lënë frymën e tij të fundit, kisha me vete edhe një flamur. Nuk do ta harroj . Ishte në dhomë gruaja e tij fisnike që më donte edhe ajo si të isha biri i saj. –ma sill pak !!—tha duke treguar me kokë flamurin. Ju afrova me respekt dhe ja dhashë. Mori cepin e tij dhe e vuri fisnikërisht në buzë..a mund të harrohhet ky gjest madhor!Ajo, shoqja e jetës e xhaxhait tim të mirë një grua dinjitoze nga më patriotiket familje shqiptare ishte dhe mbeti për mua një idhull i bujarisë ,fisnikërisë, patriotizmit,por mbi të gjitha e virtutshme me një bukuri të mahnitshme shpirtërore e mendore. Të dy së bashku ishin të përsosur .Qetsia e mendimit dhe harmonia që kishin në zemra i lidhi pazgjithshmërisht e i bëri të respektushem prej të gjithëve ashtu si e thote dhe ne kenge mençuria popullore “Bijt e Dilo-s lavdiplote/S’u tunden nga ideali”…

Qirjako!O ati im i mirë. Punove , jetove e mendove gjithë jetën si një Zot , zotëri në sjelljen e në të përditshmen e vështirë dhe i pushtetshëm si një burrë i vërtetë!!!në mes të tjerash bëre krenarë gjith miqtë e tu , por sidomos ata që të dhanë emrin, të cilinTi e justifikove deri ditën e fundit të jetës duke e mbajtur atë me nder!
Këta ishin njerzit me të cilët duhej të stolisej një vend i paqshëm , pa luftra e gjakderdhje. Paqja ishte në shpirtin e tyre e shenjtë dhe madhore!Sa e bukur do të ishte bota me njerëz të tillë!Sa shumë lumturi e dashuri do të derdhej mbi të!!!

 

Murat Gecaj: DENISA CINGARE: VOGËLUSHJA, ME VJERSHAT DHE SKICAT E PARA…

DENISA CINGARE: VOGËLUSHJA, ME VJERSHAT DHE SKICAT E PARA…

Nga: Murat Gecaj

Shkodër, nëntor 2012


1.

Që në fillim, dëshiroj t’u tregoj lexuesve të këtyre radhëve, se është rasti i parë, që po shkruaj për një të afërme timen, megjithëse numri i krijueseve, për të cilat jam shprehur në këta 3-4 vitet e fundit, në shtyp a internet, është mbi 80. Por, e veçanta tjetër, siç po e shihni në foton bashkëngjitur, është se kjo “poete e shkrimtare”, është më e vogla në moshë, për të cilën kam shkruar, gjatë kësaj kohe.

Për ta shuar kurreshtjen tuaj, po u tregoj se kjo vogëlushe krijuese e ka emrin Denisa Cingare dhe banon me familjen në fshatin Bardhaj, të rrethit Shkodër. Sivjet ajo mbaroi aty klasën e shtatë, me mësuese letërsie Mirën dhe është vetëm 13-vjeçare. Përveç takimeve të mëhershme me Denisën, p.sh. në Porto-Romano, ku jetojnë gjyshja Dilë e dajot e saj, ne u takuam bashkë e bëmë foto, gjatë një vizite, atje në shtëpinë e saj, në nëntor të vitit 2012.

Dua të sqaroj këtu se asnjëherë nuk e kam ditur, që ajo shkruan vjersha ose skica letrare. Ndërsa këtë “sekret” ma zbuloi mami i saj dhe mbesa ime, Vera, kur u takuam në qytetin e Shkodrës, mbi një muaj më parë. “Xhaxhi, meqenëse Denisa ka shkuar te gjyshja,-më tha Vera,-ajo ma ka lënë porosi që ta dorëzoj këtë fletetore të saj. Siç do ta shohësh, me shkrimin e vet, në të janë disa vjersha e skica tës thjeshta”. Sigurisht, i shpreha asaj kënaqësinë time, për këtë befasi të këndshme dhe, ja, po i them pak fjalë më poshtë, duke e shfletuar bashkë fletoren e saj shkollore.

2.

Tashmë, zakonisht është e natyrshme që krijuesit, që në hapat e parë, t’i shprehin ndjenjat dhe menidmet e tyre përmes vargjeve. Këtë gjë e vërejmë edhe te kjo vogëlushe. Janë gjithësej 41vjersha, me tematikë të larmishme. Është e natyrshme se ajo ka prekur tema, që lidhen më ngusht me jetën e saj, pra me njerëzit e familjes, por edhe që janë disi më të largëta për të.

Vjersha e parë, që ndodhet në këtë fletore (se ajo mund të ketë dhe të tjera dorëshkrim, si këto), e ka titullin “Nëna”. Aty Denisa shprehet me sinqeritin e moshës: “Nënë! Gjëja më e bukur në jetë,/ nënë, gjëja më e vërtetë./ Këshillat e nënës dëgjoji ti,/ që të keshë në jetë plot lumturi”. Por i ka kushtuar vargje shpirti edhe motrës, Xhulianës, që është më e madhe se ajo dhe tani e martuar, në Itali:”Si një pikë uji,/ shëndrit fytyra jote;/ ti, për mua, je bukuria e kësaj bote./ Si rreze dielli shëndrisin flokët e tua,/ si një engjëll je ti, për mua…”. Vargje i ka thuruar edhe lindjes së vajzës së xhazhait, me emrin e bukur, Dorela: “Sytë m’u mbushën me lotë,/ se një kusherirë e imja,/ kishte lindur sot…”. Por, edhe në përgjithësi, ka shkruar për familjen e saj: “Çdo gjë në këtë botë,/ pa familjen është e kotë./Ajo është gjëja më e çmuar,/ që njeriu ka përjetuar”.

E rritur dhe e edukuar në një mjedis me tradita të çmuara, Denisa nuk harron që t’i thurë vjersha Atdheut, Flamurit tonë Kombëtar, Nënë Terezës etj. Ja, si shprehet ajo, me ndjenja krenarie: “Shqipëri, moj Shqipëri,/ ty të don çdo njeri,/ nënë e babë dhe fëmijë”. E, në një tjetër: “Unë e dua shumë Atdheun tim,/ sepse më falë lumturi e gëzim”. Ndërsa më tej: “Jam krenare/ për Flamurin tim Shqiptar./Kuqezi janë ngjyrat e tij…”.

Objekt i vjershave të Denisës është edhe natyra, me bukuritë e larushinë e saj. Këtë e ka shprehur me ndjenja fëminore, në poezitë: ”Natyra”, “Pranvera”, “Dielli”, “Hëna”, “Yjet”, “Lulet”, “Trëndafili”, “Gjethet” etj. Megjithëse në moshë të vogël, ajo gjen rastin që në vargje të tregojë ëndrra e dëshira të saj, te “Jeta”, “Kam dëshirë”, “Shoqëria” etj. një vjershë tjetër thotë: “Sa do doja,/diellin ta prek;/ sa do doja/ në hënë të jem./ Sa do doja/ të fluturoja,/ botën lart ta shikoja”.

Natyrshëm, kjo poete e vogël shkruan edhe për jetën e përditëshme, kryesisht atë shkollore. Këtë e pasqyron te “Shkolla”, “Libri” etj. Ja, disa radhë: “Libri është i dobishëm,/ kur atë e vlerëson,/ por ai bëhet më i bukur,/ kur ti atë e lexon”.

3.

Numri i skicave ose tregimeve, siç i quan Denisa, është më i vogël se ai i vjershave, pra në fletore janë gjithësej 12 të tilla. Ashtu si në vjershat e saj, tematika e tyre është e ndryshme, por më tëpër vërehet ajo shoqërore. Duke pasqyruar marrëdhëniet, në miqësitë e shoqëritë e veta, trajton lidhjet e sinqerta, që duhet të jenë ndërmjet shoqeve dhe godet cilësi të tilla negative, si cmirën, fyerjen, gënjeshtrën, vetëizolimin etj. Të tilla janë skicat:“Shoqëria dhe urrejtja”,“Gënjeshtra dhe premtimi”,’Telashet e Desjanës” etj.

Por Denisa ka trajtuar edhe tema, disi më të guximshme, sigurisht e ndikuar nga leximi i librave, familjarët ose mësuesja e letërsisë. Për këtë flasin skicat: “Zbulimi i thesarit”, “Ishulli” e “Gara me motor”, por dhe “Këngëtarja Besjana”, “Shkrimtarja Ana”, “Ëndrrat e një vajze”, “Jetimorja dhe Elona” etj.

…Sigurisht, duke i lexuar skicat dhe vjershat e kësaj autoreje të vogël, në to vërehet naiviteti fëminor, cektësia në trajtimin e temës, mungesa e rimës ose pasuria e ngushtë e fjalorit apo e shprehjeve etj. Megjithatë, duhet përshëndetur guximi i saj për t’i pasqyruar ndjenjat e mendimet e moshës, si në vargje dhe në skica të thjeshta. Prandaj, po e nxitim atë, me këto radhë dhe e urojmë Denisa Cingaren për arritje sa më të larta, si në përvetësimin e diturive në shkollë, por dhe shpresojmë që ajo ta vazhdojë udhën e bukur të krijimtarisë letrare!

Tiranë, 12 gusht 2014

 

Ermira R. JUSUFI: BEHIDE HASANAJ - EMËR QË MERITON RESPEKT

MBRESA

Ermira R. JUSUFI

BEHIDE HASANAJ - EMËR QË MERITON RESPEKT


Gjithmonë populli ynë është përballur me situata e ngjarje të ndryshme, duke filluar nga ato sociale, politike, kulturore e deri në përballje të ekzodeve të shumta. Historia e këtij populli është e përshkuar me ngjarje e  peripeti të shumta, ku synimet e pushtuesve sa vinin e shtonin represaljet dhe shkatërrimet në masë të pasurive ekonomike dhe shfarosjen e populatës. Në ndihmë të këtyre njerëzve dilnin emra e personalitete të kohës, duke sakrifikuar edhe jetën e tyre, që e nesërmja të jetë fatlume dhe me perspektivë.

Që nga periudha e Skënderbeut e këtej, u zhvilluan luftëra të shumta, që për pasojë kishin edhe daljen në skenë të elementëve të ndryshëm puthador të okupatorëve dhe pa asnjë fije mëshirë krijonin situata të ndryshme, duke proklamuar ligje e kanune të ndryshme, për të instaluar të këqiat në mesin e popullatës së vuajtur. Vëllavrasjet, dhunimet dhe hasmëritë e shumta, vijnë nga kohërat e hershme, si përkrahje e pushtuesve, në arritjen sa më të lehtë të përqarjes së njerëzve, duke mbjellur urrejtje tek vendasit, që pastaj të krijohen grupe njerëzish me besime e  synime të ndryshme, duke mos arritur të ruajnë  pikëtakimin e përbashkët në realizimin e mbrojtjes së atdheut dhe arritjen e lirisë. Kjo armë shfarosëse hasi në kundërshtime të shumta nga liridashës, bëmirës dhe humanist të kohës. Kujtojmë Pajtimet e gjaqeve te Verrat eLlukës në kohën e pavarësisë së Shqipërisë. Pastaj po të njëjtën ngjarje e kujtojmë në vitet e tetëdhjeta, organizuar nga shumë veprimtarë të kohës, me  kryeprotagonistin e kësaj qështje kombëtare, z. Anton Çettën.  Në bashkëveprimtarinë  e tij shquhen emra të shumtë të intelegjencës sonë, të cilët nuk pushuan pë muaj të tërë duke vrapuar nga një vend në tjetrin, që të takojnë familje të hasmuara dhe të realizojnë pajtimin e tyre, që pastaj të  shkohet krenar në rrugën e lirisë. Këtë aktivitet e përkrah gjithë populli liridashës, duke përcjellur me përkushtim gjithë lëvizjen e pajtimit të gjaqeve, që i paraprinte hapave të ardhshëm drejt shtigjeve të lirisë, që në fakt doli e vërtetë dhe plotësisht e pranueshme nga të gjithë, pa dallim.

Në shpërthimin e luftës së fundit në Kosovë, përveç vrasjeve të shumta të popullatës së pafajshme, gjenocidit dhe torturave të shumta, kishte edhe dhunime e persekutime të kategorive të ndryshme të popullatës, si fëmijë, të sëmurë, pleq e invalid. Në ardhjen në ndihmë këtyre kategorive të njerëzve  u erdhën në ndihmë emra të shumtë të botës humanitare, të asaj politike. Një kontribut të jashtëzakonshëm para dhe pas kësaj lufte e dha edhe SHHB “Nëna Terezë” dhe veprimtarët e saj të palodhshëm dhe të pakursyer për asnjë çast në ardhjen në ndihmë kategorive të njerëzve në nevojë.

Në këtë shkrim, që ka për qëllim sjelljen në kujtesë të kësaj periudhe dhe këtyre faktorëve të rëndësisë së veçantë, do të veçoja edhe Behide Hasanajn, si kryeprotagoniste, aktiviste dhe humaniste shumëvjeçare, sidomos në periudhën e pasluftës së Kosovës, ku gjenocidi, vrasjet, persekutimet dhe dhunimet e shumta lanë vërragë të shumta, që ende nuk ia arritëm t’i evitojmë në tërësi. Kjo veprimtare nuk rresht së vepruari në shumë drejtime, si në ndihmat humanitare, në përkrahjen dhe ndihmat e shumta të të dhunuarave gjatë luftës, në pjesëmarrjen e saj në kuvende e takime të  shumta në pajtimin e gjaqeve e ngatërresave të shumta që ndodhin kohëve të fundit, fatkeqësisht. Kjo veprimtare shquhet për gatishmërinë dhe vullnetin e saj të pashembullt duke ruajtur dhe kultivuar frymën e Anton Çettës dhe veprimtarëve të asaj kohe. Veprimtaria e saj shtrihet, jo vetëm në Kosovë, por gjithandej ku dëgjon e takon raste të këtilla, duke mos kursyer kohë e mund të arrij deri në pajtimet dhe kthimin e jetës normale të këyre familjeve. Në veprimtaritë e këtilla, qoftë me aktivitete, me organizime tribunash e  ligjëratash, shquhen edhe shumë personalitete tjera që veprojnë në shoqata e forma tjera, që për qëllim kan këtë veprimtari, ndër të cilët janë edhe: Adem Osmani, Hamëz Morina, Fevzi Braha, Rexhep Berisha, vëllezërit Bilalli, Ndue Oroshi, Abas Fejzullahi, Arta Dermaku, Arbëresha Ibrahimi, etj. të cilët japin kontributet e tyre. Këta personalitete gjithmonë i gjejmë të shoqëruara nga kjo veprimtare që vijon të shquhet dukshëm në këto veprimtari të rëndësisë së veçantë për këto kategori njerëzish me nevoja të shumta sociale, humanitare e jetësore. Ia vlen të shquhet ky emër, ndër emrat e përveçëm në këtë veprimtari, që ende na sjell shqetësime dhe vuajtje në shumë familje.

Të respektosh Behide Hasanajn, ke respektuar veprën madhore të saj dhe të bashkëveprimtarëve, që pa asnjë dyshim janë shtyllë e qëndrueshme vertikale e ardhmërisë së lumtur edhe për këto familje, që padyshim se bëjnë pjesë pandashëm në shoqërinë tonë të civilizuar dhe demokratike.

Urojmë që emri i Behides të jetë gjithmonë udhërrëfyes në breza, në ardhjen në ndihmë njerëvze në nevojë. Me qëllimin e vetëm që të gjithë së bashku të ndërtojmë një jetë të lumtur e të ecim krenar drejt  një të ardhme të lumtur në shtetin e ri e demokratik që po ndërtojmë!

 

Arqile Gjata: RAPORTET MIDIS SË TASHMES DHE TË KALUARËS

SPROVË

RAPORTET MIDIS SË TASHMES DHE TË KALUARËS


Nga Arqile Gjata

Është e natyrëshme të kesh dëshirë dhe kureshtje të hedhësh mendime në thellësin e horizontit me pikësynimin e mirë të gjurmosh shtegtimin e së kaluarës.

Më pëlqen të shkëmbej vështrime me të shkuarën, me kohën e ikur të jetës, sidomos tani që dhe ëndrrat na janë ralluar ca!

Në kohën që po jetojmë, mirë është që fjalën ta përdorim sa më të fuqishëme! Ta qëmtojmë, të mos ngjajnë fjalët me njera-tjetrën, pasi nuk i lexon dhe i beson kush në se ato janë retorikë!

Kur ulemi e mendojmë për të kaluarën, ndodh shpesh që, njerëzit kërkojnë t’i vënë fjalët në lëvizje, pasi e shkuara flet dhe ndryshe! Jo pse njerzit janë nostalgjik, por sepse iu dhimbset jeta që kanë jetuar. Pjesë nga e shkuara duhen rigjeneruar, të shpirtzmadhohen në trajta të atilla për të ndjer dhe vëzhguar në thellësi dhe largësi fytyrën e së shkuarës...

Thonë se e shkuara, e djeshmja, ajo që iku të ngjajnë si një natyrë e shkretë, më sakt si copëza imazhesh...! E sotmja, në të vërtetën e mundëshme të saj ka shumë fije e mekanizma që e lidhin pazgjidhmërisht me të shkuarën, në të kundërtë do krijohej një boshllëk e humnerë e madhe jetësore..deri në flijim!

Provoheni, shkëpusni një pjesëzë nga e kaluara juaj, vendose përball së tashmes dhe mjedisit ku ti jeton tani...-si do ju duket!?

Mendimi, bindja dhe ideja ime është se e shkuara ka si barierë mos qartësinë e “errësirës”(të së shkuarës) se nga vjenë e të tjera njolla e dyshime pse kanë ndodhur ato ngjarje.., që jo se jo nuk duhen marr si pengesa përgjatë rrugës për të zhvilluar të tashmen!?

Ajo, e shkuara...na ka lënë shumë Emra të mëdhenjë për të cilët flitet boll, por dhe i duam, kanë vlera dhe bëmat e tyre duhet ti kemi si model për jetën tonë.Për shëmbull unë... shkëmbej fjalë me të shkuarën kur kam dyshime për të ardhmen!. Është e vërtetë dhe duhet thënë se, dhe shumë energji nuk duhet harxhuar për gjithëçka ka jetuar dhe mbi të gjitha mos të na shndërrohet në dogmë Idili i së shkuarës!

Është e ardhmja ajo që duhet të ruaj raportet e të vërtetave politike, sociale, historike me të kaluarën pasi, në kohëra të caktuara, atëhere kur duhet, njerëzve u mungon një pjesë e vehtes. Në se këto raporte shprishen, deformohen, marin trajta të ushqyera nga çdo lloj ekstremizmi , atëhere vet shoqëria, shtresat e ndryshme do të vihen përball njera-tjetrës në forma dhe mjete armiqësore. Ruajtja e raporteve, e vizionit dhe perspektivës për të ardhmen janë të kushtëzuara nga pësimet dhe sukseset e kohës së shkuar, nga zhvillimi social dhe sidomos nga FJALA e klasës politike që e drejton, jo vetëm turmën, por dhe shtresat e përgjegjëshme dhe intelektuale të Kombit! Ja disa vargje ilustrimi: -Si heshtje vjenë e nesërmja e të tjera të nesërme/do parakalojnë në rrugën e dritës, por trembem...? Vargje nga poezia ime “E sotmja..po e nesërmja?”

Nga dita në ditë po vërtetohet se dhe format dhe rrymat letrare kanë një raport sa dialektik, aq dhe të prirura për gjetje dhe forma të reja, por gjithësesi pa mohuar deri në çvlerësim atë çka koha, e kaluara ka lënë si trashgimi letrare, artistke e kulturore. Një mendim i till e ka bazën në një ligjësi...se asgjë nuk është e përkryer në jetë, në artë e letërsi. Dhe arti dhe letërsia janë “frymë”, materje e jetës dhe asgjë prej tyre nuk është e vlerësuar përjetësisht prefekte dhe për më tepër askush nuk mund të flas e të vendos se kjo rymë, apo vepër letrare është më e përsosura e kohërave! (Po citoj një sentencë)...”Veprat e gjenive janë vizion për të ndryshuar botën.”

Midis së tashmes dhe së shkuarës ekzistojnë çudira dhe enigma për të cilat..asgjëja plotësohet vazhdimisht nga diçka të tjera, ndryshimet kurdoherë janë sipërfaqsore, sidomos në fushën e letërsisë! Për ta ilustruar po huazoj një sentencë që thotë: “Bota është një mister i pashmangshëm që përsëritet!”

Së fundmi do lë një shënim nga një e vërtetë:

-unë nuk njoh “shkencë” më të magjishëme për fatet e njerëzimit se sa Letërsia!, një gjë e till rrjedh nga fakti siç shkruan dhe Studjuesi Foto V Malo kur thotë:

-Kumte dhe vlera shtegtojnë drejt nesh që nga agimi i shoqërisë njerzore!

 

Sokol Demaku: ME SHQIPËTARËT E ATHINËS

 

Reportazhe

Sokol Demaku

ME SHQIPËTARËT E ATHINËS

 


Pamje e Athinës nga Akropoli

Athina është një qytet i madh ku është e koncentruar në zonat mes Omonia në veri, Monastiriki në përnendim, Syntagma në lindje dhe Plaka në jug.

Dy ngritjet Lyckabethos dhe Akropili shihen nga cdo kend i qytetit Athina.

Qendra e athinës është pjesa e quajturë

-Syntagma, Sheshi i Kushtetutës. Këtu është i vendosur Parlamenti grek dhe qendra e parë mbretërore greke ishte këtu. Ushtarët ruajnë Varrin e ushtarit të panjohur me veshjtet e tyre tradicionale.

Zyrat shtetrore, bankat, zyrat turistike, hotelet luksoze, kafiterit më të shtrenjta dhe posta janë të vendosura këtu në këtë pjesë të qytetit.

-Plaka, është një ndër zonatë mëpitoreske të Athinës. Një teori thotë se emri i saj vjen nga emri në shqip Plaka. Dikur në atë kohë kjo zonë quhej me emrin ”Pliaka Athina” që në shqip domth Athina e vjetër. Rrugët e ngushta të përkujtojnë këtu një labirinth të vërtetë. Sheshi Plaka është përplotë me taverna, restorante, bare, klube nate dhe shitore suveniresh.

Këtu ka edhe shumë muzee e një ndër to edhe ai i Akropolit.

 


Një pjesë e Akroplit

-Monastriki, më një shesh të vogël dhe një qendër me shtatë rrugë dyqanesh. Këtu do gjeshë rregullin nga Azia. Aroma e mishit të pjekurë, zërat nga grupet muzikore më këngë të vjetra greke. Këtu dogjesh për të blerë dhe gjëra të tjera si telelfona, orë muri, mobiljeri, byzheteri, gjëra nga bakri, ikona, gramafona të vjetër e gjëra tjera.

Në të majtë të Monastiriki shtrihet ”Ermoustret” rruga e cila është e mbyllur për trafik sepse të dielave këtu zhvillohet tregu.

-Omonia, Me rreth rrotullimin e saj fantastik dhe qendren e trafikut, metron e stacionin e autobusve. Rrugët karakteristike këtu janë ”El Venizelou” dhe ”Stadios”, të cilat shkojunë paralel mes Syntagmas dhe Omonias.

Kjo është pjesa më e zëshme dhe e zhrmshme e Athinës. Këtu do gjesh edhe të varfër. Veturat zhurmojnë zeshëm tërë ditën. Restoranet jane të hapura tërë ditën. Këtu në Omonia gjërat janë më të lira se në pjesët tjera të Athinës, perfshie dhe hotelet dhe restoranet.

Një kopje e kësaj jete është edhe tek ne, por të krahasosh qytete tona Tiranën, Durrësin apo edhe qytete tjera bregdetare do bindesh se kemi marrë dicka nga këtu dhe e kemi sjellë tek ne. Zhurma e natës, zhurma e motorëve nëpër rrugët e qytetit edhe ditën por edhe në orët e natës, e atyre motorëve shumë kubikësh ishte dicka e pa kapshme, por edhe ai komunikacion që zhvillohej gjithandej ishte dicka që të bëntë përshtypje jo të mirë. Ishte kjo një kopje që e kemi edhe në kryeqytetin tonë Tiranë por edhe në shumë qytete tjera shqiptare.

2.

Një ndjenjë madhështie të kaplon kur gjendesh mes bashkëkombasish, të moshave të ndryshme por me ndjenja dhe qenrime të drejta ndaj gjuhës, kulturës dhe traditës sonë. Këtë e përjetova në ambientet e Ambasades së Republikës së Shqipërisë në Athinë, ku nga ana e personelit të ambasadës dhe vet Ambasadorit shiqptar Dashnor Dervishi e në përkujdesje të gazetarës Bardha mnace ishte organzia një takim me poet, mësues, sportist, intelektual shqiptar e ku unë prezentova librin tim me poezi “Lunda ime” i cili librit u prit me kën aqesi nga adhurusit e poezisë. Ishte një mbremje aq mirë organizuar falë anagazhimit të përsonelit të ambasadës dhe të pranishmëve. Në fund naga ana e Ambasadës u shtrua një koktei për gjithë të pranishmit.

Më poshtë sjellë shkrimin nga portali i Ambasadës Shqiptare në Athinë lidhur më këtë evenement.

Prezantimi i librit të poetit kosovar, Sokol Demakut

Më datën 16 korrik  2014, në ambientet  e  Ambasadës shqiptare në Athinë, u organizua, prezantimi i librit me titull Lundra ime, të poetit dhe prozatorit kosovar, Sokol Demaku, njëkohësisht profesor i gjuhës shqipe në Suedi.  Z. Demaku është anëtarë i Lidhjes së shkrimtarëve të Suedisë, drejtues i shoqatës Dituria, si dhe i angazhuar në shumë programe sociale për integrimin e komunitetit shqipfolës në Suedi.


Pjesëmarrës të evenementit në Ambasadën e Shqipërisë në Athinë

Në aktivitet merrnin pjesë përfaqësues të Federatës së shoqatave shqiptare në Greqi, përfaqësues të Lidhjes së mësuesve të gjuhës shqipe, krijues e artistë të ndryshëm, poetë e prozatorë, studentë, etj.

Prezantimin  e librit e bëri gazetarja dhe pedagogia Bardha Mançe, si dhe u bënë vlerësime edhe nga poetë e krijues të tjerë. Në përshëndetjen e tyre ata vlerësuan krijimtarinë e pasur të autorit, fantazinë e hollë, formën e lirë të të shprehurit, si një formë e ndërmjetme mes poezisë e prozës, duke bërë kështu më të pasur vargun dhe mendimin. U vlerësua pjekuria civile dhe krijuese e poetit, si një udhëtar në kohët e shkuara e të sotme, duke i kënduar me pasion ndjenjave për atdheun, bashkatdhetarëve të tij kudo në botë, dashurisë, të bukurës, problematikës së përditshme, marrëdhënieve me njerëzve me gjithë kompleksitetin që i karakterizon, etj.

Në fjalën e tij, Ambasadori Dervishi, përgëzoi autorin për krijimtarinë e pasur në shumë gjini, si tregime, poezi, përkthime, etj, si dhe për tematikën e larmishme të pasqyruar në botimin e  fundit, duke evidentuar me pjekuri artistike ndjenjat e shqetësimet e bashkëpatriotëve të tij.

Në mbyllje të aktivitetit, u lexuan pjesë nga krijimtaria e z. Demaku nga studentë e artistë të ndryshëm.

 


Me Ambasadorin Dashnor Dervishi

3.

Miku im dhe peoti Arqile Gjata ka kohë më kishte folur për aktivitetine shqiptarëve në Athinë, për punëne tyre të madhe që ata bëjnë në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës dhe kulturës sonë atje.Kështu që ditën e neserme me të u akomodua në shtëpinë e shrkimtarëve në Athinë, arrita që pëmes tij të njoh dhe njihem më shumë kolegë poet e shkrimtarë këtu, të njihem edhe më punën dhe aktivitetin e shoqatës shqiptare “Vëllëzerimi” këtu në Athinë, në gjirin e së cilës ka poet, intelektual, sportist, këngëtar e njerëz të profileve të ndryshme. Lidhur me punën dhe aktivitetine kësaj shoqate me foli kryetari i saj dhe miku im Mihail Dusha, i cili foli për aktivitetin e bashkëkombasëve dhe sakrificën e tyre në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare në këtë vend. Për në mbrëmje miqtë e mi nga këtu kishin organzua një mbremje festive në një kafiteri të një pronari elbasanas në Athinë në të cilën morën pjesë bashkëkombas nga pjesë të ndryshme të Athinës në një darkë solemne më këngë e ahengë deri në orët e vona të natës. Ishte kënaqesi të ishe në mesin e tyre, të vallëzoje vallen nga veriu e nga jugu, të këndoje këngen nga veriu e nga jugu.

Ditë të tjera takova këtu poet e shkrimtar, të cilët janë mjaft aktiv me punën e tyre dhe të cilët në mënyrë të denjë prezentojnë gjuhën dhe kulturën shqipe. Më la përshtypje ndeja me Murat Alijajn, Arqile Gjata, por përshtypje të mira më la edhe pronari i kafiterisë ku bemë ndejen një djalosh dibran që nuk ia kishin shoqin e e quanin Musa.

4.

Shkolla shqipe e Athinës mbushë dhjetë vite pune të sukseshme në transmetimine njohurive të Gjuhës amtare tek fëmijët shiqptar me shumë sukses. Këtë na e thot mësuesja dhe përgjegjësia e kësaj shkolle Ermira Avdijaj Morina, në bisdë që zhvilluam në lokalet e ë kësaj shkolle në qendër të Athinës. Ishte kënaqësi të ejsh në mes të atij kolektivi të vyer , të cilët me plotë vullnet dhe entuziazëm punojnë në kushte mjaft modeste në venjën në jetë të porosive të rilindasve tanë, në ruajtjen dhe kultivimine Gjuhës sonë të ëmbël shqipe në mërgatë.

Nga kjo zonjë mësuam edhe këtë se shkolla shiqpe e Athinës edhe në të ardhmen do të punoj me përkushtim dhe do të vazhdojë të jap kontributin e saj si gjithmonë për të mbajtur të gjallë gjuhën, traditën dhe kulturën shqipatre në mërgatë.Shkolla Shqiptare e Athinës do të punojë më përkushtim dhe do të vazhdojë të japë kontributin e saj si gjithmonë për të mbajtur të gjallë gjuhën,traditën dhe kulturën shqiptare.Shkolla Shqiptare e Athinës do të punojë më përkushtim dhe do të vazhdojë të japë kontributin e saj si gjithmonë për të mbajtur të gjallë gjuhën,traditën dhe kulturën shqiptare.

 


Në lokalet e shkollës shqipe në Athinë

5.

Koha nuk premtonte për shumë gjëra, sepse unë atje isha edhe më pushim por edhe më punë sepse isha nga Lidhja e Shkrimtarëve të Suedisë në villen e tyre “Ariane Wahlgrens författarhus i Aten” në Athinë, por pata mundësi të takohem edhe më miqë tjerë, poet, shkrimtar, sportistë, regjisor dhe aktor të cilët jetojnë dhe veprojnë në shtetin helen sot. Në mesin e tyre në një kafiteri të një skraparlliu në Omonia takova edhe dibranin Fehmi Hoshafin, regjisor dhe artist me renome në shumë filma shqiptar, por tani edhe shkrimtar e më këtë rast me dhuroi librin e tij të fundit me titull “Çobani, Cjapi dhe gruaja e Çobanit” libër më pjesë humori nga jeta e Fehmiut si regjisor. Hoshafi ma tha se edhe në rini kishte pasion letërsin por fati e deshi dhe ai u bë aktor dhe së fundi edhe regjisor në shumë filma të njohur të kinematografisë sonë e ndër më të njohurit të tij janë “Dritat e qytezës”, “Shoku ynë Tili”, “Zëvendësi i grave” e të tjerë. Për të gjitha këto takime e falenderoj kryetarin e shoqërsië “Vëllezerimi” në Ahtinë mikun tim Mihail Dusha që më mundësoi takim me miq dhe njohje me ta.


Në shoqëri me miq dhe bashkëkombas shqiptar në lagjen Omonia Athinë në kafiterin e një skraparlliu

6.

Të njihesh me kulturën e vjetër, me traditën mijvjeqare ka vlerë. Por dua të them edhe një gjë të cilën munda ta verej dhe përceptoj gjatë asaj kohe sa pata mundësi të jem dhe qendorj në qytetin e lasht helen. Dihet nga shkenca nga historia se atje lindën shumë gjëra të cilat njerzimin e kanë qua përpara. Athina, kishte ndryshua shumë cka në te, te them edhe për të mirë shumë por ceka me heret se edhe ne mësuam nga ata si duket shumë gjëra. Shetit nëpër lagjet e Athinës të impresionojnë dhe të bëjnë edhe me të pasur në mendje më shumë gjëra interesante për jetën. Akropoli, lagjete vjetra, ndërtesa më stil të veqant ndërtimi kanë efektin e vet dhe e bejnë njeriun të mendoj gjatë mbi ate që ka ndodhur diku në këtë vend të zhvilluar, me një histori të bujshme në sherbim të njerizmit edhe sot.


Në ambientet e punës në Athinë

Shoqatat shqiptare këtu ishin mjaft aktive dhe ato ishin një ndihmesë e madhe për të mërguarit këtu. Ato ishin edhe një ndihmesë e shkolles shqipe në Athinë dhe vende tjera të Greqisë për senzibilizimin e mësimit të shqipës atje. Këtu botoheshin edhe revista në shqip të cilat ndihmojnë mjaft mërgatën këtu me informata mbi zhvillimet kulturore të shiqptarëve në shtetin helen.

Na mban shpresa se ne te ardhme do kemi nje bashkepunim të frytshëm mes shoqatave tona kulturore ne dy vendet ku ne jetojme dhe veprojmë.

 


Faqe 19 nga 98

Newsflash

 

 

QENDRA KULTURORE SHQIPTARE ”MIGJENI”-BORÅS

Fton krijuesit, artadashësit dhe gjithë pasionantët e fjalës së shkruar artistike në

MANIFESTIMIN POETIK TRADICIONAL”SOFRA POETIKE” NË BORÅS-SUEDI

Qendra kulturore shqiptare “Migjeni” në Borås, Suedi, organizon manifestimin letrar me titull ”Sofra poetike”, që në të ardhmën do jetë një manifestim tradicional për klultivimin dhe ruajtjen e poezisë shqipe në mërgatë. Në këtë manifestim që do të mbahet në nëntor 2013 do të ftohen poetë shqiptarë nga Skandinavia dhe vende të tjera nga Evropa, anëtarë të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi, poetë suedezë, anëtarë të Lidhjes së Shkrimtarëve Suedezë (Svenska Författare Förbundet), simpatizantë të fjalës së shkruar si dhe mysafirë nga vende tjera.

Lusim të gjithë poetët, krijues letrarë, të cilët kanë dëshirë të marrinë pjesë në ”Sofrën poetike” në Borås që më së largut deri me 20 shtator 2013 të na dërgojnë nga tri poezi (punime origjinale të tyre) në adresën dituria@live.se , në mënyrë që juria e formuar për këtë manifestim t`i shikojë punimet dhe t`i bëjë përgatitjet e duhura për manifestimin, ku me këtë rast do ndahen edhe shpërblime për poezinë më të mirë (tri shpërblime), poetin më të suskesshëm, librin më të mirë dhe prezentuesin më të mirë të punimit te tij.

Qëllimi i këtij manifestimi është që t`i afrojë njërin më tjetrin krjiuesit shiqptarë si dhe me krijuesit e vendit ku ne jetojmë dhe veprojmë, pra me poetë suedez dhe poetë kombesh e kombesish tjera që jetojnë dhe veprojnë këtu.

Mbesim me shpresë se ky manifestim do gjejë mbështjetjen tuaj për të filluar dhe të bëhet manifestim tradicional i poetëve tanë në mërgatë.

dituria@live.se

Mirë se vini me punimet e Juaja në këtë manifestim letrar të mërgatës sonë.

QKSH ”Migjeni” Borås, Suedi