Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

Viron Kona: Shqiponja e lirisë

 

Shqiponja e lirisë

(Përjetime nga leximi i librit të Sokol Demakut: ”Sadulla Zendeli - Daja, në aventurë me drojën e një emigranti të “pa atdhe”)

Shkruar nga Viron KONA


Në foto Viron Kona

Më 30 mars 2013, në Boras të Suedisë, në prani të një auditori të gjerë suedezë e shqiptarë, u përurua libri ”Sadulla Zendeli-Daja, në aventurë me drojën e një emigranti të “pa atdhe”. Autori, poeti, shkrimtari, mësuesi dhe gazetari i njohur Sokol Demaku, në hyrje të librit njeh lexuesin me qytetin e lindjes së Dajës, Gostivarin, me natyrën e tij mahnitëse, me demografinë dhe bashkëjetesën e banorëve nga disa kombësi, me pasurinë e vlerave atdhetare dhe të traditës, me personalitetet nga të gjitha fushat e jetës, me historinë dhe, deri, etimologjinë e emrit Gostivar ( Goca e Tivarit ). Demaku e prezanton lexuesin me heroin e  Gostivarit Xhem Gostivari, të cilin  e cilëson “ikona e trimërisë shqiptare”. Në vazhdim, ai tregon për Bilal Selimin, Malik Azizin, Ahmet Peren dhe të tjerë personalitete të asaj treve me histori të lavdishme atdhetare.                       

Dhe, shpejt, në faqet në vijim,  vjen çasti të njohim heroin kryesor të librit, personalitetin e madh shqiptar: Sadulla Zendeli, të pagëzuar me emrin Daja nga vetë shqiptarët me banim në Suedi dhe që autori e cilëson ”Drita shqiptare e Skandinavisë”.


Demaku  shkruan se Daja është poet, pedagog, mësues, shkrimtar, leksikograf dhe atdhetar i madh. Ai lindi në fshatin Sërmnovë të Gostivarit më 3 qershor 1935. Shkollimin fillor e kreu në vendlindje dhe në Vrapcisht, kurse gjimnazin, dega e ekonomi, e filloi në Gostivar dhe e përfundoi në Strumicë. Më tej, flitet për punët që Daja ka kryer në vendlindje, por edhe për atdhetarizmin e tij, duke kundërshtuar në mënyrë të drejtpërdrejtë  nacionalistët sllavë, që kërkonin t`i zhbënin shqiptarët. Duke cituar fjalët e  Dajës, autori shprehet  se Zgjodha më të mirën e së keqes dhe emigrova ! Përse? Sepse ndryshe duhej të bëhesha spiun i vëllezërve të mi, i atyre që mbanin kësulë të bardhë, i atyre që e donin flamurin shqiptar, i atyre që këndonin dhe kërcenin valle shqiptare, i mësuesve dhe mjekëve, i të burgosurve politikë, që për “faj” kishin dashurinë për Shqipërinë dhe trojet tona të shkëputura nga shteti amë. E këtë nuk ma lejonte ndërgjegjja ta bëja, prandaj edhe zgjodha të keqen më të vogël, duke emigruar nga vendi im i dashur, nga ai vend ku çuditërisht gurët, që më vrisnin këmbët e zbathura, më dukeshin të butë. Më dukej sikur ecja në barin e njomë të vendlindjes  sime të dashur! Pa i harruar pllajat e bukura shqiptare, vendosa të largohem kudo qoftë, në qiell, në hënë, në ferr!”

Mjafton ky paragraf për një histori të tërë, për të treguar  se çfarë forcash atdhedashurie  gjëmojnë dhe jehojnë me krisma bubullimash brenda shpirtit të njeriut që e do atdheun si Atin e tij; e do Mëmëdheun si nënën e tij. Atdheu është gjithçka: edhe nënë edhe babë, mbase prandaj dhe ne shqiptarët e cilësojmë me të dy këta emra që përmbajnë bukurinë e madhe jetësore: Atdhe, Mëmëdhe.

Rruga e jetës së Dajës, në libër është përgjithësuar me rrugën  e qindra mijëra shqiptarëve në shekuj, në dekada e vite. Daja është shndërruar në simbol të qëndresës, të rezistencës, të betejave të vazhdueshme  për liri.

Të nguliten thellë  mendimet që autori i këtij libri ka arritur t`i shkëpusë atdhetarit të madh, i cili te Suedia gjeti besimin tek ëndrra e tij për  arsim e kulturë, aty gjeti mbështetje për  lirinë e shumëkërkuar të bashkëkombësve të tij shqiptarë.


Sadulla Zendeli-Daja, në studion e tij

Duke përfunduar universitetin e Upsallës, njërin ndër universitetet e njohura të botës, Daja me shpirtin e tij të ndjeshëm atdhetar, rrënjosi bindjen se, me dije dhe kulturë, do të mund t`i ndihmonte sadopak  popullit të vendit të tij të shtypur nga nacionalizmi sllav. Daja, do të ishte ndër të parët mësues të gjuhës amtare në Skandinavi, në këtë vend me liri dhe demokraci si rrallë tjetër vend në botë. Ndoqi rrugën e mësuesisë, duke pasur si lajtmotiv në radhë të parë arsimimin e fëmijëve të emigrantëve shqiptarë të ardhur në Suedi për mbijetesë dhe për një jetë më të mirë.

Krenohesh me një njeri si Daja, kur lexon se, nga nxënësit shqiptarë të cilëve ai u ka dhënë mësim, kanë dalë 95 intelektualë. Vetëm në qytetin Nybro, ku Daja hapi të parën shkollë shqipe në Skandinavi dhe punoi për 27 vjet me radhë,  janë mbi 40 vetë të punësuar në sektorë të ndryshëm të rëndësishëm. Po kështu edhe 30 nxënës të tjerë në qytetin suedez Kallmar kanë dalë profesionistë të shquar.

Demaku shkruan se 16 vjet të Dajës, e përqendruan atë në universitetin e Upsallës, në Sofje, në Boras dhe në punën madhështore të hartimit dhe botimit të  fjalorëve themelorë. Por, edhe në vazhdim, kjo punë e nderuar dhe fisnike në dobi të mësimit të gjuhës amtare të fëmijëve të bashkëkombësve, mbeti kredo e të gjithë jetës së Dajës, këtij njeriu të urtë në mendim, të shkathët dhe plot guxim në veprim, të dashur dhe mirëbërës, humanist në karakter thellësisht njerëzor.

Duke qenë edhe vet në emigracion, në rrugën e Dajës, Sokol Demaku i ndjen thellë jetën dhe privacionet e mikut të tij më të ngushtë, vëllait të tij më të madh, atdhetarit të shquar. Fjalët e Sokol Demakut, si autor i librit, rrjedhin pastër e të kristaltë, me bukuri dhe hijeshi, me shpirt e zemër, dhe, teksa i lexon, gjaku të zjenë ndër deje, lëviz vrullshëm dhe sikur të  fton të njohësh doemos këtë njeri të madh, teksa ndjen dëshirën t`i shtrëngosh duart  e munduara nga jeta, t`i njohësh shpirtin e sfilitur nga brenga, t`i ndjesh rrahjet e zemrës që vrullojnë  nga malli për vendlindjen, nga respekti për suedezët, që e mirëpritën, që iu gjendën pranë në ditë të vështira si miq të vërtetë.

E pata fatin ta njoh këtë Njeri dhe e përjetoj çdo fjalë e frazë të Demakut, sidomos kur e takova Dajën 78 vjeçar të zhytur në studion e tij, të rrethuar nga dallgë librash në gjuhë të ndryshme të botës, por sidomos të gjuhës shqipe: fjalorë, libra poetik, tregime, romane, libra gjeografikë dhe historikë, një galeri e tërë jete njerëzore, mes të cilës qëndronte duke medituar e shkruar pa kurrfarë ndalese dhe pa u lodhur heroi ynë, Sadulla Zendeli-Daja.


Të falënderojmë nga zemra Sokol Demaku që, me librin tënd jetësor dhe të shkruar fund e krye me dashuri e ngrohtësi vëllazërore, po na njeh me Sadulla Zendelin, njeriun që e do dhe e njeh çdo shqiptar në Suedi; njeriun që e njohin edhe pa e takuar, njeriun që e respekton sapo e sheh sesi ecën, sesi të vështron butë, ngrohtë e bisedon me ty si me një vëlla me zërin e tij të qetë, të dashur, të urtë. Edhe kundërshtitë e tij janë të buta, por, fjalë-mençura, mendim-bukura,  sokratike.

Duke vijuar leximin e librit për Dajën, mëson  se, heroi ynë, vendosi të jetonte në ishullin Oland, një ishull i mrekullueshëm, ku, mbi detin Balltik,  të çon një ndër urat më të gjata në Evropë. E, pikërisht në këtë ishull, ku edhe mbreti i Suedisë ka rezidencën e tij verore, ku ndodhet një kështjellë madhështore e kohëve të vjetra, ku ngrihet monumenti simbol i Birgitës, pikërisht, në këtë ishull të Veriut të largët, Daja ka ngritur shtëpinë dhe “tempullin” e tij, ka ngritur lokalin e tij me emrin Shqiponja, në ballë të të cilit janë vendosur dukshëm dy flamuj: njëri i Shqipërisë dhe tjetri i Kosovës. Shqiponja u qëndron të dyve mbi krye, shqiponja e lirisë.


Lokali i Dajës me emrin “Shqiponja” në ishullin Oland

Vepra pa fund  ka  shkruar në këtë ujdhesë Daja, dhe, siç kuptohet, shumica e tyre i kushtohen Kombit, Shqipërisë, Kosovës, trevave shqiptare, kudo. Librat u dedikohen  fëmijëve shqiptarë, mësimit të gjuhës shqipe, e sidomos bien në sy fjalori i parë suedisht-shqip me 17 mijë fjalë, fjalori i dytë suedisht-shqip me 28.500 fjalë, i treti….i katërti…Pastaj libra radhë, si vargmalet, si dallgët…prozë, poezi, përkthime, publicistikë…Dhe studioja e Dajës, vazhdimisht ngushtohet nga… librat rrezatues, që flasin për jetën, për dashurinë, për paqen dhe mirësinë…

Libri i Sokol Demakut për Dajën, stacionohet në shumë periudha interesante të heroit, veçanërisht,  kur ai shpreh fjalët, mendimet dhe ndjenjat e tij  të mbrujtura me atdhedashuri për vendin, për bashkëkombësit e varfër  që regjimi nacionalist sllav i kishte lënë të pa arsimuar. ”Kur zgjohesha në mëngjes për të shkuar në punë, para banesës rrinin 10-15 shqiptarë që prisnin për t`i ndihmuar, duke u shkruar lutje se do t`i shisnin: kalin, lopën, gomarin a ndonjë gjel ose pulë, që e sillnin nga fshati 20 - 25 kilometra larg për t`i shitur në pazar për një kafshatë buke!?”

Është ky, një paragraf ku të fiksohen fortë sytë dhe mendja, që e lexon dhe nuk largohesh dot prej tij; një paragraf që, në pak fjalë, i ka thënë të gjitha.

Kështu shprehet Daja, me fjalë të mençura, me sentenca, me fjalë që kanë kuptime të gjera dhe të mëdha, me shprehje filmike, që kur i lexon ose i dëgjon, të duket se sheh një film, përjeton  ngjarje nga jeta e vërtetë.

Autori, Sokol Demaku, ka ditur të qëmtojë dhe të japë kuintesencën e karakterit dhe kulturës së këtij njeriu largpamës, që di se ku të godasë me forcën e kritikës dhe të shigjetojë regjimin nacionalist sllav, i cili përdorte si mjet injorancën dhe paditurinë për t`i mbajtur të shtypur, të përçarë dhe të nënshtruar shqiptarët.

Fragmente mbresëlënëse gjen shumë në këtë libër, madje tepër emocionuese e deri drithëruese. I tillë ishte rasti i shoferit të autobusit, që me mikrofon në dorë lajmëronte udhëtarët të zbrisnin në stacione. Ai u fliste në tre gjuhë: E para suedisht, e dyta anglisht dhe  e treta…shqip. E kishte zgjedhur vetë gjuhën e tretë, shqipen e nënës së tij, shqipen e babait të tij, shqipen e atdheut të tij, teksa kur zbuloi gjoksin, një shqiponjë krah-hapur dukej se do fluturonte nga  malli dhe dashuria në atdheun amë. Dhe Daja, i ardhur në Suedi, ngaqë nuk ngopej së dëgjuari atje larg  gjuhën e shenjtë dhe të artë shqipe, nuk zbriti nga autobusi, por qëndroi deri te stacioni i fundit…


Lexoj këto radhë të shkruara dhe të nënvizuara mjeshtërisht nga Sokol Demaku dhe sjellë në mendje njerëzit e mëdhenj të lashtë, kur flisnin për dashurinë për gjuhën e  nënës, dashurinë për mëmëdheun. Lukiani thoshte “Edhe tymi i Atdheut do të duket më i ndritshëm se zjarri në vise të largëta”. Dhe më tej: ”Është thënë qëkuri se”nuk ka asgjë më të ëmbël se atdheu. Dhe, me të vërtetë, a ka gjësendi tjetër që të jetë jo vetëm më e këndshme, por edhe më e shenjtë, më e lartë se atdheu? Çdo gjë që njerëzit e quajnë të shenjtë dhe të lartë, atyre ua ka mësuar atdheu, sepse ky i lind, ky i rrit dhe i edukon. Shumëkush mund të mahnitet nga madhështia dhe fuqia e qyteteve të huaja, nga bukuria dhe shkëlqimi i ndërtesave të tyre, por për të dashur të gjithë duan atdheun….”

E kush nuk i ka kënduar atdheut? Më të mëdhenjtë poetë, shkrimtarë e gazetarë. Studiues e shkencëtarë, akademikë dhe ushtarakë, punëtorë dhe fshatarë, të vegjël dhe të mëdhenj në moshë. Të tërë, në mendje dhe në zemër, në shpirt, kanë atdheun, atdheun e tyre të mirë, të butë, më të dashurin, më të bukurin, më të shtrenjtin  nga gjithçka. Sot, këtë aksiomë e provojnë mijëra emigrantë shqiptarë të përhapur në të gjithë shtetet e botës, e kanë provuar edhe më parë. Edhe autori i këtij libri e provon çdo ditë. Me mund, vendosmëri, besim e shpresë, me karakter të qëndrueshëm dhe të palëkundur, ai jeton dhe mbijeton. Jeton dhe ndihmon, mbështet dhe tregon vlerat e një njeriu human, duke pasur në mendje dhe në zemër vendlindjen.

Kam fatin dhe lumturinë t`i njohë këta njerëz:  Dajën dhe Sokol Demakun. Them me vete se këta janë vëllezër në mendim dhe në veprim, aty ku është njëri është dhe tjetri, aty ku përfundon diçka njëri e vazhdon tjetri, ata janë ngushtësisht të lidhur me njëri –tjetrin, ngushtësisht, dy vëllezër,  dy shqiptarë me zemër,  forcë, qëndresë, guxim, sy  dhe krahë shqiponje.

Libri i Demakut të jep mundësinë të njohësh mirë Dajën dhe veprimtarinë e tij sepse është i ndërtuar në formë interviste, me pyetje të gjetura, që çlirojnë energjitë e brendshme të njeriut. Pas pyetjeve pikante të poetit Demaku, rrjedhin fjalët dhe mendimet e urta të Dajës. Ato kullojnë edhe lot e dhembje, por tek ato mbisundon besimi, shpresa. Fjalët e këtij Mentori modern rrjedhin edhe mjaltë, edhe nektar. Te fjalët dhe mendimet e Dajës, “takon” gjithë stinët e vitit, sepse, edhe jeta e njeriut  ka stinët e saj. Stinët kanë edhe bukuritë, por edhe të papriturat, edhe kohën e bukur me diell, por edhe shtrëngatat e stuhitë, uraganët; edhe thatësirën, por edhe dendurinë e shirave, vërshimin e lumenjve, edhe vjeshtën e kuqërremtë në fletët e drurët, por edhe pranverën plotë bukuri e freski, plot gjelbërim, cicërima zogjsh, ëndrra e fantazi,  imagjinatë e  dashuri.

Dashuria për Dajën është vendlindja, është Gostivari, atje ai ka dëshirë të prehet edhe kur…

Na priti Daja në familjen e tij, me bashkëshorten dhe njërin nga djemtë, Ismetin. Na pritën krahëhapur, na gostitën me më të mirat gjëra që kishin, na rrëfyen për qytetin ku jetonin, për banorët, komshinjtë e mirë dhe të dashur suedezë.

-Kam 36 vjet që fle me derën pa çelës, - tregoi Daja. Pastaj, pas vizitave në qytetin e tij dhe në rezidencën verore të familjes mbretërore, Daja na shtroi një drekë me të gjithë të mirat, ku biri i tij, Ismeti, na ofroi specialitetin, një picë nga më të rrallat që kishim shijuar si dhe gatime të tjera tradicionale shqiptare. Ndërsa bashkëbisedonim për jetën në emigracion, për Kosovën, për shqiptarët në Maqedoni, në Mal të Zi, për Shqipërinë, për shqiponjën…

E, teksa shtrëngonim duart dhe nuk ndaheshim dot, në retinën e syve të Dajës pashë se, nga ndarja, në faqet e tij u rrokullisën dy-tri  pika loti…Ishin lot të artë, lot dashurie për bashkëkombësit, për atdheun, për shqiptarinë…Eh, Dajë, jeta është dhembje, por, edhe dhembja ndonjëherë është e bukur, kur e motivon jetën, kur krijon dhe, kur krijesa i shërben të sotmes dhe të ardhmes.  Ti, Dajë, me veprën tënde i shërben të sotmes dhe të ardhmes. Ti e ke kthyer shtëpinë në një tempull të prodhimtarisë shkencore dhe letrare, publicistike dhe leksikografike. Studioja jote është një tempull i dijes dhe i kulturës, është tempull i dritës rrezatuese, tempull i atdhetarizmit dhe shqiptarizmit. Qoftë jeta jote me dritë dhe begati, Dajë! Qofsh me jetë të gjatë! Gjithnjë i fortë, siç ke qenë, dhe siç do të jesh në vitet që do të vijnë. Faleminderit Dajë!

Faleminderit Sokol Demaku që bëre me një frymë 700 kilometra rrugë për të na shpurë gjithë gaz e dëshirë në ujdhesën e Dajës dhe për të na kthyer pastaj përsëri në Boras. Ia vlejti shumë ai udhëtim, sepse takuam njeriun e rrallë, magjeps, që ti Sokol e përshkruan aq bukur, me aq dashuri dhe me aq vërtetësi në librin tënd të mrekullueshëm. Qofsh kurdoherë i lumtur dhe energjik siç të njohim sot, Sokol Demaku. Ashtu dëshirojmë të shohim edhe nesër, kurdoherë!

Kjo është jeta e njerëzve, jeta e shqiptarëve në emigracion. Dhe, kur ata, ashtu si Daja ynë, lënë gjurmë, jeta nuk i harron, ajo i shtrëngon fortë në gjoks dhe ua transmeton e trashëgon  brezave historinë, historinë  e bijve të saj….

Në librin e tij, Demaku fokuson shkrime dhe përshtypje të diplomatit Shaban Murati, të shkrimtarëve: Skënder Hasko, Riza Sheqiri, Baki Ymeri, Nehat  Jahiu, prof. Murat Gecaj, prof Fetah Bahtiri, prof. Rexhep Jashari, prof. Haxhi Birinxhiku, etj. Autorët shprehin konsiderata të larta dhe vlerësime për veprën e jashtëzakonshme të Sadulla Zendelit - Dajës, shprehen për ndihmesën e tij të shquar në çështjen kombëtare.


Dëshiroj ta mbyll këtë shkrim me fjalët e Sadulla Zendelit, që na i ofron Demaku në këtë libër. Kur Daja do të kryente një operacion të rëndë, shprehu nëpër ëndërr dëshirën e tij, që të jetonte sa të mbaronte fjalorin e nisur. Pas operacionit, mjekët që e kishin dëgjuar dëshirën e tij, i thanë”Zotëri Zendeli, do të shkruash edhe 10 fjalorë !” Dhe Daja shton: “Gjashtë libra (fjalorë) i bëra. Më kanë mbetur edhe katër”.

Kurse, unë, autori i këtyre radhëve, them: “Eh, mor Dajë ! Je i mençur dhe modest si çdo njeri i madh. Me 10 fjalorë, Ti, i vetëm, po bën punën e një Akademie Shkencore”.

Nëpërmjet këtij shkrimi uroj dhe përgëzoj Sokol Demakun, poetin, gazetarin, shkrimtarin, mësuesin e pasionuar dhe energjik, njeriun e vrullshëm, mirëdashës dhe gjithnjë të qeshur, për këtë vepër që na ka dhuruar, duke na njohur me botën e brendshme, ritmin e jetës, karakterin dhe shpirtin  kristal të një atdhetari të madh, Dajës.

Natyrshëm, uroj Dajën: ”Jetë të gjatë, o miku i shqiptarëve  Sadulla Zendeli-Daja! Qofsh përherë rreze dielli për jetën dhe bashkëkombësit! Në të vërtetë, Ti, rreze dielli je. I tillë do të mbetesh. Gjithnjë.

 

 

”MIKROFONI I KRISTALT” NË PESËVJETORIN E PAVARËSISË SË KOSOVËS PËR ATA TË CILËT MBËSHTETËN KULTURËN DHE GJUHËN SHQIPE NË MËRGIM

 

Sokol Demaku

”MIKROFONI I KRISTALT” NË PESËVJETORIN E PAVARËSISË SË KOSOVËS PËR ATA TË CILËT MBËSHTETËN KULTURËN DHE GJUHËN SHQIPE NË MËRGIM


Në qytetin e textilit, në qytetin ku lindi tregtia Borås të Suedisë, në qytetin ku mërgata shqiptare ka gjetë shprehje për kultivimin e gjuhës, kulturës dhe traditës shqipe, shqiptarë, anëtar të shoqatave kulturore nga qytete të ndryshme të Suedisë, anëtarë të Shoqatës së shkrimatareve, artistëve dhe krijuesve shqiptar në Suedi, miqë suedez dhe përfaqësues të pushetit lokal të qytetit Borås këtu së bashku me miqë dhe mysafirë nga Republika e Shqiprisë u mblodhën të gëzuar për të festuar 5 vjetorin e Pavarësisë së Kosovës dhe pesë vjetorin e emetimit të programit të parë në shqip të Radios lokale shqipe nga qyteti Borås ”Radio dituria”. Ishte një e shtunë e bukur, një ditë pushimi ku njerëzit përqafoheshin dhe takoheshin duke i uruar njeri tjetrit: Gëzuar Pavarësinë e Kosovës e një urim madhor edhe drejtuesve të radios lokale ne shqip Radio dituria që të krijojnë dhe sajojnë edhe më progarme edhe më të mira!

Në hyrje të sallës iu uronin mirëseardhjen pjesëmarrësve, Hakif Jashari, kryetar i QKSH Migjeni në Borås, Bahtir Latifi udhëheqës i Radio diturisë në Borås, Sokol Demaku botues i revistës kulturore ”Dituria”në ketë qytet. Ushpreh mendimi dhe idea se ndoshta qe nga qershor do fillohet nga puna edhe me një Kanal TV në Gjuhën shqipe nga ana e QKSH ”Migjeni” këtu në Borås.

Mbledhja solemne u mbajt në lokalet e Studiefrämjande në Borås, ku me këtë rast për të prnaishmit fjalë rasti për pavarësinë e Republikës së Kosovësmbajti veterani i mërgatës shiqptare në Suedi Sadulla Zendeli Daja, ndërsa për rrjedhen dhe zhvillimin e Radio Diturisë, fjalë rasti mbajti Bahtir Latifi.

Hakif Jashari i njoftoi të pranishmit me punën dhe veprimtarin e shoqatës kulturoren e këtë qytet Qendrës Kulturore Shqiptare Migjeni, e cila është një ndër shoqtatat më aktivi në mbretërinë suedeze.

Në këtë manifestim madhor për mërgatën shqiptare në Suedi Kryetari i shoqatës së shkrimtarëve, artistëve dhe krijuesve shqiptar në Suedi, Hysen Ibrahimi shpalosi para të pranishmëve punën e kësaj shoqate brenda vitit të kaluar, dhe në këtë manifestim anëtar të kësaj shoqata prenzentuan tetë tituj të ri libra autor anëtar të kësaj shoqate si:

Promovimi i librit të shkrimtarit dhe publicistit nga Tirana Murat Gecaj “Me zemër në vendlindje” me referues Viron Kona , pastaj Petrit Xhaja prezentoj librin me te ri të Viron Kona "Zonja nga Borås"

si dhe Sokol Demaku prezentoi librine  e tij më te ri “SADULLA ZENDELI-DAJA, NË AVENTURË ME DROJËN E NJË EMIGRANTI ”PA ATDHE”, pastaj u vazhdua me:

1. "Urti poetike" autor Ismet Hasani,

2. ”Kujtime nga diapsora III” autor Sokol Demaku,

3.”Fjalor ne kater gjuhe” bashk-autor Sadulla Zendeli-Daja,

4. ” Dritë ngrohtësi optimizëm” autor Fetah Bahtiri,

5.”Poezia bashkekohore shqipe” autor Remzi Basha,

6.”FENIKSI SHQIPTAR” autor Shefki Ollomani,

7.”Te mësojme se bashku” (libër shkollor) autor Hamdi Arifi,

8.”ME QENË A MOS ME QENË, Memoristikë, autor Zenel Peposhi

Në këtë manifestim kulturor ishin të panishëm edhe mysafirë nga Republika e Shqipërisë si Petrit Xhaja, drejtor  shkolle në Tiranë si dhe shkrimtari I mirenjohur  Viron Kona, i cili kësaj radhe kishte ardhur me librin e tij më të ri kushtuar shqiptarëve në megrim në Suedi dhe qyteti ku ai ishte mysafirë, pra qytetit të textilit Borås. Librin me tregime me motive suedeze, të titulluar Zonja nga Boråsi, libër i cili është një perjetim i autorit gjatë qendrimit të tij në Borås një vit më pare, mbresat dhe përshtyåjet e tiju nga takimet me bashkëkomas, me vendas suedez si dhe udheheqes local të këtij qyteti.

E autori i librit Viron Kona më këtë rast thotë:

Kushtim

Këtë libër ia kushtoj komunës Borås, Suedi, si shprehje respekti për arritjet dhe sukseset në shërbim të mirëqenies së banorëve të Borås dhe si falënderim për përkushtimin dhe mbështetjen e madhe që kjo komunë i jep komunitetit të shqiptarëve, ardhur veçanërisht nga Kosova, por dhe nga vende të tjera e që sot janë qytetarë të nderuar e të respektuar të Suedisë.

Me mirënjohje të thellë,

Viron Kona

Tiranë, më 30 mars 2013


Më këtë rast Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni në Borås, respektivisht Kryetari i Krysisë së saj, dy vperimtarëve më të dalluar, anëtar të Shoqatës së shkrimtarve ne Suedi, punëtor të palodhur të arsimit ketu, veprimtar të devotshëm të qeshtjes kombëtare, Sadulla Zendeli –Daja dhe Fetah Bahtirit , u ndau Mirënjohje, Për kontributin e dhënë në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës,  kulturës dhe traditës Shqipe në Suedi.

Kryesia e QKSH Migjeni në Borås, në mbledhjen e vet mbajtur me kete rast kishte propozua që Kryetarit të Bashkësisë së qytetit Borås ti dhurohet një Kristal nga nëntola e Republikës së Kosovës, symbol I cili pati ndikim në qendrat e vendosjes për fatine shqipatrëve në kohë shumë të vështira. Ky symbol I nëntokës së Kosovës, Kristal nga Kosova sot gjendet në zyrat  e vendosjes në metropolet botërore si në Vashington, Londër, Berline  parisë e nga sot ky symbol do jetë prezent  edhe në qytetin e  textilit në qytetin ku shqiptarët frymojnë shqip në Borås të Suedisë.

Bahtir Latifi anëtar I krysisë së QKSH I dhuroi Per Olof Höög këtë dhuratë që do jetë symbol i miradie dhe respekti.

Për nderë të pesë vjetorit të Shpalljes së pavarësisë së Republikës së Kosovës dhe emetimit të programit të parë në shqip nga studio në Borås, Redaksia e radios lokale në shqip, ”Radio dituria” këtue  pesë vite më parë, redaksia e kësaj radjoje ishte kujdesur që ata të cilët kanë ndihmue, janë duke ndihmua dhe përkrahin  këtë  burim të pashtershëm infomimi për kulturën, gjuhën dhe  traditën tonë në mërgim, ti shpërblejë , e kësaj radhe Redaksia e radjos u ndau ”Mikrofonin e  Kristalt”:

Poetit, leksikografit, atdhetarit, Sadula Zendeli – Daja, Borås stad (Qytetit Borås), Radio Sjuhärad, Borås, Studiefrämjandet, Borås, Hysen Ibrahimi, Kryetar i SHSHAKSHS, Fetah Bahtiri, mësues, poet dhe publicist, Bahtir Latif, udheheqë progarmi në Radio dituria, Hakif Jashari, Kryetar i QKSH ”Migjeni”, Borås, Fjärdingskolan, Borås, Viron Kona, shkrimtar nga Tirana, Saranda Iseni, Malmö; Radio Bullgaria-redaksia shqip, Kadrije Meniqi, poete nga Kosova, Osman Ahmetxhekaj, aktivist, Petrit Xhaja, drejtor shkolle, Tiranë, Avni Ismaili, Kryetar i QK”Dardania” Skene, Qibrije Hoxha, aktiviste, Boråsnärradioförening në Borås, Ahmet Jashari anëtar i krysise se QKSH Migjeni Borås.

Letra përshendetse:

Përshëndetja, për Radion Lokale “Dituria”, Boras-Suedi

Të dashur kolegë e vëllezër të Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni”,

Anëtarë të Redaksisë së Radios Lokale “Dituria”, në Boras-Suedi

Te nderuar miq suedezë!

Në këtë ditë të shënuar për  Bashkësinë Shqiptare, në Boras e më gjerë në Suedi, por dhe për ju miq suedezë,  ju dërgojmë përshëndetjet dhe urimet  tona më të përzemërta, me rastin e festimit të 5-vjetorit të emisionit të parë në gjuhën amtare shqipe, në Radion Lokale “Dituria”! Në vetë emërtimin e kësaj Radioje, shprehet kaq bukur përmbajtja dhe detyra kryesore e saj, të cilën ajo e ka kryer dhe po vijon ta kryejë: me sukses të plotë, me atdhetarizëm e profesionalizëm.

Ne jemi të gëzuar e të kënaqur, kur kujtojmë me emocione se, një vit më parë, festuam aty së bashku me ju, 5-vjetorin e Qendrës Kulturore Shqiptare “Migjeni” dhe të Revistës “Dituria”. Kështu, edhe manifestimi juaj sot, është në vazhdimësinë e veprimtarive të bukura, që organizohen nga Bashkësia Shqiptare në Suedi. Sigurisht, kjo është meritë edhe e shoqatave tjera  atdhetare e kulturore shqiptare, të cilat veprojnë në Suedi dhe e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve e Krijuesve Shqiptarë, “Papa Klementi XI”.

Ne, kolegëve, miqëve dhe dashamirëve në Shqipëri, na gazojnë dhe na entusiazmojnë arritjet tuaja, duke përhapur e propaganduar historinë dhe traditat tona të lashta shqiptare, si përmes valëve të Radios “Dituria”, me shfaqjet kulturore e artistike dhe me anën e botimeve të shumta të autorëve shqiptarë atje.

Duke u ndodhur me mendje e zemër ndërmjet jush, në atë festë të bukur të 5-vjetorit të Radios Lokale “Dituria”, ju urojmë sinqerisht për punën fisnike, që keni bërë deri tani. Njëkohësisht, jemi të bindur që, edhe në të ardhmen, ju do të ecni në në këtë udhë të drejtë, duke vazhduar të jeni misionarë të popullit shqiptar,  në mjedisin e ngrohtë dhe mikpritës demokratik suedez, ku keni gjetur mbështetje dhe ndihmë bujare e të pakursyer.

Me shumë respekt për të gjithë ju, dëshirojmë të keni kurdoherë:

Shëndet të plotë, arritje në punë e begati, gëzime dhe lumturi në familjet tuaja!

-Prof. Murat Gecaj

Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës së Arsimtarëve të Shqipërisë

-Ma. Kozeta Hoxha

Gazetare dhe moderatore në Radiotelevizionin Shqiptar

Tiranë, 28 mars 2013

Elis Badalli

2013-03-06

Të nderuar;

Në emër të Ministrisë së Diasporës së Republikës së Kosovës ju përgëzojmë për ditën e pesë vjetorit të emetimit të parë të emisionit në gjuhën Shqipe në ’’ Radion Lokale Dituria’’në Boras të Suedisë, njëherësh ju përgëzojmë për punën dhe angazhimet e juaja të shumta që keni dhënë si redaksi e radios gjithmon në shërbim të mërgimtarëve që jetojnë dhe veprojnë në Suedi ku keni arritur me dinjitet të plotë të kultivoni dhe ruani me fanatizëm identitetitn kombtarë, kulturorë e gjuhësor.

Ne si Ministri e Diasporës ju dëshrojmë punë të mbarë dhe suksese të mëtutjeshme në punën e juaj si redaksi e radios.

Me respekt të veqantë;

Elis Badalli

Në këtë ditë të madhe për mërgaten shqiptare në Borås të suedisë nën përkujdesjen e  Shoqatës së Shkrimtareve shqiptar në Suedi u bë promovimi i shtatë tituj vepra botuar gjatë këtij viti nga shkrimtar anëtar të kësaj shoqate.


Këtu po prezentojmë punimet e referuesve për veprat e promovuara:

Sokol Demaku, referues

Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994

VEPËR PËR NJË MISION FISNIK

Libri i radhës ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, Libër dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, është njëra ndër dëshmitë më të fuqishme, me argumente të forta e të bindshme për një realitet dhe veprimtari. Mund të them se ky është libri i parë në Suedi i këtij lloji, i cili dëshmon në mënyrë të detajizuar fillimin e një shkolle shqipe të mësimit plotësues qysh në muajin tetor 1991 dhe mbarëvajtjen e procesit mësimor në strehimoren Svenshögen me refugjatë shqiptarë, Shkolla shqipe kishte filluar me 13 nxënësit e parë, ku autori i jep ata nxënës me emër dhe mbiemër.

Libri është një shembull për një angazhim me përkushtim në shërbim të fëmijëve tanë në mërgim. Ndër të tjera autori na ofron edhe një horizont të ri: atë se si duhet pasqyruar një punë praktike në zhvillimin e mësimit, si duhet të mbahen shënimeve me pedantëri, si në mungesë mund të ”prodhohen” e rregullohen vetë ditarët e punës me nxënës dhe deri te skicat e tjera përcjellëse të cilat kanë qenë të nevojshme për ta realizuar një mision fisnik. I tërë ky material shkollor e dokumentacion pedagogjik shërbeu edhe për disa vende të tjera, ku ndodheshin shqiptarët mërgimtarë nëpër strehimore, për t’u shërbyer me te. Pra, ky dokumentacion pedagogjik ishte i përgatitur dhe ”i prodhuar vetë”, siç shprehet autori i librit, Prof. Fetah Bahtiri.

Ndërkaq, ana tematike, është dëshmi për vlera arsimore, formë, e cila prezenton veprimtari, dashuri dhe ndjenja ndaj mësimit në gjuhën e të parëve tanë. Në libër shfaqet një energji enorme e autorit, që me çdo kusht, të startojë mësimi në gjuhën shqipe, posa ka ardhur në Suedi. Në fillim puna ishte zhvilluar me ndonjë abetare dhe libra të tjerë shkollorë të sjellur nga atdheu, kurse më vonë edhe me një udhëzim, i cili kishte ardhur nga Kosova. Mirëpo, shtrirjen e gjerë të temave në punën me nxënës, autori e ka ideuar dhe zgjëruara me shembuj të motivuar siç ishte vendlindja dhe mërgimi. Kjo, me gjasë, është arritur duke u mbështetur në faktin se autori ka qenë njohës i mirë e me një përvojë të madhe nga vendlindja për mbarëvajtjen e mësimit me fëmijë. Në libër shihet qartas se autori dhe mësuesit e tjerë bëjnë çdo gjë që fëmijëve t`ua mësojnë lëndët: gjuhë shqipe, dituri natyre e shoqërie, histori, gjeografi matematikë, art figurativ, art muzikor, dhe gjithëçka tjetër që ka të bëjë me çështjen shqiptare.

Autori Prof. Bahtiri, në këtë vepër rrezaton një dashuri të pa masë për nxënësin, për gjuhën, kulturën dhe traditën shqiptare. Kjo vërehet qysh në ballinën e këtij libri. Aty jepet një fotografi e zgjedhur me nxënësit e shkollës, e disa prej tyre me nga dy gishtërinj të ngritur spontanisht (”Viktoria”) shprehinë dashurinë për Fitore. Edhe veshjet e tyre me simbolin e kombit tonë – shqiponjën me dy krenare dhe Flamurit shqiptar, thjesht shprehin të vërtetën se nxënësit e Fetah Bahtirit ishin plotësisht të indoktrinuar me ndjenjën e atdhetarisë.

Duke lexuar këtë libër, në te hasim faktet se si autori nxit imagjinatën me një princip disiplinor, për të krijuar lidhshmëri mes ambientit dhe nxënësit. Shihet edhe metodologjia e suksesshme e një pune kryekëput profesionale pedagogjike.

Libri ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM”, i autorit Prof. Fetah Bahtiri, për nga vëllimi është modest, por me vlerë të madhe arsimore dhe historike. Përfshin harta, bukur shumë fotografi dhe më shumë dokumente, prej të cilave secila fotografi e secili dokument flet më shumë se njëmijë fjalë, siç janë shprehur moti studjuesit. Të gjitha këto veprës ia japin dimensione argumentuese, faktografike, të cilat do të mbesin vlera të përhershme arsimore në sfondin e krijimtarisë të librave të ngjashme në Suedi, Kosovë dhe më gjerë. Po ashtu, shkalla e lartë e ruajtjes së një arkivi, pastaj pedantëria e evidentimit të nxënësëve, përmes ditarëve, bashkëpunimi me Kryesinë e Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë ”Naim Frashëri” – Dega në Suedi me në krye Prof. Bedri Pacin, bashkëpunimi me administratën suedeze të strehimores, të dhënat për fshatin Svenshögen dhe dokumente të tjera përcjellëse, kanë mundësuar që autori të ketë ”brum” të mjaftueshëm, për të përpiluar një libër të këtillë dokumentar për shkollën shqipe, të cilin e ka quajtur ”DRITË, NGROHTËSI, OPTIMIZËM, - dokumentar për shkollën shqipe në strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991-1994”.

Gjuha e përdorur e autorit, është në nivelin profesional, shumë e kuptueshme dhe në mënyrë të pastër del në sipërfaqe edhe falënderimi ndaj popullit suedez, i cili ndihmoi kaq shumë fëmijët e mërgimtarëve tanë në strehimoren Svenshögen.

Dhe krejt në fund, mund të pohoj se ky libër, sa është dokumentar, po aq është edhe historik, sepse ky do të shërbejë edhe si dëshmi historike për disa raporte të një periudhe të caktuar nga e kaluara jonë përkitazi me çështjen e arsimit dhe qëndrimin tepër tolerues e dashamirës të shtetit suedez. Libri do t`u shërbejë edhe gjeneratave të ardhshme për zbardhjen e gjurmëve shqiptare në Suedi, organizimin dhe angazhimin e tyre në shërbim të atdheut e kombit.


Hysen Ibrahimi, referues

NJË FJALOR KATËRGJUHËSOR

ME VLERA TË LARTA

(Fjalori im i parë i ilustruar shqip – anglisht – italisht – suedisht,

Përktheu: Meri Toçi, Përktheu në suedisht: Sadulla Zendeli –

Daja, Botimet Toena, Tiranë, 2011)

Sigurisht, ideja e autorit Mr. Sadulla Zendeli-Daja, për përpilimin e një fjalori katërgjuhësor për fëmijë me bashkautoren znj. Meri Toçi rrjedh nga dashuria që ata kanë ndaj fëmijëve. Daja, duke qenë veteran i arsimit në shkollën shqipe të mësimit plotësues në Suedi dhe duke ditur nevojën për një fjalor të tillë, i qaset me një përkushtim të madh punës që për nxënësit të cilët aq shumë i don dhe e duan, ta përpilojë një fjalor të këtillë.

Ky fjalori i Mr. Sadulla Zendelit-Dajës dhe i Merri Toçit, i ilustruar me ngjyra, ka 167 faqe, rreth 1000 tinguju dhe 1000 ilustrime me ngjyra. Gjuhët janë: anglisht, shqip, italisht dhe suedisht. Ky fjalor është fjalori i vetëm në Suedi, i pasuruar dhe i ilustruar në këtë mënyrë dhe në këtë nivel të lartë.

Fjalori është i shtypur në Shtypshkronjën ”Toena” në Tiranë, në vitin 2011, dhe u kushtohet kryesisht fëmijëve parashkollorë, fëmijëve të shkollës fillore po pse jo edhe të asaj të mesme. Të gjithë këta nxënës, mund të shërbehen me këtë fjalor, tejet tërheqës dhe të pasur me fjalë të cilat janë të nevojshme për të mësuar fillet e një gjuhe. Bile mund të themi lirisht, se ky fjalor mundtë shërbejë edhe për të rriturit, të cilët nuk kanë njohuri në gjuhët

e lartëpërmenduar, siç janë gjuhët: anglisht, shqip, italisht dhe suedisht.

Mr. Sadulla Zendeli-Daja, tanimë si njeriu i lidhur ngusht me fjalorët në Suedi, është i njohur në opinionin shqiptar dhe në atë suedez, si njohës i shkëlqyer i gjuhës dhe botues i fjalorit”SVENSK- ALBANSK LEXIKON”

që do të thotë: ”FJALOR SUEDISHT-SHQIP” me 17 000 fjalë, i botuar në vitin 1994, si njëri ndër fjalorët më të përsosur dhe më i kërkuari në Suedi, i plotësuar dhe i ribotuar dhjetë vite më vonë, më 2004, por tani me 28 500 fjalë. Ky fjalor përdoret si mjet pedagogjik në shkollat shqipe dhe në internet për mësimin plotësues.

Tani Daja paraqitet si autor i përkthimit të këtij fjalori në pjesën suedisht-shqip me bashkautor znj. Meri Toçi.

Qysh në ballinë figurat, mobilet, orenditë, kukullat, mjetet shkollore, tabela për të shkruar, flamujt e katër kombeve, janë domethënëse, sepse që në fillim këto krijojnë idetë te fëmija dhe këto i japin vlerë këtij libri. Në brendësi të librit pasqyrohet me mënyra të larmishme ilustrative secila fjalë në të katër gjuhët. Autori Sadulla Zendeli-Daja së bashku me autoren Meri Toçi nxjerrin në shesh botën universale të fëmijës, të motivizuar artistikisht. Sikurse që është ideja e ballinës, na del edhe gjuha e fjalëve të cilat artikulohen me figura përshtatëse të ilustruara, që në kokën e fëmijës, ato nguliten dhe s’largohen nga mendimi bazë i secilit fëmijë. Si i tillë fjalori është tejet funskio-nal, i përshtatshëm, mbase më shumë se secili fjalor tjetër.

Ky fjalor me formulime vërtetë shprehëse që korrenspondojnë me figurën e ilustruar në katër gjuhë, shqip-anglisht-italisht dhe suedisht është i përshtatshëm për fëmijët. Kjo do të thotë se qind për qind është arritur që të krijohet disponimi te fëmija me qasje tërheqëse.

Sikurse në ballinë, ashtu edhe në kopertinën e pasme, ilustrimi është mbase i njëjtë përveç se është shtuar shpjegimi se si duhet punuar me fëmijët në mësimin e një gjuhe të huaj. Të gjitha fjalët e përkthyera, kryesisht janë të lidhura ngusht me jetën e përditshme, familjen, shtëpinë, lojrat dhe shkollën.

Megjithatë, vizioni i përpilimit të këtij fjalori ka qëllim të dyfishtë. Këtë autorët e sqarojnë në kopertinën e pasme kur sqarojnë, citat: ”t’u japë prindërve dhe mësuesve udhëzime të qarta si mbështetje të punës së tyre dhe fëmijëve një instrument të këndshëm loje dhe të kuptuari”. Kështu, pra, jepen udhëzime pedagogjike se si duhet punuar prindi me fëmijën e vet, sepse fjalët e përkthyera janë të artikuluara mjaft mirë dhe zbavitëse për vetë fëmijën.

Kjo mënyrë e përpilimit të këtij fjalori, është në përputhje me

vlerat e fjalorëve më të përsosur për fëmijë. Pra, ky është fjalor që josh fëmijën në mënyrë rrënjësore që t`i mësojë e kuptojë fjalët e panjohura, që t’i mbajë në mendje ato fjalë përmes kujtimit të figurave të ilustruara. Kjo edhe njëherë dëshmon se fjala është për një fjalor të veçantë, i cili është i vetmi i këtij lloji në gjuhën shqipe me një cilësi të re.

Shtrohet pyetja se si u inspiruan autorët t`i hyjnë kësaj pune të vlefshme për fëmijët tanë? Nga u erdhi kjo ide Sadulla Zendelit-Dajës dhe Meri Toçit? Është fare e qartë se inspirimi rrënjësor i Dajës, rrjedh pikërisht nga dashuria e tij që ka për fëmijët dhe nxënësit. Mirëpo, duhet shtuar se pa dyshim, ndikim pati edhe atdhedashuria e bashkautorit Mr. Sadulla Zendelit-Daja, ndaj Atdheut, ndaj çështjes madhore kombëtare për të ruajtur gjuhën dhe traditat kulturore, është edhe synimi që fëmijëve shqiptarë t’u servohet një fjalor i përshtatshëm i cili do të ndikojë që ata mos ta harrojnë gjuhën amtare të tyre, që e kanë trashëgim nga të parët.

Autori dhe autorja, në punën e tyre të vyer, kanë aplikuar metodën e sistemit të renditjes duke filluar nga shkronja e parë e alfabetit. Secila shkronjë, artikulohet mesatarisht me nga 20 shembuj dhe figura të cilat shoqërojnë çdo fjalë, por që niset me shkronjën përkatëse e cila duhet artikuluar me shembuj. Kështu, fëmijët nga natyra konkrete e figurës duke rezultuar me figura të imagjinuara nga autorët në realitetin konkret, arrijnë të realizojnë në plotëni shpjegimin e secilës shkronjë shprehimisht dhe të shkruar.

Mjafton që këtë libër ta keshë në dorë e ta shikosh. Të imponohet qysh në marrjen e tij në duar. Edhe fëmijët dhe të rriturit, do të bartin mbresa në kujtesën e tyre, se kanë të bëjnë me një fjalor që nuk është i njëjtë si të tjerët dhe është larg më i përsosur në nivelin artistik, teknik dhe të përkthimit, sidomos me fondin e fjalëve të renditura dhe fjalëve që zakonisht përdoren në jetën e përditshme familjare dhe shoqërore.

Madje, mund të themi se, ky fjalor katërgjuhësor është një risi edhe në Suedi e për shumë vende të tjera, edhe përkah ideja e edhe sa i përket seleksionimit të fjalëve të përkthyera në variacione stilistike dhe gjuhësore.

Si përfundim, me plot gojë mund të pohojmë se kjo vepër mban vulën e djersës, mundit, talentit, seriozitetit shkencor dhe vullnetit intelektual të Mr. fil. Sadulla Zendeli-Daja. Të gjithë e njohim Dajën dhe emërtimi ”Dajë” mendoj se nuk ka dalë rastësisht. Ai mëshiron një veprimtari 46-vjeçare në shërbim të arsimit, dijes dhe kulturës shqiptare në diasporë. Ai është shkencëtari që ka qëmtuar me durim miligone fondin e pasur kolosal të gjuhës shqipe në të gjithë trevat ku flitet ajo gjuhë e ëmbël dhe e mirë siç e quante Naim Frashëri i madh. Ai është arsimtari që ka ushqyer për afro 30 vjet si arsimtar i gjuhës shqipe në Suedi, dashurinë dhe aftësinë e folurit dhe të shkruarit shqip. Ndaj dhe diaspora shqiptare në Suedi dhe në vende e tjera nordike nuk mund ta shpehte më bukur dashurinë dhe respektin për veprat e palodhura të Sadulla Zendelit, se sa duke e thirrur me ngrohtësi familjare ”Dajë”.


Fetah Bahtiri, referues

PROMOVIMI I LIBRIT

më datë 30 mars 2013 në Borås, Suedi

Shkrimtari Ismet Hasani del para lexuesve dhe dashamirëve të librit shqip me veprën e tij titulluar ”Urti poetike, Poezi shqipe nga mërgimi”.

Që në faqen e parë pas ballinës autori sqaron se librin ia kushton ”Familjes, dashamirëve dhe shqiptarëve që digjen për komb e atdhe.”

Libri ka dalur në dritë në bashkëpunim me Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë dhe redaksinë e revistës Albanezul / Shqiptari.

Libri të cilin po e promovojmë sot nuk është shumë voluminoz përkah numri i faqeve, por është një enciklopedi e vërtetë me fjalë të urta, porosi e këshilla të cilat njeriut mund t`i shërbejnë gjatë tërë jetës.

Në të vërtetë autori nuk e ka bërë ndonjë ndarje në kapituj të brumit të cilin e paraqet në libër, por, sipas temave që trajtohen në libër, unë atë do ta ndaja në katër pjesë ose kapituj, ku bëhet fjalë për sa vijon:

1. Shënime biografike për autorin dhe prezentimi i tij, të cilin e ka bërë veprimtari Baki Ymeri.

2. ”Urtitë poetike” siç i quan autori mbushin pjesën më të madhe të librit.

3. Në libër ndodhen disa poezi të mirëfillta, të cilat meritojnë një trajtim të veçantë e më të hollësishëm, dhe

4. Si pjesë të katërt do ta konsideroja një intervistë të gjatë me autorin të cilën e ka

bërë zoti Sokol Demaku, kryeredaktor i revistës ”Dituria” në Borås, Suedi.

Unë sot e ndiej veten të privilegjuar që më është dhënë rasti e mundësia që, si një mik i vjetër dhe dashamir i autorit, të flas pak për këtë libër.

Për ”urtitë poetike” mund të theksoj se secili lexues aty mund të gjejë e përvetësojë urti të vërteta, të cilat gjithkujt mund t`i shërbejnë në jetë. Përmbajtja e këtyre urtive mbështetet kryesisht në fjalë të urta popullore – ato janë pjesë e folklorit tonë të pasur. Por Ismet Hasani fjalët e urta i ka veshur edhe me petkun poetik, duke ua dhënë edhe një kuptim më të gjerë filozofik. Do t`i përmend vetëm disa këso urtish të autorit nga të cilat lexuesi mund të marrë mësim:

”Sa më shumë që afrohen njerëzit, aq më shumë largohen dallimet midis tyre”

”Syri zgjedh të bukrën,/ Gjuha zgjedh të ëmblën,/ Zemra zgjedh të mirën.”

”Aty ku mbaron ligji/ Fillon tirania!”

Përfitimet e padrejta/ Xhepat t`i mbushin,/ Nderin dhe fytyrën, Në fund ta humbin!”

”Mendja e madhe e budallalëku/ Janë shokë të pandarë.”

“Për miqësinë e mirë/ Dy zemra, o burrë!”

“Paraja e bën/ Drejtësinë të verbër.”

“Të shkruarat mbesin,/ Fjalët i merr era!”

”Me ilaçe/ Nuk shërohet mjerimi.”

“Veprat flasin/ Më shumë se fjalët!”

”Mos i zë besë derës/ Me shumë çelësa!”

”Kushti i parë për jetën/ Është puna!”

”Shakaja është/ Gjysma e të vërtetës!”

”Mos e lyp gjylpërën/ Kur t`ka rënë në kashtë!”

As buka s`përtypet/ Pa pasur dhëmbë!”

”Për inati të vjehrrës/ Po rri me mullixhinë!”

Paraja e bën,/ Drejtësinë të verbër!”

“Gjuha flet/ Se zemra e mëson,/ Për fjalë të këqija/ Shpina pëson.”

”Këmba e madhe/ E shqyen këpucën,/ Kafshata e madhe/ E shqyen gojën.”

”Kush han shumë/ I del për hunde!”

Kur nuk di not/ Në ujë të turbullt mos luaj!”

”Zogu e do malin,/ Peshku e do detin.”

“Të gabosh dhe të pendohesh,/ Kjo është njerëzore.”

Ndërkaq nga “poezitë e mirëfillta” siç i quajta unë, njëra prej tyre është vërtetë ekciklopedike. Kjo është vjersha “Gjuhën shqipe mos e harroni”. Vjersha është e shkruar në tetërrokësh me një rimë të pasur, të kombinuar edhe me asonancë. Vjersha shpreh ndjenjat e të gjithë shqiptarëve që me të vërtetë digjen për komb e atdhe, siç shprehet edhe vetë autori.

Kur është fjala për gjuhën shqipe, të përkujtojmë se shumë shqiptarë të mëdhenj i kanë kushtuar gjuhës shqipe vargje e vepra të tjera artistike. Nga poetët mund ta përmendim Naim Frashërin, Gjergj Fishtën, Ndre Mjedën e shumë të tjerë. Unë personalisht jam emocionuar kur e kam lexuar vjershën e përmendur të zotit Ismat Hasani dhe mendoj se nuk kam gabuar kur përkrah vargjeve të  Naimit, Fishtës dhe Mjedës, një fragment të saj e kam inkorporuar në kopertinën e librit tim “Dritë, ngrohtësi, optimizëm, Libër dokumentar për shkollën shqipe në Strehimoren Svenshögen, Suedi, 1991 – 1994”. Këto vargje janë:

 

Ju shqiptarë në Diasporë,

Rrini me lapsa e libra n’dorë,

Shkruani, shkruani e lexoni

Gjuhën shqipe mos e harroni!

Prandaj merrne si a m a n e t

Ju shqiptarë që jeni n’Kurbet:

”Mos e harroni gjuhën amtare,

Se ju nemin nënat shqiptare!”

 

Pra, porosia është e qartë, e kristaltë.

Në grupin e vjershave bën pjesë edhe poezia “Suedia – vendlindja ime e dytë”, në të cilën poeti shpreh miradije, falënderime dhe mirënjohje për Suedinë nga e cila mësoi shumë gjëra dhe cilës i drejtohet në fund me: Tack så mycket Sverige! (Të falemnderit shumë, Suedi!).

Në vjershën “Nënës sime” esenciale është dashuria prindore, dhembja për nënën, por këtu del në shesh plaga e rëndë e kurbetit.

Në poezinë “Popullit tim” e gjejmë dashurinë dhe gëzimin e poetit për popullin e vet dhe fitoren e pavarësinë e Kosovës.

“Trimave të Drenicës” është një vjershë e fuqishme në të cilën poeti i thur ode Drenicës kreshnike dhe trimave të kësaj treve, siç ishin Shaban, Hamëz e Adem Jashari, Tahir Meha, Ahmet Delia, Shotë e Azem Galica dhe Xhevë Lladrovci.

Në këtë kapitull mund të hyjnë edhe vjershat “Krenaria kombëtare”, “Jeta”, “Pavarësia e Kosovës” etj.

Liria është ushqim i shpirtit dhe i mendjes” – kështu quhet një intervistë e gjatë me autorin e kësaj vepre, zotin Ismet Hasani, të cilën e ka zhvilluar Sokol Demaku, kryeredaktor i revistës “Dituria”, e cila del tash e pesë vite në qytetin Borås të Suedisë. Lexuesi këtu gjen hollësi të shumta dhe interesante për jetën dhe veprimtarinë e Ismet Hasanit, duke filluar nga viti 1945 kur ai lindi në fshatin Pacaj të Gjakovës, nga vitet e shkollimit dhe të jetës e veprimtarisë së tij të frytshme në Mitrovicë, ku jetoi katër decenie, e gjer në ditët e sotme, kur ai jeton dhe vepron i mërguar në Suedi. Në të vërtetë, këtu nuk bëhet fjalë vetëm për një përshkrim ose bashkërenditje të të dhënave për jetën dhe veprimtarinë e tij. Këtu mjeshtri i intervistës, Sokol Demaku, në formë të përsosur e gjen, e zbulon dhe lexuesit ia servon tërë atë që i intervistuari e ka në zemër e në shpirt, shpreh tërë filozofinë jetësore të tij dhe strofa e fundit e vjershës “Nënës sime” kuptohet më mirë, vetëm pasi që të lexohet kjo intervistë. E kjo strofë flet shumë, thotë shumë. Poeti Ismet Hasani e lë një amanet:

 

“Tash fëmijëve të mi,

Ua lë amanet:

Mos më leni në vetmi,

Mos më leni të vdes në Kurbet.”

 

Unë ia uroj Ismet Hasanit botimin e këtij libri dhe dëshiroj që së shpejti të na ofrojë kënaqësi të këtilla me ndonjë dhuratë të re, me ndonjë libër të ri e me përmbajtje të ngjashme.


Hysen Ibrahimi, referues

 

I librit, i titulluar “KUJTIME NGA DIASPORA III” i autorit, Sokol Demaku, botuar në shtypshkronjen „Sjuhäradsbygdens Tryckeri AB“ Borås/Suedi, 2013, 117 faqe.

Recensionin tim do ta filloj nga një thënie e Prof. Dr. Nevila Nika, Drejtore e Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave të Shqipërisë, e cila në thënien e saj të botuar në katalogun „Dorëshkrime Bizantine dhe Pasbizantine në Shqipëri“ Tiranë, 2012, ndër të tjera shkruan, citat: „Askush nuk e ndez kandilin për ta fshehur nën shtrat, por e vendos atë në vendin më të dukshëm të shtëpisë, që bujtësit të shohin dritën“ dhe vazhdon: „Kjo është një shprehje e vjetër me rrënjë të thella në historinë e mendimit njerëzor, që interpretohet në nivele të ndryshme. Nëse me „dritë“ do të nënkuptojmë „dije“ dhe me atë që e ndez dritën nënkuptojmë zotëruesin e dijes, atëherë vijmë shumë pranë me Sokratin e helenëve të lashtë, i cili nuk ia fshihte askujt ato që dinte, qoftë shërbëtorit, qoftë prijësit të Demos-it“, fund citati.

Nga kjo mund të nxjerrim konkludimin se të gjithë librat e botuar në Suedi dhe mërgatë, e po ashtu edhe libri në fjalë i titulluar “KUJTIME NGA DIASPORA III”, i autorit Sokol Demaku, prezenton „dritën“,  diturinë, veprimtarinë e njerëzve të kohës që duhet ruajtur dhe shpërndarë, kurse autori është shëndrruar në zotëruesin e dijes.

Autori Demaku pretendon me çdo kusht, që të shkruhet çka është për t`u shkruar dhe çka është ajo që shndrit si „kandili“. Në këtë rast, Demaku jo vetëm që shëndrohet në zotëruesin e dijes, por ai është i dhënë që  ta pasqyrojë koek-zistencën historike, në vlera që sot, dhe nesër i bëjnë ballë kohës. Kështu, poeti, prozato-ri, pedagogu, publicisti dhe redaktori i mirënjohur në Suedi, Skandinavi dhe më gjerë, doli me librin e tij të njëmbëdhjetë (11), i titulluar “KUJTIME NGA DIASPORA III”, libër ky i cili në përmbajtjen e tij ka vërtetë për synim t`i shfaqë të gjitha kujtimet të cilat për autorin janë një rreze drite. Ideali i autorit Demaku paraqet në të tre librat e tij  DIASPORA I, II dhe III, një harmoni dhe rregullativ aq të ngjeshur për të kujtuar nga mbresat prej të kaluarës së krijuesve, pedagogëve, shkrimtarëve dhe poetëve. Ai bën përzgjedhje të shkëlqyer me personalitete, nxjerrje të temave dhe janë sa rezultative, aq edhe argumentuese dhe pse jo edhe historike, që përfshijnë një horizont të vrojtimet të temave të spikatura.

Në parathënien e redaktorit të këtij libri, poetit të mirënjohur Ibrahim Abedini, ndër të tjera shkruan, citat: „Në këtë vepër Sokol Demaku e paraqet vetën si një intervistues i shkathët, i gjithëanshëm, i lëvizshëm në shumë drejtime gjatë formulimit të pyetjeve. Unë, personazhet e Demakut nuk do kisha dashur t`i quaj të „intervistuarit“ sepse për mua ata me rrëfimet e tyre aq të thelluara në temat që trajtojnë, janë tregimtarë të vërtetë, vetëm se të përpunuara me mundin, me penën dhe aftësitë e Sokol Demakut, dhe kështu intervistat e tyre në këtë rast shndërrohen në tregime interesante nga jeta dhe veprimtaria e këtyre njerëzve që nga fillimi dhe deri në ditët e sotme“ fund citati. Mund të themi lirisht, se autori nga intervista, krijon vijën e modernizimit të tregimtarit, me tendenca për të inkuadruar dije të temave të reja. Se autori Demaku, aplikoi marrjen e figurave  më të shprehura me bagazh krijues dhe kombëtar, kjo nuk do koment, që mundësojnë të shihet më mirë krijimtaria e tyre, por gjithnjë të rregulluara në shprehje artistike me mjaft die. Nga ana tjetër autori preokupohet shumë seriozisht me lidhjen e drejtëpërdrejtë me qenien e individit, poetit, shkrimtarit, veprimtarit, e po aq edhe me planet e tyre për të ardhmen, që japin mesazhe për hapësira të reja në krijimtari, duke i bërë borxh të gjithë për të kontribuar edhe më tutje, në sfera të interesit kombëtar.

Përmes këtij libri dhe librave të të njëtës tematikë që i ka botuar autori, secili lexues dhe të interesuar mund të përzgjedhë, duke nxjerrë konkludimin se çka ka për: letërsi, poezi, prozë, histori, aktivitet, veprimtari.

Shohim se autori Sokol Demaku, se ka një prirje të prezentuarit, që paraqet në të gjitha intervistat, që krijon vizion që lidhet me të shkuarën, të tashmen dhe të ardhmen. Temat në librat e tij dhe në librin në fjalë, të cilat janë të tilla dhe në të shumtën e rasteve janë ato që autori u përkushtohet personaliteteve të ndryshme, me opinonet e tyre apo edhe me intervista sikurse në librin në fjalë, që janë: Ibrahim Abedini, Fetah Bahtiri, Anjeza Sakaj, Muhabere Krasniqi, Ismet Hasani, Florije Lule Bajraktari, Dhurata Lezo dhe Rovena Vata.

Sigurisht se autori Demaku, i ka dhënë detyrë vetes, që të nxjerrë në pah, nga secili krijues që ai mendon se duhet përfshirë në librin e tij, mendimet e identitetit të tyre, evokimin e së kaluarës, planet për të ardhmen, botimet e tyre në fushën e krijimtarisë, duke dëshmuar se autori me përvojën e tij të shkëlqyer të traditës, do që ta ruaj veprën e krijuesve dhe miqëve.

 

Sokol  Demaku, referues

Recenzion librit të Hamdi Arifaj “Të mësojmë së bashku”

Para ca ditësh në përkujdesje të redaksisë së botimeve të revistës Dituria doli nga shtypi libri shkollor apo më mirë të themi një Fletore pune për shkollarët tanë në mërgim ”Të mësojmë së bashku” e autorit Hamdi Arifaj, pedagog dhe mësues i fëmijeve tanë në mërgim, Redaktor: Rovena Vata, përkujdesjen e kopertinave dhe radhitjen kompjuterike nga: Sokol Demaku, me ilustriemt e punuara per mrekulli nga vet autori Hamdi Arifaje si thash edhe me lartë Botues: Redaksia e revistës “Dituria” Borås- Sued dhe shtypur në teknikë bashkëkohore ne  Shtypshkronjën ”Sjuhäradsbygdens Tryckeri AB” Borås-Suedi, në një tirazh fillestar me 300 egzemplar.

Duke marrë parsysh numrin e madh të fëmijëve në mërgim, pra shkollarëve atje e duke qenë edhe vet autori mësues apo pedagog i këtyre fëmijëve tanë në mërgim sheh të nevojshme dhe i hynë një punë mjaftë delikate dhe madhore që të botoj një fletore pune – libër për nxënësit  apo shkollarët tanë në mërgim.

Duhet theksuar se një shumicë e nxenësve në mërgim të cilët vijojnë mësimet e gjuhës amtare atje ata hasin në shumë vështirësi gjatë mësimit dhe përvetësimit të lëndës mësimore nga Gjuha amtare. Përmes këtij libri fëmijët do njihen në mënyrë detalje me shumë gjëra të cilatë janë të nevojshme në jetën e përditshme dhe ata do disponojnë me njohuri elementare nga lënda e Gjuhës amtare, njohuri të cilat do tu ofrohen fëmijëve përmes teksteve të përpiluara me mjeshtri nga autorit-mësues i Gjuhës amtare në mërgim dhe përshtatur fëmijëve shkollar në mergim.

Sot shqiptarët si tham në fillim të shpërndarë në të katër anët e botës kanë nevojë edhe për këtë libër mësimor të vecant dhe të thjeshtë i cili u përgjigjet drejtpërdrejt kërkesave të fëmijëve të tyre për të përvetësuar më me lehtësi e në mënyrë të drejtë gjuhën letrare shqipe.

Ky libër synon të plotësoj kërkesën dhe nevojën që nxënësit përmes këtij libri të njihen me gjuhën e gjallë shqipe të ditëve tona, duke e folur dhe shkruar natyrshëm ashtu si e përdorim në jetën e përditshme dhe veprimtarit shoqërore.

Objekt i këtij libri: Alfabeti ynë i bukur, Zanoret dhe bashkëtingëlloret, Shkronjat dyshe, Kafshët ,Drithërta, pemët dhe perimet, Instrumentet muzikore, Njeriu-trupi i njeriut, Mujat e viti, ditët e javës, stinët e vitit, Pjesët e ligjëratës( emri, mbiemri, folja, permeri),Trojet shqiptare, Figura të ndritshme të kombit.


“Zonja nga Borasi”, libri kushtuar qytetit të Borasit

Nga Petrit XHAJA

Në vëllimin e ri me tregime “Zonja nga Boråsi”, që i kushtohet qytetit të Borasit, Suedi, Viron Kona ofron për lexuesin shqiptar dhe suedez larmi temash interesante e origjinale, që tregojnë jo vetëm nivelin shkrimor dhe artistik të tij, tashmë të njohur dhe të përkthyer edhe jashtë vendit, por edhe mendimin e pjekur dhe mesazhet e qarta për jetën dhe karakterin njerëzor. Janë tema dhe gjetje të thjeshta në dukje, por me një përmbajtje të thellë, që të vënë në mendime, të bëjnë që, pasi ke përfunduar leximin e librit, të ndihesh i ngacmuar nga ide dhe përfytyrime për ngjarje të përafërta që si lexues mund të të kenë ndodhur në jetë ose u ke kaluar fare pranë pa i vënë re.

Temat dhe idetë e këtij vëllimi, duket qartazi se janë përjetuar shpirtërisht dhe artistikisht prej autorit, i cili, nëpërmjet tyre, na tregon se “fsheh” brenda shpirtit të tij krijues përvoja të larmishme dhe të dobishme që, krahas kënaqësisë estetike që  jep arti magjik i fjalës, ato i shërbejnë jetës dhe e pasurojnë atë. Siç shprehet Viron Kona, “Shpesh herë i kërkojmë gjërat e bukura larg nesh, kurse, ato, i kemi fare pranë...”

Duke i lexuar e përjetuar krijimet e këtij vëllimi, ndjejmë se fabula, idetë dhe mesazhet trazojnë shpirtin e lexuesit, rrahin në harmoni me rrahjet e zemrave të tij, bashkohen me llojshmërinë e ndjenjave dhe përjetimeve, duke mbetur të skalitura në kujtesë.

Shkrimtarët e kanë këtë “privilegj”. Shpesh  herë, janë ata të parët që ia shtien në mendje lexuesit dukuritë dhe ngjarjet, duke  i përshkruar e treguar me emocion, ndjenjë, përjetim e këndvështrime origjinale dhe duke i paraqitur nëpërmjet fabulave dhe gjetjeve të bukura artistike.

Letërsia nuk është thjesht pasqyrim  ose përshkrim i  një ngjarjeje ose historie personale. Dukuritë dhe ngjarjet që ajo merr përsipër të rrëfej, kalojnë nëpërmjet penës dhe imagjinatës së shkrimtarit duke u shndërruar në përgjithësime artistike; paraqiten me gjuhën, ndjenjën, shpirtin, emocionin dhe mjetet e figurshme që përzgjedh autori. Kjo ndodh edhe në ato tregime ku Viron Kona shkruan dhe shprehet në  vetën e parë, një parapëlqim ky i tij edhe në libra të tjerë. Ai, nuk përshkruan mot a mo ngjarjen  që mund t`i ketë ndodhur atij vetë, por e tregon atë në vetën e parë, për t`a bërë  rrëfimin më të ngrohtë, më të ndjerë dhe më të freskët; për ta bërë më të besueshëm atë fakt se, letërsia, më shumë sesa sa rrëfim, është ndjenjë. Shpesh herë, edhe në romane, autori i këtij vëllimi, përdor kohën e tashme me pjesëzën po përpara, ku ngjarja paraqitet e tillë, sikur po ndodh, ja, tani, përpara syve të lexuesit. Kjo mënyrë e ky stil të shkruari, e bën lexuesin të ndihet edhe ai pranë ngjarjes. Ai e “vëzhgon” nga afër atë, ndihet “aktor” aktiv dhe pjesëmarrës në zhvillimin e saj, përjeton fatin e personazhit, gëzohet me të, dëshpërohet ose zemërohet me të, lëviz përkrah tij...

E veçantë e këtij vëllimi është se, shumica e tregimeve  janë  me motive nga Suedia. Janë tregime të shkurtër, por me ide dhe mesazhe që lënë mbresa.

Libri nis me dy tregime që kanë në qendër dy shkencëtarë të mëdhenj suedezë me famë botërore: Karl Linne dhe Anders Celsius, figurat e të cilëve autori i ndriçon me një gjuhë e fjali të thjeshtë dhe i paraqet nëpërmjet këndvështrimeve interesante dhe origjinale. Vijon me motive të tjera që bëjnë fjalë për Suedinë dhe suedezët, apo tregime që kanë lidhje me tipare, karakteristika dhe veçori të jetës e veprimtarisë së tyre. Madje, disa herë realizohet një ndërthurje e botës shpirtërore e psikologjike e të dy popujve, zbulohen anë të përbashkëta, qëndrime të përafërta për dukuri e fenomene të veçanta, afrohet tek lexuesi shqiptar populli suedez dhe vendi i tij dhe anasjelltas.

Dukuri të tilla i shohim të përshkruara edhe në dy librat e mëparshëm të Viron Konës, “Bukuri suedeze” dhe “Për Ju, miqtë e mi”, për të cilët është shkruar shumë e ku autori shpalos aftësinë e një publicisti dhe gazetari të sprovuar. Disa tema tregimesh,( në bocete), i kemi të njohura si pjesë të librave të mësipërm, por, në këtë vëllim, shkrimtari i ka rimarrë ato dhe u ka dhënë cilësi dhe vlera artistike përgjithësuese.

Nëpërmjet tregimeve artistike të librit, ndjejmë e mësojmë se, suedezët, pasardhës të vikingëve, popull ndër të përparuarit e Evropës, së bashku edhe me vendet e tjera skandinave, janë mjaft miqësor dhe u janë gjendur shpesh herë shqiptarëve, si miku që të ndodhet pranë në çastet më të vështira. Mjafton të përmendim vitin 1999, kur Suedia mik-priti me shpirt e zemër mbi 50 mijë shqiptarë, të cilët sot ndihen qytetarë të nderuar të atij vendi.

Me tregimet e këtij vëllimi, Viron Kona i mëshon idesë së përmendur e theksuar mjaft herë nga ai, se, “Rruzulli Tokësor, ku ne kemi lindur dhe kemi fatin të jetojmë, është njëherazi edhe shtëpia jonë e përbashkët, “Shtëpia e njerëzimit.”

“Zonja nga Boråsi”, krijon freski dhe gjendje të veçantë emocionale. Lexuesi ndihet mirë dhe i rrethuar nga një aureolë drite dashurie për njerëzit, por edhe për gjallesat e tjera të rruzullit, si për shembull për kafshët dhe shpendët, të cilat, edhe ato kanë të drejtat e tyre të jetës...Madje, në këtë çështje, autori tregohet  i ndjeshëm, duke përqasur dhe ofruar artistikisht mesazhe për qëndrime të përbashkëta të shoqërisë njerëzore ndaj gjallesave të këtij rruzulli, si pjesë e domosdoshme e natyrës, si nevojë e ruajtjes së ekuilibrit për vazhdimësinë e natyrshme të jetës. Është e rëndësishme të vlerësojmë se, Viron Kona, kudo ku ka shkuar ka lënë gjurmë. Ai shkoi në Hungari dhe prodhoi një  vepër të mrekullueshme: “Dëgjoma zemrën, Budapest !”. Shkoi në Turqi, në krye të një Ansambli Artistik Folklorik dhe shkroi librin “Yje mbi Bosfor”, duke dhënë në përmjet tij mesazhe dhe përshtypje të pashlyeshme. Shkoi refugjatë në Greqi dhe i ofroi lexuesve shqiptarë e grekë një roman drithërues, që të vë në mendime dhe të bën të harrohesh pas tij.  Ndërsa, Suedia, ky shtet me demokraci tepër të zhvilluar dhe  ekonomi të përparuar, e frymëzoi këtë shkrimtar të botoj deri më sot tri libra të çmuar:  “Bukuri suedeze”,  “Për Ju,miqtë e mi” dhe “Zonja nga Borasi”. Siç mësojmë, ende nuk ka përfunduar atë që ka premtuar fillimisht, Bubulinon në Suedi, pasi, kërkon që, ëndrrën e krye-personazhit të  tij, vogëlushit Bubulino, për të shkuar i pari në Mars, ta realizojë duke e “nisur” drejt Planetit të Kuq, nga Kiruna e Suedisë. Fakti se deri më  sot janë  të  përkthyer në  gjuhën suedeze dy pjesë, nga 14 pjesë   të  librit serial “Bubulino”, na bën të  shpresojmë  se shkrimtari ynë  do të  arrijë  ta bëj një realitet artistik “nisjen” e Bubulinos në  planetin Mars.

Kur bisedon me Vironin për këtë merak e përkujdesje të tij që, në cilindo vend të botës ku shkon, shkruan libra, ai të përgjigjet me një buzagaz të lehtë: “Nuk duhet ta lëmë kohën të na shkoj dëm. Edhe në Indi po të më krijohet mundësia të shkoj, përsëri do ta shkruaj një libër për atë vend të madh. Edhe në Australi, edhe në Kinë, edhe në Japoni, edhe në Amerikë.., kudo, do të shkruaj. Njerëzit, meritojnë shumë të shkruhet për ta,t`i respektojmë si vëllezër dhe motra, si banorë të të njëjtit planet, por edhe të  japin dhe të  marrin përvoja nga njëri - tjetri..”

Ndër mesazhet që mbeten në kujtesë pas mbylljes së faqes së fundit të vëllimit “Zonja nga Borasi”, është se, duhet ta duam dhe ta mbrojmë natyrën dhe jetën, ta   jetojmë çdo çast dhe çdo ditë me të gjithë forcën dhe dashurinë tonë, të mos lëmë asnjë minutë të na shkoj kot, por edhe të përpiqemi, qoftë edhe në rastin ose aspektin më të thjeshtë, të përhapim kudo dhe kurdoherë frymën dhe gjurmët e mirësisë, paqes e dashurisë.

Dëshiroj që, në  mbyllje të këtyre shënimeve, të sjellë në vëmendjen dhe kujtesën e lexuesit, mendimet që shpreh për Viron Konën, albanologu dhe shkrimtari i njohur suedez Ulmar Kvik, i cilësuar “Miku i Madh i Shqiptarëve”. Në shkrimin kushtuar librit të Viron Konës “Për ju miqtë e mi”, botuar në disa media elektronike e gazeta, por, edhe në revistën “Mësuesi”, organ i Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës së Shqipërisë, në  Nr. 6, qershor 2012, ai ndër të tjera, shkruan:  “Shkrimtari dhe arsimtari Viron Kona është bërë një mik besnik i Suedisë. Ne, suedezët, mund të mburremi dhe gëzohemi se kemi një mik si ky ! Ai jo vetëm bën vizita në Suedi, duke studiuar realitetin suedez me sy, ai e studion edhe në vendlindje përmes librave të të gjitha llojeve me burim nga Suedia. Dhe miku ynë Viron nuk kënaqet me kaq: Ai shkruan studime dhe libra me motive suedeze. Kush është i ri në shpirt dhe zemër mbetet gjithmonë i ri. Përshkrimi i ambienteve… takimeve…ngjarjeve gjatë vizitës së Vironit në vitin 2011 ka të bëjë sidomos me shkollat, bibliotekat dhe me jetën shpirtërore të fëmijëve, domethënë për ato fusha të jetës që janë më afër zemrës së një pedagogu  dhe një autori të librave për fëmijë.

Po presim që të vazhdojë kjo miqësi frytdhënëse dhe shpresëdhënëse që përhap Viron Kona përmes vizitave  dhe në tërë veprimtarinë e tij. Ai është bërë ambasadori ynë i kulturës suedeze në Shqipëri. Sigurisht vetëm “honoris causa”, sepse siç dihet, mundimet kulturore shpërblehen shumë keq në këtë botë… Prapëseprapë, ne jemi të lumtur dhe të nderuar të kemi në mesin tonë miq besnikë shqiptarë si Viron Kona me shokë, të cilët pa u lodhur ndërtojnë urë mirëkuptimi midis popujve tanë. Mirë u pafshim në Suedi dhe në Shqipëri, miku ynë i shtrenjtë Viron Kona!”.


Të nderuar miq, të nderuar pjesëmarrës!

 

Në pamundësi që sot të jem ne mesin tuaj ne Borås, kam nderin të ju përcjell mendimet e mia për poetin, bashkëveprimtarin dhe atdhetarin tonë, z. Remzi Basha.

Të nderuar pjesëmarrës!

z.Remzi Basha që në rini merrej me veprimtari atdhetare dhe se në kohën e demonstratave për Liri dhe Pavarësi të Kosovës, ishte në ballë të tyre. Si pasojë e kësaj veprimtarie atdhetare, z. Remzi Basha ndiqet, arrestohet dhe dënohet disa herë. z. Remzi Basha ishte kreator dhe udhëheqës i grevës së punëtorëve të ’’Ballkanit’’ në ish- Suharekë.

Si pasojë e përndjekjes, si shumë bashkëveprimtarë të tjerë, z. Remzi Basha me familjen e tij detyrohet të shpërngulet në Suedi.

Por shpërngulja e z. Remzi Basha në Suedi nuk ndryshoi përcaktimet e tij, ai iu përkushtua veprimtarisë së tij për ta ndihmuar Lirinë dhe Pavarësinë e Kosovës duke u kyqur në cdo kohë, në të gjitha format e organizimit të bashkatdhetarëve tanë në Suedi.

Qysh nga ditët e para të formimit të Degës së  LDK në Suedi, nga viti 1991-1995, z. Remzi Basha ishte krytar i Nëndegës së LDK-së për Katrineholm. Njëkohësisht z. Remzi Basha u angazhua  dhe gjatë gjihtë këtyre viteve dha kontributin e tij të rëndësishëm në rrethinën e Malmös, për Fondin e Republikës së Kosovës ose Fondin e 3% siq njihet ndryshe.

z. Remzi Basha nga viti 1995-2000 ishte anëtar i kryesisë së shoqatës ’’Kosova’’ në Malmö, ku dha edhe kontributine tij si revizor i kësaj shoqate.

Duhet theksuar se shoqata kulturore shqiptare ’’Kosova’’ në Malmö në atë kohë ishte shoqata e cila kishte pjesën dërmuese të bashkëtdhetarëve tanë të cilët u shpërngulën në fund të viteve të 80’ dhe në fillim të viteve të 90’ në Suedi, përkatësisht në Malmö.

Por veprimtaria e z. Remzi Basha nuk përfundon këtu sepse ai së bashku me vëllezërit Simon dhe Mikel Kuzhnini dhe aktivisten Vitore Stefa Lekën, inicoi themelimin e Degës së Lidhjes Shqiptare në Botë ku është sekretar i kësaj Dege. Në kuadër të aktivitetit në Lidhjen Shqiptare në Botë, z. Remzi Basha ishte organizator i grevës së urisë e cila u mbajt në Malmö me qëllim të senzibilizimit të opinjonit suedez për situatën e rëndë të shqiptarëve në Kosovë si pasojë e terrorit dhe diskriminimit të regjimit serb.

Përvec aktivitetit të tij në kuadër të formave të ndryshme të organizimit, z. Basha dha kontribut të madh edhe në fushën e arsimit, në mësimin plotësuses të nxënësve. Mësimi plotësues i organizuar nga LASH në Suedi, mbahej në baza vullnetare nga 270 mësues dhe arsimtarë shqiptarë të shpërngulur në Suedi. Për kontributin e tij në mësimin plotësues, z. Basha është nderuar me mirënjohje nga LASH në Suedi.

Remzi Basha është marrë aktivisht edhe me krijimtari letrare dhe ka botuar libra në Prishtinë, Tiranë, Bukuresht. Remzi Basha është autori i parë shqiptar nga Kosova i cili botoi në Bukuresht, librin me titull Zëri i Kosovës. Remzi Basha në vitin 2005 botoi disa libra në Prishtinë dhe këta janë: Ringjallja e Atdheut, Merrmë me vete dhe (Di)Ademat. Ndërkaq librin Kongresi i Lidhjes Shqiptare në Botë e botoi në vitin 2004 poashtu në Prishtinë. Librat të cilët z. Basha i botoi në Tiranë janë: Në Tokën Amë në vitin 2007 dhe Nusja nga Camëria në vitin 2009. Poeti Remzi Basha është i përfshirë edhe në antologjitë poetike: Eagle’s Voices (Zërat e Shqiponjës dhe Egzili i êndrrave që u botuan në Bukuresht në vitin 2008.

Ndërkaq në Suedi, z. Remzi Basha është anëtar i shoqatës së shkrimtarëve të Suedisë. Z. Remzi Basha është nderuar me shumë mirënjohje e dekorime. Unë po përmend disa: në shtator të vitit 2011 z. Remzi Basha iu dha cmimi ’’Poet i vitit’’ nga redaksia e ’’Shqip.dk’’,   mirënjohje nga Shoqata Migjeni nëBorås dhe të tjera.

Të nderuar pjesëmarrës, i nderuar Remzi Basha!

Unë edhe në prezntime të tjera të mikut tim Remzi Basha, kam theksuar se :   kritika letrare nuk është fushë ime e njohurive dhe kompetencave të mia edhepse edhepse unë në forma të ndryshme, kam qenë prezente në opnjonin publik me shkrimeve dhe publikimeve.

Të nderuar pjesmarrës, miq të nderuar!

Më lejoni që të shpreh përshtypjet e mia si lexuese e pasionuar e poezive të poetit Remzi Basha, për librin e tij më të ri, Albumi poetik.

Si lexuese e pasionuar e poezive të z. Remzi basha gjithmonë më rrëmbejnë emocionet kur lexon poezitë me  dashuri të pafund për Atdheun që shpreh në poezitë e tij z. Remzi Basha.

Kësaj rradhe, z. Remzi Basha ka bërë përzgjedhje personale poetike,siq shprehet edhe vetë ai, në parathnënje.

Unë mendoj se z. Basha me përvojën e tij prej poeti dhe shpirtit të tij brishtë poetik,  ka bërë përzgjedhjen e poezive të cilat atij i flejnë në shpirt dhe të cilat plotësojnë atë, si poet dhe lexues i ndjeshëm.

z. Remzi Basha ka përzgjedhur poezi të cilat janë të thurruna në mënyrë shumë të bukur dhe për shijen e z.Basha, për dashurinë. Poezitë e përzgjedhura nga z.Basha dëshmojnë se ai e adhuron të bukurën dhe se ajo bukuri të cilën adhuron z.Basha, gjindet në secilën poezi e cila njisoj e prek dhe arrin te shpirti i tij dhe e plotëson atë. Z. Remzi Basha nuk ka përzgjedhur poetet dhe nuk ka përzgjedhur njerëz të caktuar me qëllim që ti prezentojë ata. Por ai në këtë libër ka përzgjedhur të bukurën e shpirtit të poeteve, bukuri e përbashkët e cila pastaj i bën ata bashkë.

Mirpo të rallë janë ata të cilët dijnë ta përzgjedhin të bukurën, kurse z.Basha është mjeshtër i bukurisë shpirtërore të cilën ai e ka dëshmuar edhe në poezitë e tij.

z.Basha në këtë libër,  nuk bën përzgjedhje vetëm të poezive të cilat kanë të bëjnë me dashurinë ndaj gjinisë tjetër, por ai njësoj pëlqen poezitë të cilat kanë të bëjnë me dashurinë ndaj atdheut, me dashurinë për njeriun dhe me dashurinë për kombin.

z. Remzi Basha është njëri nga emrat e shumtë i cili e kultivon letërsinë shqipe në diasporë. Kultivimi i letërsisë në përgjithsi  doemos paraqet kultivimin e vlerave dhe rrjedhimisht kultivimi i letërsisë shqipe paraqet kultivimin e vlerave tona kombëtare. Diaspora jonë bën pjesë në ato diaspora të cilat me kontributin e tyre në letërsi, kulturë dhe forma të tjera të organizimit dëshmoi se jemi një komb i cili kultivon vlera, jemi një komb i cili kudo që të ndodhet jep kontributin e vet në ruajtjen e vlerave universale njerëzore. Diaspora e jonë e organizuar dëshmoi se është pjesë e demokracive perëndimore duke dhënë kontributin e vet në cdo vend të botës demokratike në të gjitha fushat, e posaqërisht në atë të kulturës, siq është shembulli i z. Remzi Basha i cili bën pjesë në shoqatën e shkrimtarëve të Suedisë si dhe emra të tjerë të kulturës, artit e letërsisë të cilët janë janë  të respektuar në fushën  e kulturës, shkencës, politikës, sportit në gjithë hapsirën skandinave.

Të nderuar bashkëkombas, vëllezër dhe motra, në kohën kur ne mërgimtarët angazhoheshim për ta senzibilizuar cështjen e Kosovës së okupuar dhe të popullit të saj, as që na shkonte mendja se jemi të shkëputur nga Atdheu. Veprimtarët, siq është z. Remzi Basha një dekadë të tërë zemrën, mendjen, shpirtin dhe gjithë energjinë ia falën Atdheut. Kurrë nuk u larguam nga përditshmëria e rëndë që mbretëronte në Kosovë, Shqipëri dhe trojet tjera shqiptare. Në të gjitha format e organizimit ishin të kyqyr shqiptarët nga të gjitha trojet dhe veprimtaria jonë ishte e drejtuar në afirmimin e ceshtjes shqiptare në përgjithsi. Përvev tjerash kjo dëshmohet edhe me formimin e Lidhjes Shqiptare në Botë , degën e së cilës në Suedi e formoi z.Remzi Basha bashkë me vëllezërit Mikel dhe Simon Kuzhnini.

Êshtë nder dhe kënaqësi për mua si bashkëveprimtare që mu dha ky privilegj që në vendlindjen e z. Remzi Basha të bëj këtë prezentim të shkurtër për këtë atdhetar dhe poet të shquar të kombit.

z. Basha, uroj nga zemra që të vazhdoni veprimtarinë tuaj letrare sepse dashuria e juaj për Atdheun dhe njeriun është burim fundamental për kultivimin e vlerave universale njerëzore e cila pasuron letërsinë jo vetëm atë nacionale por letërsinë në përgjithsi.

Ju përshendes nga Prishtina,

Me respekt

Qibrije Hoxha

 

 

 

Sokol DEMAKU: PUNOJ PARALELISHT ME REALITETIN DHE IMAGJINATËN, DUKE U PËRPJEKUR QË PRODUKTI TË JETË REAL

 

Sokol DEMAKU

PUNOJ PARALELISHT ME REALITETIN DHE IMAGJINATËN, DUKE U PËRPJEKUR QË PRODUKTI TË JETË REAL

-thotë e reja tropojane Elona Zhana


Aktualisht në Shqipëri ka një prirje për të trajtuar si të dalë mode vlerën e atdhedashurisë. Shqiptarët mendojnë se ashtu janë me “trendy” dhe më të “shitshëm” në tregun e vlerave evropjane. Duhet që dikush të marrë përsipër dhe tu tregojë që nuk është ashtu! Së pari sepse atdhedashuria është një prije biologjike e njeriut. Identiteti i njeriut strukturohet duke u nisur nga mjedisi intim i tij në kah të universit, pra nga vetvetja, nëna, familja, lagjia, shkolla, qyteti, shteti, kontineti ; nëse japim një skemë të thjeshtuar. Dhe të duash atdheun, pra tërësinë e atyre elementeve të afert që na strukturojnë identitin, nuk do thotë gjë tjetër veçse të duash vetveten. E qënia njerëzore, përveç rasteve të prekura nga sëmundje psikologjike, e don më së shumti vetveten!

Po ashtu, sido që të jenë paraqitja e jashtme e politikave globale, edhe në 2013 bota flet për  popuj, kombe e shtete dhe sicila politikë perparëson kombin, popullin e shtetin e vet në fillim apo vetëm e vetëm popullin, kombin e shtetin e vet! Kjo prirje e shqiptareve për të përçmuar atdhedashurinë më duket vetvrasëse

 

E lindur dhe rritur në Tropojë. Çfarë mundë të na thoni për këtë kohë të femijerise suaj?

Tropoja më ka dhuruar një fëmijëri të lumtur, mundësinë e rritjes në një familje intelektuale që e respektonte edukimin dhe investonte shumë në të.

Tropoja më ka dhuruar mundësinë e të jetuarit në nje mjedis mahnitës, me bukuri natyrore përrallore dhe me njerëz bujarë, të bukur e guximtarë.

Asaj periudhe të jetës time i dedikoj edhe dëshirën për tu marrë me letërsi.

Çka ju shtyri të migroni nga Shqipëria?

Eshtë një pyejte të cilës nuk kam arritur ende ti përgjigjem. Kur kërkoj në subkonshiencën time, në ato gjëra që ndoshta edhe nuk i kam thënë vetes, e vetmja përgjigje e vlefshme që marr është joshja nga liria në format e ndryshme të shfaqjes së saj.

Ndoshta, dhe kjo sigurisht gabimisht, mendoja dhe unë si një pjesë e madhe e shqiptarëve që kisha ezauruar mundësitë në Shqipëri.

Cfarë  njohurish kishit për Belgjikën ju ne atë kohë?

Realisht projekti i largimit tim nga Shqipëria nuk ishte i studjuar aspak seriozisht. Mendoj që kjo është një karakteristikë negative e një pjesë të madhe shqiptarësh që më shumë ndermarrin rrugën e largimit, jo për tu instaluar në një vend të dhënë por thjesht për tu larguar. Dhe kur rastis që të jesh individ që kë nevoje për strukturë për tu ndjerë mirë, atëherë e humbet tërësisht ekulibrin. Kjo ndodhi me mua. Kisha dëshirë të beja studime , por nuk kisha asnjë njohuri në lidhje me mundësitë konkrete që më ofronte ky vend. Aq më tepër nuk flisja asnjë nga dy gjuhët zyrtare që fliten në Belgjikë, ndaj dhe projekti im i studimeve mori 3 vjet për tu vënë në rrugë. Por këto tre vite nuk kanë qënë vite të shkuara dëm pasi perveçse u njoha me Belgjikën dhe ato ç’farë mund ti ofronim ne njëra-tjetrës, ndodhën ndryshime kapitale edhe në jetën time private. Ishtë një kohë e vështirë, ku jetoja disi në mjegull e në pasiguri dhe pozitiviteti më i konsiderueshem lidhet me zbulimet e të panjohurës dhe energjinë që këto zbulime sjellin.

Keni mbaruar universitetin mereni me shkrime, perkthime dhe jeni botuese  gazete çfare mundë të na thoni?

Realisht, pas mbërritjes në Belgjikë dhe konfrontimit me realitetin jam vënë në pikëpyetje. Cdo ditë i përsërisja vetes në mëngjes përpara pasqyrës : “ Vajzë, ti ke lënë Shqipërinë më gjithëshka tjetër atje, për të qënë më mirë. Ti duhet të jesh më mirë sesa do të ishe atje!!!”  si puna e moralit që i bën një trajner një boksieri përpara se të hyj në dyel.

Dhe problemi ishte se po të kisha qëndruar në Shqipëri, unë me kapacitetin që kisha përpunuar nga studimet e mesme, duhet të isha një mjeke kirurge e sukseshme. Pra duhej bërë më mire se kaq! Sa për studimet në mjeksi planet kaluan tek endërrat në sirtar sepse isha bërë nënë dhe duhej të bëja studime që të kishin një rentabilitet të menjeherëshëm në mënyrë që vajzës që ishte dhe është prioriteti im të mos i mungonte konforti. Kështu i riorientova studimet e mia nga dega “Mardhenieve me Publikun” që u plotësuan më pas nga një master.

Sa për përkthimet ishte një punë që e bëja mes shumë të tjerash në kohën e studimeve por që më ka tërhequr gjithënjë për nga shumëllojshmëria e kontaktit që ofron. Duhet thënë që kam pasur edhe shans në këte punë së pari sepse jam një njohëse e mirë e gjuhës dhe së dyti pasi jam e apasjonuar pas komunikimit. Si pasojë e rrejtit shoqëror të familjes time, kam përdorur gjithmonë gjuhën standarte shqipe edhe pse në Tropojë si në çdo reth të Shqipërisë fliten dialektet e posaçme. Por duke e njohur dialektin e veriut kam qënë edhe shumë e suksesshme me shqipfolësit që vinin nga Kosova, Maqedonia apo Mali i Zi etj që përbëjnë edhe shumicën në tregun e përkthimit. Po ashtu nga ana belge studimet polivalente dhe kultura ime gjenerale më kanë favorizuar . Me përkthimet, më shumë se 2/3 e kërkesës e kam refuzuar gjithmonë nga mungea e kohës.

Ndërsa puna me gazetën ka filluar si një kërkese për kontakt social me publikun shqiptar, por ngaqe kam një prirje për tu investuar shumë seriozisht në gjithëshka që bej, përfundoi në një aktivitet profesional.

Nga e merrni frymëzimin, çfarë është tema apo subjekti në veprat tuaja?

Punoj paralelisht me realitetin dhe imagjinatën, duke u përpjekur që produkti të jetë real. Nuk më pëlqejnë as lustrat, as ngakesat figurative, as “shitja e artit” por as banaliteti intelektual. Per mua duhet të ketë një “ të mesme të duhur”.

Sa për temat ato janë nga më të larmishmet, që nga dashuria, lumturia, plotpërmbushja, kërkimi, të jetuarit,sfida, konflikti, falja, toleranca... Eshtë një paletë ngjyrash që shpaloset diku shumë me ndrojtje e diku me imponim. Por gjithëshka është e menduar në detaj, asgjë nuk i lihet forcës së rastit në artin tim dhe për një lexues të kualifikuar ka një kod pune unikal që zbërthen gjithëshka.

Ç’farë keni botuar deri me tani?

Kam botuar katër libra, dy përmbledhje me poezi e prozë poetike, një novelë dhe një roman. Për lexuesit titujt janë :

Përtej unit, Sarkofaga e hënës cigane, Gjurmë dhe E huaja.

Si shqiptare ne mërgim si e ndjeni veten?

Nuk e ndjej veten më në mërgim. Kam investuar shumë kohë, energji e dëshirë në Bruksel dhe nuk e ndjej veten të huaj. Realisht nuk e ndjej veten keq askund.

Mund të them që jam një qytetare e Botës.

Çfare e lidhë Elonen me Bruxelin sot?

Momentalisht gjithëshka më lidh me Brukselin.

Brukseli është qyteti që ka krijuar finesen dhe elegancën e personalitetit tim. Eshte një qytet që do të më mungonte shumë nëse një ditë do të vendosja ta lë.

Krenoheni  me prejardhjen shqiptare dhe synoni ngritjen e vlerave shqiptare kudo në botë. Çfarë nënkupton prejardhja juaj shqiptare dhe vlerësimi ndaj punës tuaj në mërgatën shqiptare?

Atëherë, nuk është çeshtja se jam vetëm krenare që jam shqiptare. Sepse përfundimisht nuk kam asnjë meritë për këtë, kjo është një trashëgimi. Por jam shumë krenare që ndjehem mirë si shqiptare, për këtë po!

Mendoj që nga gjithë ajo trashëgimi kulturore që kam marrë nga Shqipëria nuk ka asgjë për tu hedhur apo për tu ndjerë inferiore. Nuk jam po ashtu as ndonjë militante e patriotizmit qorr. Mendoj që në shqiptarët kemi një gjuhë të “bekuar”. Lehtësia me të cilën shqiptarët mësojnë gjuhët e huaja vjen dosmosdoshmërisht nga pasuaria e gjuhës tonë e konkretisht përshembull nëse flasim në anën fonetike, pothuajse të gjithë tingujt e gjuhëve të mbarë botës i gjen në alfabetin tonë.

Ne kemi një kulturë të mrekullueshme që ka në shtyllë të saj vlera shumë humaniste si toleranca e mikpritja për shembull.

Ne shqiptarët kemi edhe një histori të paqme, kurre skëmi pushtuar ndonjë popull.

Aktualisht në Shqipëri ka një prirje për të trajtuar si të dalë mode vlerën e atdhedashurisë. Shqiptarët mendojnë se ashtu janë me “trendy” dhe më të “shitshëm” në tregun e vlerave evropjane. Duhet që dikush të marrë përipër dhe tu tregojë që nuk është ashtu! Së pari sepse atdhedashuria është një prije biologjike e njeriut. Identiteti i njeriut strukturohet duke u nisur nga mjedisi intim i tij në kah të universit, pra nga vetvetja, nëna, familja, lagjia, shkolla, qyteti, shteti, kontineti ; nëse japim një skemë të thjeshtuar. Dhe të duash atdheun, pra tërësinë e atyre elementeve të afert që na strukturojnë identitin, nuk do thotë gjë tjetër veçse të duash vetveten. E qënia njerëzore, përveç rasteve të prekura nga sëmundje psikologjike, e don më së shumti vetveten!

Po ashtu, sido që të jenë paraqitja e jashtme e politikave globale, edhe në 2013 bota flet për  popuj, kombe e shtete dhe sicila politikë perparëson kombin, popullin e shtetin e vet në fillim apo vetëm e vetëm popullin, kombin e shtetin e vet! Kjo prirje e shqiptareve për të përçmuar atdhedashurinë më duket vetvrasëse.

Puna ime me shqipfolësit e Belgjikës zhvillohet kryesisht rreth vektorit të kulturës pasi është, gjithmonë sipas mendimit tim ,një mjet i mrekullueshëm dhe gjithpërfshirës.

Një shkrimtar, një publicist, një përkthyes  kërkon te jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër  si është Elona nga natyra ?

Nje ish pedagoge imja që më pas më është bërë mike më thotë : “nuk kam parë kurrë një individ si ti që mund të jetë aq kurioz dhe indiferent njëherazi”. Dhe bëhet fjalë për ish pedagogen time të psikologjisë. (qesh)

Dua të them më këtë që jam gjithmonë e mirëinformuar për ato gjera që më interesojnë, por vetëm për ato që realisht me interesojnë.

Çka mendoni mbi gjendjen politike shqiptare në përgjithësi, parë në prizmin Shqipëri-Kosovë dhe trojet e tjera shqiptare?

Si shqiptare mendoj që për Shqipërinë është një shans i madh të rethohet nga shtete e popull shqiptar nëse pyetja juaj konsiton në idenë e Shqipërisë së Madhe.

Sa për gjendjen politike brenda trojeve tona, frika ime më e madhe është shndërrimi  i konceptit “bërje politike”” në industri biznesi. Do të ishte nja fatkeqësi për popullin tonë pasi është një popull relativisht i vogël për të  ndërtuar një industri të tillë.  

Planet e Elonës për të ardhmen, ç fare lexuesit presin nga ju?

Për lexuesit e mij duhen të jenë të sigurtë që do jem gjithmonë e pranishme pranë tyre me gjëra të reja. Por më duhet tu them që duhet pritur edhe ca vite për të patur një best seller nga unë. Realisht e konsideroj veten ende shumë të re për të ju dhënë vetëm letërsisë.

Çfarë konsideroni si suksesin tuaj më të madh?

Keto vitet e fundit të jetës time më kanë vënë në situata që ndoshta as nuk i kam ëndërruar më parë. Kam realizuar apo bërë pjesë në projekte të lakmueshme, kam krijuar kontakte e miqesira me njerër të klasave të larta, kam provuar nga adrenalina e suksesit, nga konforti i luksit ...Por suksesi im më i madh kam deshirë të mendoj që është ende rrugës.

Çka ju bën të lumtur më së shumti në jetë?

Ajo që më bën më së shumti të lumtur, është aftësia për të gjetur kohën për tu kënaqur më gjëra të thjeshta.

 

 

 

 

 

 

 

Bashkim Saliasi: Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

Bashkim Saliasi

Rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi !”

“Shkrimtarët falin pjesë nga shpirti i tyre”.

Mendim i dalë nga thellësia e shpirtit dhe shpreh ndjesinë që na jep kur falim ose na falin një libër, lë gjurmë në kujtesën tonë. Kështu më ndodhi dhe mua me mikun tim të shtrenjtë Viron Kona që ishte një rastësi të më dhuronte të parit librin e tij të mrekullueshëm “Zonja nga Borasi”.

Si çdo mëngjes të shtunave kafen e pi me nipin tim, mësuesin e matematikës Hajri Kapllani, por ai për fat gjendej në qytetin tim më të dashur Shkodrën, në një seminar, ku unë kam kryer studimet e larta. Fati e solli që im vëlla Izeti, atë ditë të ishte pushim dhe dolëm bashkë.

Morëm drejtimin për nga kafe “Selita”.

-Këtu do ta pimë kafen? – më pyeti Izeti.

-Ku të duash, në daç eja shkojmë nga qendra..

Morëm autobusin dhe u ulëm te kafe Bar - Sahati.

-Hë, - foli vëllai,- nga do e marrim drejtimin?

-Prit një çast se kam një surprizë për ty, i thashë vëllait dhe nxora telefonin e formova numrin e mikut Viron Kona.

-Përshëndetje, Bashkim, erdhi zëri i ngrohtë në aparat nga ana tjetër e telefonit.

-Ku ndodhesh, se, dëshiroj me tim vëlla, të të ftojmë për një kafe.Si thua? E ke kohën?

Me zërin e tij që i del nga thellësia e shpirtit, që vetëm unë ia di, gjithë mirësjellje, ai na ftoi te “Pazari i ri”, të pinim kafe dhe të prisnim që ai të merrte nga shtypshkronja kopjet e para të librit shumë të dashur për mua,por edhe për të gjithë dashamirësit që e lexojnë dhe e vlerësojnë për vlerat e larta njerëzore që shkruan, ku pasqyrohen urat lidhëse të miqësisë për të dy popujt që po t`i studiosh nga afër kanë shumë përafrime të përbashkëta.

-Eja, vëllai im, se miku do na bëjë një surprizë, që do jetë më e bukura e kësaj dite pranvere të ftohtë. Do të na fali kënaqësi shpirtërore nga shpirti i tij human dhe pasditen do e kalojmë shumë këndshëm, duke lexuar librin me tregime.

Përshkruam rrugën nga sheshi “Skënderbe” deri te “Pazari i ri”, ku Vironi ishte ulur në një kafe, në pritje të Edit, botuesit të WEST PRINT. Kishte emocione, sepse po nxirrte brenda një periudhe prej dy vjetësh, librin e tretë për Suedinë dhe suedezët. Pas librave të suksesshëm “Bukuri suedeze”,”Për ju,miqtë e mi”, ja tani edhe “Zonja nga Borasi”, të titulluar “Zonja nga Borasi”.

Pas përshëndetjes dhe prezantimit të vëllait tim me shkrimtarin Viron Kona, biseda rrodhi fare natyrshëm. Kështu është Vironi. Nis bisedën, si vazhdime të mëparshme, dhe, me zërin e tij, sikur ligjëron, të tërheqë butësisht në botën e mendimit dhe të fjalëve që të mbeten në mendje.

Nuk kaloi shumë kohë dhe libri më në fund doli në dritën e diellit. Na u duk se, koha u hap dhe qielli, që pak çaste më parë ishte i mbushur me re, u bë i kaltër, dielli na ngrohu me rrezet e tij të arta. Por, mua, më shumë më ngrohu libri që mbaja në duar e dalë nga shtypshkronja ashtu “taze”, si i thonë nga anët tona”, “e ngrohtë”, që ruan vlagën e shpirtit të autorit.

-Urime miku im, por, kjo Zonja nga Borasi, qenka si një zanë nga ato të malit, e ngjashme me ato që përshkruajnë historitë e kreshnikëve të Veriut të Shqipërisë.


-Bukur, bukur, - foli edhe vëllai im, që kishte mbetur disi i hutuar nga reagimi i autorit që vetëm buzëqeshte dhe nuk nxirrte asnjë fjalë. Atij i flet shpirti dhe, ne e kuptojmë njëri-tjetrin, pa thënë asnjë fjalë, - sqarova vëllain tim.

- Urime, veç urime ! - përsëriti disa herë Izeti.

E përcollëm mikun tim Viron Kona deri te pesëmbëdhjetë katëshi, për të marr rrugën për në Durrës te miku ku ai do të shkonte te miku ynë tjetër i përbashkët Kadri Tarelli. Edhe ai e priste librin e sapodalë.

-Rrugë e mbarë miku im, Viron ! Thuaj Kadriut, se sot unë pata fatin të marr i pari sihariqin për botimin e librit të tretë për Suedinë, “Zonja nga Borasi”.

U ndamë. Pasi ecëm disa hapa, Izeti, më pa në sy dhe më tha:

-E ke vërtet një mik të mirë. Mbaje dhe respektoje, sepse miq të tillë, rrallë takohen në jetë.

Më erdhi mirë nga fjalët e vëllait. Dhe, pa i thënë asnjë fjalë, i shtrëngova krahun.

-Do të kemi raste të tjera të rrimë bashkë, - i thashë, - Atëherë ke për të njohur cilësi të një njeriu human, erudit dhe akademik.

Morëm autobusin e linjës së Porcelanit.

Gjatë rrugës, i lexova tregimet e para. Isha përhumbur tërësisht te tregimi i dytë “Çudibërësi”, kur dëgjova vëllain të më shkund nga “honi” i humnerës për të mësuar se, ku fshihej sekreti i termometrit.

Nuk di pse jetova disa çaste meditimi, që më çuan shumë vite më parë (1964 -1968), kohë në të cilën dhe unë kam vuajtur nga sëmundje, të cilat pas kurimit dhe kujdesit të vazhdueshëm të babait dhe nënës kaluan pa lënë gjurmë.

Lotët rrëshqitën natyrshëm jo vetëm te tregimi “Çudibërësi”, “Promeksi” suedez, na shpëtoi…nga “pushkatimi” politik…..”Bukuria e shpirtit njerëzor”, “Tregtari i bronztë”, “Inga e Cezarina”, “Vogëlushët s’kishin ku të luanin”, etj.

Më interesantët dhe ku shpirti im u mbush dhe kërkonte të shpërthente me zë të lartë ishin tregimet e shkruara bukur dhe me një mjeshtëri artistike, duke sjell të gjallë jetën ashtu sikundër rrjedhë çdo ditë, pa e kuptuar, por, që, “Refreni që përsëritet çdo ditë”, si te “Lisi pranë shtëpisë sime” , “Lulet dhe fëmija”, “Laku” etj, si në Boras në Suedinë e largët, ku jeton miku ynë i përbashkët Sokol Demaku, nga Drenica, Kosova martire. Sokoli kaloi një pjesë nga jeta e tij, dhe, në vendlindjen time të shtrenjtë, në Dobrushë të Skraparit në rrëzë të Tomorit shekullor fshehin mistere nga historia që në kohë dhe moment të caktuara miq si Sokoli, Xheladini, Vironi etj, na e sjellin të gjallë para syve tërë jetën, ashtu sikundër ka qenë dhe është realiteti i jetuar..

Një përgëzim nga shpirti im vjen dhe për mikun tim Petrit Xhaja, që me një origjinalitet, nuk ka shtuar asnjë presje më shumë se sa i takon meritë, misionarit, ambasadorit dhe eruditit Viron Kona, që vetëm shpirti dhe zëmra e tij, dinë të falin, për shtëpinë e përbashkët të banorëve të të gjithë planetit,rruzullin tokësor.

Bashkohem me mendimin e Viron Konës se, ne të gjithë banorët e rruzullit tokësor banojmë në një shtëpi, pavarësisht pse flasim gjuhë të ndryshme, kur vjen puna te zakonet dhe ritet që bashkojnë njerëzit i kemi të përbashkëta:evropianë, indianë, amerikanë, kinezë...

Urime miku im Viron Kona ! Nëpërmjet teje, i urojë rrugë të mbarë “Zonjës nga Borasi’...

Shumë të fala mikut suedez Ullmar Kvik, Dajës (Sadullah Zendelit), Sokolit, Batirit, Hamit Gurgurit, Per Kettisen, Sonja Persson dhe Anette Ekelund.

Shënimet e mia po i mbyll me një citim të mikut tim Sejdo Harka, i cili në recensionin e librit, shkruan:

-“Nëse qenia e njeriut merr jetë nga ujëvarat e gjakut që lëvron në deje, shpirti ngrohet e ringjallet nga bukuria dhe forca e mesazheve”. Lutem, mos nguroni ! Merreni librin në dorë dhe lexojeni se do kaloni çaste të bukura dhe mbresëlënëse, e, pastaj, keni se ç‘farë t’u tregoni fëmijëve, shokëve dhe miqve.

Urime dhe rrugë të mbarë “Zonja nga Borasi”!

Tiranë, më 17.03.2013

Sokol Demaku

Nga Bashkim Saliasi

Si ajsberg noton mbi oqean,

Herë në Prishtinë, e herë në Tiranë.

Krijon ura miqësie ndër shqiptarë,

Nga Suedia e Vikingëve,

Në vendin e Shqiponjave, Tiranë.

Pak vargje te dala nga thellesia e shpirtit, kur mora vesh se miku yne Viron Kona do vizitonte perseri Suedin e dashur dhe do takohej me ju miqte shqiptar dhe suedez, qe jetoni e punoni larg nesh me trup, por me zemer udhetoni çdo dite ne mendjen e zemren tone. Ju pergezoj dhe ju uroj te gjitheve shume shendet dhe lumturi. Ju uroje qe ta mireprisnin “Zonjen nga Borasi”. Nuk dua te besdis Sokol, por ju uroje qe tia kaloni sa me mire me miqte nga Shqiperia, Viron Kona dhe Petrit Xhaja, misionar te miqesis Suedi-Shqiperi. Urime, veç urime nga miku juaj Bashkim Saliasi.

Tirane, me 21.03.2013

 

 

Sokol Demaku: Intervistë me gazetaren e RadioTorino International Gerarta Zhej Ballo

 

Sokol Demaku

 

Intervistë me gazetaren e RadioTorino International Gerarta Zhej Ballo

 

NGA E MADHJA NËNË TEREZA MËSOVA SE NË PRAKTIKËN E JETËS SË PËRDITSHME, DUHET TË TREGOSH BESIMIN ME VEPRA, JO THJESHTË ME FJALË

 

-thotë e reja Gerarta Zhej Ballo, ideatore e emisionit Shqip në Torino dhe gazetare në mediat italiane

Nje personalitet historik qe ka influencuar shume jeten time eshte Nene Tereza. Kam pasur fatin e madh ta njoh personalisht dhe me kujtohet emocioni i forte qe ndjeja megjithese isha aq e vogel. Kam nje video shume te shtrenjte ne te cilen shfaqet ajo e sapomberritur ne aeroportin e Tiranes dhe une diku te 8 vjeçet qe i dhuroj nje buqete me lule. Ajo me bekoi si bente perhere kur takoheshim. Nga Nene Tereza dhe nga “motrat” e saj kam mesuar se cfare do te thote te jesh i krishtere ne praktiken e jetes se perditshme, te tregosh besimin me vepra, jo thjeshtË me fjale. Besimtaret e vertete, te cdo feje qofshin, e jetojne ne vete te pare ate qe besojne. Dhe jeta e tyre behet shembull per te tjeret.

Mendoj se në ketë moment të historisë së emigrimit shqiptar do duhej te ndertohej nje Forum i shqiptareve ne Botë, i cili në mënyrë te vazhdueshme të mblidhte “antenat” e kultures shqiptare ne vende te ndryshme, duke çelur midis tyre hapesira njohje, bashkpunimi, shkembimi. Mendoj se stafi qe qendron mbrapa suksesit te revistes “Dituria” mund te ishte nje grup pune i rendesishem per te ndertuar kete Forum.

Per sa i perket asaj qe verej ne Shqiperine e sotme, opinioni im eshte se pika kryesore ku nevojitet te ndryshoje dicka eshte ne mentalitetin e seciles shqiptare dhe secilit shqiptar atehere kur beson se ndryshimi vjen nga diku tjeter apo nga dikush tjeter. Nuk eshte ashtu: nese ti mendon se realiteti qe te rrethon do rregullohet nga dikush tjeter pritja jote i ngjason pritjes se Godot, zgjat ne pafundesi.

Ndihmesa qe mund te jap une dhe te rinjte e tjere shqiptare qendron te refuzimi i indiferences, qendron te angazhimi i drejtperdrejte ne shoqerinë ku jetojme. Indiferenca ndaj shkeljeve te te drejtave, ndaj dhunimit te individeve qe perjetohet shpesh ne shoqerine e Shqiperise se sotme, eshte e papranueshme. Nese deshiron te ndryshoje dicka duhet te behesh vetë pjese e ndryshimit. Kete koncept, qe perifrazon fjalet e Gandhit, e kam gjithnje parasysh ne vendimet dhe veprimet e mia.

Geri, keni kryer klasat e para te shkollimit në vendlindje. Çfarë mund të na thoni për këtë kohën e vogelise tuaj?

Në Tirane mbarova klasën e katërt përpara se të nisesha per Itali. Shume nga kujtimet e asaj periudhe jane te lidhura me transformimin radikal qe Tirana po jetonte. Unë si femije e shihja kete transformim ne detajet e jetes se perditshme: qyteti nisi të mbushej me kioska, disa shoke filluan te shisnin cemcekiza dhe cigare ne trotuaret e lagjes, me vone me kujtohet terheqja e parezistueshme dhe njekohesisht frika e shkaktuar nga firmat piramidale.  Ne shkolle mesueset ne klasen e pare na vinin yje rrezatuese nëse kishim bërë pune te mirë, ndersa më vonë ngelën vetëm flamujt dhe lavdërimet.

Ne gjashtevjecarin e pare te Viteve Nentedhjete, para se te largohesha nga Tirana, kisha shpesh nje ndjesi te forte se po perjetoja momente epokale. Jam ndjere keshtu diten e renies se bustit te Hoxhes, kur nuk mu lejua te dilja nga dera e shtepise, por prisnim here pas here kusherinj qe na thonin c’po ndodhte ne shesh dhe ndiqnim televizionin parreshtur. Te njejten ndjesi pata diten e vizites se Baker-it, kur kisha dale me mamin per t'a pritur, bashke me gjithe shqiptaret qe ate dite munden te ishin neper rruget e kryeqytetit. Patjeter ama qe per mua fakti me revolucionar ne ate periudhe qe transferimi i mamit në Rome, ku vazhdonte punen e nisur ne Tirane si gazetare. U deshen disa vite te me merrte edhe mua, kohe gjate se ciles jetova me gjysherit si shume femije shqiptare ne Vitet Nentedhjete.


Si ndodhi te shkonit ne Itali dhe te punoni atje gazetare?

Procedura burokratike e bashkimit familjar zgjati tejmase, si ndodh akoma ne Itali per te tilla procedura per emigrantet. Por me ne fund mami ja doli dhe keshtu u transferova ne Cuneo, ku nderkohe ajo kishte nisur te punonte me nje ojq. Me vone u spostova ne Torino, ku pervec ndjekjes se leksioneve ne degen Studime Nderkombetare, fillova bashkpunime ne gazeta, blog, shoqata kulturore, radio etj. Nder to do te vecoja punen ne Radio Torino International per disa arsye: mesova nje profesion te ri, ate te gazetarise radiofonike dhe munda ta ushtroj duke folur ne italisht dhe ne shqip, gjuhet e emisionit tim te perditshem "Shqip in Torino".

Çfare programi ishte ky që ju drejtonit në Radio Torino International, te ciles moshe ishin degjuesit tuaj? Ka nje plan qe ky emision kaq i ndjekur te rifilloje perseri pas kesaj periudhe pushimi?

Programi perbehej nga lajme te pergjitheshme mbi Torinon, Italine, Shqiperine dhe mbi veprimtarine e shqiptareve ne Itali. Kjo e fundit ishte me e veçanta sepse lejonte degjuesit te njiheshin me persona dhe aktivitete te organizuara nga shqiptaret ne gjithe territorin e Italise. Ata qe i njohin veshtiresite e hasura nga emigrantet shqiptare ne Itali kuptojne se lindja e gazetes Bota Shqiptare, lindja e websitit AlbaniaNews, emisioni radiofonik Shqip in Torino kane qene hapa te rendesishem drejt formimit te nje “komuniteti” te shqiptareve ne Itali, i ndihmuar nga rritja e rendesise se rrjeteve sociale dhe perdorimit te internetit. Patjeter grupmoshat me te reja jane me te prirura drejt perdorimit te teknologjive te fundit dhe ne fakt Shqip in Torino degjohej shume nga te rinjte. Por edhe moshat e tjera, ato te emigranteve te fillimit, nuk humbnin mundesine per te degjuar ne frekuencat 90.0 nje emision ne gjuhen nene dhe me shume emocion percillnin ne radio mesazhe falenderimi per kete mundesi.

Per sa i perket mundesise per nje rifillim te transmetimit, pergjegjesve te radios si dhe mua do na pelqente shume, megjithese une do shihja me shume dike tjeter si drejtuese apo drejtues te tij. Per ta bere te mundur do duheshin fonde shteterore shqiptare ose nje rrjet sipermarresish shqiptar qe te financonin kete projekt. Duke patur parasysh se kemi shume te tille ne Itali, dhe kane shprehur pelqim per emisionin, kete mundesi te fundit do e shihja si me te realizueshme. Pra, projekti eshte dhe shqiptaret e Italise do donin qe te realizohej. Uroj qe kjo deshire e tyre te kthehet ne realitet.

Cilat janë kushtet për të jetuar e punuar në Itali në mjetet e infomimit, mund të na bëni një krahasim me ato në vendlinje?

Ne Itali momenti prezent eshte tejmase i veshtire per te punesuarit ne media, po shkurtohen qindra vende pune ne gazetat kryesore te vendit dhe per te rinjte situata eshte akoma me e keqe sepse atyre nuk u lidhen kontrata pune me rroge fikse por paguhen nje tot per artikull. Kjo per sa i perket gazetave te medha, ne te tjerat puna eshte kryesisht vullnetare. Gjerat ndryshojne pak ne televizione por aty konkurenca eshte edhe me e larte dhe hyjne ne loje mekanizma te tjera politike. Ne Shqiperi, me aq sa di dhe kam lexuar ndonese nuk e kam eksperimentuar drejtperdrejte, situata eshte edhe me keq. Gazetaret jane te pambrojtur pasi nje pjese e madhe punon pa kontrata te rregullta. Plus kesaj nuk kane nje editor qe te perkrahi lirine e tyre te te shprehurit. Trysnia e ushturar nga grupimet politike ne grupet mediatike eshte shpesh e parezistueshme. Televizioni publik, si ne Itali ashtu dhe ne Shqiperi, transformohet ne pronesi te qeverise se rradhes.

Ju merreni edhe me shkrime. Merreni me poezi apo me prozë?

Gjate adoleshences jame marre me poezi por jam e bindur se askush nuk humb gje nese nuk i lexon ato. Ndersa kohet e fundit kam shkruar dicka ne proze por sinqerisht nuk di ne do vendos t’i publikoj ndonjehere.

Me siguri keni biblioteke te pasur. Sa libra keni?

Nuk kam numeruar ndonjehere librat qe kam dhe mendoj se eshte me mire keshtu sepse numri i tyre ndryshon shpesh, sa here qe i dhuroj nje liber nga biblioteka dikujt apo dikush me dhuron mua. Mendoj se gjeja me e bukur qe mund t'i ndodhi nje libri eshte te levizi nga nje biblioteke, te kaloj nga nje dore ne tjetren dhe te lexohet nga nje shumllojshmeri personash. Prandaj nuk jam xheloze te ndaj me te tjeret librat e mi, pasi une po te isha liber ashtu do doja te jetoja.

Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmesen tende në realitetin që jetojmë ne shqiptarët sot, ku mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka?

Ndryshimet e nevojshme jane te shumta. Puna ime si gazetare qendron shpesh te nenvizimi i problematikave, te sensibilizimi drejt çeshtjeve qe frenezia e perditshmerise nuk na lejon te shohim.

Per sa i perket asaj qe verej ne Shqiperine e sotme, opinioni im eshte se pika kryesore ku nevojitet te ndryshoje dicka eshte ne mentalitetin e seciles shqiptare dhe secilit shqiptar atehere kur beson se ndryshimi vjen nga diku tjeter apo nga dikush tjeter. Nuk eshte ashtu: nese ti mendon se realiteti qe te rrethon do rregullohet nga dikush tjeter pritja jote i ngjason pritjes se Godot, zgjat ne pafundesi. Vetem reagimi ndaj situatave te papelqyeshme dhe te padrejta mund te sjelli nje ndryshim. Qytetaret duhet te veprojne, te reagojne ndaj padrejtesise, te kerkojne nje pergjegjshmeri shume me te larte nga te deleguarit e tyre ne pushtetin qeverises  te cdo niveli. Por njekohesisht duhet edhe nje sjellje e drejte dhe e ndershme ne jeten e perditeshme. Per sa pergjegjesi mund te mbajne pushtetaret tone per njemije e nje te zeza, nuk eshte faji i tyre nese ne Tirane je ne rrezik sa here kalon rrugen me semafor jeshil te ndezur sepse eshte plot me shofer qe nuk respektojne rregullat e qarkullimit. Dhe kjo vlen per shume aspekte te jeteses ne Shqiperi. Pra qytetaret duhet te mbajne pergjegjesi per veprimet e tyre dhe te kerkojne pergjegjesi per veprimet e perfaqesuesve te Shtetit.

Ndihmesa qe mund te jap une dhe te rinjte e tjere shqiptare qendron te refuzimi i indiferences, qendron te angazhimi i drejtperdrejte ne shoqerinë ku jetojme. Indiferenca ndaj shkeljeve te te drejtave, ndaj dhunimit te individeve qe perjetohet shpesh ne shoqerine e Shqiperise se sotme, eshte e papranueshme. Nese deshiron te ndryshoje dicka duhet te behesh vetë pjese e ndryshimit. Kete koncept, qe perifrazon fjalet e Gandhit, e kam gjithnje parasysh ne vendimet dhe veprimet e mia.

Një gazetar  kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër: si është nga natyra Geri?

Mendoj se i korrespondoj ketij pershkrimi: mundohem te jem sa me shume e informuar mbi cka me ndodh perreth. Sot ky mundim eshte shume i madh per kedo sepse fjala “perreth” eshte shtrire aq shume sa perfshin te gjithe Globin, pasi kemi akses te gjere ne lajmet e cdo vendi te Botes. Ama mundesite tona te kufizuara humane nuk na lejojne te lexojme cdo gje. Pra duhet te zgjedhim. Dhe kjo eshte e vetshtire. Te pakten per mua. Ndjehem gjithmone ne faj sepse jam e vetedijeshme qe ka nje mal me realitete dhe veprime qe jane duke ndodhur pikerisht tani diku mbi kete Planet dhe qe une i injoroj teresisht. Por di edhe te vleresoj ato qe mund te njoh dhe te kuptoj brenda natyres time te kufizuar humane.


Cilat personalitete historike pëlqeni më shumë?

Nje personalitet historik qe ka influencuar shume jeten time eshte Nene Tereza. Kam pasur fatin e madh ta njoh personalisht dhe me kujtohet emocioni i forte qe ndjeja megjithese isha aq e vogel. Kam nje video shume te shtrenjte ne te cilen shfaqet ajo e sapomberritur ne aeroportin e Tiranes dhe une diku te 8 vjeçet qe i dhuroj nje buqete me lule. Ajo me bekoi si bente perhere kur takoheshim. Nga Nene Tereza dhe nga “motrat” e saj kam mesuar se cfare do te thote te jesh i krishtere ne praktiken e jetes se perditshme, te tregosh besimin me vepra, jo thjesht me fjale. Besimtaret e vertete, te cdo feje qofshin, e jetojne ne vete te pare ate qe besojne. Dhe jeta e tyre behet shembull per te tjeret

Nëse kjo që keni studiuar nuk do të ishte profesioni juaj, ne cfarë profesioni do e gjente veten më mirë se në gazetari Geri?

Ne fakt une nuk kam studiuar gazetari, formimi im universitar eshte per marredhenie nderkombetare dhe te drejte europiane. Pra, do e gjeja veten mire edhe ne fushen e dipllomacise, te bashkpunimit me organizata nderkombetare dhe organizata joqeveritare, si ajo qe kam bashkthemeluar ne Tirane, Qendra per Marredhenie Nderdisiplinore.

E  lexoni revistën në shqip ”Dituria”që botohet në Skandinavi? Cfare mund te na thoni për te?

Mundohem te jem sa me e azhornuar mbi botimet dhe aktivitetet e shqiptareve ne Bote. Revista “Dituria” eshte pjese interesante e kesaj panoramike. Kam ndjekur dhe vleresoj thellimin qe ajo i ben tematikave te trajtuara. Mendoj se ne kete moment te historisë së emigrimit shqiptar do duhej te ndertohej nje Forum i shqiptareve ne Bote, i cili ne menyre te vazhdueshme te mblidhte “antenat” e kultures shqiptare ne vende te ndryshme, duke çelur midis tyre hapesira njohje, bashkpunimi, shkembimi. Mendoj se stafi qe qendron mbrapa suksesit te revistes “Dituria” mund te ishte nje grup pune i rendesishem per te ndertuar kete Forum.

Planet tuaja për të ardhmen, cka Geri mendon dhe ka në fokus?

Duhet te pranoj se nuk jam tip qe harton plane afatgjata jetese, megjithese i çmoj ata qe arrijne ta bejne kete. Do te thosha se ne kete moment ne fokus kam punen si gazetare dhe angazhimin ne Qendren qe permenda me siper.

Ne planet e mia ben pjese gjithashtu kontributi, per sa modest mund te jete, per nje permiresim te situatave te papelqyeshme te dy shteteve mes te cileve eshte zhvilluar jeta ime deri sot, Shqiperise dhe Italise. Vlen ajo qe theksova me lart, pra te sillesh “ndryshe” nese deshiron qe gjerat te ndryshojne. Ne Itali kam qene dhe vazhdoj te jem e angazhuar ne fushata sensibilizuese per te drejten e nenshtetesise per gjeneratat e dyta si dhe per zgjerimin e te drejtave per emigrantet jokomunitar. Ne Shqiperi, ku edhe po jetoj gjate ketij viti 2013, do te doja te kontribuoja ne sfidat per te drejtat civile, perforcimin e rolit te gruas, ndalimin e diskriminimeve kunder minoriteteve, adoptimin e politikave ambientaliste ne qytetet e vendit. Keto dhe te tjera pika thelbesore per ndertimin e nje shoqerie civile te shendetshme jane pjese e programit te Qendres per Marredhenie Nderdisiplinore.

Cka ju benë të lumtur  dhe cka ju mundon më së shumti?

Mendoj se keto dy koncepte jane te lidhura shume ngusht. Ne fakt nuk mendoj se dikush mund te jete i lumtur nderkohe qe dikush tjeter vuan thellesisht. Ndaj nuk besoj te lumturia dhe madje do me vinte turp t'a kerkoja nje ndjesi te tille duke ditur vuajtjet e njerezimit. "Mos pyet per ke bie kembana, bie per ty" eshte shprehja e Hemingway te cilen e ndjej si te vertete. Pra cdo kembane qe bie per qenie si ne neper bote, po bie edhe per ne. Kjo eshte pikersiht ajo qe me mundon me shume: vetedija e dhimbjeve te thella te njerezimit dhe pamundesia per te ndrequr kete realitet. E vetmja shprese eshte te xhestet e altruizmit. Kur shoh te ndodhin rreth meje emocionohem. Pjesemarrja ne betejat per permiresimin e jetes se dikujt qe vuan nga padrejtesite sociale bashkohore eshte nje moment buzeqeshje per mua.

Ju jeni e bija e gazetarit Artur Zheji dhe mbesa e gjuhetarit Petro Zheji. Ka ndikuar profesioni i tyre ne zgjedhjen e fushes ne te cilen po punoni edhe ju me sukses?

Jo, nuk ka ndikuar. Do te doja te ndaloja ketu me pergjigjen e kesaj pyetjeje pasi prek çeshtje personale per te cilat nuk jam ende gati te flas publikisht.

Si e kalon kohen e lirë?

Per individet qe kane fatin te punojne duke bere ate qe pelqejne, me gjithe stresin dhe lodhjen, koha e lire nuk eshte aq e rendesishme. Ne fakt per nje person qe perpiqet te tregoj c'ndodh ne shoqerine ku po jeton, koha e lire nuk ekziston, çdo moment eshte i pershtatshem per te kapur detaje te jetes qe mund te te çelin dyert e nje te vertete qe nuk kishe kuptuar deri atehere.

Po te kishit mundësi të zgjidhni, ku do kishit jetuar?

Po te kisha patur mundesi te zgjidhja kur isha 10 vjec, nuk do kisha ikur nga Tirana ime, lagjja dhe shoqeria, te adhuruar prej meje asokohe. Por i jam njekohesisht shume mirenjohese mamit, qe pagoi cmimin e vuajtjeve te emigracionit ne nje nga shtetet europiane ku legjizlacioni mbi te huajt eshte nga me te egrit, per te me dhene mundesine te shkollohesha me se miri ne Itali.

Sot qe kam mundesi te zgjedh, nuk kam zgjedhur ende, ose ndoshta nuk do zgjedh ndonjehere, nje qytet ku te jetoj pergjithmone. E vetmja siguri eshte se kudo qe ndodhem jashte Shqiperise, here pas here pres bileta per Tiranë.


 

 


Faqe 9 nga 37

Tidningen-Gazeta

Inloggning-Hyrje

Vem är Online?

Kemi 6 vizitorë n'linjë

Besökare

Shikimet e përmbajtjes : 1222713
SocialTwist Tell-a-Friend

Newsflash

SË SHPEJTI: PANAIRI I LIBRIT, “ULQINI-2014”

Nga: Prof.Murat Gecaj

publicist e studiues-Tiranë


Plazhi i Vogël i Ulqinit, ku do të organizohet Panairi i Librit...

Përmes një e-maili në Internet, Zyra e Shtypit e Institutit të Librit dhe Promocionit “Toena”, në Tiranë, njofton për një veprimtari të rëndësishme dhe të bukur kulturore. Është fjala për vazhdimin e traditës së festës së librit, tashmë në qytetin e bukur bregdetar të Ulqinit.

Sipas programit të hartuar e të detajuar, nga data 19-24 gusht 2014, aty do të organizohet Panairi i Librit “Ulqini-2014”. Më konkretisht, ai do të çelet në Shëtitoren e Plazhit të Vogël të atij qyteti. Panairi zhvillohet nën kujdesin e kryetarit të Komunës së Ulqinit, Fatmir Gjeka.

Janë ftuar në këtë veprimtari mjaft poetë e shkrimtarë, personalitete të kulturës e artit, përfaqësues të jetës politike e shoqërore, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj., si nga Shqipëri, Kosova, Maqedonia dhe Mali i Zi. Pjesëmarrës, me librat e tyre, do të jenë shtëpi të shumta botuese dhe mbi 50 autorë, nga vendet e mësipërme. Është parashikuar që të ekspozohen dhe të jepen për shitje mbi 4 mijë tituj librash, prej të cilëve më shumë se 400 janë të rinj. Para lexuesve të Ulqinit dhe pushuesve të ardhur aty, do të paraqiten libra të gjinive e llojeve të ndryshme, si: libra artistikë të autorëve shqiptarë e të huaj, me temë nga historia e kultura, libra për fëmijë, fjalorë e metoda për mësimin e gjuhëve të huaja, albume e katalogë të ndryshëm etj.

Sipas programit të hartuar, nata e dytë e këtij Panairi do t’i kushtohet poetit të ndjerë dhe Akademikut nga Kosova, Ali Podrimja, me veprën e plotë të tij. Për jetën e krijimtarinë e tij do të flasin akademikët Ali Aliu e Basri Çapriqi, si dhe botuesja e mjaft veprave të tij dhe njëra nga organizatoret e këtij Panairi, Irena Toçi.

Gjatë ditëve të këtij Panairi, do të përurohen libra të rinj dhe do të jepen konferenca të veçanta, për median e shkruar dhe atë elektronike.

Duke e parë në përgjitëhsi programin e këtij Panairi, i cili sivjet organizohet në qytetin e Ulqinit, krijon bindjen se, në vazhdim të traditës së fituar me panaire të tillë në trojet shqiptare, do t’i sillet një shrbim tjetër i çmuar pasurimit të jetës shpirterore e kulturore, jo vetëm të lexuasve tanë, por dhe të gjithë dashamirësve të letërsisë sonë. Prandaj i përshëndesim organizatorët e kësaj veprimtarie dhe urojmë plotësimin e të gjitha synimeve të tyre!

Tiranë, 16 gusht 2014