Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

MURAT GECAJ: NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI

NË TIRANË PËRUROHEN DY VEPRA ME 1100 FAQE TË SHOQATËS SË SHKRIMTARËVE SHQIPTARË NË SUEDI


Nga Prof. MURAT GECAJ


Dje në mesditë, në sallën kryesore “Unesco”, të Muzeut Historik Kombëtar, në Tiranë, u organizua përurimi i veprave “Thesar Kombëtar i Mërgatës Shqiptare”, nr.1 e nr. 2, të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI-Albani”, Suedi. Merrnin pjesë shkrimtarë e poetë, punonjës të arsimit, kulturës e shkencës, përfaqësues të shoqatave të ndryshme, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, mësues e nxënës të shkollave 9-vjeçare e gjimnazeve të kryeqytetit e tjerë. Gjithashtu, ishin të pranishëm afër 20 anëtarë të kësaj Shoqate, të ardhur posaçërisht nga Suedia.

Veprimtarinë përuruese e hapi koordinatorja, Saranda Iseni dhe pastaj të gjithnë u ngritën në këmbë, kur u dha Himni i Flamurit Kombëtar. I pari e mori fjalën Hysen Ibrahimi, kryetar i ShShAKSh-Suedi, i cili i informoi të pranishmit, për veprimtaritë e zhvilluara nga kjo Shoqatë dhe botimet e shumta të anëtarëve të saj, si në prozë e poezi. Në shenjë respekti e mirënjohjeje për punën e asaj Shoqate, atij iu dhurua një buqetë me lule të freskëta. Ndërsa z.Ibrahimi shpalli vendimin e ShShAKSh-Suedi, se janë pranuar “Anëtarë-Nderi” të kësaj Shoqate dhe u dorëzoi ”Mirënjohje” e buqeta me lule, për bashkëpunimin frytdhnës dhe librat që ata kanë botuar, me temë nga jeta në Suedi, shkrimtarit të njohur V.Kona dhe publicistit e studiuesit, M. Gecaj. Ndërsa piktorja Lule Bajraktari u dhuroi atyre nga një punim të saj të bukur, me tematikë atdhetare.

Pame nga salla, ku u zhvillua veprimtaria...

Në vijim, prof. M.Gecaj përshëndeti në emër të kryesisë së Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë, ku është kryetare Yllka Beçi e ai sekretar I Përgjithshëm dhe u ndal në lidhjet e vendosura me Shoqatën e Shkrimtarëve Shqiptarë, në Suedi e me Qendrën Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në Boras, si dhe tregoi për vizitat e ndërsjellta.

Letrën përshëndetëse për këtë tubim, dërguar nga albanologu suedez dhe miku i shqiptarëve, Ullmar Qvick, e lexoi Xhavit Çitaku, anëtar i Kryesisë së ShShAKSh “Papa Klementi XI Albani”-Suedi. Pas tij, prof. Fetah Bahtiri (Suedi) foli shkurtimisht rreth punës së bërë, për mbledhjen e krijimeve dhe botimin e dy veprave, “Thesar Kombëtar” (Nr.1 e Nr.2) dhe tregoi projektet botuese për të ardhmen.
Me interes u ndoq përshëndetja e arsimtarit veteran të shkollës shqipe në Suedi, mag. të filologjisë Sadullah Zendeli-Daja, zv. kryetar i kësaj Shoqate dhe autor i disa disa librave e fjalorëve voluminozë. Pas fjalës së tij, Gjergj Loka, nxënës i shkollës 9-vjeçare ”7 Marsi” të kryeqytetit, ku është drejtoreshë Dave Marku, recitoi vjershën ”Shqipëria ime”.

Sokol Demaku, shkrimtar e publicist, drejtues i revistës dhe emisioneve të radios ”Dituria, në gjuhën shqipe, solli dëshmi për veprimtaritë e Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në qytetin Boras të Suedisë. Pastaj, Halim Laçi nga rrethi i Krujës, i përshëndeti të pranishmit me një rapsodi popullore, e cila u duartrokit nxehtësisht nga të pranishmit.

Kopertinat e veprave të ShShAKSh-Suedi

Në vazhdim, drejtoresha e bibliotekës së qytetit të Durrësit, prof. Flora Dervishi, shkrimtare e studiuese, foli për vlerat e shumta të dy veprave, që u përuruan, të cilat së bashku janë me rreth 1.100 faqe. Po këtyre librave ua kushtoi diskutimin e tij edhe drejtuesi i një shkolle në rrethin e Tiranës, Petrit Xhaja dhe foli për përshtypjeve të tij, nga një vizitë e bërë sivjet, në Suedi.

Pastaj përshëndetën pjesëmarrësit në këtë përurim, mbresëlnës dhe të veçantë, për jetën e kryeqytetit tonë: Sabri Maxhuni-Novosella, autor i disa librave dhe pronar i llixhave në Kllokot të Kosovës; veprimtarja e njohur për çështjen shqiptare, Qibrije Hoxha; Gani Bytyçi dhe Fadil Geci, i cili premtoi se do ta saponsorizojë botimin e vëllimit nr.3, të librit ”Thesar Kombëtar”.

Këtë veprimtari përuruese, për librat ”Thesar Kombëtar”, nr.1 e nr.2, e mbylli prof. Osman Ahmetgjekaj (Suedi). Ndërsa H.Ibrahimi njoftoi se, për biblioteka dhe shoqata të ndryshme, do të dhurohen disa nga këto vepra, si dhe libra të autorëve V.Kona e M.Gecaj, me tematikë nga vizitat e tyre në Suedi.

Në mbyllje, pjesëmarrësit i kaluan disa çaste së bashku, në koktejin e shtruar nga kryesia e ShShAKSh ”Papa Klementi XI-Albani”-Suedi.
Nesër, përurimi i këtyre dy librave do të bëhet në qytetin e Durrësit, me kujdesin e drejtoreshës, F.Dervishi. Gjithashtu, mysafirët shqiptarë nga Suedia, do të vizitojnë atje shkollat 9-vjeçare ”Demokracia” e ”Iliria”.

Tiranë, 30 tetor 2013

 

Sokol DEMAKU: Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Sokol DEMAKU

Etnokultur och sedvänjor kring våra folkdräkter och nationella kläder

Den folkliga konsten hos det albanska folket i stort har utvecklats i en nära relation till själva livet som detta folk har skapat och denna konst har bevarats som en konstnärlig rikedom som tillhör hela folket genom historiens olika epoker. Detta rika arv, som idag kallas etnologisk rike­dom, bevarat som ”folklor” blir en livsstil, en andlig livsstil. Etnokulturen som en hörnsten och formgivare för den albanska nationen visar på ett antropologiskt, arkeologiskt, och på ett folklor­ist vetenskapligt sätt den obrutna genealogiska albanska kedjan. Da­gens kroniker har beskrivit tradi­tionen, med hela dess Etons, vilket ger bevis om förforntiden, inte bara för etnisk-kulturella inslag i ett folk, men genom att beskriva evo­lutionära fenomen i grundläggande perioder i historien. Utforskningen av albanska, traditioner och vanor som är bred opus, blev för många utländska forskare som ville veta mer om albaner ett studieföremål. Bland de särskiljande element som ger karakteristiska dimensioner till livet och till kulturen hos ett folk, tillhör utan tvekan folkets vanor och seder .De är regler eller normer i livsstil (beteende, klädsel, sociala relationer osv.) som tillämpas en­ligt oskrivna lagar av ett folk från en stam, en social klass eller ett an­nat samhällsskikt. Kulturskatten hos ett folk, kan undersökas ur olika aspekter, eftersom den presenterar ett brett spektrum av sitt skapande i den historiska utvecklingen. Utan tvekan bland verk av detta slag, intar klädseln en viktig plats. Ur den etnologiska synpunkten, är folkdräkten bland de mest kraft­fulla manifestationer hos ett folks kultur. Folkklädseln, som skapats av folket, följer med folket och den förändras hand i hand med alla andra omvan­dlingar så som sociala, ekonomiska, kulturella, utbildningsmässiga, osv. Många aspekter av kläder, som vi möter i dagens albanska klädsel i Dukagjin Dalen, Drenica, Podujeva, Sangjak, Nis, Makedonien, Montenegro och Albanien och Chameri i almänhet, för oss till många typolo­giska sekvenser, strukturella-och prydnadsväxter, med kostymer av sina förfäder, illyrierna. Kläd­seln hos oss, i allmänhet är en klar indikation på omfattningen av etnokulturen, genom vilken anges övertygande en av de kulturkedjor, från forntiden tom idag. Detta tyder på en obruten kronologi ur folkkonsten som utvecklats i nära samband med själva livet som den här nationen har levt, genom bevarandet av en gemensam konstnärlig rikedom och ett skapande för hela folket i historiska epoker med en tidig början. Hela etnogeografiska utrymmet där albaner bor, nästan varje provins eller geografiska området har sin egna karakteristiska klädsel, som skiljer sig från varandra. Olikheter och nyanser finns från by till by men det finns fall (trots att de är sällsynta) att olikheterna även inom samma by, speciellt när det är en blandad befolkning av muslimsk tro och katoliks tro. Folkdräkten i ”Decans” region är identisk med den som bärs i nordvästra delen av ”Dugagjinis rrafsh”, respek­tive runt staden ”Peja” och ”Gjakova”, rättare sagt från den så kallade ’’heliga bron over floden Drini nära Gjakova fram till den lilla staden ”Istog”, och från ”Junik” till ”Klina”. Detta är ett ganska stort etnografiskt område som består av mindre liknande områden som är: Reka, Dushkaja, Vokshi, Baran Dalen, Leshan Dalen, Drini Dalen, pejas Podgur och Strellcis byar som ligger vid de gigantiska bergen som heter Bjesh­kët e Nemuna från staden Peja fram till Decan, där börjar området Reka. Samma klädsel bärs runt Tropoja som ligger i det bergiga området som heter Malësia e Gjakovës eller på svenska Gjakovas Högland som ligger i Albanien. Ur en etnografisk synpunkt är den nationella klädseln en av dem mest kraftfulla (viktiga) nationella-kulturella manifestationer. Ibland har några delar av klädseln spelat en viktig roll vid några magiska ceremonier och där kan man nämna tre av de viktigaste som händer i människans liv och det är ceremonierna kring födseln, bröllop och vid dödsfall. Klädsel spelar en stor roll för kvinnor som för män i vardagen, därför fäster kvinnorna en stor vikt vid gåvorna som de ger bort när de ska gifta sig och speciellt till den handgjorda klädseln som de gör/syr till sina blivande män. Och just i den klädseln smälter skicklighet och smak, det vackra och det konstnärliga. Många av tidens olika kroniker har skrivit om folkdräkter, både albaner och kroniker från andra länder. Några av de har beskrivit traditionen med hela dess Etons och detta har blivit ett bevis om antiken, inte bara genom etnokulturella egenskaper om ett folk, men också genom att beskriva grundläggande evolutionära historiska fenomen. Därför har den folkliga konsten hos albaner allmänt utvecklats i nära relation med själva livet som detta folk har haft, genom att bevara den (folkliga konsten) som en konstnärlig rikedom och som en folklig gemensam skapelse under olika historiska epoker (ERA) (TIDER) med (ett permanent ursprung) (ett fast ursprung) ursprung. Det bör betonas att kvinnoklädseln är mer karakteristisk, därför överförs hela klädseletnologin hos kvinnorna och därmed bevaras den konstnärliga genesis, som ska­pades antingen gemensamt eller enskilt hos folket, men som är avsedd för det vackra könet och därmed framstår på bästa sätt deras vackra dygd. Kosovas kvinnors klädsel består av ett antal arter; de har klassificerats som klädseln i byn, i staden och den festliga klädseln. På det här viset bevarades klädseln i Kosova som nationell symbol. Även den vita, runda, huvudbonaden (plisi i bardhë) var oberörbar och det skapades en myt om dennes integritet. Vi har också tidiga arkeologiska bevis om ’’opinga’’ (låga skor), några av dem tillhör V och VI-talet f.Kr. och visar att de tillhör det illyriska kulturelementet. Albanska folkkläder varierar från land till land, de varierar i användning i ålder och i högtidliga rituella handlingar. All (folk klädsel) är förknippad med själva koden för vanor och i en omfattning underkastar de sig olika kulturer genom att ofta ta något från det förflutna, något som redan passerat genom dessa regioner. Den folkliga kulturen; klädseln, smy­cken, och andra föremål av det etnokulturella arvet visar på bästa sätt vår folks gamla kultur, vanor och seder och på det viset tog andra folk i Europa och på Balkan, mycket från vår kultur och den progressiva utvecklingen som varade under sekler.

 

NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

 

Sokol Demaku

 NGA DURRËSI DHURATA PËR FËMIJËT SHQIPTAR NË SUEDI

Poezisë jepi rrugë, le të udhetoj si ajo do e di, vargjet janë mrekulli e jetës, mbase ato janë shpirti i poetit dhe ndjenja e zemrës që ai shprehë për jetën. MaNifestimi i sotëm në Borås të Suedisë filloi më këtë moto organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni nga Borås dhe Shoqata e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Suedi, në të cilën pos anëtareve të QKSH Migjeni, ishin edhe anëtarët të ShShAKShS , mysafirë të tjerë si dhe dy mysafirë të Bibliotekës së qytetit Borås nga Durrësi respektivisht nga Biblioteka e këtij qyteti zonjat Flora Dervishi drejtoreshë dhe pedagogia e kësaj biblioteke Alketa Spathi.


Ditë më parë këto ishin mysafirë në Fjärdingskolan në Borås ku me këtë rast ato takuan fëmijët shqiptarë, që vijojnë mësimet në këtë shkollë si dhe personelin e shkollës në fjalë, mësues suedez të cilët punojnë më këta fëmijë. Ishte një kënaqësi e vertëtë thonë mysafiret nga Durrësi takimi me pedagog suedez, por ishte shumë mbersëlënës takimi me fëmijët shqiptar të cilët ishin në numër shumë të madh në këtë shkollë. Flora thotë se është për cdo lavadatë puna e atyre pedagogëve me fëmijë në atë shkollë e cila thotë ajo është shembull se si duhet punua në një shkollë, por aq më tepër kujdesi i shtetit dhe respekti për njeriun që ishte pjesë e jetës dhe punës së këtyre pedagogëve. Kushte ideale për jetë dhe punë për fëmijët kjo është një e arritur shumë e madhe për ketë vend nordik, por edhe më impresionues fakti se edhe i huaj këtu ndihet vendas, pra nuk ka dallim nga suedezi sa ne arritëm të verejmë ketu.


Një bibliotekë shkollore me një tirazh titujsh në suedisht por cka na la përshtypje shume të madhe thotë Alketa ishin raftetet me libra në gjuhën shqipe në bibliotekën e kësaj shkollë e që mësuam se ka diku mbi 200 tituj në shqip e që ndoshta na thanë se është edhe e vetmja bibliotekë shkollore me literaturë të mjaftueshme në shqip për fëmijët shiqptar këtu, falë punës së palodhshme të anëtareve të QKSH Migjeni.

Një moderatore bashkëkohore dhe mjaft solide Saranda Iseeni gjatë prezentimit të programit në Borås me rastin e vizitës së miqëve nga Durrësi në këtë qytet. Një juriste, kreatore dhe moderatore mjaft ideale në prezentimine  gjuhës dhe kuturës shiqpe në mërgatë, me një shram dhe ndjenjë shpirtërore.

Pasditja ishte rezervua këtë ditë, datë 13 shtator 2013 për një vizitë tek nikoqiri Biblioteka e qytetit Borås. Kjo ishte një vizitë ngase ka kohë që nga udhëheqja e bibliotekes në Borås në durrës kishte arritur një ftesë për këtë vizitë në mënyrë këto dy biblioteka të zhvillojnë një bashkëpunim në të ardhmen në lamin e punës së kompletimit të repartitt ë literaturës në shqip me tituj të ri botimi nga Shqipëria. Me këtë rast u vizituan të gjitha repartet e kësaj biblioteke në përcjellje të punëtoreve të saj dhe me spjegime dhe informacione konkrete për punën që behët dhe si bëhet në bibliotekat e këtij shteti Nordik ku libri zenë një vend të rënësishëm në jetëne qytetareve të tij. Në këtë bibliotekë në bazë të informacioneve që dhanë punëtorët morem vesht se ka mbi 300000 libra me mbi 1500 lexues në ditë dhe me një fond të mjaftueshëm librash në Gjuhën shqipe, me synim që ky fond në të ardhmen edhe të rritet.

Mysafirët nga Durrësi nga durrësi i dhuruan kësaj biblioteke 20 tituj të ri në Gjuhën shqipe si dhe 10 tituj përfëmijë me përralla dhe peozi për fëimjë. Ishte impresionues takimi i mysafirëve me prindër suedez të cilët me fëmijët e tyre ishin në repartin e fëmijëve.


Çdo dhuratë e vërtetë nuk është dhe nuk mund të jetë dicka tjetër pos një simbol dashurie, një simbol që gjallëron jetën e kështu edhe këto libra thonë miket nga durrësi besojmë se do jenë një symbol bashkëpunimi mes dy bilbiotekave të këtyre dy qyteteve.

Dita e dytë e qendrimit të zonjave nga Durrësi ishte madheshtore sepse nga ana e QKSH Migjeni në Borås dhe Shoqata e shkirmtave eshqipra në Suedi në Shtëpinë e cultures në Borås ishte organziua një takim poetik, me poetë, shkrimtarë dhe intelektual shqiptar ku temë boshte ishte Ndikimi I letërsisë tek fëmijët shqiptar nbë megrim e ku ligjëruese ishte Flora Dervishi.

Kjo temë zgjoi intersim të të pranishmit dhe ishte një frymëzim për mësuesit dhe prindërit shqiptar në mëgrim.

Më këtë rast mysafiret nga Durrësi për femijët shkollar shqiptar në mërgatë konkretisht këtu në Suedi kishin sjellurë dhurata të cmuera konkretisht një bagazh të madh me libra në shqip të cilat iu ndan shkollave në shtatë qytete Suedeze. Kështu nga 15 tituj me libra për fëjmijë dhe të rinj iu dhuruan qyteteve: Uddevalla, Halmstad, Skene, Göteborg, Ängelholm, Stockholm, Falkenberg, Varberg.


Sipas fjalëve të zonjës Flora Dervishi mësuam se ky aksion për kompletimin e shkollave me literaturë shqipe në qytet suedeze do vazhdojë edhe në të ardhmen dhe se pritet një bashkëpunim më I dukshëm në këtë drejtim edhe me Shoqatëne shkrimtarëve shqiptar klëtu si dhe me QKSH Migjeni dhe shoqata tjera shqiptare.

Por është shumë vlerë të permendet se poetja shqiptare Teuta Sadiku. Me punë dhe banim në Greqi para ca ditësh në Borås nxorri në dritë librin e saj të parë me poezi me titull” Kronikë e qytetit tim” ku i gjithë botimi më dëshirën e autores iu dhurura bashkeardhetarëve në Suedi dhe nxënësve në disa shkolla këtu.

QKSH MIgjeni si dhe shoqata e shkrimtarëve shqiptar në Suedi në krye me kryetarin Hysen Ibrahimi e falenderon nga zemra poetën për këtë dhuratë.

Manifestimi i sotëm këtu filloj me leximin e peozisë së poetit suedez Karl Nodström Ata dhe ne” , ”Dem eller Vi” nga qyteti verior Renea të cilën poezi ai ua kuhston mërgimtarëve të parë shqiptar ikur nga vendi i tyre Kosova në kohën luftës. Ishte mjaft prekës recitimi fantastik i së res Saranda Iseni anëtare e kryesisë së Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi.


Ky manifestim vazhdoj me prezentmin e punës së anëtarëve të krysisë së shoqatës së shkrimtarëve si dhe falendertim in e disa prej tyre per kontributine edhënë në ruajtje dhe kutivimine gjuhës dhe kulturës shqiåer në mërgatë. E këtu duhet përmendur zotni Hysen Ibrahimin, Fetah bahtirin i cili dhe festonte 70 vjetorin e jetës, pastaj Sadulla Zendeli- Daja dhe veprimtarja e madhe Qibrije Hoxha.

Ky program vazhdoi me tingujt e muzikës së orekstrit të Robert Hotit, i cili për nderë të punës dhe kontributit të madh të të përmendurëve konkretisht Krytartit të shoqtës, Husen Ibrahimi, i cili për 25 vite me radhë ishte radhitur në ballë të aktiviteteve kombëtare në mërgatë.

Ne keta veprimtar i urojmë, dhe u deshirojmë suksese edhe me të medha në të ardhmen.

 

VJOLLCA SPAHO DHE KUJTIMET E SAJ

 

 Sokol Demaku

 

 VJOLLCA SPAHO DHE KUJTIMET E SAJ

 

Në buqetën poetike”Po të shkruaj”kushtuar vajzave të saj Yllkës dhe Rajnës


 

Duke bërë rrugëtim retrospektiv në librin me buqetë peotike, të poetës Vjollca Spaho, ”Po të shkruj”, lexuesi bënë një ecje nëpër jetën dhe veprën saj, më të cilin rrugëtim dhe ecanakje mundë të shoh, të ndjej dhe të vlerësoj qeshtje themelore të jetës së njeriut. Në lirikën e saj femërore ka rezervuar një hapësirë të gjerë, të jetës së saj me baticat dhe zbaticat që ajo ka përjetua. Edhepse e fortë në shpirt, poetja lë të ndjejmë se nuk dëshiron të degdiset nga ajo që jeta i solli, nga vuajtja në vetmi pas humbjesh së udhetarit të jetës.

Vëllimi poetik “Po të shkruaj” është libri i radhës i autores Vjollca Spaho. Ky vëllim me lirika malli dhe dashurie, vuajtje, vjen si pasqyrë e artit krijues të autores, ku e përballë me lexuesin ndjenjën e vetmisë dhe dëshirën për jetën dhe kudjesin për më të dashurit. Krijimet ndërthuren me ndjenjën e shpirtit për më të dashurinë të cilin autorja e humbë në momentet me delikate të jetës, në kohën më të veshtirë të jetës, kur ajo mbetet me dy vajza bonjake në jetë. Këtë më së miri e pasyron në poezinë e saj “Trändafila të bardhë”

Për ty!

Trëndafila të bardhë, si pëllumba fluturojnë,

Ngarkuar me kristale bore e malli të largët,

Prej syrit tim një pikë loti rëndoi sa globi

Në udhëshpirt që prej 10 vitesh u tret...

Me art në unitet të brendësisë shpirtërore, me botën jashtë kësaj brendësie të cilën autorja e shtrinë në krijimet e saj, e metaforizon, i jep kontrast, i fal nota muzike dhe e bën të vibrueshme fjalën e thjeshtë, të bukurën poetike. Çdokush ndihet sikur është pjesë e krijimeve, sikur vargu flet qartë për këdo, pasi jetët ngjajnë. Rrugët e bëra në kohë e stinë sikur përputhen në pikëtakime të jetës, sikur kryqëzimet janë njësoj dhe horizontet lindin mëngjeset e ngrysin mbrëmbjet, sikur stinët vijnë e shkojnë e njeriu ndihet në një me zogjtë migratorë… Janë rrugë dhimbjesh, rrugë emigrantësh që sytë i mbajnë nga tej Adriatiku dhe gjurmët u mbetën larg perëndimit. Janë sytë e prindërve që mbetën përherë nën vesën e mallit, tek shtyjnë ditët vetëm në pleqërinë e ftohtë. Diku mermeret flladërojnë trëndafilët e përlotur… 

Një mall, një nostalgji për një kohë të kaluar, për një jetë sa idilike aq edhe të vështirë, por tani në këtë gjendje ajo thërret me forcë brengat, mundohet të ngrihet mbi ëndrrat e ato ti bejë realitet. Hyn në palcën e ndjenjave përmes vargjeve thjeshtësisht dhe del më një forcë dhe enërgji të madhe që asaj i duhet më së shumti në këtë kohë dhe gjendje që është, e këtë e shohim të paraqitur me mjaft mjeshtri tek peozia “Dashuria jote”

Unë dëshiroj ta dish Ti mirë,

Thënë në menyrë më të qartë,

Se unë jam tingulli i shiut mbi varrin tënd.

Ndodhë që gjithashtu,

Të jem një lule-fushe,

E mbirë mbi dheun tënd.

Jeta është më shumë e idhët se sa e ëmbël. Ajo sjell befasi, ka batica e zbatica, momente që duhet sfiduar me gjithë forcën shpirtërore, deshëm apo nuk deshëm ne, sepse ashtu është realiteti në të cilin jetojmë dhe duhet pranua ate. Shumë herë pesimizmi është një opcion të cilin autorja e ka në funksion të vargut.
Kështu mendon autorja e buqetës poetike “Po të shkruaj”, ajo është gjithmonë e zhytur në mendime e këtë e shohim më së miri tek peozia me titull “Erë e shfrenuar” kur autorja thotë:

Që nga ai çast jetoj pa dashuri,

E lirë, pa vuajtje dhe dëshirë.

Erë e shfrenuar, përrua prej akulli.

S`është e zbehtë në netët pa gjumë,

As e përflakur fytyra ime.

E humba ecjen indiferente,

Freskin në vështrimin e papërqendruar.

Vec në greminën e dhimbjes bie përditë,

Harruar në skutat e trishtimit.
Atë ajo e kishte gjithnjë afër, gjithëmonë ishin bashkë, por ajo nuk e kuptonte brendësinë e asaj se tani ajo ishte e vetme, ishte nda përgjithëmonë nga ai, ajo ishte mësua pra që të jenë çdo herë bashkë e këtë e shprehë tek peozia me titull “Rri me mua” kur thotë:

Rri me mua

Në mbrëmjet dimërore,

Ashtu si dikur

Ngjyra ylberi të hedhim mbi borë.

Aty ku sot një pikë loti rri ngrirë.

Rri me mua

Pranë kodrave me ullinj.

Bashkë t`i këpusim menekshet e para,

Qiellit t`i dërgojmë pëshpërima të kaltra,

Autorja përmes vargut të sajt ë lirë e qanë jetën, e qanë dashurinë e humburë. Ajo atë e ndjen në cdo pjesë të trupit të saj, e ndjen edhe në gjumë, ëndërra është ajo e cila flet me bashkudhetarine e jetës, të cilin autorja e humbi. Ajo ndjehet e mbyllur në sferën e saj të dhimbjes. Një dashuri e humburë, e cila dashuri lenë vragë në jetë. Por njeriu sipa autorës duhet të jetë i fortë, e këtë poetja e përjetoi vet dhe e shprehu me lirikën e saj në peozinë “Cast” kur thotë:

Vij tek Ty e dhembja më qeshet në gjoks,

Më pikon shpirti të të shoh e dot s`të shoh.

Afrohem mbi Ty e sytë më çmenden,

Ty të të puth e vetë shembem.

Por jeta është thash në fillim sa idhët por edhe e embël, e njeriu nuk bënë të dorëzohet, sepse ka njerëz të tjerë që jetojnë me buzëqeshjene tij. E në këtë rast edhe poetja me vuajtje në shpirt nga akullnajata e largëta të Torontos ndjen një fije shprese për jetën, një dritë nga atje fillon dhe ngrohë shpirtin e esaj, sepse atje ka lindur një Yll e që poetja thotë në peozinë e saj “Toronto, nën yje”:

Linde prej akullnajave

Që para se të venitet shkelqimi

Nën yje lagur prej ujvarës m,agjepse të Niagarës,

Toronto sa e largët dhe e afërt për mua,

Shkelqimi i borëruar, mall i pashuar.

Toronto nën yje, sa shumë të ëndërroj,

Vajzat e mia hënëzuar me ty,

Rrethoi me diellin, magjepsi me shkelqimin

E ndritshëm të Ujvarës së Niagarës.
Topronto e largët, sa afër të ndjej.

Sa interesant jeta vazhdon me tempon e saj, e edhe autorja e buqetës poetike “Po të shkruaj” fillon të ndjej entuziazmin e jetës dhe se shihet se çdo gjë edhe pas tëre atyre perpiecishë, vuajtjesh, ndjenjash, mundimesh, vetmish, por edhe kudjesi për vajzat e saj të cilat me shumë mundime dhe vuajtje ua ka sigurua jetën, pra tani ato ka pasardhësit e saj që autores i japin forcë dhe shpirtë për jetë. Këtë ajo e shprehë me ndnjenja optimizmi tek peozia “Hëna ime” kur thotë:

Cdo hënë sillet rreth

Tokës së saj,

Toka ime është dashuria:Arba,

Ajo-Hënë.

Vërtitet çdo cast rrreth meje,

Hënëzuar nga vështrimi hënor.

Ngjallem çdo ditë,

Tek vizatoj ënërrën me penelin hënëzak.

Perlë muzike ninulla e shpirtit tim.

E puthë nga kaq larg në sy, buzë, ballë.

Dhimbjet e tilla janë shumë të vështira për tu përballua, por sidoqoftë të gjitha këto ishin sfida të vështira shpeshëherë edhe të papërballueshme. E një shprehje filozofiek shqipe thotë:

Jeta e njeriut është një pe i dredhur nga lumturia dhe fatkeqësia. Po të ishte

dredhur vetëm nga fatkeqësia, do të ishte këputur shpejt, po të ishte përbërë vetëm

nga lumturia, do të ishte tepër i ashpër dhe nuk do të hynte në punë.

Kur njeriu del nga mjegullnaja e lotëve, nuk duhet harrua te falenderoj, hyjnitë por edhe përenditë, që të kthejnë buzëqeshjen, sepse dashuria njerëzore është ajo e cila krijon mrekulli në jetë dhe në ato fjollat e bardha të jetës, edhe ti je pjesë e saj. Hap krahët mblidh doçkat e tua ato rritën e bymehen krijohen sfera dhimbjesh e gëzimesh me pas vala e jetës i rrotullon e shpërndahen në hapësirë dhe autorja thotë në poezine e saj “Vetmi në vjeshtë” kështu:

Në vjeshtë vetmia ka dy pamje.

Ashtu si toka: e artë dhe gri.

Sot në prag nëntori, është

E pranishme si një re,

Se Rajna gatit valixhet.

Një pamje më është e trishtuar,

Tjetra e ngjahsme me një hënëzim.

 

Normal 0 21 false false false SV X-NONE X-NONE Poetja vazhdon të shprehë ndjenjën e saj të vetmisë dhe lotët përplasen në vargun e saj, por ajo është e fortë dhe duket se ecën përpara.it ndjenja të pastra për njëri – tjetrin, dhe u zhgënjeve? Po kush tha që jeta është e lehtë? I ka dhe ajo kurthet e saj, nga të cilat duhet të dalësh përherë triumfuese.
Ndaj ngrihu! Jeto! Trego që je dhe më e fortë se vetë jeta! Ti mund t’ia dalësh!
Dhe kur të arrish ta bësh këtë, më kujto përherë, gjatë kohës që do të kesh në krah dikë që do të dojë sinqerisht; dikë që do të jetë i gatshëm të japë dhe jetën e tij për ty.
Lufto në betejën me jetën dhe fito! Vetëm ai që ka vullnet të hekurt se mund t’ia dalë mbanë, arrin të triumfojë. Lëre pas të shkuarën dhe projekto të ardhmen!
Një grua me sens të fortë për jetën për ti treguar botës, se është nëna e virtytit, që zgjon imazhin e shtëpisë e cila ka nevojë për njerëz, ku banon ankthi dhe të lë shijen se njeriu është i fortë në jetë dhe se ai është ai i cili duhet ta jetoj jetën.

 

Një ndër poezitë më të bukura që të bënë të rikthehesh dhe ta rilexosh ca herë është poezia “Një zgjim i bukur” ku autorja shprehetë keshtu:

Kam nevojë të qaj me ngashërime,

Të derdh lot si ky qielli gri,

Të nxjerrë dufin që mbaj brenda,

Këtë mbrëmje qiellin e kam zili.

.....

Shtëpia ime është tepër e vogël,

Po sa e madhe më duket tani,

Nuk dëgjoj as “Dua”, as “Pse”

Malli më mbyt e ngashërimi më zë.

Mu kujtua mua kjo thenjë e Helen Keller dhe besoj se kjo është realiteti që poetja paraqet ne këtë buqetë poetike kushtuar jetës dhe vajzave të saj.

Megjithëse bota është plot vuajtje, ajo është gjithashtu plot me shembuj për kapërcimin e tyre. (Helen Keller)

Buqeta poetike e Vjollca Spahos ka një përfundim pozitiv, një perfundim me plot optimizëm për jetën e këtë do e hasim tek poezia e fundit e përmbledhjes “Dhuratë për Vitin e Ri 2010”

Më beret bojqielli, o kukulla ime,

Sa e bukur dukesh me berete

Në kahet e mamit dhe babit tënd

Nënës i dukesh si princeshë.

.....

Êshtë fundhjetori dhe ti je e vogël,

E vogla ime,

E nana s`të bleu as kukull,

As fustan me zbukurime.

Të parin libër të jetës tënde,

Mendova si dhuratë,

Që kur të vish tek unë,

Ta lexojmë të dyja bashkë.

Pra jeta vazhdon edhe pse nëpër vuajtje, mundime por më në fund cdo gjë vjen në vendin e saj dhe ka efektin pozitiv në jetë.

E Eduard Gibon thotë:

Era dhe dallgët janë gjithnjë në anën e detarit të zot.   (Eduard Gibon)

Kjo përmbledhje poetike e radhes e Vjollca Spahos përfundon me një formë të re të poezisë të cilën ajo ka fillua ta kultivoj me plotë vullnet dhe dëshirë e kjo është “Haiku”, ku autorja thotë se: Mua më pëlqen haiku, sepse te kjo poezi gjejmë drithërimën tinzare, thjeshtësinë mjeshtërore dhe çeljen spontane të lulës së kuptimit.

 

 

QENDRA KULTURORE SHQIPTARE ”MIGJENI”-BORÅS

 

 

QENDRA KULTURORE SHQIPTARE ”MIGJENI”-BORÅS

Fton krijuesit, artadashësit dhe gjithë pasionantët e fjalës së shkruar artistike në

MANIFESTIMIN POETIK TRADICIONAL”SOFRA POETIKE” NË BORÅS-SUEDI

Qendra kulturore shqiptare “Migjeni” në Borås, Suedi, organizon manifestimin letrar me titull ”Sofra poetike”, që në të ardhmën do jetë një manifestim tradicional për klultivimin dhe ruajtjen e poezisë shqipe në mërgatë. Në këtë manifestim që do të mbahet në nëntor 2013 do të ftohen poetë shqiptarë nga Skandinavia dhe vende të tjera nga Evropa, anëtarë të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi, poetë suedezë, anëtarë të Lidhjes së Shkrimtarëve Suedezë (Svenska Författare Förbundet), simpatizantë të fjalës së shkruar si dhe mysafirë nga vende tjera.

Lusim të gjithë poetët, krijues letrarë, të cilët kanë dëshirë të marrinë pjesë në ”Sofrën poetike” në Borås që më së largut deri me 20 shtator 2013 të na dërgojnë nga tri poezi (punime origjinale të tyre) në adresën Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa , në mënyrë që juria e formuar për këtë manifestim t`i shikojë punimet dhe t`i bëjë përgatitjet e duhura për manifestimin, ku me këtë rast do ndahen edhe shpërblime për poezinë më të mirë (tri shpërblime), poetin më të suskesshëm, librin më të mirë dhe prezentuesin më të mirë të punimit te tij.

Qëllimi i këtij manifestimi është që t`i afrojë njërin më tjetrin krjiuesit shiqptarë si dhe me krijuesit e vendit ku ne jetojmë dhe veprojmë, pra me poetë suedez dhe poetë kombesh e kombesish tjera që jetojnë dhe veprojnë këtu.

Mbesim me shpresë se ky manifestim do gjejë mbështjetjen tuaj për të filluar dhe të bëhet manifestim tradicional i poetëve tanë në mërgatë.

Ky email po mbrohet prej spambots-ave, të duhet JavaScript me e pa

Mirë se vini me punimet e Juaja në këtë manifestim letrar të mërgatës sonë.

QKSH ”Migjeni” Borås, Suedi

 

 


Faqe 4 nga 36

Tidningen-Gazeta

Inloggning-Hyrje

Vem är Online?

Kemi 23 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1014113
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

 

SHQIPTARËT E BASHKUAR PËR 100 VJETORIN E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË


Reportazh nga New Yorku

Shkruan: Nora Kalaja

Producenti Adem Belliu me datën 4 nëntor 2012 organizoi një festë madhështore me rastin e 100 vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë dhe 15-vjeçarin e TV Kultura në New York, të cilin ai drejton. Ceremonia u hap me himnin shqiptar dhe amerikan. Midis të ftuarve prezent prej 500 pjesëmarrësve ishin edhe prezantues nga komuniteti shqiptar shkencëtar, artistik dhe politik, duke përfshirë dhe këngëtarët e shquar Gëzim Nika, Hajro Ceka, Eagles Up Entertainment (Gem Belushi, Marty Magz), Alba Band, Muharrem Borova, Cobo Music Studio, Valerie Veneski dhe Tom Smajlaj nga “Shoqata Kulturore Artistike Kelmendi”, aktori i talentuar Agim Rugova, regjizori i shquar Roko Markolovic (producenti/regjizori/skenaristi i filmit të parë shqiptar në Amerikë ‘My Destiny: An Albanian Love Story’),artisti Astrit Tota, etj.

Aktori i famshëm Agim Rugova luajti rolin e këshilltarit politik të Ismail Qemalit, Luigj Gurakuqi dhe lexoi Deklaratën e Pavarësisë gjatë skicës teatrale performuar për publikun e pranishëm. Në skenë ka performuar edhe Shaban Lajqi i cili luajti rolin e Ismail Qemalit dhe Tom Gjergji i cili luan rolin e Isa Boletinës dhe rikrijuar skenën e Pavarësisë 1912. Gjithashtu trupa e aktorëve do interpretojnë edhe jashtë qytetit të New Yorkut. Do jenë të ftuar në Lehman College për festivalin shqiptar, dhe do performojnë në Toronto dhe Michigan me 24-25 Nëntor 2012.


O sot o kurrë, ka ardhur koha të jemi së bashku një shtet, një Shqipëri etnike, pasi kemi derdhur gjakun e pafajshëm shqiptar për të mbrojtur kombin nga padrejtësite bërë ndaj nesh. Në këtë skenë të shkurtër, roli im është një këshilltar politik i Ismail Qemaijli, dhe unë lexoj ‘Deklaratën e Pavarësisë’. Luigj Gurakuqi (19 shkurt 1879 - 2 mars 1925) ishte një shkrimtar shqiptar dhe politikan. Ai ishte një figurë e rëndësishme e Kombit Shqiptar. Luigj i shërbeu çështjes kombëtare, jo vetëm duke luajtur një rol aktiv në jetën publike, por edhe duke kontribuar artikuj informues për një numër të mirë të periodike shqiptare. Është një nder i madh të luaj rolin e kësaj figure madhështore për kombin shqiptar,” tha aktori Agim Rugova.

Gjatë manifestimit ishin të pranishëm dhe personalitete të respektura si Mark Gjonaj, i cili fitoi zgjedhjet parësore për Asamblenë e New Yorkut, ish-kongresmeni Joseph DioGuardi, Bajram Doka nga Akademia Shqiptaro-Amerikane e Shkencave dhe Artit, Dalip Greca dhe Danny Blloshmi nga federata panshqiptare ‘Vatra’ dhe gazeta Dielli dhe Ermira Babamusta. Ngjarja u transmetua në kanalet televizive të mediave shqiptare dhe amerikane si TV Alba (Kozeta dhe Qazim Zylo), RTV 21 (Halil Mula), TV Kultura, etj.

100 vjetori i pavarësisë ka një kuptim special për të gjithë shqiptarët në botë. Është kënaqësi të shikosh shiptarët nga të gjitha trevat shqiptare prezent këtu në këtë festë në New York. Në veçanti është nder për kompaninë muzikore ‘Eagles Up’ (Shqiponjat lart) të jetë pranishëm sonte. Një mbrëmje e tillë organizuar nga Kultura TV simbolizion një bashkim të shqipëtarve, të cilëve i uroj suksese kudo që janë,” tha themeluesi i Eagles Up (EU) Entertainment, Gem Belushi (Producent, artist, biznesmen).


Jam krenar për prejardhjen time shqiptare dhe i uroj shqiptarëve kudo që janë gëzuar pavarësinë. Shpresoj që komuniteti artistik shqiptaro-amerikan të ecë sa më shumë përpara dhe të jenë të lidhur më shumë për të zhvilluar kulturën shqiptare dhe famën e mirë që kanë jashtë vendit,” tha Marty Magz (Eagls Up Entertainment) në Michigan.

E kam nder dhe kënaqësi të jem pjesë e këtij celebrimi historik me shqiptarët e New Yorkut. I jam mirënjohëse partneritetit të fuqishëm shqiptaro-amerikan, dhe në veçanti kontributit të madh të Amerikës në përkrahje të Shqipërisë gjatë shumë viteve, duke filluar që me presidentin amerikan Woodrow Wilson, forcuar nga presidenti Bill Clinton dhe ecur më tej nga president Barack Obama me përkrahjen e fuqishme të pavarësisë së Kosovës. Gjatë festimit të 100 vjetorit të pavarësisë, me rëndësi është që si komb të jemi të bashkuar në misionin tonë për paqe, demokraci dhe prosperitet. Një Kosovë e lirë dhe e pavarur nënkupton një hap më afër të një bote paqësore,”u shpreh Ermira Babamusta, Ph.D., eksperete e punëve të jashtme dhe drejtuesja e GOTV (Get Out the Vote) e fushatës elektorate të President Obamës në 2008 dhe drejtuese në fushatën presidenciale në 2012.

Shqiptarët e Amerikës janë të bashkuar për të krijuar një atmosferë festive këtë muaj. Shqiptarët e New Yorkut dhe nëpër botë vazhdojnë festimet e 100-vjetorit të pavarësisë gjatë muajit të Nëntorit. Festimet në vijim janë: 3-9 Nëntor 2012, festivali i 13i filmit shqiptar mbajtur në Tiranë me drejtor Artan Minarolli; veprimtari klutorore-artistike në 11 nëntor 2012 në Lehman College si dhe me shoqatën e Shkrimatarëve Shqiptaro-Amerikanë në New York; koncert me 17 nëntor 2012 nga Shkolla Shqipe Alva Life & TV Alba me drejtues Qazim dhe Kozeta Zylo në New York dhe festivali madhështor i pranverës për pavarësinë në Kanada me 24 nëntor 2012 me drejtor Tonin Ndoja.

Me rastin e 100 vjetorit të pamvarësisë, të nënës tonë të dashur, Shqipërisë tonë dhe ngritjes së Flamurit tonë Kombetar nga plaku i Vlorës Ismail Qemali me patriotët nga gjithë trevat Shqiptare i uroj gjithë kombit Shqiptar të jetojnë ne paqe dhe liri së bashku, në një Shqipëri natyrale, pa kufij dhe të integrohen sa më shpejt në Europën e Bashkuar, pasi kemi qenë dhe jemi banorë të përjetshëm të saj. Gjithashtu ju uroj Camëve, banorëve të Camërisë , vendit që në mesjetë quhesh Epir dhe në lashtësi ka qenë djepi Pellazgjik, të kenë mundësi të vizitojnë varret e të parëve të tyre dhe të jenë zot të trojeve dhe tokave të tyre amtare,” u shpreh Prof.Bajram Doka, epigrafist i gjuhëve të lashta/ Albanian-American Academy of Sciences and Arts.


Diaspora shqiptare është angazhuar për pregaditjet për festën madhështore të pavarësisë. Shqipëria, Kosova dhe Maqdonia kanë planifkuar aktivitete të ndryshme me rastin e ditës së Flamurit. Në Tiranë u krijua enkas për rastin e 100 vjetorit të shpalljes së pavarësisë projekti ‘Skënderbeu –Epirioti fitimtar Atlet i Krishtit’ një ekspozitë me foto artistike e historike të shekullit XV-XX, drejtuar nga Fotaq Andrea.

Edhe shqiptarët e Kanadasë dhe Gjermanisë, midis të tjerëve janë duke përfunduar organizimet për festën duke u përkushtuar në mënyrë dinjitoze.

Komuniteti shqiptar këtu në Kanada është shumë i ndjeshëm dhe në një mënyrë apo tjetër e shpreh se i mungon Atdheu, por ka arritur me punë dhe dinjitet të integrohet plotësisht ne jetën kanadeze. Unë do uroja që komuniteti shqiptar do gjejë një motiv më shumë të marrë pjesë ne Koncertin e 100 vjetorit të organizuar nga Albanian Canadian events, por dhe në të gjitha aktivitetet që do organizohen nga individdë apo shoqata te ndryshme këtu në Kanada, pasi motivi është i njëjtë: të festojme të gjithë së bashku dhe të percojmë tek brezi i ri vlerat tona të muzikës dhe artit. Shprehja ime e vjetër ka qenë atë si nuk arrin ta bëjë politika, le ta bëjë muzika dhe ne te bashkohemi dhe ne vllazërim me njeri tjetrin vetem te festojme dhe te gezojmë, për një të ardhe më të mirë,” tha Tonin Ndoja themelusi/drejtuesi i Albanian-Canadian Events.

Unëe shof Festivalin e 13-të të Filmit Shqiptar në kuadrin e 100 vjetorit të Pavarësisë, si një event shumë të rëndësishëm për kinematografinëshqiptare në përgjithësi edhe pse në lidhje me jubilarin për nder të 100 vjetorit të Pavarësisë.Ky event mban mbi vete një përgjegjësi artistike të këndshme, për të grumbulluar shqiptarët e artit kudo ku janë. Duke u hapur të gjithëve "dyert" e artit shqiptar! Personalisht gëzohem shumëqë mu dha mundësia të jem pjestar i një eventi kaq të rëndësishëm. Shpresoj që edhe në të ardhmen lidhjet të qëndrojnë impakt, jo vetëm me njerëzit e Artit në Shqipëri, por edhe me të gjithë Artëdashurit e tjerë Shqiptar brënda dhe jashtë trojeve shqiptare,” tha aktori i shquar në Gjermani, i talentuar Kasem Hoxha.