Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

PUSHIME TË KËNDSHME VERORE DHE MIRË SE VINI SERISH NË VITIN E RI SHKOLLOR NË GUSHT VOGLUSHË TË DASHURË

Sokol Demaku

PUSHIME TË KËNDSHME VERORE DHE MIRË SE VINI SERISH NË VITIN E RI SHKOLLOR NË GUSHT VOGLUSHË TË DASHURË

-ishin fjalët përfundimtare të drejtorit të Fjärdingskolan në Borås të Suedisë me rastin e përfundimit të vitit shkollor

Si çdo vit, pushimet verore vijnë më shpejt nga ç'e mendojmë si për prindërit ashtu edhe për fëmijët. Është kënaqësi këtu në veriun e largët të Europës të jesh prezetn në manifesimin përfundimtar të vitit shkollor, është diçka madhështore kjo ditë për nxënësit, prindërit por edhe për personenlin pedagogjiko arsimor, të cilët me zell për një vit kalendarik shkollor kanë punuar me nxënësit e tyre në zënjen e diturive të reja.

Në të gjitha shkollat fillore kjo ditë është ditë e shënuar në këtë vend nordik si për nxënësit njashtu edhe për mësuesit. Është një ditë ku i këndohet stinës me të buklur të vitit këtu stinës së verës, i këndohet shkollës, mësimit, natyrës e kjo tregon për respetin që ky vend dhe këta njerës që jetojnë në veriun e largët kanë për shkollën, arsimin dhe nxënesit si dhe të zënit e tyre në jetë.

Sikur lulet që lulëzojnë, ashtu edhe fëmijët mbledhin diturinë dhe bëhen më të fortë më të ditur, më dëshirë për të qenë më të mëdhenjë me dije, me vullnet e dije sikur vera e luleve.

Ishim prezent në një manifestim të tillë dhe met ë vertetë përjetuam diçka të mahnitshme në jetën tonë, diçka çka ndoshta ka vlerë qëfëmija tanë dhe prindërit tanë nga këtu ta bartin me vete dhe ta përcjellin tek moshatarët e tyre në vendlindje që edhe atje të jehoj kjo ndjenjë.

Ja pjesë nga texti i këngës kushutar verës.

Den blomstertiden nu kommer
med lust och fägring stor.
Du nalkas, ljuva sommar,
då gräs och gröda gror.
Med blid och livlig värma
till allt som varit dött,
sig solens strålar närma,
och allt blir återfött.

Kjo strofë e nje vjershe të gjatë për cdo vjetë këndohet nga nxënës dhe mësues në fundin e vitit shkollore pra dhe në fillimin e pushimeve të merituara verore për nxënës dhe pedagog por pa harruar edhe prindërit të cilët në një mënyrë edhe ata janë pjesë e procesit edukativo arsimor. Siq shihet vjersha pra është mund lirisht të themi edhe një ”Hymn” i përfundimt të vitit shkollore dhe fillimit të pushimit veror në shkollat suedeze.

Ka ardhur koha luleve
me gëzim dhe te madhen bukuri.
Ju afrohet, verë e ëmbël,
kur bari dhe të korrat mugullojnë.
Me ngrohje të butë dhe të gjallë
për të gjithë ata që kanë vdekur,
rrezet e diellit qasen,
dhe çdo gjë do të rilindë.

Ne ishim në ceremonin e përfundimit të vitit shkollor në një shkollë fillore në qytetin Borås të Suedisë në Fjärdingskola ku në gjirin e saj ka 400 nxënës e në kuadër të saj fliten 32 gjuhë botërore dhe se këtu mësimet nga klasa parashkollore deri në klasën e gjashtë vijojnë diku 67 nxënës shqiptarë.

Ne takuam disa nga këta nxënës dhe mësuam nga ata se ata janë të kënaqur me kushtet që kanë dhe mundësin që kjo shkollë u jep në marrjen e diturisë në këtë vatër arsimi. Edhe mësues dhe pedagogë si dhe kuadri udhëheqës i kësaj shkolle janë të kënaqurë dhe krenar që në mesin e tyre kanë një numër të konsideruar nxënësish nga trojet shqiptare, ata thonë se kjo është një pasuri për qytetin, shkollën dhe vet pedagogët ku përmes tyre ata njihen me gjuhën dhe kultutrën dhe traditën shqiptare.

Nxënës shqiptarë në Fjärdignskola në mësim të Gjuhës matare

Ne takuam edhe shumë prindër që ishin prezent neë manifestim edhe ata shprehen admirimine tyre per punën që bëhet më fëmijët mërgimtar këtu e këtë e degjuam edhe në fjalimine drejotir të shkollës Per Kettisen.

Por me fillimin e pushimeve verore prindërit nisën të mendojnë dhe të kërkojnë për fëmijët e tyre që sa më shpejtë të marrin rrugëtimin për në atdhe për tu cmallur me të afërmit e tyre atje duke i ndërthurur pushimet me argëtim dhe gëzim për ta.

 

Murat Gecaj: ISA BOLETINI, "GJENERALI I KRYENGRITJEVE MBARËSHQIPTARE"

ISA BOLETINI, "GJENERALI I KRYENGRITJEVE MBARËSHQIPTARE"

Nga: Prof. Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë

Kryetrimi shqiptar, “Heroi i Popullit” Isa Boletini

ka thënë: "Njëqind herë jetën e jap, por jo kurrë: Armën, Nderin, Flamurin e Atdheun tim!"

Lumenj gjaku u derdhën nga populli trim e liridashës shqiptar, deri sa u kurorëzua akti i madh historik i 28 Nëntorit 1912, kur Shqipëria u shpall shtet i lirë dhe i pavarur. Në ballë të sa e sa kryengritjeve masive të shqiptarëve, kundër pushtuesve otomanë, qendruan shumë trima të ditur e luftëtarë. Me armë e me penë, me guxim e dituri, ata nuk kursyen asgjë, që të realizohej ideali ynë i lartë kombëtar.

Kur kujtojmë figurat e shquara të Kombit tonë, menjëherë mendja na shkon edhe te biri i thjeshtë i Boletinit të Shalës, në Mitrovicë të Kosovës, Isa Boletini ose, siç e thërrisnin malësorët “Isa Begi”, për të shprehur kështu nderimin dhe respektin e veçantë për të.

x x x

Lindi më 15 janar 1864, në një familje me tradita atdhetare. Kushtrimi i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit për luftë kundër armikut, çoi në këmbë edhe Isën 17-vjeçar.Kudo, u dallua shpejt për trimëri dhe guxim, zgjuarësi e urtësi. Armiku pushtues e shprehu urrejtjen e madhe për të edhe kur i dogji kullën e tij, gjashtë herë dhe gjashtë herë e rindërtoi. Nuk u mposht ndaj përndjekjeve e presioneve dhe gjurmimeve, që i bëheshin nga pushtuesit gjakatarë. Ka mbetur në kujtesën e brezave shprehja e tij e njohur: "Unë jam mirë, kur asht mirë Shqipnia". Ndërsa nuk e zinte gjumi, kur shihte padrejtësitë dhe synimet grabitqare të otomanëve pushtues dhe të monarkive shoviniste fqinje.

Në fillim të shekullit të kaluar, Isa Boletini u vu në krye të Malësisë së Shalës dhe bashkë me Idriz Seferin u dallua në udhëheqje të kryengritjeve antiosmane të viteve 1910-1912. Veçanërisht, spikati trimëria e luftëtarëve shqiptarë në grykat e Kaçanikut e Cerralevës. Shumë domethënës është epiteti, që i vuri shtypi i kohës, i cili e quajti Isa Boletinin: "Gjenerali i kryengritjeve shqiptare".

Ai udhëhoqi me trimëri luftëtarët shqiptarë edhe për të kundërshtuar synimet anaksioniste të shteteve shoviniste fqinje serbo-malazeze etj., që kërkonin t'i copëtonin trojet shqiptare. Qëllimi i lartë, që i vuri vetes, e afroi atë me atdhetarë të shquar e udhëheqës popullorë, ndër të cilët ishte dhe Ismail Qemal Vlora. Biri trim i Kosovës, Isa Boletini ishte në mbështetje të Kuvendit të Vlorëss e përkrah tij dhe delegatëve të tjerë shqiptarë, si: Luigj Gurakuqi, Mithat Frashëri, Vehbi Agolli, Babë Dudë Karbunara, Nikollë Kaçorri, Dervish Hima, Rexhep Mitriovica, Myfit Libohova, Jani Minga, Bedri Pejani, Ilias Vrioni, Dhimitër Zografi etj.. Njëzëri, ata nënshkruan Aktin e madh historik të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë dhe valvitën lart Flamurin tonë Kombëtar, pas 500 vjet robërie, nën sundimin otoman. Prijësi i betejave legjendare kundër pushtuesve armiq, Isa Boletini, në krye të mbi 300 luftëtarëve të armatosur kosovarë, u bë mburojë e çeliktë për zhvillimin dhe suksesin e atij Kuvendi të madh historik. Ndër të tjerët, aty mori pjesë aktive dhe “Mësuesi i Popullit” Sali Gjukë Dukagjini, delegat i Pejës, Gjakovës, Plavës e Gucisë. Shtypi i kohës e përshkruante kështu ndihmesën, që ky dha, në ato ditë:

"Vetë Ismail Qemali, kur e pa të ndezur, duke folur për rëndësinë e asaj nate, e afroi afër dhe e puthi në të dyja faqet, me lotë ndër sy. Sali Gjuka kishte ndërgjegje me të vërtetë kombëtare. Kur ky pa se delegatët e Korçës mungonin në atë mbledhje, e qau fatin e zi të atij qyteti dhe propozoi që të zgjidheshin delegatë të tjerë, duke qenë se Korça ishte e pushtuar prej armikut".

x x x

Isa Boletini është i njohur edhe për udhëtimin, që bëri më 1913, nëpër disa shtete të Europës, për të mbrojtur me çdo kusht të drejtat legjitime tëë popullit shqiptar, të cilat donin t'i nëpërkëmbnin armiqtë e përbashkët të Shqipërisë dhe Kosovës.

Shovinistët serbomëdhenj kërkonin ta largonin trimin atdhetar nga rruga e tij e luftës për të drejtat kombëtare. Prandaj u përpoqën, me dinakëri e me të holla, i propozuan poste e detyra, që ta afronin të bashkëpunonte me pushtuesit e rinj ose, të paktën, të hiqte dorë nga lufta e tij e vendosur. Por Isa Boletini trashëgonte cilësitë më të mira të shqiptarit, si krenarinë, besën e burrërinë etj. Prandaj, i përçmoi të gjitha ofertat e përpjekjet e armiqve dhe, si kurdoherë, mbeti luftëtar i papërkulur, i vendosur deri në fund, që populli shqiptar të ishte i lirë dhe i pavarur. Ai i qëndroi besnik idealit të tij, betimit që kishte bërë një herë: "Unë, njëqind herë jetën e jap, por jo kurrë: Armën, Nderin, Flamurin dhe Atdheun tim!"

Pasi ushtritë austro-hungareze pushtuan Cetinën, Isa Boletini kaloi në Podgoricë. Gjenerali gjakatar, Vashoviqi bëri plane për të organizuar një kurth. E lajmëroi të shkonte tek ai, por Isa e mori vesh qëllimin e vërtetë e djallëzor dhe nuk u bind. Në këto rrethana, forcat malazeze organizuan një pritë tjetër, në befasi. Ndërkaq, I.Boletini qëlloi me kobure, duke dhënë kështu sinjalin e luftës. Beteja ishte e përgjakshme dhe ai qëndroi si u ka hije trimave, deri sa u nda përgjithnjë nga jeta. Pranë mbetën dhe djemtë e tij, nipat e disa bashkëluftëtarë. Aty, te Ura e Ribnicës, përherë u çimentuan themelet e një lapidari trimërie e burrërie, në shërbim të çështjes së madhe mbarëkombëtare. Kjo ngjau më 23 janar të vitit 1916.

x x x

Tashmë, është e njohur një histori, nga jeta e këtij kryetrimi shqiptar, që po e ripërsëritim më poshtë. Më 1913, atdhetarët Ismail Qemali e Isa Boletini shkuan bashkë në Londër, përfaqësues të denjë të popullit tonë. Aty do të takonin kryetarin e Konferencës së Ambasadorëve, për t'i shprehur protestën e vendosur ndaj padrejtësive të mëdha, që po i bëheshin Shqipërisë. Gjithashtu, do t'i çonin atij betimin solemn dhe të njëzëshëm të mbarë shqiptarëve, se ata ishin të vendosur deri në fund për t'i bashkuar trojet tona amtare, të cilat na i kishin lënë të parët tanë trashëgim, brez pas brezi.

Ishte një rregull i caktuar që, para se të hynin në zyrën e sër Eduard Greit, duhej t'i lenin armët në garderobë. Këtë kërkesë ia përsëritën edhe rojet Isa Boletinit, i cili veproi po ashtu: la koburën në garderobën e duhur. Pas bisedimeve zyrtare, Grei iu drejtua Isës me të qeshur: "Më në fund, zotëri Boletini, atë që nuk e kanë bërë dot pashallarët turq, e bëmë ne, në Londër!" Kreshniku i Kosovës martire e mori vesh mirë se diplomati europian e kishte fjalën që, gjoja, ata e paskëshin çarmatosur!? Ndërkaq, Isa Boletini e shikoi drejt e në sy ministrin e lartë dhe, po me buzëqeshjen dhe krenarinë e ligjeshme të shqiptarit, trim e të zgjuar, të paçarmatosur kurrë, iu përgjigj shkurt e prerë: "Jo, besa, kurrë, as në Londër!" Aty për aty, nga gjiri nxori një kobure tjetër, me fishekët në gojë...

Marrim, kështu, nga jeta heroike e këtij luftëtari të shquar të lirisë e Pavarësisë, mesazhin e madh që ka përcjellur historia për shqiptarët: Ata kurrë nuk do të durojnë t'i shtypin, t'i çarmatosin as t'i nënshtrojnë armiqtë, sado të fortë e dinakë të jenë. Shqiptarët "e bëjnë dekën si me le", kur i thërret zëri i tokës amtare, kur rrezikohen seriozisht liria dhe pavarësia e tyre. Për këtë gjë, flasin qartë sakrificat e shumta, që provoi në luftën kundër pushtuesve serbë, deri sa u çlirua, populli martir i Kosovës, vendlindja e kryetrimit Isa Boletini, "gjeneralit të kryengritjeve shqiptare". Gjeneralë të tillë të shquar, si Adem Jashari me bashkëluftëtarët, bënë që andej të largohen të mundur pushtuesit serbë dhe Kosova të hyjë e sigurtë në rrugën e lirisë dhe pavarësisë, që e meriton.

Tiranë, më 9 qershor 2015

Shënim:

Megjithëse nuk jam poet, figura e ndritur e Isa Boletinit më ka frymëzuar që, kohë më pare, t’i shkruaja pak radhë, në vjershën, që po e paraqes më poshtë...Ju falënderoj për mirëkuptimin!

DY KOBURET E ISË BOLETINIT...

Kur Isa para Lordit Grei qendronte

dhe misërin kokoshka e bëri,

anglezi shumë gjëra mendonte

e me "dredhinë" u ngazëllye i tëri:

"Këtu nuk lejohet, zotëri, me armë,

prandaj hiqe shpejt koburen nga brezi!"

Ndërsa, sakaq, Isa diku atë e vari,

por në kokë një mendim i erdhi.

Ai një kobure tjetër me vete kishte marrë.

"Ja, u çarmatose sot,o trimi Isë!"-

foli Lordi me qesëndi dhe në sy e vështroi,

se si do të vepronte bir’ i Shqipërisë.

Pa iu dridhur qerpiku Isës-burrë,

nga xhepi nxori koburen, të re flakë:

"Mua nuk më çarmatosë kush, kurrë!",

tha ai, si t'i kish rënë Lordit shuplakë!

 

“ABETARE, SA TË DUA, ME ATO SHKRONJAT E TUA!...”

Skicë:

“ABETARE, SA TË DUA, ME ATO SHKRONJAT E TUA!...”

(Festë e bukur e klasës I-b, me mësuese Dava Markun)

Nga: MURAT GECAJ

Nga e majta: D.Marku, M.Gecaj e M.Kalemi (Tiranë, 25 maj 2015)

Kur po shkoja për në mjediset e Teatrit të Metropolit, në kryeqytetin tonë, shumë gjëra mendoja. Mundohesha të sillja në kujtesë vitet e fëmijërisë sime, kur kishim mësuar shkronjat e shqipes dhe numrat, nga mësuesi ynë, Rifat Domi. Ishin vitet e pasçlirimit dhe, sigurisht, as që dinim gjë, se dikur brezat e nxënësve të klasës së parë do ta kishin edhe një gëzim të tyrin, pra “Festën e Abetares” ose “Festën e Shkronjave”…Por, po më kujtohej edhe një ftesë e këtyre ditëve, për të marrë pjesë në përurimin e librit të ri të autores poete Zyra Ahmetaj, me aftësi të kufizuara shëndetësore dhe nga vendlindja ime, pra Malësi e Gjakovës (Tropojë). Titulli i atij libri është grishës e domethënës: “Alfabeti ynë”…

Kur arrita te dera e hyrjes për në sallën, ku do të organizohej ajo festë aq mbresëlënëse, mezi kalova nëpër disa shkallë, për t’u ngjitur në katin e tretë. Përkrah meje kisha mjaft fëmijë, veshur me rroba të bukura, por dhe mësues e prindër. Brenda, salla gumëzhinte nga zërat gazmorë të vogëlushëve, të cilët në gjokse kishin të dukshme nga një shkronjë të Alfabetit të Gjuhës sonë Amtare. Pranë tyre, tërë buzëqeshje e kënaqësi, ishte mësuesja e shkollës 9-vjeçare “7 Marsi”, Dava Marku. Ndërsa, pak më tej, lëvizte nëpër skenë artisti Mikel Kalemi. Ai më “qortoi” që mos të bënim aty foto, pasi shfaqja po niste?! Megjithatë, nuk mund të mos e fiksoja atë çast të bukur, kur do të “festoja” edhe unë, atë ngjarje të munguar, të pranverës së vitit 1947…

Mësuese Dava, gëzon bashkë me nxënësit e saj…

2.

Gjërat e thëna nga zëri i femijeve, ndjerë nga zemra e tyre, shoqëruar me muziken e shpirtit, u ndërthurën me mikun artist, në “Festën e Shkronjave”. Pra, në atë shfaqje të këndshme të nxënësve të klasës së I-rë B, në shkollën 9-vjeçare “7 Marsi” të Tiranës, i përshëndeti pjesëmarrërsit dhe salla shpërtheu në duartrokitje të pandërprera. Pastaj, një e nga një, vogëlushët-shkronja, nisën të recitonin me zërat e tyre, si cicërima të bukura zogjësh. Fjalën e mirëseardhjes e tha Ana dhe e vazhdoi recitimin Era, “E lashë kopshtin”. Elisi, “shkronja A”, recitoi për një emër kaq të dashur për të gjithë ne, Atdheun. Por u recitua edhe vjersha, me atë shkonjë të parë të alfabetit të gjuhës shqipe, “Abetare sa të dua, më ato shkronat e tua!…”. Më pas, vazhduan recitime: për nënën (Gerti) dhe mësuesen e parë (Dea), për gjuhën tonë të ëmbël (Kristeli), për Fishtën (Ana), për Mjedën (Alisja), për Tiranën (Franci) etj.

Zërat e vogëlushëve shpërthenin si tingujt e pranverës së jetës së tyre dhe mbushnin me gëzim e krenari zemrën e mësuese Davës dhe prindërve të tyre.

Mjaft tërheqës për fëmijët ishin dhe fragmentet e përrallave me kukulla, që paraqiti Mikeli. Pastaj, secilit prej tyre, mësuese Dava i dorëzoi “Çertifikatë”, ku shkruhej:”Për njohje të shkrimit dhe leximit të gjuhës sonë të bukur shqipe”. Ky çast i paharruar, ashtu së bashku, u fiksua në sa e sa fotografi e filmime. Ajo, mjaft e gëzuar, më tha: “Këta vogëlushë më dhanë krahë për t’u ndjerë aq mirë në edukimin dhe formimin e tyre. Me durim dhe dalëngadalë arritëm në përfundim, me objektiva të realizuar. Në vlerësimin e testit të Drejtorisë Arsimore Tiranë, testim i standartizuar, e radhitën klasën tonë të I-b, të parën në 4 klasat e shkollës sonë. Në abetare, 16 nxënës dhe në matematikë 20 nxenës, u vlerësuan me notën “shkëlqyer”. Kështu, ky është ndër vendet e para, në të gjitha shkollat e Tiranës”.

…Jehona e kësaj feste të bukur dhe të paharruar u pasqyrua nëpër faqet e FB, ku lexojmë dhe vlerësime për mësuesen e fëmijët, nga: R.Selmani, E.Topi, L.Prenga, E.Përgjegaj, A.Tusha, E.Bejleri, A.Zoto, Sh.Kastrati, F.Marku, K.Sidinaj, S.Bendaj etj. Ndërsa vetë mësuesja Dava Marku shkroi edhe këto fjalë zemre:”Faleminderit ju, prindër, që keni qenë bashkëpunëtorët e mi më të afërt, në këtë rrugëtim! Udhë të mbarë, nxënësit e mi të dashur, në rrugën e nisur së bashku, drejt dijes, si qytetarë të dënjë të Shqipërisë sonë të dashur!”

 

Sokol Demaku : MËRGATA NË SHPIRTIN E POETËVE MËRGIMTAR NË SUEDI

Sokol Demaku

MËRGATA NË SHPIRTIN E POETËVE MËRGIMTAR NË SUEDI

Në Falkenberg të Suedisë në prani të anëtarëve të ShShASh në Suedi, simpatizantëve të fjalës së shkruar, miqëve suedez nga qyteti Falkenberg, udheqës komunal të këtij qyteti, mysafirë nga qyteti Lac dhe Kurbin i Shqipërisë, nga Republika e Kosovës, nga Gjermani, Zvicra, Norvegjia dhe Danimarka u mbajt Sesioni i katërt shkencor kushtuar publikimit të katërt me radhë të ”Thesarit Kombëtar për mëgatën shqiptare në Suedi”vepër e autorëve anëtar të kësaj shoqate.

Sipas fjalëve të redaktorit të librit Fetah Bahtiri edhe kësaj radhe në libër ngerthehet puna e mërgatës parë nga pena e poetëve dhe shkrimtarëve mërgimtarë për vite me radhë, por është një risi në këtë botim pra në botim katërt se në te janë përfshi edhe shkrimtarë dhe poet nga mbar mërgata shqiptare në Europë.

Sesionin e përshendetën Kryetarja e Komunës Falkenberg, Përfaqësuesi i Lacit dhe Kurbinit, Përfaqësuesi i Lidhjes së Shkrimtarëve Shqiptar në Zvicër, përfaqësuesi i Shoqatës së shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar në Norvegji, Përfaqësuesi i Shoqatës së Shrkimtarëve shqiptar Danimarkë, përfaqësues nga Republika e Shqipërisë dhe e Kosovës si dhe anëtar të shoqatave kulturore shqiptare në Suedi të cilat kanë një bashkëpunim të ngushtë me këtë Shoqatë.

Më pastaj krysuesit e grupeve punuese të cilët janë nga anë të ndryshme të Suedisë prezentuan punën e bërë në lamin e kërkimit dhe mbledhjes së fakteve lidhur me punën e bërë në mërgatë vite me radhe si dhe në ditët e sotme. Në këtë botim do prezentohet puna e LASH në Suedi, dhe rëndësia e kësaj shoqate të arsimtarëve për ruajtjen dhe kultivimine gjuhës në mërgatë, kontributi i bashkëkombasëve në ndihmë vendlidjes, kontributi në mbajtjen gjatë të shkollës shqipe në vendlindje në kohën e okupimit shovensit serb, por prezentohet edhe puna kulturore dhe atdhetare e shoqtave kulturore në këtë vend nordik në mbajtjen gjallë të gjuhës, kulturës dhe traditës shqipe në mërgatë.

Nga redaktori i librit Fetah Bahtiri dhe Kryetari i ShShASH në Suedi Hysen Ibrahimi u mor vesh se libri del nga shtypi në mesin e muajit që vjen pra në muajin qershor dhe se promovimi i tij do bëhet në shumë mjedise kulturore si në vendlindje, Maqedoni, Shqiperi si dhe në shumë vende tjera Eurpiane e në Norvegji u kumtua se do bëhet në muajin tetor 2015 në qytetin Oslo në organzim të Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptar atje.

Këtu u lexuian edhe shumë kumtesa pune të cilat prezentojnë angazhimin dhe punëne mërgatës shqiptare në Suedi.

Fjala e Sokol Demakut në Sesionin e katërt të ShShASh mbajtur në Falkenberg me 30 maj 2015.

Falkenberg, 30052015

Poezia ka veti dhe aftësi të mrekullueshme për të shprehur gëzime dhe hidhërime, vuajtje dhe fitore, shpeshherë në pak rreshta, por me domethenje dhe mesazhe të mëdha.

Së pari dua të shpreh falënderimet e mia të ngrohta për organizimin e këtij sesioni shkencor nga ana e Shoqatës së shkrimtarëve shqiptar në Suedi, i cili sesion është dhe do jetë një udhërrefyes i punës së palodhur të kriujuesve shqiptar në mërgatë konkretisht këtu në veriun e largët të Europës në Suedi.

Poezia shqipe ka shumë dhimbje dhe në të njëjtën kohë shumë mall për lirinë. Kuptohet se në poezi jetojnë edhe lirika, lumturia, dashuria dhe optimizmi, por jo aq shumë sa dhimbja dhe malli kur kemi të bëjmë më mërgatën dhe poetët mërgimtarë.

Qednra Kulturore Shqiptare “Migjeni” në qytetin Borås të Suedisë, themeluar këtu e tetë vite më parë nga mërgimtarë entuziastë të ruajtjes dhe kultivimit të gjuhës, kulturës dhe traditës shqipe në mërgatë deri më sot me sukses po kryen misionin e saj që i ka vu vetës dhe atyrë të cilët janë dhe punojnë në këtë shoqatë me këto tri virtyte themelore të shqiptarit. Të kultivosh dhe ruash gjuhën, traditën dhe kulturën e një populli nuk është lehtë, por kjo është kënaqësi dhe krenari për ata të cilët japin kohën dhe mundin e tyre në mënyrë vullnetare, në mënyrë që këto virtyte edhe pse larg atdheut, larg vendlindjes të ruhen dhe të jenë ne mendjen dhe shpirtin e mërgimtarëve.

Krejt këtë QKSH “Migjeni” e realizon përmes punës së anëtareve entuziastë të kësaj shoqate në kuadër të programit të Radio Diturisë, faqeve të revistës Dituria si dhe përmes ekranit televizisë të TV Dituria. Por nuk mungojnë edhe aktivitete më femijë, të rinjë dhe prezemtimi i kulturës shqiptare në mërgatë.

Entuziastë të fjalës së shkruar anëtar të kësaj Qendre këtu e tri vite më parë kanë fillua me realzimine Festivalit të fjalës së shkruar me titull “Festivali i poezisë në Borås”, festival i cili u tregua shumë i sukseshëm dhe pozitiv, me pjesëmarrje të poetëve shqiptar nga pjesë të ndryshme të botës dhe nga vendlindja njashtu edhe nga poet suedez.

Poezia kalon nepër vite dhe përmban mesazhe të rëndësishme edhe për njerëzit e kohës sonë, për njerëz të cilët kanë në shpirt idelain e pastër njerëzor. Për këtë arsye është pritur me gëzim të madh kjo iniciativë për të futur përsëri kulturën shqipe dhe poezinë në qendër të vëmendjes dhe duke shpresuar që të kemi të gjithë dobi dhe kënaqësi nga dita e Sofrës poetike. Dhe u pa se më të vërtë idceatorët e “Sofres poetike në Borås” paskan pasur të drejtë dhe se ata duhet ndihmuar dhe përkrahur në këtë drejtim.

Dua të shpreh falënderimet e mia të ngrohta për kryesinë e Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë në Suedi Papa Klementi XI Albani, me në krye Hysen Ibrahimi, dhe të gjitha shoqatave kulturore shqiptare në Suedi të cilat ndihmojnë dhe bashkëpunojnë me QKSH “Migjeni” në realizimin e projekteve të tilla të cilat kanë vlerë kombëtare por edhe janë urë lidhjeje mes popujve konkretisht mes popullit suedez dhe ne si mërgimatë në këtë shtet në veriun e largët të Europës.

Festivali “Sofra poetike Borås” nga tani është Festival tradicional dhe mbarkombëtar dhe shpresojmë se do vazhdojmë edhe në të ardhmen me tempon të cilën e kemi që tani dhe se kjo punë frytëdhenëse e poetëve dhe poeteve në mërgim do jetë një shkendijë e cila do rrezatoj edhe në vendet tjera ku mërgata shqiptar frymon shqip, por ndoshta edhe në vendlindje do ketë një ndikim pozitiv në kultivimin e fjalës së shkruar.

Ju falmnderit

Kumtesa e Fetah Bahtirit në Sesionin e katërt shekncore të ShShASh në Suedi mbajtur në Falkenberg 20150530

LIBRAT ”THESAR KOMBËTAR I MËRGATËS SHQIPTARE NË SUEDI”, JANË THESARE TË ÇMUARA DHE KANË VLERA SHKENCORE

Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani”, Suedi, e themeluar në vitin 2011, gjer më sot me një punë të përbashkët dhe me përkushtim kolektiv ka nxjerrur në dritë tre libra me rreth 2000 faqe. Librat mbajnë titullin ”Thesar kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi” dhe kanë numrat 1, 2 e 3. Shumë shpejt, përafërsisht dy javë pas përfundimit të këtij sesioni shkencor, do të botohet edhe numri 4 i Thesarit kombëtar të kësaj mërgate i cili do t´i ketë më shumë se 800 faqe.

Librat ”Thesar kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi” kanë për synim pikërisht ndriçimin e veprimtarisë së pakursyeshme të shqiptarëve të cilët në trollin e Suedisë u angazhuan me mish e me shpirt për të vënë gurë në themelin e shtetit që quhet Kosovë. Është planifikuar që ky ndriçim të bëhet me botimin e diku rreth 10 librave të këtillë me gjithsej 8000 – 10 000 faqe. Kjo do të arrihet leht për arsye se ka pasur shumë veprimtari, ka shumë angazhime dhe ka shumë materiale.

Por, që çdo gjë të jetë në vendin e vet, shkrimet mbështeten në hulumtimin e dokumentacionit origjinal i cili si i tillë, i pandriçuar dhe i pabotuar gjer më tani– është burim, material shkencor dhe thesar i çmuar.

Kështu, Thesarët kombëtar kryesisht u kushtohen kontributeve dhe sakrificave të bashkatdhetarëve tanë në shërbim të misionit për realizimin e pavarësisë së Kosovës. Duke realizuar këtë synim, gjer më tani në Thesarin kombëtar 1, 2 dhe 3 janë përfshirë shumë mjedise, shumë qytete e aktivitete, veprimtarë e aktivistë, me qindra dokumente, gazeta, artikuj, lista, intervista, etj. nga qytetet dhe komunat si: Borås, Båstad, Falun, Göteborg, Hyltebruk, Hässleholm, Laholm, Landskrona, Lundegård, Lättarp, Smedjebacken, Uddevalla, Ängelholm, Vetlanda, Jönköping-Råslätt, Överum, Gulspång, Norrköping, Svenshögen, Stockholm, Malmö, Jokkmokk, Marks, Dals-Ed, Falkenberg, Perstorp, Hultsfred etj.

Ndërkaq, nga territoret jashtë Suedisë që janë përfshirë në librat tanë “Thesar kombëtar” me tema janë prezentuar: Gjermania, Zvicra, Shqipëria, Kosova, SHBA, Ilirida, Rumania, Kroacia, Serbia etj. Pritet që lista të zgjerohet edhe me vende të tjera të Evropës e më gjerë.

E tërë kjo punë do të realizohet me shkrimet të cilat gjërat i paraqesin e i sqarojnë vetëm me gjuhën e argumenteve. Zaten, edhe thesarët kombëtar të botuar gjer më tani i kanë këto karakteristika: janë thesar të vërtetë e të çmueshëm dhe kanë vlera shkencore.

Të përkujtoj se ky nuk është konstatim i imi, por këtë e kanë pohuar qartazi edhe të gjithë ata që i kanë pasur në dorë Thesarët tanë. Që mos të parafrazoj dhe mos të komentoj pa nevojë, për të parë se Thesarët tanë janë thesarë vërtetë të çmuar, do t´i citoj disa nga referuesit me rastin e promovimeve të Thesarëve tanë kombëtar që janë bërë në vende të ndryshme.

Për librat ”Thesar kombëtar i mërgatës shqiptare në Suedi” vlerësime interesante e të çmueshme kanë dhënë edhe shumë kritikë, institucione, politikanë, dijetarë, individë.

Kumtesa ime në shtatë faqe citon disa nga vlerësuesit dhe thëniet e tyre. Kumtesa do të botohet e plotë në Thesarin kombëtar numër 4, kurse për shkak të kufizimit të kohës, këtu po i përmend vetëm emrart e individëve që janë cituar: Daut Demaku, Prof. Dr. Shefkije Islamaj, Prof. Dr. Adem Zejnullahu, Prof. Salih Zogiani, Prof. Hysni Syla, Ramadan Haxhijaj, Bedri Tahiri, Mr. Fadil Gecaj, Prof. Dr. Mehmet Rukiqi, Prof. Zekë Murseli, Gazmend Boletini, stërnip i Isa Boletinit, Mursel Ibrahimi, ish kryetar i Komunës së Mitrovicës, Viron Kona nga Shqipëria, Agim Bahtiri, kryetar i Mitrovicës, Halit Barani, Ministri i Diasporës, Ibrahim Makolli, Prof. Dr. Jusuf Osmani, Prof. Ymer Berbati, Engjëll Berisha, Drejtori i Bibliotekës „Dr. Ibrahim Rugova“ në Gjakovë, Prof. Halil Haxhosaj, Besa Gaxherri dhe Azem Gashi nga Peja.

Nëse njeriu thellohet sado pak në këto vlerësime që u jepen Thesarëve tanë kombëtar, nuk mund të ngelë më anësh pa u emocionuar kur fare qartazi sheh se me të vërtetë janë krijuar thesare të çmuara shkencore të cilat do të lënë gjurmë shqiptare e atdhetare në Suedi me vlera të cilat do t´u shërbejnë edhe gjeneratave të ardhme.

Por, këtu duhet të theksohet edhe një çështje, edhe një fakt: përveç ndjenjës dhe dashurisë për atdheun e kombin, mundësinë për krijimin e Thesarëve kombëtar na e ka krijuar edhe shteti suedez, edhe populli mik suedez. Suedia neve na na ka ndihmuar, na ndihmon edhe sot dhe neve na sheh si ambasadorë të mirë të Shqiptarisë – të vendit të prejardhjes.

Për këtë arsye unë nuk mund ta përfundoj këtë kumtesë pa thënë me zemër:

Të falemnderit Suedi! Hjärtligt tack Sverige!

 

BÖCKERNA ”NATIONELL KULTURSKATT I DEN ALBANSKA DIASPORAN I SVERIGE” ÄR DYRBARA SKATTER OCH HAR VETENSKAPLIGA VÄRDEN


Albanska författare och artister föreningen "Påven Clemente XI Albani", Sverige, grundat år 2011, fram till och med idag, med en gemensam och kollektivt åtagande, har förlagt tre böcker med 2000 sidor. Böckerna håller titeln ”NATIONELL KULTURSKATT I DEN ALBANSKA DIASPORAN I SVERIGE” och har siffrorna 1, 2 och 3. Mycket snart, ungefär två veckor efter utgången av den här vetenskapliga sessionen, kommer nummer 4 av Nationella kulturskatt att publiceras i den här diasporan som kommer att ha mer än 800 sidor.

Böcker "Nationell kulturskatt i den albanska diasporan i Sverige" syftar just belysning av värdefulla verksamheter som albaner i svenska marken förbundit sig med hjärta och själ att sätta grundstenarna till landet som heter Kosova. Det är planerat att belysningen sker genom publiceringen av cirka 10 böcker med 8000 - 10.000 sidor. Detta kommer att uppnås enkelt eftersom det finns många aktiviteter, det finns många åtaganden och det finns en hel del material.

Men, för att alla bitar ska läggas på sin plats, baseras skrivningar på ursprunglig dokumentation och forskningar som sådana, oupplysta och opublicerade hittills, är källor vetenskaplig material och värdefull skatt.

Således, Nationella kulturskatter tillägnar bidrag och uppoffringar av våra landsmän i tjänsten av mission för Kosovas självständighet. Genom att uppnå detta mål, till och med nu har man omfattat i de nationella kulturskatterna 1, 2 och 3 många områden, många städer och aktiviteter, aktivister och aktiviteter, många hundratal dokument, tidningar, artiklar, listor, intervjuer, etc. från städer och kommuner: Borås, Båstad, Falun, Göteborg, Hyltebruk, Hässleholm, Laholm, Landskrona, Lundegård, Lättarp, Smedjebacken, Uddevalla, Ängelholm, Vetlanda, Jönköping-Råslätt, Överum, Gullspång, Norrköping, Svenshögen, Stockholm, Malmö, Jokkmokk, Marks, Dals-Ed, Falkenberg, Perstorp, Hultsfred etc.

Samtidigt är de territorier utanför Sverige som är omfattade i våra böcker "Nationell kulturskatt" med teman som är presenterade: Tyskland, Schweiz, Albanien, Kosova, USA, Ilirida, Rumänien, Kroatien, Serbien etc. Det förväntas att listan utökas med andra europeiska länder.

Allt detta arbete kommer att utföras med skrifter som förklarar och representerar saker endast med bevisen och argumenten. Just de nationella kulturskatter som hittills publicerats har följande egenskaper: de är verkliga värdefulla skatter och har vetenskapligt värde.

Låt mig påminna er om att detta inte är min slutsats men detta har bekräftats tydligt av alla dem som har haft våra Skatter i sina händer. För att inte parafrasera och inte kommentera utan att behöva och för att se att våra Skatter är riktigt dyrbara, kommer jag att nämna några av talarna i samband med promoveringarna av våra Nationella kulturskatter som är gjorda i olika ställen.

Böckerna "Nationell kulturskatt i den albanska diasporan i Sverige" är intressanta och värdefulla på bedömning av många kritiker, institutioner, politiker, forskare, individer, privatpersoners yttrande.

Mitt anförande på sju sidor citerar några bedömare och deras påstående. Anförandet kommer att publiceras i sin helhet i den Nationella kulturskatten nummer 4, men på grund av begränsad tid, ska jag här nämna endast namn av personer som det hänvisas till: Daut Demaku, Prof. Dr Islamaj Shefkije, Prof. Dr Adem Zejnullahu, Prof. Salih Zogiani, Prof. Hysni Syla, Ramadan Haxhijaj, Bedri Tahiri, Mr. Fadil Gecaj, Prof. Dr Mehmet Rukiqi, Prof. Zekë Murseli, Gazmend Boletini, barnbarnsbarn till Isa Boletíni, Mursel Ibrahimi, tidigare borgmästare i Mitrovica, Viron Kona från Albanien, Agim Bahtiri, borgmästare i Mitrovica, Halit Barani, Ibrahim Makolli, minister för diasporan, Prof. Dr Yusuf Osmani, Prof. Ymer Berbati, Engjëll Berisha, direktör för biblioteket "Dr. Ibrahim Rugova " i Gjakova, Prof. Halil Haxhosaj, Besa Gaxherri och Azem Gashi från Peja.

Om man fördjupas endast lite i bedömningar som gavs till våra Nationella kulturskatter, kan man inte stå på sidan utan emotioner, när man ser tydligt att verkligen har skaffat dyrbara vetenskapliga skatter som kommer att lämna albanska och patriotiska spår i Sverige med värdena som kommer att tjäna framtida generationer.

Men här måste man påpeka en sak till, ett faktum till: förutom känsla och kärlek till hemlandet och nationen, har möjligheten till att skapa Nationella kulturskatter tack vare svenska staten och det vänliga svenska folket. Sverige har hjälpt oss, hjälper oss även idag och vi ser oss som goda ambassadörer för albanerna – för ursprungslandet.

Av denna anledning kan jag inte avsluta detta anförande utan att säga med hela hjärtat:

Të falemnderit Suedi! Hjärtligt tack Sverige!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TAKIME, QË NA KËNAQIN DHE NA E ZGJATIN JETËN…

Skicë:

TAKIME, QË NA KËNAQIN DHE NA E ZGJATIN JETËN…

Nga e majta: B.Xhama, M.Gecaj e S.Harka (Tiranë, maj 2015)

Populli e thotë aq bukur: “Fjalët e shumta janë fukarallek”…Ndoshta, nuk e gjeta siç duhet këtë shprehje, por megjithatë këtë gjë po e përligji, duke shkruar vetëm pak radhë, në këtë skicë të thjeshtë…

Nuk është hera e parë, që takohemi e bisedojmë bashkë, në rrethin tonë miqësor, të pagëzuar me emrin “Kompania lëvizëse”. Kësaj here, nismëtar për takimin tonë u bë publicisti dhe shkrimtari i njohur, Bardhyl Xhama-“Mësues i merituar”. Kështu, e lamë të shihemi te lokali i Gazit, diku në “Unazën” e kryeqytetit, pa shkuar ende te spitalet.

Si papritur, pra pa palajmërim, me njoftoi miku im prof. Gani Pllana, i ardhur nga Prishtina, që të takoheshim pak minuta. Ndër të tjera, dëshironte t’i jepja kopje të librit tim më të ri, “Për ju, krijuese”. Se aty kam shkruar edhe për bashkëshorten e tij, prof. Sadeten dhe bijën e tyre, Albulenën, poete e re. Prandaj unë shkova me pak vonesë, kur aty kishin mbërritur Bardhyli dhe publicisti e studiuesi Sejdo Harka.

Pasi u rehatuam, porositëm kafe a çaj dhe Bardhyli na vuri përpara nga një “shishkë” të vogël me raki, pa i harruar as karamelet me kafe. Nuk dua ta përsëris veten, sepse edhe më përpara kam shkruar që, në ato takime, flasim jo vetëm për shëndetin e familjet tona, por dhe për shkrimet e librat, që kemi botuar ose i kemi të gatshëm për në shtypshkronnjë.

Gjatë atyre minutave të këndshme, ne i morëm në cellular, për t’i përshëndetur edhe miqtë tanë: shkrimtarin e publicistin e njohur Viron Kona, me banim në kryeqytet, si dhe arsimtarin veteran e publicistin Ibrahim Hajdarmataj, me banim në fshatin e bukur Zogaj, në Malësinë e Gjakovës (Tropojë). Sigurisht, në bisedat tona ishin të pranishëm kolegë e miq të tjerë, emrat e të cilëve nuk po i përmendi këtu.

Minutat e atij takimi kaluan shpejt, ndoshta, edhe sepse Bardhyli sikur na i “kronometronte”, pra na caktoi orën e minurat e ndarjes, pasi kishim dhe detyra tjera për të kryer. Ndërsa, duke u darë e përqafuar me njëri-tjetrin, ai na u drejtua me buzagas: “Të shihemi bashkë edhe më shpesh, se takime të tilla sikur na rinojnë, na kënaqin dhe na e zgjasin jetën!”

Siç po e shihni edhe ju,si zakonisht, këtë takim e fiksuam në disa fotografi.

Tiranë, 22 maj 2015

 


Faqe 4 nga 45

Newsflash

            

Nderim për Alfred Kaninin

 

                    

                 Në foto Alfred Kanini

Alfred Kanini, një emër i dashur për të gjithë ata njerëz që  e kanë dëgjuar nëpërmjet mikrofonit të Radio - Tiranës zërin e  tij  shprehës dhe me botë të pasur, me timbër të fuqishëm dhe domethënës, një zë, sa melodioz dhe të bukur, aq edhe imponues, që të të “detyronte” të mbaje këmbët dhe të dëgjoje pa u ngopur dhe me dëshirën që të vazhdonte ai zë, të vijonte më tej. Alfredi, u jepte vlerë krijimeve letrare, i jepte vlerë dhe jetë fjalëve, shpirtit dhe rrahjeve të zemrave, të atyre që shkruanin apo dëshironin të shprehnin diçka përmes artit të të shkruari. Ishte një zë gurgullues e gjithnjë pranveror, i dashur dhe i mirëpritur, dhe, që, ne, shokët dhe miqtë e tij të letrave, ia  vinim në dukje, ia shprehnim në fjalët, mendimet dhe shkrimet tona. E cili aktor teatri, nuk do t`ia dëshironte atë zë me botë jashtëzakonisht të pasur, ku ngjyrimet ylberiane i jepnin ngjyrë fjalës dhe mendimit, ku tinguj dhe notat muzikore, krijonin një sinfoni të rrallë dhe që buronte dritë, paqe, harmoni dhe dashuri.

Kemi arsye të shumta të ndjemë mall për zërin e mikut tonë të paharruar Alfred Kanini.

E kam njohur Fredin, që kur ishim fare të rinj, unë vetëm 22 vjeç dhe, ai, diçka më shumë, por edhe atëherë, edhe tani që e kujtoj dhe po hedh disa shënime për të, e ndjej se Fredi, ishte dhe mbetet mësues ynë, për shkrimet dhe emisionet me bukuri të rrallë, për mesazhet që transmetonte, për format dhe mënyrat interesante e origjinale, gjetjet artistike. Alfred Kanini mbetet një artist i vërtetë, si në librat e tij të shumë me tregime, novela  e romane, ashtu dhe në të gjithë krijimtarinë e tij letrare e publicistike.

Ne, do ta mbajmë mend vazhdimisht Alfredin, do të na kujtohet sa herë që shkruajmë ndonjë tregim, sa herë rrokim penën të shkruajmë reportazhe, ku ai ishte  mbret i pashpallur i reportazhit; sa herë që dëgjojmë folësit radiofonik dhe zërat e tyre, sa herë që sjellim ndërmend portretin e tij rinor, sipmatik dhe karakter burrëror,  sa në pamje dhe në mendim e veprim.

Kam bindjen se shoqëria jonë, veçanërisht ajo e letrave dhe e krijimeve artistike e letrare, do ta ketë vazhdimisht në përfytyrim, do ta ndjej mungesën e tij, por dhe do ta ketë model në jetë dhe gjithë veprimtarinë letrare, publicistike e deklamuse.

I paharruar Alfred Kanini, miku dhe shoku ynë i dashur.

Viron Kona

20 Nëndor 2011