Dituria

  • Rrit madhësinë e fondit
  • Madhësia normale e fontit
  • Ul madhësinë e fontit

Frrok KRISTAJ: SHTJEFËN GJEÇOVI - MËSUES ERUDIT I SHKOLLËS SHQIPE

Në Ditën e Mësuesit

SHTJEFËN GJEÇOVI - MËSUES ERUDIT I SHKOLLËS SHQIPE

Gjatë 33 vjeteve të plota pune, 26 sosh ia kushtoi arsimit shqiptar, që punoi në 20 shkolla, prej tyre 11 sosh i hapi vet për herë të parë. - Themeloi BIBLIOTEKËN e parë shkollore, KOLEKSIONIN e parë arkeologjik dhe zbatoi EKSKURSIONIN e parë mësimor. - Veprat: "Agimi i gjytetnis", "Besë e dashtni" e "Mnera e Prezës" e vëjnë Gjeçovin në radhët e para të hartuesve të teksteve mësimore.

Shkruan: Frrok KRISTAJ

Françeskanët shqiptar vepronin sipas traditës së hershme të tyre: “Aty ku punon, hape një kishë, një shkollë dhe një bibliotekë”. Mbi këtë parim veproi edhe Atë Shtjefën Gjeçovi. Ai i mësonte shqiptarët e të dy besimeve, sepse ishte i brumosur me idealet e Rilindjes Kombëtare. Gjeçovi, kishte personalitet të formuar, kulturë të gjerë e interesim për shumë fusha të jetës. Kudo që ka shërbyer, ai ka lënë edhe vulën e shkollës. Në fakt, “Jetën e vet si mësues e shkriu për të ngjallur ndenjën kombëtare të bashkatedhtarëve të vet, për të ngritur popullin në këmbë për liri e pavarësi”. Kudo që ka hapur shkolla shqipe, apo që ka punuar në to (shkolla), ai ka lënë gjurmë nderi e krenarie. Ai aspironte që ta shihte popullin e vet më të “gjytetnuem”, siç shprehej vetë ai. Ai edukon dhe ligjëron me gjuhën e popullit, edhe kur flet për arkeologji apo për shtetin, për qeverisjen e mirë apo për plagët e kohës. Edhe kur shkruan vepra letrare, si drama, poezi, apo novela (“Shqyptari ngadhnjyes”, “Tomorr e Pashtrik, përpiquni”, “Mnera e Prezës”, etj), apo kur merret me publicistikë (“Shtyllat e kombit”), ai do ta theksojë gjithnjë thelbin “gjytetnues” të edukimit e të arsimit.

Ashtu siç thotë filozofia Hana Arendt: ”Baza logjike e politikës është liria”, do të thoshim se edhe te Atë Shtjefën Gjeçovi do të kishim reflektime dhe angazhime të tilla në lëmin e arsimit e të edukimit, sepse sipas parimit frsnçeskan do ta kishte po atë bazë logjikë angazhimi për një arsim qytetar, përkatësisht për një shoqëri qytetare. Nëse lagja e përkushtuar e idealistëve françeskanë, nisej nga parimi se Ideali është udhërrëfyes i jetës, i shtetit, i rendit shoqëror, i familjes, etj., atëherë nuk është e habtishme pse modelin e përsosmërisë së Jezusit ata përpiqeshin ta praktikonin në jetën e përditshme, si ideal të Lirisë, të Demokracisë, të Drejtësisë, të Barazisë e të Qytetërimit, vlera këto që do të arriheshin vetëm me anë të arsimimit e të edukimit të masave të gjëra popullore. Nëse pikënisje e këtij idealizmi ishte vetësakrifikimi për hir të realizimit të synimeve të larta morale, atdhetare e religjioze, atëherë edhe françeskanët shqiptarë, e ndër ta edhe Gjeçovi i madh, u angazhuan me përkushtim në shumë fusha të kulturës, të jetës sociale e poltike, të jetës arsimore etj, kurse si Gjeçovi që e sakrifikoi jetën e tij në shërbim të këtyre synimeve madhore, do të përfundojnë jetën edhe shumë françeskanë të tjerë shqiptarë.

“Shtylla e mësonjëtoreve të Shqipërisë duhet të jetë gjuha shqipe...”

Padyshim se Atë Shtjefën Gjeçovi konsiderohet si shëmbëlltyra më e shkëlqyer për t'i ruajtur, rigjallëruar dhe për t'i bërë të pavdekshme visaret popullore që kanë vlera të jashtëzakonshme kombëtare. Gjeçovi ishte në radhë të parë prift i ritit françeskan, ishte studiues, mësues, arkeolog, mbledhës i palodhshëm i folklorit, krijues letrar (poet, prozator e dramaturg), përkthyes, etnograf, publicist, speleolog dhe themelues i sociologjisë familjare, gjë që sipas këtyre aftësive Gjeçovi konsiderohet ndër figurat më të njohura të arsimit, të kulturës dhe atdhetarizmit shqiptar.

“...Gjeçovi u dallua kryesisht për veprimtarinë e tij në fushën e arsimit, të letërsisë artistike dhe të shkencave albanologjike. Si të gjithë rilindësit tanë, edhe ai nuk e ndante çështjen kombëtare nga ajo e arsimit. Në çdo moment ai ishte një patriot dhe mësues i popullit. Gazeta “Dielli” e Bostonit (SHBA) shkruante “Shtëpia e Gjeçovit qe njëkohësisht shkollë e vend këshillash të mira për popullin”. Në librin e tij “Agimi i gjytetnisë” (1910) ai shkruante “Shtylla e mësonjëtoreve të Shqipërisë duhet të jetë gjuha shqipe, pse sa mund të mendohet dielli pa dritë, aq mund të mendohet kombi pa gjuhë” (Rrok Zojzi “Shtjefën Konstantin Gjeçovi”, “Gjeçovi, vepra 4”, Rilindja, Prishtinë, 1985, faqe 127).

Gjeçovi hapi 11 shkolla

Gjeçovi e filloi punën e arsimtarit që në vitin 1896 në Troshan, kur edhe u shugurua, dhe e vazhdoi në Zllakuqan (të Klinës), në vjeshtën e vitit 1897. Kështu, veproi edhe në vende të tjera kudo që jetoi e punoi. Gjatë 33 vjeteve të plota pune (u transferua 24 herë nga vendi në vend), sa punoi, 26 sosh ia kushtoi arsimit shqiptar, që i kaloi në detyrën e mësuesit të shqipes në më shumë se 20 shkolla, prej tyre 11 sosh i hapi vet për herë të parë.

Gjatë përvojës së tij pedagogjike, Gjeçovi u dha mësim fëmijëve e të rinjëve, por edhe të rriturve. Bile, u mësoi shkrim-lexim edhe më të moshuarëve se që ishte ai vet.

Gjeçovi gjatë jetës së vet punoi si mësues legal e ilegal, si mësues i emëruar dhe si mësues vullnetar.

Ai dha mësim në shkolla të rregullta e të improvizuara, përkatësisht të hapura nëpër shtëpi të fshatarëve apo në lokalet e qelesë, ku banonte ai vet, shkolla këto që u mungonte çdo gjë përveç vullnetit të mësuesit e dashurisë së nxënësve për të nxënë dituri të reja.

Për veprimtari arsimore që e zhvillonte pa lejen e qeverisë Gjeçovit iu tërhoq vërejtja. Drejtoria e Arsimit në Shkodër, më 1916, ia dërgoi një shkresë Gjeçovit se "Nuk do të shpërblehej për punën e bërë nëpër shkolla" e ai u përgjegj se "Nuk shërbej për para e shpërblim, por për ta vleft popullin".

Themeloi bibliotekën, koleksionin, ekskurzionin…

Gjatë kohës sa e kreu edhe detyrën e mësuesit të gjuhë dhe kulturës shqiptare, ai themeloi BIBLIOTEKËN E PARË shkollore në Shkodër.

Po ashtu, gjatë viteve të mësuesisë Gjeçovi themeloi KOLEKSIONIN E PARË ARKEOLOGJIK në trojet shqiptare, përkatësisht e zbatoi EKSKURSIONIN MËSIMOR, sidomos në mësimin e gjeografisë e të historisë. Këto ekskursione ai i quante “ARGËTIME ARKEOLOGJIKE E GJEOGRAFIKE”.

Gjeçovi hartues i teksteve shkollore

Atë Shtjefën Gjeçovi - Kryeziu gjatë jetës së vet nuk shkroi ndonjë vepër të veçantë pedagogjike, madje nuk i regjistroi as kujtimet e tij si mësues, megjithatë problemet e arsimit dhe të edukimit të popullit shqiptar, në veçanti të brezit të ri, i trajtoi në shumë studime, artikuj, libra e publikime të tjera, që i shkroi e disa prej të cilave edhe i botoi. Në shkollat ku ka dhënë mësim Atë Shtjefën Gjeçovi vazhdimisht përpiqej të siguronte tekste mësimore.

Pikëpamjet pedagogjike Gjeçovi më së miri i shprehu në veprën e parë "AGIMI I GJYTETNIS", pastaj në novelën "BESË E DASHTNI", përkatësisht "MNERA E PREZËS". Në fakt, këto vepra " e vëjnë Gjeçovin në radhët e para të hartuesve të teksteve mësimore. Sidomos "Agimi i gjytetnis" e bënë Gjeçovin pjesë të historikut të shkollës e të mendimit pedagogjik shqiptar.

Në fakt, sipas këtyre veprave Gjeçovi e shihte njeriun si qenie shoqërore, por edhe aktivitetin e tij e konsideronte të vlefshëm vetëm në shoqëri, sepse jashtë shoqërisë ekzistencën e njeriut nuk e shihte. Për këtë ai thoshte se njeriu jashtë shoqërisë është "gjymtyrë pa shpirt", apo "…i mjerë m'i t'mjerë kishte me kenë (njeriu) pa shokë", "njeriu pa shoqni si peshku pa ujë", "njeriu i vetëm - i tretun", "ni gur s'ban mur", "nuk mahet shpija me ni shtyllë”, etj.

Sipas Gjeçovit edukata shërben për ta mëkëmbur njeriun që "t'i shfillojë mënuen e shisën".

Ai thoshte se edukimi i njeriut fillon që në moshën e re, menjëherë pas lindjes. Pastaj, përveç kujdesit prindor, për rritjen e fëmisë "duhet ni mësues", sepse Gjeçovi edukatën e shikon si një proces që vazhdon edhe pas rritjes.

Në veçanti Gjeçovi e vlerëson lartë rolin e gruas si nënë në edukimin e fëmijëve, sidomos kur thotë se "m'ju o nana, e n'dorë t'uej asht pshtetë e mira dhe e zeza e fëmisë".

Vlerën e edukatës, thotë Gjeçovi,ia jep nëna fëmijës. Këtë e bazon në radhë të parë në dashurinë e saj për te. Me një fjalë "si ta mson nana fmijn n'kam të vogla, ashtu punon kur t'rritet".

Për Gjeçovin çdo femër mund të bëhet nënë, por jo edhe nënë e mirë, sepse ajo që nuk është e edukuar dhe e pajisur me virtyte të mira, sigurisht se nuk do ta edukojë fëmiun e vet si duhet.

Gjeçovi asnjëherë nuk ngurroi të ngrit zërin se "moskenja e giuhës dhe padija e kanë lënë shqyptarin mbrapa", e dituritë nuk mund të përhapeshin pa e forcuar arsimin dhe edukatën kombëtare.

Për punën në edukimin e brezeve, Gjeçovi e konsideron se rol të rëndësishëm ka edhe përvoja, e cila duhet t'u jepet fëmijëve nëpërmjet të trashëgimisë gojore, si përrallave, fjalëve të urta, gojëdhënave, ndodhive, pra nëpërmjet të folklorit e të letërsisë në përgjithësi.

Si pjesë përbërëse të edukatës Gjeçovi e përfshinë edukimin mendor dhe atë të shqisave.

Vend të merituar në këtë kontekst i jep lëndëve të veçanta të gjuhës, letërsisë, historisë, gjeografisë, shkencave të natyrës e kështu me radhë, kurse nga roli i lëndëve shoqërore ai e veçon në radhë të parë edukatën morale.

Kështu, në veprën "Agimi i gjytetnis" Gjeçovi ka bërë përpjekje t'i trajtojë konceptet dhe normat morale. Mu për këtë ai (Gjeçovi) edhe gjatë gjithë jetës u kujdes shumë për mbledhjen e lojërave për fëmijë nga visari ynë i begatë popullor.


Legjenda: 1. Atë Shtjefën Gjeçovi (Sadik Spahija, skulpturë e vendosur në Zym të Hasit)


2. Para shtatorës së Gjeçovit në Zym anëtarët e AEK 'Katarina Josipi'


3. Gjergj Fishta - Sh. Gjeçovi, grafikë


4. Sh. Gjeçovi në Qendrën e Kulturës në Zym


5. Kolë Idromeno - Gjeçovi, pikturë


6. Shtatorja e Gjeçovit në Qendrën e kulturës në Zym


7. Shtjefën Gjeçovi


8. Shtjefën Gjeçov - Kryeziu në Zym


9. Zym - Takimet e Gjeçovit 2014


10. Shtatorja e Sh. Gjeçovit në Qendrën e kulturës në Zym

 

Murat Gecaj: SA URIM I BUKUR, PËR MËSUESE DAVËN!

Në prag të Festës së 7 Marsit:

SA URIM I BUKUR, PËR MËSUESE DAVËN!

-Skicë-

Nga: Murat Gecaj

Nga e majta: D.Marku, S.Mehmeti, M.Elezi e M.Gecaj (Tiranë, 27 shkurt 2015)

1.

Sapo kishim zënë vend për kafe, në një lokal afër shkollës 9-vjeçare “7 Marsi” të kryeqytetit. Ndërkaq, shohim që përtej dritares ishin tre fëmijë. Ata mbanin disa letra ndër duar dhe e vështronin me buzëqeshje mësuesen e tyre, Dava Maku. Nuk po kuptoja se si ishte puna, ndërsa ajo ua bëri me shenjë që të hynin brenda. Më “guximtarët”, pra Mateo Elezi e Semi Mehmeti erdhen menjëherë dhe e përqafuan me dashuri e ngrohtësi mësuesen e tyre. Erdhi aty edhe Klevis Kasa, por nuk qendroi gjatë dhe u largua (ndoshta nga emocionet), me gjithë kërkesën tonë që të rrinte me shokët e klasës së tij.

Pasi “përfitova” dhe unë nga ai rast, u përqafova me dy vogëlushët dhe i pyeta nëse dëshironin të bënim një fotografi të përbashkët. Ata zunë vend në afërsi tonën, sigurisht, duke u mënjanuar paksa, nga mësuesja e tyre, Dava. Ja, pra, po e paraqes këtë foto, që mbetet një kujtim i bukur, si për ata dy nxënës të vegël, por dhe për ne.

Një gjest mjaft domethënës ishte ai, kur vogëlushët i dorëzuan mësuese Davës letrat e tyre, që ishin të palosura me kujdes. Jo pa emocione, vërejta që ajo i shfletoi ato dhe pa, si vizatimet e bëra, por dhe fjalët e shkruara. Ja, p.sh., çfarë shkruante aty Mateo: “Zjushë Dava, të dua shumë! Gëzuar Festën e 7 Marsit!” Sigurisht, ajo i përqafoi ata me përzemërsi dhe i falënderoi shumë, për dhuratën e tyre aq të çmuar. Ndërsa unë i thashë mikes sime: “Kjo është paradhënie për ty, për festën e 7 Marsit, mësuese Dava…”.

Pasi i qerasëm me karramele, ata u larguan plotë gëzim, se e kishin plotësuar dëshirën e tyre, pra ia kishin shprehur mësuese Davës, si me letër dhe me fjalë, dashurinë e tyre fëminore.

Nxënës të klasës I-b të shkollës 9-vjeçare “7 Marsi” të kryeqytetit, gjatë një shfaqjeje…

2.

Kisha lexuar edhe më herët për klasën I-b të mësueses Dava Marku, pasi ajo ka publikuar foto e shkrime për ta, në Internet. Megjithatë, iu luta asaj të më tregonte diçka më tepër për ata vogëlushë, të cilët i sjellin aq kënaqësi shpirtërore dhe frymëzim, për një punë sa më cilësore në procesin mësimor-edukativ. Dhe kjo gjë i ndodhë jo vetëm në orët e qendrimit brenda shkollës, por dhe jashtë saj.

“Nuk di cilin të veçoj nga nxënësit e klasës sime,-thotë duke buzëqeshur mësuese Dava.-Se ata të gjithë janë shumë të mirë e më kënaqin pa masë, me sjellje e mësime. Megjithatë, po u jap emrat e disave nga ata, që janë të mrekullueshëm: Ana Gjoka, Rinado Nurçellari, Tea Xhelili, Kristel Selmani, Ersilja Lifo, Klevis Kaca, Diego Dapi, Aron Matraxhi, Gert Citozi, Era Kastati, Adela Palluqi, Dea Mullahaj…Po më vjen keq, që nuk po i përmendi të gjithë nxënësit e klasës sime!”

Sigurisht, ashtu siç tregon kjo mësuese, arritjet e kënaqëshme të kësaj klase, në mësime dhe veprimtari të ndryshme, janë rrjedhojë edhe e bashkëpunimit të saj me prindërit. Kur i kërkoj të më jaëp emrat e ndonjërit prej tyre, përëri ajo zihet ngusht. Por unë shënova disa prej tyre: Albert Gjoka, Silvana Sadria, Jeta Mehmeti, Bruna Isa, Ledi Selmani, Jorida Xhelili, Robert Citozi

Këto ditë, edhe nxënësit e klasës I-b të shkollës 9-vjeçare “7 Marsi” të kryeqytetit, me mësuesen e tyre të talentuar Dava Marku, po përgatiten për ta festuar sa më bukur 7 Marsin, “Ditën e Arsimit Kombëtar Shqiptar”. Atë ditë, ata do të këndojnë e recitojnë, për mësuesen e tyre të dashur, për prindërit, për librin e shkollën, ku marrin aq shumë dituri e kulturë. Ndërsa më pas ata do të kenë një ngjarje tjetër të paharruar, “Festën e Abetares”.

Kështu, ditë pas dite, këta vogëlushë do të bëhen më të ditur e më të aftë për jetën. Por një gjë është e sigurt, se ata do ta kenë përherë në mendje e në zemër mësuesen e tyre të klasës së parë, Dava Markun. Prandaj për atë kanë shkruar fjalë të ngrohta zemre dhe kanë bërë vizatime të thjeshta, në pragun e 7 Marsit, që është festa jonë e përbashkët.

Tiranë, 3 mars 2015

 

Murat Gecaj: NXËNËS TË SHKOLLËS “GJERGJ FISHTA” HAPIN EKSPOZITË PIKTURE

NXËNËS TË SHKOLLËS “GJERGJ FISHTA” HAPIN EKSPOZITË PIKTURE

Nga: Murat Gecaj

Në mjediset e ekspozitës…(Tiranë, 23 shkurt 2015)

1.

Në lagjen e njohur të Laprakës, të kryeqytetit tonë, ndodhet edhe shkolla, që mban emrin e poetit tonë kombëtar, Gjergj Fishta. Rasti e ka sjellë që kam shkuar aty jo një herë. Kështu, ndër të tjera, kujtoj që, së bashku me arsimtarin e shkrimtarin e ardhur nga Suedia, Sokol Demaku e mikun tjetër shkrimtar, Viron Kona, kemi dërguar dhuratë disa kopje të librit për fëmijë, “Djali e Tigri”, me autor suedezin Lars Vestman. Të mirëpritur nga nxënës e mnësues, I kemi vizituar mjediset e këndshme të asaj shkolle, e cila drejtohet nga Faik Maqellara. Po kështu, kemi ndjekur një shfaqje të bukur artistike, me këngë e valle popullore etj. Por atëherë nuk e dinim saktësisht që, në atë kolektiv të përkushtuar për plotësimin e programit mësimor-edukativ, tregohej dhe një kujdes i veçantë për nxitjen e talenteve të reja në fushën ne vizatimit e pikturës. Por ja që, këto ditë, një ftesë e publikuar dhe në Internet, na e evidentoi më së miri këtë gjë. Ajo kishte këtë përmbajtje:Ditën e hënë, datë 23 shkurt 2015, ora 11.00, në hollin kryesor të Muzeut Historik Kombëtar, shkolla 9-vjeçare "Gjergj Fishta” hapë ekspozitën "Këndveshtrim Fëminor" , me piktura të nxënësve”.

Kryeqyteti ynë në festë…(Nga: Kristina Myslymi)

2.

Në ceremoniën e rastit, kishin ardhur nxënës e mësues dhe prindër të shkollës 9-vjeçare “Gjergj Fishta”, dashamirës të artit, nga Ministria e Arsimit e Sportit dhe ajo e Mirëqenies Sociale e Rinisë, nga media e shkruar dhe ajo elektronike etj. Të pranishmit i përshëndeti drejtori i Muzeut Historik Kombëtar, Melsi Labi, i cili nënvizoi se kjo ishte ngjarje e bukur, në vazhdim të veprimtarive kulturore e artistike, që organizohen aty. Në vijim, drejtori i kësaj shkolle, Faik Maqellara foli për përkushtimin dhe kujdesin, që tregohet në shkollën e tyre, për përkrahjen dhe nxitjen e talenteve të reja, veçanërisht, dhe në fushën e pikturës.

Pastaj, të pranishmit i vizituan me kënaqësi pikturat e nxënësve të kësaj shkolle, të cilat ishin në korniza të bukura dhe të vendosura me shijë në murët e hollit kryesor të Muzeut. Gjithësej, ishin 62 piktura, të punuara nga 66 nxënës të klasave VI-IX, në tre vitet e fundit shkollorë. Sigurisht, ato janë të thjeshta, por që dëshmojnë për prirjet dhe dëshirat e fëmijëve për t’i fiksuar në vizatime e piktura, mendimet dhe ndjenjat e tyre. Ishte kërshëri e të gjithëve, që të dinin dhe se kush punon konkretisht me këta nxënës të talentuar. Ajo është mësuesja Natasha Kurti, për të cilën fëmijët shprehnin respekt të veçantë, ashtu si dhe prindërit e kolegët e saj.Ndërsa mësuesja Violeta Tota, mjaft aktive në çdo veprimtari jashtëmësimore të kësaj shkolle, na tregoi se dhe vetë drejtori u qendron pranë krijuesve të vegjël, bile, deri në vendosjen e pikturave nëpër korniza sa më të përshtatshme.

Pikturë, për një fëmijë me aftësi të kufizuara…(Nga:Doriana Staka)

Tematika e pikturave të paraqitura në këtë eskpozitë ishte e larmishme. Binte në sy, veçanrisht, ajo atdhetare. Për këtë gjë flisnin pikturat e bukura për Flamurin tonë Kombëtar, për figura të shquara atdhtarësh e luftëtarësh për pavarësi e liri, që nga Skënderbeu, Shote Galica, Gjergj Fishta, Qemal Stafa etj. Por të bin në sy edhe temat shoqërore, siç ishte piktura kushtuar një fëmijë në karrocë, pra me aftësi të kufizuara. Kishte dhe piktura me pamje nga kryeqyteti, si ajo e nxënëses Kristina Myslymi, nga natyra e bukur shqiptare etj. Punime të bukura kishin paraqitur në këtë eskpozitë edhe nxënësit: Gerilda Beshku, Redona Luku, Ervina Bara, Belkize Beshiri, Doriana Staka, Sara Gjikola, Elsa Mehdri, Esmeralda Cani, Orkida Elezi, Saraxhi Kola, Donald Balaj, Henri Hidri, Gloria Kllogjeri, Sara Dalti, Elisa Gjuraj dhe të tjerë, për të cilët kërkojmë ndjesë që nuk ua shënojmë këtu emrat.

Vizitorët e shumtë, që e panë këtë eskpozitë pikture, kur ajo qendroi e hapur në hollin kryesor të Muzeut Historik Kombëtar, shprehën kënaqësinë e tyre, por dhe falënderimin e tyre, si për autorët e vegjël, por dhe për drejtuesit e mësuesit e kësaj shkolle, të cilët e kanë mbështetjen e vazhdueshme të prindërve, që u qendrojnë atyre përherë pranë.

…Në mbyllje të këtyre pak radhëve, po shënojmë se kjo eskpozitë u hap, disa ditë më pare, edhe në qytetin e Lezhës, pra në vendlindjen e Gjergj Fishtës, emrin e të cilit e mban me nder kjo shkollë e kryeqytetit tonë.

Tiranë, 26 shkurt 2015

 

NJË VIZITË NË NJËRIN PREJ QYTETEVE ME TE VJETRA TE SHQIPËRISË

NJË VIZITË NË NJËRIN PREJ QYTETEVE ME TE VJETRA TE SHQIPËRISË

Më ftesë të miqëve lezhjan dhe anëtarëve të Shoqërisë Kulturore Artistike “Kastriotet” nga Lezha ishin në një vizitë pune përfaqësues të Qendres Kulturore Shqiptare “Migjeni” nga Borås i Suedisë ku në agjendë kishin njohjen reciproke dhe angazhimin e të dy palëve në realizimine projekteve madhore të përbashkëta në ruajtjen, kultivimin dhe prezentimin e vlerave të mirëfillta kulturore dhe gjuhësore në vendlindje dhe mërgatë.

Lezha është qytet në Shqipërinë veriore, vendasit e të cilit quhen Lezhjanë. Lezha ndodhet në një pozicion gjeografik shumë të favorshëm për sa i përket klimës saj bregdetare. Bregdeti i detit Adriatik ndodhet jo më shumë se 8 km larg nga Lezha.

Pak fjalë mbi Lezhën


Qyteti i Lezhes-Qender Qarku e Prefekture me te njejten emer gjendet ne Shqiperine veriperendimore, afer detit Adriatik. Qyteti eshte themeluar ne vitin 385 para eres re nga Dionizi i Sirakuzes.Gjate tere periudhave, qyteti i Lezhes ka luajtur rol te vecante ne historine Iliro-Shqiptare. Vete pozicioni gjeografik ku shtrihet qyteti, se bashku me rrethinat e tij, ka bere, qe Lezha qysh ne lashtesi te jete nje nder qendrat tregetare e plotiko-ushtarake me te rendesishme. Lezha, nepermjet Portit te Shengjinit, ka realizuar ne shekuj shkembime te shumta ne fusha te ndryshme ekonomike e kulturore me boten e jashteme, duke ndikuar keshtundjeshem ne zhvillimin shoqeror. Eshte kjo nje nder arsyet qe, pikerisht ne kete qytet, ne momente te caktuara te historise sone jane organizuar aktivitete politiko-kulturore te livelit te larte kombetar, si : "Lidhja e Lezhes" ne vitin 1444, "Kuvendi i Arberit" ne 1703.

Lezha si qytet dhe biostrukturë përfaqëson diçka shumë të rëndësishme dhe të veçantë. Nga pikëpamja gjeometrike dhe ekologjike, Lezha, përbën një kaleidoskop të mrekullueshëm të natyrës, gati një lloj principate të pashembullt ekologjike, ku mali, fusha, pylli, monumentet arkeologjike dhe historike, laguna dhe deti përbëjnë një bashkësi të spikatur. Në këtë kuptim, Lezha, është e preferuara e shekujve, një sintezë e veprsës së natyrës e të njerëzve me një vesk të ndritshëm të historisë e artit. Në portat e Lezhës mund të hysh pa trokitur, dhe duke e njohur fytyrën dhe thelbin e saj, vetëm mund te magjepsesh pambarimisht.

Lezha është një grishje e përhershme dhe një estetikë e gjallë e sendeve dhe qytetërimit iliro-shqiptar, një stacion diturak i mijëvjeçarëve dhe i kënaqësive të veçanta të banorëve dhe të udhëtareve. Çdo tregim mitologjik për Lezhën i paraprin historisë së saj plot motive dhe kontraste nga më të ndryshmet. Jo më kot, kronikania dhe eruditja bizantine Ana Komnena, në shek. XII, e quan Lezhën një qytet të ngritur në ajër, që mund të shihet nga të gjitha anët. Nuk është thjesht metafore e skajshme, por vetvetiu çdo shikues mund t'a vështrojë Lezhën në lartësinë e historisë së saj, në ajrin e shekujve si të dale nga frymëmarrjet poetike të poetit Ndre Mjeda, që ka shkruar mrekullisht për Lezhën. Ku nga të kater anët, të rrethojnë metaforat e historisë; çdo njeri jeton midis tyre dhe këtu qëndron vetë sekreti i mbijetesës.

Katedralja e Shen Nikolles


Katedralja e Shën Nikollës ka një rëndësi të posaçme historike për shqiptarët, jo vetëm për Kuvendin e Lezhës, por edhe si vendvarrim i Gjergj Kastriot Skenderbeut. Kjo katedrale, ne shek. XVII, qe shndërruar ne xhami. Themelet e saj janë të shek. XIV, katedralja është e tipit bazilikë me gjatësi 17 m dhe gjërësi 8 m. Ruhet në muret e saj një afresk i Shën Nikollës. Sot rrënojat e Katedrales së Shen Nikolles janë shruar në memorialin e Gjergj Kastriot Skenderbeut, padyshim një nga monumentet më të mëdha të historisë kombëtare të shqiptarëve në të gjitha kohërat. Sipas studjuesit A. Mutjakoviç, mbështetur në disa dokumente shkrimore të arkivave të Raguzës, del se Andrea Aleks Durrsaku, skulptor dhe arkitekt gjenial i të ashtuquajturës Rilindje Dalmatine është me origjinë e të pareve të tij nga Lezha.

Në ftesë të Shoqësisë kulturore artistike “Kastriotet” nga Lezha këto ditë në këtë qytet tëvejter dhe historik qendruan anëtar të kryesise se Qendres Kulturore shqiptare Migjeni nga Borås i Suedisë.

Qëllim i i viztës ishte njohja me punën e kësaj shoqërie si dhe mundësit e bashkëpunimit të dy këtyre shoqërsive kultutore mes vete në lamin e kulturës, traditës, gjuhës.


Vizita filloi me një takim rasti në Drejtorin Rajonale të Arsimit të Lezhës ku me ketë rast na priti drejtori i kësaj drejtorie Bardhok Pulaj. Një bisedë vëllezerore me lezhjanët rreth arsimit në këtë qytet dhe punës që bëhet në këtë drejtim. Në bisedë me te Hamit Gurguri prezentoj punën që bëhet në mërgatë konkretisht në Suedi nga poet, mësues dhe inetelektual në ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në mërgatë, për cka tek miqtë tanë ishte një kërsheri e madhe se si arrihet në mërgatë që me aq dashuri të ruhet dhe kultivohet gjuha dhe kultura shqipe. Mësuam këtu se shkollat nëntevjeqare nga Tirana dhe ajo nga Lezha me emrin e patriotit të madh lezhjan Gjergj Fishta për nder të mysafirëve nga Borås në foajen e Bibliotekes së qytetit Lezhë e cila poa shut mba emrin e poetit dhe patriotit të madhe shqiptyar Gjergj Fishta kanë organizua ekspozitë me punime nxënësish që do prezentohet në këtë kuadër. Edhe ne ishim prezent në një manifestim të tillë i cili na la pershtypje të mëdha në prezentimin e artit pamor nga ana e nxenësve të ketyre shkollave që nga klasat e gjashta deri në ato të nënta. U tha si nga Drejtori i Drejtorisë Arsimore Bardhok Lulaj njashtu edhe nga drejtori i shkolles Gjergj Fishta nga Tirana Faik Maqellara se kjo traditë do vazhdoj dhe se në te do perfshihen edhe shkollat e Republikës së Kosovës që mbajn emrin epatriotit dhe poetit të madh të kombit Gjergj Fishta.


Ishin të pranishëm në ekspozitë nxënës, mësues, qytetarë, poet dhe mysafirë si nga qytete për rreth njashtu edhe ne nga Suedia e largët. Ishte kënaqesi të jesh pjesë e një venementi të tillë ku fëmijët me punën e tyre krijuese rrefejnë ndjenjat e tyre për shkollën , atdheun, kombin si dhe ata të cilët në kohët më të veshtira bënë shumë per vendin dhe popullin tonë. Shkrimtari dhe publicisiti Hamit Gurguri ishte mjaft aktiv dhe në bisedë me nxenës prezentoj ate që edhe fëmijet tanë edhe pse larg vendlindjes, larg atdheut edhe ata angazhohen në këtë drejtim dhe kanë rezultate të lakmueshme.


Me të përfunduar të ketij evenementi mjaft të bukur të nxënësve tironas dhe atyre lezhjanë ne vizituam Katedraljen e Shën Nikollës e cila ka një rëndësi të posaçme historike për shqiptarët, jo vetëm për Kuvendin e Lezhës, por edhe si vendvarrim i Gjergj Kastriot Skenderbeut. Në te ruhet kujtimi për heroin kombëtar dhe bëmat e tij në kohën e mesjetes në Shqipëri. Ishte kënaqesi për ne që të mësojmë më shumë për rolin e Kuvendit të Lezhës, Lidhjes së princërve shqiptar mbajtur në Lezhë në kohën e heroit kombëtar Gjergj Kastriotit Skenderbeut. U tha se këtu gjatë vitit parakalojnë pothuaj se të gjithë maturantët e shkollave të mesme nga të gjitha trojet shqiptare, por është me shumë vlerë dhe rëndësi se interes për të vizituar këtë vend të shenjtë ka edhe nga shtete fiqnje por edhe nga vende dhe shtete të ndryshm e nga mbarë Europa.

Lezha një perlë në hartën e Shqipërisë, një vend i vogël në veriun e këtij vendi ka rolin dhe rëndësin e veqant në historinë tonë kombëtare duke filluar që nga koha e msjetes e deri ne ditët bashkëkohore. Duhet përmendur këtë edhe poetet e mëdhenje dhe patriotët si Gergj Fishta dhe Don Ndre mjedja të cilët me punën e tyre ngritën lartë gjuhën, kulturën dhe traditën shqiptare në kohën e duhur.

Njeriu do ketë rastin dhe mundësinë të njihet me të kaluarën tonë të lavdishme e cila edhe sot mban gjallë dhe ruan atë vlerë humane të kombit tonë. Janë këto deshmi se një kulturë e lashtë e një populli të lashtë është edhe sot këtu dhe është një udhërrefyes për një të ardhme të nditur të popullit tonë. Dhe se si u degjua edhe këtu me të vertetë kjo është gur themel i zhvillimeve pozitive të shoqerisë shqiptare.


Pas dita ishte rezervua për një takim pune në lokalet e Shoqërsisë Kulturo Artistike “Kastriotet” të Lezhes ku na prisnin udhëheqja e kësaj shoqërie me traditë të pasur në zhvillimin dhe ruajtjne kulturës dhe traditës shqiptare.

Në bisedë me ta ku ishte Kryetari i ShKA “Kastirotet” Pash Ndoci, sekretari Gjon Frroku si dhe poetie  pedagogu Ndue Dragusha e shumë anëtar të kesaj shoqëria u pa se egziston një qendrim i përbashkët dhe se mundësit janë për një bashkëpunim të shendosh në ruajtjen dhe prezentimin e kulturës, gjuhës dhe traditës shqiptyare si në vendlindje njashtu edhe në mërgatë. U pa se mundësit jane dhe se edhe kushtet për një bashkepunim të tillë egzistojnë nga të dyja palët si nga ana e Shoqërsië Kulturore Artisitke “Kastriotet” njashtu edhe nga ane e anëtareve dhe udhehqjes së Qendres Kulturore Shqiptare Migjeni në mërgim konkretisht në Borås të Suedisë. U tha se do punohet në realizimine projekteve të perbashketa në prezentimin e kulturës dhe traditës shqipe në te ardhmen dhe se ky bashkëpunim do jetë i sukseshëm si cdo tjeter deri me sot.

 

Gjergj Marku: Te etur per keq!...

Gjergj Marku
Te etur per keq!...
Rrjetet sociale e kane nxjerr ne dukje hapur nje cen aq te keq te shqiptareve, qe ne fakt te huajt na e kane vene ne dukje me kohe: etja per te pa e ba keq! Me sakte shpirtligesia ekstreme. Ekstazohet shqiptari i diteve te sotme, kur degjon keq per tjetrin. Kur degjon se iksin e futen ne burg apo e vrane, ypsilonin e mbyti uji apo e dogji zjarri. Ferkon duart “i djathi” kur gjendet ngushte “i majti”! I ngazellen fytyra “te majtit” kur fundoset “i djathti”! Shkon ligesia deri aty, sa njerezia ne menyre tinzare ndahet ne te veriut e te jugut per nga fatkeqesia dhe ne mos hapur, se paku nga brenda, vec per anesi politike, duatrokasin fatkeqesine e njeri tjetrit.
Shembullin e keq e jep politika! Me te keqin ama, qe zor ta perfytyroje nje mendje normale njerezore. Ja prsh, nese mund t’i hyhet nje studimi te imte cfare politikanet e larte publikojne pergjate nje viti ne rrjetet sociale. 99,99 perqind flasin e shkruajne vetem zi, zi, zi! Dhe pastaj sipas te “parit” derivojne me poshte, qe nga deputete e deri tek antari i thjeshte i iks apo ypsilon partie!
Rralle e tek flitet per nje shembull pozitiv. Nuk u injektohet njerezve sadopak energji pozitive, por i zhysin shqiptaret e ngrate thelle e me thelle ne deshperim.
Kakarisjet vajtuese vertikale ne stilin e “te parit”, ka krijuar karikaturen e re kineze te para 3 dekadave, cka po e demton rende psikiken e njerezve te thjeshte.
Keta psikovampire politike, nuk duhet te ndiqen, duhen bere hasha sa nuk eshte vone, ndryshe, na kthyen ne skllever te psikosjelljes se tyre te kalkuluar per ta rrjepur kete popull edhe ekonomikisht, edhe shpirterisht!
Ky burri ne foto eshte gjyshi i dajes qe nderroi jete ne moshen 100 vjecare, idhulli im. Si nuk e degjova kete njeri te flase njehere te vetme keq per ndokend, por vetem te punoje ne pune te vet, e te ndihmoje njerez pa hesap. Per mua ka qene dhe do te mbetet politikan mbi politikanet per urtine qe na percillte. Besoj se kushdo e ka nga nje “gjysh” per ta marre shembull dhe per te mos u shkuar nga pas qorrazi turlilloj politikani te ketij vendi te nemur nga ligesite e kesaj specie me shpirt te zi.
Eshte kjo nder arsyet e forta, qe personalisht, nxitem shume nga perhapja e shembujve pozitive, ne te kundert te demoneve bakeq te politikes vrastare.
gj.m.
 


Faqe 9 nga 47

Newsflash

 

DRENICASIT SHKELQEJNE NË “GOTHIA CUP”  NË GÖTEBORG


 

 

Në Göteborg të Suedisë nga 15deri me 21 korrik po mbahet Turniri ndëkombëtar i futbollit për të rinjë ”Gothia Cup” në të cilin po marrinn pjesë mbi 1625 ekipe nga më se 80 vende të ndryshme të botës moshash të ndryshme nga 15 deri në 18 vjeq me gjithësejt 37 200 pjesëmarres ku nga ta 71% djem ndërsa 29% vajza.

Këtë vit Republika e Kosovës është përfaqësuar me shatë klube futbolli me gjashtëmbdhjetë ekipe të mëshkujve moshash dhe kategori të ndryshme dhe nje dy të  vashave, ndërsa Republika e Shqipërisë me dy ekipe meshkuj. Nga Republika e Kosoves marrine pjesë këto ekipe meshkujsh dhe vajzash FC Vizioni Kosovonga Ferizaj  me dy ekipenjeri i djemve dhe një të  vashave, KF Besa-Peja me tri ekipe djelmoshash mosha te ndryshme, KF Feronikeli me dy ekipe djelmoshash, KF Gjakova me tri ekipe moshash te dnryshme djelmoshash, KF Malisheva vashatë, KF Prizrenn Spor me dy ekipe djelmoshashë mosha te ndryshme, KF Winner Kosovo me tri ekipe djelmoshashë mosha te ndryshme, ndërsa nga Republika e Shqipërisë janë : Special Olympics Albania YLBERI


Kujtojm se ky manifestim është i rëndësishëm për të rinjët pjesëmarrës dhe se do jetë gjatë në kujtesën e tyre. Për një mo­ment këtu të gjithë janë të përfshirë në këtë evenamang dhe të gjithë ndjehen si të jenë një komunitet. Ceremonia e Hapjes së Gothia Cup është e ngjashme me ceremoninë e hapjes së lojnave olimpike. Dhe kjo është pika kulminante e atmosferës që mbretëron në hapjen e Gothia Cup ku në fytyrat e të gjithëve sheh gëzimin, zemra të rritet nga kënaqësia dhe të gjithë do mba­jn në kujtesën e tyre për një kohë të jetës këtë ngjarje madhesh­tore dhe kulminante.

Në hapjen solemne të Gothia Cup kishte mbi 50 000 njerëz të pranishëm si lojtar, drejtues ekipesh, shikues dhe banor të Göteborg adhurues të këtij sporti për të krijuar një atmosferë magjike në Ullevi. Publiku luan një rol aktiv në kësi lloj shfaqje. Flamuri i shtetit më të ri në botë Republikës së Kosovës do valoj së bashku me flamujt e 80 shteteve të botës në Ulevi dhe Heden të Göteborg e kjo ka një vlerë shumë të madhe për Kosovën pjesëmarja e ekipeve kosovare në ketë turnir nderkombëtar. Kënaqësi dhe ndjejnja entuziazmi nga të rinjët tanë të pranishëm në këtë hapje ku së bashku me 80 flamujt tjerë valonin edhe falmuri kombëtar dhe ai shtetror i Republikës së Kosovës.  Ne mendojmë se në një aspekt keta të rinjë dhe të reja janë ambasador të Republikës së Kosovës në botë, janë ata të cilët prezentojmë në mënyrë dinjitoze vendin tonë në këtë turnir më të madhin të fubollit të të rinjëve që organizohet në botë. Kjo është kënaqësia e jonë, kjo është një e arritur e madhe e jona në arenën ndërkombëtare në fushën e sportit dhe besojmë se nese vazhdojmë kështu edhe FIFA dhe UEFA dhe organet e tyre do e kenë parasyshë rastin e Kosovës dhe së shpejti edhe ne do jem pjesë e tyre, e shihet se vec kemi bërë hapa në ketë drejtim, pra është shumë pozitive kjo pjesëmarrje në këto aktivitete sportive këtu në këtë vend mik në Skandinavi.


Stadiumi Ullevi, stadiumi më i madhe i Suedisë me 46 000 vende për ulje dhe vende për qëndrim e kapacitet shtesë, në te ceremonia e Hapjes Gothia ishte një rekord në 50 000 shikues ku Ullevi ishte mbushur absolutisht!

Qellimi kryesor i të rinjëve dhe të rejave kosovar ishte prezen­timi në mënyrë të denjë të futbollit kosovar në arenën nderkom­bëtare dhe prezentimi kulturës sportive të të rinjëve kosovar. Në këtë turnir më të madhin në arenën nderkombëtare për të rinjë që për cdo vjet mbahet në qytetin Götebog të Suedisë me emrin ”Gothia Cup” Republikën e Kosovës perfaqësojnë dhjetë  ekipe moshash të ndryshme si dhe një ekip i vashave kosovare.

Po ashtu këtë vit në ketë turnir po merrin pjesë edhe  djel­mosha nga Shqipëria.

Rezultatet ishin modeste për këta të rinjë por edhe një isnpirim për të ardhmen, sepse këta këtu fitojnë një përvojë me vlerë në sferën e futbollit dhe lojës së futbollit, por edhe udheheqësit e klubeve prezente kanë se cka të marrin në bagazhin e tyre kur të kthehen në atdhe.

Ne bemë një vizitë në vendqendirmin e klubeve kosovare dhe aty takuam djelmoshat dhe udheheqësin e klubit ”Feronikel” nga Drenasi, dhe me ta zhvilluam një bisedë rreth punës së tyre në klube, kushteve të punës dhe mundësi për ta cuar përpara futbollin Kosovar

Ishte për keqardhje mos ardhja e ekipit të vashave nga qyteti  i Malishvës , të cilat për shkaqe finansiare nuk kishin arritur të udhëtojnë për në Göteborg të Suedisë.

Në bisedë që patëm me treneret e Ekipeve të KF Feronikel  mësuam se ata janë të kënaqur me punën  e tyre dhe se do ia dalin që në këtë kampionat ata ta arrijnë qëllim dhe do jene në nivel.

Ekipi i 18 vjeqarëve nën udhëhqjen e trenerit të tyre Milaim Istogu na tha se të rinjët janë të kënaqur me akomodimin e  tyre dhe se edhe sot upa se ata din dhe mundën të prezentojnë një futboll kualitativ në këtë turinir botëror të futbollit këtu në Göteborg. Ky ekip i Feroniklit i 18 vjeqareve sot zhvilloj ndeshjen e pare  me kundershtar ekipin Norvegjez Buvik me rezultat 2.0, ndersa neser keta te rinje do të takohem me ekipin Gjerman në ora tetë të mengjesit. Ekipi I dytë I ketij klubi ata 16 vjeqaret per kundershtar kishin ekipin Norvegjez Oppsal IF dhe keta humbën ndeshjene  pare me rezultat 3:0, por I mban shpresa se neser ne ndeshjen e dytë këta do kenë forcë dhe dije kunder ekipit suedez Väderstad IK ndeshje e cila zhvillohet në ora dhjetë.

Êshtë kënaqësi pjesëmarrja e të rinjëve tanë këtu kështu thot organizatori i udhetimit të klubeve kosovare në Gothia Cup në Göteborg të Suedisë Bashkim Kume. Bashkim Kume ka një përvojë të madhe në këtë drejtim sepse ky është viti i nëntë i ti  ku bashkë me ekipe kosovare merr pjesë në këtë turninr ndërkombëtar të futbollit. Por siq thot vet Bashkim i këtë vit ky është i zhgenjyer sepse nuk ka pasur kurrrëfar ndihmerreth organzimit të udhetimit për në Suedi apo mbeshtjetje finansiare. Ai thotë se ne kemi paraqitur këtu pesë ekipe të tërinjëve kosovarë respektivisht kater ekipe të meshkujve dhe një ekip të femrave ku për herë të parë në historinë e futbollit kosovare do merrete pjese në njje turnir nderkombetar nje ekip i futbollit i femrave, por fatkeqë­sisht per shkak të mjeteve materiale u dashte të heqim dorë nga kjo sepse as komuna e Malisheveës nga edhe ishte ekipi i femrave nuk ka arritur të siguroj mjete qe keto vasha kosovare te udhetojnë se bashku me moshatrët e tyre, por sadokudo këtë vit tho Bashkimi kemi një kip vashash nga Ferizaj të cilat do na përfaqësojnë në këtë turnir.


Kjo është një shkollë e madhe për në thot trajneri i 16 vjeqarëve të Feronkelit Faruk Elshani, i cili ka fjalë miradie për organizatorët e turnirit si dhe për vet turnirin.

Faruku është plot entuziasëm nga puna dhe prezentimi i të rinjëve të Drenasit të cilët prezentojnë jo vetëm Drenicën por edhe Republikën e Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Por këta entuziast Kosovar thonë se nuk mjafton vetëm vullneti i të rinjëve por duhet edhe angazhim i të gjithëve në shtëpi që ne ta prezentojmë vendin tonë Republikën e Kosovës sa më mirë në arenen nderkomëtare.